Wikipedia sqwiki https://sq.wikipedia.org/wiki/Faqja_kryesore MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Media Speciale Diskutim Përdoruesi Përdoruesi diskutim Wikipedia Wikipedia diskutim Skeda Skeda diskutim MediaWiki MediaWiki diskutim Stampa Stampa diskutim Ndihmë Ndihmë diskutim Kategoria Kategoria diskutim Portal Portal diskutim TimedText TimedText talk Moduli Moduli diskutim Event Event talk 0 2421 3027824 2541648 2026-08-25T01:38:38Z Allervous 126610 3027824 wikitext text/x-wiki {{coord|16.10|N|107.50|E|source:wikidata|display=title}} {{Infobox person/Wikidata | fetchwikidata=ALL | onlysourced=yes }} '''Vietnami''' është shtet në pjesën jug-lindore të Azisë, i cili shtrihet në pjesën e bregdetit lindor prapa Indisë, nga rrafshi dhe pellgu i lumit të Kuq (nëpër kryeqytetin Hanoi) në Veri deri tek Delta e Mekongut në qytetin [[Qyteti Ho Chi Minh|Ho Chi Minh]] (Saigon) në jug. Në mes gjendet pjesa malore. Vietnami shtrihet në një sipërfaqe prej 331 114 km² dhe ka rreth 76,2 milion banorë, shumica e të cilëve janë vietnamezë. Kryeqyteti është Hanoi dhe gjuhë zyrtare është vietnamishtja. Sipas kushtetutës së vitit 1992, Vietnami është Republikë Socialiste. Kushtetuta e re është e përqendruar në liberalizimin e ekonomisë dhe në të njëjtën kohë parasheh monopolin e Partisë Komuniste. Veprimi legjislativ bëhet me listat e njehsuar për zgjedhjet e Kuvendit Nacional çdo 5 vite. Po me këto lista bëhet zgjedhja edhe e Kryeministrit (Shefit të qeverisë) dhe Presidentit (Kryetarit të shtetit). == Historia == [[Skeda:Dau ho thoi Ho.png|thumb|280px|Figura e kokës së tigrit si dekorim në pallatin e Dinastisë Ho]] Rreth 179-ës p.e.sonë, Lac Viet-i (emri i vjetër i Vietnamit) e pushton Perandorinë e Au Lac-it dhe ja bashkon më 207 p.e.sonë perandorisë së krijuar Nam Viet ("Vendi jugorë i Viet-it"). Dinastia kineze e Han-it më 111 p.e.sonë bënë aneksimin e perandorisë 100 vjeçare të Nam Viet-it. Pas shumë përpjekjeve e luftimeve të mundimshme vietnamezët ja arrijnë që nga mesi i shekullit të X-të ta heqin zgjedhjen kineze dhe në vitin 968 të themelojnë perandorin Anam (Annam) e cila më 1471 e pushton edhe perandorin (Champa) të Çampëve (Cham). Me ndihmën e francezëve në vitin 1802 vietnamezët ja arrijnë që të bashkohen në perandorin Gia Long. Sei më 1867-të Franca pushton pjesën jugore Koçinkinën (Cochinchina), ndërsa Anami dhe Tonkingu hynë në zgjedhjen franceze më 1883/84. Gjatë kësaj kohe flitet për Protektoratin Indokina. Në shekullin XX në Vietnam krijohet në Lëvizje Vetëvendosësh udhëheqja e së cilës pas kryengritjes së dështuar(1930) bie në duar të komunistëve të prirë nga Ho Chi Minh. Në luftën e dytë botërore japonezët i largojnë francezët. Pas humbjes ushtarake të Japonisë, Ho Chi Mihn më 2 shtator 1945 shpallë "Republikën Demokratike të Vietnamit. Po në të njëjtin muaj kthehen francezët në Indokinë. Pas luftës disa vjeçare (Lufta në Indokinë 1946-1954) me vietnamezë ju udeshë që të tërhiqeshin. Pas Konferencës së Gjenevës për Indokinën (1954) zhvillohen dy republika njëra e udhëhequr nga komunist Republika Demokratike e Vietnamit (Veriorë) dhe [[Vietnami Jugor|republika e Vietnamit (Jugorë)]]. === Lufta e Vietnamit === {{Kryesor|Lufta e Vietnamit}} Pas [[Lufta e Dytë Botrore|luftës së dytë botërore]] [[Franca]] luftonte kundër pavarësisë së kolonive që I kishte pushtuar. Më e famshmja ishte ajo e vënjes së Vietnamit nën kontroll të Francës. Vietnami kishte miniera të hekurit dhe thëngjillit në veri, plantacione te kauçukut dhe orizit në jug. Francezët dëshironin ti mbajnë këto burime të vlefshme natyrore, prandaj nuk do të lejonin pavarësimin e Vietnamit. Vietminhët, grup komunistësh e udhëhequr nga [[Ho Chi Minh]], e udhëhoqën lëvizjen nacionaliste në Vietnam. Vietminhët kishin nën kontroll fshatrat. Ata përdornin sulme dhe taktika të shpejta në luftën kundër Francezëve. == Politika == Sipas kushtetutës së vitit 1992, Vietnami është një Republikë Socialiste. Kushtetuta e re është e përqendruar në liberalizimin e ekonomisë dhe në të njëjtën kohë parasheh monopolin e Partisë Komuniste. Veprimi legjislativ bëhet me listat e njehsuar për zgjedhjet e Kuvendit Nacional çdo 5 vite. Po me këto lista bëhet zgjedhja edhe e Kryeministrit (Shefit të qeverisë) dhe Presidentit (Kryetarit të shtetit). [[Skeda:Thác Bản Giốc.jpg|thumb|200px|right|[[Detian - Ban Gioc Falls|Ujvarat Ban Gioc]] në Vietnamin Verior]][[Skeda:Pseudoryx nghetinhensis.PNG|thumbnail|right|250px| [[Saola]]]] [[Skeda:FlowerHmong Vietnam (pixinn.net).jpg|right|thumb|Portret i një gruaje Hmong]]<nowiki>{{subst:#if://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cc/TOPIO_2.0.jpg|[[Skeda:TOPIO 2.0.jpg|left|130px|thumbnail|</nowiki>[[TOPIO]], [[Skeda:East Asian Cultural Sphere.png|thumb|Vietnam as a part of the East Asian Cultural Sphere ([[Sinosphere]]).]]}} [[Skeda:Hanoi Temple of Litterature.jpeg|right|thumb|Hyrja kryesore e Tempullit të Letërsisë në Hanoi]] [[Skeda:Pho-Beef-Noodles-2008.jpg|thumb|Vietnamese ''[[phở]]'' noodle soup with sliced rare [[beef]] and well done beef [[brisket]].]] [[Skeda:my dinh stadium.jpg|thumb|[[My Dinh National Stadium]] in Western Hanoi]] [[Skeda:Langco.jpg|right|thumb|Plazhi i Lăng Cô, në [[Huế]]]] == Gjeografia == Hapësira e Vietnamit shtrihet në pjesën jug-lindore të Azisë. Ajo aty ndodhet në pjesën e bregdetit lindorë prapa Indisë, nga rrafshi dhe pellgu i lumit të Kuq (nëpër qendrën Hanoi) në Veri deri tek Mekongdelta me qytetin [[Ho-Chi-Minh-Qytet]] (Saigon) në jug. Në mes gjendet pjesa malore . Vietnami shtrihet në një sipërfaqe prej 331 114 km². Vietnami kufizohet nga Kina në veri dhe veri-perëndim, pas së cilës vije kufiri në perëndim me Laosin dhe në jug-perëndim me Kamboxhianë. Pjesa tjetër nga jugu deri në veri ku pritet me kufirin e Kinës lagët nga ujërat e detit. == Ekonomia == Që nga 1986-ta, reformat e tregut të lirë nuk kanë mundur që të mënjanojnë kolektivizimin e tokës bujqësore dhe shtetëzimit të industrisë. Kulturat bimore mbillen në arat e Vietnamit e që ja vlen të përmenden janë Oriz pas së cilës pason Panxharsheqeri me Kallamboqin, Mëndafshin, Çajin, Kafen, Duhanin dhe Kauçukut të nxjerr nga bimët përkatëse. Bujqësia veçohet me kultivimin e Derrit, kultivimin dhe gjuajtjen e peshkut. Xehetaria zhvillohet në minierat e ndryshme nga të cilat më së shumti nxirret qymyr guri, Apatiti, Kromi, Hekuri, Zinku, Volframi. Po ashtu në Vietnam bëhet edhe nxjerrja e naftës nga burimet e saja si dhe janë të zhvilluara në nivel të regjionit përkatës edhe industria e ushqimit, tekstilit, çelikut, makinave dhe industria kimike. Eksporti karakterizohet me naftën, qymyr gurin dhe prodhimet e tekstilit të eksportuara kryesisht tek partneret e saj më të mëdhenj si Singapori, Japonia, Koreja Jugore, Gjermania dhe Franca. Embargoja ekonomike e thirrur nga SH.B.A -ja në vitin 1975, u hoq në shkurt të 1994-ës. Portet detare më të njohura janë Haiphong, Da Nang, porti në qytetin Ho-Chi-Minh, ndërsa porta ajrore për udhëtime ndërkombëtare gjendet në Hanoi dhe në qytetin Ho Chi Minh. == Demografia == Vietnami ka një popullsi më të madhe se 76,2 milion (2000) e cila sipas para llogaritjeve të dhënave që qarkullojnë në internet mund të jetë diku 82,689,518 (2004). Si do që të jetë [[Vietnamezët]], dikur të njohur si ''Anamitët'' merreshin si popull shtet formues prapa Indisë dhe në vitin 2000 numëronin diku 57,5 milion. Një popull i familjes së popujve mongolë (mongoloide). == Kultura == Kultura e Shtetit == Të tjera == * Telekomunikacioni * Transporti * Ushtria * Pushime == Mardhëniet me shqiptarët == Shqipëria nuk ka ambasadë në Vietnam. Aktualisht, Vietnami nuk e njeh Kosoven si shtet të pavarur. == Shiko dhe këtu == * [[Vietcong|Vietkongu]] * [[Vietminh|Vietmingu]] * [[Vietnamezët]] == Lidhje të jashtme == {{commonskat|Vietnam|Vietnam}} * Qeveria * Kryetari * Parlamenti * Ministria e ... * [http://vietnam.startkabel.nl/ Fleta elektronike Vietnameze] * [https://web.archive.org/web/20050411194847/http://www.vietmemorial.org/myweb/thelist.html Lufta e Vietnamit] * [https://web.archive.org/web/20050511025806/http://www.vnn.vn/ Viet Nam NET] * [https://web.archive.org/web/20050520073727/http://www.vov.org.vn/Defaultv.htm Lajme] ---- * [http://vdict.com Amza e fletave komerciale] * [https://web.archive.org/web/20051107012014/http://www.aseannewsnetwork.com/vietnam.html Lajme nga Vietnami] * [https://web.archive.org/web/20051230223419/http://www.asinah.org/travel-guides/vietnam.html Turizem] * [http://www.terragalleria.com/vietnam/ Pamje nga Vietnami] * [https://web.archive.org/web/20110915160408/http://www.photo-vietnam.com/ Foto] * [http://www.vietbao.com Viet Bao] * [http://www.freeworldmaps.net/asia/vietnam/map.html Physical Map of Vietnam] {{VN-gjeo-cung}} {{VendeAzise}} <!--[[Vietnami]]--> [[Kategoria:Vietnam| ]] 4fi7fp2bxvpf7a951ext5se3372xhdl 0 3049 3027786 2914057 2026-08-24T19:30:10Z Torvalu4 40844 3027786 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name=Greqisht | states=[[Greqia|Greqi]], [[Qipro]], [[Shqipëria|Shqipëri]], [[Italia|Itali]], [[Turqi]], [[Rumania|Rumani]], [[Maqedonia e Veriut]], [[Bullgaria|Bullgari]], [[Gjermania|Gjermani]], [[Suedia|Suedi]], [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|states e Bashkuara]], [[Kanada]], [[Rusia|Rusi]], [[Ukrainë]], [[Gjeorgjia|Gjeorgji]], dhe vende të tjera. | region = [[Evropa juglindore]] | speakers = 15 - 23.5 milion <ref>[http://www.answers.com/topic/greek-language Greek language: Information from Answers.com<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref><ref>[http://www.communicaid.com/language-courses/greek/index.php Business Greek Course | Greek language course | Business Greek Training Course London<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref><ref>[http://www.toplanguagecommunity.com/greek-portal/ Toplanguagecommunity.com<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref><ref>http://www.eslbase.com/language-exchange/greek</ref><ref>http://simple.wikipedia.org/wiki/Greek_language</ref><ref>[http://www.studyabroad.com/lom/greek.html Find a Study Abroad Program with StudyAbroad.com : Intensive Language<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref><ref>http://wapedia.mobi/en/Greek_language</ref> |renditja = 61 |fam1 = [[Gjuhët indo-evropiane]] |fam2 = [[Gjuhët helenike]] |fam3 = [[Gjuha greke e lashtë|Greqishtja e lashtë]] | scipt = [[Alfabeti grek]] | nation = [[Greqi]], [[Qipro]] | minority = [[Shqipëri]], [[Itali]] | agency = |iso1 = el |iso2 = gre (B) / ell (T) }} [[File:Greek alphabet variants.png|thumb|Variantet e lashtë ''epichoric'' e alfabetit i gjuhes greke nga Euboea, Ionia, Athina dhe Korinthi krahasuar me greqishten moderne.]] '''Greqishtja''' (gr. ''ελληνικά'' elinika) ose '''gërqishtja''' ([[Toskërishtja|toskërisht]]) është një degë e pavarur e familjes indo-evropiane e gjuhëve. Ajo gjuhë flitet në [[Greqia|Greqi]] dhe në [[Qipro]], dhe nga [[ortodoksët greqishtfolës]] në [[Shqipëria|Shqipëri]], në [[Turqia|Turqi]], në [[Italia|Itali]], dhe në vende të tjera. Gjuha greke ka një histori të dokumentuar prej 4000 vjetësh dhe shkruhet në [[alfabeti grek|alfabetin grek]]. Gjuha amtare në Ballkanin Jugor, [[Anadolli|Azinë e Vogël]] Perëndimore, Greqia dhe Egjeut, greqishtja ka histori të gjatë dokumentuar e cilësdo [[Gjuhët indo-evropiane|gjuhë indo-evropiane]], duke përfshin 34 shekuj të shënimeve me shkrim. Sistemi i saj shkrimi ka qenë alfabeti grek për shumicën e historisë së saj; sistemet e tjera, të tilla si B-linear dhe [[Abugida|alfabeti rrokjezor]] qipriot, u përdorën më parë. Alfabeti u ngrit nga shkrimit fenikas, dhe u bë, nga ana e saj, baza e latine, cirilike, koptike, dhe shumë sisteme të tjera të shkrimi. Gjuha greke mban një vend të rëndësishëm në historitë e Evropës, në botë më lirshëm i përcaktuar Perëndimore, dhe Krishtërimit; kanuni i letërsisë antike greke përfshin vepra të një rëndësie monumentale dhe ndikimi për të kanonit të ardhmen perëndimore, të tilla si poezi epike Iliada dhe Odisea. Greqishtja ishte edhe gjuha në të cilën shumë nga tekstet themelore të filozofisë perëndimore ishin shkruar, të tilla si dialogje platonike dhe veprat e Aristotelit. [[Besëlidhja e Re|Dhiata e Re]] e Biblës krishtere ishte shkruar në ''Koine'' greqisht. Së bashku me tekstet latine dhe traditat e botës romake, studimi i teksteve greke dhe shoqërinë e antikitetit përbëjnë disiplinën e klasikëve. Greqishtja ishte një lingua franca folur gjerësisht në botën e Mesdheut dhe përtej gjatë antikitetit klasik, dhe përfundimisht do të bëhet mënyrë të foluri zyrtar i Perandorisë Bizantine. Në formën e saj moderne, ajo është gjuha zyrtare e Greqisë dhe Qipros dhe një nga 23 gjuhët zyrtare të Bashkimit Evropian. Gjuha flitet nga së paku 13 milion njerëz sot në Greqi, Qipro, dhe komuniteteve të Diasporës në pjesë të shumta të botës. Rrënjët gjuhes greke janë përdorur shpesh për të shpik, fjalë të reja për gjuhët e tjera, sidomos në shkencat dhe mjekësi; gjuhes greke dhe latine janë burimet mbizotëruese e fjalorit shkencor ndërkombëtar. Mbi pesëdhjetë mijë fjalë angleze rrjedhin nga gjuha greke. == Historia == Greqishtja ka qenë e folur në Gadishullin Ballkanik që prej rreth fundit të mijëvjeçarit të 3-të para Krishtit. Prova më e hershme me shkrim gjendet në pllakat argjilore Linear B në "Dhomën e Tabelave Qerren", (c. 1400 pes) në rajoni i Knossos në Kretë, duke bërë gjuhes greke gjuha më e vjetër në botë nga gjuhëve të jetesëse, në mesin e gjuhëve indo-evropiane. Data e saj e hershme konfirmim me shkrim tejkalohet vetëm nga gjuhët Anatolisë të zhdukura në ditët e sotme. Gjuha greke ndahet në mënyrë konvencionale në periudhat e mëposhtme: * ''Proto-gjuha greke'': paraardhësi i paregjistruar por të pritshme e fundit të të gjitha varieteteve të njohura të greqishtës. Folësit i kësaj proto-gjuhës greke mundësisht hyri në gadishullin grek në fillim pes 2 mijëvjeçarit. Që prej atëherë, greqisht ka qene folur vazhdimisht në Greqi. * ''Gjuha greke Mikeane'': gjuha e qytetërimit Mikenas. Ajo është e shënuar në shkrimin Linear B mbi pllakat që datojnë nga 15 ose 14 e tutje shek. * ''Gjuha greke e Lashtë'': me dialektet e saj të ndryshme, gjuha e periudhave të Arkaike dhe të Klasike të qytetërimit të lashtë grek. Ajo ishte e njohur gjerësisht në të gjithë Perandorinë Romake. Greqishtja e lashtë ra në mospërdorim në Evropën perëndimore në Mesjetë, por mbeti zyrtarisht në përdorim në botë bizantine, dhe e riparaqiti për të pjesën tjetër të Evropë me Rënies së Konstantinopolit dhe migrimit të greqishtfolëse tek vendet e Italisë. * ''Gjuha greke Koine'' * ''Greqishtja Mesjetare'' * ''Greqishtja Moderne'' == Alfabeti == Alfabeti modern i gjuhes greke përbëhet nga 24 shkronja, secila me formin i madh dhe i vogël. Dhe veç kësaj, letra SIGMA ka një formë shtesë vogle (ς) të përdorura në pozicionin përfundimtar: {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="33" | [[capital letter|capital]] |- |[[Alpha|Α]]||[[Beta|Β]]||[[Gamma|Γ]]||[[Delta (letter)|Δ]]||[[Epsilon|Ε]]||[[Zeta|Ζ]]||[[Eta|Η]]||[[Theta|Θ]]||[[Iota|Ι]]||[[Kappa|Κ]]||[[Lambda|Λ]]||[[Mu (letter)|Μ]]||[[Nu (letter)|Ν]]||[[Xi (letter)|Ξ]]||[[Omicron|Ο]]||[[Pi (letter)|Π]]||[[Rho|Ρ]]||[[Sigma|Σ]]||[[Tau|Τ]]||[[Upsilon|Υ]]||[[Phi|Φ]]||[[Chi (letter)|Χ]]||[[Psi (letter)|Ψ]]||[[Omega|Ω]] |- ! colspan="33" | [[lower case]] |- |α||β||γ||δ||ε||ζ||η||θ||ι||κ||λ||μ||ν||ξ||ο||π||ρ||σ/<br>ς||τ||υ||φ||χ||ψ||ω |} == Gramatika == == Karakteristikat== == Klasifikimi== == Ngjashmeria mes greqishtes dhe gjuhet te tjera indo-evropiane == == Referimet == {{ref}} * [[W. Sidney Allen]], ''Vox Graeca – a guide to the pronunciation of classical Greek''. Cambridge University Press, 1968–74. ISBN 0-521-20626-X * Robert Browning, ''Medieval and Modern Greek'', Cambridge University Press, 2nd edition 1983, ISBN 0-521-29978-0. An excellent and concise historical account of the development of modern Greek from the ancient language. * Crosby and Schaeffer, ''An Introduction to Greek'', Allyn and Bacon, Inc. 1928. A school grammar of ancient Greek * Dionysius of Thrace, [http://www.fh-augsburg.de/~harsch/graeca/Chronologia/S_ante02/DionysiosThrax/dio_tech.html "Art of Grammar"], "{{lang|grc|Τέχνη γραμματική}}", c.100 BC * David Holton, Peter Mackridge, and Irene Philippaki-Warburton, ''Greek: A Comprehensive Grammar of the Modern Language'', [[Routledge]], 1997, ISBN 0-415-10002-X. A reference grammar of ''modern'' Greek. * Geoffrey Horrocks, ''Greek: A History of the Language and Its Speakers'' (Longman Linguistics Library). [[Addison-Wesley]], 1997. ISBN 0-582-30709-0. From Mycenean to modern. * Brian Newton, ''The Generative Interpretation of Dialect: A Study of Modern Greek Phonology'', Cambridge University Press, 1972, ISBN 0-521-08497-0. * [[Andrew Sihler]], "A New Comparative Grammar of Greek and Latin", Oxford University Press, 1996. An historical grammar of ancient Greek from its Indo-European origins. Some eccentricities and no bibliography but a useful handbook to the earliest stages of Greek's development. * Herbert Weir Smyth, ''Greek Grammar'', [[Harvard University Press]], 1956 (revised edition), ISBN 0-674-36250-0. The standard grammar of classical Greek. Focuses primarily on the [[Attic Greek|Attic]] dialect, with comparatively weak treatment of the other dialects and the Homeric ''{{lang|de|Kunstsprache}}''. * Krill, Richard M., ''Greek and Latin in English Today'', Bolchazy-Carducci Publishers, 1990, ISBN 0-86516-241-7. * Scheler, Manfred (1977): ''Der englische Wortschatz'' 'English vocabulary'. Berlin: Schmidt. == Shiko edhe == * [[Alfabeti grek]] * [[Greqishtja e lashtë]] [[Kategoria:Gjuhë flektive]] [[Kategoria:Gjuhë indo-evropiane]] [[Kategoria:Gjuha greke]] [[Kategoria:Gjuhë]] bm4q0pknjwydvc0t6yycytd4c0paj25 3027787 3027786 2026-08-24T19:37:08Z Torvalu4 40844 /* Historia */ 3027787 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name=Greqisht | states=[[Greqia|Greqi]], [[Qipro]], [[Shqipëria|Shqipëri]], [[Italia|Itali]], [[Turqi]], [[Rumania|Rumani]], [[Maqedonia e Veriut]], [[Bullgaria|Bullgari]], [[Gjermania|Gjermani]], [[Suedia|Suedi]], [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|states e Bashkuara]], [[Kanada]], [[Rusia|Rusi]], [[Ukrainë]], [[Gjeorgjia|Gjeorgji]], dhe vende të tjera. | region = [[Evropa juglindore]] | speakers = 15 - 23.5 milion <ref>[http://www.answers.com/topic/greek-language Greek language: Information from Answers.com<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref><ref>[http://www.communicaid.com/language-courses/greek/index.php Business Greek Course | Greek language course | Business Greek Training Course London<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref><ref>[http://www.toplanguagecommunity.com/greek-portal/ Toplanguagecommunity.com<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref><ref>http://www.eslbase.com/language-exchange/greek</ref><ref>http://simple.wikipedia.org/wiki/Greek_language</ref><ref>[http://www.studyabroad.com/lom/greek.html Find a Study Abroad Program with StudyAbroad.com : Intensive Language<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref><ref>http://wapedia.mobi/en/Greek_language</ref> |renditja = 61 |fam1 = [[Gjuhët indo-evropiane]] |fam2 = [[Gjuhët helenike]] |fam3 = [[Gjuha greke e lashtë|Greqishtja e lashtë]] | scipt = [[Alfabeti grek]] | nation = [[Greqi]], [[Qipro]] | minority = [[Shqipëri]], [[Itali]] | agency = |iso1 = el |iso2 = gre (B) / ell (T) }} [[File:Greek alphabet variants.png|thumb|Variantet e lashtë ''epichoric'' e alfabetit i gjuhes greke nga Euboea, Ionia, Athina dhe Korinthi krahasuar me greqishten moderne.]] '''Greqishtja''' (gr. ''ελληνικά'' elinika) ose '''gërqishtja''' ([[Toskërishtja|toskërisht]]) është një degë e pavarur e familjes indo-evropiane e gjuhëve. Ajo gjuhë flitet në [[Greqia|Greqi]] dhe në [[Qipro]], dhe nga [[ortodoksët greqishtfolës]] në [[Shqipëria|Shqipëri]], në [[Turqia|Turqi]], në [[Italia|Itali]], dhe në vende të tjera. Gjuha greke ka një histori të dokumentuar prej 4000 vjetësh dhe shkruhet në [[alfabeti grek|alfabetin grek]]. Gjuha amtare në Ballkanin Jugor, [[Anadolli|Azinë e Vogël]] Perëndimore, Greqia dhe Egjeut, greqishtja ka histori të gjatë dokumentuar e cilësdo [[Gjuhët indo-evropiane|gjuhë indo-evropiane]], duke përfshin 34 shekuj të shënimeve me shkrim. Sistemi i saj shkrimi ka qenë alfabeti grek për shumicën e historisë së saj; sistemet e tjera, të tilla si B-linear dhe [[Abugida|alfabeti rrokjezor]] qipriot, u përdorën më parë. Alfabeti u ngrit nga shkrimit fenikas, dhe u bë, nga ana e saj, baza e latine, cirilike, koptike, dhe shumë sisteme të tjera të shkrimi. Gjuha greke mban një vend të rëndësishëm në historitë e Evropës, në botë më lirshëm i përcaktuar Perëndimore, dhe Krishtërimit; kanuni i letërsisë antike greke përfshin vepra të një rëndësie monumentale dhe ndikimi për të kanonit të ardhmen perëndimore, të tilla si poezi epike Iliada dhe Odisea. Greqishtja ishte edhe gjuha në të cilën shumë nga tekstet themelore të filozofisë perëndimore ishin shkruar, të tilla si dialogje platonike dhe veprat e Aristotelit. [[Besëlidhja e Re|Dhiata e Re]] e Biblës krishtere ishte shkruar në ''Koine'' greqisht. Së bashku me tekstet latine dhe traditat e botës romake, studimi i teksteve greke dhe shoqërinë e antikitetit përbëjnë disiplinën e klasikëve. Greqishtja ishte një lingua franca folur gjerësisht në botën e Mesdheut dhe përtej gjatë antikitetit klasik, dhe përfundimisht do të bëhet mënyrë të foluri zyrtar i Perandorisë Bizantine. Në formën e saj moderne, ajo është gjuha zyrtare e Greqisë dhe Qipros dhe një nga 23 gjuhët zyrtare të Bashkimit Evropian. Gjuha flitet nga së paku 13 milion njerëz sot në Greqi, Qipro, dhe komuniteteve të Diasporës në pjesë të shumta të botës. Rrënjët gjuhes greke janë përdorur shpesh për të shpik, fjalë të reja për gjuhët e tjera, sidomos në shkencat dhe mjekësi; gjuhes greke dhe latine janë burimet mbizotëruese e fjalorit shkencor ndërkombëtar. Mbi pesëdhjetë mijë fjalë angleze rrjedhin nga gjuha greke. == Historia == Greqishtja ka qenë e folur në Gadishullin Ballkanik që prej rreth fundit të mijëvjeçarit të 3-të para Krishtit. Prova më e hershme me shkrim gjendet në pllakat argjilore Linear B në "Dhomën e Tabelave Qerren", (c. 1400 pes) në rajoni i Knossos në Kretë, duke bërë gjuhes greke gjuha më e vjetër në botë nga gjuhëve të jetesëse, në mesin e gjuhëve indo-evropiane. Data e saj e hershme konfirmim me shkrim tejkalohet vetëm nga gjuhët Anatolisë të zhdukura në ditët e sotme. Gjuha greke ndahet në mënyrë konvencionale në periudhat e mëposhtme: * ''Proto-greqishtja'': paraardhësi i paregjistruar por të pritshme e fundit të të gjitha varieteteve të njohura të greqishtës. Folësit i kësaj proto-gjuhës greke mundësisht hyri në gadishullin grek në fillim pes 2 mijëvjeçarit. Që prej atëherë, greqisht ka qene folur vazhdimisht në Greqi. * ''Greqishtja mikeane'': gjuha e qytetërimit Mikenas. Ajo është e shënuar në shkrimin Linear B mbi pllakat që datojnë nga 15 ose 14 e tutje shek. * ''Greqishtja e lashtë'': me dialektet e saj të ndryshme, gjuha e periudhave të Arkaike dhe të Klasike të qytetërimit të lashtë grek. Ajo ishte e njohur gjerësisht në të gjithë Perandorinë Romake. Greqishtja e lashtë ra në mospërdorim në Evropën perëndimore në Mesjetë, por mbeti zyrtarisht në përdorim në botë bizantine, dhe e riparaqiti për të pjesën tjetër të Evropë me Rënies së Konstantinopolit dhe migrimit të greqishtfolëse tek vendet e Italisë. * ''Greqishtja koine'' * ''Greqishtja mesjetare'' * ''Greqishtja moderne'' == Alfabeti == Alfabeti modern i gjuhes greke përbëhet nga 24 shkronja, secila me formin i madh dhe i vogël. Dhe veç kësaj, letra SIGMA ka një formë shtesë vogle (ς) të përdorura në pozicionin përfundimtar: {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="33" | [[capital letter|capital]] |- |[[Alpha|Α]]||[[Beta|Β]]||[[Gamma|Γ]]||[[Delta (letter)|Δ]]||[[Epsilon|Ε]]||[[Zeta|Ζ]]||[[Eta|Η]]||[[Theta|Θ]]||[[Iota|Ι]]||[[Kappa|Κ]]||[[Lambda|Λ]]||[[Mu (letter)|Μ]]||[[Nu (letter)|Ν]]||[[Xi (letter)|Ξ]]||[[Omicron|Ο]]||[[Pi (letter)|Π]]||[[Rho|Ρ]]||[[Sigma|Σ]]||[[Tau|Τ]]||[[Upsilon|Υ]]||[[Phi|Φ]]||[[Chi (letter)|Χ]]||[[Psi (letter)|Ψ]]||[[Omega|Ω]] |- ! colspan="33" | [[lower case]] |- |α||β||γ||δ||ε||ζ||η||θ||ι||κ||λ||μ||ν||ξ||ο||π||ρ||σ/<br>ς||τ||υ||φ||χ||ψ||ω |} == Gramatika == == Karakteristikat== == Klasifikimi== == Ngjashmeria mes greqishtes dhe gjuhet te tjera indo-evropiane == == Referimet == {{ref}} * [[W. Sidney Allen]], ''Vox Graeca – a guide to the pronunciation of classical Greek''. Cambridge University Press, 1968–74. ISBN 0-521-20626-X * Robert Browning, ''Medieval and Modern Greek'', Cambridge University Press, 2nd edition 1983, ISBN 0-521-29978-0. An excellent and concise historical account of the development of modern Greek from the ancient language. * Crosby and Schaeffer, ''An Introduction to Greek'', Allyn and Bacon, Inc. 1928. A school grammar of ancient Greek * Dionysius of Thrace, [http://www.fh-augsburg.de/~harsch/graeca/Chronologia/S_ante02/DionysiosThrax/dio_tech.html "Art of Grammar"], "{{lang|grc|Τέχνη γραμματική}}", c.100 BC * David Holton, Peter Mackridge, and Irene Philippaki-Warburton, ''Greek: A Comprehensive Grammar of the Modern Language'', [[Routledge]], 1997, ISBN 0-415-10002-X. A reference grammar of ''modern'' Greek. * Geoffrey Horrocks, ''Greek: A History of the Language and Its Speakers'' (Longman Linguistics Library). [[Addison-Wesley]], 1997. ISBN 0-582-30709-0. From Mycenean to modern. * Brian Newton, ''The Generative Interpretation of Dialect: A Study of Modern Greek Phonology'', Cambridge University Press, 1972, ISBN 0-521-08497-0. * [[Andrew Sihler]], "A New Comparative Grammar of Greek and Latin", Oxford University Press, 1996. An historical grammar of ancient Greek from its Indo-European origins. Some eccentricities and no bibliography but a useful handbook to the earliest stages of Greek's development. * Herbert Weir Smyth, ''Greek Grammar'', [[Harvard University Press]], 1956 (revised edition), ISBN 0-674-36250-0. The standard grammar of classical Greek. Focuses primarily on the [[Attic Greek|Attic]] dialect, with comparatively weak treatment of the other dialects and the Homeric ''{{lang|de|Kunstsprache}}''. * Krill, Richard M., ''Greek and Latin in English Today'', Bolchazy-Carducci Publishers, 1990, ISBN 0-86516-241-7. * Scheler, Manfred (1977): ''Der englische Wortschatz'' 'English vocabulary'. Berlin: Schmidt. == Shiko edhe == * [[Alfabeti grek]] * [[Greqishtja e lashtë]] [[Kategoria:Gjuhë flektive]] [[Kategoria:Gjuhë indo-evropiane]] [[Kategoria:Gjuha greke]] [[Kategoria:Gjuhë]] 18y8ghl9hlwkiroj15t3e8ikwmf25bc 3027794 3027787 2026-08-24T20:50:41Z Torvalu4 40844 3027794 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name=Greqisht | states=[[Greqia|Greqi]], [[Qipro]], [[Shqipëria|Shqipëri]], [[Italia|Itali]], [[Turqi]], [[Rumania|Rumani]], [[Maqedonia e Veriut]], [[Bullgaria|Bullgari]], [[Gjermania|Gjermani]], [[Suedia|Suedi]], [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|states e Bashkuara]], [[Kanada]], [[Rusia|Rusi]], [[Ukrainë]], [[Gjeorgjia|Gjeorgji]], dhe vende të tjera. | region = [[Evropa juglindore]] | speakers = 15 - 23.5 milion <ref>[http://www.answers.com/topic/greek-language Greek language: Information from Answers.com<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref><ref>[http://www.communicaid.com/language-courses/greek/index.php Business Greek Course | Greek language course | Business Greek Training Course London<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref><ref>[http://www.toplanguagecommunity.com/greek-portal/ Toplanguagecommunity.com<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref><ref>http://www.eslbase.com/language-exchange/greek</ref><ref>http://simple.wikipedia.org/wiki/Greek_language</ref><ref>[http://www.studyabroad.com/lom/greek.html Find a Study Abroad Program with StudyAbroad.com : Intensive Language<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref><ref>http://wapedia.mobi/en/Greek_language</ref> |renditja = 61 |fam1 = [[Gjuhët indo-evropiane]] |fam2 = [[Gjuhët helenike]] |fam3 = [[Gjuha greke e lashtë|Greqishtja e lashtë]] | scipt = [[Alfabeti grek]] | nation = [[Greqi]], [[Qipro]] | minority = [[Shqipëri]], [[Itali]] | agency = |iso1 = el |iso2 = gre (B) / ell (T) }} [[File:Greek alphabet variants.png|thumb|Variantet e lashtë ''epichoric'' e alfabetit i gjuhes greke nga Euboea, Ionia, Athina dhe Korinthi krahasuar me greqishten e re.]] '''Greqishtja''' (gr. ''ελληνικά'' elinika) ose '''gërqishtja''' ([[Toskërishtja|toskërisht]]) është një degë e pavarur e familjes indo-evropiane e gjuhëve. Ajo gjuhë flitet në [[Greqia|Greqi]] dhe në [[Qipro]], dhe nga [[ortodoksët greqishtfolës]] në [[Shqipëria|Shqipëri]], në [[Turqia|Turqi]], në [[Italia|Itali]], dhe në vende të tjera. Gjuha greke ka një histori të dokumentuar prej 4000 vjetësh dhe shkruhet në [[alfabeti grek|alfabetin grek]]. Gjuha amtare në Ballkanin Jugor, [[Anadolli|Azinë e Vogël]] Perëndimore, Greqia dhe Egjeut, greqishtja ka histori të gjatë dokumentuar e cilësdo [[Gjuhët indo-evropiane|gjuhë indo-evropiane]], duke përfshin 34 shekuj të shënimeve me shkrim. Sistemi i saj shkrimi ka qenë alfabeti grek për shumicën e historisë së saj; sistemet e tjera, të tilla si B-linear dhe [[Abugida|alfabeti rrokjezor]] qipriot, u përdorën më parë. Alfabeti u ngrit nga shkrimit fenikas, dhe u bë, nga ana e saj, baza e latine, cirilike, koptike, dhe shumë sisteme të tjera të shkrimi. Gjuha greke mban një vend të rëndësishëm në historitë e Evropës, në botë më lirshëm i përcaktuar Perëndimore, dhe Krishtërimit; kanuni i letërsisë antike greke përfshin vepra të një rëndësie monumentale dhe ndikimi për të kanonit të ardhmen perëndimore, të tilla si poezi epike Iliada dhe Odisea. Greqishtja ishte edhe gjuha në të cilën shumë nga tekstet themelore të filozofisë perëndimore ishin shkruar, të tilla si dialogje platonike dhe veprat e Aristotelit. [[Besëlidhja e Re|Dhiata e Re]] e Biblës krishtere ishte shkruar në ''Koine'' greqisht. Së bashku me tekstet latine dhe traditat e botës romake, studimi i teksteve greke dhe shoqërinë e antikitetit përbëjnë disiplinën e klasikëve. Greqishtja ishte një lingua franca folur gjerësisht në botën e Mesdheut dhe përtej gjatë antikitetit klasik, dhe përfundimisht do të bëhet mënyrë të foluri zyrtar i Perandorisë Bizantine. Në formën e saj moderne, ajo është gjuha zyrtare e Greqisë dhe Qipros dhe një nga 23 gjuhët zyrtare të Bashkimit Evropian. Gjuha flitet nga së paku 13 milion njerëz sot në Greqi, Qipro, dhe komuniteteve të Diasporës në pjesë të shumta të botës. Rrënjët gjuhes greke janë përdorur shpesh për të shpik, fjalë të reja për gjuhët e tjera, sidomos në shkencat dhe mjekësi; gjuhes greke dhe latine janë burimet mbizotëruese e fjalorit shkencor ndërkombëtar. Mbi pesëdhjetë mijë fjalë angleze rrjedhin nga gjuha greke. == Historia == Greqishtja ka qenë e folur në Gadishullin Ballkanik që prej rreth fundit të mijëvjeçarit të 3-të para Krishtit. Prova më e hershme me shkrim gjendet në pllakat argjilore Linear B në "Dhomën e Tabelave Qerren", (c. 1400 pes) në rajoni i Knossos në Kretë, duke bërë gjuhes greke gjuha më e vjetër në botë nga gjuhëve të jetesëse, në mesin e gjuhëve indo-evropiane. Data e saj e hershme konfirmim me shkrim tejkalohet vetëm nga gjuhët Anatolisë të zhdukura në ditët e sotme. Gjuha greke ndahet në mënyrë konvencionale në periudhat e mëposhtme: * ''Proto-greqishtja'': paraardhësi i paregjistruar por të pritshme e fundit të të gjitha varieteteve të njohura të greqishtës. Folësit i kësaj proto-gjuhës greke mundësisht hyri në gadishullin grek në fillim pes 2 mijëvjeçarit. Që prej atëherë, greqisht ka qene folur vazhdimisht në Greqi. * ''Greqishtja mikeane'': gjuha e qytetërimit Mikenas. Ajo është e shënuar në shkrimin Linear B mbi pllakat që datojnë nga 15 ose 14 e tutje shek. * ''Greqishtja e lashtë'': me dialektet e saj të ndryshme, gjuha e periudhave të Arkaike dhe të Klasike të qytetërimit të lashtë grek. Ajo ishte e njohur gjerësisht në të gjithë Perandorinë Romake. Greqishtja e lashtë ra në mospërdorim në Evropën perëndimore në Mesjetë, por mbeti zyrtarisht në përdorim në botë bizantine, dhe e riparaqiti për të pjesën tjetër të Evropë me Rënies së Konstantinopolit dhe migrimit të greqishtfolëse tek vendet e Italisë. * ''Greqishtja koine'' * ''Greqishtja mesjetare'' * ''Greqishtja e re'' == Alfabeti == Alfabeti modern i gjuhes greke përbëhet nga 24 shkronja, secila me formin i madh dhe i vogël. Dhe veç kësaj, letra SIGMA ka një formë shtesë vogle (ς) të përdorura në pozicionin përfundimtar: {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="33" | [[capital letter|capital]] |- |[[Alpha|Α]]||[[Beta|Β]]||[[Gamma|Γ]]||[[Delta (letter)|Δ]]||[[Epsilon|Ε]]||[[Zeta|Ζ]]||[[Eta|Η]]||[[Theta|Θ]]||[[Iota|Ι]]||[[Kappa|Κ]]||[[Lambda|Λ]]||[[Mu (letter)|Μ]]||[[Nu (letter)|Ν]]||[[Xi (letter)|Ξ]]||[[Omicron|Ο]]||[[Pi (letter)|Π]]||[[Rho|Ρ]]||[[Sigma|Σ]]||[[Tau|Τ]]||[[Upsilon|Υ]]||[[Phi|Φ]]||[[Chi (letter)|Χ]]||[[Psi (letter)|Ψ]]||[[Omega|Ω]] |- ! colspan="33" | [[lower case]] |- |α||β||γ||δ||ε||ζ||η||θ||ι||κ||λ||μ||ν||ξ||ο||π||ρ||σ/<br>ς||τ||υ||φ||χ||ψ||ω |} == Gramatika == == Karakteristikat== == Klasifikimi== == Ngjashmeria mes greqishtes dhe gjuhet te tjera indo-evropiane == == Referimet == {{ref}} * [[W. Sidney Allen]], ''Vox Graeca – a guide to the pronunciation of classical Greek''. Cambridge University Press, 1968–74. ISBN 0-521-20626-X * Robert Browning, ''Medieval and Modern Greek'', Cambridge University Press, 2nd edition 1983, ISBN 0-521-29978-0. An excellent and concise historical account of the development of modern Greek from the ancient language. * Crosby and Schaeffer, ''An Introduction to Greek'', Allyn and Bacon, Inc. 1928. A school grammar of ancient Greek * Dionysius of Thrace, [http://www.fh-augsburg.de/~harsch/graeca/Chronologia/S_ante02/DionysiosThrax/dio_tech.html "Art of Grammar"], "{{lang|grc|Τέχνη γραμματική}}", c.100 BC * David Holton, Peter Mackridge, and Irene Philippaki-Warburton, ''Greek: A Comprehensive Grammar of the Modern Language'', [[Routledge]], 1997, ISBN 0-415-10002-X. A reference grammar of ''modern'' Greek. * Geoffrey Horrocks, ''Greek: A History of the Language and Its Speakers'' (Longman Linguistics Library). [[Addison-Wesley]], 1997. ISBN 0-582-30709-0. From Mycenean to modern. * Brian Newton, ''The Generative Interpretation of Dialect: A Study of Modern Greek Phonology'', Cambridge University Press, 1972, ISBN 0-521-08497-0. * [[Andrew Sihler]], "A New Comparative Grammar of Greek and Latin", Oxford University Press, 1996. An historical grammar of ancient Greek from its Indo-European origins. Some eccentricities and no bibliography but a useful handbook to the earliest stages of Greek's development. * Herbert Weir Smyth, ''Greek Grammar'', [[Harvard University Press]], 1956 (revised edition), ISBN 0-674-36250-0. The standard grammar of classical Greek. Focuses primarily on the [[Attic Greek|Attic]] dialect, with comparatively weak treatment of the other dialects and the Homeric ''{{lang|de|Kunstsprache}}''. * Krill, Richard M., ''Greek and Latin in English Today'', Bolchazy-Carducci Publishers, 1990, ISBN 0-86516-241-7. * Scheler, Manfred (1977): ''Der englische Wortschatz'' 'English vocabulary'. Berlin: Schmidt. == Shiko edhe == * [[Alfabeti grek]] * [[Greqishtja e lashtë]] [[Kategoria:Gjuhë flektive]] [[Kategoria:Gjuhë indo-evropiane]] [[Kategoria:Gjuha greke]] [[Kategoria:Gjuhë]] ams4iwre2pvpuywdulnos146clfwclx 3027805 3027794 2026-08-24T22:55:17Z Torvalu4 40844 /* Alfabeti */ 3027805 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name=Greqisht | states=[[Greqia|Greqi]], [[Qipro]], [[Shqipëria|Shqipëri]], [[Italia|Itali]], [[Turqi]], [[Rumania|Rumani]], [[Maqedonia e Veriut]], [[Bullgaria|Bullgari]], [[Gjermania|Gjermani]], [[Suedia|Suedi]], [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|states e Bashkuara]], [[Kanada]], [[Rusia|Rusi]], [[Ukrainë]], [[Gjeorgjia|Gjeorgji]], dhe vende të tjera. | region = [[Evropa juglindore]] | speakers = 15 - 23.5 milion <ref>[http://www.answers.com/topic/greek-language Greek language: Information from Answers.com<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref><ref>[http://www.communicaid.com/language-courses/greek/index.php Business Greek Course | Greek language course | Business Greek Training Course London<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref><ref>[http://www.toplanguagecommunity.com/greek-portal/ Toplanguagecommunity.com<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref><ref>http://www.eslbase.com/language-exchange/greek</ref><ref>http://simple.wikipedia.org/wiki/Greek_language</ref><ref>[http://www.studyabroad.com/lom/greek.html Find a Study Abroad Program with StudyAbroad.com : Intensive Language<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref><ref>http://wapedia.mobi/en/Greek_language</ref> |renditja = 61 |fam1 = [[Gjuhët indo-evropiane]] |fam2 = [[Gjuhët helenike]] |fam3 = [[Gjuha greke e lashtë|Greqishtja e lashtë]] | scipt = [[Alfabeti grek]] | nation = [[Greqi]], [[Qipro]] | minority = [[Shqipëri]], [[Itali]] | agency = |iso1 = el |iso2 = gre (B) / ell (T) }} [[File:Greek alphabet variants.png|thumb|Variantet e lashtë ''epichoric'' e alfabetit i gjuhes greke nga Euboea, Ionia, Athina dhe Korinthi krahasuar me greqishten e re.]] '''Greqishtja''' (gr. ''ελληνικά'' elinika) ose '''gërqishtja''' ([[Toskërishtja|toskërisht]]) është një degë e pavarur e familjes indo-evropiane e gjuhëve. Ajo gjuhë flitet në [[Greqia|Greqi]] dhe në [[Qipro]], dhe nga [[ortodoksët greqishtfolës]] në [[Shqipëria|Shqipëri]], në [[Turqia|Turqi]], në [[Italia|Itali]], dhe në vende të tjera. Gjuha greke ka një histori të dokumentuar prej 4000 vjetësh dhe shkruhet në [[alfabeti grek|alfabetin grek]]. Gjuha amtare në Ballkanin Jugor, [[Anadolli|Azinë e Vogël]] Perëndimore, Greqia dhe Egjeut, greqishtja ka histori të gjatë dokumentuar e cilësdo [[Gjuhët indo-evropiane|gjuhë indo-evropiane]], duke përfshin 34 shekuj të shënimeve me shkrim. Sistemi i saj shkrimi ka qenë alfabeti grek për shumicën e historisë së saj; sistemet e tjera, të tilla si B-linear dhe [[Abugida|alfabeti rrokjezor]] qipriot, u përdorën më parë. Alfabeti u ngrit nga shkrimit fenikas, dhe u bë, nga ana e saj, baza e latine, cirilike, koptike, dhe shumë sisteme të tjera të shkrimi. Gjuha greke mban një vend të rëndësishëm në historitë e Evropës, në botë më lirshëm i përcaktuar Perëndimore, dhe Krishtërimit; kanuni i letërsisë antike greke përfshin vepra të një rëndësie monumentale dhe ndikimi për të kanonit të ardhmen perëndimore, të tilla si poezi epike Iliada dhe Odisea. Greqishtja ishte edhe gjuha në të cilën shumë nga tekstet themelore të filozofisë perëndimore ishin shkruar, të tilla si dialogje platonike dhe veprat e Aristotelit. [[Besëlidhja e Re|Dhiata e Re]] e Biblës krishtere ishte shkruar në ''Koine'' greqisht. Së bashku me tekstet latine dhe traditat e botës romake, studimi i teksteve greke dhe shoqërinë e antikitetit përbëjnë disiplinën e klasikëve. Greqishtja ishte një lingua franca folur gjerësisht në botën e Mesdheut dhe përtej gjatë antikitetit klasik, dhe përfundimisht do të bëhet mënyrë të foluri zyrtar i Perandorisë Bizantine. Në formën e saj moderne, ajo është gjuha zyrtare e Greqisë dhe Qipros dhe një nga 23 gjuhët zyrtare të Bashkimit Evropian. Gjuha flitet nga së paku 13 milion njerëz sot në Greqi, Qipro, dhe komuniteteve të Diasporës në pjesë të shumta të botës. Rrënjët gjuhes greke janë përdorur shpesh për të shpik, fjalë të reja për gjuhët e tjera, sidomos në shkencat dhe mjekësi; gjuhes greke dhe latine janë burimet mbizotëruese e fjalorit shkencor ndërkombëtar. Mbi pesëdhjetë mijë fjalë angleze rrjedhin nga gjuha greke. == Historia == Greqishtja ka qenë e folur në Gadishullin Ballkanik që prej rreth fundit të mijëvjeçarit të 3-të para Krishtit. Prova më e hershme me shkrim gjendet në pllakat argjilore Linear B në "Dhomën e Tabelave Qerren", (c. 1400 pes) në rajoni i Knossos në Kretë, duke bërë gjuhes greke gjuha më e vjetër në botë nga gjuhëve të jetesëse, në mesin e gjuhëve indo-evropiane. Data e saj e hershme konfirmim me shkrim tejkalohet vetëm nga gjuhët Anatolisë të zhdukura në ditët e sotme. Gjuha greke ndahet në mënyrë konvencionale në periudhat e mëposhtme: * ''Proto-greqishtja'': paraardhësi i paregjistruar por të pritshme e fundit të të gjitha varieteteve të njohura të greqishtës. Folësit i kësaj proto-gjuhës greke mundësisht hyri në gadishullin grek në fillim pes 2 mijëvjeçarit. Që prej atëherë, greqisht ka qene folur vazhdimisht në Greqi. * ''Greqishtja mikeane'': gjuha e qytetërimit Mikenas. Ajo është e shënuar në shkrimin Linear B mbi pllakat që datojnë nga 15 ose 14 e tutje shek. * ''Greqishtja e lashtë'': me dialektet e saj të ndryshme, gjuha e periudhave të Arkaike dhe të Klasike të qytetërimit të lashtë grek. Ajo ishte e njohur gjerësisht në të gjithë Perandorinë Romake. Greqishtja e lashtë ra në mospërdorim në Evropën perëndimore në Mesjetë, por mbeti zyrtarisht në përdorim në botë bizantine, dhe e riparaqiti për të pjesën tjetër të Evropë me Rënies së Konstantinopolit dhe migrimit të greqishtfolëse tek vendet e Italisë. * ''Greqishtja koine'' * ''Greqishtja mesjetare'' * ''Greqishtja e re'' == Alfabeti == Alfabeti modern i gjuhes greke përbëhet nga 24 shkronja, secila me formin i madh dhe i vogël. Dhe veç kësaj, shkronja SIGMA ka një formë shtesë vogle (ς) të përdorura në pozicionin fundor: {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="33" | shkronjat e madhe |- |[[Alpha|Α]]||[[Beta|Β]]||[[Gamma|Γ]]||[[Delta (letter)|Δ]]||[[Epsilon|Ε]]||[[Zeta|Ζ]]||[[Eta|Η]]||[[Theta|Θ]]||[[Iota|Ι]]||[[Kappa|Κ]]||[[Lambda|Λ]]||[[Mu (letter)|Μ]]||[[Nu (letter)|Ν]]||[[Xi (letter)|Ξ]]||[[Omicron|Ο]]||[[Pi (letter)|Π]]||[[Rho|Ρ]]||[[Sigma|Σ]]||[[Tau|Τ]]||[[Upsilon|Υ]]||[[Phi|Φ]]||[[Chi (letter)|Χ]]||[[Psi (letter)|Ψ]]||[[Omega|Ω]] |- ! colspan="33" | shkronjat e vogël |- |α||β||γ||δ||ε||ζ||η||θ||ι||κ||λ||μ||ν||ξ||ο||π||ρ||σ/<br>ς||τ||υ||φ||χ||ψ||ω |} == Gramatika == == Karakteristikat== == Klasifikimi== == Ngjashmeria mes greqishtes dhe gjuhet te tjera indo-evropiane == == Referimet == {{ref}} * [[W. Sidney Allen]], ''Vox Graeca – a guide to the pronunciation of classical Greek''. Cambridge University Press, 1968–74. ISBN 0-521-20626-X * Robert Browning, ''Medieval and Modern Greek'', Cambridge University Press, 2nd edition 1983, ISBN 0-521-29978-0. An excellent and concise historical account of the development of modern Greek from the ancient language. * Crosby and Schaeffer, ''An Introduction to Greek'', Allyn and Bacon, Inc. 1928. A school grammar of ancient Greek * Dionysius of Thrace, [http://www.fh-augsburg.de/~harsch/graeca/Chronologia/S_ante02/DionysiosThrax/dio_tech.html "Art of Grammar"], "{{lang|grc|Τέχνη γραμματική}}", c.100 BC * David Holton, Peter Mackridge, and Irene Philippaki-Warburton, ''Greek: A Comprehensive Grammar of the Modern Language'', [[Routledge]], 1997, ISBN 0-415-10002-X. A reference grammar of ''modern'' Greek. * Geoffrey Horrocks, ''Greek: A History of the Language and Its Speakers'' (Longman Linguistics Library). [[Addison-Wesley]], 1997. ISBN 0-582-30709-0. From Mycenean to modern. * Brian Newton, ''The Generative Interpretation of Dialect: A Study of Modern Greek Phonology'', Cambridge University Press, 1972, ISBN 0-521-08497-0. * [[Andrew Sihler]], "A New Comparative Grammar of Greek and Latin", Oxford University Press, 1996. An historical grammar of ancient Greek from its Indo-European origins. Some eccentricities and no bibliography but a useful handbook to the earliest stages of Greek's development. * Herbert Weir Smyth, ''Greek Grammar'', [[Harvard University Press]], 1956 (revised edition), ISBN 0-674-36250-0. The standard grammar of classical Greek. Focuses primarily on the [[Attic Greek|Attic]] dialect, with comparatively weak treatment of the other dialects and the Homeric ''{{lang|de|Kunstsprache}}''. * Krill, Richard M., ''Greek and Latin in English Today'', Bolchazy-Carducci Publishers, 1990, ISBN 0-86516-241-7. * Scheler, Manfred (1977): ''Der englische Wortschatz'' 'English vocabulary'. Berlin: Schmidt. == Shiko edhe == * [[Alfabeti grek]] * [[Greqishtja e lashtë]] [[Kategoria:Gjuhë flektive]] [[Kategoria:Gjuhë indo-evropiane]] [[Kategoria:Gjuha greke]] [[Kategoria:Gjuhë]] 24tesuac5p87pn9jf6735yazfwhekpj 3027810 3027805 2026-08-24T23:53:42Z Torvalu4 40844 /* Alfabeti */ 3027810 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name=Greqisht | states=[[Greqia|Greqi]], [[Qipro]], [[Shqipëria|Shqipëri]], [[Italia|Itali]], [[Turqi]], [[Rumania|Rumani]], [[Maqedonia e Veriut]], [[Bullgaria|Bullgari]], [[Gjermania|Gjermani]], [[Suedia|Suedi]], [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|states e Bashkuara]], [[Kanada]], [[Rusia|Rusi]], [[Ukrainë]], [[Gjeorgjia|Gjeorgji]], dhe vende të tjera. | region = [[Evropa juglindore]] | speakers = 15 - 23.5 milion <ref>[http://www.answers.com/topic/greek-language Greek language: Information from Answers.com<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref><ref>[http://www.communicaid.com/language-courses/greek/index.php Business Greek Course | Greek language course | Business Greek Training Course London<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref><ref>[http://www.toplanguagecommunity.com/greek-portal/ Toplanguagecommunity.com<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref><ref>http://www.eslbase.com/language-exchange/greek</ref><ref>http://simple.wikipedia.org/wiki/Greek_language</ref><ref>[http://www.studyabroad.com/lom/greek.html Find a Study Abroad Program with StudyAbroad.com : Intensive Language<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref><ref>http://wapedia.mobi/en/Greek_language</ref> |renditja = 61 |fam1 = [[Gjuhët indo-evropiane]] |fam2 = [[Gjuhët helenike]] |fam3 = [[Gjuha greke e lashtë|Greqishtja e lashtë]] | scipt = [[Alfabeti grek]] | nation = [[Greqi]], [[Qipro]] | minority = [[Shqipëri]], [[Itali]] | agency = |iso1 = el |iso2 = gre (B) / ell (T) }} [[File:Greek alphabet variants.png|thumb|Variantet e lashtë ''epichoric'' e alfabetit i gjuhes greke nga Euboea, Ionia, Athina dhe Korinthi krahasuar me greqishten e re.]] '''Greqishtja''' (gr. ''ελληνικά'' elinika) ose '''gërqishtja''' ([[Toskërishtja|toskërisht]]) është një degë e pavarur e familjes indo-evropiane e gjuhëve. Ajo gjuhë flitet në [[Greqia|Greqi]] dhe në [[Qipro]], dhe nga [[ortodoksët greqishtfolës]] në [[Shqipëria|Shqipëri]], në [[Turqia|Turqi]], në [[Italia|Itali]], dhe në vende të tjera. Gjuha greke ka një histori të dokumentuar prej 4000 vjetësh dhe shkruhet në [[alfabeti grek|alfabetin grek]]. Gjuha amtare në Ballkanin Jugor, [[Anadolli|Azinë e Vogël]] Perëndimore, Greqia dhe Egjeut, greqishtja ka histori të gjatë dokumentuar e cilësdo [[Gjuhët indo-evropiane|gjuhë indo-evropiane]], duke përfshin 34 shekuj të shënimeve me shkrim. Sistemi i saj shkrimi ka qenë alfabeti grek për shumicën e historisë së saj; sistemet e tjera, të tilla si B-linear dhe [[Abugida|alfabeti rrokjezor]] qipriot, u përdorën më parë. Alfabeti u ngrit nga shkrimit fenikas, dhe u bë, nga ana e saj, baza e latine, cirilike, koptike, dhe shumë sisteme të tjera të shkrimi. Gjuha greke mban një vend të rëndësishëm në historitë e Evropës, në botë më lirshëm i përcaktuar Perëndimore, dhe Krishtërimit; kanuni i letërsisë antike greke përfshin vepra të një rëndësie monumentale dhe ndikimi për të kanonit të ardhmen perëndimore, të tilla si poezi epike Iliada dhe Odisea. Greqishtja ishte edhe gjuha në të cilën shumë nga tekstet themelore të filozofisë perëndimore ishin shkruar, të tilla si dialogje platonike dhe veprat e Aristotelit. [[Besëlidhja e Re|Dhiata e Re]] e Biblës krishtere ishte shkruar në ''Koine'' greqisht. Së bashku me tekstet latine dhe traditat e botës romake, studimi i teksteve greke dhe shoqërinë e antikitetit përbëjnë disiplinën e klasikëve. Greqishtja ishte një lingua franca folur gjerësisht në botën e Mesdheut dhe përtej gjatë antikitetit klasik, dhe përfundimisht do të bëhet mënyrë të foluri zyrtar i Perandorisë Bizantine. Në formën e saj moderne, ajo është gjuha zyrtare e Greqisë dhe Qipros dhe një nga 23 gjuhët zyrtare të Bashkimit Evropian. Gjuha flitet nga së paku 13 milion njerëz sot në Greqi, Qipro, dhe komuniteteve të Diasporës në pjesë të shumta të botës. Rrënjët gjuhes greke janë përdorur shpesh për të shpik, fjalë të reja për gjuhët e tjera, sidomos në shkencat dhe mjekësi; gjuhes greke dhe latine janë burimet mbizotëruese e fjalorit shkencor ndërkombëtar. Mbi pesëdhjetë mijë fjalë angleze rrjedhin nga gjuha greke. == Historia == Greqishtja ka qenë e folur në Gadishullin Ballkanik që prej rreth fundit të mijëvjeçarit të 3-të para Krishtit. Prova më e hershme me shkrim gjendet në pllakat argjilore Linear B në "Dhomën e Tabelave Qerren", (c. 1400 pes) në rajoni i Knossos në Kretë, duke bërë gjuhes greke gjuha më e vjetër në botë nga gjuhëve të jetesëse, në mesin e gjuhëve indo-evropiane. Data e saj e hershme konfirmim me shkrim tejkalohet vetëm nga gjuhët Anatolisë të zhdukura në ditët e sotme. Gjuha greke ndahet në mënyrë konvencionale në periudhat e mëposhtme: * ''Proto-greqishtja'': paraardhësi i paregjistruar por të pritshme e fundit të të gjitha varieteteve të njohura të greqishtës. Folësit i kësaj proto-gjuhës greke mundësisht hyri në gadishullin grek në fillim pes 2 mijëvjeçarit. Që prej atëherë, greqisht ka qene folur vazhdimisht në Greqi. * ''Greqishtja mikeane'': gjuha e qytetërimit Mikenas. Ajo është e shënuar në shkrimin Linear B mbi pllakat që datojnë nga 15 ose 14 e tutje shek. * ''Greqishtja e lashtë'': me dialektet e saj të ndryshme, gjuha e periudhave të Arkaike dhe të Klasike të qytetërimit të lashtë grek. Ajo ishte e njohur gjerësisht në të gjithë Perandorinë Romake. Greqishtja e lashtë ra në mospërdorim në Evropën perëndimore në Mesjetë, por mbeti zyrtarisht në përdorim në botë bizantine, dhe e riparaqiti për të pjesën tjetër të Evropë me Rënies së Konstantinopolit dhe migrimit të greqishtfolëse tek vendet e Italisë. * ''Greqishtja koine'' * ''Greqishtja mesjetare'' * ''Greqishtja e re'' == Alfabeti == Alfabeti modern i gjuhes greke përbëhet nga 24 shkronja, secila me formin i madh dhe i vogël. Dhe veç kësaj, shkronja SIGMA ka një formë shtesë vogle (ς) të përdorura në pozicionin fundor: {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="33" | shkronjat të mëdha |- |[[Alpha|Α]]||[[Beta|Β]]||[[Gamma|Γ]]||[[Delta (letter)|Δ]]||[[Epsilon|Ε]]||[[Zeta|Ζ]]||[[Eta|Η]]||[[Theta|Θ]]||[[Iota|Ι]]||[[Kappa|Κ]]||[[Lambda|Λ]]||[[Mu (letter)|Μ]]||[[Nu (letter)|Ν]]||[[Xi (letter)|Ξ]]||[[Omicron|Ο]]||[[Pi (letter)|Π]]||[[Rho|Ρ]]||[[Sigma|Σ]]||[[Tau|Τ]]||[[Upsilon|Υ]]||[[Phi|Φ]]||[[Chi (letter)|Χ]]||[[Psi (letter)|Ψ]]||[[Omega|Ω]] |- ! colspan="33" | shkronjat të vogla |- |α||β||γ||δ||ε||ζ||η||θ||ι||κ||λ||μ||ν||ξ||ο||π||ρ||σ/<br>ς||τ||υ||φ||χ||ψ||ω |} == Gramatika == == Karakteristikat== == Klasifikimi== == Ngjashmeria mes greqishtes dhe gjuhet te tjera indo-evropiane == == Referimet == {{ref}} * [[W. Sidney Allen]], ''Vox Graeca – a guide to the pronunciation of classical Greek''. Cambridge University Press, 1968–74. ISBN 0-521-20626-X * Robert Browning, ''Medieval and Modern Greek'', Cambridge University Press, 2nd edition 1983, ISBN 0-521-29978-0. An excellent and concise historical account of the development of modern Greek from the ancient language. * Crosby and Schaeffer, ''An Introduction to Greek'', Allyn and Bacon, Inc. 1928. A school grammar of ancient Greek * Dionysius of Thrace, [http://www.fh-augsburg.de/~harsch/graeca/Chronologia/S_ante02/DionysiosThrax/dio_tech.html "Art of Grammar"], "{{lang|grc|Τέχνη γραμματική}}", c.100 BC * David Holton, Peter Mackridge, and Irene Philippaki-Warburton, ''Greek: A Comprehensive Grammar of the Modern Language'', [[Routledge]], 1997, ISBN 0-415-10002-X. A reference grammar of ''modern'' Greek. * Geoffrey Horrocks, ''Greek: A History of the Language and Its Speakers'' (Longman Linguistics Library). [[Addison-Wesley]], 1997. ISBN 0-582-30709-0. From Mycenean to modern. * Brian Newton, ''The Generative Interpretation of Dialect: A Study of Modern Greek Phonology'', Cambridge University Press, 1972, ISBN 0-521-08497-0. * [[Andrew Sihler]], "A New Comparative Grammar of Greek and Latin", Oxford University Press, 1996. An historical grammar of ancient Greek from its Indo-European origins. Some eccentricities and no bibliography but a useful handbook to the earliest stages of Greek's development. * Herbert Weir Smyth, ''Greek Grammar'', [[Harvard University Press]], 1956 (revised edition), ISBN 0-674-36250-0. The standard grammar of classical Greek. Focuses primarily on the [[Attic Greek|Attic]] dialect, with comparatively weak treatment of the other dialects and the Homeric ''{{lang|de|Kunstsprache}}''. * Krill, Richard M., ''Greek and Latin in English Today'', Bolchazy-Carducci Publishers, 1990, ISBN 0-86516-241-7. * Scheler, Manfred (1977): ''Der englische Wortschatz'' 'English vocabulary'. Berlin: Schmidt. == Shiko edhe == * [[Alfabeti grek]] * [[Greqishtja e lashtë]] [[Kategoria:Gjuhë flektive]] [[Kategoria:Gjuhë indo-evropiane]] [[Kategoria:Gjuha greke]] [[Kategoria:Gjuhë]] m6f97fyy2aw8c0l92hnfsdfb8g8lm4y 3 3117 3027890 3026388 2026-08-25T10:37:15Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Galeni */ 3027890 wikitext text/x-wiki Mire se erdhe tek Wikipedia (zyrtarisht :) [[Përdoruesi:Dori|Dori]] | [[Përdoruesi diskutim:Dori|Diskutim]] 2005 Mars 21 05:50 (UTC) :Kam kenaqesine. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2005 Mars 21 05:59 (UTC) --- Me pelqen shume ideja e "Highlanders" :)! [[Përdoruesi:Joni|Joni]] == Tung == perdoruesi Hipi Zhdripi C´fare shfetuesi ki. ::Jaran, dy kerkesa pi teje,1) kyçu kur t'shkrune se qysh e di une a je ti apo dikush tjeter tu e perdorë emnin ton. masnej veq i nenshkrune tekstet tuja "<nowiki>~~~~</nowiki>" 2) e bone mehallen e geces ma trimen n'gjakove e edoni pi mullajusufit ka mu rroke keqas me ty. ::u shishe pi aeroplanit qe je gjakovar papapa :). une perdori firefox, munesh mi gjete edhe n'ship nqs sje mire me anglisht e je kone najhere n'pushime n'durres. ::O rrush, e paske pa prej aeroplanit se jam Gjakovar, a? Atehere mos u brengose se nese e perdore emrin Hipi Zhdripi ndokush tjeter. Me teknik sotit gjithcka falsfikohet po shqpirti i fjales se shqiptarit nuk falsifikohet, JO!. Per kete po theme per femijet ne perendim nuk ashte interesant se ne cilen gjuhe shpehen por ne cilen fryme. Teknika me e persosure eshte natyra e vete njeriut. ::E kam harrua si te kyqem ne #sq.Wikipedia. Po provoje te kyqem ne ate dhome. '''perdoruesi Hipi Zhdripi mendone se:''' :''Amerika dje indian, kauboje, sot teknologji, neser? (si Turqia e Italia). Shipnija dje Shipni, sot Shipni, neser Shipni me te njajten teknologji (Sa uji kalone nere ure, me nise e me notu mas tine?).'' == Familja moderne == Ne mujshim mi ppullarizu e mi qite ne familjen moderne ateher kom me te propuzu per administratore --[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Mars 29 00:31 (UTC) :hihihihi. kqyre qfare ideje, k'sej i thojin brain storming n'amerike. ti koke mjeshter per product placement :). qysh e kishe realizu ti kete ide, nimom pak. psh, a kish bo pune ni kuti e qumshtit (meno vita vita) me mbishkrimin wiki wiki? :dan eshte hipi zhdripi a? hajde befasi hajde. duna mi menu edhe une ni alter ego zajabant :). :seriozisht tash: veshtire pak mu realizu kjo se ata nuk jan fort pergjegjes ndaj qytetareve t'kosoves. psh: ju pata terheke verejtjen per pirjen e duhanit prej yllkes, personi ma kulle n'shpi, e ke perserite mas nje kohe prap. sinqerisht, nese ki ide t'ngjajshme propozoj te faqja promovimi pa marre parasysh se t'quditshme jane. nisja me qysh e kishe bo keta ma nelt.rrespekt [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ::Shka thu ti mi nxerre ata naj shtose per ne. Ha, fole. ::Ju en Amerike en Evrope (per cigare) shka po menone a po done ti mi bo krejt Amerikan e Evropian a? Lej se ata nuk jone budalle ata kane pa shume Amerika. A din c´ka menojin ata per neve qe jena jashte "Robota" (Teneçe insón). Kush jane Amerikant Xhoni i Bellusheve ju ka kallxu kush áshte mjeshter per '''product placement''' lexo librin per t´a. Mes e harro "Bluse Brothers".-Hipi se nuk kom kohe me duhet me shku ne pune. == Tifozat Kuq e zi == I kam lajmruar tifozat kuq e zi per foton ne commons dhe i kam thirre ne ndihme. Disa nuk po e kuptojin se si duhet vepruar (i kane informatat siperfaqesore). Tekste qe i kam shkru jane te kesaj forme: ''Shikoni dhe ndihmoni Arianitin : (nyja per foto)'' ''Shkruani per futbollin shqiptare ne gjuhen angleze (varsist prej vendit ku jetojne ata), p.sh greke, gjermane etj. dhe ne gjuhen shqipe shkruani per futbollin ne pergjithesi.'' ''(nyja per wiki shqip)'' ''Me nderime Dani.'' Kishte per te qene mire nese ti ju dergone nje E-mail me shqarime se si te regjistrohen, dhe te votoin per foto dhe ne nje kryeradhe e shkruan adresen e sq.wikipedia ==Shqiponja.net== Tifozet e basketbollit jane pergjegjur ne leteren e me poshteme: E nderuara redaksi, http://sq.wikipedia.org eshte pjese e projektit nderkombetar Wikipedia, \"e cila ka per qellim krijimin e një enciklopedie të plotë, pa gabime, në të gjitha gjuhët, e korigjueshme nga të gjithë dhe e lirë për përdorim.\" Ju lutemi vizitojeni adresen, dhe mundesisht, ndani deshiren tone te zjarrte per nje enciklopedi gjitheshqitpare me percjellesit e medias suaj. Kishit bo mire me shkru per basketbollin shqitare ne guhet tjera dhe per basketbollin ne pergjithsi ne gjuhen shqipe. Ju lutem informoni tifozet e juaj Ju falemnderit, Dan - wikipedian shqiptarë pergjegje: ''Dani, do te perpiqem qe per kete inciative ti njoftoj anaret e shqiponjat.net permes forumit.'' ''Mire kishte me qen sikurse Ju ta pergaditni nje shkrim, dhe une pastaj permes Newsletter t'ia u dergoj pothuajse 1500 anetareve tone.'' ''Pergadite ate dhe une me knaqesi do t'iu dergoj te gjitheve qe jan te anetaresuar tek shqiponjat.net'' ''Te pershendes.'' ''ARIANi'' Bone zemren guri e ftyren nuri e pregatite nje tekste po pak ma te nxehte ne kryerreshtin e pare te dytin shkruje si te regjistrohen (qe ata te mos humbin kohe per ta gjete deren) te tretin per ata qe dine gjuhe te huaja dhe te katertin ju ofrone bajraktarin(banner a qysh po i thojin). Ta provojim nashta bone boom. Mbasi te ju kesh shkruar letrat te lute me lajmro. TUNG --[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Prill 14 22:35 (UTC) :Letra është gati. A ke farë emaili apo ta postoj te ''Promovime''? ::co_uk@hotmail.com == Posta == Kujdes me variablen sepse ne te gjitha fletat eshte e shkruare variabla numriipostes--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Maj 6 22:45 (UTC) ==Qyetet== Qytete e kosoves per ndryshim nga ato te Shqiperise (nuk behet dallimi ne mes Qytetit dhe Qytezes), jane me te njohura se bashku me rrethinen (po thuaj se ne te gjitha gjuhet e edhe ne gjuhen shqipe). Edhe pasi qe qendrat e qyteteve te Kosoves kane nderruar vendin brenda ketyre shtate rretheve, me eshte dukur me mire nje prezentim i tille. P.sh: Ulpiana, Novoberda, etj. Nese ke ndonje ide tjeter me trego.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Maj 6 22:45 (UTC) == A je gjallë a? == Mirëse u ktheve. Ku je mër, je hup si Faksi tyneher.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2006 Janar 15 07:27 (UTC) : Gezohem qe t'paskna mungu :). Gjate luftes TV Kukesi n'shirit thojke Filon Fystyki "gjendet shendosh e mire n'spital t'Kukesit". Paj, e kom percell aktivitetin ketu kohe mas kohe edhe pse skome pase kohe me ndihmu. M'vjen mire qe ti i ki qendru besnik ketij ideali -- krejt ndryshe prej gjakovareve tjere a!!!. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2006 Janar 15 19:13 (UTC) == Personat me biografi të gjata == Po mendojë se për personat me të cilët kanë të bëjnë shumë gjëra d.m.th me interes më të gjërë për shoqërin duhet gjetur një zgjidhje tjeter. Është e pamundur të përmbledhet p.sh i gjithë materiali që gjendet në sq.Wikipedia që ka të bëjë me Skenderbeun, në jë fletë. Në këto raste duhet të krijohen nën-artikuj mendoj se edhe ti e di këtë. Sa i përket artikullit Enver Hoxha unë mendojë se aty duhet paraqitur kryetarin e Shqipërisë ndërsa për metodat e gjërat e tilla duhet gjetur një zgjidhje tjeter. Të kisha propozuar që ta pregatitësh një seksion ku e prekë në pika të shkurta karieren e tij ndërsa për më thellësish shkruan (nëse ke material) në artiullin p.sh. <nowiki>[[Kariera e Fillon Fistikit]]</nowiki>. Edhe nëse e ki njetë me u shprazë është ma mirë mu shprazë në nëmartikull 1. Kur ka shumë tekst nuk bjenë në sy (pritojin njerzit me lexu) 2. Teknikisht për lexuesi e kyqur në internet në Kosovë e Shqipëri është ma mirë mir qenë artikujt e shkurt.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2006 Mars 3 21:44 (UTC) :Dan, te kuptoj. Ama veprimet e tij gjate 40 vjeteshit te fundit nuk jane per artikull dytesor. Nuk kam asgje personale ndaj Enverit por nuk besoj qe dikush me logjike te shendosh mund te argumentoj qe Enveri nuk ka qene diktator (ata persona do ta quanin Enverin diktator dashamires (benevolent dictator) - diktatura eshte thjeshte nje sistem politik ku e drejta e zgjedhjes i mirret qytetarit nga nje person apo klike e vogel. Bile une kisha thone qe fjala komunist (qe ai e ka konsideru veten) eshte me e pasakte per Enverin se termi diktator. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2006 Mars 3 21:57 (UTC) == Per faqen e redaktimit te artikujve. == Aranit, do me pelqente qe te krijonim nje faqe ku mund te beja komentet e mia per ndryshim dhe redaktimin e sakte te artikujve. Ke mundesi te me krijosh nje faqe? Me respekt —[[Përdoruesi:Eneid|Eneid]] 2006 Mars 4 21:48 (UTC) :Aranit, falemindrit per shembullin qe me dhe por prap nuk e mora vesh. Mund te besh nje shembull konkret sesi te perdor Wikipedia:Drejtshkrim?! —[[Përdoruesi:Eneid|Eneid]] 2006 Mars 6 09:37 (UTC) == figura perlati == nëse ke mundësi ngarkoe edhe njëherë figurën e Perlat Sula se e grisa gabim. Provova ta restauroj, por nuk po funksionon. tung —[[Përdoruesi:Bet 0|bet_0]] 2006 Mars 11 09:19 (UTC) == Ftese == Pershendetje djema e vajza. Me sa shoh shumica prej jush din anglisht. Edhe me sa verej jeni shqiptare qofte nga Kosova a vende tjera. Ju mirepres ne faqen [http://en.wikipedia.org/wiki/Kosovo] ku po kemi problem me disa qe po e vandalizojne faqen e Kosoves. Ndihma e juaj eshte e mireseardhur. Me sa duket me kete adrese qe keni nuk mundeni me editu aty, po me hape adrese tjeter ju duhen vetem 2 min, pra mos pritoni. Shpresoj te shihemi atje se shpejti. Me respekt, [[Përdoruesi:Ilir pz|Ilir pz]] 2006 Prill 8 23:46 (UTC) == Përvojat dhe sugjerimet == Shkruj dishka qitu [[Wikipedia:Për Anëtarë]]. Normal qe ki qefë, osht mirë për të tjerët qe bea edhe për ne se qashtu e dimë shka po ju bjenë njerzve në sy ma tepër.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 5 Shtator 2006 03:03 (UTC) == Foto pa lisence == Figures Perlati2.jpg i mungonte licensa per ate dhe u gris. ([[Përdoruesi:Puntori|Puntori]] 3 Dhjetor 2007 21:22 (UTC)) == ayhi == A ki kohë me kontrollu gramatiken edhe drejtshkrimin për copat e paraqitura në [[:B:HTML|këtë fletë]]--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 31 Mars 2009 23:29 (CEST) == HI == Hey, whats happening. —[[Përdoruesi:Mdupont|Mdupont]] 29 Qershor 2009 14:24 (CEST) == Kosovoguide == A mund të kontaktoni administratorin ne Kosovoguide per perdorimin e përmbajteve te faqes - http://www.kosovoguide.com/?cid=1,218,1018&view=all? --[[Përdoruesi:Mikullovci11|Mikullovci]] 20 Janar 2011 14:29 (CET) == Kontrolla e cilësisë == [[Skeda:Besicles 180508.jpg|80px|majtas|]] Pershendetje Arianit, Tashmë ti je [[Wikipedia:Kontrolluesit|Kontrollues]]. Për më shumë informacion shiko tek [[Wikipedia:Kuvendi]] (seksionin ''Vandalism on sq.wikipedia'' ose ''[[Ndihmë:Kontrolli i faqes|Flagged Revisions]]''). Për pyetje rreth privilegjeve të reja më pyet edhe ma. Përdori me përgjegjshmëri këto privilegje. Një punë të mbarë.--'''[[Përdoruesi:Euriditi|<span style="text-shadow:#000 0.1em 0.1em 0.1em; background: #C44747; color:white;">&nbsp;Euriditi&nbsp;</span>]]''' 29 nëntor 2012 13:33 (CET) == Kategorite == Dy here ([http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Mehmet_Konica&diff=prev&oldid=1237467] dhe [http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Mehmet_Konica&diff=prev&oldid=1237474]) i hoqe, te [[Mehmet Konica]] dhe te "zhbera" (pjeserisht) te dyja heret. Sapo t'u dha statusi i kontrolluesit dhe ke 7 vjet eksperience ne wiki, nuk mund te besh editime te tilla pa i shpjeguar fare. Ke ndonje aresye qe e ben kete? [[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] ([[Përdoruesi diskutim:Pasthirrma|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 15:37 (CET) : E verejta edhe une qe e kisha kategorizuar gabimisht. Derisa po e permirsoja ti po e beje te njejten gje dhe me shkaktoi huti me disa faqe te tjera qe po redaktojsha ne te njejten kohe. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 18:30 (CET) ::Ah, ok, faleminderit, dhe me fal per tonin: kujtova se po ma beje per inat, :-).[[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] ([[Përdoruesi diskutim:Pasthirrma|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 18:41 (CET) :::Pa problem. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 19:13 (CET) == Ftesë për pjesëmarrje në diskutimin mbi heqjen arbitrare të referencave mbi dënimet me vdekje të [[Kristaq Rama]] == Të lutem, ndiqeni debatin tek Kuvendi (http://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Diskutim_mbi_referencat_e_d.C3.ABnimeve_me_vdekje_nga_Kristaq_Rama). Po bëhen disa veprime absurde e arbitrare. Me respekt!--[[Përdoruesi:Mr. Pseudo|<span style="background-color:olive; color:#fff;"> '''Mr. Pseudo''' </span>]] [[Përdoruesi diskutim:Mr. Pseudo |'''diskuto''']] 25 shkurt 2013 23:58 (CET) ==Pershendetje Maratones..== Përshëndetje, nëaw ne Kukës do të mbahet një maratonë e e tille e Wikipedias në gjuhën shqipe me pjesëmarrës. ka vullnetar që dëshirojnë të ndihmojnë me pranim dhe ligjërim në tema të ndryshme të Wikipedia-s, nese na mundesohet nen kushtet e tilla do te jemi edhe ne... pune te mbare --Koka11 21 Dhjetor 2014 00:03 (CET) :Pershendetje, faleminderit. A ma dergon te lutem ne privat nje adrese emaili dhe numer telefoni dhe me tregon per cfare tema do t'mund te ligjerosh. Te lajmeroj prej fundit te janarit kur t'kemi me shume informata konkrete. Faleminderit! --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 21 Dhjetor 2014 08:14 (CET) ==Pershendetje mik i nderuar une kam kandiduar[[Përdoruesi:Koka11|Koka11]] për admin...== --Rrjedha 23 Shkurt 2015 10:52 (CET)[[Përdoruesi:Rrjedha|Rrjedha]], po kandidoj [[Përdoruesi:Koka11|Koka11]] për administrues edhe unë kërkoi një votë për kandidatin tim dhe po kërkoj mështetjen tënde. Faliminderit . me nderime PS: Votimi bëhet këtu: [[Wikipedia:Administruesit#Kandidatura_p.C3.ABr_administrues|WP:Kandidatura për administrues]] --[[User:Rrjedha]] == Fakte jo llafe == # Leeturtle është bllokuar në bazë të normave të wikipedias. Këto janë akuzat, fyerjet, përçmimet dhe nënkuptimet drejtë përsronit tim. Unë në fakt kisha përmendur një fakt. Që ai person, që është edhe një ndër organizatorët është i përfshirë në politikë aktivisht si këshilltar i ministrisë së kulturës. Ky është fakt jo akuzë personale dhe nuk kishte të bënte me ndonjë ndërhyrje të tijën. Më poshtë janë fjalë që janë nxjerrë nga postimi i tij i gjatë që nuk kishte ndonjë argument apo fakt brenda por vetëm karikaturizimie rreth karakterit tim. Mendoj se kjo qasje është e patolerueshme. {{collapse top|title=Sulmet personale të lëshuara nga Redon Skikuli (Leeturtle)}} *... mësimet për militantizëm politik '''jo me mua të lutem''' *... nga ana tjetër me këtë sjellje që ke '''është më mirë që nuk njihemi''' *Duke parë '''arrogancën që ke''' në mënyrën si shprehesh drejt kontribuesve *...më kujton Eric Cartman nga Southpark kur fitoi pak pushtet si përgjegjës për të mbajtur rregull gjatë pushimit të gjatë dhe terrorizonte të gjithë në shkollën e tij provinciale * ...'''je i pasjellshëm me njerëz që kontribojnë''' *...po hyj direkt në temë '''pa humbur kohë me karakterin tënd'''. *...ngaqë '''asnjë nga të gjithë 'ekspertët' e Wikipedias shqiptare''' nuk ka marrë mundin të bëjë asgjë tjetër '''përveç se të 'bërtasë': respekto autoritetin tim!''' * Ti mund të mendosh që nuk ka pasur impakt asnjë nga aktivitetet, megjithëse mendoj të kundërtën, por nuk mund '''të hakmerresh në këtë mënyrë''' ndaj njerëzve që janë të apasionuar ndaj projektit. * Mund të jesh i kënaqur '''duke sulmuar kontribues të tjerë''' dhe '''duke shfrytëzuar pozicionin që ke''', por e vërteta është që kanë kaluar kaq vite dhe cilësia e Wikipedia-s në shqip lë për të dëshiruar. Ndoshta bën diçka gabim që kemi ngelur në këtë pikë. * Me keqardhje për agresivitetin dhe '''mosdëshirën tënde për bashkëpunim''', * '''të uroj krijimin e teorive sa më kreative konspirative''', {{collapse bottom}} # Çështja mbi artikullin e Miilena Haritos u mbyll me ndërhyrjen e burokratit Punëtori. Të lutem mos e rihap më përndryshe kësaj radhe do të shkoj ta raportoj vërtet çështjen tek meta.wikimedia dhe do të vë në dukje qasjen tuaj, që është tejet klanore meqë po bëheni grup kundër meje, pa paraqitur fakte dhe argumente por vetëm duke bërë propagandë... Edhe unë punoj vullnetarisht këtu, por ndrysh enga ju nuk shkoj të redaktoj artiikujt e ministrave me të cilët jam takuar dhe kam marrëdhënie politike për më tepër duke postuar materiale të kopjuara dhe promovuese politike. Nëse nuk i kupton normat e wikipedias të këshillojë ti lexosh sërisht. # Si pasojë, të lutem që herë tjetër nëse më drejtohesh mua të paraqesësh fakte dhe jo llafe në ajër. Gjithë të mirat! -- <span style="font-family:Old English Text MT;border:1px dotted">[[Përdoruesi:Mr. Pseudo|‎<big>M</big>r.<big>P</big>seudo]] [[Përdoruesi diskutim:‎Mr. Pseudo|<big><big><span title="Diskuto">&#9762;</span></big></big>]]</span> 27 Maj 2015 21:13 (CEST) == Pjesmmarrje në votim dhe diskutim == Përshëndetje [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], Për shkak se shpesh hapen votime, diskutime, ide, dhe nuk përmbyllen, unë ju ftoj që të merrni pjesë nëse dëshironi të thoni mendimin dhe të jepni votën tuaj. Ju lutem shprehni lirshëm mendimin tuaj '''PRO''', '''KUNDËR''' apo '''NEUTRAL''', un nuk jam SPONZOR, thjesht dua që këto procese të mbarojnë, për të lënë hapësirë për artikuj të tjerë të votohen dhe diskutohen. [[Përdoruesi:Liridon/TO DO/am|Në këtë listë]] janë disa artikuj të propozua për artikull të Mirë dhe të Përkryer. Ndërsa aktualisht është i hapur një diskutim në [[Wikipedia:Kuvendi#Faqe për Wikipedian në Facebook|Kuvend për një Wikiprojekt]], Faqe për Wikipedian në Facebook. Aktualisht akoma është i hapur votimi për krijimin e projektit, ndërsa mund të jepni ide të reja, të kundërshtoni ato aktuale dhe të votoni ashtu si mendoni se është më mirë. --[[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi diskutim:Liridon|diskutimet]]) 8 shtator 2015 20:44 (CEST) == Wishlist == List of articles in German WP missing (good) images: [[:de:Portal:Albanien/Bilderwünsche]] --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 5 dhjetor 2015 14:34 (CET) :: Moved it to :sq :: → [[Përdoruesi:Albinfo/Livadhi]] :: Translation needs to be completed and checked. I would move it to [[Wikipedia:Requested pictures]] or so. :: Best regards, --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 18 maj 2016 15:04 (CEST) :::Duly noted. I'll complete, post it and let you know when it's up. Many thanks! --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 18 maj 2016 15:10 (CEST) == News from international CEE Spring 2016 == [[File:Logo CEE-t.png|right|170px]] Hi, dear local organizer of [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016|CEE Spring 2016]]! We have some news and updates. * There are '''new countries and projects''' that joined the contest after it started, these are Belarusian classic Wikipedia, [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Croatia|Croatia]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Kazakhstan|Kazakhstan]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Kosovo|Kosovo]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Sakha|Sakha]] and [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Turkey|Turkey]]. Our [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Timeline|Timeline]] is updated, so please update your plans as well. If some other countries join the contest on the go, we will inform you! * There are two types of '''statistics''' gathered: ** Using the proposed lists of articles. See [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Statistics]] (it counts only articles in the [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure|lists]]). ** Using the template <nowiki>{{CEE Spring 2016}}</nowiki> on the articles talk pages. See [[:m:User:BaseBot/CEES/MMXVI]] and subpages. *: If you don't use the template yet, here is an example: [[:m:w:uk:Special:Permalink/17787507|uk:Template:CEE Spring 2016]]. Its usage looks like: <code><nowiki>{{CEE Spring 2016 |user= |topic= |topic2= |topic3= |country= |country2= |country3= }}</nowiki></code> *: If you are using it but don't see your project in the stats then, perhaps, you are not using it properly. Only articles created (or improved if the rules allow this) for the contest during its period should have the template on respective talk pages. * Let us remind you, that as the contest is held simultaneously in many Wikipedias, it is vital that all articles, contest templates and categories are linked with '''Wikidata'''. Don't forget about this :) * If your local contest has some special needs (e.g. stats by weeks), let us know. Having local '''rules''' [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Local rules|briefly described on Meta page]] is compulsory for well-mannered organisers :) Please '''let us know if you need help''' with anything! [[:m:Talk:Wikimedia CEE Spring 2016|Any questions leave here]]. If someone wants to receive such updates from CEE Spring on their talk page, they may add their username on [[:m:User:Base/MassMessage/CEE Spring-2016-locals|this page]]. It might also be useful to join WMCEE-l mailing list (wmcee-l[[File:At_sign.svg|17px|@|link=]]tools.wikimedia.pl, [http://tools.wikimedia.pl/mailman/listinfo/wmcee-l registration]). Best regards from international organizers, <br />-- [[:m:user:Ата|Ата]] via [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MassMessage]] 3 prill 2016 03:32 (CEST) <!-- Message sent by User:Base@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Base/MassMessage/CEE_Spring-2016-locals&oldid=15493994 --> == WALUG (votimi për rregulloren) == Përshëndetje Arianit, [[Wikipedia:Wikimedians of Albanian Language User Group|Wikimedians of Albanian Language User Group]] është një grup i wikimedianëve shqiptarë tashmë i njohur nga Fondacioni i Wikimedias, që aktualisht po përpilon rregulloren/strategjinë e funksionimit. Propozimet, votimi dhe diskutimi për [[Wikipedia_diskutim:Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group#Vizioni_2|Vizionin e User Grupit]] është deri më 23:59 CEST 3 korrik 2016. Jeni i ftuar të jepni propozime/ide ose të votoni për propozimet e dhëna.--[[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi diskutim:Liridon|diskutimet]]) 29 qershor 2016 00:00 (CEST) == Picture from Wikimania == Have you seen this? --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 10 korrik 2016 19:59 (CEST) [[Skeda:Cerimonia di chiusura - Wikimania 2016 12.jpg|thumb|Albanian Wikipedians with Jimmy Wales]] == CEE Spring 2016 Survey == [[File:Logo CEE-t.png|right|170px]] Hi, dear CEE Spring 2016 organisers! I am sorry for writing in English again. The international organisers of the contest ask all the participants to complete the survey about the contest. It is very short. It gives us a bit of statistics and helps make the next contest better. We will use MassMessage to give [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_eLP1PKZWjSpIi45 the survey link] to all the participants. Obviously, not all of them speak English, so please, [//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3ABase%2FMassMessage%2FCEE+Spring-2016-participants%2FSurvey help us with translating this request] and encourage them to complete the survey. Best regards, <br />-- [[:m:user:Ата|Ата]] via [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MassMessage]] 26 gusht 2016 20:54 (CEST) <!-- Message sent by User:Base@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Base/MassMessage/CEE_Spring-2016-locals&oldid=15863493 --> == Feedback request == Greetings, The team that made [[mw:ORES|ORES]] is working on a new tool called [[mw:JADE|JADE]]. The new tool is for humans to review the work of ORES, to provide human feedback and oversight. The team would like to hear about how your experience using ORES has been on your wiki, and what you might expect from a tool like the one proposed. If you are interested, you can comment on [[mw:Talk:JADE|this page on mediawiki.org]]. The team is also interested in sharing updates with you as JADE is developed. Short messages will be sent to this talk page every month or two, linking to a page with further information. Is this something you would like to sign up for? Simply reply to me here if so and I will put your name on the list. Happy editing to you. [[Përdoruesi:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[Përdoruesi diskutim:Keegan (WMF)|diskutimet]]) 4 tetor 2017 21:17 (CEST) :You can also [[m:Global_message_delivery/Targets/JADE|sign yourself up]] for updates anytime. [[Përdoruesi:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[Përdoruesi diskutim:Keegan (WMF)|diskutimet]]) 6 tetor 2017 18:46 (CEST) == JADE: topics to discuss == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hello, Here are some topics the [[mw:JADE|JADE]] team would like to discuss. If you are interested, follow the link to join the conversation: *[[mw:Topic:Tzw0uv2bucrdprm4| Judgments, Endorsements, and Preference]] *[[mw:Topic:Tzw4ebq17wbdog74|Free text comments and suppression]] *[[mw:Topic:Tzw3qg8qiqow10d8|Should we integrate JADE with Flow?]] *[[mw:Topic:Tzw5fix7hbs4ui8j|Thematic and quant analysis of judgements]] Thank you. On behalf of the Scoring Platform Team, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]]([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 13 tetor 2017 23:09 (CEST)</div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/JADE&oldid=17319199 --> == Ftese për Wiki Weekend Tirana 2017== Komuniteti i Open Labs zhvillojnë për të katërtin vit rradhazi [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wiki_Weekend_Tirana_2017 Wiki Wekeend Tirana 2017] me qëllimin për të pasuruar artikujt në gjuhën shqipe në Wikipedia. Ky aktivitet do të zhvillohet gjatë fundjavës së dytë të dhjetorit, përkatësisht në datat 9 dhe 10 dhjetor, ku pjesëmarrësit do të mblidhen në ambientet e Open Labs Hackerspace (Tiranë) në një program që kombinon puntoritë (workshops) me prezantimet nga wikipedianët nga Tirana, Elbasani, Durrësi, Prishtina, Gjilani, Zyrihu etj. Do të ketë gjithashtu workshope/editathons të ndryshme rreth Wikidata, Wiki Loves Maps, Wikiprojekti LGBT dhe Wikimedia Commons. Wiki Weekend synon që të ndërtohen ura bashkëpunimi me wikimedianë të tjerë nga vendi dhe rajoni, të inspirohen wikimedianë të rinj që të bashkohen me komunitetin, të njihet publiku me projektet e Wikimedias, të organizohen editathone dhe të rritet ndërgjegjësimi i mediave lokale dhe institucioneve rreth rëndësisë së ndarjes së dijes përmes projekteve të lidhura me platformat dhe kulturën bashkëpunuese wiki. Aktiviteti fillon në 9:30 dhe mbaron në 16:00 (të shtunën dhe të dielën). Ju ftojme të bashkoheni në abientet e [https://openlabs.cc/ Open Labs]. --[[Përdoruesi:Nafie shehu|Nafie shehu]] ([[Përdoruesi diskutim:Nafie shehu|diskutimet]]) 7 dhjetor 2017 22:14 (CET) :{{ping|Arianit}} Edhe [[Teqeja e Turballi Sulltanit]] (afer [[Teqeja e Frashërit]])?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 22 shkurt 2019 23:37 (CET) ::Pa pergjigje?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 26 shkurt 2019 21:33 (CET) Nuk e kuptoj mesazhin. [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 26 shkurt 2019 22:11 (CET) :{{ping|Arianit}} Dëshironi ta plotësoni artikullin në [[Teqeja e Turballi Sulltanit|këtë]] Tekke si artikull [[Teqeja e Frasherit|Tekke në Frasher]]?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 1 mars 2019 20:20 (CET) ::Jo :) tjetren e bera per shkak te rolit patriotik. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 1 mars 2019 21:34 (CET) == Pyetje == Pershendetje ju lutem shumë a mund t'më n'dimoni ose ma sakt a mundë t'më tregoni se si mundë të postoj biografi per persona të "famshem" ne Wikipedia ? :Tung, a e ke pa ndihmen [[Ndihm%C3%AB:P%C3%ABrmbajtja|këtu]]? --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 28 mars 2019 21:42 (CET) == Faqet me ndryshime në pritje == Përshëndetje! Ky është një mesazh gjysmë i automatizuar i dërguar te të gjithë personat që kanë veglat e kontrolluesit (duke përjashtuar administratorët). Kontrollimi është një privilegj i cili u jepet vullnetarëve, redaktimet e të cilëve kanë qenë të sakta dhe i kanë shërbyer komunitetit. Përveç privilegjit që t'u pranohen menjëherë redaktimet që bëjnë, kushdo që ka veglat e kontrolluesit ka gjithashtu përgjegjësinë për të kontrolluar redaktimet e të tjerëve. Kjo gjë mund të realizohet lehtësisht duke parë ndryshimet më të fundit me anë të një shtypjeje te butoni majtas që lexon ''Ndryshimet më të fundit''. Një mënyrë tjetër për ta realizuar këtë gjë, është me anë të faqes [https://sq.wikipedia.org/wiki/Speciale:PendingChanges këtu] e cila gjendet te ''Faqet speciale''. Faqja e mësipërme liston të gjitha faqet me ndryshime në pritje sipas kohës që ato janë kryer. Aktualisht, ''Wikipedia'' ka 148 kontrollues e megjithatë së shpejti do të kapim numrin e 500 faqeve me ndryshime në pritje nëse nuk fillohet kontrollimi masiv i tyre. Faqet me më shumë kohë në pritje kanë rreth 1 muaj aty. Nëse për 1 muaj bëhen rreth 500 faqe me ndryshime në pritje atëherë kuptohet që procesi i mirëmbajtes është një proces i cili duhet të jetë i vazhdueshëm pasi mund të dalë jashtë kontrollit me shpejtësi. Ju lutem, ndihmoni të kontrollojmë ndryshimet në pritje dhe ç'është më e rëndësishmja, ndihmoni të ndërgjegjësojmë vullnetarët kontrollues në komunitetin tonë për privilegjet e përgjegjësitë që ata kanë. Konsideroni gjithashtu mundësinë e vendosjes së stampës <nowiki>{{Kontrollues topicon}}</nowiki> në faqen tuaj të përdoruesit për të treguar gjendjen tuaj si kontrollues si dhe për të bërë më të lehtë gjetjen dhe kontaktimin tuaj nga komuniteti në rast nevoje. Për çdo pyetje në lidhje me procesin e kontrollimit apo të vendosjes së stampës mos ngurroni të më shkruani në faqen time të diskutimeve. - [[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]] ([[Përdoruesi diskutim:Berishasinan|diskutimet]]) 24 maj 2019 11:46 (CEST) == Pershendetje == Sa i perket nje artikulli ne wikipedia sq ,ka dhe te tjere te ngjashem ,nese do perdoret dy standarte nuk eshte problem je i lire ta heqesh artikullin nese mendon se ne wikipedia nuk ka artikuj te tjere te ngjashem dhe ky eshte i vetmi ateher gabohesh . Faleminderit - [[Përdoruesi:R1337|R1337]] :Pershendeteje {{Ping|R1337}} nuk ishte asgje personale. Mund te kete raste sic po thua, por mendoj qe standardet duhet te na ngrisin larte, jo te na ulin te pjestuesi me i vogel i perbashket. Shpresoj ne mirekuptim. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 prill 2020 10:02 (CEST) Ok {{Ping|Arianit}} ne kete rast si te veprojme, te hiqet artikulli bashk me artikujt e ngjashem apo mos te lejohen me artikuj te tille ne te ardhmen ? :{{Ping|R1337}} rregullat vlejne per te gjithe njejte. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) Ok {{Ping|Arianit}} Artikujt e ngjashem jane akoma aktiv do hiqen ? :{{Ping|R1337}} duhet por m'varet prej Wikipedianve ta bejne. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 6 qershor 2020 16:07 (CEST) == Per te krijuar nje faqe te re! == Pershendetje Arianit Mendoj se ka shume artista qe duhet te shtohen ne faqen e wikipedia. si mund te kontribuoj edhe une? Te pershendes Nela--[[Përdoruesi:WikiEDDE|WikiEDDE]] ([[Përdoruesi diskutim:WikiEDDE|diskutimet]]) 3 janar 2021 22:09 (CET) :Pershendetje {{ping|WikiEDDE}} te rekomandoj te fillosh [[Wikipedia:Fillimi|ketu]]. Pastaj te livadhi personal (lidhja te menyja larte) draftoje artikullin edhe kerko ndihme per ndonje ceshtje specifike nese te duhet. Te lutem perdore referenca te besueshme pasi biografite e personave te gjalle jane me te ndjeshme pasi nuk deshirojme te akuzohet Wikipedia per shpifje. Poashtu puno artikuj vetem per persona te shquar mjaftueshem, dmth qe jane trajtuar nga burime detysore te besueshem mjaftueshem. Nje menyre me e lehte e kontributit eshte t'i rregullosh artikujt ekzistues ku ka mjaft nevoje per ndihme. Faleminderit per kontributin dhe me njofto nese te duhet ndihme. ----[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 5 janar 2021 14:30 (CET) == Kontroll == Përshëndetje! Ky është një mesazh automatik i dërguar te të gjithë kontrolluesit shqipfolës që kanë qenë aktivë së fundmi. Aktualisht në listën e faqeve me ndryshime në pritje gjenden rreth 4000 faqe, disa prej tyre në pritje për më shumë se 1 viti. Kontrollimi i ndryshimeve në pritje është një nga përgjegjësitë bazë të çdo komuniteti Wiki kështu që ju ftojmë të ndihmoni ta zbrazim atë listë. Lista mund të gjendet [[Speciale:PendingChanges|këtu]]. - [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 16 mars 2022 15:04 (CET) <!-- Message sent by User:Klein Muçi@sqwiki using the list at https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Kontrolluesit_aktiv%C3%AB&oldid=2421118 --> == Bllokimi i përdoruesit == Unë do ta bllokoj këtë përdorues për 20 vjet. [[Speciale:Kontributet/79.106.209.165|79.106.209.165]] 20 korrik 2022 13:04 (CEST) == Ndihme rreth faqeve == Pershendetje meqe jeni perdorues i vjeter i Wikipedia Shqip, do doja brenda mundesive nese mund te pranoni pending changes ne versionin e, ne faqet ne vijim : [[Ledja Liku]] dhe [[Fondacioni Mediatik Dritan Hoxha]], dhe ndonje ndihme,(kontribut) rreth formatit te citimeve do ishte e mirepritur,faleminderit. [[Përdoruesi:Benny8907|Benny8907]] ([[Përdoruesi diskutim:Benny8907|diskutimet]]) 14 tetor 2024 15:23 (CEST) == Kerkese per Ndihme == Pershendetje duke qene se je Wikipedian i vjeter,do doja nese do mundeshe te me ndihmoje me pranimin e pending changes duke lene stabel versionin e fundit si redaktim ne faqet respektive : [[Ledja Liku]] , [[Zaho Balili]] dhe [[Fondacioni Mediatik Dritan Hoxha]] . Te falenderoj [[Përdoruesi:Benny8907|Benny8907]] ([[Përdoruesi diskutim:Benny8907|diskutimet]]) 15 tetor 2024 10:13 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pablo Emilio Escobar Gaviria]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2727223|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pablo Emilio Escobar Gaviria]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Pikësim shtesë|Pikësim shtesë]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren parametra me shenja pikësimi të panevojshme. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: extra punctuation|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20dhjetor%202024,%2009:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 dhjetor 2024 10:41 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20shkurt%202025,%2012:47)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 shkurt 2025 13:47 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2011:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 12:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2017:05)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 18:05 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2019:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 20:21 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2023:23)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 00:23 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2003:24)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 04:24 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2006:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 07:25 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2010:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 11:02 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2012:50)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 13:50 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2019:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 20:53 (CET) == Artikuj mbi shkolla publike == Hej a mundemi me i ra ma ngadalë krijimit të artikujve për [[:Kategoria:Shkolla në Kosovë|shkolla publike kosovare]]? Nuk kemi mjaft burime të denja për krejt shkollat në Kosovë, aq ma pak që kanë të gjithat mjaft shquarësi dhe material për një artikull në Wikipedia. Idealisht na kish vyjt pak ma shumë material kur fillojmë artikuj me një redaktim. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 29 maj 2025 17:24 (CEST) :Mendoj qe si tema vetvetiu kualifikohen per shquaresi. Burime bazike duhet te kete: per fusheveprimin, arritjet e shkolles, numrin e nxenesve, menaxhmentin etj. Përdoruesi:Edukatori ka fillu te punoj ne shkollat nje nga nje (kjo ia lehteson atij procesin) dhe me Grupin e Wikimedianeve te Gjuhes Shqipe do te organizojme kampanja publike per t'i ftuar nxenesit te kontribuojne. Artikulli i shkolles do te jete ngacmim i mire per ta mesuar procesin e redaktimit. Vec i kam krijuar artikujt e tyre ne Wikidata. Na jep pak kohe qe ta zhvillojme procesin. Faleminderit per mirekuptimin! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 maj 2025 18:03 (CEST) == Të ftoj në diskutim, ku edhe mund të votosh == @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], të përfundohet edhe një qështje që ka kohë që diskutohet; https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Propozoj%20heqjen%20e%20privilegjeve%20t%C3%AB%20administrator%C3%ABve%20joaktiv%C3%AB . [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 korrik 2025 18:38 (CEST) == Përshëndetje Arianit == Të përgëzoj për intervistën që paske bërë për wikipedian e gjuhës shqipe [https://www.youtube.com/watch?v=D6AD42wKG2Y në këtë emision], shumë e pasur e informuese. Punë të mbarë. @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 nëntor 2025 18:52 (CET) :@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] Faleminderit! -- [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 9 nëntor 2025 14:55 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Algoritmi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2879262|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Algoritmi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20dhjetor%202025,%2021:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 dhjetor 2025 22:03 (CET) == Aktiviteti i kontrolluesve == :Përshëndetje, [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Kontrolli%20i%20ndryshimeve%20n%C3%AB%20pritje sipas rregullores së përditësuar] për menaxhimin e privilegjeve të kontrolluesve, po kryhet rivlerësimi periodik i aktivitetit të përdoruesve. :Si pjesë e procesit standard, ju jepet një afat reflektimi prej 30 ditësh nga dita e marrjes së këtij njoftimi. Brenda këtij afati, nëse nuk keni përmbushur kriterin minimal ju mund të rritni aktivitetin tuaj në mënyrë që të përputhet me kërkesat e reja të rregullores. :Pas përfundimit të periudhës së reflektimit, do të kryhet auditimi përfundimtar. Nëse kriteret e aktivitetit nuk janë përmbushur deri atëherë, privilegjet e kontrolluesit do të hiqen automatikisht, në përputhje me rregulloren. :Ky proces ka për qëllim të sigurojë funksionimin e qëndrueshëm të sistemit të kontrollit dhe mbajtjen e numrit të ndryshimeve në pritje në nivel të ulët. :Faleminderit për mirëkuptim dhe kontributin tuaj. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 15 dhjetor 2025 06:58 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHFMU "Fehmi Agani", Turjakë]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909477|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHFMU "Fehmi Agani", Turjakë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon emri|Mungon emri]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime me emra pa specifikuar mbiemrat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing name|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20mars%202026,%2014:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 mars 2026 15:14 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dle Yaman]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2979985|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dle Yaman]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20maj%202026,%2019:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 maj 2026 21:12 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Fatos Geci]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2980246|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fatos Geci]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20maj%202026,%2019:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 maj 2026 21:56 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sylvia Plath]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2981156|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sylvia Plath]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20maj%202026,%2013:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 maj 2026 15:45 (CEST) == Lajmërim për përfundimin e privilegjeve == Përshëndetje! Ky është një lajmërim i automatizuar nga [[m:Global reminder bot|Global reminder bot]] për t'ju bërë me dije se privilegjet e tua si '''"reviewer"''' (Kontrolluesit) do të përfundojnë më '''"28 maj 2026, 09:58 (UTC)"'''. Për të lexuar më tepër në lidhje me ripërtëritjen e tyre, mund të shkoni te [[Wikipedia:Administrata|Administrata]]. Për të mos marrë më njoftime të tilla mjafton të shtoni veten te [[m:Global reminder bot/Exclusion|Global reminder bot/Exclusion]]. Ju faleminderit! [[Përdoruesi:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Përdoruesi diskutim:Leaderbot|diskutimet]]) 21 maj 2026 21:41 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Aristoteli]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017432|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Aristoteli]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: DOI i lirë i pashënjuar|DOI i lirë i pashënjuar]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren parametra DOI me vlera që njihen si të lira por që nuk janë shënjuar si të tilla. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unflagged free DOI|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Datat|Datat]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me datat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: dates|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202026,%2014:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2026 16:16 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sokrati]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017476|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sokrati]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202026,%2020:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2026 22:45 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arkimedi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017920|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arkimedi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2010:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 12:07 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vaksinimi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017925|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vaksinimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2011:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 13:08 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017928|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Datat|Datat]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me datat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: dates|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2011:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 13:29 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arti]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3018166|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arti]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Përdorim i gabuar i et al.|Përdorim i gabuar i et al.]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë një përdorim të gabuar të et al.. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: explicit use of et al.|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(2%20gusht%202026,%2015:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 2 gusht 2026 17:16 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Perandoria Bizantine]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3018673|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Perandoria Bizantine]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Citimi referon vetveten|Citimi referon vetveten]] - Referimet shfaqin këtë problem kur vendosin te parametri {{!}}ref= vlera të njejta me ato te CITEREF të krijuara në mënyrë automatike nga vetë stampa e citimit. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: ref duplicates default|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20gusht%202026,%2011:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 gusht 2026 13:15 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Djalli (mitologji)]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3022694|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Djalli (mitologji)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20gusht%202026,%2020:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 gusht 2026 22:26 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ora e maleve]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023007|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ora e maleve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20gusht%202026,%2017:39)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 gusht 2026 19:39 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kimia]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025813|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kimia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20gusht%202026,%2008:35)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 gusht 2026 10:35 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Floçka]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025820|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Floçka]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20gusht%202026,%2012:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 gusht 2026 14:21 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjeografia]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026062|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjeografia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2006:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 08:57 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Infeksioni]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026066|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Infeksioni]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2007:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 09:04 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Greqia e Lashtë]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026068|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Greqia e Lashtë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2007:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 09:11 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ndryshimet klimatike]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026209|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ndryshimet klimatike]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Parametri display|Parametri display]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrin display. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: display-names|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2017:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 19:41 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Nelson Mandela]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026214|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Nelson Mandela]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2018:18)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 20:18 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Perandoria Mongole]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026290|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Perandoria Mongole]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20gusht%202026,%2013:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 gusht 2026 15:03 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Perandoria Osmane]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026385|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Perandoria Osmane]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20gusht%202026,%2018:27)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 gusht 2026 20:27 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Galeni]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3027887|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Galeni]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20gusht%202026,%2010:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 gusht 2026 12:37 (CEST) r8w72li4wpoxsqq70vggey6i4vibmsq 0 3211 3027822 3016544 2026-08-25T01:33:12Z Torvalu4 40844 /* Greqishtja e sotme */ 3027822 wikitext text/x-wiki {{ky artikull|gjuhën e shkruar në Ballkan Greqishtja e lashtë, gjuhën zyrtare në Greqi shiko artikullin [[Gjuha greke]] }} [[Skeda:Beginning Odyssey.svg |thumb |right| 300px| Fillimi ''Odisesë'' (nga [[Homeri]])]] '''Greqishtja e lashtë''' është gjuhë e shkruar [[Gjuhët indo-evropiane|Indo-Evropiane]] me rrënjë në gjuhën që flisnin [[Ortodoksët greqishtfolës|greqishtfolësit]] dhe ka histori të dokumentuar prej 3400 vitesh. Shkrimi dhe gramatika e greqishtes së lashtë është zhvilluar vazhdimisht dhe disa pika të theksuara të këtij zhvillimi nga gjuhëtarët e shkolluar janë klasifikuar dhe për qëllime studimore edhe janë emërtuar. Këto emërtime zakonisht janë bërë duke i shtuar emrit të greqishtes si mbiemra emrat e fisit, dijetarëve, hapësirave, etj. që kanë marrë fronin e zhvillimit të gjuhës apo sundimit në hapësirën e Ballkanit perëndimorë. Kështu që studiuesit, me ''Greqishten e lashtë'' kuptojnë gjuhën apo variantet e saj të shkruara, si gjuhë e qytetërimit të atëhershëm të popullit të Ballkanit perëndimorë në trojet e Greqisë së sotshme dhe më gjerë. Po ashtu një variant gjithëpërfshirës i greqishtes së lashtë ishte edhe gjuhë e dytë në një pjesë të madhe të [[Perandoria Romake|Perandorisë Romake]] dhe është gjuhë zyrtare e disa kishave të sotshme ortodokse. Kjo gjuhë studiohet në shkolla e universitete në mbarë botën që nga koha e [[Rilindja|Rilindjes]]. Grekët e lashtë flisnin dialekte të ndryshme, ku katër janë më kryesorët. Spartanët përdornin dialektin dorik, Athinasit dialektin atik, Jonët atë jonik etj. Por ndryshimet nga njëri dialekt në tjetrin nuk ishin të rëndësishme, kështu mund të komunikonin shumë lehtë midis tyre. Për shembull, fjala “metera” «μητέρα» (nënë) për Athinasit ishte “meter” «μήτηρ» ndërsa për Spartanët “mater” «μάτηρ». Megjithatë, më vonë, nga viti 300 pr.e.s (pas sundimit maqedonas) deri në 300 të erës sonë greqishtja u bë një gjuhë e përbashkët. Kjo gjuhë u zhvillua kryesisht nga dialekti atik dhe gradualisht u bë gjuha e të gjithë njerëzve që jetonin në vendet e Azisë dhe Afrikës që kishte pushtuar Aleksandri i Madh. Banorët e Sirisë, Azisë së Vogël, Persisë dhe Egjiptit, flisnin dhe shkruanin greqisht. Me fjalë të tjera, greqishtja ishte gjuha ndërkombëtare e asaj epoke (si anglishtja sot). Me kalimin e kohës, gjuha i nënshtrohet një sërë ndryshimesh. Ndryshimet në gjuhë vazhdojnë dhe gjatë viteve bizantine. Në greqishten bizantine shikojmë shumë fjalë që përdoren njëlloj si sot. Në 1453, perandoria Bizantine bie në duart e osmanëve dhe Greqia qëndron e pushtuar për rreth 400 vjet. Gjuha që flitej dhe shkruhej në atë periudhë nuk është shumë e ndryshme nga gjuha e sotme, ajo që quajmë greqishtja e re. Në shekullin e 18-të, figura të shquara të letrave punuan për çlirimin e Greqisë, që erdhi në 1832 bashkë me zhvillimin e gjuhës greke. Perpjekjet e tyre për “pastrimin” e gjuhës nga elementet e huaja drejtuan në “probleme gjuhësore”. Gjuha letrare ndahet në dy kategori: në «καθαρεύουσα» (katharevousa) dhe «δημοτική» – popullore, kjo e dyta përdoret nga pjesa dërrmuese e popullsisë. Për shumë vite vendi – dhe gjuha – vuajtën nga ajo luftë që jo rrallë herë mori dhe karakter politik. Përfundimisht, në 1978 gjuha «δημοτική» ose siç quhet ndryshe popullore bëhet gjuha zyrtare e Greqisë.<ref>{{Cite web|title=Gjuha greke|url=https://astro-al.page.tl/Historik-i-gjuh%EBs-Greke.htm|language=sq}}</ref> == Greqishtja e re == Greqishtja e re është gjuha me historinë më të gjatë të dokumentuar, pasi ka më shumë se 3600 vjet dëshmi të shkruara. Grekët sot flasin një dialekt të greqishtes së vjetër dhe asnjë gjuhë tjetër, fjalët e sotme janë të lashta ose rrënjë të greqishtes së vjetër. Greqishtja është nëna e gjuhëve evropiane, përmes shkrimeve të lashta greke dhe gjuhës latine, sot të gjitha gjuhët evropiane kanë trashëguar mijëra fjalë greke. Është gjuha e teknologjisë, e shkencës mjekësore, e filozofisë, por edhe gjuha e fesë së krishterimit. Greqishtja është gjuha më e gjerë dhe më e plotë në botë.<ref>{{Cite web|title=Greek language|url=https://www.facebook.com/arxaiaellinica|language=en}}</ref> Greqishtja e lashtë, nga ana e [[fjalori]]t si dhe nga ana e [[Sintaksa|sintaksës]] dhe [[Morfologjia|morfologjise]] gjendet me afer me greqishten e re sesa italishtja me latinishten. Gjuha greke është dokumentuar shume heret te [[Mikena]]sit, që me shkrimin Linear B rreth 1400 vjet pr.e.s. Ne kete kuptim greqishtja permban te njejtin fond morfologjik dhe te fjalorit qe nga koha e Homerit deri me sot. Fjalorin etimologjik të greqishtes se lashtë me krahasime me gjuhet e tjera indoevropiane është ai i J. B. Hofmann (''GEW'', 1950). ''Leximi i greqishtes së lashtë dhe asaj moderne'' : == Burimi i të dhënave == {{ref}} {{cung}} [[Kategoria:Gjuha greke]] [[Kategoria:Gjuha greke e lashtë]] [[Kategoria:Gjuhë të lashta]] r641tfj446phc0jazj9qwagq10kd4st 0 17892 3027803 2711335 2026-08-24T22:45:57Z Torvalu4 40844 /* Lakimi i Emrit */ 3027803 wikitext text/x-wiki '''Alfabeti Latin''' është [[alfabeti]] i [[gjuha latine|Gjuhës Latine]] që flitej nga latinët e hershëm të periudhës Romake e deri në shekujt 15 e 16 të erës sonë. Alfabeti më i përhapur në të gjithë botën e sotme, ky alfabet përdoret gjërësisht për të shkruar pjesën më të madhe të gjuhëve me rrënjë indo-evropjanë , dhe të tjera me rrënjë jo indo-evropjanë (Gjuhë Uralike) si për shëmbull gjuha estoneze, finlandeze apo hungareze. ''Gjuha Latine'' në aspektin e lehtësimeve dhe vështirësive për ta mësuar si gjuhë, ka dy variante: # Është lehtë për ta mësuar, # Nuk është e lehtë për ta mësuar. Fjalori i latinishtes është aq kompakt sa që të mësuarit e një “kuptimi” për një folje nuk ka gjasa të jetë e mjaftueshme. Gjuha latine ka gjini për emrat, diçka që i mungon gjuhës angleze. Ka marrëveshje midis subjekteve dhe foljeve, ashtu siç ekziston në gjuhën angleze po ka më shumë forma të foljeve në latinisht. Pjesa më e vështirë e latinishtes është se rendi i fjalëve është pothuajse arbitrar. Në këtë gjuhë, lënda shpesh është e panevojshme, pasi përfshihet në folje dhe folja shkon në fund të fjalisë. Gjuha latine është e lashtë indo evropiane. Rëndësinë e saj e fitoi si gjuhë zyrtare e [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]]. Ajo vazhdon të përdoret në krijimin e fjalëve të reja, në gjuhët moderne të shumë familjeve të ndryshme. ''Gjuhën Latine'' në fillim të mijëvjeçarit të parë para erës sonë e flisnin banorët e Laciumit (latium), të krahinës qendrore të [[Gadishulli Apenin|Gadishullit Apenin]], që shtrihej me një sipërfaqe prej 2000km2 ndërmjet Etruris dhe Kalabrisë. Banorët që jetonin në këtë krahinë quheshin Latin (Latini) dhe gjuha e tyre gjuha latine (Lin gua latina). Qendra kryesore e këtij populli u bë qyteti i [[Roma|Romës]], ku ka një histori dhe një kulturë shumë të vjetër dhe të pasur. Sa i përket legjendës për themelimin e qytetit të Romës datojnë aty ka shekulli i [[VII]] (754-753) para erës sonë. Dhe më vonë ky fis mori emrin italik që u bashkua me Romën dhe së bashku u quajtën Romak (Romani). Dhe pas zhvillimit të mëtejmë Roma u bë kryeqendra e popullit romak dhe e kulturës së tij. [[Skeda:Komi-Udmurt latin alphabet project (1930).png|250px|parapamje|djathtas|Alfabeti Latin]] Shkenca latine dallon katër periudha të rëndësishme: # Periudha paraklasike e gjuhës latine ose periudha arkaike, # Periudha klasike e gjuhës latine, # Periudha pasklasike e gjuhës latine, # Periudha e vonë ose Gjuha e vonë. ==Alfabeti Latin== Alfabeti Latin është alfabeti i gjuhës latine që flitej nga latinët e hershëm të periudhës Romake e deri në shekujt XV – XVI të erës sonë. Shkronjat e alfabetit latin u huazuan nga grekët, por dijetarët besojnë në mënyrë të tërthortë nga populli i lashtë italian i njohur si Etruskët. Gjithsej ka [[24]] shkronja: A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, X, Y, Z. Latinishtja ka zanore dhe bashktingëllore: * Zanoret Latinishtja ka zanore të thjeshta dhe dyzanore ose diftongje. * Zanore të thjeshta janë: a,e,i,o,u,(y), që mund të jenë të gjata dhe të shkurtra. Kur u shënohet me shenjen ǔ përmbi, zanorja është e shkurtër, kur shënohet me shenjë ū përmbi është e gjatë. * Dyzanore ose diftongje janë: ae, ai, au, ei, eu, oe, ui(yi). Diftongjet janë gjithmonë të gjata, Ky kombinim i zanoreve ,që përmban një rrokje, shqiptohet si një tingull. Meqë diftongjet janë të gjata nuk ka nevojë të shënohen mbi të shenja të gjatësisë. Theksi bie në pjesën e parë të diftongut. * Bashkëtingëlloret(consonāntes) Edhe bashkëtingëlloret ndahen ne dy grupe, në të thjeshta dhe në të dyfishta. Të dyfishta janë vetëm x dhe z, të gjitha të tjerat janë të thjeshta. Megjithatë, duhet ditur se ndërmjet zanoreve dhe bashkëtingëlloreve është një lidhje më e madhe te shkronjat v dhe i, me të cilat romakët e vjetër shënonin zanoren u dhe bashkëtingëlloren v, përkatësisht zanoren i dhe bashkëtingëlloren j. Sqarime rreth shqiptimit: * Shkronja “C” para një zanoreje shqiptohet si “ K”. * Shkronja “ Q” shqiptohet si “ Ku”. * Shkronja “ X” shqiptohet si “ Es” Disa shkronja kur bashkohen me njëra tjetrën, japin një shqiptim tjetër në fjalë. Shembull: * Ph – F- Philosophus * Ch – H – Pulcher – i bukur Vetëm shkronjat Y dhe Z gjatë shqiptimit të tyre në fjalë apo fjali, nuk ndryshojnë. Si gramatika e gjuhës shqipe, edhe ajo latine ka pjesët e ligjëratës: A. Pjesët e ndryshueshme të ligjëratës: # Substantiva – emri # Adietiva – mbiemr # Pronomina – përemri # Numerialia – numërori # Verba – folja B. Pjesët e pandryshueshme të ligjëratës: # Adverbia – ndajfolja # Praepositiones – parafjalët # Coniunctiones – lidhëzat # Interiectiones – pasthirrmat. [[Skeda:Proto-sinaitic-phoenician-latin-alphabet-2.jpg|250px|parapamje|djathtas|Dallimet ndërmjet Alfabeteve]] ==Lakimi i emrit== Gjatë lakimit të emrit apo mbiemrit, ata kalojnë nëpër këto rasa: # Emërore – nominativus # Gjinore – genetivus # Dhanore – dativus # Kallëzore – acustivus # Thirrore – vocativus # Rrjedhore - ablativus Ndërsa, sa i përket theksit, nuk ngjason me gjuhën shqipe. Theksi bie në rrokjen e par, duke bërë përjashtime. Lakimi i parë në shumës merr këto mbaresa: # Nominativus – ae – puellae # Genetivus – arum – pueallarum # Dativus – is – puellaris # Accusativus – as – puellas # Vocatius – ae - puellae # Ablativus – is – puellis Disa emra të gjinisë mashkullor hyjnë në këtë lakim dhe lakohen njëjtë si ata femërorë, nauta, poeta, africola. Emrat flia, dea, anima në DATIVUS dhe ABLANTIVUS marrin mbaresën abus në vend të mbaresës is për t’u dalluar nga gjinia mashkullore. # Nominativus – deae # Genetivus – dearum # Dativus – deabus # Accusativus – deas # Vocatius – deae # Ablativus – deabus * Në lakimin e parë – hyjnë emrat e gjinisë femërore, që tema u mbaron me a – Aquila * Në lakimin e dytë – hyjnë emrat e gjinisë mashkullore që mbarojnë me o, dhe marrin mbaresën us, er, um. * Në lakimin e tretë – hyjnë emrat që mbarojnë me bashkëtingëllore, ose me zanoren i * Në lakimin e katërt – hyjnë emrat që përfundojnë me u * Në lakimin e pestë – hyjnë emrat që përfundojnë me u. Lakimi i parë në njëjës, duke kaluar nëpër rasa, merr këto mbaresa: # Nominativus – a # Genetivus – ae # Dativus – ae # Accusativus – am # Vocativus – a # Ablativus – a Fjalët që lakohen kanë këto kategori: # Gjininë – genus # Numrin – numerus # Rasën – casus Gjuha latine ka tri gjini: # Gjininë mashkullore – genus masculinum # Gjininë femërore – genus feminimun # Gjininë asnjanëse – genus neutrum Mbaresat e gjinores së njëjësit janë: # Lakimi I – ae # Lakimi II – i # Lakimi III – is # Lakimi IV – us # Lakimi V - ei ==Theksi i Gjuhës Latine== Ekzistojnë tri rregulla në lidhje me theksin në gjuhën latine: # Në latine theksi nuk mund të vendoset në rrokjen e fundit # Theksi bie në rrokjen e parafundit, por vetëm nëse ajo është e gjatë. # Theksi nuk vihet në rrokjen e tretë. Latinishtja vjen nga shqipja e romantizuar dhe e evroupianizuar te kohes se hershme dhe pastaj si pasoje e krijimit te kesaj gjuhe jane krijuar edhe gjuhe te tjera indoeuropiane. ==Referencat== *https://commons.wikimedia.org/w/index.php?search=Latin+alphabet&title=Special:MediaSearch&go=Go&type=image *http://www.archivioradiovaticana.va/storico/2012/11/14/gjuha_latine/alb-638729 *https://www.e-ucebnici.mon.gov.mk/pdf/Sabri%20Saliu_Gjuhe%20Latine%20ANJ_compressed.pdf *https://tiranaforum.forumfree.it/?t=46428365 ==Shih edhe== [[Gjuha Latine]] [[Kategoria:Alfabete]] [[Kategoria:Shkrim latin]] izame9060ocx20r37ja64k58jyqil1u 3027804 3027803 2026-08-24T22:48:46Z Torvalu4 40844 /* Alfabeti Latin */ 3027804 wikitext text/x-wiki '''Alfabeti Latin''' është [[alfabeti]] i [[gjuha latine|Gjuhës Latine]] që flitej nga latinët e hershëm të periudhës Romake e deri në shekujt 15 e 16 të erës sonë. Alfabeti më i përhapur në të gjithë botën e sotme, ky alfabet përdoret gjërësisht për të shkruar pjesën më të madhe të gjuhëve me rrënjë indo-evropjanë , dhe të tjera me rrënjë jo indo-evropjanë (Gjuhë Uralike) si për shëmbull gjuha estoneze, finlandeze apo hungareze. ''Gjuha Latine'' në aspektin e lehtësimeve dhe vështirësive për ta mësuar si gjuhë, ka dy variante: # Është lehtë për ta mësuar, # Nuk është e lehtë për ta mësuar. Fjalori i latinishtes është aq kompakt sa që të mësuarit e një “kuptimi” për një folje nuk ka gjasa të jetë e mjaftueshme. Gjuha latine ka gjini për emrat, diçka që i mungon gjuhës angleze. Ka marrëveshje midis subjekteve dhe foljeve, ashtu siç ekziston në gjuhën angleze po ka më shumë forma të foljeve në latinisht. Pjesa më e vështirë e latinishtes është se rendi i fjalëve është pothuajse arbitrar. Në këtë gjuhë, lënda shpesh është e panevojshme, pasi përfshihet në folje dhe folja shkon në fund të fjalisë. Gjuha latine është e lashtë indo evropiane. Rëndësinë e saj e fitoi si gjuhë zyrtare e [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]]. Ajo vazhdon të përdoret në krijimin e fjalëve të reja, në gjuhët moderne të shumë familjeve të ndryshme. ''Gjuhën Latine'' në fillim të mijëvjeçarit të parë para erës sonë e flisnin banorët e Laciumit (latium), të krahinës qendrore të [[Gadishulli Apenin|Gadishullit Apenin]], që shtrihej me një sipërfaqe prej 2000km2 ndërmjet Etruris dhe Kalabrisë. Banorët që jetonin në këtë krahinë quheshin Latin (Latini) dhe gjuha e tyre gjuha latine (Lin gua latina). Qendra kryesore e këtij populli u bë qyteti i [[Roma|Romës]], ku ka një histori dhe një kulturë shumë të vjetër dhe të pasur. Sa i përket legjendës për themelimin e qytetit të Romës datojnë aty ka shekulli i [[VII]] (754-753) para erës sonë. Dhe më vonë ky fis mori emrin italik që u bashkua me Romën dhe së bashku u quajtën Romak (Romani). Dhe pas zhvillimit të mëtejmë Roma u bë kryeqendra e popullit romak dhe e kulturës së tij. [[Skeda:Komi-Udmurt latin alphabet project (1930).png|250px|parapamje|djathtas|Alfabeti Latin]] Shkenca latine dallon katër periudha të rëndësishme: # Periudha paraklasike e gjuhës latine ose periudha arkaike, # Periudha klasike e gjuhës latine, # Periudha pasklasike e gjuhës latine, # Periudha e vonë ose Gjuha e vonë. ==Alfabeti latin== Alfabeti Latin është alfabeti i gjuhës latine që flitej nga latinët e hershëm të periudhës Romake e deri në shekujt XV – XVI të erës sonë. Shkronjat e alfabetit latin u huazuan nga grekët, por dijetarët besojnë në mënyrë të tërthortë nga populli i lashtë italian i njohur si Etruskët. Gjithsej ka [[24]] shkronja: A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, X, Y, Z. Latinishtja ka zanore dhe bashktingëllore: * Zanoret Latinishtja ka zanore të thjeshta dhe dyzanore ose diftongje. * Zanore të thjeshta janë: a,e,i,o,u,(y), që mund të jenë të gjata dhe të shkurtra. Kur u shënohet me shenjen ǔ përmbi, zanorja është e shkurtër, kur shënohet me shenjë ū përmbi është e gjatë. * Dyzanore ose diftongje janë: ae, ai, au, ei, eu, oe, ui(yi). Diftongjet janë gjithmonë të gjata, Ky kombinim i zanoreve ,që përmban një rrokje, shqiptohet si një tingull. Meqë diftongjet janë të gjata nuk ka nevojë të shënohen mbi të shenja të gjatësisë. Theksi bie në pjesën e parë të diftongut. * Bashkëtingëlloret(consonāntes) Edhe bashkëtingëlloret ndahen ne dy grupe, në të thjeshta dhe në të dyfishta. Të dyfishta janë vetëm x dhe z, të gjitha të tjerat janë të thjeshta. Megjithatë, duhet ditur se ndërmjet zanoreve dhe bashkëtingëlloreve është një lidhje më e madhe te shkronjat v dhe i, me të cilat romakët e vjetër shënonin zanoren u dhe bashkëtingëlloren v, përkatësisht zanoren i dhe bashkëtingëlloren j. Sqarime rreth shqiptimit: * Shkronja “C” para një zanoreje shqiptohet si “ K”. * Shkronja “ Q” shqiptohet si “ Ku”. * Shkronja “ X” shqiptohet si “ Es” Disa shkronja kur bashkohen me njëra tjetrën, japin një shqiptim tjetër në fjalë. Shembull: * Ph – F- lat. ''philosophus'' “filozof” * Ch – H – lat. ''pulcher'' “i bukur” Vetëm shkronjat Y dhe Z gjatë shqiptimit të tyre në fjalë apo fjali, nuk ndryshojnë. Si gramatika e gjuhës shqipe, edhe ajo latine ka pjesët e ligjëratës: A. Pjesët e ndryshueshme të ligjëratës: # Substantiva – emri # Adiectiva – mbiemr # Pronomina – përemri # Numeralia – numërori # Verba – folja B. Pjesët e pandryshueshme të ligjëratës: # Adverbia – ndajfolja # Praepositiones – parafjalët # Coniunctiones – lidhëzat # Interiectiones – pasthirrmat. [[Skeda:Proto-sinaitic-phoenician-latin-alphabet-2.jpg|250px|parapamje|djathtas|Dallimet ndërmjet Alfabeteve]] ==Lakimi i emrit== Gjatë lakimit të emrit apo mbiemrit, ata kalojnë nëpër këto rasa: # Emërore – nominativus # Gjinore – genetivus # Dhanore – dativus # Kallëzore – acustivus # Thirrore – vocativus # Rrjedhore - ablativus Ndërsa, sa i përket theksit, nuk ngjason me gjuhën shqipe. Theksi bie në rrokjen e par, duke bërë përjashtime. Lakimi i parë në shumës merr këto mbaresa: # Nominativus – ae – puellae # Genetivus – arum – pueallarum # Dativus – is – puellaris # Accusativus – as – puellas # Vocatius – ae - puellae # Ablativus – is – puellis Disa emra të gjinisë mashkullor hyjnë në këtë lakim dhe lakohen njëjtë si ata femërorë, nauta, poeta, africola. Emrat flia, dea, anima në DATIVUS dhe ABLANTIVUS marrin mbaresën abus në vend të mbaresës is për t’u dalluar nga gjinia mashkullore. # Nominativus – deae # Genetivus – dearum # Dativus – deabus # Accusativus – deas # Vocatius – deae # Ablativus – deabus * Në lakimin e parë – hyjnë emrat e gjinisë femërore, që tema u mbaron me a – Aquila * Në lakimin e dytë – hyjnë emrat e gjinisë mashkullore që mbarojnë me o, dhe marrin mbaresën us, er, um. * Në lakimin e tretë – hyjnë emrat që mbarojnë me bashkëtingëllore, ose me zanoren i * Në lakimin e katërt – hyjnë emrat që përfundojnë me u * Në lakimin e pestë – hyjnë emrat që përfundojnë me u. Lakimi i parë në njëjës, duke kaluar nëpër rasa, merr këto mbaresa: # Nominativus – a # Genetivus – ae # Dativus – ae # Accusativus – am # Vocativus – a # Ablativus – a Fjalët që lakohen kanë këto kategori: # Gjininë – genus # Numrin – numerus # Rasën – casus Gjuha latine ka tri gjini: # Gjininë mashkullore – genus masculinum # Gjininë femërore – genus feminimun # Gjininë asnjanëse – genus neutrum Mbaresat e gjinores së njëjësit janë: # Lakimi I – ae # Lakimi II – i # Lakimi III – is # Lakimi IV – us # Lakimi V - ei ==Theksi i Gjuhës Latine== Ekzistojnë tri rregulla në lidhje me theksin në gjuhën latine: # Në latine theksi nuk mund të vendoset në rrokjen e fundit # Theksi bie në rrokjen e parafundit, por vetëm nëse ajo është e gjatë. # Theksi nuk vihet në rrokjen e tretë. Latinishtja vjen nga shqipja e romantizuar dhe e evroupianizuar te kohes se hershme dhe pastaj si pasoje e krijimit te kesaj gjuhe jane krijuar edhe gjuhe te tjera indoeuropiane. ==Referencat== *https://commons.wikimedia.org/w/index.php?search=Latin+alphabet&title=Special:MediaSearch&go=Go&type=image *http://www.archivioradiovaticana.va/storico/2012/11/14/gjuha_latine/alb-638729 *https://www.e-ucebnici.mon.gov.mk/pdf/Sabri%20Saliu_Gjuhe%20Latine%20ANJ_compressed.pdf *https://tiranaforum.forumfree.it/?t=46428365 ==Shih edhe== [[Gjuha Latine]] [[Kategoria:Alfabete]] [[Kategoria:Shkrim latin]] dv0vypqadxx03lcokh7zr2zwqhb63zf 1 20878 3027840 3024157 2026-08-25T04:16:25Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Librazhdi/Arkivi 1]] 3027840 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Librazhdi/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} bm0d71hnnj9jtzeiofyri2suqgx2nzv 0 24739 3027789 2993225 2026-08-24T19:56:19Z Ehrlich91 34047 3027789 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = '''Shum''' | native_name = Шум | settlement_type = Fshat | image_flag = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | flag_link = | image_seal = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | seal_link = |Stema_gjerësia = | image_skyline = Воздушен поглед на Шум.jpg | image_caption = <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = [[Rajoni jugperëndimor (Maqedoni)|Jugperëndimor]] |Komuna = [[Komuna e Strugës|Strugë]] |Kryetari i Komunës = |Partia udhëheqëse = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = | population_total = 837 | population_total_viti = 2002 |Dendësia = <!-- Të dhëna dhe statistika --> | population_demonym = Shumas |Krahina = |Lartësia = 684 |Zona Kohore = |Ora Verore = | postal_code = |Prefiksi = | registration_plate = | website = |E-Posta = <!--Harta--> | image_map = Republika e Maqedonisë <!--Parametri të mos ndërrohet--> | image_map_fizike = Yes | image_map = | image_map_shënimi = | map_caption = | image_map_gjerësi = |CoordAddon = <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g=41 | gjer_m=11 | gjer_s=6 | gjer_dr =N | gjat_g=20 | gjat_m=38 | gjat_s=5 | gjat_dr =E <!--Koordinatat Mënyra #2--> |gjerësi = |gjatësi = }} '''Shum''', ({{lang-mk|Шум/Šum}}) është fshat në [[Komuna e Strugës|komunën e Strugës]], [[Republika e Maqedonisë|Maqedoni]]. == Etimologjia == Për prejardhjen e fshatit nuk dihet shum por studjuesit vijnë në përfundim dhe se shpjegimi i etimologjisë së emrit besohet se prejardhja e emrit të këtij fshati lidhet me emrin '''SUM ''', i përhapur shum në popullatën shqiptare . Faktikisht me shume per emrin e ketij fshati mund te flasin dhe banoret e ketij fshati.Ky emer vjen ngaqe ne kete fshat ka pasur dhe ka shume Uj.Shum uj,shum uj..... dhe keshtu ka mbet ky emer.Dhe sa i perket prejardhjes se fshatit per here te pare kane zbritur nga fshati Zagracan,dhe banor i pare ka qene Sadik Ajredini,i cili u zhvendos nga fshati Zagracan ne fshatin Shum. == Gjeografia == Fshati Shum gjended në pjesën jugperëndimore të komunës së [[Struga|Strugës]] , duke qenë large kësaj qendre rreth 5 kilometra . Fshati ndodhet në një hapsirë të rrafshët . Nuk është i vogël edhe numri i banorëve qe punojnë dhe jetojnë përkohësisht jashtë vendit . Fshati Shum ndodhet në një lartësi mbidetare prej 750 metrash .Fshati ka shkollë fillore , dyqane dhe puntori të vogla .Banorët e fshatit merren kryesisht me bujqësi , por ka edhe banorë që punojnë në qytetin e [[Struga|Strugës]] == Demografia == Fshati ka rreth 200 shtëpi dhe mbi 800 banorë të gjithë shqipëtarë.<ref name="stat">[http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf Regjistrimi Kombëtar i Maqedonisë, 2002 (sipas etnitetit, gjinisë, përkatësisë fetare, dhe gjuhës)] {{mk}} {{en}}</ref> ==== Tabela e popullsisë (2002) ==== {| class="wikitable" |- ! Kombësia !! Banorë !! % |- | Shqiptarë || 823 || 98.4 % |- | Të tjerë || 14 || 1.6 % |} <!-- == Ekonomia == --> <!-- == Kultura == --> == Historia == Për sa i përket së kaluarës së këtij fshati , besohet se ai i ka rrënjët e thella në histori dhe kjo dëshmohet me egzistencën në territorin e tij të “''' Varreve Analse '''“ nekropolit nga koha helenike që ndodhet në jugperëndim të këtij vendbanimi , në bregun e djathtë të lumit ''Shum''. <!-- == Shih edhe == --> == Burimet == {{reflist}} <!-- == Lidhje të jashtme == --> {{Komuna e Strugës}} [[Kategoria:Fshatra në Komunën e Strugës]] [[Kategoria:Komunitete shqiptare në Maqedoni të Veriut]] {{MKD-gjeo-cung}} 04tqqn51596708cyhk6mvfzl4r7skgx 0 25895 3027782 3026176 2026-08-24T18:49:32Z Torvalu4 40844 /* Korrespondencat fonologjike shqiptare-PIE */ 3027782 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = shqip / arbërisht | nativename = | pronunciation = {{IPA|sq|ʃcip||sq-shqip.oga}}<br />{{IPA|sq|ˈɟuha ˈʃcipɛ|}}<br />{{IPA|sq|aɾbəˈɾiʃt|}} | states = {{Plainlist| * [[Languages of Albania|Albania]] * [[Languages of Kosovo|Kosovo]] * [[Languages of Greece|Greece]] * [[Languages of Italy|Italy]] * [[Languages of Montenegro|Montenegro]] * [[Languages of North Macedonia|North Macedonia]] * [[Languages of Serbia|Serbia]] }} | ethnicity = [[Albanians]] | speakers = 7.5 million | date = 2017 | ref = {{sfn|Rusakov|2017|p=552}}<ref name="KlBrFr1800"/> | familycolor = Indo-European | fam2 = [[Albanoid]] | ancestor = [[Proto-Indo-European language|Proto-Indo-European]] | ancestor2 = [[Proto-Albanian language|Proto-Albanian]] | dia1 = [[Gheg Albanian|Gheg]] (<small>[[Arbanasi dialect|Arbanasi]] · [[Istrian Albanian|Istrian]]{{extinct}} · [[Upper Reka dialect|Upper Reka]] · [[Gheg Albanian#Malsia Albanian|Malsia e Madhe]]</small>) | dia2 = [[Tosk Albanian|Tosk]] (<small>[[Arbëresh language|Arbëresh]] · [[Arvanitika]] · [[Cham Albanian dialect|Cham]] · [[Lab Albanian dialect|Lab]]</small>) | listclass = flatlist | script = {{ubl|[[Latin script|Latin]] ([[Albanian alphabet]])|[[Albanian Braille]]}} | nation = {{ubl|{{flag|Albania}}|{{flag|Kosovo}}|{{flag|North Macedonia}} <small>(co-official)</small>|{{flag|Montenegro}} <small>(co-official)</small><ref>{{cite book|url=http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=187544|title=Constitution of Montenegro|chapter-url=http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=187544#LinkTarget_1506|chapter=Language and alphabet Article 13|publisher=[[WIPO]]|date=19 tetor 2007|quote=Serbian, Bosnian, Albanian and Croatian shall also be in the official use.}}</ref>}} | minority = {{ubl|{{flag|Italy}}<ref name="Franceschini533534">{{harvnb|Franceschini|2014|pp=533–534 [https://books.google.com/books?id=wKnnBQAAQBAJ&pg=PT536]}}</ref>|{{flag|Serbia}}<ref>{{cite web|url=http://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/Report/EvaluationReports/SerbiaECRML2_en.pdf|title=Application of the Charter in Serbia|publisher=European Charter for Regional or Minority Languages|date=11 qershor 2013|pages=4–5, 9}}</ref>|{{flag|Croatia}}<ref name="Franceschini546">{{cite book|last=Franceschini|first=Rita|chapter=Italy and the Italian-Speaking Regions|editor-last=Fäcke|editor-first=Christiane|title=Manual of Language Acquisition|year=2014|publisher=Walter de Gruyter GmbH|isbn=978-3-11-039414-6|url=https://books.google.com/books?id=zM_mBQAAQBAJ&q=Manual+of+Language+Acquisition&pg=PA1|page=546}}</ref>|{{flag|Romania}}<ref>{{cite web|title=Reservations and Declarations for Treaty No.148 – European Charter for Regional or Minority Languages|url=http://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/148/declarations?p_auth=63PpH3zN|website=Council of Europe|access-date=3 dhjetor 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208122308/http://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/148/declarations?p_auth=63PpH3zN|archive-date=8 dhjetor 2015}}</ref>}} | agency = [[Academy of Sciences of Albania]]<br />[[Academy of Sciences and Arts of Kosovo]] | iso1 = sq | iso2b = alb | iso2t = sqi | lingua = 55-AAA-aaa to 55-AAA-ahe (25 varieties) | iso3 = sqi | lc1 = aae | ld1 = [[Arbëresh language|Arbëresh]] | lc2 = aat | ld2 = [[Arvanitika]] | lc3 = aln | ld3 = [[Gheg Albanian|Gheg]] | lc4 = als | ld4 = [[Tosk Albanian|Tosk]] | glotto = alba1267 | glottorefname = Albanian | map = Albanian language map en.svg | mapcaption = The [[Albanian dialects|dialects]] of the Albanian language in Southern Europe.<ref name="Northern Tosk Albanian">{{Cite journal|last1=Coretta|first1=Stefano|title=Northern Tosk Albanian|last2=Riverin-Coutlée|first2=Josiane|last3=Kapia|first3=Enkeleida|last4=Nichols|first4=Stephen|journal=Journal of the International Phonetic Association|year=2022|volume=53|issue=3|location=Illustration of the IPA|pages=1–23|doi=10.1017/S0025100322000044|doi-access=free|hdl=20.500.11820/ebce2ea3-f955-4fa5-9178-e1626fbae15f|hdl-access=free}}</ref>{{NoteTag|The map does not indicate where the language is majority or minority.}} | notice = IPA }} '''Gjuha shqipe''' (ose thjesht '''shqipja''', historikisht ''gjuha arbëreshe'', ''arbërishtja'' ose ''gjuha'' ''arbërore'') është gjuhë dhe [[Gjuha e izoluar|degë e veçantë]] e [[Gjuhët indo-evropiane|familjes indo-evropiane]] që flitet nga rreth 15-25 milionë njerëz në botë,<ref>[http://www.ethnologue.com/18/language/sqi/ Gjuha shqipe] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) [http://www.ethnologue.com/18/language/aae/ Arbërishtja(Itali)] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) [http://www.ethnologue.com/18/language/aat/ Arbërishtja(Greqi)] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) [http://www.ethnologue.com/18/language/aln/ Gegërishtja] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) [http://www.ethnologue.com/18/language/als/ Toskërishtja] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) </ref> Kjo gjuhë kryesisht përdoret në [[Shqipëria|Shqipëri]], [[Kosova|Kosovë]] dhe [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]], por edhe në zona të tjera të [[Evropa Juglindore|Europës Juglindore]] ku ka një [[Shqiptarët|popullsi shqiptare]], duke përfshirë [[Mali i Zi|Malin e Zi]] dhe [[Lugina e Preshevës|Luginën e Preshevës]]. Shqipja është [[gjuha zyrtare]] e [[Shqipëria|Shqipërisë]] dhe [[Kosova|Kosovës]], gjuhë bashkë-zyrtare e [[Maqedonia e Veriut|Maqedonisë së Veriut]] si dhe një nga gjuhët zyrtare e [[Mali i Zi|Malit të Zi]]. Bashkësitë shekullore që flasin dialektet shqiptare mund të gjenden të shpërndara në [[Kroacia|Kroaci]] ([[Arbëreshët në Zarë]]), [[Greqia|Greqi]] ([[Arbëreshët në Greqi]], [[Çamëria|Çamëri]] dhe disa bashkësi në rajonet e [[Maqedonia Perëndimore|Maqedonisë Perëndimore]] dhe [[Shqiptarët e Trakës|Trakës Perëndimore]])<ref>Euromosaic project (2006). [http://www.uoc.edu/euromosaic/web/document/albanes/fr/i2/i2.html "L'arvanite/albanais en Grèce"] (Në Frangjisht). Brussels: [[Komisioni Evropian|European Commission]]. Marrë 2016-12-05.</ref>, [[Italia|Itali]] ([[Arbëreshët në Itali|Arbëreshët]] në [[Gjeografia e Italisë|Italinë Jugore]],<ref>[https://web.archive.org/web/20120121173237/http://www.minorityrights.org/1617/italy/albanians.html "WEB Arkiva"]. Arkivuar nga [http://www.minorityrights.org/1617/italy/albanians.html the original] në 21 Janar 2012. Marrë 2012-01-02.</ref> [[Sicilia|Sicili]] dhe [[Kalabria|Kalabri]]) si dhe në [[Rumania|Rumani]] dhe [[Ukraina|Ukrainë]]<ref>[http://www.albanianlanguage.net/ "Robert Elsie"]. Gjuha Shqipe. 25 nëntor 1972. Marrë 17 Janar 2017.</ref>. Ndodh po ashtu edhe në [[Mërgata shqiptare|diasporën e madhe shqiptare]].[[File:Idioma albanés.png|thumb|250px|Shpërndarja e gjuhës shqipe]] Shqipja, si gjuhë moderne, përfaqëson një degë më vete në familjen e [[Gjuhët indo-evropiane|gjuhëve indo-evropiane]]. Shkruhet me [[Alfabeti latin|shkronja latine]]. Gjuha shqipe përfshin gjuhën standarde ose gjuhën e njësuar letrare shqipe, e cila u miratua në [[Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe|Kongresin e Drejtshkrimit të Shqipes]] në vitin 1972 në [[Tirana|Tiranë]], dhe të gjitha dialektet, nëndialektet e të folurat që fliten nga shqiptarët. Gjuha shqipe ka dy dialekte kryesore: [[Gegërishtja|gegërishten]], [[toskërisht]]en, dhe një kronolekt: arbërishten. Fjalori i shqipes ka huazime nga [[greqishtja e lashtë]], si dhe një numër shumë të lartë nga [[latinishtja]]; huazimet pastaj vazhdojnë nga [[Gjuhët sllave|gjuhët sllavo-jugore]], [[greqishtja]] dhe [[Turqishtja osmane|osmanishtja]], si dhe nga [[italishtja]] e [[frëngjishtja]] dhe gjuhë të tjera. Në kohët e fundit gjithnjë e më shumë vijnë duke u shtuar huazimet nga [[anglishtja]]. == Shpërndarja gjeografike == {{Kryesor|Shqiptarët|Shpërndarja e shqiptarëve}} Është gjuha amtare e 2,765,610 njerëzve në [[Shqipëria|Shqipëri]] (v. 2011<ref>{{Cite web|url=http://www.instat.gov.al/media/180938/1.1.15.xls|title=Censusi në Shqipëri 2011|url-status=dead|language=sq|access-date=19 korrik 2016|archive-date=9 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309072923/http://www.instat.gov.al/media/180938/1.1.15.xls}}</ref>), 1,644,865 në [[Kosova|Kosovë]] (v. 2011<ref>{{Cite web|url=http://ask.rks-gov.net/sq/rekos2011?download=333:te-dhenat-kryesore|title=Censusi në Kosovë 2011|language=sq|access-date=19 korrik 2016|archive-date=7 korrik 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160707130744/https://ask.rks-gov.net/sq/rekos2011?download=333:te-dhenat-kryesore|url-status=dead}}</ref>), 507,989 në [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]] (v. 2002<ref>[http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf Censusi në Maqedoni 2002]</ref>), 176,293 në [[Zvicra|Zvicër]] (v. 2013<ref>{{cite web|url=http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/05/blank/key/sprachen.html|format=XLS|title=Ständige Wohnbevölkerung ab 15 Jahren 1) nach Hauptsprache, 2013|date=2015|publisher=Statistik Schweiz|location=Neuchâtel, Switzerland|accessdate=24 tetor 2015|language=de}}</ref>), rreth 66,000 në [[Turqia|Turqi]] (v. 2014<ref>[[ethnologue:als|Ethnologue – ALS]]</ref>), 63,835 në [[Serbia|Serbi]] (v. 2002<ref>[http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/Popis2011/Knjiga4_Veroispovest.pdf Censusi në Serbi 2002]</ref>), 32,671 në [[Mali i Zi|Mal të Zi]] (v. 2011<ref>[http://monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje(1).pdf Censusi në Mal të Zi 2011]</ref>), 23,820 në [[Kanadaja|Kanada]] (v. 2011) 17,069 në [[Kroacia|Kroaci]] (v. 2011<ref>{{Cite web|url=http://www.dzs.hr/Hrv_Eng/publication/2012/SI-1469.pdf|title=Censusi në Kroaci 2011|access-date=19 korrik 2016|language=en|archive-date=22 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422013934/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/publication/2012/SI-1469.pdf|url-status=dead}}</ref>), rreth 10,000 në [[Rumania|Rumani]] (v. 2009<ref>[http://ec.europa.eu/languages/policy/language-policy/documents/euromosaic-romania_en.pdf Euromosaic Romania 2009]</ref>), 7,177 në Slloveni (v. 2002<ref>{{Cite web|url=http://www.stat.si/popis2002/en/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&st=9|title=Population by mother tongue, Slovenia, Census 1991 and 2002|language=en|access-date=19 korrik 2016|archive-date=18 prill 2013|archive-url=https://archive.today/20130418153814/http://www.stat.si/popis2002/en/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&st=9|url-status=dead}}</ref>), 4,925 në [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnjë dhe Hercegovinë]] (v. 1991<ref>[http://www.oscebih.org/documents/osce_bih_doc_2011022813425011cro.pdf Leonard Valenta NACIONALNE MANJINE U BOSNI I HERCEGOVINI]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref>), 1,740 në [[Ukraina|Ukrainë]] (v. 2001<ref>[http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/nationality_population/nationality_1/s5/?botton=cens_db&box=5.1W&k_t=00&p=0&rz=1_1&rz_b=2_1%20%20&n_page=1 The distribution of the population by nationality and mother tongue] – UKRAINE 2001</ref>) e në [[Mërgata shqiptare|vende të tjera]] si dhe ka rreth 100,000 folës të [[arbërishtja (Itali)|arbërishtes]] në [[Italia|Itali]] dhe rreth 50,000 folës të [[arbërishtja (Greqi)|arbërishtes]] në [[Greqia|Greqi]] (v. 2007).<ref>[[ethnologue:aae|Arbërishtja e Italisë]] 2007</ref><ref>[[ethnologue:aat|Arbërishtja e Greqisë]] 2007</ref> === Ballkan === Shqipja është [[gjuha zyrtare]] e [[Shqipëria|Shqipërisë]],<ref>[http://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/sq/al/al057sq.pdf KUSHTETUTA E REPUBLIKËS SË SHQIPËRISË] – wipo.int</ref> dhe e [[Kosova|Kosovës]].<ref>[http://www.kryeministri-ks.net/repository/docs/Kushtetuta.e.Republikes.se.Kosoves.pdf KUSHTETUTA E REPUBLIKËS SË KOSOVËS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170829043131/http://www.kryeministri-ks.net/repository/docs/Kushtetuta.e.Republikes.se.Kosoves.pdf |date=29 gusht 2017 }} – kryeministri-ks.net/</ref> Në [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]] shqipja është gjuhë zyrtare në [[Njësitë administrative e Maqedonisë së Veriut|komunat]] ku shqiptarët përbëjnë më shumë se 20% të popullsisë. Shqipja është gjuha e dytë më e folur në [[Greqia|Greqi]] ([[Arbërishtja (Greqi)|Arbërishtja]] dhe [[Dialekti Çam|Çamërishtja]]). Gjuha shqipe është në përdorim zyrtar në katër komuna në [[Mali i Zi|Mal të Zi]] ([[Ulqini|Ulqin]],<ref>{{Cite web|url=http://www.ul-gov.me/upload/document/20191206_statuti_i_komuns_s_ulqinit_2019_20191206_120238.pdf|title=Statuti i Komunës së Ulqinit|language=sq|access-date=16 maj 2020|archive-date=16 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200516133049/http://www.ul-gov.me/upload/document/20191206_statuti_i_komuns_s_ulqinit_2019_20191206_120238.pdf|url-status=dead}}</ref> [[Tuzi|Tuz]],<ref>{{Cite web|url=https://tuzi.org.me/wp-content/uploads/2020/02/Statuti-i-Komunes-se-Tuzit.docx|title=Statuti i Komunës së Tuzit|language=sq}}</ref> [[Gucia|Guci]]<ref>{{Cite web|url=https://www.opstinagusinje.me/wp-content/uploads/2019/04/Statut-Op%C5%A1tine-Gusinje-novi-28-12-2018.docx|title=Statut Opstine Gusinje|language=cnr}}</ref> e [[Plava|Plavë]]<ref>{{Cite web|url=https://www.plav.me/tacka-custom/dokumenta/statut-opstine-plav.pdf|title=Statut Opstine Plav|language=cnr}}</ref>),<ref>[https://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/Report/EvaluationReports/MontenegroECRML1_me.pdf �������Evropska Povelja o regionalnim i manjiskim jezicima u crnoj Gori����� �� ��] �– ''coe.int''</ref><ref>[http://www.minmanj.gov.me/ResourceManager/FileDownload.aspx?rid=122181&rType=2&file=KUSHETUT%C3%8BN%20E%20MALIT%20T%C3%8B%20ZI.pdf KUSHETUTA E MALIT TË ZI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305021902/http://www.minmanj.gov.me/ResourceManager/FileDownload.aspx?rid=122181&rType=2&file=KUSHETUT%C3%8BN%20E%20MALIT%20T%C3%8B%20ZI.pdf |date=5 mars 2016 }} – ''minmanj.gov.me''</ref> dhe tre në [[Serbia|Serbi]] ([[Presheva|Preshevë]], [[Bujanoci|Bujanoc]] dhe [[Medvegja|Medvegjë]]).<ref>[http://www.kas.de/upload/auslandshomepages/serbien/Gojkovic_pred.pdf SISTEM ZAŠTITE MANJINA U REPUBLICI SRBIJI – Nevena Gojković] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630112306/http://www.kas.de/upload/auslandshomepages/serbien/Gojkovic_pred.pdf |date=30 qershor 2017 }} – ''kas.de''</ref> Kartës Europiane mbi gjuhët rajonale ose minoritare, gjuha shqipe është e mbrojtur në [[Serbia|Serbi]] (2006), [[Mali i Zi|Mal të Zi]] (2006), [[Rumania|Rumani]] (2007), [[Bosnjë dhe Hercegovinë]] (2010).<ref>[http://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/AboutCharter/LanguagesCovered.pdf Languages covered by the European Charter for Regional or Minority Languages] – coe.int</ref> === Europë === [[Arbërishtja (Itali)|Gjuha arbëreshe]] është gjuha e shqiptarve të Italisë, ku është gjuhë e mbrojtur me ligj.<ref>Legge 15 Dicembre 1999, n. 482 "[http://www.camera.it/parlam/leggi/99482l.htm Norme in materia di tutela delle minoranze linguistiche storiche] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150512051856/http://www.camera.it/parlam/leggi/99482l.htm |date=12 maj 2015 }}" pubblicata nella ''Gazzetta Ufficiale'' n. 297 del 20 dicembre 1999</ref> Po ashtu përafërsisht një milion [[Shqiptarët në Kosovë|shqiptarë]] nga [[Kosova]] janë shpërndarë në të gjithë [[Gjermania|Gjermaninë]], [[Zvicra|Zvicrën]] dhe [[Austria|Austrinë]]. Këto janë kryesisht refugjatë nga Kosova që kanë emigruar gjatë [[Lufta e Kosovës|Luftës së Kosovës]]. Në [[Zvicra|Zvicër]], gjuha shqipe është gjuha e shtatë më e folur me 176.293 folës amë. === Amerikë === Ka një numër të madh folësish shqiptarë në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]], [[Argjentina|Argjentinë]], [[Kili]], [[Uruguaji|Uruguaj]] dhe [[Kanadaja|Kanada]]. Disa nga shqiptarët e parë etnikë që mbërritën në Shtetet e Bashkuara ishin [[Arbëreshët në Itali|Arbëreshët]]. Arbëreshët kanë një ndjenjë të fortë identiteti, dhe janë unike në atë që flasin një dialekti [[Toskërishtja|Tosk]] arkaik të shqipes së quajtur [[Arbërishtja (Itali)|Arbëreshë]]. Në Amerikën e Veriut (Shtetet e Bashkuara dhe Kanada) ka rreth 250,000 folës shqiptarë. Shqipja flitet në zonën lindore të Shteteve të Bashkuara në qytete si [[New York City]], [[New Jersey]], [[Boston]], [[Filadelfia]], [[Ohio]] dhe [[Detroit]]. [[New Orleans|Greater New Orleans]] ka një komunitet të madh Arbëresh.Kudo që janë italianët, ka disa Arbëreshe të përzier me ta. Arbëreshët amerikanë,shpesh janë të padallueshëm nga amerikanët italianë për shkak të asimilimit në bashkësinë italiane amerikane.<ref>Edwin E. Jacques, ''The Albanians: An Ethnic History from Prehistoric Times to the Present'', 1995 ( në Anglisht ) </ref> Në [[Argjentina|Argjentinë]] janë pothuajse [[Argjentina|40,000 folës shqiptarë]] kryesisht në [[Buenos Aires]].<ref>[https://web.archive.org/web/20160916221528/http://edoc.bibliothek.uni-halle.de/servlets/MCRFileNodeServlet/HALCoRe_derivate_00003672/Albanianmigration.pdf "Arkivimi i kopjuar"](në Anglisjt) (PDF). Arkivuar nga [http://edoc.bibliothek.uni-halle.de/servlets/MCRFileNodeServlet/HALCoRe_derivate_00003672/Albanianmigration.pdf the original](PDF) në 16 Shtator 2016.Marrë 2017-07-09.</ref> === Azi dhe Oqeania === Përafërsisht 5-7 milionë njerëz me prejardhje shqiptare jetojnë në [[Turqia|Turqi]] dhe më shumë se 500.000 njohin prejardhjen, gjuhën dhe kulturën e tyre. Ka megjithatë vlerësime të tjera që vendosin numrin e njerëzve në [[Turqi]] me prejardhje shqiptare dhe ose sfondin lart në 10-12 milionë. Megjithatë, shumica dërrmuese e kësaj popullate është e asimiluar dhe nuk ka më rrjedhshmëri me gjuhën, megjithëse një komunitet i gjallë shqiptar mban identitetin e saj të veçantë në [[Stamboll]] deri më sot. Në [[Egjipti|Egjipt]] ekzistojnë rreth 18,000 shqiptarë, kryesisht toskërisht folës.<ref>Saunders 2011, f. 98. "Përveç emigrantëve të fundit, ka edhe komunitete më të vjetra diasporike në mbarë botën. Në Republikën Turke ka mbi [[Shqiptarët në Turqi|5 milionë shqiptarë etnikë]], megjithatë shumica dërrmuese e kësaj popullate është asimiluar dhe nuk ka më rrjedhshmëri në gjuhën, megjithëse një komunitet i gjallë shqiptar mban identitetin e saj të veçantë në [[Stambolli|Stamboll]] deri më sot. Egjipti gjithashtu pretendon rreth 18,000 shqiptarë, që mbeten mbetjet e ushtrisë së Muhammed Aliut ".</ref> Shumë prej tyre janë pasardhës të Janezarit të [[Mehmet Ali Pasha|Muhammed Ali Pashës]], një shqiptar që u bë [[Valiu]] dhe vetëdeklaruar Khedive i Egjiptit dhe [[Sudani]]t. Përveç dinastisë që ai krijoi, një pjesë e madhe e ish [[Aristokracia|aristokracisë]] egjiptiane dhe sudaneze ishte me origjinë shqiptare. Përveç emigrantëve të fundit, ka edhe komunitete më të vjetra diasporike në të gjithë botën. Shqipja flitet edhe nga komunitetet e [[Mërgata shqiptare|diasporës shqiptare]] që banojnë në [[Australia|Australi]] dhe [[Zelanda e Re|Zelandë të Re]]. === Dialektet === {{Shiko gjithashtu|Gegërishtja|Toskërishtja}} Dy dialektet kryesore të gjuhës shqipe janë [[Gegë]] në veri dhe [[Toskë]] në jug, të ndara afërsisht nga [[Lumi Shkumbin]]. Gegërishtja dhe Toskërishtja janë degëzuar për së paku një mijëvjeçar{{cito!}}, dhe format e tyre më pak ekstreme janë ndërsjellash të kuptueshme. Gegërishtja ka nën-variantet më të dallueshme, prerjet të cilat janë lloje më veriore dhe lindore, që përfshinë ato të qyteteve të Shkodrës, rajonin e [[Maqedonia e Veriut|Maqedonisë së Veriut]] verilindore, [[Kosova|Kosovën]], [[Mali i Zi|Malin e Zi]], [[Serbi]]në, dhe fshatin e izoluar Arbanasi (jashtë Zarës) të bregut të [[Kroacia|Kroacisë]], Dalmacisë. “Arbanasi” i themeluar në fillimin e [[Shekulli XVIII|shekullin XVIII]] nga refugjatët nga rajoni rreth qytetit bregdetar të [[Mali i Zi|Malit të Zi]], [[Tivari]]t, ka rreth 17.000 folës të gjuhës shqipe. Toskërishtja dhe Gegërishtja kanë dallime fonetike, morfologjike apo dallime në fjalor. Dallimet fonetike janë të pakta dhe disa nga to janë: â hundore e gegërishtes me ë-në e Toskërishtes (nâna — nëna; bâni — bëri) n-ja e Gegërishtes me r-në e Toskërishtes (syni — syri) etj. Ato morfologjike Tosk - Gegë: të punoj — me punue etj. Disa nga dallimet në fjalor Toskërisht- Gegërisht janë: dhelpër — skile, gjalpë — tlyn, fshat — katund etj. Të gjitha dialektet e folura shqipe në enklavat italiane dhe greke janë variantet e toskërishtes dhe duket se janë të lidhura më së afërmi me dialektin e [[Çamëria|Çamërisë]] dhe te [[Bregdeti]]t në jugun e [[Shqipëria|Shqipërisë]]. Enklavat Italiane — rreth 50 fshatra të shpërndarë — me siguri janë gjetur nga emigrantët nga sundimi i Turqisë në Greqi. Disa dialekte të largëta dhe të izoluara të origjinës jugore të Toskërishtes fliten në Bulgari dhe Trakinë Turke por nuk ka te dhëna të sakta. Gjuha ende përdoret në Madritsa, Bulgari, në kufirin afër Edirnesë, dhe në përfundim të këtij fshati që po mbijeton në Mandres, afër Kilkis në Greqi, që daton nga Lufta Ballkanike. Një enklavë Toskërisht afër Melitopolit në Ukrainë shfaqet vendosja e fundme nga [[Bullgaria]]. Dialektet Shqiptare nga [[Istria]], për të cilin ekziston një tekst, dhe dialekti i Sremit, për të cilin nuk ekziston asnjë tekst, konsiderohet se janë të zhdukura. ==Drejtshkrimi== {{Kryesor|Alfabeti shqip|Braj shqiptarë}} [[Skeda:Albanian keyboard layout.jpg|parapamje|djathtas|Tastiera në gjuhën shqipe|212x212px]]Gjuha shqipe është shkruar duke përdorur shumë alfabete të ndryshme që nga regjistrimet më të hershme të shekullit të 14-të. Historia e ortografisë së gjuhës shqipe është e lidhur ngushtë me orientimin kulturor dhe njohuritë e disa gjuhëve të huaja midis shkrimtarëve shqiptarë. Të dhënat më të hershme të shkruara shqipe vijnë nga gegërishtja në alfafabete të improvizuara bazuar në karaktere italiane ose greke dhe nganjëherë në arabisht. Fillimisht, dialekti Tosk ishte shkruar në [[Alfabeti grek|alfabetin grek]] dhe dialekti Geg u shkrua në [[Shkrimi latin|sciptn latin]]. Të dy dialektet ishin shkruar edhe në versionin [[Gjuha osmane|turk të shkrimit]] [[Shkrimi arab|arab]], [[Alfabeti cirilik|cirilik]] dhe disa alfabete lokale ([[Alfabeti i Elbasanit|Elbasan]], [[Alfabeti i Vithkuqit|Vithkuqi]], Todhri, Veso Bej, Jan Vellara dhe të tjerë, shih [[Alfabeti shqip|alfabetin origjinal shqip]]). Më konkretisht, shkrimtarët nga Shqipëria e Veriut dhe nën ndikimin e Kishës Katolike përdorën letra latine, ata në Shqipërinë e Jugut dhe nën ndikimin e kishës ortodokse greke përdorën letra greke, ndërsa të tjerët në të gjithë Shqipërinë dhe nën ndikimin e Islamit përdorën shkronja arabe . Kishte përpjekje fillestare për të krijuar një alfabet origjinal shqiptar gjatë periudhës 1750-1850. Këto përpjekje u intensifikuan pas [[Lidhja e Prizrenit|Lidhjes së Prizrenit]] dhe kulmuan me [[Kongresi i Manastirit|Kongresin e Manastirit]] të mbajtur nga intelektualët shqiptarë nga 14 deri më 22 nëntor 1908, në [[Manastiri (qytet)|Manastir]] , i cili vendosi se cili alfabet do të përdorte dhe çfarë do të ishte drejtshkrimi standard shqiptar. Kështu mbetet gjuha letrare. Alfabeti është alfabeti latin me shtimin e shkronjave <[[ë]]>, <[[ç]]> dhe nëntë digraphs: dh, th, xh, gj, nj, ll, rr, zh dhe sh. === Tradita shkrimore === {{Kryesor|Kongresi i Manastirit}} [[Skeda:Buzuku meshari.jpg|250px|thumb|Faqe nga [[Meshari]]. Libri i parë shqip 1555 ]] Gjuha zyrtare, e shkruar me germa [[Latinishtja|latine]] dhe që u përvetësua në vitin [[1909]], ishte e bazuar në dialektin e Gegërishtes Jugore të qytetit të [[Elbasani]]t nga fillimi i shtetit të Shqipërisë deri në Luftën e dytë botërore. Deri në vitin 1968 shqiptarët e Kosovës, Maqedonisë së Veriut dhe Malit të Zi përdorën gegërishten letrare si gjuhë zyrtare. Në Shqipëri pas Luftës së Dytë Botërore gegërishtja letrare u mënjanua prej vitit [[1945]], me vendim më 1952 nga tekstet [[1967]] dhe de-fakto prej vitit [[1972]] deri sot. Gjuha e sotme zyrtare shqipe jo vetëm që bazohet në toskërisht letrare, por edhe fjalët e shprehjet qe huazohen prej gegërishtes trupëzohen në morfologjinë, fonologjinë dhe sintaksën e variantit letrar. Më 1968 një konferencë studiuesish kosovarë, të mbledhur në Prishtinë, vendosën të të përqafonin gjuhën zyrtare shqipe. Këtë kosovarët e bënë për të theksuar kombësinë e tyre shqiptare në formë proteste kundër refuzimit të Federatës Jugosllave për t'i dhënë Kosovës statusin e Republikës<ref name=":1">Pipa A., ''Politika e Gjuhës në Shqipërinë Socialiste,'' Tiranë: Princi, 2010, fq. 23. ISBN 978-99956-732-4-6</ref>. Ky vendim politik i marrë në Prishtinë në vitin [[1968]] sot po sfidohet nga shkrimtarë, gazetarë dhe sidomos rinia që shkruan në internet si jo frutdhënës dhe diskriminues ndaj folësve të dialektit gegë, në veçanti ndaj kosovarëve të cilët tingëllojnë si emigrantë kur flasin gjuhën standarde shqipe. Libri i parë në gjuhën shqipe i gjetur deri më sot është [[Meshari]] i [[Gjon Buzuku]]t i shkruar nga data [[20 mars]] [[1554]] deri më [[5 janar]] [[1555]]. Vetëm disa të dhëna të shkruara shkurt janë ruajtur nga shekulli i 15-të. E para ishte një formulë pagëzimi e vitit [[1462]]. Shpërndarja e librave të prodhuar nga shekujt 16 dhe 17 kanë buruar shumë në zonën e gegërishtes (shpesh në gegërishten Shkodrane veriore) dhe pasqyruan veprimtaritë misionare të Katolicizmit Romak. Një rrymë shumë më e vogël e literaturës në shekullin e 19-të ishte prodhuar nga mërgimtarët. Ndoshta punimet e letërsisë më të hershme dhe të pastër të çfarëdo niveli është poezia e shekullit të 18-të të [[Jul Variboba|Jul Varibobës]], të enklavave në [[San Giorgio Albanese|S. Giorgio]] në [[Kalabria|Kalabri]]. Disa prodhime letrare vazhduan në shekullin e 19-të në enklavat [[italia]]ne, por asnjë veprimtari e ngjashme nuk është ruajtur në zonat e [[Greqia|Greqisë]]. Të gjitha këto dokumente të hershme historike tregojnë për një gjuhë e cila dallon pak nga gjuha e tanishme, sepse këto dokumente nga krahina dhe kohë të ndryshme paraqesin karakteristikat e shënuara të dialektit. Sidoqoftë, ato shpesh kanë një vlerë për studimet e gjuhësisë dhe janë shumë më të rëndësishme për vlerën e tyre letrare. == Klasifikimi == [[Skeda:IndoEuropeanTree.svg|parapamje|Pema e [[Gjuhët indo-evropiane|gjuhëve indoevropiane]].]] Që shqipja është qartë me prejardhje [[Gjuhët indo-evropiane|indo-evropiane]] ishte e njohur nga filologu gjerman [[Franz Bopp]] në [[1854]]; hollësitë e ngjashmërive kryesore të shqipes me gjuhët indo-evropiane ishin përpunuar nga një filolog tjetër gjerman, [[Gustav Meyer]], në vitet e [[1880]]-[[1890]]. Përmirësimet e mëtejme gjuhësore ishin paraqitur nga gjuhëtari [[Danimarka|danez]] [[Holger Pedersen]] dhe [[Norbert Jokl]] nga [[Austria]]. Gjuha shqipe zë një degë të pavarur të pemës gjuhësore indoevropiane.<ref>Fortson, Benjamin W (2004). [https://books.google.com/books?id=5hOtPBF6XWwC&printsec=frontcover&dq=%27Indo-European+Language+and+Culture:++An+Introduction%27&cd=1#v=onepage&q&f=false ''Indo-European language and culture: an introduction''] (Gjuha indo-evropiane dhe kultura). Botime Blackwell. faqe 390. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/1-4051-0315-9|1-4051-0315-9]]. Marrë në 28 Maj 2010  ''Shqipja formon degën e saj të veçantë të gjuhve indo-evropiane; është dega e fundit që duhet të paraqitet në regjistrimet e shkruara''</ref> Shqipja u krahasua më parë nga disa linguistë indo-evropianë me [[gjuhët gjermanike]] dhe [[gjuhët balto-sllave]], të cilët ndajnë të gjitha anët me [[isogloss]] shqiptarë.<ref>Watkins, Calvert. "Protoindo-evropiane: Krahasimi dhe Rindërtimi", në Gjuhët Indo-Europiane, Anna Giacalone Ramat dhe Paulo Ramat, eds. Londër: Routledge, 1998.</ref> Përndryshe gjuhëtarët e lidhën gjuhën shqipe me [[Gjuha latine|latinishten]], [[Gjuha greke|greqishten]] dhe [[Gjuha armene|armenishten]], ndërkohë që vendosnin gjuhët gjermanike dhe gjuhët balto-sllave në një degë tjetër indo-evropiane.<ref>[https://books.google.com/books?id=yfZZX1qjpvkC&printsec=frontcover#PPA111,M1 Google Books], Mallory, J. P. dhe Adams, D. Q.: Prezantimi i Oxford-it në botën Proto-Indo-Europiane dhe Proto-Indo-Europiane</ref><ref>[http://www.hjholm.de/SLRD.pdf JHholm.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011121308/http://www.hjholm.de/SLRD.pdf |date=11 tetor 2017 }}, Holm, Hans J.: Shpërndarja e të dhënave në listat e fjalëve dhe ndikimi i tij në nëngrupimin e gjuhëve. Në: Christine Preisach, Hans Burkhardt, Lars Schmidt-Thieme, Reinhold Decker (eds.): Analiza e të Dhënave, Mësim Machine dhe Aplikacione. Proc. i Konferencës së 31-të Vjetore të Shoqërisë Gjermane të Klasifikimit (GfKl), Universiteti i Freiburgut, 7-9 mars 2007. Springer-Verlag, Heidelberg-Berlin</ref><ref>[http://www.hjholm.de/ HJholm.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190905220636/http://www.hjholm.de/ |date=5 shtator 2019 }} Një atdhe i mundshme i gjuhëve indo-evropiane dhe migrimet e tyre në dritën e metodës së rikuperimit të nivelit të ndarjes (SLRD) - Hans J. Holm</ref> [[Etimologjia|Etimologjitë]] në vazhdim e ilustrojnë lidhjen e shqipes me gjuhët indo-evropiane (një yll që i paraprin fjalës<!-- ??? --> tregon të pavërtetuarat, fjala burimore indo-evropiane hipotetike): * ''pesë'' (nga Geg. i lashtë ''pansë'' nga *''pénkʷe''); * ''zjarr'', ''zjarm'' (nga *''xhera'', *''xherma'' nga *''gʷʰermós''); * ''natë'' (nga *''nókʷts''); * ''dhëndër'' (nga *''dzanra'' nga *''ǵomh₃-ter-''); * ''gjarpër'' (nga *''sérpeno''); * ''bjer'' (nga *''bʰere''); * ''djeg'' (nga *''dʰégʷʰo''); * ''kam'' (nga *''kagmi''); * ''pata'' (nga *''pót-''); * ''pjek'' (nga *''pékʷo''); * ''thom'', ''thotë'' (nga *''cāmi'', *''cāte'' nga *''ḱéh₁mi'', *''ḱéh₁te''). Sistemi i foljes përfshin shumë tipare arkaike, si ruajtja e aktive e dallueshme dhe përfundimet mesatare personale (si në greqisht) dhe ndryshimi i zanores rrënjë ''e'' në të tanishmen në ''o'' në kohën e shkuar, një tipar i ndarë me gjuhët baltike. Për shembull, ekziston ''mbledh'' (kalimtare) dhe po ashtu ''mblidhet'' (jokalimtare), në kohën e shkuar, dhe ''mblodha'' me një ''o'' në të shkuarën. Për shkak të ndryshimeve sipërfaqësore në formën fonetike të gjuhës gjatë 2.000 vjetëve dhe për shkak të huazimit të fjalëve nga vendet fqinjë, vazhdimësia e trashëgimisë së indoevropianishtes në shqip ka qenë e nënvlerësuar. === Shqipja e vjetër === Sipas hipotezës qendrore të një projekti të ndërmarrë nga [[Fondi Austriak i Shkencës]], shqiptari i vjetër kishte një ndikim të rëndësishëm në zhvillimin e shumë gjuhëve në [[Gadishulli Ballkanik|Ballkan]]. Hulumtimi intensiv tani synon të konfirmojë këtë teori. Gjuha shqipe po hulumtohet duke përdorur të gjitha tekstet në dispozicion përpara se të kryhet një krahasim me [[Gjuhët e Ballkanit|gjuhët e tjera të Ballkanit]]. Rezultati i kësaj vepre do të përfshijë përpilimin e një leksikoni duke ofruar një pasqyrë të të gjitha foljeve të vjetra shqipe.<ref>[https://www.fwf.ac.at/en/research-in-practice/project-presentations-archive/2008/old-albanian-living-legacy-of-a-dead-language/ "FWF Austrian Science Fund – Press – (Old) Albanian – Living legacy of a dead language?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011121316/https://www.fwf.ac.at/en/research-in-practice/project-presentations-archive/2008/old-albanian-living-legacy-of-a-dead-language/ |date=11 tetor 2017 }}.(Trashëgimia e gjallë e një gjuhe të vdekur) Fwf.ac.at. Marrë 2 Dhjetor 2017.</ref><blockquote>Si udhëheqës i projektit Dr. Schumacher shpjegon, hulumtimi tashmë po jep fryt: „Deri më tani, puna jonë ka treguar se Shqipëria e Vjetër përmbante nivele të shumta modale që lejonin folësin të shprehte një qëndrim të veçantë për atë që u tha.Në krahasim me njohuritë ekzistuese Ne kemi zbuluar gjithashtu një numër të madh të formave verbale që tani janë të vjetruara ose janë humbur përmes ristrukturimit - deri më tani, këto forma mezi janë njohur ose, në të njëjtën kohë, më të mirë, janë klasifikuar gabimisht.“ Këto forma verbale janë vendimtare për të shpjeguar historinë gjuhësore të shqiptarëve dhe përdorimin e saj të brendshëm. Megjithatë, ata gjithashtu mund të hedhin dritë mbi marrëdhëniet reciproke midis gjuhës shqipe dhe gjuhëve fqinje. Hulumtuesit po ndjekin drejtime të ndryshme që sugjerojnë se Shqipëria luajti një rol kyç në Sprachbundin e Ballkanit. Për shembull, ka të ngjarë që gjuha shqipe është burimi i artikullit të caktuar të caktuar në gjuhën rumune, bullgare dhe maqedonase, pasi kjo ka qenë një tipar i shqiptarëve që nga kohërat e lashta.</blockquote> == Historia == Mendohet se përmendja e parë me shkrim në shqip ishte më 14 korrik 1284 në ''Ragu'''s'''a'' ose ''Ragu'''z'''a'' ([[Dubrovniku]] i sotshëm) në [[Kroacia|Kroacinë]] moderne kur në hetimet për një vjedhje në shtëpinë e Petro de Volcio nga Belena, një farë Matheus, biri i Markut prej Mençe, i cili ishte, siç duket, një dëshmitar i krimit, raportoi kështu: Dëgjova një zë duke thirrur në mal në gjuhën shqipe ([[Gjuha latine|Latinisht]]: “''Audivi unam vocem clamantem in monte in lingua albanesca''”).<ref name=":0">[http://www.zeriislam.com/artikulli.php?id=3168 Një vjedhje në Dubrovnik dhe dalja në skenë e gjuhës dhe kulturës shqiptare] [[Robert Elsie]] (1996). 10 Tetor 2015. Marrë 4 Dhjetor 2017.</ref> Rastin e dytë, njëzet e tre vjet më vonë, e gjejmë në një përshkim të Shqipërisë në një vepër anonime të quajtur ''Anonymi Descripto Europea Orientalis'' <ref>[https://books.google.mk/books?id=_sHmTRCEe7kC&pg=PA23&lpg=PA23&dq=Anonymi+Descripto+Europea+Orientalis&source=bl&ots=C5P_p9ACXA&sig=dT1vCvOws5MrLZe3twu1pTI9g-s&hl=mk&sa=X&ved=0ahUKEwjuo-aqoe_XAhUGuRQKHTCHAHkQ6AEIJTAA#v=onepage&q=Anonymi%20Descripto%20Europea%20Orientalis&f=false Anonymi Descripto Europea Orientalis] (Përshkrim: Anonim I Europës Lindore) faqe. 33,34. Marrë 4 Dhjetor 2017</ref>. Kjo vepër mesjetare latine e vitit 1308 trajton vendet dhe viset e [[Evropa lindore|Europës Lindore]], veçanërisht vendet e Gadishullit Ballkanik. Mendohet se autori ishte një prift frëng i urdhrit dominikan, i cili u dërgua nga kisha në Serbi.<ref>Teksti i ''Anonymi Descripto Europea Orientalis'' ekziston në disa dorëshkrime, si për shembull Ms. Lat 5515 dhe Ms. Lat 14693 në Bibliotekën Kombëtare të Parisit, Ms 263 në Bibliotekën e qytetit Poatie (Poitiers) në Francë dhe Cod. Lat. 66 në Bibliotekën Universitare të Laiden-it të Holandës.</ref> Përshkrimi Anonim ka kapituj mbi viset e ndryshme të Greqisë bizantine, mbi Rashën, Bullgarinë, Ruteninë, Hungarinë, Poloninë, Boheminë si dhe një kapitull mbi Shqipërinë, një përshkrim të rrallë të këtij vendi dhe të këtij populli në shekullin e katërmbëdhjetë.<ref>Në tekst thuhet se Shqipëria ka “banorë me të vërtetë luftëtarë, të cilët janë harkëtarë dhe ushtarë të shkëlqyeshëm… të cilët nuk kanë qytete, kampe, fortifikime ose ferma, por jetojnë në [[çadra]] dhe janë gjithmonë në lëvizje nga një vend në tjetrin”. Kapitulli mbi Shqipërinë mbaron duke theksuar edhe këtu ekzistencën e gjuhës shqipe: “''Habent enim Albani prelati linguam distinctam a Latinis, Grecis et Sclavis ita quod in nullo se inteligunt cum aliis nationibus''” (Shqiptarët e lartpërmendur kanë një gjuhë të veçantë nga gjuha e latinëve, grekëve dhe sllavëve , kështu që nuk mund të komunikojnë fare me kombe të tjerë).</ref> Rasti i tretë, ku gjuha shqipe përmendet gjendet në një vepër të shkruar nga një shtegtar i krishterë në udhëtimin për në Tokën e Shenjtë në vitin 1322.<ref>[https://celt.ucc.ie/published/L300002-001/ The journey of Symon Semeonis from Ireland to the Holy Land].celt.ucc.ie . Marrë 4 Dhjetor 2017</ref> Shkrimet e shtegtarëve në rrugën për Tokën e Shenjtë përbëjnë një burim kryesor informacioni mbi vendet e Mesdheut Lindor në gjysmën e parë të mijëvjeçarit të dytë. Në këtë rast, dy shtegtarë angloirlandezë me emrat Symeon Semeonis dhe Hugo Iluminator, që mund t’i quajmë shqip Simon Simoni dhe Hugo Iluminatori, kaluan në Shqipëri në vitin 1322 dhe Simoni shkroi përshtypjet e tij në një lloj udhëpërshkrimi.<ref name=":0" /><ref>Symon Simeonis [https://books.google.mk/books/about/Itinerarium_Symonis_Semeonis_ab_Hybernia.html?id=7hsgswEACAAJ&redir_esc=y Itinerarium Symonis Semeonis ab Hybernia ad Terram Sanctam].[https://www.google.mk/search?tbo=p&tbm=bks&q=bibliogroup:%22Scriptores+Latini+Hiberniae%22&source=gbs_metadata_r&cad=6 Bibliogroup:"Scriptores Latini Hiberniae"] Dublin Institute for Advanced Studies, 1960. 127 faqe.</ref> Rastin e katërt ku përmendet ekzistenca e gjuhës shqipe e kemi në vitin 1332 në veprën e një murgu frëng të urdhrit dominikan me emrin Brokard (Lat. Brocardus monacus). Në traktatin e tij latin të quajtur ''Directorium ad passagiumfaciendum'' (Udhëzime për kapërcimin e detit), Brokardi shënon fjalinë tashmë të njohur në letërsinë shqipe: “''Licet Albaneses aliam omnio linguam a latina habeant et diversam, tamen litteram latinam habent in uso et in omnibus suis libris''” (Shqiptarët kanë një gjuhë tjetër krejt të ndryshme nga latinishtja, megjithatë, përdorin shkronja latine në të gjithë librat e tyre). {{Citim i duhur}}<ref name=":0" /> Regjistrimi i parë audio i shqipes u bë nga [[Norbert Jokl]] më 4 prill 1914 në [[Vjena|Vienë]].<ref>[[Robert Elsie]] (2010). [https://books.google.com/books?id=6inIiCF_930C&pg=PA216 ''Historical Dictionary of Albania'']. Rowman & Littlefield. faqe. 216. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-0-8108-6188-6|978-0-8108-6188-6]]. Marrë 4 Dhjetor 2017</ref> Gjatë periudhës pesë shekullore të [[Shqipëria osmane|sundimit osman]] në [[Shqipëria|Shqipëri]], qeveria osmane ndaloi që më 1881 e deri më 1908 shkrimin dhe këndimin nëpër shkolla. Ky urdhër nuk ndaloi natyrisht ata që merreshin me letërsinë shqiptare të vazhdonin në punën e tyre, por pengoi arsimimin kombëtar për gati 30 vjet.<ref>[[Eqrem bej Vlora|Vlora E]]., ''Një vështrim mbi kulturën e popullit Shqiptar,'' Romë: Arti Grafiche Comm. A. Urbinati, “Shêjzat = [Le Pleiadi]: Vjeti VII, Nr. 05 - 06 - 07 - 08. fq. 215.</ref> === Afinitetet gjuhësore === {{Kryesor|Gjuha ilire|Gjuha Paleo-Sarde}} Shqipja konsiderohet një [[Gjuha e izoluar|gjuhë e izoluar]] brenda familjes indo-evropiane; asnjë gjuhë tjetër nuk është e lidhur drejtpërdrejt me [[Familjet e Gjuhëve|degën]] e saj. Të vetmet gjuhë të tjera që janë anëtare të vetme mbijetuese të një dege të gjuhëve indo-evropiane janë [[Gjuha armene|armenishtja]] dhe [[greqishtja]]. Kohët e fundit, Alberto G. Areddu ka zbuluar një numër të madh izoglosash (deri në 60), veçanërisht në fitonimi, me gjuhën paleo-sardinase [https://www.academia.edu/164946385/Unipotesi_balcanica_per_il_Nuragico] Gjuha shqipe është pjesë e [[Familjet e Gjuhëve|grupit gjuhësor]] [[Gjuhët indo-evropiane|indo-evropian]] dhe konsiderohet të ketë evoluar nga një prej gjuhëve [[Gjuhët paleo-ballkanike|paleo-ballkanike]] të antikitetit,<ref>Fine, JA. ''Ballkani mesjetar i hershëm''. Universiteti i Michigan Press, 1991. f.11. [https://books.google.com/books?id=YbS9QmwDC58C&printsec=frontcover&dq=isbn:0472081497&cd=1#v=onepage&q=&f=false Google Books]</ref><ref>Në librin e tij të fundit, [[Eric P. Hamp|Eric Hamp]] mbështet tezën se gjuha ilire i përket grupit veriperëndimor, se gjuha shqipe rrjedh nga gjuha ilire dhe se shqipja është e lidhur me Messapic, e cila është dialekt i mëparshëm ilir (Studimet krahasuese në gjuhën shqipe, 2007) .</ref><ref>Gjuhët e lashta të Europës - Roger D. Woodard "Gjuha moderne shqipe, që është konjektuar, është pasardhëse direkt nga ilirët e lashtë ..."</ref> megjithëse ende është e paqartë se cila gjuhë e veçantë paleo-ballkanike përfaqëson paraardhësin e gjuhës shqipe ose ku në Europën Jugore jetonte popullata.<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"].(Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa) ProQuest LLC. faqe 16. E pranuar më 31 mars 2017. Përgjithësisht pranohet se shqiptarët vazhdojnë një nga gjuhët e lashta të Ballkanit, ndonëse dijetarët nuk pajtohen se në cilën gjuhë ata flisnin dhe në cilën zonë të Ballkanit ata zunë përpara migrimit të sllavëve në Ballkan.</ref> Në përgjithësi nuk ka dëshmi të mjaftueshme për ta lidhur shqipen me një prej këtyre gjuhëve, qoftë një nga [[Gjuha ilire|gjuhët ilire]] (nga të cilat historianët më së shumti e konfirmojnë), ose [[Gjuha trake|trake]] dhe [[Gjuha dake|dake]].<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"]. (Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa). ProQuest LLC. faqe 18. Marrjen e 31 marsit 2017. Pra, ndërsa gjuhëtarët mund të debatojnë për lidhjet midis gjuhës shqipe dhe atyre të vjetra të Ballkanit dhe ndërkohë që shumica e shqiptarëve mund të marrin lidhjen gjenealogjike me ilirishten si të pakundërshtueshme, mbetet fakti se ka dëshmi të pamjaftueshme për të lidhur ilirët , trakët, apo dakët me ndonjë gjuhë, përfshirë shqipen.</ref> Midis këtyre mundësive, ilirishtja zakonisht konsiderohet të jetë prova më e mundshme.<ref>Ranko Matasoviq (2012). "Një skemë gramatike shqiptare për studentët e gjuhëve indoeuropiane". Parardhësi më i mundshëm i shqiptarëve ishin ilirët, meqenëse shumë nga Shqipëria e sotme ishin të banuara nga ilirët gjatë antikitetit, por krahasimi i dy gjuhëve është i pamundur sepse pothuajse asgjë nuk dihet për ilirët ... Është më pak a priori mund të supozohet se një gjuhë e vetme flitej në të gjithë Ilirikumin, nga lumi Arsia në Istria, deri në Epir në Greqi, kur një uniformitet i tillë gjuhësor nuk gjendet askund tjetër në Europë përpara pushtimit romak. Për më tepër, ekzaminimi i emrave personalë dhe toponimeve nga Illyricum tregon se disa zona onomastike mund të dallohen dhe këto zona onomastike mund të korrespondojnë me gjuhët e ndryshme të folura në Ilirikun e lashtë. Nëse ilirët në të vërtetë flasin disa gjuhë të ndryshme, lind pyetja - nga e cila zhvillohet shqipja gjuha 'ilire' dhe kjo pyetje nuk mund të përgjigjet derisa të zbulohen të dhëna të reja.</ref> Edhe pse shqiptarët ndajnë [[isogloss]] leksik me [[Gjuha greke|greqishten]], [[gjuhët gjermanike]], dhe në një masë më të vogël me [[gjuhët baltike|balto]]-[[Gjuhët sllave|sllave]], fjalori i shqipes është mjaft i dallueshëm. Në vitin 1995, Taylor, Ringe dhe Warnow, duke përdorur teknika sasiore gjuhësore, gjetën se shqipja duket që përbën një "nëngrup me gjuhët gjermanike". Megjithatë, ata argumentuan se ky fakt nuk është i rëndësishëm, pasi shqipja ka humbur shumë nga fjalori dhe [[Morfologjia (gjuhësi)|morfologjia]] e saj origjinale, dhe kështu kjo "lidhje që duket e ngushtë me gjuhët gjermanike mbështetet vetëm në disa ngjashmëri leksikore - pothuajse asnjë dëshmi fare"<ref>Ann Taylor, Donald Ringe and Tandy Warnow, 2000, "[https://books.google.com.au/books?id=RtsLKLhCZ0EC&pg=PA392&dq=Character+Based+Reconstruction+of+a+Linguistic+Cladogram+Albanian&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Albanian%20cognates&f=false Character Based Reconstruction of a Linguistic Cladogram]", ("Rindërtimi i Karakteri i një Cladogrami Gjuhësor"), në (eds) John Charles Smith, Delia Bentley Gjuhësi Historike 1995: Vëllimi 1: Çështje të përgjithshme dhe gjuhë jo-gjermanike. Dokumente të përzgjedhura nga Konferenca e 12-të Ndërkombëtare mbi Gjuhësinë Historike, Mançester, gusht 1995, Amsterdam, botimi i John Benjamins, f. 400.</ref> === Ndikimet e hershme gjuhësore === [[Fjala e huazuar|Huazimet]] më të hershme të certifikuara në gjuhën shqipe vijnë nga [[Dorishtja]],<ref>Huld, Martin E. (1986). "Shtrirja e theksuar e fjalëve të huaja greke në gjuhën shqipe". Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung (99,2): 245-253.</ref> ndërsa ndikimi më i fortë erdhi nga [[Gjuha latine|latinishtja]]. Sipas Mateu C. Curtis, huazimet nuk tregojnë domosdoshmërisht vendndodhjen gjeografike të paraardhësit të gjuhës shqipe.<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"]. ("Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa") ProQuest LLC. faqe 16. Numri i huazimeve nuk është domosdoshmërisht një argument bindës për vendosjen gjeografike, pasi fjalët e huazuara mund të zëvendësohen në zhvillimet e mëvonshme të gjuhës (sidomos duke pasur parasysh huamarrjen e madhe që shqiptari më vonë ka bërë nga latinishtja dhe sllave para se të hartohet ndonjë leksik i shqipes) ... atdheu i shqiptarëve.</ref> Megjithatë, sipas gjuhëtarëve të tjerë, fjalët e huazuara mund të ndihmojnë për të marrë një ide rreth vendit të origjinës dhe evoluimit të gjuhës shqipe.<ref>Douglas Q. Adams (January 1997). [https://books.google.it/books?id=tzU3RIV2BWIC&pg=PA11 ''Encyclopedia of Indo-European Culture''] (Enciklopedia e Kulturës Indo-Europiane). Taylor & Francis. p. 11.[[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-1-884964-98-5|978-1-884964-98-5]]. <q>Fjalët e huazuara nga greqishtja dhe latinishtja datojnë para epokës së krishtit dhe sugjerojnë që paraardhësit e shqiptarëve duhet të kenë okupuar Shqipërinë deri atëherë të kenë zhytur huazime të tilla nga fqinjët e tyre historikë. Ndërsa ilirët pushtuan territorin shqiptar në këtë kohë, ata janë përfituesit më të mundshëm të këtyre huazimeve.</q></ref><ref>Vladimir Orel (2000). [https://books.google.com/books?id=xvKH56aT5mEC&pg ''A concise historical grammar of the Albanian language: reconstruction of Proto-Albanian''] (Një gramatikë e shkurtër historike e gjuhës shqipe: rindërtimi i proto-shqiptarëve.) BRILL. p. 23. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-90-04-11647-4|978-90-04-11647-4]]. <q>Huazimet latine janë të një rëndësie të jashtëzakonshme për historinë e fonologjisë shqiptare, sidomos të vocalizmit të saj. Kohëzgjatja e huamarrjes ishte aq e gjatë sa që huazimet reflektojnë disa faza kronologjike të dallueshme.</q></ref> Sipas një grupi tjetër të gjuhëtarëve, Shqipja vjen nga një zonë e vendosur në lindje të përhapjes së saj të tanishme gjeografike për shkak të disa artikujve të zakonshëm leksikor që gjenden midis gjuhës shqipe dhe asaj rumune.<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"]. ("Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa"). ProQuest LLC. faqe 17. Një pikë tjetër që disa studiues bëjnë është fakti se shqiptarët dhe rumanët ndajnë shumë artikuj leksikorë; kjo ka bërë që disa të besojnë se shqiptarët kanë origjinën në lindje të përhapjes së tanishme gjeografike (Georgiev 1957; Hamp 1994).</ref> Periudha gjatë së cilës ndërveprou proto-shqipja dhe latinishtja ishte e zgjatur dhe e tërhequr afërsisht nga shekulli i II para Krishtit deri në shekullin e 5-të.<ref>Mallory & Adams 1997, f. 9.</ref> Kjo mbështetet në afërsisht tre shtresa huamarrjesh, numri më i madh që i përket shtresës së dytë. E para, me huazimet më pak, ishte një kohë e ndërveprimit më pak të rëndësishëm. Periudha përfundimtare, ndoshta duke paraprirë pushtimeve sllave apo gjermane, gjithashtu ka një numër shumë më të vogël huamarrjesh. Çdo shtresë karakterizohet nga një trajtim i ndryshëm i shumicës së zanoreve, shtresa e parë që ka disa që ndjekin evolucionin e hershëm proto-shqip në gjuhën shqipe; shtresat e mëvonshme pasqyrojnë ndryshimet e zanoreve endemike në fund Latine dhe me sa duket Proto-Romance. Ndryshime të tjera formuese përfshijnë sinkretizmin e disa përfundimeve të lëndëve të emrave, veçanërisht në shumës, si dhe një palatalizim në shkallë të gjerë. Një periudhë e shkurtër pas shekujve 7 dhe 9, e cila u karakterizua nga huazime të rënda nga sllavët jugorë, disa prej të cilave paraprijnë ndryshimin "o-a" të përbashkët në format moderne të këtij grupi gjuhësor. Duke filluar në shekullin e 9-të, ka pasur një periudhë të karakterizuar nga kontakti i zgjatur me pro-rumunët ose vllehët, edhe pse huamarrja leksikore duket të ketë qenë kryesisht e njëanshëme - nga shqipja në rumanisht. Huamarrja e tillë tregon se rumunët migruan nga një zonë ku shumica ishte sllave (dmth. Bullgaria e Mesme) në një zonë me shumicën e folësve shqiptarë ([[Dardania]], ku vllehët regjistrohen në shekullin e 10-të). ndoshta lidhur me zgjerimin e Perandorisë Bullgare në Shqipëri rreth asaj kohe. === Ndikimi latin === [[Jernej Kopitar]] (1780-1844) ishte i pari që vuri në dukje ndikimin e latinishtes në gjuhën shqipe dhe pretendonte se „fjalë latine në gjuhën shqipe kishin shqiptimin e kohës së perandorit August“.<ref>Kopitar 1829, faq. 254.</ref> Kopitar dha shembuj të tillë si ''qiqer'' shqip nga latinisht ''cicer'' (që do të thotë bizele), ''qytet'' nga ''civitas'', ''peshk'' nga ''piscis'' dhe ''shigjetë'' nga ''sagitta''. Shprehjet e ashpra të latinishtes ⟨c⟩ dhe ⟨g⟩ mbahen si ndalesa palatare dhe velare në huazimet e gjuhës shqipe. Gustav Meyer (1888)<ref>Meyer 1888, faqe. 805.</ref> dhe [[Wilhelm Meyer-Lübke]] (1914)<ref>Meyer-Lübke 1914, faqe. 32</ref> më vonë e vërtetuan këtë. Meyer vuri në dukje ngjashmërinë midis foljeve në gjuhën shqipe: ''shqipoj'' dhe ''shqiptoj'' dhe fjala latine ''excipio'' (që do të thotë të mirëevini). Prandaj, ai besonte se fjala ''shqiptar'' rrjedh nga ''shqipoj'', e cila nga ana e saj rrjedh nga fjala latine ''excipio''. [[Johann Georg von Hahn]], një gjuhëtar austriak, kishte propozuar të njëjtën teori në 1854.<ref>Bardhyl Demiraj (2010). ''Wir sind die Deinen. Studien zur albanischen Sprache, Literatur und Kulturgeschichte, dem Gedenken an Martin Camaj (1925–1992) gewidmet''. Harrassowitz Verlag.(në gjermanisht) [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-3-447-06221-3|978-3-447-06221-3]].</ref> [[Eqrem Çabej]] gjithashtu vuri re, ndër të tjera, elementet arkaike latine në shqip:<ref>Çabej 1962, faqe. 13–51</ref> # Latinishtja /au/ bëhet në gjuhën shqipe /a/ në huazimet më të hershme: ''aurum'' → ''ar''; ''gaudium'' → ''gaz''; ''lauri'' → ''lar''. Latinishtja / au / është ruajtur në huazimet e mëvonshme, por ndryshohet në një mënyrë të ngjashme me greqishten: ''causa'' → ''kafshë''; ''laud'' → ''lavd''. # Latinishtja /ō/ bëhet në gjuhën shqipe /e/ në huazimet më të vjetra latine: ''pōmum'' → ''pemë''; ''hōra'' → ''herë''. Një ndryshim analog i ndodhur nga indoevropiane në shqip; PIE *''nōs'' u bë shqipe, PIE *''oḱtō'' + prapashtesa -''ti'' u bë tetë shqipe etj. # Shprehjet e brendshme dhe fillestare të pazgjidhura latine humbasin në shqip: ''cubitus'' → ''kub''; ''medicus'' → ''mjek''; ''palūdis'' → ''padūlis'' → ''pyll''. Një ndryshim analog ka ndodhur nga indoevropiane në shqip. Në të kundërt, në huazimet e mëvonshme latine, ruhet rrokje e brendshme: ''paganus'' „pagan“ → ''(i) pëgërë''; ''plaga'' → ''plagë'' etj. # Latinishtet të qiellzorizuara /tj/, /dj/, /kj/ për shqip /s/, /z/, /c/: ''vitius'' → ''ves''; ''ratiō'' → ''arsye''; ''radius'' → ''rreze''; ''faciēs'' → ''faqe''; ''socius'' → ''shoq'' etj. Nga ana tjetër, latinishtja /s/ u ndryshua në /ʃ/ në shqip. Haralambie Mihăescu demonstoi se: * Rreth 85 fjalë latine kanë mbijetuar në gjuhën shqipe, por jo (si të trashëguara) në asnjë gjuhë romane. Disa shembuj janë: ''bubulcus'' → ''bulk'' → ''bujk'', ''hībernālia'' → ''mërrajë'', ''sarcinārius'' → ''shelqëror'', ''trifurcus'' → ''tërfurk''; ''accipiter'' „skifter“ → greqishtja ''khíphtéri'', ''khephtéri'' → *''qiftër'' → ''qift'', greq. ''chelydros'' → lat. ''celsydri'' → ''kulshedër'', ''kuçedër'', ''splēnēticum'' → ''shpënetkë'' → ''shpretkë'', ''solanum'' → ''shullë''<ref>Mihaescu 1966, faqe. 1, 30.</ref> * 151 fjalë shqipe me origjinë latine nuk ishin trashëguar në gjuhën rumune. Disa shembuj përfshijnë ''mik'' në shqip nga latinisht ''amicus'', ose ''armik'' nga ''inimicus'', ''arsye'' nga ''ratiōnem'', ''bekoj'' nga ''benedicere'', ''qelq'' nga ''calix'' (''calicis''), ''kështjellë'' nga ''castellum'', ''qind'' nga ''centum'', ''gjel'' nga ''gallus'', ''gjymtyrë'' nga ''iūnctūra'', ''mjek'' nga ''medicus'', ''rrjetë'' nga ''rēte'', ''shpresë'' nga ''sperare'', ''vullnet'' nga ''voluntātis''<ref>Mihaescu 1966, faqe. 1, 21.</ref> * Disa terminologji të kishës shqiptare kanë tipare fonetike që tregojnë huamarrjen e tyre të hershme nga latinishtja. Disa shembuj përfshijnë altarin shqiptar nga altari latin, ''engjëll'' nga ''angelus'', ''bekoj'' nga ''benedicere'', ''i krishterë'' nga ''christianus'', ''kryq'' nga ''crux'' (''crucis''), ''kishë'' nga ''ecclesia'', ''ipeshkëv'' nga ''episcopus'', ''ungjill'' nga ''evangelium'', ''mallkoj'' nga ''maledicere'', ''meshë'' nga ''missa'', ''murg'' nga ''monachus'', ''(i) pëgërë'' nga ''paganus''<ref>Mihaescu 1966, faqe. 1–2.</ref> Autorët e tjerë<ref>Rosetti 1986, faqe. 195–197.</ref> kanë zbuluar huazimet latine në gjuhën shqipe me një model të lashtë të shëndoshë që nga shekulli i 1 para Krishtit,{{Citim i duhur}} për shembull, ''qingëlë'' shqip nga ''cingulum'' latine dhe shqipj e ''vjetër'' nga latinishtja ''vetus'', ''veteris''. Gjuhët romane trashëguan këto fjalë nga latinishtja popullore: lat. pop. *''cingla'' u bë [[Gjuha rumune|rumanishtja]] ''chingă'', që do të thotë „barku i barkut, qafa e shtratit“, dhe latinishtja popullore ''vetrānus'' u bë rumanishtja ''bătrân'', që do të thotë ''i vjetër''. Shqip, [[Gjuha baske|baskishtja]] dhe gjuhët mbijetuese [[Gjuhët keltike|keltike]] si [[Gjuha bretoneze|breton]] dhe [[Gjuha e Uellsit|uellsisht]], janë gjuhët joromane që sot kanë këtë lloj gjërësish të gjerë latine që datojnë nga kohët e lashta romake, të cilat kanë pësuar ndryshime të shëndosha të lidhura me gjuhët. Gjuhë të tjera në ose pranë zonës së dikurshme romake ose erdhën në vendin e ngjarjes më vonë (turqisht, gjuhët sllave, arabisht) ose hidheshin pak nga latinishtja pavarësisht bashkëjetesës me të (greke, gjermane), edhe pse gjermanishtja ka disa huazime latine të lashta (''Fenster'', ''Käse'', ''Köln''). Studiuesit rumunë, të tillë si Vatasheku dhe Mihaesku, duke përdorur analizat leksikore të gjuhës shqipe, kanë arritur në përfundimin se shqipja u ndikua shumë nga një gjuhë romance e zhdukur, e cila ishte e dallueshme nga rumanishtja dhe [[gjuha dalmate]]. Për shkak se fjalët latine të përbashkëta vetëm me gjuhën rumune dhe shqipe janë dukshëm më të vogla se ato që janë të përbashkëta vetëm me romancën shqipe dhe perëndimore, Mihaesku argumenton se gjuha shqipe ka evoluar në një rajon me kontakt shumë më të madh me rajonet e romances perëndimore sesa me rajonet rumune, dhe e vendosi këtë rajon në Shqipërinë e tanishme, Kosovë dhe Maqedoninë Perëndimore, që përfshin në lindje deri në [[Manastiri (qytet)|Manastir]] dhe [[Prishtina|Prishtinë]].<ref>Madgearu, Alexandru and Gordon, Martin. ''The Wars of the Balkan ('' Luftërat e Gadishullit Ballkanik: Origjina e tyre Mesjetare). Faqet 146-147. </ref> === Prania dhe vendndodhja historike === Vendi dhe koha kur u formua gjuha shqipe është e pasigurtë.<ref>[https://balkanologie.revues.org/2272 "Mythifying the Albanians : A Historiographical Discussion on Vasa Efendi's "Albania and the Albanians""]. ("Mitifikimi i shqiptarëve: Një diskutim historik mbi" Shqipërinë dhe shqiptarët "të Vasa Efendisë".) ''balkanologie.revues.org''.</ref> Gjuhëtari amerikan [[Eric P. Hamp|Eric Hamp]] deklaroi se gjatë një periudhe kronologjike të panjohur një popullsi para-shqiptare (e quajtur "Albanoid" nga Hamp) zona të banuara që shtrihen nga [[Polonia]] në Ballkanin Jugperëndimor.<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"].("Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa"). ProQuest LLC. faqe 17. për shembull, argumenton që nga një kohë e papërcaktuar një popullsi para-shqiptare (Albanoid në termin Hamp,) populluar zona që shtrihen nga Polonia në zonën aktuale</ref> Analiza të mëtejshme kanë sugjeruar se ajo ishte në një rajon malor dhe jo në një kodër ose bregdet:<ref>Hamp 1963.</ref> ndërkohë që fjalët për bimët dhe kafshët karakteristike të rajoneve malore janë tërësisht origjinale, emrat për peshk dhe për aktivitetet bujqësore (si [[Parmenda|lërim]]) janë marrë hua nga gjuhë të tjera.<ref>Fine 1991, faqe. 10.</ref> Një analizë më e thellë e fjalorit, megjithatë, tregon se kjo mund të jetë pasojë e një dominimi të tejzgjatur të latinishtes të zonave bregdetare dhe të thjeshtë të vendit, dhe jo dëshmi e mjedisit origjinal ku u formua gjuha shqipe. Për shembull, fjala për 'peshk' është huazuar nga latinishtja, por jo fjala për "gushat", e cila është vendase. Indigjenët janë gjithashtu fjalët për "anije", "trap", "lundrim", "raft detar" dhe disa emra të llojeve të peshkut, por jo fjalët për "vela", "radhë" dhe "port" objekte që kanë të bëjnë me vetë navigacion dhe një pjesë të madhe të faunës së detit. Kjo më tepër tregon se proto-shqiptarët u larguan nga zonat bregdetare në kohë të hershme (ndoshta pas pushtimit latin të rajonit) duke humbur kështu pjesë të mëdha (ose shumica) të leksikut të mjedisit detar. Një fenomen i ngjashëm mund të vërehet me terma bujqësorë. Ndërsa fjalët për "tokën e punueshme", "misri", "gruri", "drithërat", "vreshtin", "zgjedha", "korrja", "mbarështimi i gjedhëve" etj janë lindje, fjalët për "lërim" 'fermë' dhe 'fermeri', praktikat bujqësore dhe disa mjete të korrjes janë të huaja. Kjo, përsëri, tregon për kontakt të ngushtë me gjuhët dhe njerëzit e tjerë, në vend që të sigurojë dëshmi për një Urheimat të mundshëm.{{Citim i duhur}} Qendra e vendbanimit shqiptar mbeti [[Lumi i Matit|lumi Mat]]. Në vitin 1079, ata u regjistruan më larg në jug në luginën e [[Shkumbini|lumit Shkumbin]].<ref>Kazhdan 1991, pp. 52–53.</ref> Shkumbin, një lumë sezonal që shtrihet pranë rrugës së vjetër [[Via Egnatia|Via Egnatia]], është përafërsisht kufiri i divizionit dialektik parësor për gjuhën shqipe, [[Toskërishtja|toskërishtes]] dhe [[Gegërishtja|gegërishtes]]. Karakteristikat e Toskërishtes dhe Gegërishtes në trajtimin e gjuhës amtare dhe fjalëve të huaja nga gjuhë të tjera janë dëshmi se ndarja dialektale parapriu migrimin sllav në Ballkan,<ref>Brown & Ogilvie 2008, p. 23.</ref><ref>Fortson 2004, p. 392</ref><ref>Mallory & Adams 1997, faqe. 9.</ref> që do të thotë se në atë periudhë (nga Shek. 5 deri në Shekulli i 6-të pas Krishtit), shqiptarët po pushtonin pothuajse të njëjtën zonë rreth lumit Shkumbin, i cili shtrihej në [[Linja e Jireçekut|linjën e Jireçekut]].<ref>Demiraj 1999.</ref> Referimet për ekzistencën e gjuhës shqipe si gjuhë të dallueshme mbijetojnë nga shekulli i 14-të, por nuk është cituar ndonjëgjë specifike. Dokumentet më të vjetra të mbijetuara të shkruara në shqip janë "[[Formula e pagëzimit]]", ''Un'te paghesont 'pr'emenit t'Atit e t'Birit e t'Spertit Senit''. ("Unë të pagëzoj në emër të Atit, Birit dhe Shpirtit të Shenjtë") të regjistruara nga Pal Engjelli, Peshkopi i Durrësit në vitin 1462 në dialektin gegë dhe disa vargje të [[Besëlidhja e Re|Dhiatës së Re]] nga ajo periudhë. Libri më i vjetër i njohur shqiptar i shtypur, [[Meshari]], u shkrua në vitin 1555 nga [[Gjon Buzuku]], një klerik [[Kisha Katolike|katolik]]. Në 1635, [[Frang Bardhi]] shkroi fjalorin e parë latinisht-shqip. Besohet se shkolla e parë shqipe është hapur nga françeskanët në vitin 1638 në [[Pllanë]]. Një nga fjalorët më të hershëm të gjuhës shqipe u shkrua në vitin 1693, i cili ishte një dorëshkrim i [[Gjuha italiane|gjuhës italiane]] i shkruar nga kapiten i detit malazez [[Julije Balović]] ''Pratichae Schrivaneschae'' dhe përmban një fjalor shumëgjuhësh me qindra fjalë të përdorura më shpesh në jetën e përditshme në italisht, Slavo-Illiririsht , Greqisht, shqipe dhe [[Gjuha turke|turke]].<ref>Pantić, Miroslav (1990). [https://books.google.com/books?id=G5FiAAAAMAAJ ''Književnost na tlu Crne Gore i Boke Kotorske od XVI do XVIII veka'']. Srpska književna zadruga. p. 98</ref> === Karakteristikat Proto-IE === Edhe pse shqipja është përmendur si "motra e çuditshme" për disa fjalë që nuk korrespondojnë me të afërmit e IE, ajo ka ruajtur shumë karakteristika proto-IE: për shembull, përemri demonstrative *''*ḱo-'' është stërgjyshor shqiptar ''ky/kjo'' dhe Anglisht ''he'', por jo në anglisht ''this'' apo rusisht ''etot.'' Shqipja krahasohet me gjuhët e tjera indo-evropiane më poshtë, por thekson se shqipja ka shfaqur disa raste të dukshme të domethënies semantike (si ''motër'' në vend të "nënës" ose kreditë latine, ''gjelbër'' dhe ''verdhë'' që janë kthyer në kuptim). {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |+Krahasimi me gjuhët tjera indo-evropiane !Shqip !! muaj !! i ri / e re !! nënë !! motër !! natë !! hundë !! tre !! i zi /e zezë !! i kuq / e kuqe !! i/e gjelbër/blertë !! i/e verdhë !! ujk |- ! colspan="13" style="text-align:center; background:#dedede;color:#000" | Tjera [[Gjuhët indo-evropiane|Gjuhë indo-evropiane]] |- | '''[[Sanskrit]]''' || māsa|| nava || mātṛ || svasṛ || nakti || nasa || tri || kāla || rudhira || hari || pīta || vṛka |- | '''[[Gjuha perse|Persisht]]''' || māh|| nou || mādar || xāhar || shab || damāg || se || siāh || sorkh || sabz || zard || gorg |- | '''[[Gjuha angleze|Anglisht]]''' || month || new || mother || sister || night || nose || three || black || red || green || yellow || wolf |- | '''[[Gjuha frënge|Frëngjisht]]''' || mois || nouveau || mère || sœur || nuit || nez || trois || noir || rouge || vert || jaune || loup |- | '''[[Gjuha latine|Latinisht]]''' || mēnsis || novus || māter || soror || nox || nasus || trēs || āter, niger || ruber || viridis || flāvus, gilvus || lupus |- | '''[[Gjuha rumune|Rumanisht]]''' || luna || nou/noi || mamă || soră || noapte || nas || trei || negru || roşu || verde || galben || lup |- | '''[[Gjuha italiane|Italisht]]''' || mese || nuovo || madre/mamma || sorella || notte || naso || tre || nero || rosso || verde || giallo || lupo |- | '''[[Gjuha irlandeze|Irlandisht]]''' || mí || nua || máthair || deirfiúr || oiche || srón || trí || dubh || dearg || glas, uaine || buí || mac tíre, faolchú |- | '''[[Gjuha uellsisht|Uellsisht]]''' || mis || newydd || mam || chwaer || nos || trwyn || tri || du (/di/) || coch, rhudd || gwyrdd, glas || melyn || blaidd |- | '''[[Gjuha letoneze|Letonisht]]''' || mēnesis || jauns || māte || māsa || nakts || deguns || trīs || melns || sarkans || zaļš || dzeltens || vilks |- | '''[[Gjuha greke|Greqishtja antike]]''' || μήν<br /> <small>mēn</small> || νέος<br /> <small>néos</small> || μήτηρ<br /> <small>mētēr</small> || αδελφή<br /> <small>adelphē</small> || νύξ<br /> <small>núx</small> || ῥίς<br /> <small>rhís</small> || τρεῖς<br /> <small>treĩs</small> || μέλας<br /> <small>mélas</small> || ἐρυθρός<br /> <small>eruthrós</small> || χλωρός<br /> <small>khlōrós</small> || ξανθός<br /> <small>xanthós</small> || λύκος<br /> <small>lúkos</small> |- | '''[[Gjuha bullgare|Bullgarisht]]''' || месец<br /> <small>mesec</small> || нов<br /> <small>nov</small> || майка<br /> <small>majka</small> || сестра<br /> <small>sestra</small> || нощ<br /> <small>nošt</small> || нос<br /> <small>nos</small> || три<br /> <small>tri</small> || черен<br /> <small>čeren</small> || червен<br /> <small>červen</small> || зелен<br /> <small>zelen</small> || жълт<br /> <small>žălt</small> || вълк<br /> <small>vălk</small> |- | '''[[Gjuha serbe|Serbisht]]''' || месец<br /> <small>mesec</small> || нов<br /> <small>nov</small> || мајка<br /> <small>majka</small> || сестра<br /> <small>sestra</small> || ноћ<br /> <small>noć</small> || нос<br /> <small>nos</small> || три<br /> <small>tri</small> || црн<br /> <small>crn</small> || црвен<br /> <small>crven</small> || зелен<br /> <small>zelen</small> || жут<br /> <small>žut</small> || вук<br /> <small>vuk</small> |- | '''[[Gjuha kroate|Kroatisht]]''' || mjesec || nov || majka || sestra || noć || nos || tri || crn || crven || zelen || žut || vuk |- | '''[[Gjuha lituane|Lituanisht]]''' || mėnesis/mėnuo|| naujas || mama || sesuo/sesė || naktis || nosis || trys || juoda || raudona || žalia || geltona || vilkas |} === Korrespondencat fonologjike shqiptare-PIE === Fonologjikisht, shqipja nuk është aq konservatore. Ashtu si shumë aksione të IE, ajo ka shkrirë dy seri të ndalimeve të shprehura (p.sh., të dyja *''d'' dhe *''dʰ'' u bënë ''d''). Përveç kësaj, ndalesa zanore tentojnë të zhduken midis zanoreve. Ekziston humbja pothuajse e plotë e rrokjeve përfundimtare dhe humbja shumë e gjerë e rrokjeve të tjera të padëshiruara (p.sh ''mik'' nga lat. ''amicus''). PIE *''o'' shfaqet si (gjithashtu si e nëse një zanore e përparme e lartë vijon), ndërsa *''ē'' dhe *''ā'' bëhen ''o'', dhe PIE *''ō'' shfaqet si ''e''. Të palatet, velaret dhe labiovelarët të gjitha mbeten të dallueshme përpara zanoreve të para, një ruajtje e gjetur ndryshe në gjuhët Luvian dhe në lidhje me Anatolinë. Kështu PIE, *''k'', dhe *''kʷ'' bëhen ''th'', ''q'' dhe ''s'', përkatësisht (para mbrapa zanoreve *''ḱ'' bëhet ''th'', ndërsa *''k'' dhe *''kʷ'' shkrihen si ''k'') Një tjetër ruajtje e shquar është ruajtja e fillimit * h4 si Alb. h (të gjitha laringjet e tjera zhduken krejtësisht).<ref>J. P. Mallory, Douglas Q. Adams, ''Encyclopedia of Indo-European Culture'' [Enciklopedia e kulturës indoevropiane] London: Fitzroy-Dearborn, 1997 [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BurimeteLibrave/1-884964-98-2|1-884964-98-2]], [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BurimeteLibrave/978-1-884964-98-5|978-1-884964-98-5]]</ref> {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve dybuzore indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*p |p |''*'''p'''ékʷo'' |'''''p'''jek''  |- |*b |b |''*sor'''b'''éi̯e/o''" |''gjer'''b'''''  |- |*bʰ |b |''*'''bʰ'''aḱeh₂'' |'''''b'''athë'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve dhëmbore indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*t |t |''*'''t'''úh₂'' |'''''t'''i''  |- |*d |d |''*'''d'''iHtis'' |'''''d'''itë''  |- | |dh |''*pér'''d'''e/o'' |''pjer'''dh'''''  |- | |g |''*'''d'''l̥h₁gʰós'' |'''''g'''jatë'' (tosk. dial. ''glatë'') |- |*dʰ |d |''*'''dʰ'''égʷʰe/o'' |'''''d'''jeg''  |- | |dh |''*gʰór'''dʰ'''os'' |''gar'''dh'''''  |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve qiellzore indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*ḱ |th |''*'''ḱ'''éh₁mi'' |'''''th'''em'' |- | |s |''*'''ḱ'''upo'' |'''''s'''up''  |- | |ç/c |''*'''ḱ'''entro'' |'''''ç'''andër''  |- |*ǵ |dh |''*'''ǵ'''ómbʰos'' |'''''dh'''ëmb'' |- | |d |''*'''ǵ'''ēusnō'' |'''''d'''ua''  |- |*ǵʰ |dh |''*'''ǵʰ'''edi̯e/o'' |'''''dh'''jes''  |- | |d |''*'''ǵʰ'''r̥sdʰi'' |'''''d'''rithë'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve velare indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*k |k |''*'''k'''ágʰmi'' |'''''k'''am'' |- | |q |''*'''k'''lau-ei̯e/o'' |'''''q'''aj'' (Geg ''qanj'', Salamis ''kla'') |- |*g |g |''*h₃lí'''g'''os'' |''li'''g'''ë''  |- | |gj |''*h₁reu'''g'''e'' |''re'''gj'''''  |- |*gʰ |g |''*'''gʰ'''órdʰos'' |'''''g'''ardh'' |- | |gj |''*'''gʰ'''édni̯e/o'' |'''''gj'''ej''  (Geg ''gjêj'') |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve dhëmborevelare indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*kʷ |k |''*'''kʷ'''eh₂sleh₂'' |'''''k'''ollë''  |- | |s |''*'''kʷ'''éle/o'' |'''''s'''jell''  |- | |q |''*'''kʷ'''ṓd'' |'''''q'''ë'' |- |*gʷ |g |''*'''gʷ'''r̥'' |'''''g'''ur''  |- | |z |''*'''gʷ'''ērHu'' |'''''z'''or'' |- |*gʷʰ |g |''*dʰé'''gʷʰ'''e/o'' |''dje'''g'''''  |- | |z |''*h₁en-dʰo'''gʷʰ'''éi̯e/o'' |''nde'''z''''' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e fishkëllores indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*s |gj |''*'''s'''éḱstis'' |'''''gj'''ashtë''  |- | |h |''*no'''s'''ōm'' |''na'''h'''e'' |- | |sh |''*bʰreu'''s'''inos'' |''bre'''sh'''ër'' |- | |th |''*gʷé'''sd'''os'' |''gje'''th''''' |- | |h |''*'''sḱ'''i-eh₂'' |'''''h'''ije'' |- | |f |''*'''sp'''élnom'' |'''''f'''jalë''  |- | |sht |''*h₂o'''st'''i''  |''a'''sht''''' |- | |th |''*'''s'''uh₁s'' |'''''th'''i''  |- | |∅ |''h₁é'''s'''mi'' |''jam'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e sonorantëve indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*i̯ |gj |''*'''i̯'''ése/o'' |'''''gj'''esh''  |- | |j |''*'''i̯'''uHs'' |'''''j'''u''  |- | |∅ |''*bʰér'''i̯'''ō'' |''bie(r)'' |- | |h |''*streh₂'''i̯'''eh₂'' |''stro'''h'''ë''  |- |*u̯ |v |''*'''u̯'''oséi̯e/o'' |'''''v'''esh'' |- |*m |m |''*'''m'''eh₂tr-eh₂'' |'''''m'''otër'' |- |*n |n |''*'''n'''ōs'' |'''''n'''e'' |- | |nj |''*e'''n'''i-h₁ói-no'' |'''''nj'''ë''  |- | |∅/^ |''*pé'''n'''kʷe'' |''p'''e'''së'', geg. ''p'''ê'''s'' |- | |r |''*ǵʰeime'''n''''' |''dimë'''r''''' (geg. ''dimën'') |- |*l |l |''*h₃'''l'''ígos'' |'''''l'''igë'' |- | |ll |''*kʷé'''l'''e/o'' |''sje'''ll''''' |- |*r |r |''*'''r'''epe/o'' |'''''r'''jep'' |- | |rr |''*u̯'''r'''h₁ḗn'' |'''''rr'''unjë'' |- |*n̥ |e |''*h₁'''n̥'''men'' |'''''e'''mër'' |- |*m̥ |e |''*u̯iḱ'''m̥'''ti'' |(''një'')''z'''e'''t'' |- |*l̥ |uj |''*u̯'''ĺ̥'''kʷos'' |''ujk''  |- |*r̥ |ri, ir |''*ǵʰ'''r̥'''sdom'' |''d'''ri'''thë'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e laryngeals indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*h1 |∅ |''*'''h₁'''ésmi'' |''jam'' |- |*h2 |∅ |''*'''h₂'''r̥tḱos'' |''ari'' |- |*h3 |∅ |''*'''h₃'''ónr̥'' |''ëndërr'' |- |*h4 |h |''*'''h₄'''órǵʰii̯eh₂'' |'''''h'''erdhe'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e zanoreve indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*i |i |''*s'''í'''nos'' |''gj'''i''''' |- | |e |''*du̯'''i'''gʰeh₂'' |''d'''e'''gë''  |- |*ī |i |''*d'''īH'''tis'' |''d'''i'''të'' |- |*e |e |''*p'''é'''nkʷe'' |''p'''e'''së'' (geg. ''pês'') |- | |je |''*u̯'''é'''tos'' |''v'''je'''t'' |- |*ē |o |''*ǵʰ'''ē'''sreh₂'' |''d'''o'''rë'' |- |*a |a |''*bʰ'''a'''ḱeh₂''- |''b'''a'''thë'' |- | |e |''*h₂'''é'''lbʰit'' |'''''e'''lb'' |- |*o |a |''*gʰ'''ó'''rdʰos'' |''g'''a'''rdh'' |- |*ō |e |''*h₂oḱt'''ō'''tis'' |''t'''e'''të''  |- |*u |u |''*s'''u'''pnos'' |''gj'''u'''më'' |- |*ū |y |''*s'''uH'''sos'' |''gj'''y'''sh'' |- | |i |''*m'''ū'''s'' |''m'''i''''' |} == Shqipja standarde == [[Skeda:AlbaniaPeriodical.jpg|parapamje|Gazeta Albania, botim i [[tetor]] [[1899]]]]Formimi i gjuhës letrare kombëtare të njësuar (gjuha standarde), si varianti më i përpunuar i gjuhës së popullit shqiptar, ka qenë një proces i gjatë, që ka filluar që në shekujt XVI-XVIII, por përpunimi i saj hyri në një periudhë të re, në shekullin XIX, gjatë [[Rilindja Kombëtare|Rilindjes Kombëtare]]. Në vitin 1824 [[Naum Veqilharxhi]] filloi punën për të krijuar [[Alfabeti shqip|alfabetin shqip]] dhe në vitin [[1844]] dhe 1845 u botua “[[Ëvetari|Evetar]]”-i. Vaqilharxhi ishte i pari që shprehu qëllimet e [[Rilindja Kombëtare|Rilindjes Kombëtare Shqiptare]] nëpërmjet traktatit të tij, parathënies së “Evetar”-it të parë dhe shumë shkrimeve të tjera.<ref>[http://www.panorama.com.al/veqilharxhi-babai-i-alfabetit-dhe-abetares-shqiptare/ Veqilharxhi,Babai i alfabetit dhe gjuhës shqipe]</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kosovarimedia.com/index.php/personalitete/37552-naum-veqilharxhi-1797-1846.html|title=Naum Veqilharxhi 1797-1846|url-status=dead|language=sq|access-date=7 dhjetor 2017|archive-date=19 mars 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319144133/http://kosovarimedia.com/index.php/personalitete/37552-naum-veqilharxhi-1797-1846.html}}</ref> Në programin e Rilindjes, mësimi dhe lëvrimi i gjuhës amtare, përpjekjet për pasurimin e saj dhe pastrimin nga fjalët e huaja dhe të panevojshme, zinin një vend qendror. Gjatë kësaj periudhe, u zhvillua një veprimtari e gjerë letrare, kulturore dhe gjuhësore. Në vitin 1879, u krijua “[[Shoqëria e të Shtypurit Shkronja Shqip|Shoqata e të shtypurit shkronja shqip]]”, që i dha një shtysë të re kësaj veprimtarie.<ref>[https://www.shqiperia.com/Shoqeria-e-te-Shtypurit-Shkronja-Shqip-(Shoqeria-e-Stambollit-1879).313/ Shoqeria e te Shtypurit Shkronja Shqip (Shoqeria e Stambollit 1879)]</ref> U hartuan gramatikat e para me synime normative dhe u bë hapi i parë për hartimin e një fjalori kombëtar i gjuhës shqipe, që është “[[Kostandin Kristoforidhi#Përkthime dhe vepra|Fjalori i Gjuhës Shqipe]]” i [[Kostandin Kristoforidhi]]t, i botuar pas vdekjes së autorit, më 1904. Gjatë periudhës së Rilindjes Kombëtare, u përvijuan dy variante letrare të kombit shqiptar<ref>http://modersmal.skolverket.se/albanska/index.php/component/content/article?id=76:prof-dr-bahri-beci-qmbi-disa-pikalpamje-palr-shqipaln-e-shkruarq{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref>, varianti letrar jugor dhe varianti letrar verior. U bënë gjithashtu, përpjekje për afrimin e këtyre varianteve dhe për njësimin e gjuhës letrare. Detyra e parë që duhej zgjidhur, ishte njësimi i alfabetit. Deri atëherë, shqipja ishte shkruar në disa alfabete: [[alfabeti latin]], [[alfabeti grek]], alfabeti turko-arab dhe alfabete të veçanta. Këtë detyrë e zgjidhi [[Kongresi i Manastirit]], i mbledhur më 14 deri më 22 nëntor të vitit 1908, në qytetin e [[Manastiri (qytet)|Manastirit]], që sot ndodhet në [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]]. Ne këtë Kongres, pas shumë diskutimesh, u vendos që të përdorej një alfabet i ri, i mbështetur tërësisht në alfabetin latin, i plotësuar me nëntë digrame ('''dh''', '''g'''j, '''ll''', '''nj''', '''rr''', '''sh''', '''th''', '''xh''', '''zh'''), dhe me dy shkronja me shenja diakritike ('''ç''', '''ë'''), është alfabeti që ka edhe sot në përdorim gjuha shqipe. Kongresi e la të lire edhe përdorimin e alfabetit të Stambollit, që kishte mjaft përhapje, por koha ja lëshoi vendin alfabetit të ri, që u paraqit në Kongres, pra alfabetit të sotëm. Një hap tjetër për njehsimin e gjuhës letrare shqipe, bëri [[Komisia Letrare Shqipe]], që u mblodh në [[Shkodra|Shkodër]] në vitin 1916. Komisioni nënvizoi si detyrë themelore lëvrimin e gjuhës letrare shqipe dhe zhvillimin e letërsisë shqiptare. Ky komision [[gjuhëtar]]ësh e [[Shkrimtarë shqiptar|shkrimtarësh]], krijuar nën pushtim-administrimin austro-hungarez, për të ndihmuar në formimin e një gjuhe letrare të përbashkët përmes afrimit të dy varianteve letrare në përdorim, vlerësoi të adaptojë idiomën gego-jugore të Elbasanit<ref name=":1" />, si një urë në mes [[Toskërishtja|toskërishtes]] dhe [[Gegërishtja|gegërishtes]] dhe përcaktoi disa rregulla për drejtshkrimin e tij, të cilat ndikuan në njësimin e shqipes së shkruar. Vendimet e Komisionit letrar shqip për gjuhën letrare e për drejtshkrimin e saj, u miratuan më vonë edhe nga Kongresi Arsimor i Lushnjës më 1920<ref>Zerdelia E., ''Kongresi arsimor i Lushnjës'', Tiranë : Morava, 2012.</ref> dhe vijuan te zbatoheshin duke fituar terren në zyrat e shtetit dhe në shkolla (sidomos shkollat fillore - Xhuvani për një kohë të gjatë ishte sekretar i përgjithshëm i Ministrisë së Arsimit)<ref name=":1" /> deri në [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore]]. Pas Luftës së Dytë Botërore, puna për njësimin e gjuhës letrare kombëtare (gjuhës standarde) dhe të drejtshkrimit të saj, nisi të organizohet nga [[Akademia e Shkencave e Shqipërisë|Instituti i Shkencave]]. U krijuan komisione të posaçme për hartimin e projekteve të drejtshkrimit. Kështu, u hartuan disa projekte në vitet 1948, 1951, 1953 e 1956. U organizuan gjithashtu, dy konferenca shkencore në vitin 1952, për të diskutuar për problemin e gjuhës letrare.<ref>http://www.gazetatema.net/2017/11/14/analiza-shqipja-dhe-zhvillimi-i-saj-konferenca-ne-jena-ja-cfare-i-terheq-te-huajt-tek-ajo/</ref> Më 1952, [[Lidhja e Shkrimtarëve (Tiranë)|Lidhja e Shkrimtarëve]] e vendosi që botimet të dilnin vetëm toskërisht, duke ngushtuar qerthullin e gegërishtes letrare vetëm tek letërsia artistike. Më [[1967]], u botua nga Instituti i Historisë dhe i Gjuhësisë, projekti i ri “[[Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe|Rregullat e drejtshkrimit të shqipes]]”. Ky projekt filloi të zbatohet në të gjithë hapësirën shqiptare, në [[Shqipëria|Republikën e Shqipërisë]], në [[Kosova|Kosovë]] dhe në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Ndërkohë, përpjekje për njehsimin e gjuhës letrare dhe për drejtshkrimn e saj bëheshin edhe në Kosovë. Në vitin 1968, u mblodh Konsulta Gjuhësore e Prishtinës<ref>{{Cite web|url=http://www.njekomb.com/?p=3715|title=Kopje e arkivuar|access-date=7 dhjetor 2017|archive-date=28 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028234212/http://www.njekomb.com/?p=3715|url-status=dead}}</ref>, e cila, e udhëhequr nga parimi “'''një komb-një gjuhë letrare'''”, vendosi që projekti i ortografisë i vitit 1968, posa të miratohej e të merrte formën zyrtare në [[Shqipëria|Republikën e Shqipërisë]], do të zbatohej edhe në Kosovë. Vendimet e kësaj Konsulte kanë qenë me rëndësi të jashtëzakonshme për njësimin e gjuhës letrare kombëtare shqipe. Projekti "[[Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe#Pika I e Rezolutës|Rregullat e drejtshkrimit të shqipes" i vitit 1967]], pas një diskutimi publik, ai u paraqit për diskutim në Kongresin e Drejtshkrimit të Shqipes, që u mblodh në [[Tirana|Tiranë]], në vitin 1972, i cili ka hyrë në historinë e gjuhës shqipe dhe të kulturës shqiptare, si Kongresi i njësimit të gjuhës letrare kombëtare. Kongresi i Drejtshkrimit të Shqipes, në të cilin morën pjesë delegatë nga të gjitha rrethet e Shqipërisë, nga Kosova, nga Maqedonia e Veriut dhe nga Mali i Zi dhe nga arbëreshët e Italisë, pasi analizoi të gjithë punën e bërë deri atëherë për njësimin e gjuhës letrare, miratoi një rezolutë, në të cilën përveç të tjerash, pohohet se “populli shqiptar ka tashmë një gjuhë letrare të njësuar”. Gjuha letrare kombëtare e njësuar (gjuha standarde), mbështetej kryesisht në variantin letrar të jugut, sidomos në sistemin fonetik por në të janë integruar edhe elemente të variantit letrar të veriut. Pas Kongresit të Drejtshkrimit, janë botuar një varg vepra të rëndësishme, që përcaktojnë normat e gjuhës standarde, siç janë "Drejtshkrimi i gjuhës shqipe" (1973), “Fjalori i gjuhës së sotme letrare" (1980), "[[Fjalor i shqipes së sotme|Fjalori i shqipes së sotme]]" (1984), "[[Fjalori drejtshkrimor i gjuhës shqipe (2011)|Fjalori drejtshkrimor i gjuhës shqipe]]" (1976), "Gramatika e gjuhës së sotme shqipe, I Morfologjia" (1995), "Gramatika e gjuhës së sotme shqipe, II Sintaksa" (1997). == Fonologjia == Standardi shqiptar ka 7 [[Zanoret|zanore]] dhe 29 [[Bashkëtingëlloret|bashkëtingëllore]]. Ashtu si [[gjuha angleze]], shqipja ka frikative dhëmbore / θ ð /, të cilat janë të rralla ndër-gjuhësore. Ato janë shkruar si th dhe dh, dhe të ngjashme me bashkëtingëlloret në fillim të anglishtes të hollë dhe kjo. Gegërishtja përdor zanoret e gjata dhe hundore, të cilat mungojnë në [[Toskërishtja|Toskërisht]] dhe zanorja e mesit qendrore është e humbur në fund të fjalës. [[Theksi në gjuhën shqipe|Theksi]] është i ngulitur kryesisht në rrokjen e fundit. == Gramatika == Kategoritë e gramatikës së shqipes janë shumë të afërme me gjuhët e tjera evropiane. Emrat tregojnë dukshëm gjininë, numrin, dhe pesë rasa. Një tipar i pazakonshëm është që emrat ndryshohen më tutje me prapashtesa për të treguar domethënien e caktuar apo pacaktuar: bukë, buka. Mbiemrat-përveç numëror dhe disa shprehje të caktuara sasie-dhe emrat e varur përcjellin emrin të cilin e modifikojnë; dhe ata janë të shquar në kërkimin e pjesëzës që i përcjell ata që pajtohen me emrin. Andaj, në “një burrë i madh, modifikohet nga i madh, i cili paraprihet nga i, i cili pajtohet me termin për “njeri”; gjithashtu në “dy burra të mëdhenj”, mëdhenj, forma mashkullore e shumësit nga i madh, përcjellë emrin burra dhe paraprihet nga një pjesëz që pajtohet me emrin. Foljet kanë numrin dhe një llojllojshmëri të formave të gjetura në Frëngjisht apo Italisht dhe janë mjaft të parregullta në formimin e rrënjëve të tyre. Shumësat e emrit po ashtu janë të dukshëm për parregullsitë në një numër të madh të tyre. Kur të përcaktohet një emër apo një i marrur si i njohur është kundrinori i drejtë, një përemër në rastin e vërtetë që përsëritë këtë informacion po ashtu duhet të futet në shprehjen e foljes; p.sh. I-a dhashë librin atij drejtpërdrejtë është “him-it I-gave the-book to-him, e cila në anglishten standarde do të ishte “I gave the book to him.”Në përgjithësi, gramatika dhe dallimet formale të shqipes na kujtojnë greqishten moderne dhe gjuhët romane, veçanërisht atë rumune. Tingujt sugjerojnë hungarishten apo greqishten, por gegërishtja me zanoret e saj hundore tingëllon më karakteristike. Gramatika e gjuhës shqipe është mjaft e komplikuar në krahasim me gjuhët e tjera indoevropiane. Gjuha shqipe ka 6 ose 5 rasa, emërore, gjinore, dhanore, kallëzore, rrjedhore dhe thirrore, e cila është hequr. Foljet janë mjaft të parregullta. Disa folje si "jap" e "ha", në kohën e shkuar dhe në pjesore ndryshojnë plotësisht në "dhënë" dhe "ngrënë". Foljet të cilat mbarojnë me "t" në vetën e tretë njejës, të kohës së kryer të thjeshtë, marrin dy "tt" p.sh ai "hesht" bëhet "ai heshtte", që shpesh gabimisht shkruhet "heshte". Fjalët në gjuhën shqipe ndiqen nga nyje të shumta, gjë që e bën të komplikuar edhe për folësit e gjuhës shqipe. Ka 27 forma të shumësit. Shumësi i emrave ndiqet nga prapashtesat por, edhe nga ndryshie brenda emrit, p.sh dash-desh, kal-kuaj,djalë-djemë etj. Disa emra asnjëjës nuk ndryshojnë fare, si p.sh nxënës-nxënës, fëmijë-fëmijë etj. == Fonetika == {{Kryesor| shqiptimi}} Transkriptimin në pasoj të përdorimit e '''[[Alfabeti Fonetik Ndërkombëtar|Alfabetit Fonetik Ndërkombëtar]]'''. {| class="wikitable" style="text-align:center"" |+ Alfabeti |- | [[A]] || [[B]] || [[C]] || [[Ç]] || [[D]] || [[DH]] || [[E]] || [[Ë]] | [[F]] || [[G]] || [[Gj]] || [[H]] || [[I]] || [[J]] || [[K]] || [[L]] || [[Ll]] || [[M]] | [[N]] || [[Nj]] || [[O]] | [[P]] || [[Q]] || [[R]] || [[Rr]] || [[S]] || [[Sh]] || [[T]] || [[Th]] || [[U]] || [[V]] || [[X]] | [[Xh]] || [[Y]] || [[Z]] || [[Zh]] |- | [[a]] || [[b]] || [[c]] || [[ç]] || [[d]] || [[dh]] || [[e]] || [[ë]] | [[f]] || [[g]] || [[gj]] || [[h]] || [[i]] || [[j]] || [[k]] || [[l]] || [[ll]] || [[m]] | [[n]] || [[nj]] || [[o]] | [[p]] || [[q]] || [[r]] || [[rr]] || [[s]] || [[sh]] || [[t]] || [[th]] || [[u]] || [[v]] || [[x]] | [[xh]] || [[y]] || [[z]] || [[zh]] |- | {{SAPI|a}} || {{SAPI|b}} || {{SAPI|ʦ}} || {{SAPI|ʧ}} || {{SAPI|d}} || {{SAPI|ð}} || {{SAPI|ɛ}} || {{SAPI|ə}} | {{SAPI|f}} || {{SAPI|g}} || {{SAPI|ɟ}} || {{SAPI|h}} || {{SAPI|i}} || {{SAPI|j}} || {{SAPI|k}} || {{SAPI|l}} || {{SAPI|ɫ}} || {{SAPI|m}} | {{SAPI|n}} || {{SAPI|ɲ}} || {{SAPI|ɔ}} | {{SAPI|p}} || {{SAPI|c}} || {{SAPI|ɾ}} || {{SAPI|r}} || {{SAPI|s}} || {{SAPI|ʃ}} || {{SAPI|t}} || {{SAPI|θ}} || {{SAPI|u}} || {{SAPI|v}} || {{SAPI|ʣ}} | {{SAPI|ʤ}} || {{SAPI|y}} || {{SAPI|z}} || {{SAPI|ʒ}} |} === Tabela nyjëtimore e bashkëtingëlloreve të gjuhës shqipe<ref>{{Cite book|last=Beci|first=Bahri|title=Fonetika e gjuhës shqipe|publisher=EDFA|year=2004|location=Tiranë|pages=44|language=sq}}</ref> === {| class="wikitable" |+ ! rowspan="2" |Mënyra e nyjëtimit ! colspan="11" |Vendi i nyjëtimit |- ! !Dybuzore !Buzodhëmbore !Ndër-dhëmbore !Dhëmbore ! colspan="2" |Alveolare !Qiellzore-alveolare !Qiellzore !Velare !Laringale |- | rowspan="2" |'''Mbylltore''' |''të shurdhëta'' |'''p''' | | |'''t''' | colspan="2" |'''c''' |'''ç''' |'''q''' |'''k''' | |- |''të zëshme'' |'''b''' | | |'''d''' | colspan="2" |'''x''' |'''xh''' |'''gj''' |'''g''' | |- | rowspan="2" |'''Fërkimore''' |''të shurdhëta'' | |'''f''' |'''th''' | | colspan="2" |'''s''' |'''sh''' | | |'''h''' |- |''të zëshme'' | |'''v''' |'''dh''' | | colspan="2" |'''z''' |'''zh''' |'''j''' | | |- |'''Hundore''' | |'''m''' | | | | colspan="2" |'''n''' | |'''nj''' | | |- |'''Anësore''' | | | | |'''ll''' | colspan="2" |'''l''' | | | | |- | rowspan="2" |'''Dridhëse''' |''një dridhëse'' | | | | | colspan="2" |'''r''' | | | | |- |''shumë dridhëse'' | | | | | colspan="2" |'''rr''' | | | | |- |'''Pozicioni i majës së gjuhës''' | |'''↓''' |'''↓''' |'''↑''' |'''↑''' |'''↑''' |'''↓''' |'''↑''' |'''↓''' |'''↓''' |'''↓''' |- | colspan="4" |'''Organi nyjëtimor''' | colspan="2" |'''Majore''' '''(apikale)''' | colspan="2" |'''Para-shpinore''' '''(predorsale)''' |'''Majore''' '''(apikale)''' |'''Shpinore''' '''(dorsale)''' | colspan="2" | |} == Fjalori dhe kontaktet me gjuhët e tjera == Edhe pse shqipja ka pranuar huazime nga fqinjët, po ashtu tregon jashtëzakonisht disa dëshmi të kontaktit me Greqishten e lashtë; Si e tillë është Gegërisht mokën (Toskërisht mokër), nga Greqishtja mekhane’. Kontaktet e afërta me Romakët japin shumë huazime latine — mik nga Latinishtja amicus, këndoj nga cantare. Përveç kësaj, huazimet e tilla të fjalëve në Shqip vërtetohen nga ngjashmëritë në zhvillimin e Latinishtes së folur në Ballkan dhe Rumani, një gjuhë e Romantizmit Ballkanik. Për shembull, Latinisht paludem u kthye në padulem dhe pastaj padure në Rumani dhe pastaj pyll në Shqip, të dyja me kuptim të modifikuar. Anasjelltas, rumanishtja po ashtu i ndan disa terma vendorë jo-latinishte me Shqipen — p.sh. Rumanisht brad, Shqip bredh. Andaj këto dy gjuhë reflektojnë kontakte të veçanta historike të kohëve të hershme. Komunikimet e hershme me barbarët me sa duket kontribuuan fjalën "tirq" (nga bashkimi i vjetër “thigh-breech), përderisa huazimet me kontaktet e hershme Sllave mund të atribuojnë në kontaktet kulturore gjatë 500 viteve të kaluara me Venedikasit, Osmanët, Grekët (deri në jug), dhe Sllavët (deri në lindje). Një numër i favorshëm i tipareve — p.sh. formimi i kohës së ardhshme dhe shprehjes së emrit – janë të ndara nga gjuhët tjera të Ballkanit por kanë një origjinë dhe zhvillim të pakuptueshëm, ku ndoshta ne te ardhmen mund të nxirët sekreti kodik i ndërtimit të tyre; Shqipja apo forma e sajë e hershme, shumë lehtë mund të jetë burimi për të zbërthyer mënyrën e ndërtimit te gjuhës se pare universale para çarjeve të mëdha dialektore dhe me vone shendrimit te tyre ne gjuhe te veçanta. Studimi i tipareve të tilla regjionale në Ballkan është bërë një rast klasik për hulumtimi mbi fenomenin e përhapjes së gjuhës. == Alfabeti == [[Alfabeti shqip]] ka tridhjetë e gjashtë shkronja dhe nga to shtatë zanore: A, E, Ë, I, O, U, Y, dhe 29 [[Bashkëtingëlloret|bashkëtingëllore]]: B, C, Ç, D, Dh, F, G, Gj, H, J, K, L, Ll, M, N, Nj, P, Q, R, Rr, S, Sh, T, Th, V, X, Xh, Z, Zh. Rreshtat e mësiperme i përkasin versionit zyrtar të përkufizimit të Alfabetit Shqip. Versioni i saktë është dhe duhet të jetë ky: [[Alfabeti shqip]] ka 27 shkronja dhe 9 grupshkronja ([[digrafi]]) bashkëtingëlluese që së bashku përbëjnë 36 tingujt e Gjuhës Shqipe të folur. Ndahen në: shtatë zanore: A, E, Ë, I, O, U, Y, në 20 bashkëtingëllore: B, C, Ç, D, F, G, H, J, K, L, M, N, P, Q, R, S, T, V, X, Z, dhe në 9 tinguj: Dh, Gj, Ll, Nj, Rr, Sh, Th, Xh, Zh. Këta 36 tinguj studiohen së bashku në Shkollën Fillore dhe njihen gjithshmërisht që aty e tutje si [[Alfabeti shqip]]. [[Alfabeti]] modern, i vendosur në [[Kongresi i Manastirit|Kongresin e Manastirit]] në vitin [[1908]], është i bazuar në atë [[Alfabeti Latin|Latin]]. [//upload.wikimedia.org/wikipedia/sq/d/d3/Alfabeti_Shqip.ogg Dëgjoni shqiptimin e alfabetit] (Skedar ne formatin [[Ogg Vorbis]], madhësia 146KB). == Veçori tipologjike të shqipes së sotme standarde == Nga ana strukturore, paraqitet sot si një gjuhë sintetiko-analitike, me një mbizotërim të tipareve sintetike dhe me një prirje drejt analitizmit. Një pjesë e mirë e tipareve të saj fonetike dhe gramatikore, janë të trashëguara nga një periudhë e lashtë indoevropiane, një pjesë tjetër janë zhvillime te mëvonshme. Shqipja ka sot një sistem fonologjik të vetin, që përbëhet nga shtatë fonema zanore dhe 29 fonema bashkëtingëllore. Shkruhet me alfabet latin të caktuar në vitin 1908 në Kongresin e Manastirit. Alfabeti i shqipes ka 36 shkronja, nga të cilat 25 janë të thjeshta (a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, s, t, u, v, x, y, 9 janë bigrame (dh, gj, ll, nj, rr, sh, th, xh, zh)) dhe 2 me shkronja diakritike (ë, ç). Shqipja ka theks intensiteti dhe përgjithësisht të palëvizshëm gjate fleksionit. Në shumicën e rasteve, sidomos në sistemin emëror, theksi bie në rrokjen e parafundit. Shqipja ka një sistem të zhvilluar (të pasur) formash gramatikore, ka një sistem lakimi binar: lakimin e shquar dhe të pashquar, ruan ende mirë format rasore (ka pesë rasa), sistemin prej tri gjinish (mashkullore, femërore dhe asnjanëse), kjo e fundit po shkon drejt zhdukjes, mbahet vetëm në një kategori të veçantë emrash foljorë, të tipit: të shkruarit, të menduarit, etj. Sistemi emëror ka trajtë të shquar dhe të pashquar dhe për pasojë, edhe lakim të shquar e të pashquar; nyja shquese është e prapavendosur si në rumanisht dhe në bullgarisht; ka nyje të përparme te emrat në rasën gjinore (i, e malit) dhe te mbiemrat e nyjshëm (i mirë, i vogël, etj)., te emrat asnjanës të tipit të folurit, etj. Përvec fleksionit me mbaresa të veçanta, shqipja njeh edhe fleksionin e brendshëm (dash ~ desh, marr ~ merr); ka dy tipe strukturorë mbiemrash të ngjashëm (i madh, i ndershëm) dhe të panyjshëm (trim, besnik). Te numërorët përdor kryesisht sistemin decimal (dhjetë, tridhjetë, pesëdhjetë), por ruan edhe sistemin vigezimal (njëzet, dyzet); numërorët e përberë nga 11-19, formohen duke vënë numrin e njësheve përpara, parafjalën mbë dhe pastaj dhjetëshet (njëmbëdhjetë, dymbëdhjetë, etj) si në rumanisht dhe në gjuhët sllave. Sistemi foljor paraqitet mjaft i larmishëm. Shqipja ka një sistem të pasur formash mënyrore dhe kohore, një pjesë të e cilave janë të trashëguara nga një periudhë e hershme, një pjesë janë kryer gjatë evolucionit të saj historik. Folja ka gjashtë mënyra; (dëftore, lidhore, kushtore, habitore, dëshirore, urdhërore) dhe tri forma të pashtjelluara (pjesore, paskajore dhe përcjellore). Koha e ardhshme ndërtohet në mënyre analitike, me dy forma: me do (forma e foljes dua) + lidhore (do të punoj) dhe me foljen ndihmëse kam + paskajore (kam për të punuar). Rendi i fjalëve në fjali është përgjithësisht i lirë, por më i zakonshmi është rendi: kryefjalë + folje + objekt. Leksiku përbëhet nga fjalë me preardhje vendase e nga fjalë të huazuara. Fjalët me burim vendas trashëgohen nga periudha e lashtë indoevropiane (ditë, natë, dimër, motër, jani, etj.), ose janë formuara më vonë, me mjete të shqipes (ditor, dimëror, i përnatshëm). Për fjalët e huazuara qe disa mendojnë vijnë nga gjuhët e popujve me të cilët shqiptarët kanë pasur marrëdhënie gjatë shekujve, greqishtja e vjetër dhe e re, latinishtja e gjuhët romane, gjuhët sllave, turqishtja, frëngjishtja, është një proces i gjate ne diskutim dhe analizim. Kjo për arsyen e thjeshte sepse burimi i pare i tyre dyshohet se është përsëri gjuha shqipe e folur. Metodat e krahasimit ne shkencën e Entomologjisë nuk janë akoma ne nivelin e saktësisë se duhur përderisa nuk arrihet te zbërthehet ne njësinë minimale kuptimi logjik i simbolo-shkronjave te alfabetit grek dhe atij latin. == Përhapja e gjuhës shqipe == Shqipja flitet sot nga më se gjashtë milionë vetë në Republikën e Shqipërisë, në Kosovë, në viset shqiptare të Maqedonisë së Veriut, të Malit të Zi, të Serbisë jugore, si dhe në viset e Çamërisë në Greqi. Shqipja flitet gjithashtu, në ngulimet shqiptare në Itali, në Greqi, në Bullgari, në Ukrainë, si dhe në shqiptarë të mërguar në viset e ndryshme të botës para Luftës se Dytë Botërore dhe në këtë dhjetëvjeçarin e fundit. Gjuha shqipe mësohet dhe studiohet në disa universitete dhe qendra albanologjike në bote, si në Paris, Romë, Napoli, Kozencë, Palermo, Shën Pjetërburg (Leningrad), Pekin, München, Bukuresht, Selanik, Sofie, etj. == Studimet për gjuhën shqipe == Gjuha dhe kultura e shqiptarëve, lashtësia dhe karakteri origjinal i tyre, kanë tërhequr prej kohësh vëmendjen e studiuesve të huaj dhe shqiptarë që në shekullin XVIII dhe më parë. Në mënyrë të veçantë, gjuha, historia dhe kultura e shqiptarëve, tërhoqi vëmendjen e botës gjermane. Me të u mor edhe një filozof i madh, siç ishte [[Gotfried Leibniz]], që punoi një shekull para lindjes së gjuhësisë krahasimtare. Ai mendonte, se studimi krahasues i gjuhëve ishte themelor për të ndërtuar një histori universale të botës, për ta kuptuar dhe për ta shpjeguar atë. Në disa letra, qe ai i shkruante një bibliotekari të Bibliotekës Mbretërore të Berlinit, në fillim të shekullit XVIII, shprehet edhe për natyrën dhe prejardhjen e gjuhës shqipe dhe pas disa luhatjeve, arriti në përfundimin, se shqipja është gjuha e ilirëve të lashtë. Megjithatë, studimet shkencore për gjuhën shqipe, si dhe për shumë gjuhë të tjera, nisën pas lindjes së gjuhësisë historike-krahasuese nga mesi i shekullit XIX. Një nga themeluesit e kësaj gjuhësie, dijetari gjerman Franz Bopp, arriti të provonte që në vitin 1854, se shqipja bënte pjesë në familjen e gjuhëve indoevropiane dhe se zinte një vend të veçantë në këtë familje gjuhësore. Pas tij, studiues të tjerë, si G. Meyer, H. Pedersen, N. Jokli, studiuan aspekte të ndryshme të leksikut dhe të strukturës gramatikore të gjuhës shqipe. G. Meyer do të hartonte që në vitin 1891 një Fjalor etimologjik të Gjuhës shqipe (Etymologisches Wörterbuch der albanesischen Sprache, Strasburg 1891), i pari fjalor i këtij lloji për shqipen. Përveç këtyre, një varg i madh gjuhëtarësh të huaj, si F. Miclosich, G. Weigand, C. Tagliavini, St. Man, E. Hamp, A. Desnickaja, H. Ölberg, H. Mihaescu, W. Fredler, O. Bucholtz, M. Huld, G. B. Pellegrini, etj. kanë dhënë kontribute të shënuara për studimin e historisë së gjuhës shqipe, të problemeve që lidhen me prejardhjen e saj, me etimologjinë, fonetikën dhe gramatikën historike, si edhe në studimin e gjendjes së sotme të shqipes. Ndërkohë, krahas studimeve për gjuhën shqipe të albanologëve të huaj, lindi dhe u zhvillua edhe gjuhësia shqiptare. Ajo i ka fillimet e saj që në shekullin XVII, kur Frang Bardhi botoi të parin fjalor të gjuhës shqipe “Dictionarium Latino-Epiroticum” (1635). Gjatë Rilindjes Kombëtare u botuan disa gramatika të gjuhës shqipe. Kështu, në vitin 1864, Dhimitër Kamarda, nga arbëreshët e Italisë, botoi veprën “Laggio della grammatica comparata sulla lingua albanese”, Livorno 1864, vëll.II “L’Apendice al saggio dalla gramatica comparata sulla lingua albanese”, Prato 1866. Më 1882, Kostandin Kristoforidhi botoi “Gramatikën e gjuhës shqipe” dhe më 1806, Sami Frashëri botoi “Shkronjëtoren e gjuhës shqipe”, dy vepra gjuhësore të rëndësishme të shekullit XIX për gramatologjinë e gjuhës shqipe. Nga fundi i shekullit XIX, Kostandin Kristoforidhi përgatiti edhe një “Fjalor të gjuhës shqipe”, i cili u botua në vitin 1904 dhe përbën veprën më të rëndësishme të leksikografisë shqiptare, që u botua para Luftës se Dytë Botërore. Në vitin 1909, botohet Fjalori i shoqërisë “Bashkimi”. Pas shpalljes së Pavarësisë, u botuan një varg gramatikash dhe fjalorë dygjuhësh, për të plotësuar nevojat e shkollës dhe të kulturës kombëtare. Në fushën e gramatikës u shqua sidomos Prof. Dr. Aleksandër Xhuvani. Aleksandër Xhuvani (1880-1961) kreu studimet e larta në Universitetin e Athinës. Veprimtaria e tij për studimin e gjuhës shqipe dhe arsimin kombëtar, e nisi që gjatë periudhës së Rilindjes Kombëtare. Bëri një punë të madhe për pajisjen e shkollës sonë me tekste të gjuhës shqipe, të letërsisë, të pedagogjisë dhe të psikologjisë. Drejtoi e punoi për hartimin e udhëzuesve drejtshkrimorë në vitet 1949, 1951, 1954, 1956. Pati një veprimtari të gjerë në fushën e pastërtisë së gjuhës shqipe e të pasurimit të saj dhe botoi veprën “Për pastërtinë e gjuhës shqipe” (1956). Bashkëpunoi me profesorin Eqrem Çabej, për hartimin e veprave “Parashtesat” (1956) dhe “Prapashtesat e gjuhës shqipe” (1962), trajtesa themelore në fushën e fjalëformimit të gjuhës shqipe. Ai botoi gjithashtu edhe një varg punimesh monografike për pjesoren, paskajoren dhe parafjalët e gjuhës shqipe. Ai ishte njohës i mirë dhe mbledhës i pasionuar i visarit leksikor të gjuhës së popullit. Fjalët dhe shprehjet e mbledhura, u botuan pjesërisht pas vdekjes, në formën e një fjalori. Përgatiti një botim të dytë të “Fjalorit të gjuhës shqipe” të Kristoforidhit (1961). Vepra e plotë e tij, e projektuar në disa vëllime, ende nuk është botuar. Në vitin 1980 është botuar vëllimi i parë. Një zhvillim më të madh njohu gjuhësia shqiptare në gjysmën e dytë të shekullit XX, kur u krijuan edhe institucione shkencore të specializuara, si Universiteti i Tiranës, Universiteti i Prishtinës dhe Akademia e Shkencave, Universiteti i Shkodrës, më vonë, Universiteti i Elbasanit, Universiteti i Gjirokastrës, Universiteti i Vlorës, Universiteti i Tetovës, etj. Gjatë kësaj periudhe, u hartuan një varg veprash përgjithësuese nga fusha të ndryshme të gjuhësisë. Në fushën e leksikologjisë dhe të leksikografisë, përveç studime leksikologjike, u hartuan edhe një varg fjalorësh të gjuhës shqipe dhe fjalori dygjuhësh, nga të cilët, më kryesorët janë: “Fjalori i gjuhës shqipe” (1954), “Fjalori i gjuhës së sotme shqipe” (1980), “Fjalori i shqipes së sotme” (1984), “Fjalori drejtshkrimor i gjuhës shqipe” (1976), “Drejtshkrimi i gjuhës shqipe” (1973), etj. Kohët e fundit kanë dalë edhe “Fjalor frazeologjik i gjuhës shqipe” (2000) dhe “Fjalor frazeologjik ballkanik” (1999). Në fushën e dialektologjisë është bërë përshkrimi e studimi i të gjithë të folurave të shqipes dhe është hartuar “Atlasi dialektologjik i gjuhës shqipe”, një vepër madhore që pritet të dalë së shpejti nga shtypi. Është bërë gjithashtu, studimi i fonetikës dhe i strukturave gramatikore të gjuhës shqipe përmes studimeve të veçanta dhe përmes gramatikave të ndryshme, niveleve të ndryshme, nga të cilat, më e plota është “Gramatika e gjuhës shqipe” I Morfologjia (1995), II Sintaksa (1997), hartuar nga Akademia e Shkencave, në bashkëpunim me Universitetin e Tiranës, me kryeredaktor Mahir Domin. Një vend të gjerë në studimet gjuhësore të këtij gjysmëshekulli, kanë zënë problemet e historisë së gjuhës shqipe, problemet e etnogjenezës së popullit shqiptar e të gjuhës shqipe, të etimologjisë, të fonetikës dhe të gramatikës historike, etj. Disa nga veprat themelore në këto fusha janë: "Studime etimologjike në fushë të shqipes” në 7 vëllime, nga E.Çabej; “Meshari” i Gjon Buzukut (E.Çabej); “Gramatika historike e gjuhës shqipe” (Sh. Demiraj); “Fonologjia historike e gjuhës shqipe” (Sh. Demiraj); “Gjuhësia ballkanike” (Sh. Demiraj), etj. Eqrem Çabej (1908-1980). Studiuesi më i shquar i historisë së gjuhës shqipe dhe një nga personalitetet më në zë të kulturës shqiptare. Pasi bëri studimet e para në vendlindje (Gjirokastër), studimet e larta i kreu në Austri, në fushën e gjuhësisë së krahasuar indoevropiane. Pas mbarimit të studimeve, kthehet në atdhe dhe fillon veprimtarinë shkencore e arsimore në vitet ’30 të këtij shekulli dhe punoi në këto fusha për një gjysëm shekulli, duke lënë një trashëgimi të pasur shkencore. Eqerem Çabej solli dhe zbatoi në gjuhësinë shqiptare metodat dhe arritjet shkencore të gjuhësisë evropiane, duke kontribuar shumë në ngritjen e nivelit shkencor të studimeve gjuhësore shqiptare. Eqerem Cabej punoi shumë në disa fusha të dijes, por u shqua sidomos në fushën e historisë së gjuhës, në trajtimin e problemeve të origjinës së gjuhës shqipe, të autoktonisë së shqiptarëve e të etimologjisë dhe të filologjisë së teksteve të vjetra. Veprat themelore të tij janë: “Studime etimologjike në fushë të shqipes”, në shtatë vëllime, I “Hyrje në historinë e gjuhës shqipe”, II “Fonetikë historike” (1958), “Meshari i Gjon Buzukut” (1968), “Shqiptarët midis perëndimit dhe lindjes” (1944). Ai është bashkautor edhe në një varg veprash në fushën e gjuhës së sotme, siç janë: “Fjalor i gjuhës shqipe” (1954), “Rregullat e drejtshkrimit të gjuhës shqipe” (1972), “Fjalori drejtshkrimor”. Përveç veprave, ai ka botuar një varg studimesh në revista shkencore brenda e jashtë vendit dhe ka mbajtur dhjetëra referate e kumtesa në kongrese e konferenca kombëtare e ndërkombëtare, të cilat kanë bërë të njohura arritjet e gjuhësisë shqiptare në botë, duke rritur kështu prestigjin e saj. Veprat e Prof. Eqrem Çabej janë botuar në tetë vëllime, në Prishtinë, me titullin “Studime gjuhësore”. Me veprimtarinë e shumanshme shkencore e me nivel të lartë, Eqrem Çabej ndriçoi shumë probleme të gjuhës shqipe dhe të kulturës shqiptare, duke argumentuar lashtësinë dhe origjinën ilire të saj, vitalitetin e saj ndër shekuj dhe marrëdhëniet me gjuhët dhe kulturat e popujve të tjerë. Gjatë kësaj periudhe, gjuhësia shqiptare zgjidhi edhe problemin e gjuhës shqipe letrare kombëtare, të njësuar me çështjet teorike të së cilës është marrë veçanërisht prof. Androkli Kostallari. Në kuadrin e punës që është bërë në fushën e gjuhësisë normative dhe të kulturës së gjuhës, janë hartuar dhe një numër i madh fjalorësh terminologjikë për degë të ndryshme të shkencës e të teknikës. Përveç veprave të shumta që janë botuar në fushën e gjuhësisë, veprimtaria e gjuhësisë studimore e studiuesve shqiptarë pasqyrohet në botimin e disa revistave shkencore, nga të cilat më kryesoret sot, janë: “Studime filologjike” (Tiranë); “Gjuha shqipe” (Prishtinë); “Studia albanica” (Tiranë); “Jehona” (Shkup); etj. Studime te rëndësishme mbi gjuhën shqipe janë bërë nga gjuhëtarë në Kosovë, Maqedoninë e Veriut, Mal i Zi, ku janë botuar një numër i konsiderueshëm veprash mbi historinë e gjuhës shqipe, fonetikën, gramatikën, leksikun etj. Prof. Idriz Ajeti shquhet për kontributin e veçantë që ka dhënë në këtë fushë. Kontribut të veçantë për gjuhen shqipe kanë dhenë edhe shqiptaret e vendosur në Itali, të njohur si “[[arbëreshë|Arbëresh]]”. Disa nga figurat më të shquara të gjuhësisë shqiptare të këtyre dy shekujve të fundit, janë: [[Dhimitër Kamarda]] (arbëresh i Italisë), [[Kostandin Kristoforidhi]], [[Sami Frashëri]], Aleksandër Xhuvani, [[Eqerem Çabej]], [[Selman Riza]], [[Kostaq Cipo]], [[Mahir Domi]], [[Shaban Demiraj]], [[Androkli Kostallari]], [[Idriz Ajeti]], [[Gjovalin Shkurtaj]] etj. Ekziston një qasje e re studimore që tregon origjinën e lashtë te gjuhes duke përdorur së bashku logjikën, filozofinë dhe etimologjinë. Pionieri në këtë qasje të re është [[Petro Zheji]] i cili përfundoi punën e tij unike me librin e tij të fundit "Roli mesianik i shqipes" botuar në vitin 2015. Ai prezanton një mënyrë të re të klasifikimit të gjuhëve, në semantike dhe simbolike. Ai mendon se gjuha e vetme simbolike e mbijetuar është gjuha shqipe, me ane te simboleve te gjuhes shqipe ne mund të copëtojmë secilen fjale te cdo gjuhe dhe të gjejmë kuptimin e saj motivues në të. Për të demonstruar teorinë e tij ai merr 863 shembuj në shumë gjuhë: Kineze, Sanskritishte, Anglishte, Rusishte, Hindishte, Turqishte, Greqishte, Latinishte, Hebraishte, Gjermanishte, proto-gjermanishte, italishte, japoneze, indonezishte dhe persishte. Rrënjët primordiale të gjuhës shqipe u mbuluan edhe në librin e tij "Libri i aforizmave" i botuar në vitin 2012.<ref>Balliu, Suadela (2015-03-21), [http://www.arberianews.com/petro-zheji-nje-profet-per-gjuhen-shqipe/ Petro Zheji, një profet për gjuhën shqipe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180127083900/http://www.arberianews.com/petro-zheji-nje-profet-per-gjuhen-shqipe/ |date=27 janar 2018 }}, Arberia News</ref> === Bibliografia === * Ajeti, Idriz. “La présence de l’albanais dans les parlers des populations slaves de la Péninsule balkanique à la lumière de la langue et de la toponymie”, ''[[Studia Albanica]]'' 2 (1968): 131–6. * Ajeti, Idriz. “Për historinë e marrëdhënieve të hershme gjuhësore shqiptare-sllave”, ''[[Studime Filologjike]]'' 4 (1972): 83–94 (reprint in ''Gjurmime albanologjike – Seria e shkencave filologjike II – 1972''. Prishtina: 1974, fq.&nbsp;33–44). * Arapi, Inna. ''Der Gebrauch von Infinitiv und Konjunktiv im Altalbanischen mit Ausblick auf das Rumänische''. Hamburgu: Kovač, 2010. * Areddu, Alberto G.,"Un'ipotesi balcanica per il Nuragico", ''[[Quaderni di Semantica]]'' X, 2024. * Banfi, Emanuele. ''Linguistica balcanica''. Bolonja: Zanichelli, 1985. * Banfi, Emanuele. ''Storia linguistica del sud-est europeo: Crisi della Romània balcanica tra alto e basso medioevo''. Milano: Franco Angeli, 1991. * Bonnet, Guillaume. ''Les mots latins de l’albanais''. Parisi/Montreali: L'Harmattan, 1998. * [[Franz Bopp|Bopp, Franz]]. “Über das Albanesische in seinen verwandtschaftlichen Beziehungen”, in ''Königliche Preußische Akademie der Wissenschaften. Abhandlungen der philosophisch-historischen Klasse''. Berlin: J. Stargardt, 1855, fq.&nbsp;459–549. * Boretzky, Norbert. ''Der türkische Einfluss auf das Albanische''. 2 vëll. vëll. 1: ''Phonologie und Morphologie der albanischen Turzismen''; vël. 2: ''Wörterbuch der albanischen Turzismen''. Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 1975. * Buchholz, Oda & Wilfried Fiedler. ''Albanische Grammatik''. Lajpcigu: VEB Verlag Enzyklopädie, 1987. * [[Eqrem Çabej|Çabej, Eqrem]]. “Disa probleme themelore të historisë së vjetër të gjuhës shqipe”, ''Buletin i Universitetit Shtetëror të Tiranës. Seria e Shkencave Shoqërore'' 4 (1962): 117-148 (In German''Studia Albanica'' 1 (1964)) * Çabej, Eqrem. “Zur Charakteristik der lateinischen Lehnwörter im Albanischen”, ''Revue roumaine de linguistique'' 7, vol. 1 (1962): 161–99 (In Albanian “Karakteristikat e huazimeve latine të gjuhës shqipe”, ''Studime Filologjike'' 2 (1974): 14-51) * Çabej, Eqrem. “Rreth disa çështjeve të historisë së gjuhës shqipe”, ''Buletin i Universitetit Shtetëror të Tiranës. Seria e Shkencave Shoqërore'' 3 (1963): 69-101. (In Romanian ''Studii și cercetări lingvistiche'' 4 (1954)) * Çabej, Eqrem. “Mbi disa rregulla të fonetikës historike të shqipes”, ''Studime Filologjike'' 2 (1970): 77-95 (In German “Über einige Lautregeln des Albanischen”, ''[[Die Sprache]]'' 18 (1972): 132–54) * Çabej, Eqrem. “L'ancien nom national des albanais”, ''Studia Albanica'' 1 (1972): 1-40. * Çabej, Eqrem. “Problemi i vendit të formimit të gjuhës shqipe”,''Studime Filologjike'' 4 (1972): 3-27. * Çabej, Eqrem. ''Studime etimologjike në fushë të shqipes''. 7 vëll. Tiranë: Akademia et Shkencave e Republikës Popullore të Shqipërisë, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, 1976–2014. * Camaj, Martin. ''Albanische Wortbildung''. Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 1966. * Camaj, Martin. ''Albanian Grammar''. Trans. Leonard Fox. Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 1984. * Camarda, Demetrio. ''[https://books.google.com/books?id=YWQCAAAAQAAJ&printsec=frontcover&dq=Saggio+di+grammatologia+comparata+sulla+lingua+albanese&cd=2#v=onepage&q&f=false Saggio di grammatologia comparata sulla lingua albanese]''. Livorno: Successore di Egisto Vignozzi, 1864. * Camarda, Demetrio. ''[https://books.google.com/books?id=syYTAAAAYAAJ&pg=PT238&dq=Appendice+al+Saggio+di+grammatologia+sulla+lingua+albanese&cd=2#v=onepage&q&f=false Appendice al saggio di grammatologia comparata sulla lingua albanese]''. Prato, 1866. * Campbell, George L., ed. ''Compendium of the World's Languages'', bot. i 2-të. Vol. 1: ''Abaza to Kurdish'', s.v. “Albanian”. Londra/Nju Jork: Routledge, 2000, pp. 50–7. * [[Wacław Cimochowski|Cimochowski, Wacław]]. “Recherches sur l'histoire du sandhi dans la langue albanaise”, ''Lingua Posnaniensis'' 2 (1950): 220–55. * Cimochowski, Wacław. “Des recherches sur la toponomastique de l'Albanie”, ''Lingua Posnaniensis'' 8 (1960): 133–45. * Cimochowski, Wacław. “Pozicioni gjuhësor i ilirishtes ballkanike në rrethin e gjuhëve indoevropiane”, ''Studime Filologjike'' 2 (1973). * Demiraj, Bardhyl. ''Albanische Etymologien: Untersuchungen zum albanischen Erbwortschatz''. Amsterdam–Atlanta: Rodopi, 1997. * [[Shaban Demiraj|Demiraj, Shaban]]. “Albanian”, in ''[https://books.google.com/books?id=vwUMNCYbLL0C&printsec=frontcover&dq=The+Indo-European+Languages,+Anna+Giacalone+Ramat+and+Paolo+Ramat&hl=en&ei=RoLuS4jZL4T78Ab9x9D9Cg&sa=X&oi=book_result&ct=book-thumbnail&resnum=1&ved=0CCkQ6wEwAA#v=onepage&q&f=false The Indo-European Languages]''. Edited by Anna Giacalone Ramat dhe Paolo Ramat. Londra/Nju Jork: Routledge, 1998, fq. 480–501. * Demiraj, Shaban. ''Gramatikë historike e gjuhës shqipe'', bot. i 2-të i përmbledhur, Tirana: Akademia e Shkencave e Shqipërisë, 2015 (bot. i parë, 1986). * Demiraj, Shaban. ''Gjuha shqipe dhe historia e saj''. Tirana: Shtëpia botuese e librit universitar, 1988. * Demiraj, Shaban. ''Fonologjia historike e gjuhës shqipe''. (Akademia e Shkencave e Shqiperise. Instituti i Gjuhesise dhe i Letersise). Tirana: TOENA, 1996. * Demiraj, Shaban. ''Prejardhja e shqiptarëve në dritën e dëshmive të gjuhës shqipe''. Tirana: Shkenca, 1999. * De Simone, Carlo. “Gli illiri del Sud. Tentativo di una definizione”, ''Iliria'' 1 (1986). * Desnickaja, Agnija. ''Albanskij jazyk i ego dialekty''. Leningrad: Nauka, 1968. * Desnickaja, Agnija. “Language Interferences and Historical Dialectology”, ''Linguistics'' 113 (1973): 41–57. * Desnickaja, Agnija. ''Osnovy balkanskogo jazykoznanija''. Leningrad: Nauka, 1990. * [[Mahir Domi|Domi, Mahir]]. “Prapashtesa ilire dhe shqipe, përkime dhe paralelizma”, ''Studime Filologjike'' 4 (1974). * Domi, Mahir. “Considérations sur les traits communs ou parallèles de l'albanais avec les autres langues balkaniques et sur leur étude”, ''Studia Albanica'' 1 (1975). * Fortson IV, Benjamin W. “Albanian”, in ''[https://books.google.com/books?id=5hOtPBF6XWwC&printsec=frontcover&dq=%27Indo-European+Language+and+Culture:++An+Introduction%27&cd=1#v=onepage&q&f=false Indo-European Language and Culture: An Introduction]'', bot. i 2-të. Malden: Wiley-Blackwell, 2010, fq. 446–58 (bot. i parë 2004, fq.&nbsp;390–9). * Gjinari, Jorgji. “Për historinë e dialekteve të gjuhës shqipe”,''Studime Filologjike'' 4 (1968). * Gjinari, Jorgji. “Mbi vazhdimësinë e ilirishtes në gjuhën shqipe”,''Studime Filologjike'' 3 (1969). * Gjinari, Jorgji. “Struktura dialektore e shqipes e parë në lidhje me historinë e popullit”, ''Studime Filologjike'' 3 (1976). * Gjinari, Jorgji. “Dëshmi të historisë së gjuhës shqipe për kohën dhe vendin e formimit të popullit shqiptar”, ''Studime Filologjike''3 (1982). * Gjinari, Jorgji. ''Dialektologjia shqiptare''. Prishtina: Universiteti, 1970. * Gjinari, Jorgji, Bahri Beci, Gjovalin Shkurtaj dhe Xheladin Gosturani, ''Atlasi dialektologjik i gjuhës shqipe'', vëll. 1, Napoli: Università degli Studi di Napoli L’Orientali, 2007. * [[Eric P. Hamp|Hamp, Eric P.]], “Albanian”, në ''Encyclopedia of language and linguistics'', 2 vëll., redaktuar nga R. E. Asher, Oksford: Pergamon, 1994, fq.&nbsp;1:65–7. * Huld, Martin E., ''Basic Albanian etymologies''. Columbus (Ohio): Slavica Publishers, 1984. * Katičić, Radoslav. ''Ancient languages of the Balkans''. 2 vols. Haga/Parisi: Mouton, 1976. * Kopitar, Jernej K. “Albanische, walachische und bulgarische Sprache”, ''Jahrbücher der Literatur (Wien)'' 46 (1829): 59–106. * [[Paul Kretschmer|Kretschmer, Paul]]. ''[https://books.google.com/books?id=f00TAAAAYAAJ&printsec=frontcover&dq=Einleitung+in+die+Geschichte+der+griechischen+Sprache&cd=1#v=onepage&q&f=false Einleitung in die Geschichte der griechischen Sprache]''. Göttingen, 1896. * Kretschmer, Paul. “Sprachliche Vorgeschichte des Balkans”,''Revue internationale des études balkaniques'' 2, no. 1 (1935): 41–8. * Lloshi, Xhevat. “Substandard Albanian and Its Relation to Standard Albanian”, in ''Sprachlicher Standard und Substandard in Südosteuropa und Osteuropa: Beiträge zum Symposium vom 12.-16. Oktober 1992 in Berlin''. Edited by Norbert Reiter, Uwe Hinrichs & Jirina van Leeuwen-Turnovcova. Berlini: Otto Harrassowitz, 1994, fq.&nbsp;184–94. * Lloshi, Xhevat. “Albanian”, in ''Handbuch der Südosteuropa-Linguistik''. Edited by Uwe Hinrichs. Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 1999, fq.&nbsp;277–99. * Lloshi, Xhevat. ''[https://books.google.com/books?id=9_gXTda0HS8C&pg=PA191&dq=gjuha+letrare+dhe+gjuha+standarde#v=onepage&q&f=false Rreth alfabetit të shqipes: me rastin e 100-vjetorit të Kongresit të Manastirit]''. Skopje–Prishtina–Tiranë: Logos-A, 2008. * [[Maximilian Lambertz|Lambertz, Maximilian]]. ''Lehrgang des Albanischen''. 3 vols., vol. 1: ''Albanisch-deutsches Wörterbuch''; vol. 2: ''Albanische Chrestomathie''; vol. 3: ''Grammatik der albanischen Sprache''. Berlin: [[Deutscher Verlag der Wissenschaften]] 1954; Berlin 1955; Halle an der Saale 1959. * [[J. P. Mallory|Mallory, J.P.]] & [[Douglas Q. Adams|D. Q. Adams]]. “Albanian language”, në ''Encyclopedia of Indo-European culture''. Londra: Fitzroy Dearborn, 1997, fq.&nbsp;8–11. * Matzinger, Joachim. “Die Albaner als Nachkommen der Illyrier aus der Sicht der historischen Sprachwissenschaft”, në ''Albanische Geschichte: Stand und Perspektiven der Forschung''. Edited by Oliver Jens Schmitt & Eva Frantz. Mynihu: R. Oldenburg Verlag, 2009, fq.&nbsp;13–35. * Matzinger, Joachim. “Der lateinisch-albanische Sprachkontakt und seine Implikationen für Vorgeschichte des Albanischen und der Albaner”, në ''Südosteuropäische Romania: Siedlungs-/Migrationsgeschichte und Sprachtypologie''. Edited by Wolfgang Dahmen et al. Tybingen: Narr Verlag, 2012, fq.&nbsp;75–103. * Mayer, Anton. ''Die Sprache der alten Illyrier''. 2 vëll. Vjena: Österreichische Akademie der Wissenschaften, 1957/1959. * Mann, Stuart E. ''An Albanian Historical Grammar''. Hamburgu: Helmut Buske, 1977. * [[Gustav Meyer|Meyer, Gustav]]. “[https://books.google.com/books?id=E-IGAAAAQAAJ&printsec=frontcover&dq=Albanesische+Studien&cd=1#v=onepage&q&f=false Albanesische Studien I. Die Pluralbildungen der albanesischen Nomina]”, in ''Sitzungsberichte der philosophisch-historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften'' 104 (1883): 257–362. * [[Franc Miklošič|Miklošič, Franz]]. ''Albanische Forschungen''. 2 vols., vol. 1: ''Die slavischen Elemente im Albanischen''; vol. 2: ''Die romanischen Elemente im Albanischen''. Vjena: Karl Gerold's Sohn, 1870. * Mihăescu, Haralambie. “Les éléments latins de la langue albanaise”, ''Révue des études sud-est européennes'' 4 (1966): 5–33, 323–53. * Mihăescu, Haralambie. ''La langue latine dans le sud-est de l’Europe''. Bukureshti: Editura Academiei; Parisi: Les Belles Lettres, 1978. * Newmark, Leonard, Philip Hubbard dhe Peter Prifti, ''Standard Albanian: A Reference Grammar for Students''. Stanford: Stanford University Press, 1982. * Ölberg, Hermann. “Einige Uberlegungen zur Autochtonie der Albaner auf der Balkanhalbinsel”, in ''Akten der internationalen albanologischen Kolloquiums, Innsbruck, 1972, zum Gedächtnis an Norbert Jokl''. Edited by Hermann M. Ölberg. Innsbruck: Institut für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck, 1977. * Ölberg, Hermann. “Kontributi i gjuhësisë për çështjen e atdheut ballkanik të shqiptarëve”, ''Studime Filologjike'' 3 (1982). * Omari, Anila. ''Marrëdhëniet gjuhësore shqiptaro-serbe''. Tiranë: Botimet albanologjike, 2012. * Pedersen, Holger. “Bidrag til den albanesiske Sproghistorie”, ''Festskrift til Vilhelm Tomsen''. Kopenhaga: Gyldendal, 1894, fq.&nbsp;246–57. * Pedersen, Holger. “Albanesisch”, ''Kritischer Jahrbericht'' 9, vol. 1 (1905): 206–17. Erlangen (1909). * Pellegrini, Giovan Battista. “I rapporti linguistici interadriatici e l’elemento latino dell’albanese”, ''Abruzzo'' 19 (1980): 31-71. * Pellegrini, Giovan Battista. “Disa vëzhgime mbi elementin Latin të shqipes” [Some observations on the Latin element of the Albanian language], ''Studime Filologjike'' 3 (1982); (in Italian) “Alcune osservazioni sull’elemento latino dell’albanese”, ''Studia Albanica'' 1983: 63–83. * Pellegrini, Giovan Battista. ''Avviamento alla linguistica albanese''. Edizione rinnovata. Rende: Università degli studi della Calabria, Centro editoriale e librario, 1997. * Pisani, Vittore. “L’albanais et les autres langues indo-européennes”, in ''Mélanges Henri Grégoire II''. Brukseli, 1950, fq.&nbsp;519–38; reprint in ''Saggi di linguistica storica: Scritti scelti''. Torino: Rosenberg & Sellier, 1959, fq.&nbsp;96–114. * Pisani, Vittore. “Les origines de la langue albanaise, questions de principe et de méthode”, ''Studia Albanica'' 1 (1964): 61–8. * Pisani, Vittore. “Sulla genesi dell'albanese”, in ''Akten der internationalen albanologischen Kolloquiums, Innsbruck, 1972, zum Gedächtnis an Norbert Jokl''. Edited by Hermann M. Ölberg. Innsbruck: Institut für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck, 1977, fq.&nbsp;345–66. * [[Vladimir Orel|Orel, Vladimir]]. ''Albanian Etymological Dictionary''. Leida: Brill, 1998. * Orel, Vladimir. ''[https://books.google.com/books?id=xvKH56aT5mEC&printsec=frontcover&dq=Concise+Historical+Grammar+of+the+Albanian+Language&cd=1#v=onepage&q&f=false A Concise Historical Grammar of the Albanian Language: Reconstruction of Proto-Albanian]''. Leida: Brill, 2000. * Price, Glanville (red.), ''Encyclopedia of the Languages of Europe'', s.v. “Albanian”, Oksford: Blackwell, 1998, fq. 4–8. * Riza, Selman. ''Studime albanistike''. Prishtina 1979. * Rusakov, Alexander. “Albanian”, në ''The Indo-European Languages'', bot. i 2-të. Edited by Mate Kopović. Londra/Nju Jork: Routledge, 2014, fq.&nbsp;552–608. * Schumacher, Stefan dhe Joachim Matzinger, ''Die Verben des Altalbanischen: Belegwörterbuch, Vorgeschichte und Etymologie'', Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 2013. * Svane, Gunnar, ''Slavische Lehnwörter im Albanischen'', Århus: Aarhus University Press, 1992. * Tagliavini, Carlo. ''La stratificazione del lessico albanese: Elementi indoeuropei''. Bolonja: Casa editrice Prof. Riccardo Pàtron, 1965. * Thumb, Albert. “Altgriechische Elemente des Albanesischen”,''[[Indogermanische Forschungen]]'' 26 (1909): 1–20. * Topalli, Kolec. ''Theksi në gjuhën shqipe''. Tiranë: Shtëpia Botuese Enciklopedike, 1995. * Topalli, Kolec. ''Fonetika historike e gjuhës shqipe''. Tiranë: Shtëpia Botuese Dituria, 2007. * Topalli, Kolec. ''Sistemi foljor i gjuhës shqipe''. Plejad, Tiranë 2010. * Topalli, Kolec. ''Gramatikë historike e gjuhës shqipe''. Qendra e Studimeve Albanologjike, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, Tiranë 2011. * Topalli, Kolec. ''Fjalor etimologjik i gjuhës shqipe''. Durrës: Jozef, 2017. * von Hahn, Johann Georg. ''Albanesische Studien''. 3 vëll. Jena: F. Mauko, 1854. * [[Calvert Watkins|Watkins, Calvert]]. “Proto-Indo-European: Comparison and Reconstruction”, in ''The Indo-European Languages''. Edited by Anna Giacalone Ramat & Paolo Ramat. Londra-Nju Jork: Routledge, 1998, pp. 25–73. * Ylli, Xhelal. ''Das slawische Lehngut im Albanischen''. 2 vëll., vëll. 1: ''Lehnwörter''; vëll. 2: ''Ortsnamen''. Mynihu: Otto Sagner, 1997/2000. * Ylli, Xhelal dhe Andrej N. Sobolev. ''Albanskii gegskii govor sela Muhurr''. Mynihu: Biblion Verlag, 2003. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/3-932331-36-2|3-932331-36-2]] * Zheji, Petro. ''Roli mesianik i shqipes: shembja e Kullës së Babelit''. Tiranë: UET Press, 2015. * Zheji, Petro. ''Libri i aforizmave''. Tiranë: Media Print, 2012. ISBN 9789928080813. == Referime == {{Reflist|3}} == Shiko dhe këtë == {{Wiktionary}} {{Libri|Gjuha jonë|Gjuha jonë}}– Libër didaktik për mësimin e gjuhës shqipe * [[SQ Spell Checker]] * [[Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe]] * [[Toskërishtja]] * [[Gegërishtja]] * [[Arbërishtja (Itali)]] * [[Arbërishtja (Greqi)]] * [[Gjuha ilire]] == Vegla elektronike == * [http://www.fjalori.shkenca.org/ Fjalori i Gjuhës së Sotme Shqipe, online me rreth 40.000 fjalë.] * [https://web.archive.org/web/20180601063511/http://drejtshkrimi.net/ Drejtshkrimi i gjuhës shqipe] * [http://www.shkenca.org/k6i/index_sq.html Fjalor i gjuhës shqipe për programet Aspell dhe Ispell] * [http://vargmal.org/shqip Prektora 1 - Përshtatje shqip e tastierës për Windows XP (ë, ç, é, â, ô)] * [http://www.learnalbanianlanguage.com/ Mësoni gjuhen shqipe online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517030921/http://www.learnalbanianlanguage.com/ |date=17 maj 2008 }} * [https://addons.mozilla.org/en-US/firefox/addon/5485/ Fjalor drejtshkrimor i gjuhës shqipe për Firefox dhe Thunderbird (530.000 fjalë e trajta fjalësh)] * [https://web.archive.org/web/20110403021518/http://www.portashqipe.com/gjuha_shqipe/ Porta Shqipe | Gjuha Shqipe] [[Kategoria:Gjuha shqipe| ]] [[Kategoria:Gjuhë në Shqipëri]] [[Kategoria:Gjuhë në Kosovë]] [[Kategoria:Gjuhë në Maqedoni të Veriut]] [[Kategoria:Gjuhë në Mal të Zi]] [[Kategoria:Gjuhë në Itali]] [[Kategoria:Gjuhë indo-evropiane|Shqip]] [[Kategoria:Gjuhë të Europës]] evousqju2m99erbh3anofaigw38it0l 3027783 3027782 2026-08-24T18:53:54Z Torvalu4 40844 /* Korrespondencat fonologjike shqiptare-PIE */ 3027783 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = shqip / arbërisht | nativename = | pronunciation = {{IPA|sq|ʃcip||sq-shqip.oga}}<br />{{IPA|sq|ˈɟuha ˈʃcipɛ|}}<br />{{IPA|sq|aɾbəˈɾiʃt|}} | states = {{Plainlist| * [[Languages of Albania|Albania]] * [[Languages of Kosovo|Kosovo]] * [[Languages of Greece|Greece]] * [[Languages of Italy|Italy]] * [[Languages of Montenegro|Montenegro]] * [[Languages of North Macedonia|North Macedonia]] * [[Languages of Serbia|Serbia]] }} | ethnicity = [[Albanians]] | speakers = 7.5 million | date = 2017 | ref = {{sfn|Rusakov|2017|p=552}}<ref name="KlBrFr1800"/> | familycolor = Indo-European | fam2 = [[Albanoid]] | ancestor = [[Proto-Indo-European language|Proto-Indo-European]] | ancestor2 = [[Proto-Albanian language|Proto-Albanian]] | dia1 = [[Gheg Albanian|Gheg]] (<small>[[Arbanasi dialect|Arbanasi]] · [[Istrian Albanian|Istrian]]{{extinct}} · [[Upper Reka dialect|Upper Reka]] · [[Gheg Albanian#Malsia Albanian|Malsia e Madhe]]</small>) | dia2 = [[Tosk Albanian|Tosk]] (<small>[[Arbëresh language|Arbëresh]] · [[Arvanitika]] · [[Cham Albanian dialect|Cham]] · [[Lab Albanian dialect|Lab]]</small>) | listclass = flatlist | script = {{ubl|[[Latin script|Latin]] ([[Albanian alphabet]])|[[Albanian Braille]]}} | nation = {{ubl|{{flag|Albania}}|{{flag|Kosovo}}|{{flag|North Macedonia}} <small>(co-official)</small>|{{flag|Montenegro}} <small>(co-official)</small><ref>{{cite book|url=http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=187544|title=Constitution of Montenegro|chapter-url=http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=187544#LinkTarget_1506|chapter=Language and alphabet Article 13|publisher=[[WIPO]]|date=19 tetor 2007|quote=Serbian, Bosnian, Albanian and Croatian shall also be in the official use.}}</ref>}} | minority = {{ubl|{{flag|Italy}}<ref name="Franceschini533534">{{harvnb|Franceschini|2014|pp=533–534 [https://books.google.com/books?id=wKnnBQAAQBAJ&pg=PT536]}}</ref>|{{flag|Serbia}}<ref>{{cite web|url=http://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/Report/EvaluationReports/SerbiaECRML2_en.pdf|title=Application of the Charter in Serbia|publisher=European Charter for Regional or Minority Languages|date=11 qershor 2013|pages=4–5, 9}}</ref>|{{flag|Croatia}}<ref name="Franceschini546">{{cite book|last=Franceschini|first=Rita|chapter=Italy and the Italian-Speaking Regions|editor-last=Fäcke|editor-first=Christiane|title=Manual of Language Acquisition|year=2014|publisher=Walter de Gruyter GmbH|isbn=978-3-11-039414-6|url=https://books.google.com/books?id=zM_mBQAAQBAJ&q=Manual+of+Language+Acquisition&pg=PA1|page=546}}</ref>|{{flag|Romania}}<ref>{{cite web|title=Reservations and Declarations for Treaty No.148 – European Charter for Regional or Minority Languages|url=http://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/148/declarations?p_auth=63PpH3zN|website=Council of Europe|access-date=3 dhjetor 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208122308/http://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/148/declarations?p_auth=63PpH3zN|archive-date=8 dhjetor 2015}}</ref>}} | agency = [[Academy of Sciences of Albania]]<br />[[Academy of Sciences and Arts of Kosovo]] | iso1 = sq | iso2b = alb | iso2t = sqi | lingua = 55-AAA-aaa to 55-AAA-ahe (25 varieties) | iso3 = sqi | lc1 = aae | ld1 = [[Arbëresh language|Arbëresh]] | lc2 = aat | ld2 = [[Arvanitika]] | lc3 = aln | ld3 = [[Gheg Albanian|Gheg]] | lc4 = als | ld4 = [[Tosk Albanian|Tosk]] | glotto = alba1267 | glottorefname = Albanian | map = Albanian language map en.svg | mapcaption = The [[Albanian dialects|dialects]] of the Albanian language in Southern Europe.<ref name="Northern Tosk Albanian">{{Cite journal|last1=Coretta|first1=Stefano|title=Northern Tosk Albanian|last2=Riverin-Coutlée|first2=Josiane|last3=Kapia|first3=Enkeleida|last4=Nichols|first4=Stephen|journal=Journal of the International Phonetic Association|year=2022|volume=53|issue=3|location=Illustration of the IPA|pages=1–23|doi=10.1017/S0025100322000044|doi-access=free|hdl=20.500.11820/ebce2ea3-f955-4fa5-9178-e1626fbae15f|hdl-access=free}}</ref>{{NoteTag|The map does not indicate where the language is majority or minority.}} | notice = IPA }} '''Gjuha shqipe''' (ose thjesht '''shqipja''', historikisht ''gjuha arbëreshe'', ''arbërishtja'' ose ''gjuha'' ''arbërore'') është gjuhë dhe [[Gjuha e izoluar|degë e veçantë]] e [[Gjuhët indo-evropiane|familjes indo-evropiane]] që flitet nga rreth 15-25 milionë njerëz në botë,<ref>[http://www.ethnologue.com/18/language/sqi/ Gjuha shqipe] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) [http://www.ethnologue.com/18/language/aae/ Arbërishtja(Itali)] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) [http://www.ethnologue.com/18/language/aat/ Arbërishtja(Greqi)] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) [http://www.ethnologue.com/18/language/aln/ Gegërishtja] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) [http://www.ethnologue.com/18/language/als/ Toskërishtja] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) </ref> Kjo gjuhë kryesisht përdoret në [[Shqipëria|Shqipëri]], [[Kosova|Kosovë]] dhe [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]], por edhe në zona të tjera të [[Evropa Juglindore|Europës Juglindore]] ku ka një [[Shqiptarët|popullsi shqiptare]], duke përfshirë [[Mali i Zi|Malin e Zi]] dhe [[Lugina e Preshevës|Luginën e Preshevës]]. Shqipja është [[gjuha zyrtare]] e [[Shqipëria|Shqipërisë]] dhe [[Kosova|Kosovës]], gjuhë bashkë-zyrtare e [[Maqedonia e Veriut|Maqedonisë së Veriut]] si dhe një nga gjuhët zyrtare e [[Mali i Zi|Malit të Zi]]. Bashkësitë shekullore që flasin dialektet shqiptare mund të gjenden të shpërndara në [[Kroacia|Kroaci]] ([[Arbëreshët në Zarë]]), [[Greqia|Greqi]] ([[Arbëreshët në Greqi]], [[Çamëria|Çamëri]] dhe disa bashkësi në rajonet e [[Maqedonia Perëndimore|Maqedonisë Perëndimore]] dhe [[Shqiptarët e Trakës|Trakës Perëndimore]])<ref>Euromosaic project (2006). [http://www.uoc.edu/euromosaic/web/document/albanes/fr/i2/i2.html "L'arvanite/albanais en Grèce"] (Në Frangjisht). Brussels: [[Komisioni Evropian|European Commission]]. Marrë 2016-12-05.</ref>, [[Italia|Itali]] ([[Arbëreshët në Itali|Arbëreshët]] në [[Gjeografia e Italisë|Italinë Jugore]],<ref>[https://web.archive.org/web/20120121173237/http://www.minorityrights.org/1617/italy/albanians.html "WEB Arkiva"]. Arkivuar nga [http://www.minorityrights.org/1617/italy/albanians.html the original] në 21 Janar 2012. Marrë 2012-01-02.</ref> [[Sicilia|Sicili]] dhe [[Kalabria|Kalabri]]) si dhe në [[Rumania|Rumani]] dhe [[Ukraina|Ukrainë]]<ref>[http://www.albanianlanguage.net/ "Robert Elsie"]. Gjuha Shqipe. 25 nëntor 1972. Marrë 17 Janar 2017.</ref>. Ndodh po ashtu edhe në [[Mërgata shqiptare|diasporën e madhe shqiptare]].[[File:Idioma albanés.png|thumb|250px|Shpërndarja e gjuhës shqipe]] Shqipja, si gjuhë moderne, përfaqëson një degë më vete në familjen e [[Gjuhët indo-evropiane|gjuhëve indo-evropiane]]. Shkruhet me [[Alfabeti latin|shkronja latine]]. Gjuha shqipe përfshin gjuhën standarde ose gjuhën e njësuar letrare shqipe, e cila u miratua në [[Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe|Kongresin e Drejtshkrimit të Shqipes]] në vitin 1972 në [[Tirana|Tiranë]], dhe të gjitha dialektet, nëndialektet e të folurat që fliten nga shqiptarët. Gjuha shqipe ka dy dialekte kryesore: [[Gegërishtja|gegërishten]], [[toskërisht]]en, dhe një kronolekt: arbërishten. Fjalori i shqipes ka huazime nga [[greqishtja e lashtë]], si dhe një numër shumë të lartë nga [[latinishtja]]; huazimet pastaj vazhdojnë nga [[Gjuhët sllave|gjuhët sllavo-jugore]], [[greqishtja]] dhe [[Turqishtja osmane|osmanishtja]], si dhe nga [[italishtja]] e [[frëngjishtja]] dhe gjuhë të tjera. Në kohët e fundit gjithnjë e më shumë vijnë duke u shtuar huazimet nga [[anglishtja]]. == Shpërndarja gjeografike == {{Kryesor|Shqiptarët|Shpërndarja e shqiptarëve}} Është gjuha amtare e 2,765,610 njerëzve në [[Shqipëria|Shqipëri]] (v. 2011<ref>{{Cite web|url=http://www.instat.gov.al/media/180938/1.1.15.xls|title=Censusi në Shqipëri 2011|url-status=dead|language=sq|access-date=19 korrik 2016|archive-date=9 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309072923/http://www.instat.gov.al/media/180938/1.1.15.xls}}</ref>), 1,644,865 në [[Kosova|Kosovë]] (v. 2011<ref>{{Cite web|url=http://ask.rks-gov.net/sq/rekos2011?download=333:te-dhenat-kryesore|title=Censusi në Kosovë 2011|language=sq|access-date=19 korrik 2016|archive-date=7 korrik 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160707130744/https://ask.rks-gov.net/sq/rekos2011?download=333:te-dhenat-kryesore|url-status=dead}}</ref>), 507,989 në [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]] (v. 2002<ref>[http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf Censusi në Maqedoni 2002]</ref>), 176,293 në [[Zvicra|Zvicër]] (v. 2013<ref>{{cite web|url=http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/05/blank/key/sprachen.html|format=XLS|title=Ständige Wohnbevölkerung ab 15 Jahren 1) nach Hauptsprache, 2013|date=2015|publisher=Statistik Schweiz|location=Neuchâtel, Switzerland|accessdate=24 tetor 2015|language=de}}</ref>), rreth 66,000 në [[Turqia|Turqi]] (v. 2014<ref>[[ethnologue:als|Ethnologue – ALS]]</ref>), 63,835 në [[Serbia|Serbi]] (v. 2002<ref>[http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/Popis2011/Knjiga4_Veroispovest.pdf Censusi në Serbi 2002]</ref>), 32,671 në [[Mali i Zi|Mal të Zi]] (v. 2011<ref>[http://monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje(1).pdf Censusi në Mal të Zi 2011]</ref>), 23,820 në [[Kanadaja|Kanada]] (v. 2011) 17,069 në [[Kroacia|Kroaci]] (v. 2011<ref>{{Cite web|url=http://www.dzs.hr/Hrv_Eng/publication/2012/SI-1469.pdf|title=Censusi në Kroaci 2011|access-date=19 korrik 2016|language=en|archive-date=22 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422013934/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/publication/2012/SI-1469.pdf|url-status=dead}}</ref>), rreth 10,000 në [[Rumania|Rumani]] (v. 2009<ref>[http://ec.europa.eu/languages/policy/language-policy/documents/euromosaic-romania_en.pdf Euromosaic Romania 2009]</ref>), 7,177 në Slloveni (v. 2002<ref>{{Cite web|url=http://www.stat.si/popis2002/en/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&st=9|title=Population by mother tongue, Slovenia, Census 1991 and 2002|language=en|access-date=19 korrik 2016|archive-date=18 prill 2013|archive-url=https://archive.today/20130418153814/http://www.stat.si/popis2002/en/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&st=9|url-status=dead}}</ref>), 4,925 në [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnjë dhe Hercegovinë]] (v. 1991<ref>[http://www.oscebih.org/documents/osce_bih_doc_2011022813425011cro.pdf Leonard Valenta NACIONALNE MANJINE U BOSNI I HERCEGOVINI]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref>), 1,740 në [[Ukraina|Ukrainë]] (v. 2001<ref>[http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/nationality_population/nationality_1/s5/?botton=cens_db&box=5.1W&k_t=00&p=0&rz=1_1&rz_b=2_1%20%20&n_page=1 The distribution of the population by nationality and mother tongue] – UKRAINE 2001</ref>) e në [[Mërgata shqiptare|vende të tjera]] si dhe ka rreth 100,000 folës të [[arbërishtja (Itali)|arbërishtes]] në [[Italia|Itali]] dhe rreth 50,000 folës të [[arbërishtja (Greqi)|arbërishtes]] në [[Greqia|Greqi]] (v. 2007).<ref>[[ethnologue:aae|Arbërishtja e Italisë]] 2007</ref><ref>[[ethnologue:aat|Arbërishtja e Greqisë]] 2007</ref> === Ballkan === Shqipja është [[gjuha zyrtare]] e [[Shqipëria|Shqipërisë]],<ref>[http://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/sq/al/al057sq.pdf KUSHTETUTA E REPUBLIKËS SË SHQIPËRISË] – wipo.int</ref> dhe e [[Kosova|Kosovës]].<ref>[http://www.kryeministri-ks.net/repository/docs/Kushtetuta.e.Republikes.se.Kosoves.pdf KUSHTETUTA E REPUBLIKËS SË KOSOVËS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170829043131/http://www.kryeministri-ks.net/repository/docs/Kushtetuta.e.Republikes.se.Kosoves.pdf |date=29 gusht 2017 }} – kryeministri-ks.net/</ref> Në [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]] shqipja është gjuhë zyrtare në [[Njësitë administrative e Maqedonisë së Veriut|komunat]] ku shqiptarët përbëjnë më shumë se 20% të popullsisë. Shqipja është gjuha e dytë më e folur në [[Greqia|Greqi]] ([[Arbërishtja (Greqi)|Arbërishtja]] dhe [[Dialekti Çam|Çamërishtja]]). Gjuha shqipe është në përdorim zyrtar në katër komuna në [[Mali i Zi|Mal të Zi]] ([[Ulqini|Ulqin]],<ref>{{Cite web|url=http://www.ul-gov.me/upload/document/20191206_statuti_i_komuns_s_ulqinit_2019_20191206_120238.pdf|title=Statuti i Komunës së Ulqinit|language=sq|access-date=16 maj 2020|archive-date=16 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200516133049/http://www.ul-gov.me/upload/document/20191206_statuti_i_komuns_s_ulqinit_2019_20191206_120238.pdf|url-status=dead}}</ref> [[Tuzi|Tuz]],<ref>{{Cite web|url=https://tuzi.org.me/wp-content/uploads/2020/02/Statuti-i-Komunes-se-Tuzit.docx|title=Statuti i Komunës së Tuzit|language=sq}}</ref> [[Gucia|Guci]]<ref>{{Cite web|url=https://www.opstinagusinje.me/wp-content/uploads/2019/04/Statut-Op%C5%A1tine-Gusinje-novi-28-12-2018.docx|title=Statut Opstine Gusinje|language=cnr}}</ref> e [[Plava|Plavë]]<ref>{{Cite web|url=https://www.plav.me/tacka-custom/dokumenta/statut-opstine-plav.pdf|title=Statut Opstine Plav|language=cnr}}</ref>),<ref>[https://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/Report/EvaluationReports/MontenegroECRML1_me.pdf �������Evropska Povelja o regionalnim i manjiskim jezicima u crnoj Gori����� �� ��] �– ''coe.int''</ref><ref>[http://www.minmanj.gov.me/ResourceManager/FileDownload.aspx?rid=122181&rType=2&file=KUSHETUT%C3%8BN%20E%20MALIT%20T%C3%8B%20ZI.pdf KUSHETUTA E MALIT TË ZI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305021902/http://www.minmanj.gov.me/ResourceManager/FileDownload.aspx?rid=122181&rType=2&file=KUSHETUT%C3%8BN%20E%20MALIT%20T%C3%8B%20ZI.pdf |date=5 mars 2016 }} – ''minmanj.gov.me''</ref> dhe tre në [[Serbia|Serbi]] ([[Presheva|Preshevë]], [[Bujanoci|Bujanoc]] dhe [[Medvegja|Medvegjë]]).<ref>[http://www.kas.de/upload/auslandshomepages/serbien/Gojkovic_pred.pdf SISTEM ZAŠTITE MANJINA U REPUBLICI SRBIJI – Nevena Gojković] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630112306/http://www.kas.de/upload/auslandshomepages/serbien/Gojkovic_pred.pdf |date=30 qershor 2017 }} – ''kas.de''</ref> Kartës Europiane mbi gjuhët rajonale ose minoritare, gjuha shqipe është e mbrojtur në [[Serbia|Serbi]] (2006), [[Mali i Zi|Mal të Zi]] (2006), [[Rumania|Rumani]] (2007), [[Bosnjë dhe Hercegovinë]] (2010).<ref>[http://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/AboutCharter/LanguagesCovered.pdf Languages covered by the European Charter for Regional or Minority Languages] – coe.int</ref> === Europë === [[Arbërishtja (Itali)|Gjuha arbëreshe]] është gjuha e shqiptarve të Italisë, ku është gjuhë e mbrojtur me ligj.<ref>Legge 15 Dicembre 1999, n. 482 "[http://www.camera.it/parlam/leggi/99482l.htm Norme in materia di tutela delle minoranze linguistiche storiche] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150512051856/http://www.camera.it/parlam/leggi/99482l.htm |date=12 maj 2015 }}" pubblicata nella ''Gazzetta Ufficiale'' n. 297 del 20 dicembre 1999</ref> Po ashtu përafërsisht një milion [[Shqiptarët në Kosovë|shqiptarë]] nga [[Kosova]] janë shpërndarë në të gjithë [[Gjermania|Gjermaninë]], [[Zvicra|Zvicrën]] dhe [[Austria|Austrinë]]. Këto janë kryesisht refugjatë nga Kosova që kanë emigruar gjatë [[Lufta e Kosovës|Luftës së Kosovës]]. Në [[Zvicra|Zvicër]], gjuha shqipe është gjuha e shtatë më e folur me 176.293 folës amë. === Amerikë === Ka një numër të madh folësish shqiptarë në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]], [[Argjentina|Argjentinë]], [[Kili]], [[Uruguaji|Uruguaj]] dhe [[Kanadaja|Kanada]]. Disa nga shqiptarët e parë etnikë që mbërritën në Shtetet e Bashkuara ishin [[Arbëreshët në Itali|Arbëreshët]]. Arbëreshët kanë një ndjenjë të fortë identiteti, dhe janë unike në atë që flasin një dialekti [[Toskërishtja|Tosk]] arkaik të shqipes së quajtur [[Arbërishtja (Itali)|Arbëreshë]]. Në Amerikën e Veriut (Shtetet e Bashkuara dhe Kanada) ka rreth 250,000 folës shqiptarë. Shqipja flitet në zonën lindore të Shteteve të Bashkuara në qytete si [[New York City]], [[New Jersey]], [[Boston]], [[Filadelfia]], [[Ohio]] dhe [[Detroit]]. [[New Orleans|Greater New Orleans]] ka një komunitet të madh Arbëresh.Kudo që janë italianët, ka disa Arbëreshe të përzier me ta. Arbëreshët amerikanë,shpesh janë të padallueshëm nga amerikanët italianë për shkak të asimilimit në bashkësinë italiane amerikane.<ref>Edwin E. Jacques, ''The Albanians: An Ethnic History from Prehistoric Times to the Present'', 1995 ( në Anglisht ) </ref> Në [[Argjentina|Argjentinë]] janë pothuajse [[Argjentina|40,000 folës shqiptarë]] kryesisht në [[Buenos Aires]].<ref>[https://web.archive.org/web/20160916221528/http://edoc.bibliothek.uni-halle.de/servlets/MCRFileNodeServlet/HALCoRe_derivate_00003672/Albanianmigration.pdf "Arkivimi i kopjuar"](në Anglisjt) (PDF). Arkivuar nga [http://edoc.bibliothek.uni-halle.de/servlets/MCRFileNodeServlet/HALCoRe_derivate_00003672/Albanianmigration.pdf the original](PDF) në 16 Shtator 2016.Marrë 2017-07-09.</ref> === Azi dhe Oqeania === Përafërsisht 5-7 milionë njerëz me prejardhje shqiptare jetojnë në [[Turqia|Turqi]] dhe më shumë se 500.000 njohin prejardhjen, gjuhën dhe kulturën e tyre. Ka megjithatë vlerësime të tjera që vendosin numrin e njerëzve në [[Turqi]] me prejardhje shqiptare dhe ose sfondin lart në 10-12 milionë. Megjithatë, shumica dërrmuese e kësaj popullate është e asimiluar dhe nuk ka më rrjedhshmëri me gjuhën, megjithëse një komunitet i gjallë shqiptar mban identitetin e saj të veçantë në [[Stamboll]] deri më sot. Në [[Egjipti|Egjipt]] ekzistojnë rreth 18,000 shqiptarë, kryesisht toskërisht folës.<ref>Saunders 2011, f. 98. "Përveç emigrantëve të fundit, ka edhe komunitete më të vjetra diasporike në mbarë botën. Në Republikën Turke ka mbi [[Shqiptarët në Turqi|5 milionë shqiptarë etnikë]], megjithatë shumica dërrmuese e kësaj popullate është asimiluar dhe nuk ka më rrjedhshmëri në gjuhën, megjithëse një komunitet i gjallë shqiptar mban identitetin e saj të veçantë në [[Stambolli|Stamboll]] deri më sot. Egjipti gjithashtu pretendon rreth 18,000 shqiptarë, që mbeten mbetjet e ushtrisë së Muhammed Aliut ".</ref> Shumë prej tyre janë pasardhës të Janezarit të [[Mehmet Ali Pasha|Muhammed Ali Pashës]], një shqiptar që u bë [[Valiu]] dhe vetëdeklaruar Khedive i Egjiptit dhe [[Sudani]]t. Përveç dinastisë që ai krijoi, një pjesë e madhe e ish [[Aristokracia|aristokracisë]] egjiptiane dhe sudaneze ishte me origjinë shqiptare. Përveç emigrantëve të fundit, ka edhe komunitete më të vjetra diasporike në të gjithë botën. Shqipja flitet edhe nga komunitetet e [[Mërgata shqiptare|diasporës shqiptare]] që banojnë në [[Australia|Australi]] dhe [[Zelanda e Re|Zelandë të Re]]. === Dialektet === {{Shiko gjithashtu|Gegërishtja|Toskërishtja}} Dy dialektet kryesore të gjuhës shqipe janë [[Gegë]] në veri dhe [[Toskë]] në jug, të ndara afërsisht nga [[Lumi Shkumbin]]. Gegërishtja dhe Toskërishtja janë degëzuar për së paku një mijëvjeçar{{cito!}}, dhe format e tyre më pak ekstreme janë ndërsjellash të kuptueshme. Gegërishtja ka nën-variantet më të dallueshme, prerjet të cilat janë lloje më veriore dhe lindore, që përfshinë ato të qyteteve të Shkodrës, rajonin e [[Maqedonia e Veriut|Maqedonisë së Veriut]] verilindore, [[Kosova|Kosovën]], [[Mali i Zi|Malin e Zi]], [[Serbi]]në, dhe fshatin e izoluar Arbanasi (jashtë Zarës) të bregut të [[Kroacia|Kroacisë]], Dalmacisë. “Arbanasi” i themeluar në fillimin e [[Shekulli XVIII|shekullin XVIII]] nga refugjatët nga rajoni rreth qytetit bregdetar të [[Mali i Zi|Malit të Zi]], [[Tivari]]t, ka rreth 17.000 folës të gjuhës shqipe. Toskërishtja dhe Gegërishtja kanë dallime fonetike, morfologjike apo dallime në fjalor. Dallimet fonetike janë të pakta dhe disa nga to janë: â hundore e gegërishtes me ë-në e Toskërishtes (nâna — nëna; bâni — bëri) n-ja e Gegërishtes me r-në e Toskërishtes (syni — syri) etj. Ato morfologjike Tosk - Gegë: të punoj — me punue etj. Disa nga dallimet në fjalor Toskërisht- Gegërisht janë: dhelpër — skile, gjalpë — tlyn, fshat — katund etj. Të gjitha dialektet e folura shqipe në enklavat italiane dhe greke janë variantet e toskërishtes dhe duket se janë të lidhura më së afërmi me dialektin e [[Çamëria|Çamërisë]] dhe te [[Bregdeti]]t në jugun e [[Shqipëria|Shqipërisë]]. Enklavat Italiane — rreth 50 fshatra të shpërndarë — me siguri janë gjetur nga emigrantët nga sundimi i Turqisë në Greqi. Disa dialekte të largëta dhe të izoluara të origjinës jugore të Toskërishtes fliten në Bulgari dhe Trakinë Turke por nuk ka te dhëna të sakta. Gjuha ende përdoret në Madritsa, Bulgari, në kufirin afër Edirnesë, dhe në përfundim të këtij fshati që po mbijeton në Mandres, afër Kilkis në Greqi, që daton nga Lufta Ballkanike. Një enklavë Toskërisht afër Melitopolit në Ukrainë shfaqet vendosja e fundme nga [[Bullgaria]]. Dialektet Shqiptare nga [[Istria]], për të cilin ekziston një tekst, dhe dialekti i Sremit, për të cilin nuk ekziston asnjë tekst, konsiderohet se janë të zhdukura. ==Drejtshkrimi== {{Kryesor|Alfabeti shqip|Braj shqiptarë}} [[Skeda:Albanian keyboard layout.jpg|parapamje|djathtas|Tastiera në gjuhën shqipe|212x212px]]Gjuha shqipe është shkruar duke përdorur shumë alfabete të ndryshme që nga regjistrimet më të hershme të shekullit të 14-të. Historia e ortografisë së gjuhës shqipe është e lidhur ngushtë me orientimin kulturor dhe njohuritë e disa gjuhëve të huaja midis shkrimtarëve shqiptarë. Të dhënat më të hershme të shkruara shqipe vijnë nga gegërishtja në alfafabete të improvizuara bazuar në karaktere italiane ose greke dhe nganjëherë në arabisht. Fillimisht, dialekti Tosk ishte shkruar në [[Alfabeti grek|alfabetin grek]] dhe dialekti Geg u shkrua në [[Shkrimi latin|sciptn latin]]. Të dy dialektet ishin shkruar edhe në versionin [[Gjuha osmane|turk të shkrimit]] [[Shkrimi arab|arab]], [[Alfabeti cirilik|cirilik]] dhe disa alfabete lokale ([[Alfabeti i Elbasanit|Elbasan]], [[Alfabeti i Vithkuqit|Vithkuqi]], Todhri, Veso Bej, Jan Vellara dhe të tjerë, shih [[Alfabeti shqip|alfabetin origjinal shqip]]). Më konkretisht, shkrimtarët nga Shqipëria e Veriut dhe nën ndikimin e Kishës Katolike përdorën letra latine, ata në Shqipërinë e Jugut dhe nën ndikimin e kishës ortodokse greke përdorën letra greke, ndërsa të tjerët në të gjithë Shqipërinë dhe nën ndikimin e Islamit përdorën shkronja arabe . Kishte përpjekje fillestare për të krijuar një alfabet origjinal shqiptar gjatë periudhës 1750-1850. Këto përpjekje u intensifikuan pas [[Lidhja e Prizrenit|Lidhjes së Prizrenit]] dhe kulmuan me [[Kongresi i Manastirit|Kongresin e Manastirit]] të mbajtur nga intelektualët shqiptarë nga 14 deri më 22 nëntor 1908, në [[Manastiri (qytet)|Manastir]] , i cili vendosi se cili alfabet do të përdorte dhe çfarë do të ishte drejtshkrimi standard shqiptar. Kështu mbetet gjuha letrare. Alfabeti është alfabeti latin me shtimin e shkronjave <[[ë]]>, <[[ç]]> dhe nëntë digraphs: dh, th, xh, gj, nj, ll, rr, zh dhe sh. === Tradita shkrimore === {{Kryesor|Kongresi i Manastirit}} [[Skeda:Buzuku meshari.jpg|250px|thumb|Faqe nga [[Meshari]]. Libri i parë shqip 1555 ]] Gjuha zyrtare, e shkruar me germa [[Latinishtja|latine]] dhe që u përvetësua në vitin [[1909]], ishte e bazuar në dialektin e Gegërishtes Jugore të qytetit të [[Elbasani]]t nga fillimi i shtetit të Shqipërisë deri në Luftën e dytë botërore. Deri në vitin 1968 shqiptarët e Kosovës, Maqedonisë së Veriut dhe Malit të Zi përdorën gegërishten letrare si gjuhë zyrtare. Në Shqipëri pas Luftës së Dytë Botërore gegërishtja letrare u mënjanua prej vitit [[1945]], me vendim më 1952 nga tekstet [[1967]] dhe de-fakto prej vitit [[1972]] deri sot. Gjuha e sotme zyrtare shqipe jo vetëm që bazohet në toskërisht letrare, por edhe fjalët e shprehjet qe huazohen prej gegërishtes trupëzohen në morfologjinë, fonologjinë dhe sintaksën e variantit letrar. Më 1968 një konferencë studiuesish kosovarë, të mbledhur në Prishtinë, vendosën të të përqafonin gjuhën zyrtare shqipe. Këtë kosovarët e bënë për të theksuar kombësinë e tyre shqiptare në formë proteste kundër refuzimit të Federatës Jugosllave për t'i dhënë Kosovës statusin e Republikës<ref name=":1">Pipa A., ''Politika e Gjuhës në Shqipërinë Socialiste,'' Tiranë: Princi, 2010, fq. 23. ISBN 978-99956-732-4-6</ref>. Ky vendim politik i marrë në Prishtinë në vitin [[1968]] sot po sfidohet nga shkrimtarë, gazetarë dhe sidomos rinia që shkruan në internet si jo frutdhënës dhe diskriminues ndaj folësve të dialektit gegë, në veçanti ndaj kosovarëve të cilët tingëllojnë si emigrantë kur flasin gjuhën standarde shqipe. Libri i parë në gjuhën shqipe i gjetur deri më sot është [[Meshari]] i [[Gjon Buzuku]]t i shkruar nga data [[20 mars]] [[1554]] deri më [[5 janar]] [[1555]]. Vetëm disa të dhëna të shkruara shkurt janë ruajtur nga shekulli i 15-të. E para ishte një formulë pagëzimi e vitit [[1462]]. Shpërndarja e librave të prodhuar nga shekujt 16 dhe 17 kanë buruar shumë në zonën e gegërishtes (shpesh në gegërishten Shkodrane veriore) dhe pasqyruan veprimtaritë misionare të Katolicizmit Romak. Një rrymë shumë më e vogël e literaturës në shekullin e 19-të ishte prodhuar nga mërgimtarët. Ndoshta punimet e letërsisë më të hershme dhe të pastër të çfarëdo niveli është poezia e shekullit të 18-të të [[Jul Variboba|Jul Varibobës]], të enklavave në [[San Giorgio Albanese|S. Giorgio]] në [[Kalabria|Kalabri]]. Disa prodhime letrare vazhduan në shekullin e 19-të në enklavat [[italia]]ne, por asnjë veprimtari e ngjashme nuk është ruajtur në zonat e [[Greqia|Greqisë]]. Të gjitha këto dokumente të hershme historike tregojnë për një gjuhë e cila dallon pak nga gjuha e tanishme, sepse këto dokumente nga krahina dhe kohë të ndryshme paraqesin karakteristikat e shënuara të dialektit. Sidoqoftë, ato shpesh kanë një vlerë për studimet e gjuhësisë dhe janë shumë më të rëndësishme për vlerën e tyre letrare. == Klasifikimi == [[Skeda:IndoEuropeanTree.svg|parapamje|Pema e [[Gjuhët indo-evropiane|gjuhëve indoevropiane]].]] Që shqipja është qartë me prejardhje [[Gjuhët indo-evropiane|indo-evropiane]] ishte e njohur nga filologu gjerman [[Franz Bopp]] në [[1854]]; hollësitë e ngjashmërive kryesore të shqipes me gjuhët indo-evropiane ishin përpunuar nga një filolog tjetër gjerman, [[Gustav Meyer]], në vitet e [[1880]]-[[1890]]. Përmirësimet e mëtejme gjuhësore ishin paraqitur nga gjuhëtari [[Danimarka|danez]] [[Holger Pedersen]] dhe [[Norbert Jokl]] nga [[Austria]]. Gjuha shqipe zë një degë të pavarur të pemës gjuhësore indoevropiane.<ref>Fortson, Benjamin W (2004). [https://books.google.com/books?id=5hOtPBF6XWwC&printsec=frontcover&dq=%27Indo-European+Language+and+Culture:++An+Introduction%27&cd=1#v=onepage&q&f=false ''Indo-European language and culture: an introduction''] (Gjuha indo-evropiane dhe kultura). Botime Blackwell. faqe 390. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/1-4051-0315-9|1-4051-0315-9]]. Marrë në 28 Maj 2010  ''Shqipja formon degën e saj të veçantë të gjuhve indo-evropiane; është dega e fundit që duhet të paraqitet në regjistrimet e shkruara''</ref> Shqipja u krahasua më parë nga disa linguistë indo-evropianë me [[gjuhët gjermanike]] dhe [[gjuhët balto-sllave]], të cilët ndajnë të gjitha anët me [[isogloss]] shqiptarë.<ref>Watkins, Calvert. "Protoindo-evropiane: Krahasimi dhe Rindërtimi", në Gjuhët Indo-Europiane, Anna Giacalone Ramat dhe Paulo Ramat, eds. Londër: Routledge, 1998.</ref> Përndryshe gjuhëtarët e lidhën gjuhën shqipe me [[Gjuha latine|latinishten]], [[Gjuha greke|greqishten]] dhe [[Gjuha armene|armenishten]], ndërkohë që vendosnin gjuhët gjermanike dhe gjuhët balto-sllave në një degë tjetër indo-evropiane.<ref>[https://books.google.com/books?id=yfZZX1qjpvkC&printsec=frontcover#PPA111,M1 Google Books], Mallory, J. P. dhe Adams, D. Q.: Prezantimi i Oxford-it në botën Proto-Indo-Europiane dhe Proto-Indo-Europiane</ref><ref>[http://www.hjholm.de/SLRD.pdf JHholm.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011121308/http://www.hjholm.de/SLRD.pdf |date=11 tetor 2017 }}, Holm, Hans J.: Shpërndarja e të dhënave në listat e fjalëve dhe ndikimi i tij në nëngrupimin e gjuhëve. Në: Christine Preisach, Hans Burkhardt, Lars Schmidt-Thieme, Reinhold Decker (eds.): Analiza e të Dhënave, Mësim Machine dhe Aplikacione. Proc. i Konferencës së 31-të Vjetore të Shoqërisë Gjermane të Klasifikimit (GfKl), Universiteti i Freiburgut, 7-9 mars 2007. Springer-Verlag, Heidelberg-Berlin</ref><ref>[http://www.hjholm.de/ HJholm.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190905220636/http://www.hjholm.de/ |date=5 shtator 2019 }} Një atdhe i mundshme i gjuhëve indo-evropiane dhe migrimet e tyre në dritën e metodës së rikuperimit të nivelit të ndarjes (SLRD) - Hans J. Holm</ref> [[Etimologjia|Etimologjitë]] në vazhdim e ilustrojnë lidhjen e shqipes me gjuhët indo-evropiane (një yll që i paraprin fjalës<!-- ??? --> tregon të pavërtetuarat, fjala burimore indo-evropiane hipotetike): * ''pesë'' (nga Geg. i lashtë ''pansë'' nga *''pénkʷe''); * ''zjarr'', ''zjarm'' (nga *''xhera'', *''xherma'' nga *''gʷʰermós''); * ''natë'' (nga *''nókʷts''); * ''dhëndër'' (nga *''dzanra'' nga *''ǵomh₃-ter-''); * ''gjarpër'' (nga *''sérpeno''); * ''bjer'' (nga *''bʰere''); * ''djeg'' (nga *''dʰégʷʰo''); * ''kam'' (nga *''kagmi''); * ''pata'' (nga *''pót-''); * ''pjek'' (nga *''pékʷo''); * ''thom'', ''thotë'' (nga *''cāmi'', *''cāte'' nga *''ḱéh₁mi'', *''ḱéh₁te''). Sistemi i foljes përfshin shumë tipare arkaike, si ruajtja e aktive e dallueshme dhe përfundimet mesatare personale (si në greqisht) dhe ndryshimi i zanores rrënjë ''e'' në të tanishmen në ''o'' në kohën e shkuar, një tipar i ndarë me gjuhët baltike. Për shembull, ekziston ''mbledh'' (kalimtare) dhe po ashtu ''mblidhet'' (jokalimtare), në kohën e shkuar, dhe ''mblodha'' me një ''o'' në të shkuarën. Për shkak të ndryshimeve sipërfaqësore në formën fonetike të gjuhës gjatë 2.000 vjetëve dhe për shkak të huazimit të fjalëve nga vendet fqinjë, vazhdimësia e trashëgimisë së indoevropianishtes në shqip ka qenë e nënvlerësuar. === Shqipja e vjetër === Sipas hipotezës qendrore të një projekti të ndërmarrë nga [[Fondi Austriak i Shkencës]], shqiptari i vjetër kishte një ndikim të rëndësishëm në zhvillimin e shumë gjuhëve në [[Gadishulli Ballkanik|Ballkan]]. Hulumtimi intensiv tani synon të konfirmojë këtë teori. Gjuha shqipe po hulumtohet duke përdorur të gjitha tekstet në dispozicion përpara se të kryhet një krahasim me [[Gjuhët e Ballkanit|gjuhët e tjera të Ballkanit]]. Rezultati i kësaj vepre do të përfshijë përpilimin e një leksikoni duke ofruar një pasqyrë të të gjitha foljeve të vjetra shqipe.<ref>[https://www.fwf.ac.at/en/research-in-practice/project-presentations-archive/2008/old-albanian-living-legacy-of-a-dead-language/ "FWF Austrian Science Fund – Press – (Old) Albanian – Living legacy of a dead language?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011121316/https://www.fwf.ac.at/en/research-in-practice/project-presentations-archive/2008/old-albanian-living-legacy-of-a-dead-language/ |date=11 tetor 2017 }}.(Trashëgimia e gjallë e një gjuhe të vdekur) Fwf.ac.at. Marrë 2 Dhjetor 2017.</ref><blockquote>Si udhëheqës i projektit Dr. Schumacher shpjegon, hulumtimi tashmë po jep fryt: „Deri më tani, puna jonë ka treguar se Shqipëria e Vjetër përmbante nivele të shumta modale që lejonin folësin të shprehte një qëndrim të veçantë për atë që u tha.Në krahasim me njohuritë ekzistuese Ne kemi zbuluar gjithashtu një numër të madh të formave verbale që tani janë të vjetruara ose janë humbur përmes ristrukturimit - deri më tani, këto forma mezi janë njohur ose, në të njëjtën kohë, më të mirë, janë klasifikuar gabimisht.“ Këto forma verbale janë vendimtare për të shpjeguar historinë gjuhësore të shqiptarëve dhe përdorimin e saj të brendshëm. Megjithatë, ata gjithashtu mund të hedhin dritë mbi marrëdhëniet reciproke midis gjuhës shqipe dhe gjuhëve fqinje. Hulumtuesit po ndjekin drejtime të ndryshme që sugjerojnë se Shqipëria luajti një rol kyç në Sprachbundin e Ballkanit. Për shembull, ka të ngjarë që gjuha shqipe është burimi i artikullit të caktuar të caktuar në gjuhën rumune, bullgare dhe maqedonase, pasi kjo ka qenë një tipar i shqiptarëve që nga kohërat e lashta.</blockquote> == Historia == Mendohet se përmendja e parë me shkrim në shqip ishte më 14 korrik 1284 në ''Ragu'''s'''a'' ose ''Ragu'''z'''a'' ([[Dubrovniku]] i sotshëm) në [[Kroacia|Kroacinë]] moderne kur në hetimet për një vjedhje në shtëpinë e Petro de Volcio nga Belena, një farë Matheus, biri i Markut prej Mençe, i cili ishte, siç duket, një dëshmitar i krimit, raportoi kështu: Dëgjova një zë duke thirrur në mal në gjuhën shqipe ([[Gjuha latine|Latinisht]]: “''Audivi unam vocem clamantem in monte in lingua albanesca''”).<ref name=":0">[http://www.zeriislam.com/artikulli.php?id=3168 Një vjedhje në Dubrovnik dhe dalja në skenë e gjuhës dhe kulturës shqiptare] [[Robert Elsie]] (1996). 10 Tetor 2015. Marrë 4 Dhjetor 2017.</ref> Rastin e dytë, njëzet e tre vjet më vonë, e gjejmë në një përshkim të Shqipërisë në një vepër anonime të quajtur ''Anonymi Descripto Europea Orientalis'' <ref>[https://books.google.mk/books?id=_sHmTRCEe7kC&pg=PA23&lpg=PA23&dq=Anonymi+Descripto+Europea+Orientalis&source=bl&ots=C5P_p9ACXA&sig=dT1vCvOws5MrLZe3twu1pTI9g-s&hl=mk&sa=X&ved=0ahUKEwjuo-aqoe_XAhUGuRQKHTCHAHkQ6AEIJTAA#v=onepage&q=Anonymi%20Descripto%20Europea%20Orientalis&f=false Anonymi Descripto Europea Orientalis] (Përshkrim: Anonim I Europës Lindore) faqe. 33,34. Marrë 4 Dhjetor 2017</ref>. Kjo vepër mesjetare latine e vitit 1308 trajton vendet dhe viset e [[Evropa lindore|Europës Lindore]], veçanërisht vendet e Gadishullit Ballkanik. Mendohet se autori ishte një prift frëng i urdhrit dominikan, i cili u dërgua nga kisha në Serbi.<ref>Teksti i ''Anonymi Descripto Europea Orientalis'' ekziston në disa dorëshkrime, si për shembull Ms. Lat 5515 dhe Ms. Lat 14693 në Bibliotekën Kombëtare të Parisit, Ms 263 në Bibliotekën e qytetit Poatie (Poitiers) në Francë dhe Cod. Lat. 66 në Bibliotekën Universitare të Laiden-it të Holandës.</ref> Përshkrimi Anonim ka kapituj mbi viset e ndryshme të Greqisë bizantine, mbi Rashën, Bullgarinë, Ruteninë, Hungarinë, Poloninë, Boheminë si dhe një kapitull mbi Shqipërinë, një përshkrim të rrallë të këtij vendi dhe të këtij populli në shekullin e katërmbëdhjetë.<ref>Në tekst thuhet se Shqipëria ka “banorë me të vërtetë luftëtarë, të cilët janë harkëtarë dhe ushtarë të shkëlqyeshëm… të cilët nuk kanë qytete, kampe, fortifikime ose ferma, por jetojnë në [[çadra]] dhe janë gjithmonë në lëvizje nga një vend në tjetrin”. Kapitulli mbi Shqipërinë mbaron duke theksuar edhe këtu ekzistencën e gjuhës shqipe: “''Habent enim Albani prelati linguam distinctam a Latinis, Grecis et Sclavis ita quod in nullo se inteligunt cum aliis nationibus''” (Shqiptarët e lartpërmendur kanë një gjuhë të veçantë nga gjuha e latinëve, grekëve dhe sllavëve , kështu që nuk mund të komunikojnë fare me kombe të tjerë).</ref> Rasti i tretë, ku gjuha shqipe përmendet gjendet në një vepër të shkruar nga një shtegtar i krishterë në udhëtimin për në Tokën e Shenjtë në vitin 1322.<ref>[https://celt.ucc.ie/published/L300002-001/ The journey of Symon Semeonis from Ireland to the Holy Land].celt.ucc.ie . Marrë 4 Dhjetor 2017</ref> Shkrimet e shtegtarëve në rrugën për Tokën e Shenjtë përbëjnë një burim kryesor informacioni mbi vendet e Mesdheut Lindor në gjysmën e parë të mijëvjeçarit të dytë. Në këtë rast, dy shtegtarë angloirlandezë me emrat Symeon Semeonis dhe Hugo Iluminator, që mund t’i quajmë shqip Simon Simoni dhe Hugo Iluminatori, kaluan në Shqipëri në vitin 1322 dhe Simoni shkroi përshtypjet e tij në një lloj udhëpërshkrimi.<ref name=":0" /><ref>Symon Simeonis [https://books.google.mk/books/about/Itinerarium_Symonis_Semeonis_ab_Hybernia.html?id=7hsgswEACAAJ&redir_esc=y Itinerarium Symonis Semeonis ab Hybernia ad Terram Sanctam].[https://www.google.mk/search?tbo=p&tbm=bks&q=bibliogroup:%22Scriptores+Latini+Hiberniae%22&source=gbs_metadata_r&cad=6 Bibliogroup:"Scriptores Latini Hiberniae"] Dublin Institute for Advanced Studies, 1960. 127 faqe.</ref> Rastin e katërt ku përmendet ekzistenca e gjuhës shqipe e kemi në vitin 1332 në veprën e një murgu frëng të urdhrit dominikan me emrin Brokard (Lat. Brocardus monacus). Në traktatin e tij latin të quajtur ''Directorium ad passagiumfaciendum'' (Udhëzime për kapërcimin e detit), Brokardi shënon fjalinë tashmë të njohur në letërsinë shqipe: “''Licet Albaneses aliam omnio linguam a latina habeant et diversam, tamen litteram latinam habent in uso et in omnibus suis libris''” (Shqiptarët kanë një gjuhë tjetër krejt të ndryshme nga latinishtja, megjithatë, përdorin shkronja latine në të gjithë librat e tyre). {{Citim i duhur}}<ref name=":0" /> Regjistrimi i parë audio i shqipes u bë nga [[Norbert Jokl]] më 4 prill 1914 në [[Vjena|Vienë]].<ref>[[Robert Elsie]] (2010). [https://books.google.com/books?id=6inIiCF_930C&pg=PA216 ''Historical Dictionary of Albania'']. Rowman & Littlefield. faqe. 216. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-0-8108-6188-6|978-0-8108-6188-6]]. Marrë 4 Dhjetor 2017</ref> Gjatë periudhës pesë shekullore të [[Shqipëria osmane|sundimit osman]] në [[Shqipëria|Shqipëri]], qeveria osmane ndaloi që më 1881 e deri më 1908 shkrimin dhe këndimin nëpër shkolla. Ky urdhër nuk ndaloi natyrisht ata që merreshin me letërsinë shqiptare të vazhdonin në punën e tyre, por pengoi arsimimin kombëtar për gati 30 vjet.<ref>[[Eqrem bej Vlora|Vlora E]]., ''Një vështrim mbi kulturën e popullit Shqiptar,'' Romë: Arti Grafiche Comm. A. Urbinati, “Shêjzat = [Le Pleiadi]: Vjeti VII, Nr. 05 - 06 - 07 - 08. fq. 215.</ref> === Afinitetet gjuhësore === {{Kryesor|Gjuha ilire|Gjuha Paleo-Sarde}} Shqipja konsiderohet një [[Gjuha e izoluar|gjuhë e izoluar]] brenda familjes indo-evropiane; asnjë gjuhë tjetër nuk është e lidhur drejtpërdrejt me [[Familjet e Gjuhëve|degën]] e saj. Të vetmet gjuhë të tjera që janë anëtare të vetme mbijetuese të një dege të gjuhëve indo-evropiane janë [[Gjuha armene|armenishtja]] dhe [[greqishtja]]. Kohët e fundit, Alberto G. Areddu ka zbuluar një numër të madh izoglosash (deri në 60), veçanërisht në fitonimi, me gjuhën paleo-sardinase [https://www.academia.edu/164946385/Unipotesi_balcanica_per_il_Nuragico] Gjuha shqipe është pjesë e [[Familjet e Gjuhëve|grupit gjuhësor]] [[Gjuhët indo-evropiane|indo-evropian]] dhe konsiderohet të ketë evoluar nga një prej gjuhëve [[Gjuhët paleo-ballkanike|paleo-ballkanike]] të antikitetit,<ref>Fine, JA. ''Ballkani mesjetar i hershëm''. Universiteti i Michigan Press, 1991. f.11. [https://books.google.com/books?id=YbS9QmwDC58C&printsec=frontcover&dq=isbn:0472081497&cd=1#v=onepage&q=&f=false Google Books]</ref><ref>Në librin e tij të fundit, [[Eric P. Hamp|Eric Hamp]] mbështet tezën se gjuha ilire i përket grupit veriperëndimor, se gjuha shqipe rrjedh nga gjuha ilire dhe se shqipja është e lidhur me Messapic, e cila është dialekt i mëparshëm ilir (Studimet krahasuese në gjuhën shqipe, 2007) .</ref><ref>Gjuhët e lashta të Europës - Roger D. Woodard "Gjuha moderne shqipe, që është konjektuar, është pasardhëse direkt nga ilirët e lashtë ..."</ref> megjithëse ende është e paqartë se cila gjuhë e veçantë paleo-ballkanike përfaqëson paraardhësin e gjuhës shqipe ose ku në Europën Jugore jetonte popullata.<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"].(Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa) ProQuest LLC. faqe 16. E pranuar më 31 mars 2017. Përgjithësisht pranohet se shqiptarët vazhdojnë një nga gjuhët e lashta të Ballkanit, ndonëse dijetarët nuk pajtohen se në cilën gjuhë ata flisnin dhe në cilën zonë të Ballkanit ata zunë përpara migrimit të sllavëve në Ballkan.</ref> Në përgjithësi nuk ka dëshmi të mjaftueshme për ta lidhur shqipen me një prej këtyre gjuhëve, qoftë një nga [[Gjuha ilire|gjuhët ilire]] (nga të cilat historianët më së shumti e konfirmojnë), ose [[Gjuha trake|trake]] dhe [[Gjuha dake|dake]].<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"]. (Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa). ProQuest LLC. faqe 18. Marrjen e 31 marsit 2017. Pra, ndërsa gjuhëtarët mund të debatojnë për lidhjet midis gjuhës shqipe dhe atyre të vjetra të Ballkanit dhe ndërkohë që shumica e shqiptarëve mund të marrin lidhjen gjenealogjike me ilirishten si të pakundërshtueshme, mbetet fakti se ka dëshmi të pamjaftueshme për të lidhur ilirët , trakët, apo dakët me ndonjë gjuhë, përfshirë shqipen.</ref> Midis këtyre mundësive, ilirishtja zakonisht konsiderohet të jetë prova më e mundshme.<ref>Ranko Matasoviq (2012). "Një skemë gramatike shqiptare për studentët e gjuhëve indoeuropiane". Parardhësi më i mundshëm i shqiptarëve ishin ilirët, meqenëse shumë nga Shqipëria e sotme ishin të banuara nga ilirët gjatë antikitetit, por krahasimi i dy gjuhëve është i pamundur sepse pothuajse asgjë nuk dihet për ilirët ... Është më pak a priori mund të supozohet se një gjuhë e vetme flitej në të gjithë Ilirikumin, nga lumi Arsia në Istria, deri në Epir në Greqi, kur një uniformitet i tillë gjuhësor nuk gjendet askund tjetër në Europë përpara pushtimit romak. Për më tepër, ekzaminimi i emrave personalë dhe toponimeve nga Illyricum tregon se disa zona onomastike mund të dallohen dhe këto zona onomastike mund të korrespondojnë me gjuhët e ndryshme të folura në Ilirikun e lashtë. Nëse ilirët në të vërtetë flasin disa gjuhë të ndryshme, lind pyetja - nga e cila zhvillohet shqipja gjuha 'ilire' dhe kjo pyetje nuk mund të përgjigjet derisa të zbulohen të dhëna të reja.</ref> Edhe pse shqiptarët ndajnë [[isogloss]] leksik me [[Gjuha greke|greqishten]], [[gjuhët gjermanike]], dhe në një masë më të vogël me [[gjuhët baltike|balto]]-[[Gjuhët sllave|sllave]], fjalori i shqipes është mjaft i dallueshëm. Në vitin 1995, Taylor, Ringe dhe Warnow, duke përdorur teknika sasiore gjuhësore, gjetën se shqipja duket që përbën një "nëngrup me gjuhët gjermanike". Megjithatë, ata argumentuan se ky fakt nuk është i rëndësishëm, pasi shqipja ka humbur shumë nga fjalori dhe [[Morfologjia (gjuhësi)|morfologjia]] e saj origjinale, dhe kështu kjo "lidhje që duket e ngushtë me gjuhët gjermanike mbështetet vetëm në disa ngjashmëri leksikore - pothuajse asnjë dëshmi fare"<ref>Ann Taylor, Donald Ringe and Tandy Warnow, 2000, "[https://books.google.com.au/books?id=RtsLKLhCZ0EC&pg=PA392&dq=Character+Based+Reconstruction+of+a+Linguistic+Cladogram+Albanian&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Albanian%20cognates&f=false Character Based Reconstruction of a Linguistic Cladogram]", ("Rindërtimi i Karakteri i një Cladogrami Gjuhësor"), në (eds) John Charles Smith, Delia Bentley Gjuhësi Historike 1995: Vëllimi 1: Çështje të përgjithshme dhe gjuhë jo-gjermanike. Dokumente të përzgjedhura nga Konferenca e 12-të Ndërkombëtare mbi Gjuhësinë Historike, Mançester, gusht 1995, Amsterdam, botimi i John Benjamins, f. 400.</ref> === Ndikimet e hershme gjuhësore === [[Fjala e huazuar|Huazimet]] më të hershme të certifikuara në gjuhën shqipe vijnë nga [[Dorishtja]],<ref>Huld, Martin E. (1986). "Shtrirja e theksuar e fjalëve të huaja greke në gjuhën shqipe". Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung (99,2): 245-253.</ref> ndërsa ndikimi më i fortë erdhi nga [[Gjuha latine|latinishtja]]. Sipas Mateu C. Curtis, huazimet nuk tregojnë domosdoshmërisht vendndodhjen gjeografike të paraardhësit të gjuhës shqipe.<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"]. ("Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa") ProQuest LLC. faqe 16. Numri i huazimeve nuk është domosdoshmërisht një argument bindës për vendosjen gjeografike, pasi fjalët e huazuara mund të zëvendësohen në zhvillimet e mëvonshme të gjuhës (sidomos duke pasur parasysh huamarrjen e madhe që shqiptari më vonë ka bërë nga latinishtja dhe sllave para se të hartohet ndonjë leksik i shqipes) ... atdheu i shqiptarëve.</ref> Megjithatë, sipas gjuhëtarëve të tjerë, fjalët e huazuara mund të ndihmojnë për të marrë një ide rreth vendit të origjinës dhe evoluimit të gjuhës shqipe.<ref>Douglas Q. Adams (January 1997). [https://books.google.it/books?id=tzU3RIV2BWIC&pg=PA11 ''Encyclopedia of Indo-European Culture''] (Enciklopedia e Kulturës Indo-Europiane). Taylor & Francis. p. 11.[[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-1-884964-98-5|978-1-884964-98-5]]. <q>Fjalët e huazuara nga greqishtja dhe latinishtja datojnë para epokës së krishtit dhe sugjerojnë që paraardhësit e shqiptarëve duhet të kenë okupuar Shqipërinë deri atëherë të kenë zhytur huazime të tilla nga fqinjët e tyre historikë. Ndërsa ilirët pushtuan territorin shqiptar në këtë kohë, ata janë përfituesit më të mundshëm të këtyre huazimeve.</q></ref><ref>Vladimir Orel (2000). [https://books.google.com/books?id=xvKH56aT5mEC&pg ''A concise historical grammar of the Albanian language: reconstruction of Proto-Albanian''] (Një gramatikë e shkurtër historike e gjuhës shqipe: rindërtimi i proto-shqiptarëve.) BRILL. p. 23. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-90-04-11647-4|978-90-04-11647-4]]. <q>Huazimet latine janë të një rëndësie të jashtëzakonshme për historinë e fonologjisë shqiptare, sidomos të vocalizmit të saj. Kohëzgjatja e huamarrjes ishte aq e gjatë sa që huazimet reflektojnë disa faza kronologjike të dallueshme.</q></ref> Sipas një grupi tjetër të gjuhëtarëve, Shqipja vjen nga një zonë e vendosur në lindje të përhapjes së saj të tanishme gjeografike për shkak të disa artikujve të zakonshëm leksikor që gjenden midis gjuhës shqipe dhe asaj rumune.<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"]. ("Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa"). ProQuest LLC. faqe 17. Një pikë tjetër që disa studiues bëjnë është fakti se shqiptarët dhe rumanët ndajnë shumë artikuj leksikorë; kjo ka bërë që disa të besojnë se shqiptarët kanë origjinën në lindje të përhapjes së tanishme gjeografike (Georgiev 1957; Hamp 1994).</ref> Periudha gjatë së cilës ndërveprou proto-shqipja dhe latinishtja ishte e zgjatur dhe e tërhequr afërsisht nga shekulli i II para Krishtit deri në shekullin e 5-të.<ref>Mallory & Adams 1997, f. 9.</ref> Kjo mbështetet në afërsisht tre shtresa huamarrjesh, numri më i madh që i përket shtresës së dytë. E para, me huazimet më pak, ishte një kohë e ndërveprimit më pak të rëndësishëm. Periudha përfundimtare, ndoshta duke paraprirë pushtimeve sllave apo gjermane, gjithashtu ka një numër shumë më të vogël huamarrjesh. Çdo shtresë karakterizohet nga një trajtim i ndryshëm i shumicës së zanoreve, shtresa e parë që ka disa që ndjekin evolucionin e hershëm proto-shqip në gjuhën shqipe; shtresat e mëvonshme pasqyrojnë ndryshimet e zanoreve endemike në fund Latine dhe me sa duket Proto-Romance. Ndryshime të tjera formuese përfshijnë sinkretizmin e disa përfundimeve të lëndëve të emrave, veçanërisht në shumës, si dhe një palatalizim në shkallë të gjerë. Një periudhë e shkurtër pas shekujve 7 dhe 9, e cila u karakterizua nga huazime të rënda nga sllavët jugorë, disa prej të cilave paraprijnë ndryshimin "o-a" të përbashkët në format moderne të këtij grupi gjuhësor. Duke filluar në shekullin e 9-të, ka pasur një periudhë të karakterizuar nga kontakti i zgjatur me pro-rumunët ose vllehët, edhe pse huamarrja leksikore duket të ketë qenë kryesisht e njëanshëme - nga shqipja në rumanisht. Huamarrja e tillë tregon se rumunët migruan nga një zonë ku shumica ishte sllave (dmth. Bullgaria e Mesme) në një zonë me shumicën e folësve shqiptarë ([[Dardania]], ku vllehët regjistrohen në shekullin e 10-të). ndoshta lidhur me zgjerimin e Perandorisë Bullgare në Shqipëri rreth asaj kohe. === Ndikimi latin === [[Jernej Kopitar]] (1780-1844) ishte i pari që vuri në dukje ndikimin e latinishtes në gjuhën shqipe dhe pretendonte se „fjalë latine në gjuhën shqipe kishin shqiptimin e kohës së perandorit August“.<ref>Kopitar 1829, faq. 254.</ref> Kopitar dha shembuj të tillë si ''qiqer'' shqip nga latinisht ''cicer'' (që do të thotë bizele), ''qytet'' nga ''civitas'', ''peshk'' nga ''piscis'' dhe ''shigjetë'' nga ''sagitta''. Shprehjet e ashpra të latinishtes ⟨c⟩ dhe ⟨g⟩ mbahen si ndalesa palatare dhe velare në huazimet e gjuhës shqipe. Gustav Meyer (1888)<ref>Meyer 1888, faqe. 805.</ref> dhe [[Wilhelm Meyer-Lübke]] (1914)<ref>Meyer-Lübke 1914, faqe. 32</ref> më vonë e vërtetuan këtë. Meyer vuri në dukje ngjashmërinë midis foljeve në gjuhën shqipe: ''shqipoj'' dhe ''shqiptoj'' dhe fjala latine ''excipio'' (që do të thotë të mirëevini). Prandaj, ai besonte se fjala ''shqiptar'' rrjedh nga ''shqipoj'', e cila nga ana e saj rrjedh nga fjala latine ''excipio''. [[Johann Georg von Hahn]], një gjuhëtar austriak, kishte propozuar të njëjtën teori në 1854.<ref>Bardhyl Demiraj (2010). ''Wir sind die Deinen. Studien zur albanischen Sprache, Literatur und Kulturgeschichte, dem Gedenken an Martin Camaj (1925–1992) gewidmet''. Harrassowitz Verlag.(në gjermanisht) [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-3-447-06221-3|978-3-447-06221-3]].</ref> [[Eqrem Çabej]] gjithashtu vuri re, ndër të tjera, elementet arkaike latine në shqip:<ref>Çabej 1962, faqe. 13–51</ref> # Latinishtja /au/ bëhet në gjuhën shqipe /a/ në huazimet më të hershme: ''aurum'' → ''ar''; ''gaudium'' → ''gaz''; ''lauri'' → ''lar''. Latinishtja / au / është ruajtur në huazimet e mëvonshme, por ndryshohet në një mënyrë të ngjashme me greqishten: ''causa'' → ''kafshë''; ''laud'' → ''lavd''. # Latinishtja /ō/ bëhet në gjuhën shqipe /e/ në huazimet më të vjetra latine: ''pōmum'' → ''pemë''; ''hōra'' → ''herë''. Një ndryshim analog i ndodhur nga indoevropiane në shqip; PIE *''nōs'' u bë shqipe, PIE *''oḱtō'' + prapashtesa -''ti'' u bë tetë shqipe etj. # Shprehjet e brendshme dhe fillestare të pazgjidhura latine humbasin në shqip: ''cubitus'' → ''kub''; ''medicus'' → ''mjek''; ''palūdis'' → ''padūlis'' → ''pyll''. Një ndryshim analog ka ndodhur nga indoevropiane në shqip. Në të kundërt, në huazimet e mëvonshme latine, ruhet rrokje e brendshme: ''paganus'' „pagan“ → ''(i) pëgërë''; ''plaga'' → ''plagë'' etj. # Latinishtet të qiellzorizuara /tj/, /dj/, /kj/ për shqip /s/, /z/, /c/: ''vitius'' → ''ves''; ''ratiō'' → ''arsye''; ''radius'' → ''rreze''; ''faciēs'' → ''faqe''; ''socius'' → ''shoq'' etj. Nga ana tjetër, latinishtja /s/ u ndryshua në /ʃ/ në shqip. Haralambie Mihăescu demonstoi se: * Rreth 85 fjalë latine kanë mbijetuar në gjuhën shqipe, por jo (si të trashëguara) në asnjë gjuhë romane. Disa shembuj janë: ''bubulcus'' → ''bulk'' → ''bujk'', ''hībernālia'' → ''mërrajë'', ''sarcinārius'' → ''shelqëror'', ''trifurcus'' → ''tërfurk''; ''accipiter'' „skifter“ → greqishtja ''khíphtéri'', ''khephtéri'' → *''qiftër'' → ''qift'', greq. ''chelydros'' → lat. ''celsydri'' → ''kulshedër'', ''kuçedër'', ''splēnēticum'' → ''shpënetkë'' → ''shpretkë'', ''solanum'' → ''shullë''<ref>Mihaescu 1966, faqe. 1, 30.</ref> * 151 fjalë shqipe me origjinë latine nuk ishin trashëguar në gjuhën rumune. Disa shembuj përfshijnë ''mik'' në shqip nga latinisht ''amicus'', ose ''armik'' nga ''inimicus'', ''arsye'' nga ''ratiōnem'', ''bekoj'' nga ''benedicere'', ''qelq'' nga ''calix'' (''calicis''), ''kështjellë'' nga ''castellum'', ''qind'' nga ''centum'', ''gjel'' nga ''gallus'', ''gjymtyrë'' nga ''iūnctūra'', ''mjek'' nga ''medicus'', ''rrjetë'' nga ''rēte'', ''shpresë'' nga ''sperare'', ''vullnet'' nga ''voluntātis''<ref>Mihaescu 1966, faqe. 1, 21.</ref> * Disa terminologji të kishës shqiptare kanë tipare fonetike që tregojnë huamarrjen e tyre të hershme nga latinishtja. Disa shembuj përfshijnë altarin shqiptar nga altari latin, ''engjëll'' nga ''angelus'', ''bekoj'' nga ''benedicere'', ''i krishterë'' nga ''christianus'', ''kryq'' nga ''crux'' (''crucis''), ''kishë'' nga ''ecclesia'', ''ipeshkëv'' nga ''episcopus'', ''ungjill'' nga ''evangelium'', ''mallkoj'' nga ''maledicere'', ''meshë'' nga ''missa'', ''murg'' nga ''monachus'', ''(i) pëgërë'' nga ''paganus''<ref>Mihaescu 1966, faqe. 1–2.</ref> Autorët e tjerë<ref>Rosetti 1986, faqe. 195–197.</ref> kanë zbuluar huazimet latine në gjuhën shqipe me një model të lashtë të shëndoshë që nga shekulli i 1 para Krishtit,{{Citim i duhur}} për shembull, ''qingëlë'' shqip nga ''cingulum'' latine dhe shqipj e ''vjetër'' nga latinishtja ''vetus'', ''veteris''. Gjuhët romane trashëguan këto fjalë nga latinishtja popullore: lat. pop. *''cingla'' u bë [[Gjuha rumune|rumanishtja]] ''chingă'', që do të thotë „barku i barkut, qafa e shtratit“, dhe latinishtja popullore ''vetrānus'' u bë rumanishtja ''bătrân'', që do të thotë ''i vjetër''. Shqip, [[Gjuha baske|baskishtja]] dhe gjuhët mbijetuese [[Gjuhët keltike|keltike]] si [[Gjuha bretoneze|breton]] dhe [[Gjuha e Uellsit|uellsisht]], janë gjuhët joromane që sot kanë këtë lloj gjërësish të gjerë latine që datojnë nga kohët e lashta romake, të cilat kanë pësuar ndryshime të shëndosha të lidhura me gjuhët. Gjuhë të tjera në ose pranë zonës së dikurshme romake ose erdhën në vendin e ngjarjes më vonë (turqisht, gjuhët sllave, arabisht) ose hidheshin pak nga latinishtja pavarësisht bashkëjetesës me të (greke, gjermane), edhe pse gjermanishtja ka disa huazime latine të lashta (''Fenster'', ''Käse'', ''Köln''). Studiuesit rumunë, të tillë si Vatasheku dhe Mihaesku, duke përdorur analizat leksikore të gjuhës shqipe, kanë arritur në përfundimin se shqipja u ndikua shumë nga një gjuhë romance e zhdukur, e cila ishte e dallueshme nga rumanishtja dhe [[gjuha dalmate]]. Për shkak se fjalët latine të përbashkëta vetëm me gjuhën rumune dhe shqipe janë dukshëm më të vogla se ato që janë të përbashkëta vetëm me romancën shqipe dhe perëndimore, Mihaesku argumenton se gjuha shqipe ka evoluar në një rajon me kontakt shumë më të madh me rajonet e romances perëndimore sesa me rajonet rumune, dhe e vendosi këtë rajon në Shqipërinë e tanishme, Kosovë dhe Maqedoninë Perëndimore, që përfshin në lindje deri në [[Manastiri (qytet)|Manastir]] dhe [[Prishtina|Prishtinë]].<ref>Madgearu, Alexandru and Gordon, Martin. ''The Wars of the Balkan ('' Luftërat e Gadishullit Ballkanik: Origjina e tyre Mesjetare). Faqet 146-147. </ref> === Prania dhe vendndodhja historike === Vendi dhe koha kur u formua gjuha shqipe është e pasigurtë.<ref>[https://balkanologie.revues.org/2272 "Mythifying the Albanians : A Historiographical Discussion on Vasa Efendi's "Albania and the Albanians""]. ("Mitifikimi i shqiptarëve: Një diskutim historik mbi" Shqipërinë dhe shqiptarët "të Vasa Efendisë".) ''balkanologie.revues.org''.</ref> Gjuhëtari amerikan [[Eric P. Hamp|Eric Hamp]] deklaroi se gjatë një periudhe kronologjike të panjohur një popullsi para-shqiptare (e quajtur "Albanoid" nga Hamp) zona të banuara që shtrihen nga [[Polonia]] në Ballkanin Jugperëndimor.<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"].("Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa"). ProQuest LLC. faqe 17. për shembull, argumenton që nga një kohë e papërcaktuar një popullsi para-shqiptare (Albanoid në termin Hamp,) populluar zona që shtrihen nga Polonia në zonën aktuale</ref> Analiza të mëtejshme kanë sugjeruar se ajo ishte në një rajon malor dhe jo në një kodër ose bregdet:<ref>Hamp 1963.</ref> ndërkohë që fjalët për bimët dhe kafshët karakteristike të rajoneve malore janë tërësisht origjinale, emrat për peshk dhe për aktivitetet bujqësore (si [[Parmenda|lërim]]) janë marrë hua nga gjuhë të tjera.<ref>Fine 1991, faqe. 10.</ref> Një analizë më e thellë e fjalorit, megjithatë, tregon se kjo mund të jetë pasojë e një dominimi të tejzgjatur të latinishtes të zonave bregdetare dhe të thjeshtë të vendit, dhe jo dëshmi e mjedisit origjinal ku u formua gjuha shqipe. Për shembull, fjala për 'peshk' është huazuar nga latinishtja, por jo fjala për "gushat", e cila është vendase. Indigjenët janë gjithashtu fjalët për "anije", "trap", "lundrim", "raft detar" dhe disa emra të llojeve të peshkut, por jo fjalët për "vela", "radhë" dhe "port" objekte që kanë të bëjnë me vetë navigacion dhe një pjesë të madhe të faunës së detit. Kjo më tepër tregon se proto-shqiptarët u larguan nga zonat bregdetare në kohë të hershme (ndoshta pas pushtimit latin të rajonit) duke humbur kështu pjesë të mëdha (ose shumica) të leksikut të mjedisit detar. Një fenomen i ngjashëm mund të vërehet me terma bujqësorë. Ndërsa fjalët për "tokën e punueshme", "misri", "gruri", "drithërat", "vreshtin", "zgjedha", "korrja", "mbarështimi i gjedhëve" etj janë lindje, fjalët për "lërim" 'fermë' dhe 'fermeri', praktikat bujqësore dhe disa mjete të korrjes janë të huaja. Kjo, përsëri, tregon për kontakt të ngushtë me gjuhët dhe njerëzit e tjerë, në vend që të sigurojë dëshmi për një Urheimat të mundshëm.{{Citim i duhur}} Qendra e vendbanimit shqiptar mbeti [[Lumi i Matit|lumi Mat]]. Në vitin 1079, ata u regjistruan më larg në jug në luginën e [[Shkumbini|lumit Shkumbin]].<ref>Kazhdan 1991, pp. 52–53.</ref> Shkumbin, një lumë sezonal që shtrihet pranë rrugës së vjetër [[Via Egnatia|Via Egnatia]], është përafërsisht kufiri i divizionit dialektik parësor për gjuhën shqipe, [[Toskërishtja|toskërishtes]] dhe [[Gegërishtja|gegërishtes]]. Karakteristikat e Toskërishtes dhe Gegërishtes në trajtimin e gjuhës amtare dhe fjalëve të huaja nga gjuhë të tjera janë dëshmi se ndarja dialektale parapriu migrimin sllav në Ballkan,<ref>Brown & Ogilvie 2008, p. 23.</ref><ref>Fortson 2004, p. 392</ref><ref>Mallory & Adams 1997, faqe. 9.</ref> që do të thotë se në atë periudhë (nga Shek. 5 deri në Shekulli i 6-të pas Krishtit), shqiptarët po pushtonin pothuajse të njëjtën zonë rreth lumit Shkumbin, i cili shtrihej në [[Linja e Jireçekut|linjën e Jireçekut]].<ref>Demiraj 1999.</ref> Referimet për ekzistencën e gjuhës shqipe si gjuhë të dallueshme mbijetojnë nga shekulli i 14-të, por nuk është cituar ndonjëgjë specifike. Dokumentet më të vjetra të mbijetuara të shkruara në shqip janë "[[Formula e pagëzimit]]", ''Un'te paghesont 'pr'emenit t'Atit e t'Birit e t'Spertit Senit''. ("Unë të pagëzoj në emër të Atit, Birit dhe Shpirtit të Shenjtë") të regjistruara nga Pal Engjelli, Peshkopi i Durrësit në vitin 1462 në dialektin gegë dhe disa vargje të [[Besëlidhja e Re|Dhiatës së Re]] nga ajo periudhë. Libri më i vjetër i njohur shqiptar i shtypur, [[Meshari]], u shkrua në vitin 1555 nga [[Gjon Buzuku]], një klerik [[Kisha Katolike|katolik]]. Në 1635, [[Frang Bardhi]] shkroi fjalorin e parë latinisht-shqip. Besohet se shkolla e parë shqipe është hapur nga françeskanët në vitin 1638 në [[Pllanë]]. Një nga fjalorët më të hershëm të gjuhës shqipe u shkrua në vitin 1693, i cili ishte një dorëshkrim i [[Gjuha italiane|gjuhës italiane]] i shkruar nga kapiten i detit malazez [[Julije Balović]] ''Pratichae Schrivaneschae'' dhe përmban një fjalor shumëgjuhësh me qindra fjalë të përdorura më shpesh në jetën e përditshme në italisht, Slavo-Illiririsht , Greqisht, shqipe dhe [[Gjuha turke|turke]].<ref>Pantić, Miroslav (1990). [https://books.google.com/books?id=G5FiAAAAMAAJ ''Književnost na tlu Crne Gore i Boke Kotorske od XVI do XVIII veka'']. Srpska književna zadruga. p. 98</ref> === Karakteristikat Proto-IE === Edhe pse shqipja është përmendur si "motra e çuditshme" për disa fjalë që nuk korrespondojnë me të afërmit e IE, ajo ka ruajtur shumë karakteristika proto-IE: për shembull, përemri demonstrative *''*ḱo-'' është stërgjyshor shqiptar ''ky/kjo'' dhe Anglisht ''he'', por jo në anglisht ''this'' apo rusisht ''etot.'' Shqipja krahasohet me gjuhët e tjera indo-evropiane më poshtë, por thekson se shqipja ka shfaqur disa raste të dukshme të domethënies semantike (si ''motër'' në vend të "nënës" ose kreditë latine, ''gjelbër'' dhe ''verdhë'' që janë kthyer në kuptim). {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |+Krahasimi me gjuhët tjera indo-evropiane !Shqip !! muaj !! i ri / e re !! nënë !! motër !! natë !! hundë !! tre !! i zi /e zezë !! i kuq / e kuqe !! i/e gjelbër/blertë !! i/e verdhë !! ujk |- ! colspan="13" style="text-align:center; background:#dedede;color:#000" | Tjera [[Gjuhët indo-evropiane|Gjuhë indo-evropiane]] |- | '''[[Sanskrit]]''' || māsa|| nava || mātṛ || svasṛ || nakti || nasa || tri || kāla || rudhira || hari || pīta || vṛka |- | '''[[Gjuha perse|Persisht]]''' || māh|| nou || mādar || xāhar || shab || damāg || se || siāh || sorkh || sabz || zard || gorg |- | '''[[Gjuha angleze|Anglisht]]''' || month || new || mother || sister || night || nose || three || black || red || green || yellow || wolf |- | '''[[Gjuha frënge|Frëngjisht]]''' || mois || nouveau || mère || sœur || nuit || nez || trois || noir || rouge || vert || jaune || loup |- | '''[[Gjuha latine|Latinisht]]''' || mēnsis || novus || māter || soror || nox || nasus || trēs || āter, niger || ruber || viridis || flāvus, gilvus || lupus |- | '''[[Gjuha rumune|Rumanisht]]''' || luna || nou/noi || mamă || soră || noapte || nas || trei || negru || roşu || verde || galben || lup |- | '''[[Gjuha italiane|Italisht]]''' || mese || nuovo || madre/mamma || sorella || notte || naso || tre || nero || rosso || verde || giallo || lupo |- | '''[[Gjuha irlandeze|Irlandisht]]''' || mí || nua || máthair || deirfiúr || oiche || srón || trí || dubh || dearg || glas, uaine || buí || mac tíre, faolchú |- | '''[[Gjuha uellsisht|Uellsisht]]''' || mis || newydd || mam || chwaer || nos || trwyn || tri || du (/di/) || coch, rhudd || gwyrdd, glas || melyn || blaidd |- | '''[[Gjuha letoneze|Letonisht]]''' || mēnesis || jauns || māte || māsa || nakts || deguns || trīs || melns || sarkans || zaļš || dzeltens || vilks |- | '''[[Gjuha greke|Greqishtja antike]]''' || μήν<br /> <small>mēn</small> || νέος<br /> <small>néos</small> || μήτηρ<br /> <small>mētēr</small> || αδελφή<br /> <small>adelphē</small> || νύξ<br /> <small>núx</small> || ῥίς<br /> <small>rhís</small> || τρεῖς<br /> <small>treĩs</small> || μέλας<br /> <small>mélas</small> || ἐρυθρός<br /> <small>eruthrós</small> || χλωρός<br /> <small>khlōrós</small> || ξανθός<br /> <small>xanthós</small> || λύκος<br /> <small>lúkos</small> |- | '''[[Gjuha bullgare|Bullgarisht]]''' || месец<br /> <small>mesec</small> || нов<br /> <small>nov</small> || майка<br /> <small>majka</small> || сестра<br /> <small>sestra</small> || нощ<br /> <small>nošt</small> || нос<br /> <small>nos</small> || три<br /> <small>tri</small> || черен<br /> <small>čeren</small> || червен<br /> <small>červen</small> || зелен<br /> <small>zelen</small> || жълт<br /> <small>žălt</small> || вълк<br /> <small>vălk</small> |- | '''[[Gjuha serbe|Serbisht]]''' || месец<br /> <small>mesec</small> || нов<br /> <small>nov</small> || мајка<br /> <small>majka</small> || сестра<br /> <small>sestra</small> || ноћ<br /> <small>noć</small> || нос<br /> <small>nos</small> || три<br /> <small>tri</small> || црн<br /> <small>crn</small> || црвен<br /> <small>crven</small> || зелен<br /> <small>zelen</small> || жут<br /> <small>žut</small> || вук<br /> <small>vuk</small> |- | '''[[Gjuha kroate|Kroatisht]]''' || mjesec || nov || majka || sestra || noć || nos || tri || crn || crven || zelen || žut || vuk |- | '''[[Gjuha lituane|Lituanisht]]''' || mėnesis/mėnuo|| naujas || mama || sesuo/sesė || naktis || nosis || trys || juoda || raudona || žalia || geltona || vilkas |} === Korrespondencat fonologjike shqiptare-PIE === Fonologjikisht, shqipja nuk është aq konservatore. Ashtu si shumë aksione të IE, ajo ka shkrirë dy seri të ndalimeve të shprehura (p.sh., të dyja *''d'' dhe *''dʰ'' u bënë ''d''). Përveç kësaj, ndalesa zanore tentojnë të zhduken midis zanoreve. Ekziston humbja pothuajse e plotë e rrokjeve përfundimtare dhe humbja shumë e gjerë e rrokjeve të tjera të padëshiruara (p.sh ''mik'' nga lat. ''amicus''). PIE *''o'' shfaqet si (gjithashtu si e nëse një zanore e përparme e lartë vijon), ndërsa *''ē'' dhe *''ā'' bëhen ''o'', dhe PIE *''ō'' shfaqet si ''e''. Të palatet, velaret dhe labiovelarët të gjitha mbeten të dallueshme përpara zanoreve të para, një ruajtje e gjetur ndryshe në gjuhët Luvian dhe në lidhje me Anatolinë. Kështu PIE, *''k'', dhe *''kʷ'' bëhen ''th'', ''q'' dhe ''s'', përkatësisht (para mbrapa zanoreve *''ḱ'' bëhet ''th'', ndërsa *''k'' dhe *''kʷ'' shkrihen si ''k'') Një tjetër ruajtje e shquar është ruajtja e fillimit * h4 si Alb. h (të gjitha laringjet e tjera zhduken krejtësisht).<ref>J. P. Mallory, Douglas Q. Adams, ''Encyclopedia of Indo-European Culture'' [Enciklopedia e kulturës indoevropiane] London: Fitzroy-Dearborn, 1997 [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BurimeteLibrave/1-884964-98-2|1-884964-98-2]], [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BurimeteLibrave/978-1-884964-98-5|978-1-884964-98-5]]</ref> {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve dybuzore indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*p |p |''*'''p'''ékʷo'' |'''''p'''jek''  |- |*b |b |''*sor'''b'''éi̯e/o''" |''gjer'''b'''''  |- |*bʰ |b |''*'''bʰ'''aḱeh₂'' |'''''b'''athë'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve dhëmbore indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*t |t |''*'''t'''úh₂'' |'''''t'''i''  |- |*d |d |''*'''d'''iHtis'' |'''''d'''itë''  |- | |dh |''*pér'''d'''e/o'' |''pjer'''dh'''''  |- | |g |''*'''d'''l̥h₁gʰós'' |'''''g'''jatë'' (tosk. dial. ''glatë'') |- |*dʰ |d |''*'''dʰ'''égʷʰe/o'' |'''''d'''jeg''  |- | |dh |''*gʰór'''dʰ'''os'' |''gar'''dh'''''  |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve qiellzore indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*ḱ |th |''*'''ḱ'''éh₁mi'' |'''''th'''em'' |- | |s |''*'''ḱ'''upo'' |'''''s'''up''  |- | |ç/c |''*'''ḱ'''entro'' |'''''ç'''andër''  |- |*ǵ |dh |''*'''ǵ'''ómbʰos'' |'''''dh'''ëmb'' |- | |d |''*'''ǵ'''ēusnō'' |'''''d'''ua''  |- |*ǵʰ |dh |''*'''ǵʰ'''edi̯e/o'' |'''''dh'''jes''  |- | |d |''*'''ǵʰ'''r̥sdʰi'' |'''''d'''rithë'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve velare indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*k |k |''*'''k'''ágʰmi'' |'''''k'''am'' |- | |q |''*'''k'''lau-ei̯e/o'' |'''''q'''aj'' (Geg ''qanj'', Salamis ''kla'') |- |*g |g |''*h₃lí'''g'''os'' |''li'''g'''ë''  |- | |gj |''*h₁reu'''g'''e'' |''re'''gj'''''  |- |*gʰ |g |''*'''gʰ'''órdʰos'' |'''''g'''ardh'' |- | |gj |''*'''gʰ'''édni̯e/o'' |'''''gj'''ej''  (Geg ''gjêj'') |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve dhëmborevelare indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*kʷ |k |''*'''kʷ'''eh₂sleh₂'' |'''''k'''ollë''  |- | |s |''*'''kʷ'''éle/o'' |'''''s'''jell''  |- | |q |''*'''kʷ'''ṓd'' |'''''q'''ë'' |- |*gʷ |g |''*'''gʷ'''r̥'' |'''''g'''ur''  |- | |z |''*'''gʷ'''ērHu'' |'''''z'''or'' |- |*gʷʰ |g |''*dʰé'''gʷʰ'''e/o'' |''dje'''g'''''  |- | |z |''*h₁en-dʰo'''gʷʰ'''éi̯e/o'' |''nde'''z''''' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e fishkëllores indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*s |gj |''*'''s'''éḱstis'' |'''''gj'''ashtë''  |- | |h |''*no'''s'''ōm'' |''na'''h'''e'' |- | |sh |''*bʰreu'''s'''inos'' |''bre'''sh'''ër'' |- | |th |''*gʷé'''sd'''os'' |''gje'''th''''' |- | |h |''*'''sḱ'''i-eh₂'' |'''''h'''ije'' |- | |f |''*'''sp'''élnom'' |'''''f'''jalë''  |- | |sht |''*h₂o'''st'''i''  |''a'''sht''''' |- | |th |''*'''s'''uh₁s'' |'''''th'''i''  |- | |∅ |''h₁é'''s'''mi'' |''jam'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e sonorantëve indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*i̯ |gj |''*'''i̯'''ése/o'' |'''''gj'''esh''  |- | |j |''*'''i̯'''uHs'' |'''''j'''u''  |- | |∅ |''*bʰér'''i̯'''ō'' |''bie(r)'' |- | |h |''*streh₂'''i̯'''eh₂'' |''stro'''h'''ë''  |- |*u̯ |v |''*'''u̯'''oséi̯e/o'' |'''''v'''esh'' |- |*m |m |''*'''m'''eh₂tr-eh₂'' |'''''m'''otër'' |- |*n |n |''*'''n'''ōs'' |'''''n'''e'' |- | |nj |''*e'''n'''i-h₁ói-no'' |'''''nj'''ë''  |- | |∅/^ |''*pé'''n'''kʷe'' |''p'''e'''së'', geg. ''p'''ê'''s'' |- | |r |''*ǵʰeime'''n''''' |''dimë'''r''''' (geg. ''dimën'') |- |*l |l |''*h₃'''l'''ígos'' |'''''l'''igë'' |- | |ll |''*kʷé'''l'''e/o'' |''sje'''ll''''' |- |*r |r |''*'''r'''epe/o'' |'''''r'''jep'' |- | |rr |''*u̯'''r'''h₁ḗn'' |'''''rr'''unjë'' |- |*n̥ |e |''*h₁'''n̥'''men'' |'''''e'''mër'' |- |*m̥ |e |''*u̯iḱ'''m̥'''ti'' |(''një'')''z'''e'''t'' |- |*l̥ |uj |''*u̯'''ĺ̥'''kʷos'' |dial. ''u'''l'''k'' > ''ujk''  |- |*r̥ |ri, ir |''*ǵʰ'''r̥'''sdom'' |''d'''ri'''thë'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e laryngeals indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*h1 |∅ |''*'''h₁'''ésmi'' |''jam'' |- |*h2 |∅ |''*'''h₂'''r̥tḱos'' |''ari'' |- |*h3 |∅ |''*'''h₃'''ónr̥'' |''ëndërr'' |- |*h4 |h |''*'''h₄'''órǵʰii̯eh₂'' |'''''h'''erdhe'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e zanoreve indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*i |i |''*s'''í'''nos'' |''gj'''i''''' |- | |e |''*du̯'''i'''gʰeh₂'' |''d'''e'''gë''  |- |*ī |i |''*d'''īH'''tis'' |''d'''i'''të'' |- |*e |e |''*p'''é'''nkʷe'' |''p'''e'''së'' (geg. ''pês'') |- | |je |''*u̯'''é'''tos'' |''v'''je'''t'' |- |*ē |o |''*ǵʰ'''ē'''sreh₂'' |''d'''o'''rë'' |- |*a |a |''*bʰ'''a'''ḱeh₂''- |''b'''a'''thë'' |- | |e |''*h₂'''é'''lbʰit'' |'''''e'''lb'' |- |*o |a |''*gʰ'''ó'''rdʰos'' |''g'''a'''rdh'' |- |*ō |e |''*h₂oḱt'''ō'''tis'' |''t'''e'''të''  |- |*u |u |''*s'''u'''pnos'' |''gj'''u'''më'' |- |*ū |y |''*s'''uH'''sos'' |''gj'''y'''sh'' |- | |i |''*m'''ū'''s'' |''m'''i''''' |} == Shqipja standarde == [[Skeda:AlbaniaPeriodical.jpg|parapamje|Gazeta Albania, botim i [[tetor]] [[1899]]]]Formimi i gjuhës letrare kombëtare të njësuar (gjuha standarde), si varianti më i përpunuar i gjuhës së popullit shqiptar, ka qenë një proces i gjatë, që ka filluar që në shekujt XVI-XVIII, por përpunimi i saj hyri në një periudhë të re, në shekullin XIX, gjatë [[Rilindja Kombëtare|Rilindjes Kombëtare]]. Në vitin 1824 [[Naum Veqilharxhi]] filloi punën për të krijuar [[Alfabeti shqip|alfabetin shqip]] dhe në vitin [[1844]] dhe 1845 u botua “[[Ëvetari|Evetar]]”-i. Vaqilharxhi ishte i pari që shprehu qëllimet e [[Rilindja Kombëtare|Rilindjes Kombëtare Shqiptare]] nëpërmjet traktatit të tij, parathënies së “Evetar”-it të parë dhe shumë shkrimeve të tjera.<ref>[http://www.panorama.com.al/veqilharxhi-babai-i-alfabetit-dhe-abetares-shqiptare/ Veqilharxhi,Babai i alfabetit dhe gjuhës shqipe]</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kosovarimedia.com/index.php/personalitete/37552-naum-veqilharxhi-1797-1846.html|title=Naum Veqilharxhi 1797-1846|url-status=dead|language=sq|access-date=7 dhjetor 2017|archive-date=19 mars 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319144133/http://kosovarimedia.com/index.php/personalitete/37552-naum-veqilharxhi-1797-1846.html}}</ref> Në programin e Rilindjes, mësimi dhe lëvrimi i gjuhës amtare, përpjekjet për pasurimin e saj dhe pastrimin nga fjalët e huaja dhe të panevojshme, zinin një vend qendror. Gjatë kësaj periudhe, u zhvillua një veprimtari e gjerë letrare, kulturore dhe gjuhësore. Në vitin 1879, u krijua “[[Shoqëria e të Shtypurit Shkronja Shqip|Shoqata e të shtypurit shkronja shqip]]”, që i dha një shtysë të re kësaj veprimtarie.<ref>[https://www.shqiperia.com/Shoqeria-e-te-Shtypurit-Shkronja-Shqip-(Shoqeria-e-Stambollit-1879).313/ Shoqeria e te Shtypurit Shkronja Shqip (Shoqeria e Stambollit 1879)]</ref> U hartuan gramatikat e para me synime normative dhe u bë hapi i parë për hartimin e një fjalori kombëtar i gjuhës shqipe, që është “[[Kostandin Kristoforidhi#Përkthime dhe vepra|Fjalori i Gjuhës Shqipe]]” i [[Kostandin Kristoforidhi]]t, i botuar pas vdekjes së autorit, më 1904. Gjatë periudhës së Rilindjes Kombëtare, u përvijuan dy variante letrare të kombit shqiptar<ref>http://modersmal.skolverket.se/albanska/index.php/component/content/article?id=76:prof-dr-bahri-beci-qmbi-disa-pikalpamje-palr-shqipaln-e-shkruarq{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref>, varianti letrar jugor dhe varianti letrar verior. U bënë gjithashtu, përpjekje për afrimin e këtyre varianteve dhe për njësimin e gjuhës letrare. Detyra e parë që duhej zgjidhur, ishte njësimi i alfabetit. Deri atëherë, shqipja ishte shkruar në disa alfabete: [[alfabeti latin]], [[alfabeti grek]], alfabeti turko-arab dhe alfabete të veçanta. Këtë detyrë e zgjidhi [[Kongresi i Manastirit]], i mbledhur më 14 deri më 22 nëntor të vitit 1908, në qytetin e [[Manastiri (qytet)|Manastirit]], që sot ndodhet në [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]]. Ne këtë Kongres, pas shumë diskutimesh, u vendos që të përdorej një alfabet i ri, i mbështetur tërësisht në alfabetin latin, i plotësuar me nëntë digrame ('''dh''', '''g'''j, '''ll''', '''nj''', '''rr''', '''sh''', '''th''', '''xh''', '''zh'''), dhe me dy shkronja me shenja diakritike ('''ç''', '''ë'''), është alfabeti që ka edhe sot në përdorim gjuha shqipe. Kongresi e la të lire edhe përdorimin e alfabetit të Stambollit, që kishte mjaft përhapje, por koha ja lëshoi vendin alfabetit të ri, që u paraqit në Kongres, pra alfabetit të sotëm. Një hap tjetër për njehsimin e gjuhës letrare shqipe, bëri [[Komisia Letrare Shqipe]], që u mblodh në [[Shkodra|Shkodër]] në vitin 1916. Komisioni nënvizoi si detyrë themelore lëvrimin e gjuhës letrare shqipe dhe zhvillimin e letërsisë shqiptare. Ky komision [[gjuhëtar]]ësh e [[Shkrimtarë shqiptar|shkrimtarësh]], krijuar nën pushtim-administrimin austro-hungarez, për të ndihmuar në formimin e një gjuhe letrare të përbashkët përmes afrimit të dy varianteve letrare në përdorim, vlerësoi të adaptojë idiomën gego-jugore të Elbasanit<ref name=":1" />, si një urë në mes [[Toskërishtja|toskërishtes]] dhe [[Gegërishtja|gegërishtes]] dhe përcaktoi disa rregulla për drejtshkrimin e tij, të cilat ndikuan në njësimin e shqipes së shkruar. Vendimet e Komisionit letrar shqip për gjuhën letrare e për drejtshkrimin e saj, u miratuan më vonë edhe nga Kongresi Arsimor i Lushnjës më 1920<ref>Zerdelia E., ''Kongresi arsimor i Lushnjës'', Tiranë : Morava, 2012.</ref> dhe vijuan te zbatoheshin duke fituar terren në zyrat e shtetit dhe në shkolla (sidomos shkollat fillore - Xhuvani për një kohë të gjatë ishte sekretar i përgjithshëm i Ministrisë së Arsimit)<ref name=":1" /> deri në [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore]]. Pas Luftës së Dytë Botërore, puna për njësimin e gjuhës letrare kombëtare (gjuhës standarde) dhe të drejtshkrimit të saj, nisi të organizohet nga [[Akademia e Shkencave e Shqipërisë|Instituti i Shkencave]]. U krijuan komisione të posaçme për hartimin e projekteve të drejtshkrimit. Kështu, u hartuan disa projekte në vitet 1948, 1951, 1953 e 1956. U organizuan gjithashtu, dy konferenca shkencore në vitin 1952, për të diskutuar për problemin e gjuhës letrare.<ref>http://www.gazetatema.net/2017/11/14/analiza-shqipja-dhe-zhvillimi-i-saj-konferenca-ne-jena-ja-cfare-i-terheq-te-huajt-tek-ajo/</ref> Më 1952, [[Lidhja e Shkrimtarëve (Tiranë)|Lidhja e Shkrimtarëve]] e vendosi që botimet të dilnin vetëm toskërisht, duke ngushtuar qerthullin e gegërishtes letrare vetëm tek letërsia artistike. Më [[1967]], u botua nga Instituti i Historisë dhe i Gjuhësisë, projekti i ri “[[Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe|Rregullat e drejtshkrimit të shqipes]]”. Ky projekt filloi të zbatohet në të gjithë hapësirën shqiptare, në [[Shqipëria|Republikën e Shqipërisë]], në [[Kosova|Kosovë]] dhe në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Ndërkohë, përpjekje për njehsimin e gjuhës letrare dhe për drejtshkrimn e saj bëheshin edhe në Kosovë. Në vitin 1968, u mblodh Konsulta Gjuhësore e Prishtinës<ref>{{Cite web|url=http://www.njekomb.com/?p=3715|title=Kopje e arkivuar|access-date=7 dhjetor 2017|archive-date=28 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028234212/http://www.njekomb.com/?p=3715|url-status=dead}}</ref>, e cila, e udhëhequr nga parimi “'''një komb-një gjuhë letrare'''”, vendosi që projekti i ortografisë i vitit 1968, posa të miratohej e të merrte formën zyrtare në [[Shqipëria|Republikën e Shqipërisë]], do të zbatohej edhe në Kosovë. Vendimet e kësaj Konsulte kanë qenë me rëndësi të jashtëzakonshme për njësimin e gjuhës letrare kombëtare shqipe. Projekti "[[Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe#Pika I e Rezolutës|Rregullat e drejtshkrimit të shqipes" i vitit 1967]], pas një diskutimi publik, ai u paraqit për diskutim në Kongresin e Drejtshkrimit të Shqipes, që u mblodh në [[Tirana|Tiranë]], në vitin 1972, i cili ka hyrë në historinë e gjuhës shqipe dhe të kulturës shqiptare, si Kongresi i njësimit të gjuhës letrare kombëtare. Kongresi i Drejtshkrimit të Shqipes, në të cilin morën pjesë delegatë nga të gjitha rrethet e Shqipërisë, nga Kosova, nga Maqedonia e Veriut dhe nga Mali i Zi dhe nga arbëreshët e Italisë, pasi analizoi të gjithë punën e bërë deri atëherë për njësimin e gjuhës letrare, miratoi një rezolutë, në të cilën përveç të tjerash, pohohet se “populli shqiptar ka tashmë një gjuhë letrare të njësuar”. Gjuha letrare kombëtare e njësuar (gjuha standarde), mbështetej kryesisht në variantin letrar të jugut, sidomos në sistemin fonetik por në të janë integruar edhe elemente të variantit letrar të veriut. Pas Kongresit të Drejtshkrimit, janë botuar një varg vepra të rëndësishme, që përcaktojnë normat e gjuhës standarde, siç janë "Drejtshkrimi i gjuhës shqipe" (1973), “Fjalori i gjuhës së sotme letrare" (1980), "[[Fjalor i shqipes së sotme|Fjalori i shqipes së sotme]]" (1984), "[[Fjalori drejtshkrimor i gjuhës shqipe (2011)|Fjalori drejtshkrimor i gjuhës shqipe]]" (1976), "Gramatika e gjuhës së sotme shqipe, I Morfologjia" (1995), "Gramatika e gjuhës së sotme shqipe, II Sintaksa" (1997). == Fonologjia == Standardi shqiptar ka 7 [[Zanoret|zanore]] dhe 29 [[Bashkëtingëlloret|bashkëtingëllore]]. Ashtu si [[gjuha angleze]], shqipja ka frikative dhëmbore / θ ð /, të cilat janë të rralla ndër-gjuhësore. Ato janë shkruar si th dhe dh, dhe të ngjashme me bashkëtingëlloret në fillim të anglishtes të hollë dhe kjo. Gegërishtja përdor zanoret e gjata dhe hundore, të cilat mungojnë në [[Toskërishtja|Toskërisht]] dhe zanorja e mesit qendrore është e humbur në fund të fjalës. [[Theksi në gjuhën shqipe|Theksi]] është i ngulitur kryesisht në rrokjen e fundit. == Gramatika == Kategoritë e gramatikës së shqipes janë shumë të afërme me gjuhët e tjera evropiane. Emrat tregojnë dukshëm gjininë, numrin, dhe pesë rasa. Një tipar i pazakonshëm është që emrat ndryshohen më tutje me prapashtesa për të treguar domethënien e caktuar apo pacaktuar: bukë, buka. Mbiemrat-përveç numëror dhe disa shprehje të caktuara sasie-dhe emrat e varur përcjellin emrin të cilin e modifikojnë; dhe ata janë të shquar në kërkimin e pjesëzës që i përcjell ata që pajtohen me emrin. Andaj, në “një burrë i madh, modifikohet nga i madh, i cili paraprihet nga i, i cili pajtohet me termin për “njeri”; gjithashtu në “dy burra të mëdhenj”, mëdhenj, forma mashkullore e shumësit nga i madh, përcjellë emrin burra dhe paraprihet nga një pjesëz që pajtohet me emrin. Foljet kanë numrin dhe një llojllojshmëri të formave të gjetura në Frëngjisht apo Italisht dhe janë mjaft të parregullta në formimin e rrënjëve të tyre. Shumësat e emrit po ashtu janë të dukshëm për parregullsitë në një numër të madh të tyre. Kur të përcaktohet një emër apo një i marrur si i njohur është kundrinori i drejtë, një përemër në rastin e vërtetë që përsëritë këtë informacion po ashtu duhet të futet në shprehjen e foljes; p.sh. I-a dhashë librin atij drejtpërdrejtë është “him-it I-gave the-book to-him, e cila në anglishten standarde do të ishte “I gave the book to him.”Në përgjithësi, gramatika dhe dallimet formale të shqipes na kujtojnë greqishten moderne dhe gjuhët romane, veçanërisht atë rumune. Tingujt sugjerojnë hungarishten apo greqishten, por gegërishtja me zanoret e saj hundore tingëllon më karakteristike. Gramatika e gjuhës shqipe është mjaft e komplikuar në krahasim me gjuhët e tjera indoevropiane. Gjuha shqipe ka 6 ose 5 rasa, emërore, gjinore, dhanore, kallëzore, rrjedhore dhe thirrore, e cila është hequr. Foljet janë mjaft të parregullta. Disa folje si "jap" e "ha", në kohën e shkuar dhe në pjesore ndryshojnë plotësisht në "dhënë" dhe "ngrënë". Foljet të cilat mbarojnë me "t" në vetën e tretë njejës, të kohës së kryer të thjeshtë, marrin dy "tt" p.sh ai "hesht" bëhet "ai heshtte", që shpesh gabimisht shkruhet "heshte". Fjalët në gjuhën shqipe ndiqen nga nyje të shumta, gjë që e bën të komplikuar edhe për folësit e gjuhës shqipe. Ka 27 forma të shumësit. Shumësi i emrave ndiqet nga prapashtesat por, edhe nga ndryshie brenda emrit, p.sh dash-desh, kal-kuaj,djalë-djemë etj. Disa emra asnjëjës nuk ndryshojnë fare, si p.sh nxënës-nxënës, fëmijë-fëmijë etj. == Fonetika == {{Kryesor| shqiptimi}} Transkriptimin në pasoj të përdorimit e '''[[Alfabeti Fonetik Ndërkombëtar|Alfabetit Fonetik Ndërkombëtar]]'''. {| class="wikitable" style="text-align:center"" |+ Alfabeti |- | [[A]] || [[B]] || [[C]] || [[Ç]] || [[D]] || [[DH]] || [[E]] || [[Ë]] | [[F]] || [[G]] || [[Gj]] || [[H]] || [[I]] || [[J]] || [[K]] || [[L]] || [[Ll]] || [[M]] | [[N]] || [[Nj]] || [[O]] | [[P]] || [[Q]] || [[R]] || [[Rr]] || [[S]] || [[Sh]] || [[T]] || [[Th]] || [[U]] || [[V]] || [[X]] | [[Xh]] || [[Y]] || [[Z]] || [[Zh]] |- | [[a]] || [[b]] || [[c]] || [[ç]] || [[d]] || [[dh]] || [[e]] || [[ë]] | [[f]] || [[g]] || [[gj]] || [[h]] || [[i]] || [[j]] || [[k]] || [[l]] || [[ll]] || [[m]] | [[n]] || [[nj]] || [[o]] | [[p]] || [[q]] || [[r]] || [[rr]] || [[s]] || [[sh]] || [[t]] || [[th]] || [[u]] || [[v]] || [[x]] | [[xh]] || [[y]] || [[z]] || [[zh]] |- | {{SAPI|a}} || {{SAPI|b}} || {{SAPI|ʦ}} || {{SAPI|ʧ}} || {{SAPI|d}} || {{SAPI|ð}} || {{SAPI|ɛ}} || {{SAPI|ə}} | {{SAPI|f}} || {{SAPI|g}} || {{SAPI|ɟ}} || {{SAPI|h}} || {{SAPI|i}} || {{SAPI|j}} || {{SAPI|k}} || {{SAPI|l}} || {{SAPI|ɫ}} || {{SAPI|m}} | {{SAPI|n}} || {{SAPI|ɲ}} || {{SAPI|ɔ}} | {{SAPI|p}} || {{SAPI|c}} || {{SAPI|ɾ}} || {{SAPI|r}} || {{SAPI|s}} || {{SAPI|ʃ}} || {{SAPI|t}} || {{SAPI|θ}} || {{SAPI|u}} || {{SAPI|v}} || {{SAPI|ʣ}} | {{SAPI|ʤ}} || {{SAPI|y}} || {{SAPI|z}} || {{SAPI|ʒ}} |} === Tabela nyjëtimore e bashkëtingëlloreve të gjuhës shqipe<ref>{{Cite book|last=Beci|first=Bahri|title=Fonetika e gjuhës shqipe|publisher=EDFA|year=2004|location=Tiranë|pages=44|language=sq}}</ref> === {| class="wikitable" |+ ! rowspan="2" |Mënyra e nyjëtimit ! colspan="11" |Vendi i nyjëtimit |- ! !Dybuzore !Buzodhëmbore !Ndër-dhëmbore !Dhëmbore ! colspan="2" |Alveolare !Qiellzore-alveolare !Qiellzore !Velare !Laringale |- | rowspan="2" |'''Mbylltore''' |''të shurdhëta'' |'''p''' | | |'''t''' | colspan="2" |'''c''' |'''ç''' |'''q''' |'''k''' | |- |''të zëshme'' |'''b''' | | |'''d''' | colspan="2" |'''x''' |'''xh''' |'''gj''' |'''g''' | |- | rowspan="2" |'''Fërkimore''' |''të shurdhëta'' | |'''f''' |'''th''' | | colspan="2" |'''s''' |'''sh''' | | |'''h''' |- |''të zëshme'' | |'''v''' |'''dh''' | | colspan="2" |'''z''' |'''zh''' |'''j''' | | |- |'''Hundore''' | |'''m''' | | | | colspan="2" |'''n''' | |'''nj''' | | |- |'''Anësore''' | | | | |'''ll''' | colspan="2" |'''l''' | | | | |- | rowspan="2" |'''Dridhëse''' |''një dridhëse'' | | | | | colspan="2" |'''r''' | | | | |- |''shumë dridhëse'' | | | | | colspan="2" |'''rr''' | | | | |- |'''Pozicioni i majës së gjuhës''' | |'''↓''' |'''↓''' |'''↑''' |'''↑''' |'''↑''' |'''↓''' |'''↑''' |'''↓''' |'''↓''' |'''↓''' |- | colspan="4" |'''Organi nyjëtimor''' | colspan="2" |'''Majore''' '''(apikale)''' | colspan="2" |'''Para-shpinore''' '''(predorsale)''' |'''Majore''' '''(apikale)''' |'''Shpinore''' '''(dorsale)''' | colspan="2" | |} == Fjalori dhe kontaktet me gjuhët e tjera == Edhe pse shqipja ka pranuar huazime nga fqinjët, po ashtu tregon jashtëzakonisht disa dëshmi të kontaktit me Greqishten e lashtë; Si e tillë është Gegërisht mokën (Toskërisht mokër), nga Greqishtja mekhane’. Kontaktet e afërta me Romakët japin shumë huazime latine — mik nga Latinishtja amicus, këndoj nga cantare. Përveç kësaj, huazimet e tilla të fjalëve në Shqip vërtetohen nga ngjashmëritë në zhvillimin e Latinishtes së folur në Ballkan dhe Rumani, një gjuhë e Romantizmit Ballkanik. Për shembull, Latinisht paludem u kthye në padulem dhe pastaj padure në Rumani dhe pastaj pyll në Shqip, të dyja me kuptim të modifikuar. Anasjelltas, rumanishtja po ashtu i ndan disa terma vendorë jo-latinishte me Shqipen — p.sh. Rumanisht brad, Shqip bredh. Andaj këto dy gjuhë reflektojnë kontakte të veçanta historike të kohëve të hershme. Komunikimet e hershme me barbarët me sa duket kontribuuan fjalën "tirq" (nga bashkimi i vjetër “thigh-breech), përderisa huazimet me kontaktet e hershme Sllave mund të atribuojnë në kontaktet kulturore gjatë 500 viteve të kaluara me Venedikasit, Osmanët, Grekët (deri në jug), dhe Sllavët (deri në lindje). Një numër i favorshëm i tipareve — p.sh. formimi i kohës së ardhshme dhe shprehjes së emrit – janë të ndara nga gjuhët tjera të Ballkanit por kanë një origjinë dhe zhvillim të pakuptueshëm, ku ndoshta ne te ardhmen mund të nxirët sekreti kodik i ndërtimit të tyre; Shqipja apo forma e sajë e hershme, shumë lehtë mund të jetë burimi për të zbërthyer mënyrën e ndërtimit te gjuhës se pare universale para çarjeve të mëdha dialektore dhe me vone shendrimit te tyre ne gjuhe te veçanta. Studimi i tipareve të tilla regjionale në Ballkan është bërë një rast klasik për hulumtimi mbi fenomenin e përhapjes së gjuhës. == Alfabeti == [[Alfabeti shqip]] ka tridhjetë e gjashtë shkronja dhe nga to shtatë zanore: A, E, Ë, I, O, U, Y, dhe 29 [[Bashkëtingëlloret|bashkëtingëllore]]: B, C, Ç, D, Dh, F, G, Gj, H, J, K, L, Ll, M, N, Nj, P, Q, R, Rr, S, Sh, T, Th, V, X, Xh, Z, Zh. Rreshtat e mësiperme i përkasin versionit zyrtar të përkufizimit të Alfabetit Shqip. Versioni i saktë është dhe duhet të jetë ky: [[Alfabeti shqip]] ka 27 shkronja dhe 9 grupshkronja ([[digrafi]]) bashkëtingëlluese që së bashku përbëjnë 36 tingujt e Gjuhës Shqipe të folur. Ndahen në: shtatë zanore: A, E, Ë, I, O, U, Y, në 20 bashkëtingëllore: B, C, Ç, D, F, G, H, J, K, L, M, N, P, Q, R, S, T, V, X, Z, dhe në 9 tinguj: Dh, Gj, Ll, Nj, Rr, Sh, Th, Xh, Zh. Këta 36 tinguj studiohen së bashku në Shkollën Fillore dhe njihen gjithshmërisht që aty e tutje si [[Alfabeti shqip]]. [[Alfabeti]] modern, i vendosur në [[Kongresi i Manastirit|Kongresin e Manastirit]] në vitin [[1908]], është i bazuar në atë [[Alfabeti Latin|Latin]]. [//upload.wikimedia.org/wikipedia/sq/d/d3/Alfabeti_Shqip.ogg Dëgjoni shqiptimin e alfabetit] (Skedar ne formatin [[Ogg Vorbis]], madhësia 146KB). == Veçori tipologjike të shqipes së sotme standarde == Nga ana strukturore, paraqitet sot si një gjuhë sintetiko-analitike, me një mbizotërim të tipareve sintetike dhe me një prirje drejt analitizmit. Një pjesë e mirë e tipareve të saj fonetike dhe gramatikore, janë të trashëguara nga një periudhë e lashtë indoevropiane, një pjesë tjetër janë zhvillime te mëvonshme. Shqipja ka sot një sistem fonologjik të vetin, që përbëhet nga shtatë fonema zanore dhe 29 fonema bashkëtingëllore. Shkruhet me alfabet latin të caktuar në vitin 1908 në Kongresin e Manastirit. Alfabeti i shqipes ka 36 shkronja, nga të cilat 25 janë të thjeshta (a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, s, t, u, v, x, y, 9 janë bigrame (dh, gj, ll, nj, rr, sh, th, xh, zh)) dhe 2 me shkronja diakritike (ë, ç). Shqipja ka theks intensiteti dhe përgjithësisht të palëvizshëm gjate fleksionit. Në shumicën e rasteve, sidomos në sistemin emëror, theksi bie në rrokjen e parafundit. Shqipja ka një sistem të zhvilluar (të pasur) formash gramatikore, ka një sistem lakimi binar: lakimin e shquar dhe të pashquar, ruan ende mirë format rasore (ka pesë rasa), sistemin prej tri gjinish (mashkullore, femërore dhe asnjanëse), kjo e fundit po shkon drejt zhdukjes, mbahet vetëm në një kategori të veçantë emrash foljorë, të tipit: të shkruarit, të menduarit, etj. Sistemi emëror ka trajtë të shquar dhe të pashquar dhe për pasojë, edhe lakim të shquar e të pashquar; nyja shquese është e prapavendosur si në rumanisht dhe në bullgarisht; ka nyje të përparme te emrat në rasën gjinore (i, e malit) dhe te mbiemrat e nyjshëm (i mirë, i vogël, etj)., te emrat asnjanës të tipit të folurit, etj. Përvec fleksionit me mbaresa të veçanta, shqipja njeh edhe fleksionin e brendshëm (dash ~ desh, marr ~ merr); ka dy tipe strukturorë mbiemrash të ngjashëm (i madh, i ndershëm) dhe të panyjshëm (trim, besnik). Te numërorët përdor kryesisht sistemin decimal (dhjetë, tridhjetë, pesëdhjetë), por ruan edhe sistemin vigezimal (njëzet, dyzet); numërorët e përberë nga 11-19, formohen duke vënë numrin e njësheve përpara, parafjalën mbë dhe pastaj dhjetëshet (njëmbëdhjetë, dymbëdhjetë, etj) si në rumanisht dhe në gjuhët sllave. Sistemi foljor paraqitet mjaft i larmishëm. Shqipja ka një sistem të pasur formash mënyrore dhe kohore, një pjesë të e cilave janë të trashëguara nga një periudhë e hershme, një pjesë janë kryer gjatë evolucionit të saj historik. Folja ka gjashtë mënyra; (dëftore, lidhore, kushtore, habitore, dëshirore, urdhërore) dhe tri forma të pashtjelluara (pjesore, paskajore dhe përcjellore). Koha e ardhshme ndërtohet në mënyre analitike, me dy forma: me do (forma e foljes dua) + lidhore (do të punoj) dhe me foljen ndihmëse kam + paskajore (kam për të punuar). Rendi i fjalëve në fjali është përgjithësisht i lirë, por më i zakonshmi është rendi: kryefjalë + folje + objekt. Leksiku përbëhet nga fjalë me preardhje vendase e nga fjalë të huazuara. Fjalët me burim vendas trashëgohen nga periudha e lashtë indoevropiane (ditë, natë, dimër, motër, jani, etj.), ose janë formuara më vonë, me mjete të shqipes (ditor, dimëror, i përnatshëm). Për fjalët e huazuara qe disa mendojnë vijnë nga gjuhët e popujve me të cilët shqiptarët kanë pasur marrëdhënie gjatë shekujve, greqishtja e vjetër dhe e re, latinishtja e gjuhët romane, gjuhët sllave, turqishtja, frëngjishtja, është një proces i gjate ne diskutim dhe analizim. Kjo për arsyen e thjeshte sepse burimi i pare i tyre dyshohet se është përsëri gjuha shqipe e folur. Metodat e krahasimit ne shkencën e Entomologjisë nuk janë akoma ne nivelin e saktësisë se duhur përderisa nuk arrihet te zbërthehet ne njësinë minimale kuptimi logjik i simbolo-shkronjave te alfabetit grek dhe atij latin. == Përhapja e gjuhës shqipe == Shqipja flitet sot nga më se gjashtë milionë vetë në Republikën e Shqipërisë, në Kosovë, në viset shqiptare të Maqedonisë së Veriut, të Malit të Zi, të Serbisë jugore, si dhe në viset e Çamërisë në Greqi. Shqipja flitet gjithashtu, në ngulimet shqiptare në Itali, në Greqi, në Bullgari, në Ukrainë, si dhe në shqiptarë të mërguar në viset e ndryshme të botës para Luftës se Dytë Botërore dhe në këtë dhjetëvjeçarin e fundit. Gjuha shqipe mësohet dhe studiohet në disa universitete dhe qendra albanologjike në bote, si në Paris, Romë, Napoli, Kozencë, Palermo, Shën Pjetërburg (Leningrad), Pekin, München, Bukuresht, Selanik, Sofie, etj. == Studimet për gjuhën shqipe == Gjuha dhe kultura e shqiptarëve, lashtësia dhe karakteri origjinal i tyre, kanë tërhequr prej kohësh vëmendjen e studiuesve të huaj dhe shqiptarë që në shekullin XVIII dhe më parë. Në mënyrë të veçantë, gjuha, historia dhe kultura e shqiptarëve, tërhoqi vëmendjen e botës gjermane. Me të u mor edhe një filozof i madh, siç ishte [[Gotfried Leibniz]], që punoi një shekull para lindjes së gjuhësisë krahasimtare. Ai mendonte, se studimi krahasues i gjuhëve ishte themelor për të ndërtuar një histori universale të botës, për ta kuptuar dhe për ta shpjeguar atë. Në disa letra, qe ai i shkruante një bibliotekari të Bibliotekës Mbretërore të Berlinit, në fillim të shekullit XVIII, shprehet edhe për natyrën dhe prejardhjen e gjuhës shqipe dhe pas disa luhatjeve, arriti në përfundimin, se shqipja është gjuha e ilirëve të lashtë. Megjithatë, studimet shkencore për gjuhën shqipe, si dhe për shumë gjuhë të tjera, nisën pas lindjes së gjuhësisë historike-krahasuese nga mesi i shekullit XIX. Një nga themeluesit e kësaj gjuhësie, dijetari gjerman Franz Bopp, arriti të provonte që në vitin 1854, se shqipja bënte pjesë në familjen e gjuhëve indoevropiane dhe se zinte një vend të veçantë në këtë familje gjuhësore. Pas tij, studiues të tjerë, si G. Meyer, H. Pedersen, N. Jokli, studiuan aspekte të ndryshme të leksikut dhe të strukturës gramatikore të gjuhës shqipe. G. Meyer do të hartonte që në vitin 1891 një Fjalor etimologjik të Gjuhës shqipe (Etymologisches Wörterbuch der albanesischen Sprache, Strasburg 1891), i pari fjalor i këtij lloji për shqipen. Përveç këtyre, një varg i madh gjuhëtarësh të huaj, si F. Miclosich, G. Weigand, C. Tagliavini, St. Man, E. Hamp, A. Desnickaja, H. Ölberg, H. Mihaescu, W. Fredler, O. Bucholtz, M. Huld, G. B. Pellegrini, etj. kanë dhënë kontribute të shënuara për studimin e historisë së gjuhës shqipe, të problemeve që lidhen me prejardhjen e saj, me etimologjinë, fonetikën dhe gramatikën historike, si edhe në studimin e gjendjes së sotme të shqipes. Ndërkohë, krahas studimeve për gjuhën shqipe të albanologëve të huaj, lindi dhe u zhvillua edhe gjuhësia shqiptare. Ajo i ka fillimet e saj që në shekullin XVII, kur Frang Bardhi botoi të parin fjalor të gjuhës shqipe “Dictionarium Latino-Epiroticum” (1635). Gjatë Rilindjes Kombëtare u botuan disa gramatika të gjuhës shqipe. Kështu, në vitin 1864, Dhimitër Kamarda, nga arbëreshët e Italisë, botoi veprën “Laggio della grammatica comparata sulla lingua albanese”, Livorno 1864, vëll.II “L’Apendice al saggio dalla gramatica comparata sulla lingua albanese”, Prato 1866. Më 1882, Kostandin Kristoforidhi botoi “Gramatikën e gjuhës shqipe” dhe më 1806, Sami Frashëri botoi “Shkronjëtoren e gjuhës shqipe”, dy vepra gjuhësore të rëndësishme të shekullit XIX për gramatologjinë e gjuhës shqipe. Nga fundi i shekullit XIX, Kostandin Kristoforidhi përgatiti edhe një “Fjalor të gjuhës shqipe”, i cili u botua në vitin 1904 dhe përbën veprën më të rëndësishme të leksikografisë shqiptare, që u botua para Luftës se Dytë Botërore. Në vitin 1909, botohet Fjalori i shoqërisë “Bashkimi”. Pas shpalljes së Pavarësisë, u botuan një varg gramatikash dhe fjalorë dygjuhësh, për të plotësuar nevojat e shkollës dhe të kulturës kombëtare. Në fushën e gramatikës u shqua sidomos Prof. Dr. Aleksandër Xhuvani. Aleksandër Xhuvani (1880-1961) kreu studimet e larta në Universitetin e Athinës. Veprimtaria e tij për studimin e gjuhës shqipe dhe arsimin kombëtar, e nisi që gjatë periudhës së Rilindjes Kombëtare. Bëri një punë të madhe për pajisjen e shkollës sonë me tekste të gjuhës shqipe, të letërsisë, të pedagogjisë dhe të psikologjisë. Drejtoi e punoi për hartimin e udhëzuesve drejtshkrimorë në vitet 1949, 1951, 1954, 1956. Pati një veprimtari të gjerë në fushën e pastërtisë së gjuhës shqipe e të pasurimit të saj dhe botoi veprën “Për pastërtinë e gjuhës shqipe” (1956). Bashkëpunoi me profesorin Eqrem Çabej, për hartimin e veprave “Parashtesat” (1956) dhe “Prapashtesat e gjuhës shqipe” (1962), trajtesa themelore në fushën e fjalëformimit të gjuhës shqipe. Ai botoi gjithashtu edhe një varg punimesh monografike për pjesoren, paskajoren dhe parafjalët e gjuhës shqipe. Ai ishte njohës i mirë dhe mbledhës i pasionuar i visarit leksikor të gjuhës së popullit. Fjalët dhe shprehjet e mbledhura, u botuan pjesërisht pas vdekjes, në formën e një fjalori. Përgatiti një botim të dytë të “Fjalorit të gjuhës shqipe” të Kristoforidhit (1961). Vepra e plotë e tij, e projektuar në disa vëllime, ende nuk është botuar. Në vitin 1980 është botuar vëllimi i parë. Një zhvillim më të madh njohu gjuhësia shqiptare në gjysmën e dytë të shekullit XX, kur u krijuan edhe institucione shkencore të specializuara, si Universiteti i Tiranës, Universiteti i Prishtinës dhe Akademia e Shkencave, Universiteti i Shkodrës, më vonë, Universiteti i Elbasanit, Universiteti i Gjirokastrës, Universiteti i Vlorës, Universiteti i Tetovës, etj. Gjatë kësaj periudhe, u hartuan një varg veprash përgjithësuese nga fusha të ndryshme të gjuhësisë. Në fushën e leksikologjisë dhe të leksikografisë, përveç studime leksikologjike, u hartuan edhe një varg fjalorësh të gjuhës shqipe dhe fjalori dygjuhësh, nga të cilët, më kryesorët janë: “Fjalori i gjuhës shqipe” (1954), “Fjalori i gjuhës së sotme shqipe” (1980), “Fjalori i shqipes së sotme” (1984), “Fjalori drejtshkrimor i gjuhës shqipe” (1976), “Drejtshkrimi i gjuhës shqipe” (1973), etj. Kohët e fundit kanë dalë edhe “Fjalor frazeologjik i gjuhës shqipe” (2000) dhe “Fjalor frazeologjik ballkanik” (1999). Në fushën e dialektologjisë është bërë përshkrimi e studimi i të gjithë të folurave të shqipes dhe është hartuar “Atlasi dialektologjik i gjuhës shqipe”, një vepër madhore që pritet të dalë së shpejti nga shtypi. Është bërë gjithashtu, studimi i fonetikës dhe i strukturave gramatikore të gjuhës shqipe përmes studimeve të veçanta dhe përmes gramatikave të ndryshme, niveleve të ndryshme, nga të cilat, më e plota është “Gramatika e gjuhës shqipe” I Morfologjia (1995), II Sintaksa (1997), hartuar nga Akademia e Shkencave, në bashkëpunim me Universitetin e Tiranës, me kryeredaktor Mahir Domin. Një vend të gjerë në studimet gjuhësore të këtij gjysmëshekulli, kanë zënë problemet e historisë së gjuhës shqipe, problemet e etnogjenezës së popullit shqiptar e të gjuhës shqipe, të etimologjisë, të fonetikës dhe të gramatikës historike, etj. Disa nga veprat themelore në këto fusha janë: "Studime etimologjike në fushë të shqipes” në 7 vëllime, nga E.Çabej; “Meshari” i Gjon Buzukut (E.Çabej); “Gramatika historike e gjuhës shqipe” (Sh. Demiraj); “Fonologjia historike e gjuhës shqipe” (Sh. Demiraj); “Gjuhësia ballkanike” (Sh. Demiraj), etj. Eqrem Çabej (1908-1980). Studiuesi më i shquar i historisë së gjuhës shqipe dhe një nga personalitetet më në zë të kulturës shqiptare. Pasi bëri studimet e para në vendlindje (Gjirokastër), studimet e larta i kreu në Austri, në fushën e gjuhësisë së krahasuar indoevropiane. Pas mbarimit të studimeve, kthehet në atdhe dhe fillon veprimtarinë shkencore e arsimore në vitet ’30 të këtij shekulli dhe punoi në këto fusha për një gjysëm shekulli, duke lënë një trashëgimi të pasur shkencore. Eqerem Çabej solli dhe zbatoi në gjuhësinë shqiptare metodat dhe arritjet shkencore të gjuhësisë evropiane, duke kontribuar shumë në ngritjen e nivelit shkencor të studimeve gjuhësore shqiptare. Eqerem Cabej punoi shumë në disa fusha të dijes, por u shqua sidomos në fushën e historisë së gjuhës, në trajtimin e problemeve të origjinës së gjuhës shqipe, të autoktonisë së shqiptarëve e të etimologjisë dhe të filologjisë së teksteve të vjetra. Veprat themelore të tij janë: “Studime etimologjike në fushë të shqipes”, në shtatë vëllime, I “Hyrje në historinë e gjuhës shqipe”, II “Fonetikë historike” (1958), “Meshari i Gjon Buzukut” (1968), “Shqiptarët midis perëndimit dhe lindjes” (1944). Ai është bashkautor edhe në një varg veprash në fushën e gjuhës së sotme, siç janë: “Fjalor i gjuhës shqipe” (1954), “Rregullat e drejtshkrimit të gjuhës shqipe” (1972), “Fjalori drejtshkrimor”. Përveç veprave, ai ka botuar një varg studimesh në revista shkencore brenda e jashtë vendit dhe ka mbajtur dhjetëra referate e kumtesa në kongrese e konferenca kombëtare e ndërkombëtare, të cilat kanë bërë të njohura arritjet e gjuhësisë shqiptare në botë, duke rritur kështu prestigjin e saj. Veprat e Prof. Eqrem Çabej janë botuar në tetë vëllime, në Prishtinë, me titullin “Studime gjuhësore”. Me veprimtarinë e shumanshme shkencore e me nivel të lartë, Eqrem Çabej ndriçoi shumë probleme të gjuhës shqipe dhe të kulturës shqiptare, duke argumentuar lashtësinë dhe origjinën ilire të saj, vitalitetin e saj ndër shekuj dhe marrëdhëniet me gjuhët dhe kulturat e popujve të tjerë. Gjatë kësaj periudhe, gjuhësia shqiptare zgjidhi edhe problemin e gjuhës shqipe letrare kombëtare, të njësuar me çështjet teorike të së cilës është marrë veçanërisht prof. Androkli Kostallari. Në kuadrin e punës që është bërë në fushën e gjuhësisë normative dhe të kulturës së gjuhës, janë hartuar dhe një numër i madh fjalorësh terminologjikë për degë të ndryshme të shkencës e të teknikës. Përveç veprave të shumta që janë botuar në fushën e gjuhësisë, veprimtaria e gjuhësisë studimore e studiuesve shqiptarë pasqyrohet në botimin e disa revistave shkencore, nga të cilat më kryesoret sot, janë: “Studime filologjike” (Tiranë); “Gjuha shqipe” (Prishtinë); “Studia albanica” (Tiranë); “Jehona” (Shkup); etj. Studime te rëndësishme mbi gjuhën shqipe janë bërë nga gjuhëtarë në Kosovë, Maqedoninë e Veriut, Mal i Zi, ku janë botuar një numër i konsiderueshëm veprash mbi historinë e gjuhës shqipe, fonetikën, gramatikën, leksikun etj. Prof. Idriz Ajeti shquhet për kontributin e veçantë që ka dhënë në këtë fushë. Kontribut të veçantë për gjuhen shqipe kanë dhenë edhe shqiptaret e vendosur në Itali, të njohur si “[[arbëreshë|Arbëresh]]”. Disa nga figurat më të shquara të gjuhësisë shqiptare të këtyre dy shekujve të fundit, janë: [[Dhimitër Kamarda]] (arbëresh i Italisë), [[Kostandin Kristoforidhi]], [[Sami Frashëri]], Aleksandër Xhuvani, [[Eqerem Çabej]], [[Selman Riza]], [[Kostaq Cipo]], [[Mahir Domi]], [[Shaban Demiraj]], [[Androkli Kostallari]], [[Idriz Ajeti]], [[Gjovalin Shkurtaj]] etj. Ekziston një qasje e re studimore që tregon origjinën e lashtë te gjuhes duke përdorur së bashku logjikën, filozofinë dhe etimologjinë. Pionieri në këtë qasje të re është [[Petro Zheji]] i cili përfundoi punën e tij unike me librin e tij të fundit "Roli mesianik i shqipes" botuar në vitin 2015. Ai prezanton një mënyrë të re të klasifikimit të gjuhëve, në semantike dhe simbolike. Ai mendon se gjuha e vetme simbolike e mbijetuar është gjuha shqipe, me ane te simboleve te gjuhes shqipe ne mund të copëtojmë secilen fjale te cdo gjuhe dhe të gjejmë kuptimin e saj motivues në të. Për të demonstruar teorinë e tij ai merr 863 shembuj në shumë gjuhë: Kineze, Sanskritishte, Anglishte, Rusishte, Hindishte, Turqishte, Greqishte, Latinishte, Hebraishte, Gjermanishte, proto-gjermanishte, italishte, japoneze, indonezishte dhe persishte. Rrënjët primordiale të gjuhës shqipe u mbuluan edhe në librin e tij "Libri i aforizmave" i botuar në vitin 2012.<ref>Balliu, Suadela (2015-03-21), [http://www.arberianews.com/petro-zheji-nje-profet-per-gjuhen-shqipe/ Petro Zheji, një profet për gjuhën shqipe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180127083900/http://www.arberianews.com/petro-zheji-nje-profet-per-gjuhen-shqipe/ |date=27 janar 2018 }}, Arberia News</ref> === Bibliografia === * Ajeti, Idriz. “La présence de l’albanais dans les parlers des populations slaves de la Péninsule balkanique à la lumière de la langue et de la toponymie”, ''[[Studia Albanica]]'' 2 (1968): 131–6. * Ajeti, Idriz. “Për historinë e marrëdhënieve të hershme gjuhësore shqiptare-sllave”, ''[[Studime Filologjike]]'' 4 (1972): 83–94 (reprint in ''Gjurmime albanologjike – Seria e shkencave filologjike II – 1972''. Prishtina: 1974, fq.&nbsp;33–44). * Arapi, Inna. ''Der Gebrauch von Infinitiv und Konjunktiv im Altalbanischen mit Ausblick auf das Rumänische''. Hamburgu: Kovač, 2010. * Areddu, Alberto G.,"Un'ipotesi balcanica per il Nuragico", ''[[Quaderni di Semantica]]'' X, 2024. * Banfi, Emanuele. ''Linguistica balcanica''. Bolonja: Zanichelli, 1985. * Banfi, Emanuele. ''Storia linguistica del sud-est europeo: Crisi della Romània balcanica tra alto e basso medioevo''. Milano: Franco Angeli, 1991. * Bonnet, Guillaume. ''Les mots latins de l’albanais''. Parisi/Montreali: L'Harmattan, 1998. * [[Franz Bopp|Bopp, Franz]]. “Über das Albanesische in seinen verwandtschaftlichen Beziehungen”, in ''Königliche Preußische Akademie der Wissenschaften. Abhandlungen der philosophisch-historischen Klasse''. Berlin: J. Stargardt, 1855, fq.&nbsp;459–549. * Boretzky, Norbert. ''Der türkische Einfluss auf das Albanische''. 2 vëll. vëll. 1: ''Phonologie und Morphologie der albanischen Turzismen''; vël. 2: ''Wörterbuch der albanischen Turzismen''. Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 1975. * Buchholz, Oda & Wilfried Fiedler. ''Albanische Grammatik''. Lajpcigu: VEB Verlag Enzyklopädie, 1987. * [[Eqrem Çabej|Çabej, Eqrem]]. “Disa probleme themelore të historisë së vjetër të gjuhës shqipe”, ''Buletin i Universitetit Shtetëror të Tiranës. Seria e Shkencave Shoqërore'' 4 (1962): 117-148 (In German''Studia Albanica'' 1 (1964)) * Çabej, Eqrem. “Zur Charakteristik der lateinischen Lehnwörter im Albanischen”, ''Revue roumaine de linguistique'' 7, vol. 1 (1962): 161–99 (In Albanian “Karakteristikat e huazimeve latine të gjuhës shqipe”, ''Studime Filologjike'' 2 (1974): 14-51) * Çabej, Eqrem. “Rreth disa çështjeve të historisë së gjuhës shqipe”, ''Buletin i Universitetit Shtetëror të Tiranës. Seria e Shkencave Shoqërore'' 3 (1963): 69-101. (In Romanian ''Studii și cercetări lingvistiche'' 4 (1954)) * Çabej, Eqrem. “Mbi disa rregulla të fonetikës historike të shqipes”, ''Studime Filologjike'' 2 (1970): 77-95 (In German “Über einige Lautregeln des Albanischen”, ''[[Die Sprache]]'' 18 (1972): 132–54) * Çabej, Eqrem. “L'ancien nom national des albanais”, ''Studia Albanica'' 1 (1972): 1-40. * Çabej, Eqrem. “Problemi i vendit të formimit të gjuhës shqipe”,''Studime Filologjike'' 4 (1972): 3-27. * Çabej, Eqrem. ''Studime etimologjike në fushë të shqipes''. 7 vëll. Tiranë: Akademia et Shkencave e Republikës Popullore të Shqipërisë, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, 1976–2014. * Camaj, Martin. ''Albanische Wortbildung''. Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 1966. * Camaj, Martin. ''Albanian Grammar''. Trans. Leonard Fox. Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 1984. * Camarda, Demetrio. ''[https://books.google.com/books?id=YWQCAAAAQAAJ&printsec=frontcover&dq=Saggio+di+grammatologia+comparata+sulla+lingua+albanese&cd=2#v=onepage&q&f=false Saggio di grammatologia comparata sulla lingua albanese]''. Livorno: Successore di Egisto Vignozzi, 1864. * Camarda, Demetrio. ''[https://books.google.com/books?id=syYTAAAAYAAJ&pg=PT238&dq=Appendice+al+Saggio+di+grammatologia+sulla+lingua+albanese&cd=2#v=onepage&q&f=false Appendice al saggio di grammatologia comparata sulla lingua albanese]''. Prato, 1866. * Campbell, George L., ed. ''Compendium of the World's Languages'', bot. i 2-të. Vol. 1: ''Abaza to Kurdish'', s.v. “Albanian”. Londra/Nju Jork: Routledge, 2000, pp. 50–7. * [[Wacław Cimochowski|Cimochowski, Wacław]]. “Recherches sur l'histoire du sandhi dans la langue albanaise”, ''Lingua Posnaniensis'' 2 (1950): 220–55. * Cimochowski, Wacław. “Des recherches sur la toponomastique de l'Albanie”, ''Lingua Posnaniensis'' 8 (1960): 133–45. * Cimochowski, Wacław. “Pozicioni gjuhësor i ilirishtes ballkanike në rrethin e gjuhëve indoevropiane”, ''Studime Filologjike'' 2 (1973). * Demiraj, Bardhyl. ''Albanische Etymologien: Untersuchungen zum albanischen Erbwortschatz''. Amsterdam–Atlanta: Rodopi, 1997. * [[Shaban Demiraj|Demiraj, Shaban]]. “Albanian”, in ''[https://books.google.com/books?id=vwUMNCYbLL0C&printsec=frontcover&dq=The+Indo-European+Languages,+Anna+Giacalone+Ramat+and+Paolo+Ramat&hl=en&ei=RoLuS4jZL4T78Ab9x9D9Cg&sa=X&oi=book_result&ct=book-thumbnail&resnum=1&ved=0CCkQ6wEwAA#v=onepage&q&f=false The Indo-European Languages]''. Edited by Anna Giacalone Ramat dhe Paolo Ramat. Londra/Nju Jork: Routledge, 1998, fq. 480–501. * Demiraj, Shaban. ''Gramatikë historike e gjuhës shqipe'', bot. i 2-të i përmbledhur, Tirana: Akademia e Shkencave e Shqipërisë, 2015 (bot. i parë, 1986). * Demiraj, Shaban. ''Gjuha shqipe dhe historia e saj''. Tirana: Shtëpia botuese e librit universitar, 1988. * Demiraj, Shaban. ''Fonologjia historike e gjuhës shqipe''. (Akademia e Shkencave e Shqiperise. Instituti i Gjuhesise dhe i Letersise). Tirana: TOENA, 1996. * Demiraj, Shaban. ''Prejardhja e shqiptarëve në dritën e dëshmive të gjuhës shqipe''. Tirana: Shkenca, 1999. * De Simone, Carlo. “Gli illiri del Sud. Tentativo di una definizione”, ''Iliria'' 1 (1986). * Desnickaja, Agnija. ''Albanskij jazyk i ego dialekty''. Leningrad: Nauka, 1968. * Desnickaja, Agnija. “Language Interferences and Historical Dialectology”, ''Linguistics'' 113 (1973): 41–57. * Desnickaja, Agnija. ''Osnovy balkanskogo jazykoznanija''. Leningrad: Nauka, 1990. * [[Mahir Domi|Domi, Mahir]]. “Prapashtesa ilire dhe shqipe, përkime dhe paralelizma”, ''Studime Filologjike'' 4 (1974). * Domi, Mahir. “Considérations sur les traits communs ou parallèles de l'albanais avec les autres langues balkaniques et sur leur étude”, ''Studia Albanica'' 1 (1975). * Fortson IV, Benjamin W. “Albanian”, in ''[https://books.google.com/books?id=5hOtPBF6XWwC&printsec=frontcover&dq=%27Indo-European+Language+and+Culture:++An+Introduction%27&cd=1#v=onepage&q&f=false Indo-European Language and Culture: An Introduction]'', bot. i 2-të. Malden: Wiley-Blackwell, 2010, fq. 446–58 (bot. i parë 2004, fq.&nbsp;390–9). * Gjinari, Jorgji. “Për historinë e dialekteve të gjuhës shqipe”,''Studime Filologjike'' 4 (1968). * Gjinari, Jorgji. “Mbi vazhdimësinë e ilirishtes në gjuhën shqipe”,''Studime Filologjike'' 3 (1969). * Gjinari, Jorgji. “Struktura dialektore e shqipes e parë në lidhje me historinë e popullit”, ''Studime Filologjike'' 3 (1976). * Gjinari, Jorgji. “Dëshmi të historisë së gjuhës shqipe për kohën dhe vendin e formimit të popullit shqiptar”, ''Studime Filologjike''3 (1982). * Gjinari, Jorgji. ''Dialektologjia shqiptare''. Prishtina: Universiteti, 1970. * Gjinari, Jorgji, Bahri Beci, Gjovalin Shkurtaj dhe Xheladin Gosturani, ''Atlasi dialektologjik i gjuhës shqipe'', vëll. 1, Napoli: Università degli Studi di Napoli L’Orientali, 2007. * [[Eric P. Hamp|Hamp, Eric P.]], “Albanian”, në ''Encyclopedia of language and linguistics'', 2 vëll., redaktuar nga R. E. Asher, Oksford: Pergamon, 1994, fq.&nbsp;1:65–7. * Huld, Martin E., ''Basic Albanian etymologies''. Columbus (Ohio): Slavica Publishers, 1984. * Katičić, Radoslav. ''Ancient languages of the Balkans''. 2 vols. Haga/Parisi: Mouton, 1976. * Kopitar, Jernej K. “Albanische, walachische und bulgarische Sprache”, ''Jahrbücher der Literatur (Wien)'' 46 (1829): 59–106. * [[Paul Kretschmer|Kretschmer, Paul]]. ''[https://books.google.com/books?id=f00TAAAAYAAJ&printsec=frontcover&dq=Einleitung+in+die+Geschichte+der+griechischen+Sprache&cd=1#v=onepage&q&f=false Einleitung in die Geschichte der griechischen Sprache]''. Göttingen, 1896. * Kretschmer, Paul. “Sprachliche Vorgeschichte des Balkans”,''Revue internationale des études balkaniques'' 2, no. 1 (1935): 41–8. * Lloshi, Xhevat. “Substandard Albanian and Its Relation to Standard Albanian”, in ''Sprachlicher Standard und Substandard in Südosteuropa und Osteuropa: Beiträge zum Symposium vom 12.-16. Oktober 1992 in Berlin''. Edited by Norbert Reiter, Uwe Hinrichs & Jirina van Leeuwen-Turnovcova. Berlini: Otto Harrassowitz, 1994, fq.&nbsp;184–94. * Lloshi, Xhevat. “Albanian”, in ''Handbuch der Südosteuropa-Linguistik''. Edited by Uwe Hinrichs. Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 1999, fq.&nbsp;277–99. * Lloshi, Xhevat. ''[https://books.google.com/books?id=9_gXTda0HS8C&pg=PA191&dq=gjuha+letrare+dhe+gjuha+standarde#v=onepage&q&f=false Rreth alfabetit të shqipes: me rastin e 100-vjetorit të Kongresit të Manastirit]''. Skopje–Prishtina–Tiranë: Logos-A, 2008. * [[Maximilian Lambertz|Lambertz, Maximilian]]. ''Lehrgang des Albanischen''. 3 vols., vol. 1: ''Albanisch-deutsches Wörterbuch''; vol. 2: ''Albanische Chrestomathie''; vol. 3: ''Grammatik der albanischen Sprache''. Berlin: [[Deutscher Verlag der Wissenschaften]] 1954; Berlin 1955; Halle an der Saale 1959. * [[J. P. Mallory|Mallory, J.P.]] & [[Douglas Q. Adams|D. Q. Adams]]. “Albanian language”, në ''Encyclopedia of Indo-European culture''. Londra: Fitzroy Dearborn, 1997, fq.&nbsp;8–11. * Matzinger, Joachim. “Die Albaner als Nachkommen der Illyrier aus der Sicht der historischen Sprachwissenschaft”, në ''Albanische Geschichte: Stand und Perspektiven der Forschung''. Edited by Oliver Jens Schmitt & Eva Frantz. Mynihu: R. Oldenburg Verlag, 2009, fq.&nbsp;13–35. * Matzinger, Joachim. “Der lateinisch-albanische Sprachkontakt und seine Implikationen für Vorgeschichte des Albanischen und der Albaner”, në ''Südosteuropäische Romania: Siedlungs-/Migrationsgeschichte und Sprachtypologie''. Edited by Wolfgang Dahmen et al. Tybingen: Narr Verlag, 2012, fq.&nbsp;75–103. * Mayer, Anton. ''Die Sprache der alten Illyrier''. 2 vëll. Vjena: Österreichische Akademie der Wissenschaften, 1957/1959. * Mann, Stuart E. ''An Albanian Historical Grammar''. Hamburgu: Helmut Buske, 1977. * [[Gustav Meyer|Meyer, Gustav]]. “[https://books.google.com/books?id=E-IGAAAAQAAJ&printsec=frontcover&dq=Albanesische+Studien&cd=1#v=onepage&q&f=false Albanesische Studien I. Die Pluralbildungen der albanesischen Nomina]”, in ''Sitzungsberichte der philosophisch-historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften'' 104 (1883): 257–362. * [[Franc Miklošič|Miklošič, Franz]]. ''Albanische Forschungen''. 2 vols., vol. 1: ''Die slavischen Elemente im Albanischen''; vol. 2: ''Die romanischen Elemente im Albanischen''. Vjena: Karl Gerold's Sohn, 1870. * Mihăescu, Haralambie. “Les éléments latins de la langue albanaise”, ''Révue des études sud-est européennes'' 4 (1966): 5–33, 323–53. * Mihăescu, Haralambie. ''La langue latine dans le sud-est de l’Europe''. Bukureshti: Editura Academiei; Parisi: Les Belles Lettres, 1978. * Newmark, Leonard, Philip Hubbard dhe Peter Prifti, ''Standard Albanian: A Reference Grammar for Students''. Stanford: Stanford University Press, 1982. * Ölberg, Hermann. “Einige Uberlegungen zur Autochtonie der Albaner auf der Balkanhalbinsel”, in ''Akten der internationalen albanologischen Kolloquiums, Innsbruck, 1972, zum Gedächtnis an Norbert Jokl''. Edited by Hermann M. Ölberg. Innsbruck: Institut für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck, 1977. * Ölberg, Hermann. “Kontributi i gjuhësisë për çështjen e atdheut ballkanik të shqiptarëve”, ''Studime Filologjike'' 3 (1982). * Omari, Anila. ''Marrëdhëniet gjuhësore shqiptaro-serbe''. Tiranë: Botimet albanologjike, 2012. * Pedersen, Holger. “Bidrag til den albanesiske Sproghistorie”, ''Festskrift til Vilhelm Tomsen''. Kopenhaga: Gyldendal, 1894, fq.&nbsp;246–57. * Pedersen, Holger. “Albanesisch”, ''Kritischer Jahrbericht'' 9, vol. 1 (1905): 206–17. Erlangen (1909). * Pellegrini, Giovan Battista. “I rapporti linguistici interadriatici e l’elemento latino dell’albanese”, ''Abruzzo'' 19 (1980): 31-71. * Pellegrini, Giovan Battista. “Disa vëzhgime mbi elementin Latin të shqipes” [Some observations on the Latin element of the Albanian language], ''Studime Filologjike'' 3 (1982); (in Italian) “Alcune osservazioni sull’elemento latino dell’albanese”, ''Studia Albanica'' 1983: 63–83. * Pellegrini, Giovan Battista. ''Avviamento alla linguistica albanese''. Edizione rinnovata. Rende: Università degli studi della Calabria, Centro editoriale e librario, 1997. * Pisani, Vittore. “L’albanais et les autres langues indo-européennes”, in ''Mélanges Henri Grégoire II''. Brukseli, 1950, fq.&nbsp;519–38; reprint in ''Saggi di linguistica storica: Scritti scelti''. Torino: Rosenberg & Sellier, 1959, fq.&nbsp;96–114. * Pisani, Vittore. “Les origines de la langue albanaise, questions de principe et de méthode”, ''Studia Albanica'' 1 (1964): 61–8. * Pisani, Vittore. “Sulla genesi dell'albanese”, in ''Akten der internationalen albanologischen Kolloquiums, Innsbruck, 1972, zum Gedächtnis an Norbert Jokl''. Edited by Hermann M. Ölberg. Innsbruck: Institut für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck, 1977, fq.&nbsp;345–66. * [[Vladimir Orel|Orel, Vladimir]]. ''Albanian Etymological Dictionary''. Leida: Brill, 1998. * Orel, Vladimir. ''[https://books.google.com/books?id=xvKH56aT5mEC&printsec=frontcover&dq=Concise+Historical+Grammar+of+the+Albanian+Language&cd=1#v=onepage&q&f=false A Concise Historical Grammar of the Albanian Language: Reconstruction of Proto-Albanian]''. Leida: Brill, 2000. * Price, Glanville (red.), ''Encyclopedia of the Languages of Europe'', s.v. “Albanian”, Oksford: Blackwell, 1998, fq. 4–8. * Riza, Selman. ''Studime albanistike''. Prishtina 1979. * Rusakov, Alexander. “Albanian”, në ''The Indo-European Languages'', bot. i 2-të. Edited by Mate Kopović. Londra/Nju Jork: Routledge, 2014, fq.&nbsp;552–608. * Schumacher, Stefan dhe Joachim Matzinger, ''Die Verben des Altalbanischen: Belegwörterbuch, Vorgeschichte und Etymologie'', Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 2013. * Svane, Gunnar, ''Slavische Lehnwörter im Albanischen'', Århus: Aarhus University Press, 1992. * Tagliavini, Carlo. ''La stratificazione del lessico albanese: Elementi indoeuropei''. Bolonja: Casa editrice Prof. Riccardo Pàtron, 1965. * Thumb, Albert. “Altgriechische Elemente des Albanesischen”,''[[Indogermanische Forschungen]]'' 26 (1909): 1–20. * Topalli, Kolec. ''Theksi në gjuhën shqipe''. Tiranë: Shtëpia Botuese Enciklopedike, 1995. * Topalli, Kolec. ''Fonetika historike e gjuhës shqipe''. Tiranë: Shtëpia Botuese Dituria, 2007. * Topalli, Kolec. ''Sistemi foljor i gjuhës shqipe''. Plejad, Tiranë 2010. * Topalli, Kolec. ''Gramatikë historike e gjuhës shqipe''. Qendra e Studimeve Albanologjike, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, Tiranë 2011. * Topalli, Kolec. ''Fjalor etimologjik i gjuhës shqipe''. Durrës: Jozef, 2017. * von Hahn, Johann Georg. ''Albanesische Studien''. 3 vëll. Jena: F. Mauko, 1854. * [[Calvert Watkins|Watkins, Calvert]]. “Proto-Indo-European: Comparison and Reconstruction”, in ''The Indo-European Languages''. Edited by Anna Giacalone Ramat & Paolo Ramat. Londra-Nju Jork: Routledge, 1998, pp. 25–73. * Ylli, Xhelal. ''Das slawische Lehngut im Albanischen''. 2 vëll., vëll. 1: ''Lehnwörter''; vëll. 2: ''Ortsnamen''. Mynihu: Otto Sagner, 1997/2000. * Ylli, Xhelal dhe Andrej N. Sobolev. ''Albanskii gegskii govor sela Muhurr''. Mynihu: Biblion Verlag, 2003. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/3-932331-36-2|3-932331-36-2]] * Zheji, Petro. ''Roli mesianik i shqipes: shembja e Kullës së Babelit''. Tiranë: UET Press, 2015. * Zheji, Petro. ''Libri i aforizmave''. Tiranë: Media Print, 2012. ISBN 9789928080813. == Referime == {{Reflist|3}} == Shiko dhe këtë == {{Wiktionary}} {{Libri|Gjuha jonë|Gjuha jonë}}– Libër didaktik për mësimin e gjuhës shqipe * [[SQ Spell Checker]] * [[Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe]] * [[Toskërishtja]] * [[Gegërishtja]] * [[Arbërishtja (Itali)]] * [[Arbërishtja (Greqi)]] * [[Gjuha ilire]] == Vegla elektronike == * [http://www.fjalori.shkenca.org/ Fjalori i Gjuhës së Sotme Shqipe, online me rreth 40.000 fjalë.] * [https://web.archive.org/web/20180601063511/http://drejtshkrimi.net/ Drejtshkrimi i gjuhës shqipe] * [http://www.shkenca.org/k6i/index_sq.html Fjalor i gjuhës shqipe për programet Aspell dhe Ispell] * [http://vargmal.org/shqip Prektora 1 - Përshtatje shqip e tastierës për Windows XP (ë, ç, é, â, ô)] * [http://www.learnalbanianlanguage.com/ Mësoni gjuhen shqipe online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517030921/http://www.learnalbanianlanguage.com/ |date=17 maj 2008 }} * [https://addons.mozilla.org/en-US/firefox/addon/5485/ Fjalor drejtshkrimor i gjuhës shqipe për Firefox dhe Thunderbird (530.000 fjalë e trajta fjalësh)] * [https://web.archive.org/web/20110403021518/http://www.portashqipe.com/gjuha_shqipe/ Porta Shqipe | Gjuha Shqipe] [[Kategoria:Gjuha shqipe| ]] [[Kategoria:Gjuhë në Shqipëri]] [[Kategoria:Gjuhë në Kosovë]] [[Kategoria:Gjuhë në Maqedoni të Veriut]] [[Kategoria:Gjuhë në Mal të Zi]] [[Kategoria:Gjuhë në Itali]] [[Kategoria:Gjuhë indo-evropiane|Shqip]] [[Kategoria:Gjuhë të Europës]] 1rdhh73xk4wst4qnfwolesbsutxd6qx 3027784 3027783 2026-08-24T19:05:26Z Torvalu4 40844 /* Korrespondencat fonologjike shqiptare-PIE */ 3027784 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = shqip / arbërisht | nativename = | pronunciation = {{IPA|sq|ʃcip||sq-shqip.oga}}<br />{{IPA|sq|ˈɟuha ˈʃcipɛ|}}<br />{{IPA|sq|aɾbəˈɾiʃt|}} | states = {{Plainlist| * [[Languages of Albania|Albania]] * [[Languages of Kosovo|Kosovo]] * [[Languages of Greece|Greece]] * [[Languages of Italy|Italy]] * [[Languages of Montenegro|Montenegro]] * [[Languages of North Macedonia|North Macedonia]] * [[Languages of Serbia|Serbia]] }} | ethnicity = [[Albanians]] | speakers = 7.5 million | date = 2017 | ref = {{sfn|Rusakov|2017|p=552}}<ref name="KlBrFr1800"/> | familycolor = Indo-European | fam2 = [[Albanoid]] | ancestor = [[Proto-Indo-European language|Proto-Indo-European]] | ancestor2 = [[Proto-Albanian language|Proto-Albanian]] | dia1 = [[Gheg Albanian|Gheg]] (<small>[[Arbanasi dialect|Arbanasi]] · [[Istrian Albanian|Istrian]]{{extinct}} · [[Upper Reka dialect|Upper Reka]] · [[Gheg Albanian#Malsia Albanian|Malsia e Madhe]]</small>) | dia2 = [[Tosk Albanian|Tosk]] (<small>[[Arbëresh language|Arbëresh]] · [[Arvanitika]] · [[Cham Albanian dialect|Cham]] · [[Lab Albanian dialect|Lab]]</small>) | listclass = flatlist | script = {{ubl|[[Latin script|Latin]] ([[Albanian alphabet]])|[[Albanian Braille]]}} | nation = {{ubl|{{flag|Albania}}|{{flag|Kosovo}}|{{flag|North Macedonia}} <small>(co-official)</small>|{{flag|Montenegro}} <small>(co-official)</small><ref>{{cite book|url=http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=187544|title=Constitution of Montenegro|chapter-url=http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=187544#LinkTarget_1506|chapter=Language and alphabet Article 13|publisher=[[WIPO]]|date=19 tetor 2007|quote=Serbian, Bosnian, Albanian and Croatian shall also be in the official use.}}</ref>}} | minority = {{ubl|{{flag|Italy}}<ref name="Franceschini533534">{{harvnb|Franceschini|2014|pp=533–534 [https://books.google.com/books?id=wKnnBQAAQBAJ&pg=PT536]}}</ref>|{{flag|Serbia}}<ref>{{cite web|url=http://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/Report/EvaluationReports/SerbiaECRML2_en.pdf|title=Application of the Charter in Serbia|publisher=European Charter for Regional or Minority Languages|date=11 qershor 2013|pages=4–5, 9}}</ref>|{{flag|Croatia}}<ref name="Franceschini546">{{cite book|last=Franceschini|first=Rita|chapter=Italy and the Italian-Speaking Regions|editor-last=Fäcke|editor-first=Christiane|title=Manual of Language Acquisition|year=2014|publisher=Walter de Gruyter GmbH|isbn=978-3-11-039414-6|url=https://books.google.com/books?id=zM_mBQAAQBAJ&q=Manual+of+Language+Acquisition&pg=PA1|page=546}}</ref>|{{flag|Romania}}<ref>{{cite web|title=Reservations and Declarations for Treaty No.148 – European Charter for Regional or Minority Languages|url=http://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/148/declarations?p_auth=63PpH3zN|website=Council of Europe|access-date=3 dhjetor 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208122308/http://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/148/declarations?p_auth=63PpH3zN|archive-date=8 dhjetor 2015}}</ref>}} | agency = [[Academy of Sciences of Albania]]<br />[[Academy of Sciences and Arts of Kosovo]] | iso1 = sq | iso2b = alb | iso2t = sqi | lingua = 55-AAA-aaa to 55-AAA-ahe (25 varieties) | iso3 = sqi | lc1 = aae | ld1 = [[Arbëresh language|Arbëresh]] | lc2 = aat | ld2 = [[Arvanitika]] | lc3 = aln | ld3 = [[Gheg Albanian|Gheg]] | lc4 = als | ld4 = [[Tosk Albanian|Tosk]] | glotto = alba1267 | glottorefname = Albanian | map = Albanian language map en.svg | mapcaption = The [[Albanian dialects|dialects]] of the Albanian language in Southern Europe.<ref name="Northern Tosk Albanian">{{Cite journal|last1=Coretta|first1=Stefano|title=Northern Tosk Albanian|last2=Riverin-Coutlée|first2=Josiane|last3=Kapia|first3=Enkeleida|last4=Nichols|first4=Stephen|journal=Journal of the International Phonetic Association|year=2022|volume=53|issue=3|location=Illustration of the IPA|pages=1–23|doi=10.1017/S0025100322000044|doi-access=free|hdl=20.500.11820/ebce2ea3-f955-4fa5-9178-e1626fbae15f|hdl-access=free}}</ref>{{NoteTag|The map does not indicate where the language is majority or minority.}} | notice = IPA }} '''Gjuha shqipe''' (ose thjesht '''shqipja''', historikisht ''gjuha arbëreshe'', ''arbërishtja'' ose ''gjuha'' ''arbërore'') është gjuhë dhe [[Gjuha e izoluar|degë e veçantë]] e [[Gjuhët indo-evropiane|familjes indo-evropiane]] që flitet nga rreth 15-25 milionë njerëz në botë,<ref>[http://www.ethnologue.com/18/language/sqi/ Gjuha shqipe] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) [http://www.ethnologue.com/18/language/aae/ Arbërishtja(Itali)] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) [http://www.ethnologue.com/18/language/aat/ Arbërishtja(Greqi)] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) [http://www.ethnologue.com/18/language/aln/ Gegërishtja] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) [http://www.ethnologue.com/18/language/als/ Toskërishtja] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) </ref> Kjo gjuhë kryesisht përdoret në [[Shqipëria|Shqipëri]], [[Kosova|Kosovë]] dhe [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]], por edhe në zona të tjera të [[Evropa Juglindore|Europës Juglindore]] ku ka një [[Shqiptarët|popullsi shqiptare]], duke përfshirë [[Mali i Zi|Malin e Zi]] dhe [[Lugina e Preshevës|Luginën e Preshevës]]. Shqipja është [[gjuha zyrtare]] e [[Shqipëria|Shqipërisë]] dhe [[Kosova|Kosovës]], gjuhë bashkë-zyrtare e [[Maqedonia e Veriut|Maqedonisë së Veriut]] si dhe një nga gjuhët zyrtare e [[Mali i Zi|Malit të Zi]]. Bashkësitë shekullore që flasin dialektet shqiptare mund të gjenden të shpërndara në [[Kroacia|Kroaci]] ([[Arbëreshët në Zarë]]), [[Greqia|Greqi]] ([[Arbëreshët në Greqi]], [[Çamëria|Çamëri]] dhe disa bashkësi në rajonet e [[Maqedonia Perëndimore|Maqedonisë Perëndimore]] dhe [[Shqiptarët e Trakës|Trakës Perëndimore]])<ref>Euromosaic project (2006). [http://www.uoc.edu/euromosaic/web/document/albanes/fr/i2/i2.html "L'arvanite/albanais en Grèce"] (Në Frangjisht). Brussels: [[Komisioni Evropian|European Commission]]. Marrë 2016-12-05.</ref>, [[Italia|Itali]] ([[Arbëreshët në Itali|Arbëreshët]] në [[Gjeografia e Italisë|Italinë Jugore]],<ref>[https://web.archive.org/web/20120121173237/http://www.minorityrights.org/1617/italy/albanians.html "WEB Arkiva"]. Arkivuar nga [http://www.minorityrights.org/1617/italy/albanians.html the original] në 21 Janar 2012. Marrë 2012-01-02.</ref> [[Sicilia|Sicili]] dhe [[Kalabria|Kalabri]]) si dhe në [[Rumania|Rumani]] dhe [[Ukraina|Ukrainë]]<ref>[http://www.albanianlanguage.net/ "Robert Elsie"]. Gjuha Shqipe. 25 nëntor 1972. Marrë 17 Janar 2017.</ref>. Ndodh po ashtu edhe në [[Mërgata shqiptare|diasporën e madhe shqiptare]].[[File:Idioma albanés.png|thumb|250px|Shpërndarja e gjuhës shqipe]] Shqipja, si gjuhë moderne, përfaqëson një degë më vete në familjen e [[Gjuhët indo-evropiane|gjuhëve indo-evropiane]]. Shkruhet me [[Alfabeti latin|shkronja latine]]. Gjuha shqipe përfshin gjuhën standarde ose gjuhën e njësuar letrare shqipe, e cila u miratua në [[Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe|Kongresin e Drejtshkrimit të Shqipes]] në vitin 1972 në [[Tirana|Tiranë]], dhe të gjitha dialektet, nëndialektet e të folurat që fliten nga shqiptarët. Gjuha shqipe ka dy dialekte kryesore: [[Gegërishtja|gegërishten]], [[toskërisht]]en, dhe një kronolekt: arbërishten. Fjalori i shqipes ka huazime nga [[greqishtja e lashtë]], si dhe një numër shumë të lartë nga [[latinishtja]]; huazimet pastaj vazhdojnë nga [[Gjuhët sllave|gjuhët sllavo-jugore]], [[greqishtja]] dhe [[Turqishtja osmane|osmanishtja]], si dhe nga [[italishtja]] e [[frëngjishtja]] dhe gjuhë të tjera. Në kohët e fundit gjithnjë e më shumë vijnë duke u shtuar huazimet nga [[anglishtja]]. == Shpërndarja gjeografike == {{Kryesor|Shqiptarët|Shpërndarja e shqiptarëve}} Është gjuha amtare e 2,765,610 njerëzve në [[Shqipëria|Shqipëri]] (v. 2011<ref>{{Cite web|url=http://www.instat.gov.al/media/180938/1.1.15.xls|title=Censusi në Shqipëri 2011|url-status=dead|language=sq|access-date=19 korrik 2016|archive-date=9 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309072923/http://www.instat.gov.al/media/180938/1.1.15.xls}}</ref>), 1,644,865 në [[Kosova|Kosovë]] (v. 2011<ref>{{Cite web|url=http://ask.rks-gov.net/sq/rekos2011?download=333:te-dhenat-kryesore|title=Censusi në Kosovë 2011|language=sq|access-date=19 korrik 2016|archive-date=7 korrik 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160707130744/https://ask.rks-gov.net/sq/rekos2011?download=333:te-dhenat-kryesore|url-status=dead}}</ref>), 507,989 në [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]] (v. 2002<ref>[http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf Censusi në Maqedoni 2002]</ref>), 176,293 në [[Zvicra|Zvicër]] (v. 2013<ref>{{cite web|url=http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/05/blank/key/sprachen.html|format=XLS|title=Ständige Wohnbevölkerung ab 15 Jahren 1) nach Hauptsprache, 2013|date=2015|publisher=Statistik Schweiz|location=Neuchâtel, Switzerland|accessdate=24 tetor 2015|language=de}}</ref>), rreth 66,000 në [[Turqia|Turqi]] (v. 2014<ref>[[ethnologue:als|Ethnologue – ALS]]</ref>), 63,835 në [[Serbia|Serbi]] (v. 2002<ref>[http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/Popis2011/Knjiga4_Veroispovest.pdf Censusi në Serbi 2002]</ref>), 32,671 në [[Mali i Zi|Mal të Zi]] (v. 2011<ref>[http://monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje(1).pdf Censusi në Mal të Zi 2011]</ref>), 23,820 në [[Kanadaja|Kanada]] (v. 2011) 17,069 në [[Kroacia|Kroaci]] (v. 2011<ref>{{Cite web|url=http://www.dzs.hr/Hrv_Eng/publication/2012/SI-1469.pdf|title=Censusi në Kroaci 2011|access-date=19 korrik 2016|language=en|archive-date=22 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422013934/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/publication/2012/SI-1469.pdf|url-status=dead}}</ref>), rreth 10,000 në [[Rumania|Rumani]] (v. 2009<ref>[http://ec.europa.eu/languages/policy/language-policy/documents/euromosaic-romania_en.pdf Euromosaic Romania 2009]</ref>), 7,177 në Slloveni (v. 2002<ref>{{Cite web|url=http://www.stat.si/popis2002/en/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&st=9|title=Population by mother tongue, Slovenia, Census 1991 and 2002|language=en|access-date=19 korrik 2016|archive-date=18 prill 2013|archive-url=https://archive.today/20130418153814/http://www.stat.si/popis2002/en/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&st=9|url-status=dead}}</ref>), 4,925 në [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnjë dhe Hercegovinë]] (v. 1991<ref>[http://www.oscebih.org/documents/osce_bih_doc_2011022813425011cro.pdf Leonard Valenta NACIONALNE MANJINE U BOSNI I HERCEGOVINI]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref>), 1,740 në [[Ukraina|Ukrainë]] (v. 2001<ref>[http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/nationality_population/nationality_1/s5/?botton=cens_db&box=5.1W&k_t=00&p=0&rz=1_1&rz_b=2_1%20%20&n_page=1 The distribution of the population by nationality and mother tongue] – UKRAINE 2001</ref>) e në [[Mërgata shqiptare|vende të tjera]] si dhe ka rreth 100,000 folës të [[arbërishtja (Itali)|arbërishtes]] në [[Italia|Itali]] dhe rreth 50,000 folës të [[arbërishtja (Greqi)|arbërishtes]] në [[Greqia|Greqi]] (v. 2007).<ref>[[ethnologue:aae|Arbërishtja e Italisë]] 2007</ref><ref>[[ethnologue:aat|Arbërishtja e Greqisë]] 2007</ref> === Ballkan === Shqipja është [[gjuha zyrtare]] e [[Shqipëria|Shqipërisë]],<ref>[http://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/sq/al/al057sq.pdf KUSHTETUTA E REPUBLIKËS SË SHQIPËRISË] – wipo.int</ref> dhe e [[Kosova|Kosovës]].<ref>[http://www.kryeministri-ks.net/repository/docs/Kushtetuta.e.Republikes.se.Kosoves.pdf KUSHTETUTA E REPUBLIKËS SË KOSOVËS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170829043131/http://www.kryeministri-ks.net/repository/docs/Kushtetuta.e.Republikes.se.Kosoves.pdf |date=29 gusht 2017 }} – kryeministri-ks.net/</ref> Në [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]] shqipja është gjuhë zyrtare në [[Njësitë administrative e Maqedonisë së Veriut|komunat]] ku shqiptarët përbëjnë më shumë se 20% të popullsisë. Shqipja është gjuha e dytë më e folur në [[Greqia|Greqi]] ([[Arbërishtja (Greqi)|Arbërishtja]] dhe [[Dialekti Çam|Çamërishtja]]). Gjuha shqipe është në përdorim zyrtar në katër komuna në [[Mali i Zi|Mal të Zi]] ([[Ulqini|Ulqin]],<ref>{{Cite web|url=http://www.ul-gov.me/upload/document/20191206_statuti_i_komuns_s_ulqinit_2019_20191206_120238.pdf|title=Statuti i Komunës së Ulqinit|language=sq|access-date=16 maj 2020|archive-date=16 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200516133049/http://www.ul-gov.me/upload/document/20191206_statuti_i_komuns_s_ulqinit_2019_20191206_120238.pdf|url-status=dead}}</ref> [[Tuzi|Tuz]],<ref>{{Cite web|url=https://tuzi.org.me/wp-content/uploads/2020/02/Statuti-i-Komunes-se-Tuzit.docx|title=Statuti i Komunës së Tuzit|language=sq}}</ref> [[Gucia|Guci]]<ref>{{Cite web|url=https://www.opstinagusinje.me/wp-content/uploads/2019/04/Statut-Op%C5%A1tine-Gusinje-novi-28-12-2018.docx|title=Statut Opstine Gusinje|language=cnr}}</ref> e [[Plava|Plavë]]<ref>{{Cite web|url=https://www.plav.me/tacka-custom/dokumenta/statut-opstine-plav.pdf|title=Statut Opstine Plav|language=cnr}}</ref>),<ref>[https://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/Report/EvaluationReports/MontenegroECRML1_me.pdf �������Evropska Povelja o regionalnim i manjiskim jezicima u crnoj Gori����� �� ��] �– ''coe.int''</ref><ref>[http://www.minmanj.gov.me/ResourceManager/FileDownload.aspx?rid=122181&rType=2&file=KUSHETUT%C3%8BN%20E%20MALIT%20T%C3%8B%20ZI.pdf KUSHETUTA E MALIT TË ZI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305021902/http://www.minmanj.gov.me/ResourceManager/FileDownload.aspx?rid=122181&rType=2&file=KUSHETUT%C3%8BN%20E%20MALIT%20T%C3%8B%20ZI.pdf |date=5 mars 2016 }} – ''minmanj.gov.me''</ref> dhe tre në [[Serbia|Serbi]] ([[Presheva|Preshevë]], [[Bujanoci|Bujanoc]] dhe [[Medvegja|Medvegjë]]).<ref>[http://www.kas.de/upload/auslandshomepages/serbien/Gojkovic_pred.pdf SISTEM ZAŠTITE MANJINA U REPUBLICI SRBIJI – Nevena Gojković] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630112306/http://www.kas.de/upload/auslandshomepages/serbien/Gojkovic_pred.pdf |date=30 qershor 2017 }} – ''kas.de''</ref> Kartës Europiane mbi gjuhët rajonale ose minoritare, gjuha shqipe është e mbrojtur në [[Serbia|Serbi]] (2006), [[Mali i Zi|Mal të Zi]] (2006), [[Rumania|Rumani]] (2007), [[Bosnjë dhe Hercegovinë]] (2010).<ref>[http://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/AboutCharter/LanguagesCovered.pdf Languages covered by the European Charter for Regional or Minority Languages] – coe.int</ref> === Europë === [[Arbërishtja (Itali)|Gjuha arbëreshe]] është gjuha e shqiptarve të Italisë, ku është gjuhë e mbrojtur me ligj.<ref>Legge 15 Dicembre 1999, n. 482 "[http://www.camera.it/parlam/leggi/99482l.htm Norme in materia di tutela delle minoranze linguistiche storiche] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150512051856/http://www.camera.it/parlam/leggi/99482l.htm |date=12 maj 2015 }}" pubblicata nella ''Gazzetta Ufficiale'' n. 297 del 20 dicembre 1999</ref> Po ashtu përafërsisht një milion [[Shqiptarët në Kosovë|shqiptarë]] nga [[Kosova]] janë shpërndarë në të gjithë [[Gjermania|Gjermaninë]], [[Zvicra|Zvicrën]] dhe [[Austria|Austrinë]]. Këto janë kryesisht refugjatë nga Kosova që kanë emigruar gjatë [[Lufta e Kosovës|Luftës së Kosovës]]. Në [[Zvicra|Zvicër]], gjuha shqipe është gjuha e shtatë më e folur me 176.293 folës amë. === Amerikë === Ka një numër të madh folësish shqiptarë në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]], [[Argjentina|Argjentinë]], [[Kili]], [[Uruguaji|Uruguaj]] dhe [[Kanadaja|Kanada]]. Disa nga shqiptarët e parë etnikë që mbërritën në Shtetet e Bashkuara ishin [[Arbëreshët në Itali|Arbëreshët]]. Arbëreshët kanë një ndjenjë të fortë identiteti, dhe janë unike në atë që flasin një dialekti [[Toskërishtja|Tosk]] arkaik të shqipes së quajtur [[Arbërishtja (Itali)|Arbëreshë]]. Në Amerikën e Veriut (Shtetet e Bashkuara dhe Kanada) ka rreth 250,000 folës shqiptarë. Shqipja flitet në zonën lindore të Shteteve të Bashkuara në qytete si [[New York City]], [[New Jersey]], [[Boston]], [[Filadelfia]], [[Ohio]] dhe [[Detroit]]. [[New Orleans|Greater New Orleans]] ka një komunitet të madh Arbëresh.Kudo që janë italianët, ka disa Arbëreshe të përzier me ta. Arbëreshët amerikanë,shpesh janë të padallueshëm nga amerikanët italianë për shkak të asimilimit në bashkësinë italiane amerikane.<ref>Edwin E. Jacques, ''The Albanians: An Ethnic History from Prehistoric Times to the Present'', 1995 ( në Anglisht ) </ref> Në [[Argjentina|Argjentinë]] janë pothuajse [[Argjentina|40,000 folës shqiptarë]] kryesisht në [[Buenos Aires]].<ref>[https://web.archive.org/web/20160916221528/http://edoc.bibliothek.uni-halle.de/servlets/MCRFileNodeServlet/HALCoRe_derivate_00003672/Albanianmigration.pdf "Arkivimi i kopjuar"](në Anglisjt) (PDF). Arkivuar nga [http://edoc.bibliothek.uni-halle.de/servlets/MCRFileNodeServlet/HALCoRe_derivate_00003672/Albanianmigration.pdf the original](PDF) në 16 Shtator 2016.Marrë 2017-07-09.</ref> === Azi dhe Oqeania === Përafërsisht 5-7 milionë njerëz me prejardhje shqiptare jetojnë në [[Turqia|Turqi]] dhe më shumë se 500.000 njohin prejardhjen, gjuhën dhe kulturën e tyre. Ka megjithatë vlerësime të tjera që vendosin numrin e njerëzve në [[Turqi]] me prejardhje shqiptare dhe ose sfondin lart në 10-12 milionë. Megjithatë, shumica dërrmuese e kësaj popullate është e asimiluar dhe nuk ka më rrjedhshmëri me gjuhën, megjithëse një komunitet i gjallë shqiptar mban identitetin e saj të veçantë në [[Stamboll]] deri më sot. Në [[Egjipti|Egjipt]] ekzistojnë rreth 18,000 shqiptarë, kryesisht toskërisht folës.<ref>Saunders 2011, f. 98. "Përveç emigrantëve të fundit, ka edhe komunitete më të vjetra diasporike në mbarë botën. Në Republikën Turke ka mbi [[Shqiptarët në Turqi|5 milionë shqiptarë etnikë]], megjithatë shumica dërrmuese e kësaj popullate është asimiluar dhe nuk ka më rrjedhshmëri në gjuhën, megjithëse një komunitet i gjallë shqiptar mban identitetin e saj të veçantë në [[Stambolli|Stamboll]] deri më sot. Egjipti gjithashtu pretendon rreth 18,000 shqiptarë, që mbeten mbetjet e ushtrisë së Muhammed Aliut ".</ref> Shumë prej tyre janë pasardhës të Janezarit të [[Mehmet Ali Pasha|Muhammed Ali Pashës]], një shqiptar që u bë [[Valiu]] dhe vetëdeklaruar Khedive i Egjiptit dhe [[Sudani]]t. Përveç dinastisë që ai krijoi, një pjesë e madhe e ish [[Aristokracia|aristokracisë]] egjiptiane dhe sudaneze ishte me origjinë shqiptare. Përveç emigrantëve të fundit, ka edhe komunitete më të vjetra diasporike në të gjithë botën. Shqipja flitet edhe nga komunitetet e [[Mërgata shqiptare|diasporës shqiptare]] që banojnë në [[Australia|Australi]] dhe [[Zelanda e Re|Zelandë të Re]]. === Dialektet === {{Shiko gjithashtu|Gegërishtja|Toskërishtja}} Dy dialektet kryesore të gjuhës shqipe janë [[Gegë]] në veri dhe [[Toskë]] në jug, të ndara afërsisht nga [[Lumi Shkumbin]]. Gegërishtja dhe Toskërishtja janë degëzuar për së paku një mijëvjeçar{{cito!}}, dhe format e tyre më pak ekstreme janë ndërsjellash të kuptueshme. Gegërishtja ka nën-variantet më të dallueshme, prerjet të cilat janë lloje më veriore dhe lindore, që përfshinë ato të qyteteve të Shkodrës, rajonin e [[Maqedonia e Veriut|Maqedonisë së Veriut]] verilindore, [[Kosova|Kosovën]], [[Mali i Zi|Malin e Zi]], [[Serbi]]në, dhe fshatin e izoluar Arbanasi (jashtë Zarës) të bregut të [[Kroacia|Kroacisë]], Dalmacisë. “Arbanasi” i themeluar në fillimin e [[Shekulli XVIII|shekullin XVIII]] nga refugjatët nga rajoni rreth qytetit bregdetar të [[Mali i Zi|Malit të Zi]], [[Tivari]]t, ka rreth 17.000 folës të gjuhës shqipe. Toskërishtja dhe Gegërishtja kanë dallime fonetike, morfologjike apo dallime në fjalor. Dallimet fonetike janë të pakta dhe disa nga to janë: â hundore e gegërishtes me ë-në e Toskërishtes (nâna — nëna; bâni — bëri) n-ja e Gegërishtes me r-në e Toskërishtes (syni — syri) etj. Ato morfologjike Tosk - Gegë: të punoj — me punue etj. Disa nga dallimet në fjalor Toskërisht- Gegërisht janë: dhelpër — skile, gjalpë — tlyn, fshat — katund etj. Të gjitha dialektet e folura shqipe në enklavat italiane dhe greke janë variantet e toskërishtes dhe duket se janë të lidhura më së afërmi me dialektin e [[Çamëria|Çamërisë]] dhe te [[Bregdeti]]t në jugun e [[Shqipëria|Shqipërisë]]. Enklavat Italiane — rreth 50 fshatra të shpërndarë — me siguri janë gjetur nga emigrantët nga sundimi i Turqisë në Greqi. Disa dialekte të largëta dhe të izoluara të origjinës jugore të Toskërishtes fliten në Bulgari dhe Trakinë Turke por nuk ka te dhëna të sakta. Gjuha ende përdoret në Madritsa, Bulgari, në kufirin afër Edirnesë, dhe në përfundim të këtij fshati që po mbijeton në Mandres, afër Kilkis në Greqi, që daton nga Lufta Ballkanike. Një enklavë Toskërisht afër Melitopolit në Ukrainë shfaqet vendosja e fundme nga [[Bullgaria]]. Dialektet Shqiptare nga [[Istria]], për të cilin ekziston një tekst, dhe dialekti i Sremit, për të cilin nuk ekziston asnjë tekst, konsiderohet se janë të zhdukura. ==Drejtshkrimi== {{Kryesor|Alfabeti shqip|Braj shqiptarë}} [[Skeda:Albanian keyboard layout.jpg|parapamje|djathtas|Tastiera në gjuhën shqipe|212x212px]]Gjuha shqipe është shkruar duke përdorur shumë alfabete të ndryshme që nga regjistrimet më të hershme të shekullit të 14-të. Historia e ortografisë së gjuhës shqipe është e lidhur ngushtë me orientimin kulturor dhe njohuritë e disa gjuhëve të huaja midis shkrimtarëve shqiptarë. Të dhënat më të hershme të shkruara shqipe vijnë nga gegërishtja në alfafabete të improvizuara bazuar në karaktere italiane ose greke dhe nganjëherë në arabisht. Fillimisht, dialekti Tosk ishte shkruar në [[Alfabeti grek|alfabetin grek]] dhe dialekti Geg u shkrua në [[Shkrimi latin|sciptn latin]]. Të dy dialektet ishin shkruar edhe në versionin [[Gjuha osmane|turk të shkrimit]] [[Shkrimi arab|arab]], [[Alfabeti cirilik|cirilik]] dhe disa alfabete lokale ([[Alfabeti i Elbasanit|Elbasan]], [[Alfabeti i Vithkuqit|Vithkuqi]], Todhri, Veso Bej, Jan Vellara dhe të tjerë, shih [[Alfabeti shqip|alfabetin origjinal shqip]]). Më konkretisht, shkrimtarët nga Shqipëria e Veriut dhe nën ndikimin e Kishës Katolike përdorën letra latine, ata në Shqipërinë e Jugut dhe nën ndikimin e kishës ortodokse greke përdorën letra greke, ndërsa të tjerët në të gjithë Shqipërinë dhe nën ndikimin e Islamit përdorën shkronja arabe . Kishte përpjekje fillestare për të krijuar një alfabet origjinal shqiptar gjatë periudhës 1750-1850. Këto përpjekje u intensifikuan pas [[Lidhja e Prizrenit|Lidhjes së Prizrenit]] dhe kulmuan me [[Kongresi i Manastirit|Kongresin e Manastirit]] të mbajtur nga intelektualët shqiptarë nga 14 deri më 22 nëntor 1908, në [[Manastiri (qytet)|Manastir]] , i cili vendosi se cili alfabet do të përdorte dhe çfarë do të ishte drejtshkrimi standard shqiptar. Kështu mbetet gjuha letrare. Alfabeti është alfabeti latin me shtimin e shkronjave <[[ë]]>, <[[ç]]> dhe nëntë digraphs: dh, th, xh, gj, nj, ll, rr, zh dhe sh. === Tradita shkrimore === {{Kryesor|Kongresi i Manastirit}} [[Skeda:Buzuku meshari.jpg|250px|thumb|Faqe nga [[Meshari]]. Libri i parë shqip 1555 ]] Gjuha zyrtare, e shkruar me germa [[Latinishtja|latine]] dhe që u përvetësua në vitin [[1909]], ishte e bazuar në dialektin e Gegërishtes Jugore të qytetit të [[Elbasani]]t nga fillimi i shtetit të Shqipërisë deri në Luftën e dytë botërore. Deri në vitin 1968 shqiptarët e Kosovës, Maqedonisë së Veriut dhe Malit të Zi përdorën gegërishten letrare si gjuhë zyrtare. Në Shqipëri pas Luftës së Dytë Botërore gegërishtja letrare u mënjanua prej vitit [[1945]], me vendim më 1952 nga tekstet [[1967]] dhe de-fakto prej vitit [[1972]] deri sot. Gjuha e sotme zyrtare shqipe jo vetëm që bazohet në toskërisht letrare, por edhe fjalët e shprehjet qe huazohen prej gegërishtes trupëzohen në morfologjinë, fonologjinë dhe sintaksën e variantit letrar. Më 1968 një konferencë studiuesish kosovarë, të mbledhur në Prishtinë, vendosën të të përqafonin gjuhën zyrtare shqipe. Këtë kosovarët e bënë për të theksuar kombësinë e tyre shqiptare në formë proteste kundër refuzimit të Federatës Jugosllave për t'i dhënë Kosovës statusin e Republikës<ref name=":1">Pipa A., ''Politika e Gjuhës në Shqipërinë Socialiste,'' Tiranë: Princi, 2010, fq. 23. ISBN 978-99956-732-4-6</ref>. Ky vendim politik i marrë në Prishtinë në vitin [[1968]] sot po sfidohet nga shkrimtarë, gazetarë dhe sidomos rinia që shkruan në internet si jo frutdhënës dhe diskriminues ndaj folësve të dialektit gegë, në veçanti ndaj kosovarëve të cilët tingëllojnë si emigrantë kur flasin gjuhën standarde shqipe. Libri i parë në gjuhën shqipe i gjetur deri më sot është [[Meshari]] i [[Gjon Buzuku]]t i shkruar nga data [[20 mars]] [[1554]] deri më [[5 janar]] [[1555]]. Vetëm disa të dhëna të shkruara shkurt janë ruajtur nga shekulli i 15-të. E para ishte një formulë pagëzimi e vitit [[1462]]. Shpërndarja e librave të prodhuar nga shekujt 16 dhe 17 kanë buruar shumë në zonën e gegërishtes (shpesh në gegërishten Shkodrane veriore) dhe pasqyruan veprimtaritë misionare të Katolicizmit Romak. Një rrymë shumë më e vogël e literaturës në shekullin e 19-të ishte prodhuar nga mërgimtarët. Ndoshta punimet e letërsisë më të hershme dhe të pastër të çfarëdo niveli është poezia e shekullit të 18-të të [[Jul Variboba|Jul Varibobës]], të enklavave në [[San Giorgio Albanese|S. Giorgio]] në [[Kalabria|Kalabri]]. Disa prodhime letrare vazhduan në shekullin e 19-të në enklavat [[italia]]ne, por asnjë veprimtari e ngjashme nuk është ruajtur në zonat e [[Greqia|Greqisë]]. Të gjitha këto dokumente të hershme historike tregojnë për një gjuhë e cila dallon pak nga gjuha e tanishme, sepse këto dokumente nga krahina dhe kohë të ndryshme paraqesin karakteristikat e shënuara të dialektit. Sidoqoftë, ato shpesh kanë një vlerë për studimet e gjuhësisë dhe janë shumë më të rëndësishme për vlerën e tyre letrare. == Klasifikimi == [[Skeda:IndoEuropeanTree.svg|parapamje|Pema e [[Gjuhët indo-evropiane|gjuhëve indoevropiane]].]] Që shqipja është qartë me prejardhje [[Gjuhët indo-evropiane|indo-evropiane]] ishte e njohur nga filologu gjerman [[Franz Bopp]] në [[1854]]; hollësitë e ngjashmërive kryesore të shqipes me gjuhët indo-evropiane ishin përpunuar nga një filolog tjetër gjerman, [[Gustav Meyer]], në vitet e [[1880]]-[[1890]]. Përmirësimet e mëtejme gjuhësore ishin paraqitur nga gjuhëtari [[Danimarka|danez]] [[Holger Pedersen]] dhe [[Norbert Jokl]] nga [[Austria]]. Gjuha shqipe zë një degë të pavarur të pemës gjuhësore indoevropiane.<ref>Fortson, Benjamin W (2004). [https://books.google.com/books?id=5hOtPBF6XWwC&printsec=frontcover&dq=%27Indo-European+Language+and+Culture:++An+Introduction%27&cd=1#v=onepage&q&f=false ''Indo-European language and culture: an introduction''] (Gjuha indo-evropiane dhe kultura). Botime Blackwell. faqe 390. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/1-4051-0315-9|1-4051-0315-9]]. Marrë në 28 Maj 2010  ''Shqipja formon degën e saj të veçantë të gjuhve indo-evropiane; është dega e fundit që duhet të paraqitet në regjistrimet e shkruara''</ref> Shqipja u krahasua më parë nga disa linguistë indo-evropianë me [[gjuhët gjermanike]] dhe [[gjuhët balto-sllave]], të cilët ndajnë të gjitha anët me [[isogloss]] shqiptarë.<ref>Watkins, Calvert. "Protoindo-evropiane: Krahasimi dhe Rindërtimi", në Gjuhët Indo-Europiane, Anna Giacalone Ramat dhe Paulo Ramat, eds. Londër: Routledge, 1998.</ref> Përndryshe gjuhëtarët e lidhën gjuhën shqipe me [[Gjuha latine|latinishten]], [[Gjuha greke|greqishten]] dhe [[Gjuha armene|armenishten]], ndërkohë që vendosnin gjuhët gjermanike dhe gjuhët balto-sllave në një degë tjetër indo-evropiane.<ref>[https://books.google.com/books?id=yfZZX1qjpvkC&printsec=frontcover#PPA111,M1 Google Books], Mallory, J. P. dhe Adams, D. Q.: Prezantimi i Oxford-it në botën Proto-Indo-Europiane dhe Proto-Indo-Europiane</ref><ref>[http://www.hjholm.de/SLRD.pdf JHholm.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011121308/http://www.hjholm.de/SLRD.pdf |date=11 tetor 2017 }}, Holm, Hans J.: Shpërndarja e të dhënave në listat e fjalëve dhe ndikimi i tij në nëngrupimin e gjuhëve. Në: Christine Preisach, Hans Burkhardt, Lars Schmidt-Thieme, Reinhold Decker (eds.): Analiza e të Dhënave, Mësim Machine dhe Aplikacione. Proc. i Konferencës së 31-të Vjetore të Shoqërisë Gjermane të Klasifikimit (GfKl), Universiteti i Freiburgut, 7-9 mars 2007. Springer-Verlag, Heidelberg-Berlin</ref><ref>[http://www.hjholm.de/ HJholm.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190905220636/http://www.hjholm.de/ |date=5 shtator 2019 }} Një atdhe i mundshme i gjuhëve indo-evropiane dhe migrimet e tyre në dritën e metodës së rikuperimit të nivelit të ndarjes (SLRD) - Hans J. Holm</ref> [[Etimologjia|Etimologjitë]] në vazhdim e ilustrojnë lidhjen e shqipes me gjuhët indo-evropiane (një yll që i paraprin fjalës<!-- ??? --> tregon të pavërtetuarat, fjala burimore indo-evropiane hipotetike): * ''pesë'' (nga Geg. i lashtë ''pansë'' nga *''pénkʷe''); * ''zjarr'', ''zjarm'' (nga *''xhera'', *''xherma'' nga *''gʷʰermós''); * ''natë'' (nga *''nókʷts''); * ''dhëndër'' (nga *''dzanra'' nga *''ǵomh₃-ter-''); * ''gjarpër'' (nga *''sérpeno''); * ''bjer'' (nga *''bʰere''); * ''djeg'' (nga *''dʰégʷʰo''); * ''kam'' (nga *''kagmi''); * ''pata'' (nga *''pót-''); * ''pjek'' (nga *''pékʷo''); * ''thom'', ''thotë'' (nga *''cāmi'', *''cāte'' nga *''ḱéh₁mi'', *''ḱéh₁te''). Sistemi i foljes përfshin shumë tipare arkaike, si ruajtja e aktive e dallueshme dhe përfundimet mesatare personale (si në greqisht) dhe ndryshimi i zanores rrënjë ''e'' në të tanishmen në ''o'' në kohën e shkuar, një tipar i ndarë me gjuhët baltike. Për shembull, ekziston ''mbledh'' (kalimtare) dhe po ashtu ''mblidhet'' (jokalimtare), në kohën e shkuar, dhe ''mblodha'' me një ''o'' në të shkuarën. Për shkak të ndryshimeve sipërfaqësore në formën fonetike të gjuhës gjatë 2.000 vjetëve dhe për shkak të huazimit të fjalëve nga vendet fqinjë, vazhdimësia e trashëgimisë së indoevropianishtes në shqip ka qenë e nënvlerësuar. === Shqipja e vjetër === Sipas hipotezës qendrore të një projekti të ndërmarrë nga [[Fondi Austriak i Shkencës]], shqiptari i vjetër kishte një ndikim të rëndësishëm në zhvillimin e shumë gjuhëve në [[Gadishulli Ballkanik|Ballkan]]. Hulumtimi intensiv tani synon të konfirmojë këtë teori. Gjuha shqipe po hulumtohet duke përdorur të gjitha tekstet në dispozicion përpara se të kryhet një krahasim me [[Gjuhët e Ballkanit|gjuhët e tjera të Ballkanit]]. Rezultati i kësaj vepre do të përfshijë përpilimin e një leksikoni duke ofruar një pasqyrë të të gjitha foljeve të vjetra shqipe.<ref>[https://www.fwf.ac.at/en/research-in-practice/project-presentations-archive/2008/old-albanian-living-legacy-of-a-dead-language/ "FWF Austrian Science Fund – Press – (Old) Albanian – Living legacy of a dead language?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011121316/https://www.fwf.ac.at/en/research-in-practice/project-presentations-archive/2008/old-albanian-living-legacy-of-a-dead-language/ |date=11 tetor 2017 }}.(Trashëgimia e gjallë e një gjuhe të vdekur) Fwf.ac.at. Marrë 2 Dhjetor 2017.</ref><blockquote>Si udhëheqës i projektit Dr. Schumacher shpjegon, hulumtimi tashmë po jep fryt: „Deri më tani, puna jonë ka treguar se Shqipëria e Vjetër përmbante nivele të shumta modale që lejonin folësin të shprehte një qëndrim të veçantë për atë që u tha.Në krahasim me njohuritë ekzistuese Ne kemi zbuluar gjithashtu një numër të madh të formave verbale që tani janë të vjetruara ose janë humbur përmes ristrukturimit - deri më tani, këto forma mezi janë njohur ose, në të njëjtën kohë, më të mirë, janë klasifikuar gabimisht.“ Këto forma verbale janë vendimtare për të shpjeguar historinë gjuhësore të shqiptarëve dhe përdorimin e saj të brendshëm. Megjithatë, ata gjithashtu mund të hedhin dritë mbi marrëdhëniet reciproke midis gjuhës shqipe dhe gjuhëve fqinje. Hulumtuesit po ndjekin drejtime të ndryshme që sugjerojnë se Shqipëria luajti një rol kyç në Sprachbundin e Ballkanit. Për shembull, ka të ngjarë që gjuha shqipe është burimi i artikullit të caktuar të caktuar në gjuhën rumune, bullgare dhe maqedonase, pasi kjo ka qenë një tipar i shqiptarëve që nga kohërat e lashta.</blockquote> == Historia == Mendohet se përmendja e parë me shkrim në shqip ishte më 14 korrik 1284 në ''Ragu'''s'''a'' ose ''Ragu'''z'''a'' ([[Dubrovniku]] i sotshëm) në [[Kroacia|Kroacinë]] moderne kur në hetimet për një vjedhje në shtëpinë e Petro de Volcio nga Belena, një farë Matheus, biri i Markut prej Mençe, i cili ishte, siç duket, një dëshmitar i krimit, raportoi kështu: Dëgjova një zë duke thirrur në mal në gjuhën shqipe ([[Gjuha latine|Latinisht]]: “''Audivi unam vocem clamantem in monte in lingua albanesca''”).<ref name=":0">[http://www.zeriislam.com/artikulli.php?id=3168 Një vjedhje në Dubrovnik dhe dalja në skenë e gjuhës dhe kulturës shqiptare] [[Robert Elsie]] (1996). 10 Tetor 2015. Marrë 4 Dhjetor 2017.</ref> Rastin e dytë, njëzet e tre vjet më vonë, e gjejmë në një përshkim të Shqipërisë në një vepër anonime të quajtur ''Anonymi Descripto Europea Orientalis'' <ref>[https://books.google.mk/books?id=_sHmTRCEe7kC&pg=PA23&lpg=PA23&dq=Anonymi+Descripto+Europea+Orientalis&source=bl&ots=C5P_p9ACXA&sig=dT1vCvOws5MrLZe3twu1pTI9g-s&hl=mk&sa=X&ved=0ahUKEwjuo-aqoe_XAhUGuRQKHTCHAHkQ6AEIJTAA#v=onepage&q=Anonymi%20Descripto%20Europea%20Orientalis&f=false Anonymi Descripto Europea Orientalis] (Përshkrim: Anonim I Europës Lindore) faqe. 33,34. Marrë 4 Dhjetor 2017</ref>. Kjo vepër mesjetare latine e vitit 1308 trajton vendet dhe viset e [[Evropa lindore|Europës Lindore]], veçanërisht vendet e Gadishullit Ballkanik. Mendohet se autori ishte një prift frëng i urdhrit dominikan, i cili u dërgua nga kisha në Serbi.<ref>Teksti i ''Anonymi Descripto Europea Orientalis'' ekziston në disa dorëshkrime, si për shembull Ms. Lat 5515 dhe Ms. Lat 14693 në Bibliotekën Kombëtare të Parisit, Ms 263 në Bibliotekën e qytetit Poatie (Poitiers) në Francë dhe Cod. Lat. 66 në Bibliotekën Universitare të Laiden-it të Holandës.</ref> Përshkrimi Anonim ka kapituj mbi viset e ndryshme të Greqisë bizantine, mbi Rashën, Bullgarinë, Ruteninë, Hungarinë, Poloninë, Boheminë si dhe një kapitull mbi Shqipërinë, një përshkrim të rrallë të këtij vendi dhe të këtij populli në shekullin e katërmbëdhjetë.<ref>Në tekst thuhet se Shqipëria ka “banorë me të vërtetë luftëtarë, të cilët janë harkëtarë dhe ushtarë të shkëlqyeshëm… të cilët nuk kanë qytete, kampe, fortifikime ose ferma, por jetojnë në [[çadra]] dhe janë gjithmonë në lëvizje nga një vend në tjetrin”. Kapitulli mbi Shqipërinë mbaron duke theksuar edhe këtu ekzistencën e gjuhës shqipe: “''Habent enim Albani prelati linguam distinctam a Latinis, Grecis et Sclavis ita quod in nullo se inteligunt cum aliis nationibus''” (Shqiptarët e lartpërmendur kanë një gjuhë të veçantë nga gjuha e latinëve, grekëve dhe sllavëve , kështu që nuk mund të komunikojnë fare me kombe të tjerë).</ref> Rasti i tretë, ku gjuha shqipe përmendet gjendet në një vepër të shkruar nga një shtegtar i krishterë në udhëtimin për në Tokën e Shenjtë në vitin 1322.<ref>[https://celt.ucc.ie/published/L300002-001/ The journey of Symon Semeonis from Ireland to the Holy Land].celt.ucc.ie . Marrë 4 Dhjetor 2017</ref> Shkrimet e shtegtarëve në rrugën për Tokën e Shenjtë përbëjnë një burim kryesor informacioni mbi vendet e Mesdheut Lindor në gjysmën e parë të mijëvjeçarit të dytë. Në këtë rast, dy shtegtarë angloirlandezë me emrat Symeon Semeonis dhe Hugo Iluminator, që mund t’i quajmë shqip Simon Simoni dhe Hugo Iluminatori, kaluan në Shqipëri në vitin 1322 dhe Simoni shkroi përshtypjet e tij në një lloj udhëpërshkrimi.<ref name=":0" /><ref>Symon Simeonis [https://books.google.mk/books/about/Itinerarium_Symonis_Semeonis_ab_Hybernia.html?id=7hsgswEACAAJ&redir_esc=y Itinerarium Symonis Semeonis ab Hybernia ad Terram Sanctam].[https://www.google.mk/search?tbo=p&tbm=bks&q=bibliogroup:%22Scriptores+Latini+Hiberniae%22&source=gbs_metadata_r&cad=6 Bibliogroup:"Scriptores Latini Hiberniae"] Dublin Institute for Advanced Studies, 1960. 127 faqe.</ref> Rastin e katërt ku përmendet ekzistenca e gjuhës shqipe e kemi në vitin 1332 në veprën e një murgu frëng të urdhrit dominikan me emrin Brokard (Lat. Brocardus monacus). Në traktatin e tij latin të quajtur ''Directorium ad passagiumfaciendum'' (Udhëzime për kapërcimin e detit), Brokardi shënon fjalinë tashmë të njohur në letërsinë shqipe: “''Licet Albaneses aliam omnio linguam a latina habeant et diversam, tamen litteram latinam habent in uso et in omnibus suis libris''” (Shqiptarët kanë një gjuhë tjetër krejt të ndryshme nga latinishtja, megjithatë, përdorin shkronja latine në të gjithë librat e tyre). {{Citim i duhur}}<ref name=":0" /> Regjistrimi i parë audio i shqipes u bë nga [[Norbert Jokl]] më 4 prill 1914 në [[Vjena|Vienë]].<ref>[[Robert Elsie]] (2010). [https://books.google.com/books?id=6inIiCF_930C&pg=PA216 ''Historical Dictionary of Albania'']. Rowman & Littlefield. faqe. 216. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-0-8108-6188-6|978-0-8108-6188-6]]. Marrë 4 Dhjetor 2017</ref> Gjatë periudhës pesë shekullore të [[Shqipëria osmane|sundimit osman]] në [[Shqipëria|Shqipëri]], qeveria osmane ndaloi që më 1881 e deri më 1908 shkrimin dhe këndimin nëpër shkolla. Ky urdhër nuk ndaloi natyrisht ata që merreshin me letërsinë shqiptare të vazhdonin në punën e tyre, por pengoi arsimimin kombëtar për gati 30 vjet.<ref>[[Eqrem bej Vlora|Vlora E]]., ''Një vështrim mbi kulturën e popullit Shqiptar,'' Romë: Arti Grafiche Comm. A. Urbinati, “Shêjzat = [Le Pleiadi]: Vjeti VII, Nr. 05 - 06 - 07 - 08. fq. 215.</ref> === Afinitetet gjuhësore === {{Kryesor|Gjuha ilire|Gjuha Paleo-Sarde}} Shqipja konsiderohet një [[Gjuha e izoluar|gjuhë e izoluar]] brenda familjes indo-evropiane; asnjë gjuhë tjetër nuk është e lidhur drejtpërdrejt me [[Familjet e Gjuhëve|degën]] e saj. Të vetmet gjuhë të tjera që janë anëtare të vetme mbijetuese të një dege të gjuhëve indo-evropiane janë [[Gjuha armene|armenishtja]] dhe [[greqishtja]]. Kohët e fundit, Alberto G. Areddu ka zbuluar një numër të madh izoglosash (deri në 60), veçanërisht në fitonimi, me gjuhën paleo-sardinase [https://www.academia.edu/164946385/Unipotesi_balcanica_per_il_Nuragico] Gjuha shqipe është pjesë e [[Familjet e Gjuhëve|grupit gjuhësor]] [[Gjuhët indo-evropiane|indo-evropian]] dhe konsiderohet të ketë evoluar nga një prej gjuhëve [[Gjuhët paleo-ballkanike|paleo-ballkanike]] të antikitetit,<ref>Fine, JA. ''Ballkani mesjetar i hershëm''. Universiteti i Michigan Press, 1991. f.11. [https://books.google.com/books?id=YbS9QmwDC58C&printsec=frontcover&dq=isbn:0472081497&cd=1#v=onepage&q=&f=false Google Books]</ref><ref>Në librin e tij të fundit, [[Eric P. Hamp|Eric Hamp]] mbështet tezën se gjuha ilire i përket grupit veriperëndimor, se gjuha shqipe rrjedh nga gjuha ilire dhe se shqipja është e lidhur me Messapic, e cila është dialekt i mëparshëm ilir (Studimet krahasuese në gjuhën shqipe, 2007) .</ref><ref>Gjuhët e lashta të Europës - Roger D. Woodard "Gjuha moderne shqipe, që është konjektuar, është pasardhëse direkt nga ilirët e lashtë ..."</ref> megjithëse ende është e paqartë se cila gjuhë e veçantë paleo-ballkanike përfaqëson paraardhësin e gjuhës shqipe ose ku në Europën Jugore jetonte popullata.<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"].(Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa) ProQuest LLC. faqe 16. E pranuar më 31 mars 2017. Përgjithësisht pranohet se shqiptarët vazhdojnë një nga gjuhët e lashta të Ballkanit, ndonëse dijetarët nuk pajtohen se në cilën gjuhë ata flisnin dhe në cilën zonë të Ballkanit ata zunë përpara migrimit të sllavëve në Ballkan.</ref> Në përgjithësi nuk ka dëshmi të mjaftueshme për ta lidhur shqipen me një prej këtyre gjuhëve, qoftë një nga [[Gjuha ilire|gjuhët ilire]] (nga të cilat historianët më së shumti e konfirmojnë), ose [[Gjuha trake|trake]] dhe [[Gjuha dake|dake]].<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"]. (Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa). ProQuest LLC. faqe 18. Marrjen e 31 marsit 2017. Pra, ndërsa gjuhëtarët mund të debatojnë për lidhjet midis gjuhës shqipe dhe atyre të vjetra të Ballkanit dhe ndërkohë që shumica e shqiptarëve mund të marrin lidhjen gjenealogjike me ilirishten si të pakundërshtueshme, mbetet fakti se ka dëshmi të pamjaftueshme për të lidhur ilirët , trakët, apo dakët me ndonjë gjuhë, përfshirë shqipen.</ref> Midis këtyre mundësive, ilirishtja zakonisht konsiderohet të jetë prova më e mundshme.<ref>Ranko Matasoviq (2012). "Një skemë gramatike shqiptare për studentët e gjuhëve indoeuropiane". Parardhësi më i mundshëm i shqiptarëve ishin ilirët, meqenëse shumë nga Shqipëria e sotme ishin të banuara nga ilirët gjatë antikitetit, por krahasimi i dy gjuhëve është i pamundur sepse pothuajse asgjë nuk dihet për ilirët ... Është më pak a priori mund të supozohet se një gjuhë e vetme flitej në të gjithë Ilirikumin, nga lumi Arsia në Istria, deri në Epir në Greqi, kur një uniformitet i tillë gjuhësor nuk gjendet askund tjetër në Europë përpara pushtimit romak. Për më tepër, ekzaminimi i emrave personalë dhe toponimeve nga Illyricum tregon se disa zona onomastike mund të dallohen dhe këto zona onomastike mund të korrespondojnë me gjuhët e ndryshme të folura në Ilirikun e lashtë. Nëse ilirët në të vërtetë flasin disa gjuhë të ndryshme, lind pyetja - nga e cila zhvillohet shqipja gjuha 'ilire' dhe kjo pyetje nuk mund të përgjigjet derisa të zbulohen të dhëna të reja.</ref> Edhe pse shqiptarët ndajnë [[isogloss]] leksik me [[Gjuha greke|greqishten]], [[gjuhët gjermanike]], dhe në një masë më të vogël me [[gjuhët baltike|balto]]-[[Gjuhët sllave|sllave]], fjalori i shqipes është mjaft i dallueshëm. Në vitin 1995, Taylor, Ringe dhe Warnow, duke përdorur teknika sasiore gjuhësore, gjetën se shqipja duket që përbën një "nëngrup me gjuhët gjermanike". Megjithatë, ata argumentuan se ky fakt nuk është i rëndësishëm, pasi shqipja ka humbur shumë nga fjalori dhe [[Morfologjia (gjuhësi)|morfologjia]] e saj origjinale, dhe kështu kjo "lidhje që duket e ngushtë me gjuhët gjermanike mbështetet vetëm në disa ngjashmëri leksikore - pothuajse asnjë dëshmi fare"<ref>Ann Taylor, Donald Ringe and Tandy Warnow, 2000, "[https://books.google.com.au/books?id=RtsLKLhCZ0EC&pg=PA392&dq=Character+Based+Reconstruction+of+a+Linguistic+Cladogram+Albanian&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Albanian%20cognates&f=false Character Based Reconstruction of a Linguistic Cladogram]", ("Rindërtimi i Karakteri i një Cladogrami Gjuhësor"), në (eds) John Charles Smith, Delia Bentley Gjuhësi Historike 1995: Vëllimi 1: Çështje të përgjithshme dhe gjuhë jo-gjermanike. Dokumente të përzgjedhura nga Konferenca e 12-të Ndërkombëtare mbi Gjuhësinë Historike, Mançester, gusht 1995, Amsterdam, botimi i John Benjamins, f. 400.</ref> === Ndikimet e hershme gjuhësore === [[Fjala e huazuar|Huazimet]] më të hershme të certifikuara në gjuhën shqipe vijnë nga [[Dorishtja]],<ref>Huld, Martin E. (1986). "Shtrirja e theksuar e fjalëve të huaja greke në gjuhën shqipe". Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung (99,2): 245-253.</ref> ndërsa ndikimi më i fortë erdhi nga [[Gjuha latine|latinishtja]]. Sipas Mateu C. Curtis, huazimet nuk tregojnë domosdoshmërisht vendndodhjen gjeografike të paraardhësit të gjuhës shqipe.<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"]. ("Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa") ProQuest LLC. faqe 16. Numri i huazimeve nuk është domosdoshmërisht një argument bindës për vendosjen gjeografike, pasi fjalët e huazuara mund të zëvendësohen në zhvillimet e mëvonshme të gjuhës (sidomos duke pasur parasysh huamarrjen e madhe që shqiptari më vonë ka bërë nga latinishtja dhe sllave para se të hartohet ndonjë leksik i shqipes) ... atdheu i shqiptarëve.</ref> Megjithatë, sipas gjuhëtarëve të tjerë, fjalët e huazuara mund të ndihmojnë për të marrë një ide rreth vendit të origjinës dhe evoluimit të gjuhës shqipe.<ref>Douglas Q. Adams (January 1997). [https://books.google.it/books?id=tzU3RIV2BWIC&pg=PA11 ''Encyclopedia of Indo-European Culture''] (Enciklopedia e Kulturës Indo-Europiane). Taylor & Francis. p. 11.[[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-1-884964-98-5|978-1-884964-98-5]]. <q>Fjalët e huazuara nga greqishtja dhe latinishtja datojnë para epokës së krishtit dhe sugjerojnë që paraardhësit e shqiptarëve duhet të kenë okupuar Shqipërinë deri atëherë të kenë zhytur huazime të tilla nga fqinjët e tyre historikë. Ndërsa ilirët pushtuan territorin shqiptar në këtë kohë, ata janë përfituesit më të mundshëm të këtyre huazimeve.</q></ref><ref>Vladimir Orel (2000). [https://books.google.com/books?id=xvKH56aT5mEC&pg ''A concise historical grammar of the Albanian language: reconstruction of Proto-Albanian''] (Një gramatikë e shkurtër historike e gjuhës shqipe: rindërtimi i proto-shqiptarëve.) BRILL. p. 23. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-90-04-11647-4|978-90-04-11647-4]]. <q>Huazimet latine janë të një rëndësie të jashtëzakonshme për historinë e fonologjisë shqiptare, sidomos të vocalizmit të saj. Kohëzgjatja e huamarrjes ishte aq e gjatë sa që huazimet reflektojnë disa faza kronologjike të dallueshme.</q></ref> Sipas një grupi tjetër të gjuhëtarëve, Shqipja vjen nga një zonë e vendosur në lindje të përhapjes së saj të tanishme gjeografike për shkak të disa artikujve të zakonshëm leksikor që gjenden midis gjuhës shqipe dhe asaj rumune.<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"]. ("Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa"). ProQuest LLC. faqe 17. Një pikë tjetër që disa studiues bëjnë është fakti se shqiptarët dhe rumanët ndajnë shumë artikuj leksikorë; kjo ka bërë që disa të besojnë se shqiptarët kanë origjinën në lindje të përhapjes së tanishme gjeografike (Georgiev 1957; Hamp 1994).</ref> Periudha gjatë së cilës ndërveprou proto-shqipja dhe latinishtja ishte e zgjatur dhe e tërhequr afërsisht nga shekulli i II para Krishtit deri në shekullin e 5-të.<ref>Mallory & Adams 1997, f. 9.</ref> Kjo mbështetet në afërsisht tre shtresa huamarrjesh, numri më i madh që i përket shtresës së dytë. E para, me huazimet më pak, ishte një kohë e ndërveprimit më pak të rëndësishëm. Periudha përfundimtare, ndoshta duke paraprirë pushtimeve sllave apo gjermane, gjithashtu ka një numër shumë më të vogël huamarrjesh. Çdo shtresë karakterizohet nga një trajtim i ndryshëm i shumicës së zanoreve, shtresa e parë që ka disa që ndjekin evolucionin e hershëm proto-shqip në gjuhën shqipe; shtresat e mëvonshme pasqyrojnë ndryshimet e zanoreve endemike në fund Latine dhe me sa duket Proto-Romance. Ndryshime të tjera formuese përfshijnë sinkretizmin e disa përfundimeve të lëndëve të emrave, veçanërisht në shumës, si dhe një palatalizim në shkallë të gjerë. Një periudhë e shkurtër pas shekujve 7 dhe 9, e cila u karakterizua nga huazime të rënda nga sllavët jugorë, disa prej të cilave paraprijnë ndryshimin "o-a" të përbashkët në format moderne të këtij grupi gjuhësor. Duke filluar në shekullin e 9-të, ka pasur një periudhë të karakterizuar nga kontakti i zgjatur me pro-rumunët ose vllehët, edhe pse huamarrja leksikore duket të ketë qenë kryesisht e njëanshëme - nga shqipja në rumanisht. Huamarrja e tillë tregon se rumunët migruan nga një zonë ku shumica ishte sllave (dmth. Bullgaria e Mesme) në një zonë me shumicën e folësve shqiptarë ([[Dardania]], ku vllehët regjistrohen në shekullin e 10-të). ndoshta lidhur me zgjerimin e Perandorisë Bullgare në Shqipëri rreth asaj kohe. === Ndikimi latin === [[Jernej Kopitar]] (1780-1844) ishte i pari që vuri në dukje ndikimin e latinishtes në gjuhën shqipe dhe pretendonte se „fjalë latine në gjuhën shqipe kishin shqiptimin e kohës së perandorit August“.<ref>Kopitar 1829, faq. 254.</ref> Kopitar dha shembuj të tillë si ''qiqer'' shqip nga latinisht ''cicer'' (që do të thotë bizele), ''qytet'' nga ''civitas'', ''peshk'' nga ''piscis'' dhe ''shigjetë'' nga ''sagitta''. Shprehjet e ashpra të latinishtes ⟨c⟩ dhe ⟨g⟩ mbahen si ndalesa palatare dhe velare në huazimet e gjuhës shqipe. Gustav Meyer (1888)<ref>Meyer 1888, faqe. 805.</ref> dhe [[Wilhelm Meyer-Lübke]] (1914)<ref>Meyer-Lübke 1914, faqe. 32</ref> më vonë e vërtetuan këtë. Meyer vuri në dukje ngjashmërinë midis foljeve në gjuhën shqipe: ''shqipoj'' dhe ''shqiptoj'' dhe fjala latine ''excipio'' (që do të thotë të mirëevini). Prandaj, ai besonte se fjala ''shqiptar'' rrjedh nga ''shqipoj'', e cila nga ana e saj rrjedh nga fjala latine ''excipio''. [[Johann Georg von Hahn]], një gjuhëtar austriak, kishte propozuar të njëjtën teori në 1854.<ref>Bardhyl Demiraj (2010). ''Wir sind die Deinen. Studien zur albanischen Sprache, Literatur und Kulturgeschichte, dem Gedenken an Martin Camaj (1925–1992) gewidmet''. Harrassowitz Verlag.(në gjermanisht) [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-3-447-06221-3|978-3-447-06221-3]].</ref> [[Eqrem Çabej]] gjithashtu vuri re, ndër të tjera, elementet arkaike latine në shqip:<ref>Çabej 1962, faqe. 13–51</ref> # Latinishtja /au/ bëhet në gjuhën shqipe /a/ në huazimet më të hershme: ''aurum'' → ''ar''; ''gaudium'' → ''gaz''; ''lauri'' → ''lar''. Latinishtja / au / është ruajtur në huazimet e mëvonshme, por ndryshohet në një mënyrë të ngjashme me greqishten: ''causa'' → ''kafshë''; ''laud'' → ''lavd''. # Latinishtja /ō/ bëhet në gjuhën shqipe /e/ në huazimet më të vjetra latine: ''pōmum'' → ''pemë''; ''hōra'' → ''herë''. Një ndryshim analog i ndodhur nga indoevropiane në shqip; PIE *''nōs'' u bë shqipe, PIE *''oḱtō'' + prapashtesa -''ti'' u bë tetë shqipe etj. # Shprehjet e brendshme dhe fillestare të pazgjidhura latine humbasin në shqip: ''cubitus'' → ''kub''; ''medicus'' → ''mjek''; ''palūdis'' → ''padūlis'' → ''pyll''. Një ndryshim analog ka ndodhur nga indoevropiane në shqip. Në të kundërt, në huazimet e mëvonshme latine, ruhet rrokje e brendshme: ''paganus'' „pagan“ → ''(i) pëgërë''; ''plaga'' → ''plagë'' etj. # Latinishtet të qiellzorizuara /tj/, /dj/, /kj/ për shqip /s/, /z/, /c/: ''vitius'' → ''ves''; ''ratiō'' → ''arsye''; ''radius'' → ''rreze''; ''faciēs'' → ''faqe''; ''socius'' → ''shoq'' etj. Nga ana tjetër, latinishtja /s/ u ndryshua në /ʃ/ në shqip. Haralambie Mihăescu demonstoi se: * Rreth 85 fjalë latine kanë mbijetuar në gjuhën shqipe, por jo (si të trashëguara) në asnjë gjuhë romane. Disa shembuj janë: ''bubulcus'' → ''bulk'' → ''bujk'', ''hībernālia'' → ''mërrajë'', ''sarcinārius'' → ''shelqëror'', ''trifurcus'' → ''tërfurk''; ''accipiter'' „skifter“ → greqishtja ''khíphtéri'', ''khephtéri'' → *''qiftër'' → ''qift'', greq. ''chelydros'' → lat. ''celsydri'' → ''kulshedër'', ''kuçedër'', ''splēnēticum'' → ''shpënetkë'' → ''shpretkë'', ''solanum'' → ''shullë''<ref>Mihaescu 1966, faqe. 1, 30.</ref> * 151 fjalë shqipe me origjinë latine nuk ishin trashëguar në gjuhën rumune. Disa shembuj përfshijnë ''mik'' në shqip nga latinisht ''amicus'', ose ''armik'' nga ''inimicus'', ''arsye'' nga ''ratiōnem'', ''bekoj'' nga ''benedicere'', ''qelq'' nga ''calix'' (''calicis''), ''kështjellë'' nga ''castellum'', ''qind'' nga ''centum'', ''gjel'' nga ''gallus'', ''gjymtyrë'' nga ''iūnctūra'', ''mjek'' nga ''medicus'', ''rrjetë'' nga ''rēte'', ''shpresë'' nga ''sperare'', ''vullnet'' nga ''voluntātis''<ref>Mihaescu 1966, faqe. 1, 21.</ref> * Disa terminologji të kishës shqiptare kanë tipare fonetike që tregojnë huamarrjen e tyre të hershme nga latinishtja. Disa shembuj përfshijnë altarin shqiptar nga altari latin, ''engjëll'' nga ''angelus'', ''bekoj'' nga ''benedicere'', ''i krishterë'' nga ''christianus'', ''kryq'' nga ''crux'' (''crucis''), ''kishë'' nga ''ecclesia'', ''ipeshkëv'' nga ''episcopus'', ''ungjill'' nga ''evangelium'', ''mallkoj'' nga ''maledicere'', ''meshë'' nga ''missa'', ''murg'' nga ''monachus'', ''(i) pëgërë'' nga ''paganus''<ref>Mihaescu 1966, faqe. 1–2.</ref> Autorët e tjerë<ref>Rosetti 1986, faqe. 195–197.</ref> kanë zbuluar huazimet latine në gjuhën shqipe me një model të lashtë të shëndoshë që nga shekulli i 1 para Krishtit,{{Citim i duhur}} për shembull, ''qingëlë'' shqip nga ''cingulum'' latine dhe shqipj e ''vjetër'' nga latinishtja ''vetus'', ''veteris''. Gjuhët romane trashëguan këto fjalë nga latinishtja popullore: lat. pop. *''cingla'' u bë [[Gjuha rumune|rumanishtja]] ''chingă'', që do të thotë „barku i barkut, qafa e shtratit“, dhe latinishtja popullore ''vetrānus'' u bë rumanishtja ''bătrân'', që do të thotë ''i vjetër''. Shqip, [[Gjuha baske|baskishtja]] dhe gjuhët mbijetuese [[Gjuhët keltike|keltike]] si [[Gjuha bretoneze|breton]] dhe [[Gjuha e Uellsit|uellsisht]], janë gjuhët joromane që sot kanë këtë lloj gjërësish të gjerë latine që datojnë nga kohët e lashta romake, të cilat kanë pësuar ndryshime të shëndosha të lidhura me gjuhët. Gjuhë të tjera në ose pranë zonës së dikurshme romake ose erdhën në vendin e ngjarjes më vonë (turqisht, gjuhët sllave, arabisht) ose hidheshin pak nga latinishtja pavarësisht bashkëjetesës me të (greke, gjermane), edhe pse gjermanishtja ka disa huazime latine të lashta (''Fenster'', ''Käse'', ''Köln''). Studiuesit rumunë, të tillë si Vatasheku dhe Mihaesku, duke përdorur analizat leksikore të gjuhës shqipe, kanë arritur në përfundimin se shqipja u ndikua shumë nga një gjuhë romance e zhdukur, e cila ishte e dallueshme nga rumanishtja dhe [[gjuha dalmate]]. Për shkak se fjalët latine të përbashkëta vetëm me gjuhën rumune dhe shqipe janë dukshëm më të vogla se ato që janë të përbashkëta vetëm me romancën shqipe dhe perëndimore, Mihaesku argumenton se gjuha shqipe ka evoluar në një rajon me kontakt shumë më të madh me rajonet e romances perëndimore sesa me rajonet rumune, dhe e vendosi këtë rajon në Shqipërinë e tanishme, Kosovë dhe Maqedoninë Perëndimore, që përfshin në lindje deri në [[Manastiri (qytet)|Manastir]] dhe [[Prishtina|Prishtinë]].<ref>Madgearu, Alexandru and Gordon, Martin. ''The Wars of the Balkan ('' Luftërat e Gadishullit Ballkanik: Origjina e tyre Mesjetare). Faqet 146-147. </ref> === Prania dhe vendndodhja historike === Vendi dhe koha kur u formua gjuha shqipe është e pasigurtë.<ref>[https://balkanologie.revues.org/2272 "Mythifying the Albanians : A Historiographical Discussion on Vasa Efendi's "Albania and the Albanians""]. ("Mitifikimi i shqiptarëve: Një diskutim historik mbi" Shqipërinë dhe shqiptarët "të Vasa Efendisë".) ''balkanologie.revues.org''.</ref> Gjuhëtari amerikan [[Eric P. Hamp|Eric Hamp]] deklaroi se gjatë një periudhe kronologjike të panjohur një popullsi para-shqiptare (e quajtur "Albanoid" nga Hamp) zona të banuara që shtrihen nga [[Polonia]] në Ballkanin Jugperëndimor.<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"].("Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa"). ProQuest LLC. faqe 17. për shembull, argumenton që nga një kohë e papërcaktuar një popullsi para-shqiptare (Albanoid në termin Hamp,) populluar zona që shtrihen nga Polonia në zonën aktuale</ref> Analiza të mëtejshme kanë sugjeruar se ajo ishte në një rajon malor dhe jo në një kodër ose bregdet:<ref>Hamp 1963.</ref> ndërkohë që fjalët për bimët dhe kafshët karakteristike të rajoneve malore janë tërësisht origjinale, emrat për peshk dhe për aktivitetet bujqësore (si [[Parmenda|lërim]]) janë marrë hua nga gjuhë të tjera.<ref>Fine 1991, faqe. 10.</ref> Një analizë më e thellë e fjalorit, megjithatë, tregon se kjo mund të jetë pasojë e një dominimi të tejzgjatur të latinishtes të zonave bregdetare dhe të thjeshtë të vendit, dhe jo dëshmi e mjedisit origjinal ku u formua gjuha shqipe. Për shembull, fjala për 'peshk' është huazuar nga latinishtja, por jo fjala për "gushat", e cila është vendase. Indigjenët janë gjithashtu fjalët për "anije", "trap", "lundrim", "raft detar" dhe disa emra të llojeve të peshkut, por jo fjalët për "vela", "radhë" dhe "port" objekte që kanë të bëjnë me vetë navigacion dhe një pjesë të madhe të faunës së detit. Kjo më tepër tregon se proto-shqiptarët u larguan nga zonat bregdetare në kohë të hershme (ndoshta pas pushtimit latin të rajonit) duke humbur kështu pjesë të mëdha (ose shumica) të leksikut të mjedisit detar. Një fenomen i ngjashëm mund të vërehet me terma bujqësorë. Ndërsa fjalët për "tokën e punueshme", "misri", "gruri", "drithërat", "vreshtin", "zgjedha", "korrja", "mbarështimi i gjedhëve" etj janë lindje, fjalët për "lërim" 'fermë' dhe 'fermeri', praktikat bujqësore dhe disa mjete të korrjes janë të huaja. Kjo, përsëri, tregon për kontakt të ngushtë me gjuhët dhe njerëzit e tjerë, në vend që të sigurojë dëshmi për një Urheimat të mundshëm.{{Citim i duhur}} Qendra e vendbanimit shqiptar mbeti [[Lumi i Matit|lumi Mat]]. Në vitin 1079, ata u regjistruan më larg në jug në luginën e [[Shkumbini|lumit Shkumbin]].<ref>Kazhdan 1991, pp. 52–53.</ref> Shkumbin, një lumë sezonal që shtrihet pranë rrugës së vjetër [[Via Egnatia|Via Egnatia]], është përafërsisht kufiri i divizionit dialektik parësor për gjuhën shqipe, [[Toskërishtja|toskërishtes]] dhe [[Gegërishtja|gegërishtes]]. Karakteristikat e Toskërishtes dhe Gegërishtes në trajtimin e gjuhës amtare dhe fjalëve të huaja nga gjuhë të tjera janë dëshmi se ndarja dialektale parapriu migrimin sllav në Ballkan,<ref>Brown & Ogilvie 2008, p. 23.</ref><ref>Fortson 2004, p. 392</ref><ref>Mallory & Adams 1997, faqe. 9.</ref> që do të thotë se në atë periudhë (nga Shek. 5 deri në Shekulli i 6-të pas Krishtit), shqiptarët po pushtonin pothuajse të njëjtën zonë rreth lumit Shkumbin, i cili shtrihej në [[Linja e Jireçekut|linjën e Jireçekut]].<ref>Demiraj 1999.</ref> Referimet për ekzistencën e gjuhës shqipe si gjuhë të dallueshme mbijetojnë nga shekulli i 14-të, por nuk është cituar ndonjëgjë specifike. Dokumentet më të vjetra të mbijetuara të shkruara në shqip janë "[[Formula e pagëzimit]]", ''Un'te paghesont 'pr'emenit t'Atit e t'Birit e t'Spertit Senit''. ("Unë të pagëzoj në emër të Atit, Birit dhe Shpirtit të Shenjtë") të regjistruara nga Pal Engjelli, Peshkopi i Durrësit në vitin 1462 në dialektin gegë dhe disa vargje të [[Besëlidhja e Re|Dhiatës së Re]] nga ajo periudhë. Libri më i vjetër i njohur shqiptar i shtypur, [[Meshari]], u shkrua në vitin 1555 nga [[Gjon Buzuku]], një klerik [[Kisha Katolike|katolik]]. Në 1635, [[Frang Bardhi]] shkroi fjalorin e parë latinisht-shqip. Besohet se shkolla e parë shqipe është hapur nga françeskanët në vitin 1638 në [[Pllanë]]. Një nga fjalorët më të hershëm të gjuhës shqipe u shkrua në vitin 1693, i cili ishte një dorëshkrim i [[Gjuha italiane|gjuhës italiane]] i shkruar nga kapiten i detit malazez [[Julije Balović]] ''Pratichae Schrivaneschae'' dhe përmban një fjalor shumëgjuhësh me qindra fjalë të përdorura më shpesh në jetën e përditshme në italisht, Slavo-Illiririsht , Greqisht, shqipe dhe [[Gjuha turke|turke]].<ref>Pantić, Miroslav (1990). [https://books.google.com/books?id=G5FiAAAAMAAJ ''Književnost na tlu Crne Gore i Boke Kotorske od XVI do XVIII veka'']. Srpska književna zadruga. p. 98</ref> === Karakteristikat Proto-IE === Edhe pse shqipja është përmendur si "motra e çuditshme" për disa fjalë që nuk korrespondojnë me të afërmit e IE, ajo ka ruajtur shumë karakteristika proto-IE: për shembull, përemri demonstrative *''*ḱo-'' është stërgjyshor shqiptar ''ky/kjo'' dhe Anglisht ''he'', por jo në anglisht ''this'' apo rusisht ''etot.'' Shqipja krahasohet me gjuhët e tjera indo-evropiane më poshtë, por thekson se shqipja ka shfaqur disa raste të dukshme të domethënies semantike (si ''motër'' në vend të "nënës" ose kreditë latine, ''gjelbër'' dhe ''verdhë'' që janë kthyer në kuptim). {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |+Krahasimi me gjuhët tjera indo-evropiane !Shqip !! muaj !! i ri / e re !! nënë !! motër !! natë !! hundë !! tre !! i zi /e zezë !! i kuq / e kuqe !! i/e gjelbër/blertë !! i/e verdhë !! ujk |- ! colspan="13" style="text-align:center; background:#dedede;color:#000" | Tjera [[Gjuhët indo-evropiane|Gjuhë indo-evropiane]] |- | '''[[Sanskrit]]''' || māsa|| nava || mātṛ || svasṛ || nakti || nasa || tri || kāla || rudhira || hari || pīta || vṛka |- | '''[[Gjuha perse|Persisht]]''' || māh|| nou || mādar || xāhar || shab || damāg || se || siāh || sorkh || sabz || zard || gorg |- | '''[[Gjuha angleze|Anglisht]]''' || month || new || mother || sister || night || nose || three || black || red || green || yellow || wolf |- | '''[[Gjuha frënge|Frëngjisht]]''' || mois || nouveau || mère || sœur || nuit || nez || trois || noir || rouge || vert || jaune || loup |- | '''[[Gjuha latine|Latinisht]]''' || mēnsis || novus || māter || soror || nox || nasus || trēs || āter, niger || ruber || viridis || flāvus, gilvus || lupus |- | '''[[Gjuha rumune|Rumanisht]]''' || luna || nou/noi || mamă || soră || noapte || nas || trei || negru || roşu || verde || galben || lup |- | '''[[Gjuha italiane|Italisht]]''' || mese || nuovo || madre/mamma || sorella || notte || naso || tre || nero || rosso || verde || giallo || lupo |- | '''[[Gjuha irlandeze|Irlandisht]]''' || mí || nua || máthair || deirfiúr || oiche || srón || trí || dubh || dearg || glas, uaine || buí || mac tíre, faolchú |- | '''[[Gjuha uellsisht|Uellsisht]]''' || mis || newydd || mam || chwaer || nos || trwyn || tri || du (/di/) || coch, rhudd || gwyrdd, glas || melyn || blaidd |- | '''[[Gjuha letoneze|Letonisht]]''' || mēnesis || jauns || māte || māsa || nakts || deguns || trīs || melns || sarkans || zaļš || dzeltens || vilks |- | '''[[Gjuha greke|Greqishtja antike]]''' || μήν<br /> <small>mēn</small> || νέος<br /> <small>néos</small> || μήτηρ<br /> <small>mētēr</small> || αδελφή<br /> <small>adelphē</small> || νύξ<br /> <small>núx</small> || ῥίς<br /> <small>rhís</small> || τρεῖς<br /> <small>treĩs</small> || μέλας<br /> <small>mélas</small> || ἐρυθρός<br /> <small>eruthrós</small> || χλωρός<br /> <small>khlōrós</small> || ξανθός<br /> <small>xanthós</small> || λύκος<br /> <small>lúkos</small> |- | '''[[Gjuha bullgare|Bullgarisht]]''' || месец<br /> <small>mesec</small> || нов<br /> <small>nov</small> || майка<br /> <small>majka</small> || сестра<br /> <small>sestra</small> || нощ<br /> <small>nošt</small> || нос<br /> <small>nos</small> || три<br /> <small>tri</small> || черен<br /> <small>čeren</small> || червен<br /> <small>červen</small> || зелен<br /> <small>zelen</small> || жълт<br /> <small>žălt</small> || вълк<br /> <small>vălk</small> |- | '''[[Gjuha serbe|Serbisht]]''' || месец<br /> <small>mesec</small> || нов<br /> <small>nov</small> || мајка<br /> <small>majka</small> || сестра<br /> <small>sestra</small> || ноћ<br /> <small>noć</small> || нос<br /> <small>nos</small> || три<br /> <small>tri</small> || црн<br /> <small>crn</small> || црвен<br /> <small>crven</small> || зелен<br /> <small>zelen</small> || жут<br /> <small>žut</small> || вук<br /> <small>vuk</small> |- | '''[[Gjuha kroate|Kroatisht]]''' || mjesec || nov || majka || sestra || noć || nos || tri || crn || crven || zelen || žut || vuk |- | '''[[Gjuha lituane|Lituanisht]]''' || mėnesis/mėnuo|| naujas || mama || sesuo/sesė || naktis || nosis || trys || juoda || raudona || žalia || geltona || vilkas |} === Korrespondencat fonologjike shqiptare-PIE === Fonologjikisht, shqipja nuk është aq konservatore. Ashtu si shumë aksione të IE, ajo ka shkrirë dy seri të ndalimeve të shprehura (p.sh., të dyja *''d'' dhe *''dʰ'' u bënë ''d''). Përveç kësaj, ndalesa zanore tentojnë të zhduken midis zanoreve. Ekziston humbja pothuajse e plotë e rrokjeve përfundimtare dhe humbja shumë e gjerë e rrokjeve të tjera të padëshiruara (p.sh ''mik'' nga lat. ''amicus''). PIE *''o'' shfaqet si (gjithashtu si e nëse një zanore e përparme e lartë vijon), ndërsa *''ē'' dhe *''ā'' bëhen ''o'', dhe PIE *''ō'' shfaqet si ''e''. Të palatet, velaret dhe labiovelarët të gjitha mbeten të dallueshme përpara zanoreve të para, një ruajtje e gjetur ndryshe në gjuhët Luvian dhe në lidhje me Anatolinë. Kështu PIE, *''k'', dhe *''kʷ'' bëhen ''th'', ''q'' dhe ''s'', përkatësisht (para mbrapa zanoreve *''ḱ'' bëhet ''th'', ndërsa *''k'' dhe *''kʷ'' shkrihen si ''k'') Një tjetër ruajtje e shquar është ruajtja e fillimit * h4 si Alb. h (të gjitha laringjet e tjera zhduken krejtësisht).<ref>J. P. Mallory, Douglas Q. Adams, ''Encyclopedia of Indo-European Culture'' [Enciklopedia e kulturës indoevropiane] London: Fitzroy-Dearborn, 1997 [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BurimeteLibrave/1-884964-98-2|1-884964-98-2]], [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BurimeteLibrave/978-1-884964-98-5|978-1-884964-98-5]]</ref> {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve dybuzore indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*p |p |''*'''p'''ékʷo'' |'''''p'''jek''  |- |*b |b |''*sor'''b'''éi̯e/o''" |''gjer'''b'''''  |- |*bʰ |b |''*'''bʰ'''aḱeh₂'' |'''''b'''athë'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve dhëmbore indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*t |t |''*'''t'''úh₂'' |'''''t'''i''  |- |*d |d |''*'''d'''iHtis'' |'''''d'''itë''  |- | |dh |''*pér'''d'''e/o'' |''pjer'''dh'''''  |- | |g |''*'''d'''l̥h₁gʰós'' |'''''g'''jatë'' (tosk. dial. ''glatë'') |- |*dʰ |d |''*'''dʰ'''égʷʰe/o'' |'''''d'''jeg''  |- | |dh |''*gʰór'''dʰ'''os'' |''gar'''dh'''''  |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve qiellzore indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*ḱ |th |''*'''ḱ'''éh₁mi'' |'''''th'''em'' |- | |s |''*'''ḱ'''upo'' |'''''s'''up''  |- | |ç/c |''*'''ḱ'''entro'' |'''''ç'''andër''  |- |*ǵ |dh |''*'''ǵ'''ómbʰos'' |'''''dh'''ëmb'' |- | |d |''*'''ǵ'''ēusnō'' |'''''d'''ua''  |- |*ǵʰ |dh |''*'''ǵʰ'''edi̯e/o'' |'''''dh'''jes''  |- | |d |''*'''ǵʰ'''r̥sdʰi'' |'''''d'''rithë'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve velare indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*k |k |''*'''k'''ágʰmi'' |'''''k'''am'' |- | |q |''*'''k'''lau-ei̯e/o'' |'''''q'''aj'' (Geg ''qanj'', Salamis ''kla'') |- |*g |g |''*h₃lí'''g'''os'' |''li'''g'''ë''  |- | |gj |''*h₁reu'''g'''e'' |''re'''gj'''''  |- |*gʰ |g |''*'''gʰ'''órdʰos'' |'''''g'''ardh'' |- | |gj |''*'''gʰ'''édni̯e/o'' |'''''gj'''ej''  (Geg ''gjêj'') |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve dhëmborevelare indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*kʷ |k |''*'''kʷ'''eh₂sleh₂'' |'''''k'''ollë''  |- | |s |''*'''kʷ'''éle/o'' |'''''s'''jell''  |- | |q |''*'''kʷ'''ṓd'' |'''''q'''ë'' |- |*gʷ |g |''*'''gʷ'''r̥'' |'''''g'''ur''  |- | |z |''*'''gʷ'''ērHu'' |'''''z'''or'' |- |*gʷʰ |g |''*dʰé'''gʷʰ'''e/o'' |''dje'''g'''''  |- | |z |''*h₁en-dʰo'''gʷʰ'''éi̯e/o'' |''nde'''z''''' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e fishkëllores indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*s |gj |''*'''s'''éḱstis'' |'''''gj'''ashtë''  |- | |h |''*no'''s'''ōm'' |''na'''h'''e'' |- | |sh |''*bʰreu'''s'''inos'' |''bre'''sh'''ër'' |- | |th |''*gʷé'''sd'''os'' |''gje'''th''''' |- | |h |''*'''sḱ'''i-eh₂'' |'''''h'''ije'' |- | |f |''*'''sp'''élnom'' |'''''f'''jalë''  |- | |sht |''*h₂o'''st'''i''  |''a'''sht''''' |- | |th |''*'''s'''uh₁s'' |'''''th'''i''  |- | |∅ |''h₁é'''s'''mi'' |''jam'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e sonorantëve indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*i̯ |gj |''*'''i̯'''ése/o'' |'''''gj'''esh''  |- | |j |''*'''i̯'''uHs'' |'''''j'''u''  |- | |∅ |''*bʰér'''i̯'''ō'' |''bie(r)'' |- | |h |''*streh₂'''i̯'''eh₂'' |''stro'''h'''ë''  |- |*u̯ |v |''*'''u̯'''oséi̯e/o'' |'''''v'''esh'' |- |*m |m |''*'''m'''eh₂tr-eh₂'' |'''''m'''otër'' |- |*n |n |''*'''n'''ōs'' |'''''n'''e'' |- | |nj |''*e'''n'''i-h₁ói-no'' |'''''nj'''ë''  |- | |∅/^ |''*pé'''n'''kʷe'' |''p'''e'''së'', geg. ''p'''ê'''s'' |- | |r |''*ǵʰeime'''n''''' |''dimë'''r''''' (geg. ''dimën'') |- |*l |l |''*h₃'''l'''ígos'' |'''''l'''igë'' |- | |ll |''*kʷé'''l'''e/o'' |''sje'''ll''''' |- |*r |r |''*'''r'''epe/o'' |'''''r'''jep'' |- | |rr |''*u̯'''r'''h₁ḗn'' |'''''rr'''unjë'' |- |*n̥ |e |''*h₁'''n̥'''men'' |'''''e'''mër'' |- |*m̥ |e |''*u̯iḱ'''m̥'''ti'' |(''një'')''z'''e'''t'' |- |*l̥ |uj |''*u̯'''ĺ̥'''kʷos'' |dial. ''u'''l'''k'' > ''ujk''  |- |*r̥ |ri, ir |''*ǵʰ'''r̥'''sdom'' |''d'''ri'''thë'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e laryngeals indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*h₁ |∅ |''*'''h₁'''ésmi'' |''jam'' |- |*h₂ |∅ |''*'''h₂'''r̥tḱos'' |''ari'' |- |*h₃ |∅ |''*'''h₃'''ónr̥'' |''ëndërr'' |- |*h4 |h |''*'''h₄'''órǵʰii̯eh₂'' |'''''h'''erdhe'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e zanoreve indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*i |i |''*s'''í'''nos'' |''gj'''i''''' |- | |e |''*du̯'''i'''gʰeh₂'' |''d'''e'''gë''  |- |*ī |i |''*d'''īH'''tis'' |''d'''i'''të'' |- |*e |e |''*p'''é'''nkʷe'' |''p'''e'''së'' (geg. ''pês'') |- | |je |''*u̯'''é'''tos'' |''v'''je'''t'' |- |*ē |o |''*ǵʰ'''ē'''sreh₂'' |''d'''o'''rë'' |- |*a |a |''*bʰ'''a'''ḱeh₂''- |''b'''a'''thë'' |- | |e |''*h₂'''é'''lbʰit'' |'''''e'''lb'' |- |*o |a |''*gʰ'''ó'''rdʰos'' |''g'''a'''rdh'' |- |*ō |e |''*h₂oḱt'''ō'''tis'' |''t'''e'''të''  |- |*u |u |''*s'''u'''pnos'' |''gj'''u'''më'' |- |*ū |y |''*s'''uH'''sos'' |''gj'''y'''sh'' |- | |i |''*m'''ū'''s'' |''m'''i''''' |} == Shqipja standarde == [[Skeda:AlbaniaPeriodical.jpg|parapamje|Gazeta Albania, botim i [[tetor]] [[1899]]]]Formimi i gjuhës letrare kombëtare të njësuar (gjuha standarde), si varianti më i përpunuar i gjuhës së popullit shqiptar, ka qenë një proces i gjatë, që ka filluar që në shekujt XVI-XVIII, por përpunimi i saj hyri në një periudhë të re, në shekullin XIX, gjatë [[Rilindja Kombëtare|Rilindjes Kombëtare]]. Në vitin 1824 [[Naum Veqilharxhi]] filloi punën për të krijuar [[Alfabeti shqip|alfabetin shqip]] dhe në vitin [[1844]] dhe 1845 u botua “[[Ëvetari|Evetar]]”-i. Vaqilharxhi ishte i pari që shprehu qëllimet e [[Rilindja Kombëtare|Rilindjes Kombëtare Shqiptare]] nëpërmjet traktatit të tij, parathënies së “Evetar”-it të parë dhe shumë shkrimeve të tjera.<ref>[http://www.panorama.com.al/veqilharxhi-babai-i-alfabetit-dhe-abetares-shqiptare/ Veqilharxhi,Babai i alfabetit dhe gjuhës shqipe]</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kosovarimedia.com/index.php/personalitete/37552-naum-veqilharxhi-1797-1846.html|title=Naum Veqilharxhi 1797-1846|url-status=dead|language=sq|access-date=7 dhjetor 2017|archive-date=19 mars 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319144133/http://kosovarimedia.com/index.php/personalitete/37552-naum-veqilharxhi-1797-1846.html}}</ref> Në programin e Rilindjes, mësimi dhe lëvrimi i gjuhës amtare, përpjekjet për pasurimin e saj dhe pastrimin nga fjalët e huaja dhe të panevojshme, zinin një vend qendror. Gjatë kësaj periudhe, u zhvillua një veprimtari e gjerë letrare, kulturore dhe gjuhësore. Në vitin 1879, u krijua “[[Shoqëria e të Shtypurit Shkronja Shqip|Shoqata e të shtypurit shkronja shqip]]”, që i dha një shtysë të re kësaj veprimtarie.<ref>[https://www.shqiperia.com/Shoqeria-e-te-Shtypurit-Shkronja-Shqip-(Shoqeria-e-Stambollit-1879).313/ Shoqeria e te Shtypurit Shkronja Shqip (Shoqeria e Stambollit 1879)]</ref> U hartuan gramatikat e para me synime normative dhe u bë hapi i parë për hartimin e një fjalori kombëtar i gjuhës shqipe, që është “[[Kostandin Kristoforidhi#Përkthime dhe vepra|Fjalori i Gjuhës Shqipe]]” i [[Kostandin Kristoforidhi]]t, i botuar pas vdekjes së autorit, më 1904. Gjatë periudhës së Rilindjes Kombëtare, u përvijuan dy variante letrare të kombit shqiptar<ref>http://modersmal.skolverket.se/albanska/index.php/component/content/article?id=76:prof-dr-bahri-beci-qmbi-disa-pikalpamje-palr-shqipaln-e-shkruarq{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref>, varianti letrar jugor dhe varianti letrar verior. U bënë gjithashtu, përpjekje për afrimin e këtyre varianteve dhe për njësimin e gjuhës letrare. Detyra e parë që duhej zgjidhur, ishte njësimi i alfabetit. Deri atëherë, shqipja ishte shkruar në disa alfabete: [[alfabeti latin]], [[alfabeti grek]], alfabeti turko-arab dhe alfabete të veçanta. Këtë detyrë e zgjidhi [[Kongresi i Manastirit]], i mbledhur më 14 deri më 22 nëntor të vitit 1908, në qytetin e [[Manastiri (qytet)|Manastirit]], që sot ndodhet në [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]]. Ne këtë Kongres, pas shumë diskutimesh, u vendos që të përdorej një alfabet i ri, i mbështetur tërësisht në alfabetin latin, i plotësuar me nëntë digrame ('''dh''', '''g'''j, '''ll''', '''nj''', '''rr''', '''sh''', '''th''', '''xh''', '''zh'''), dhe me dy shkronja me shenja diakritike ('''ç''', '''ë'''), është alfabeti që ka edhe sot në përdorim gjuha shqipe. Kongresi e la të lire edhe përdorimin e alfabetit të Stambollit, që kishte mjaft përhapje, por koha ja lëshoi vendin alfabetit të ri, që u paraqit në Kongres, pra alfabetit të sotëm. Një hap tjetër për njehsimin e gjuhës letrare shqipe, bëri [[Komisia Letrare Shqipe]], që u mblodh në [[Shkodra|Shkodër]] në vitin 1916. Komisioni nënvizoi si detyrë themelore lëvrimin e gjuhës letrare shqipe dhe zhvillimin e letërsisë shqiptare. Ky komision [[gjuhëtar]]ësh e [[Shkrimtarë shqiptar|shkrimtarësh]], krijuar nën pushtim-administrimin austro-hungarez, për të ndihmuar në formimin e një gjuhe letrare të përbashkët përmes afrimit të dy varianteve letrare në përdorim, vlerësoi të adaptojë idiomën gego-jugore të Elbasanit<ref name=":1" />, si një urë në mes [[Toskërishtja|toskërishtes]] dhe [[Gegërishtja|gegërishtes]] dhe përcaktoi disa rregulla për drejtshkrimin e tij, të cilat ndikuan në njësimin e shqipes së shkruar. Vendimet e Komisionit letrar shqip për gjuhën letrare e për drejtshkrimin e saj, u miratuan më vonë edhe nga Kongresi Arsimor i Lushnjës më 1920<ref>Zerdelia E., ''Kongresi arsimor i Lushnjës'', Tiranë : Morava, 2012.</ref> dhe vijuan te zbatoheshin duke fituar terren në zyrat e shtetit dhe në shkolla (sidomos shkollat fillore - Xhuvani për një kohë të gjatë ishte sekretar i përgjithshëm i Ministrisë së Arsimit)<ref name=":1" /> deri në [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore]]. Pas Luftës së Dytë Botërore, puna për njësimin e gjuhës letrare kombëtare (gjuhës standarde) dhe të drejtshkrimit të saj, nisi të organizohet nga [[Akademia e Shkencave e Shqipërisë|Instituti i Shkencave]]. U krijuan komisione të posaçme për hartimin e projekteve të drejtshkrimit. Kështu, u hartuan disa projekte në vitet 1948, 1951, 1953 e 1956. U organizuan gjithashtu, dy konferenca shkencore në vitin 1952, për të diskutuar për problemin e gjuhës letrare.<ref>http://www.gazetatema.net/2017/11/14/analiza-shqipja-dhe-zhvillimi-i-saj-konferenca-ne-jena-ja-cfare-i-terheq-te-huajt-tek-ajo/</ref> Më 1952, [[Lidhja e Shkrimtarëve (Tiranë)|Lidhja e Shkrimtarëve]] e vendosi që botimet të dilnin vetëm toskërisht, duke ngushtuar qerthullin e gegërishtes letrare vetëm tek letërsia artistike. Më [[1967]], u botua nga Instituti i Historisë dhe i Gjuhësisë, projekti i ri “[[Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe|Rregullat e drejtshkrimit të shqipes]]”. Ky projekt filloi të zbatohet në të gjithë hapësirën shqiptare, në [[Shqipëria|Republikën e Shqipërisë]], në [[Kosova|Kosovë]] dhe në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Ndërkohë, përpjekje për njehsimin e gjuhës letrare dhe për drejtshkrimn e saj bëheshin edhe në Kosovë. Në vitin 1968, u mblodh Konsulta Gjuhësore e Prishtinës<ref>{{Cite web|url=http://www.njekomb.com/?p=3715|title=Kopje e arkivuar|access-date=7 dhjetor 2017|archive-date=28 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028234212/http://www.njekomb.com/?p=3715|url-status=dead}}</ref>, e cila, e udhëhequr nga parimi “'''një komb-një gjuhë letrare'''”, vendosi që projekti i ortografisë i vitit 1968, posa të miratohej e të merrte formën zyrtare në [[Shqipëria|Republikën e Shqipërisë]], do të zbatohej edhe në Kosovë. Vendimet e kësaj Konsulte kanë qenë me rëndësi të jashtëzakonshme për njësimin e gjuhës letrare kombëtare shqipe. Projekti "[[Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe#Pika I e Rezolutës|Rregullat e drejtshkrimit të shqipes" i vitit 1967]], pas një diskutimi publik, ai u paraqit për diskutim në Kongresin e Drejtshkrimit të Shqipes, që u mblodh në [[Tirana|Tiranë]], në vitin 1972, i cili ka hyrë në historinë e gjuhës shqipe dhe të kulturës shqiptare, si Kongresi i njësimit të gjuhës letrare kombëtare. Kongresi i Drejtshkrimit të Shqipes, në të cilin morën pjesë delegatë nga të gjitha rrethet e Shqipërisë, nga Kosova, nga Maqedonia e Veriut dhe nga Mali i Zi dhe nga arbëreshët e Italisë, pasi analizoi të gjithë punën e bërë deri atëherë për njësimin e gjuhës letrare, miratoi një rezolutë, në të cilën përveç të tjerash, pohohet se “populli shqiptar ka tashmë një gjuhë letrare të njësuar”. Gjuha letrare kombëtare e njësuar (gjuha standarde), mbështetej kryesisht në variantin letrar të jugut, sidomos në sistemin fonetik por në të janë integruar edhe elemente të variantit letrar të veriut. Pas Kongresit të Drejtshkrimit, janë botuar një varg vepra të rëndësishme, që përcaktojnë normat e gjuhës standarde, siç janë "Drejtshkrimi i gjuhës shqipe" (1973), “Fjalori i gjuhës së sotme letrare" (1980), "[[Fjalor i shqipes së sotme|Fjalori i shqipes së sotme]]" (1984), "[[Fjalori drejtshkrimor i gjuhës shqipe (2011)|Fjalori drejtshkrimor i gjuhës shqipe]]" (1976), "Gramatika e gjuhës së sotme shqipe, I Morfologjia" (1995), "Gramatika e gjuhës së sotme shqipe, II Sintaksa" (1997). == Fonologjia == Standardi shqiptar ka 7 [[Zanoret|zanore]] dhe 29 [[Bashkëtingëlloret|bashkëtingëllore]]. Ashtu si [[gjuha angleze]], shqipja ka frikative dhëmbore / θ ð /, të cilat janë të rralla ndër-gjuhësore. Ato janë shkruar si th dhe dh, dhe të ngjashme me bashkëtingëlloret në fillim të anglishtes të hollë dhe kjo. Gegërishtja përdor zanoret e gjata dhe hundore, të cilat mungojnë në [[Toskërishtja|Toskërisht]] dhe zanorja e mesit qendrore është e humbur në fund të fjalës. [[Theksi në gjuhën shqipe|Theksi]] është i ngulitur kryesisht në rrokjen e fundit. == Gramatika == Kategoritë e gramatikës së shqipes janë shumë të afërme me gjuhët e tjera evropiane. Emrat tregojnë dukshëm gjininë, numrin, dhe pesë rasa. Një tipar i pazakonshëm është që emrat ndryshohen më tutje me prapashtesa për të treguar domethënien e caktuar apo pacaktuar: bukë, buka. Mbiemrat-përveç numëror dhe disa shprehje të caktuara sasie-dhe emrat e varur përcjellin emrin të cilin e modifikojnë; dhe ata janë të shquar në kërkimin e pjesëzës që i përcjell ata që pajtohen me emrin. Andaj, në “një burrë i madh, modifikohet nga i madh, i cili paraprihet nga i, i cili pajtohet me termin për “njeri”; gjithashtu në “dy burra të mëdhenj”, mëdhenj, forma mashkullore e shumësit nga i madh, përcjellë emrin burra dhe paraprihet nga një pjesëz që pajtohet me emrin. Foljet kanë numrin dhe një llojllojshmëri të formave të gjetura në Frëngjisht apo Italisht dhe janë mjaft të parregullta në formimin e rrënjëve të tyre. Shumësat e emrit po ashtu janë të dukshëm për parregullsitë në një numër të madh të tyre. Kur të përcaktohet një emër apo një i marrur si i njohur është kundrinori i drejtë, një përemër në rastin e vërtetë që përsëritë këtë informacion po ashtu duhet të futet në shprehjen e foljes; p.sh. I-a dhashë librin atij drejtpërdrejtë është “him-it I-gave the-book to-him, e cila në anglishten standarde do të ishte “I gave the book to him.”Në përgjithësi, gramatika dhe dallimet formale të shqipes na kujtojnë greqishten moderne dhe gjuhët romane, veçanërisht atë rumune. Tingujt sugjerojnë hungarishten apo greqishten, por gegërishtja me zanoret e saj hundore tingëllon më karakteristike. Gramatika e gjuhës shqipe është mjaft e komplikuar në krahasim me gjuhët e tjera indoevropiane. Gjuha shqipe ka 6 ose 5 rasa, emërore, gjinore, dhanore, kallëzore, rrjedhore dhe thirrore, e cila është hequr. Foljet janë mjaft të parregullta. Disa folje si "jap" e "ha", në kohën e shkuar dhe në pjesore ndryshojnë plotësisht në "dhënë" dhe "ngrënë". Foljet të cilat mbarojnë me "t" në vetën e tretë njejës, të kohës së kryer të thjeshtë, marrin dy "tt" p.sh ai "hesht" bëhet "ai heshtte", që shpesh gabimisht shkruhet "heshte". Fjalët në gjuhën shqipe ndiqen nga nyje të shumta, gjë që e bën të komplikuar edhe për folësit e gjuhës shqipe. Ka 27 forma të shumësit. Shumësi i emrave ndiqet nga prapashtesat por, edhe nga ndryshie brenda emrit, p.sh dash-desh, kal-kuaj,djalë-djemë etj. Disa emra asnjëjës nuk ndryshojnë fare, si p.sh nxënës-nxënës, fëmijë-fëmijë etj. == Fonetika == {{Kryesor| shqiptimi}} Transkriptimin në pasoj të përdorimit e '''[[Alfabeti Fonetik Ndërkombëtar|Alfabetit Fonetik Ndërkombëtar]]'''. {| class="wikitable" style="text-align:center"" |+ Alfabeti |- | [[A]] || [[B]] || [[C]] || [[Ç]] || [[D]] || [[DH]] || [[E]] || [[Ë]] | [[F]] || [[G]] || [[Gj]] || [[H]] || [[I]] || [[J]] || [[K]] || [[L]] || [[Ll]] || [[M]] | [[N]] || [[Nj]] || [[O]] | [[P]] || [[Q]] || [[R]] || [[Rr]] || [[S]] || [[Sh]] || [[T]] || [[Th]] || [[U]] || [[V]] || [[X]] | [[Xh]] || [[Y]] || [[Z]] || [[Zh]] |- | [[a]] || [[b]] || [[c]] || [[ç]] || [[d]] || [[dh]] || [[e]] || [[ë]] | [[f]] || [[g]] || [[gj]] || [[h]] || [[i]] || [[j]] || [[k]] || [[l]] || [[ll]] || [[m]] | [[n]] || [[nj]] || [[o]] | [[p]] || [[q]] || [[r]] || [[rr]] || [[s]] || [[sh]] || [[t]] || [[th]] || [[u]] || [[v]] || [[x]] | [[xh]] || [[y]] || [[z]] || [[zh]] |- | {{SAPI|a}} || {{SAPI|b}} || {{SAPI|ʦ}} || {{SAPI|ʧ}} || {{SAPI|d}} || {{SAPI|ð}} || {{SAPI|ɛ}} || {{SAPI|ə}} | {{SAPI|f}} || {{SAPI|g}} || {{SAPI|ɟ}} || {{SAPI|h}} || {{SAPI|i}} || {{SAPI|j}} || {{SAPI|k}} || {{SAPI|l}} || {{SAPI|ɫ}} || {{SAPI|m}} | {{SAPI|n}} || {{SAPI|ɲ}} || {{SAPI|ɔ}} | {{SAPI|p}} || {{SAPI|c}} || {{SAPI|ɾ}} || {{SAPI|r}} || {{SAPI|s}} || {{SAPI|ʃ}} || {{SAPI|t}} || {{SAPI|θ}} || {{SAPI|u}} || {{SAPI|v}} || {{SAPI|ʣ}} | {{SAPI|ʤ}} || {{SAPI|y}} || {{SAPI|z}} || {{SAPI|ʒ}} |} === Tabela nyjëtimore e bashkëtingëlloreve të gjuhës shqipe<ref>{{Cite book|last=Beci|first=Bahri|title=Fonetika e gjuhës shqipe|publisher=EDFA|year=2004|location=Tiranë|pages=44|language=sq}}</ref> === {| class="wikitable" |+ ! rowspan="2" |Mënyra e nyjëtimit ! colspan="11" |Vendi i nyjëtimit |- ! !Dybuzore !Buzodhëmbore !Ndër-dhëmbore !Dhëmbore ! colspan="2" |Alveolare !Qiellzore-alveolare !Qiellzore !Velare !Laringale |- | rowspan="2" |'''Mbylltore''' |''të shurdhëta'' |'''p''' | | |'''t''' | colspan="2" |'''c''' |'''ç''' |'''q''' |'''k''' | |- |''të zëshme'' |'''b''' | | |'''d''' | colspan="2" |'''x''' |'''xh''' |'''gj''' |'''g''' | |- | rowspan="2" |'''Fërkimore''' |''të shurdhëta'' | |'''f''' |'''th''' | | colspan="2" |'''s''' |'''sh''' | | |'''h''' |- |''të zëshme'' | |'''v''' |'''dh''' | | colspan="2" |'''z''' |'''zh''' |'''j''' | | |- |'''Hundore''' | |'''m''' | | | | colspan="2" |'''n''' | |'''nj''' | | |- |'''Anësore''' | | | | |'''ll''' | colspan="2" |'''l''' | | | | |- | rowspan="2" |'''Dridhëse''' |''një dridhëse'' | | | | | colspan="2" |'''r''' | | | | |- |''shumë dridhëse'' | | | | | colspan="2" |'''rr''' | | | | |- |'''Pozicioni i majës së gjuhës''' | |'''↓''' |'''↓''' |'''↑''' |'''↑''' |'''↑''' |'''↓''' |'''↑''' |'''↓''' |'''↓''' |'''↓''' |- | colspan="4" |'''Organi nyjëtimor''' | colspan="2" |'''Majore''' '''(apikale)''' | colspan="2" |'''Para-shpinore''' '''(predorsale)''' |'''Majore''' '''(apikale)''' |'''Shpinore''' '''(dorsale)''' | colspan="2" | |} == Fjalori dhe kontaktet me gjuhët e tjera == Edhe pse shqipja ka pranuar huazime nga fqinjët, po ashtu tregon jashtëzakonisht disa dëshmi të kontaktit me Greqishten e lashtë; Si e tillë është Gegërisht mokën (Toskërisht mokër), nga Greqishtja mekhane’. Kontaktet e afërta me Romakët japin shumë huazime latine — mik nga Latinishtja amicus, këndoj nga cantare. Përveç kësaj, huazimet e tilla të fjalëve në Shqip vërtetohen nga ngjashmëritë në zhvillimin e Latinishtes së folur në Ballkan dhe Rumani, një gjuhë e Romantizmit Ballkanik. Për shembull, Latinisht paludem u kthye në padulem dhe pastaj padure në Rumani dhe pastaj pyll në Shqip, të dyja me kuptim të modifikuar. Anasjelltas, rumanishtja po ashtu i ndan disa terma vendorë jo-latinishte me Shqipen — p.sh. Rumanisht brad, Shqip bredh. Andaj këto dy gjuhë reflektojnë kontakte të veçanta historike të kohëve të hershme. Komunikimet e hershme me barbarët me sa duket kontribuuan fjalën "tirq" (nga bashkimi i vjetër “thigh-breech), përderisa huazimet me kontaktet e hershme Sllave mund të atribuojnë në kontaktet kulturore gjatë 500 viteve të kaluara me Venedikasit, Osmanët, Grekët (deri në jug), dhe Sllavët (deri në lindje). Një numër i favorshëm i tipareve — p.sh. formimi i kohës së ardhshme dhe shprehjes së emrit – janë të ndara nga gjuhët tjera të Ballkanit por kanë një origjinë dhe zhvillim të pakuptueshëm, ku ndoshta ne te ardhmen mund të nxirët sekreti kodik i ndërtimit të tyre; Shqipja apo forma e sajë e hershme, shumë lehtë mund të jetë burimi për të zbërthyer mënyrën e ndërtimit te gjuhës se pare universale para çarjeve të mëdha dialektore dhe me vone shendrimit te tyre ne gjuhe te veçanta. Studimi i tipareve të tilla regjionale në Ballkan është bërë një rast klasik për hulumtimi mbi fenomenin e përhapjes së gjuhës. == Alfabeti == [[Alfabeti shqip]] ka tridhjetë e gjashtë shkronja dhe nga to shtatë zanore: A, E, Ë, I, O, U, Y, dhe 29 [[Bashkëtingëlloret|bashkëtingëllore]]: B, C, Ç, D, Dh, F, G, Gj, H, J, K, L, Ll, M, N, Nj, P, Q, R, Rr, S, Sh, T, Th, V, X, Xh, Z, Zh. Rreshtat e mësiperme i përkasin versionit zyrtar të përkufizimit të Alfabetit Shqip. Versioni i saktë është dhe duhet të jetë ky: [[Alfabeti shqip]] ka 27 shkronja dhe 9 grupshkronja ([[digrafi]]) bashkëtingëlluese që së bashku përbëjnë 36 tingujt e Gjuhës Shqipe të folur. Ndahen në: shtatë zanore: A, E, Ë, I, O, U, Y, në 20 bashkëtingëllore: B, C, Ç, D, F, G, H, J, K, L, M, N, P, Q, R, S, T, V, X, Z, dhe në 9 tinguj: Dh, Gj, Ll, Nj, Rr, Sh, Th, Xh, Zh. Këta 36 tinguj studiohen së bashku në Shkollën Fillore dhe njihen gjithshmërisht që aty e tutje si [[Alfabeti shqip]]. [[Alfabeti]] modern, i vendosur në [[Kongresi i Manastirit|Kongresin e Manastirit]] në vitin [[1908]], është i bazuar në atë [[Alfabeti Latin|Latin]]. [//upload.wikimedia.org/wikipedia/sq/d/d3/Alfabeti_Shqip.ogg Dëgjoni shqiptimin e alfabetit] (Skedar ne formatin [[Ogg Vorbis]], madhësia 146KB). == Veçori tipologjike të shqipes së sotme standarde == Nga ana strukturore, paraqitet sot si një gjuhë sintetiko-analitike, me një mbizotërim të tipareve sintetike dhe me një prirje drejt analitizmit. Një pjesë e mirë e tipareve të saj fonetike dhe gramatikore, janë të trashëguara nga një periudhë e lashtë indoevropiane, një pjesë tjetër janë zhvillime te mëvonshme. Shqipja ka sot një sistem fonologjik të vetin, që përbëhet nga shtatë fonema zanore dhe 29 fonema bashkëtingëllore. Shkruhet me alfabet latin të caktuar në vitin 1908 në Kongresin e Manastirit. Alfabeti i shqipes ka 36 shkronja, nga të cilat 25 janë të thjeshta (a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, s, t, u, v, x, y, 9 janë bigrame (dh, gj, ll, nj, rr, sh, th, xh, zh)) dhe 2 me shkronja diakritike (ë, ç). Shqipja ka theks intensiteti dhe përgjithësisht të palëvizshëm gjate fleksionit. Në shumicën e rasteve, sidomos në sistemin emëror, theksi bie në rrokjen e parafundit. Shqipja ka një sistem të zhvilluar (të pasur) formash gramatikore, ka një sistem lakimi binar: lakimin e shquar dhe të pashquar, ruan ende mirë format rasore (ka pesë rasa), sistemin prej tri gjinish (mashkullore, femërore dhe asnjanëse), kjo e fundit po shkon drejt zhdukjes, mbahet vetëm në një kategori të veçantë emrash foljorë, të tipit: të shkruarit, të menduarit, etj. Sistemi emëror ka trajtë të shquar dhe të pashquar dhe për pasojë, edhe lakim të shquar e të pashquar; nyja shquese është e prapavendosur si në rumanisht dhe në bullgarisht; ka nyje të përparme te emrat në rasën gjinore (i, e malit) dhe te mbiemrat e nyjshëm (i mirë, i vogël, etj)., te emrat asnjanës të tipit të folurit, etj. Përvec fleksionit me mbaresa të veçanta, shqipja njeh edhe fleksionin e brendshëm (dash ~ desh, marr ~ merr); ka dy tipe strukturorë mbiemrash të ngjashëm (i madh, i ndershëm) dhe të panyjshëm (trim, besnik). Te numërorët përdor kryesisht sistemin decimal (dhjetë, tridhjetë, pesëdhjetë), por ruan edhe sistemin vigezimal (njëzet, dyzet); numërorët e përberë nga 11-19, formohen duke vënë numrin e njësheve përpara, parafjalën mbë dhe pastaj dhjetëshet (njëmbëdhjetë, dymbëdhjetë, etj) si në rumanisht dhe në gjuhët sllave. Sistemi foljor paraqitet mjaft i larmishëm. Shqipja ka një sistem të pasur formash mënyrore dhe kohore, një pjesë të e cilave janë të trashëguara nga një periudhë e hershme, një pjesë janë kryer gjatë evolucionit të saj historik. Folja ka gjashtë mënyra; (dëftore, lidhore, kushtore, habitore, dëshirore, urdhërore) dhe tri forma të pashtjelluara (pjesore, paskajore dhe përcjellore). Koha e ardhshme ndërtohet në mënyre analitike, me dy forma: me do (forma e foljes dua) + lidhore (do të punoj) dhe me foljen ndihmëse kam + paskajore (kam për të punuar). Rendi i fjalëve në fjali është përgjithësisht i lirë, por më i zakonshmi është rendi: kryefjalë + folje + objekt. Leksiku përbëhet nga fjalë me preardhje vendase e nga fjalë të huazuara. Fjalët me burim vendas trashëgohen nga periudha e lashtë indoevropiane (ditë, natë, dimër, motër, jani, etj.), ose janë formuara më vonë, me mjete të shqipes (ditor, dimëror, i përnatshëm). Për fjalët e huazuara qe disa mendojnë vijnë nga gjuhët e popujve me të cilët shqiptarët kanë pasur marrëdhënie gjatë shekujve, greqishtja e vjetër dhe e re, latinishtja e gjuhët romane, gjuhët sllave, turqishtja, frëngjishtja, është një proces i gjate ne diskutim dhe analizim. Kjo për arsyen e thjeshte sepse burimi i pare i tyre dyshohet se është përsëri gjuha shqipe e folur. Metodat e krahasimit ne shkencën e Entomologjisë nuk janë akoma ne nivelin e saktësisë se duhur përderisa nuk arrihet te zbërthehet ne njësinë minimale kuptimi logjik i simbolo-shkronjave te alfabetit grek dhe atij latin. == Përhapja e gjuhës shqipe == Shqipja flitet sot nga më se gjashtë milionë vetë në Republikën e Shqipërisë, në Kosovë, në viset shqiptare të Maqedonisë së Veriut, të Malit të Zi, të Serbisë jugore, si dhe në viset e Çamërisë në Greqi. Shqipja flitet gjithashtu, në ngulimet shqiptare në Itali, në Greqi, në Bullgari, në Ukrainë, si dhe në shqiptarë të mërguar në viset e ndryshme të botës para Luftës se Dytë Botërore dhe në këtë dhjetëvjeçarin e fundit. Gjuha shqipe mësohet dhe studiohet në disa universitete dhe qendra albanologjike në bote, si në Paris, Romë, Napoli, Kozencë, Palermo, Shën Pjetërburg (Leningrad), Pekin, München, Bukuresht, Selanik, Sofie, etj. == Studimet për gjuhën shqipe == Gjuha dhe kultura e shqiptarëve, lashtësia dhe karakteri origjinal i tyre, kanë tërhequr prej kohësh vëmendjen e studiuesve të huaj dhe shqiptarë që në shekullin XVIII dhe më parë. Në mënyrë të veçantë, gjuha, historia dhe kultura e shqiptarëve, tërhoqi vëmendjen e botës gjermane. Me të u mor edhe një filozof i madh, siç ishte [[Gotfried Leibniz]], që punoi një shekull para lindjes së gjuhësisë krahasimtare. Ai mendonte, se studimi krahasues i gjuhëve ishte themelor për të ndërtuar një histori universale të botës, për ta kuptuar dhe për ta shpjeguar atë. Në disa letra, qe ai i shkruante një bibliotekari të Bibliotekës Mbretërore të Berlinit, në fillim të shekullit XVIII, shprehet edhe për natyrën dhe prejardhjen e gjuhës shqipe dhe pas disa luhatjeve, arriti në përfundimin, se shqipja është gjuha e ilirëve të lashtë. Megjithatë, studimet shkencore për gjuhën shqipe, si dhe për shumë gjuhë të tjera, nisën pas lindjes së gjuhësisë historike-krahasuese nga mesi i shekullit XIX. Një nga themeluesit e kësaj gjuhësie, dijetari gjerman Franz Bopp, arriti të provonte që në vitin 1854, se shqipja bënte pjesë në familjen e gjuhëve indoevropiane dhe se zinte një vend të veçantë në këtë familje gjuhësore. Pas tij, studiues të tjerë, si G. Meyer, H. Pedersen, N. Jokli, studiuan aspekte të ndryshme të leksikut dhe të strukturës gramatikore të gjuhës shqipe. G. Meyer do të hartonte që në vitin 1891 një Fjalor etimologjik të Gjuhës shqipe (Etymologisches Wörterbuch der albanesischen Sprache, Strasburg 1891), i pari fjalor i këtij lloji për shqipen. Përveç këtyre, një varg i madh gjuhëtarësh të huaj, si F. Miclosich, G. Weigand, C. Tagliavini, St. Man, E. Hamp, A. Desnickaja, H. Ölberg, H. Mihaescu, W. Fredler, O. Bucholtz, M. Huld, G. B. Pellegrini, etj. kanë dhënë kontribute të shënuara për studimin e historisë së gjuhës shqipe, të problemeve që lidhen me prejardhjen e saj, me etimologjinë, fonetikën dhe gramatikën historike, si edhe në studimin e gjendjes së sotme të shqipes. Ndërkohë, krahas studimeve për gjuhën shqipe të albanologëve të huaj, lindi dhe u zhvillua edhe gjuhësia shqiptare. Ajo i ka fillimet e saj që në shekullin XVII, kur Frang Bardhi botoi të parin fjalor të gjuhës shqipe “Dictionarium Latino-Epiroticum” (1635). Gjatë Rilindjes Kombëtare u botuan disa gramatika të gjuhës shqipe. Kështu, në vitin 1864, Dhimitër Kamarda, nga arbëreshët e Italisë, botoi veprën “Laggio della grammatica comparata sulla lingua albanese”, Livorno 1864, vëll.II “L’Apendice al saggio dalla gramatica comparata sulla lingua albanese”, Prato 1866. Më 1882, Kostandin Kristoforidhi botoi “Gramatikën e gjuhës shqipe” dhe më 1806, Sami Frashëri botoi “Shkronjëtoren e gjuhës shqipe”, dy vepra gjuhësore të rëndësishme të shekullit XIX për gramatologjinë e gjuhës shqipe. Nga fundi i shekullit XIX, Kostandin Kristoforidhi përgatiti edhe një “Fjalor të gjuhës shqipe”, i cili u botua në vitin 1904 dhe përbën veprën më të rëndësishme të leksikografisë shqiptare, që u botua para Luftës se Dytë Botërore. Në vitin 1909, botohet Fjalori i shoqërisë “Bashkimi”. Pas shpalljes së Pavarësisë, u botuan një varg gramatikash dhe fjalorë dygjuhësh, për të plotësuar nevojat e shkollës dhe të kulturës kombëtare. Në fushën e gramatikës u shqua sidomos Prof. Dr. Aleksandër Xhuvani. Aleksandër Xhuvani (1880-1961) kreu studimet e larta në Universitetin e Athinës. Veprimtaria e tij për studimin e gjuhës shqipe dhe arsimin kombëtar, e nisi që gjatë periudhës së Rilindjes Kombëtare. Bëri një punë të madhe për pajisjen e shkollës sonë me tekste të gjuhës shqipe, të letërsisë, të pedagogjisë dhe të psikologjisë. Drejtoi e punoi për hartimin e udhëzuesve drejtshkrimorë në vitet 1949, 1951, 1954, 1956. Pati një veprimtari të gjerë në fushën e pastërtisë së gjuhës shqipe e të pasurimit të saj dhe botoi veprën “Për pastërtinë e gjuhës shqipe” (1956). Bashkëpunoi me profesorin Eqrem Çabej, për hartimin e veprave “Parashtesat” (1956) dhe “Prapashtesat e gjuhës shqipe” (1962), trajtesa themelore në fushën e fjalëformimit të gjuhës shqipe. Ai botoi gjithashtu edhe një varg punimesh monografike për pjesoren, paskajoren dhe parafjalët e gjuhës shqipe. Ai ishte njohës i mirë dhe mbledhës i pasionuar i visarit leksikor të gjuhës së popullit. Fjalët dhe shprehjet e mbledhura, u botuan pjesërisht pas vdekjes, në formën e një fjalori. Përgatiti një botim të dytë të “Fjalorit të gjuhës shqipe” të Kristoforidhit (1961). Vepra e plotë e tij, e projektuar në disa vëllime, ende nuk është botuar. Në vitin 1980 është botuar vëllimi i parë. Një zhvillim më të madh njohu gjuhësia shqiptare në gjysmën e dytë të shekullit XX, kur u krijuan edhe institucione shkencore të specializuara, si Universiteti i Tiranës, Universiteti i Prishtinës dhe Akademia e Shkencave, Universiteti i Shkodrës, më vonë, Universiteti i Elbasanit, Universiteti i Gjirokastrës, Universiteti i Vlorës, Universiteti i Tetovës, etj. Gjatë kësaj periudhe, u hartuan një varg veprash përgjithësuese nga fusha të ndryshme të gjuhësisë. Në fushën e leksikologjisë dhe të leksikografisë, përveç studime leksikologjike, u hartuan edhe një varg fjalorësh të gjuhës shqipe dhe fjalori dygjuhësh, nga të cilët, më kryesorët janë: “Fjalori i gjuhës shqipe” (1954), “Fjalori i gjuhës së sotme shqipe” (1980), “Fjalori i shqipes së sotme” (1984), “Fjalori drejtshkrimor i gjuhës shqipe” (1976), “Drejtshkrimi i gjuhës shqipe” (1973), etj. Kohët e fundit kanë dalë edhe “Fjalor frazeologjik i gjuhës shqipe” (2000) dhe “Fjalor frazeologjik ballkanik” (1999). Në fushën e dialektologjisë është bërë përshkrimi e studimi i të gjithë të folurave të shqipes dhe është hartuar “Atlasi dialektologjik i gjuhës shqipe”, një vepër madhore që pritet të dalë së shpejti nga shtypi. Është bërë gjithashtu, studimi i fonetikës dhe i strukturave gramatikore të gjuhës shqipe përmes studimeve të veçanta dhe përmes gramatikave të ndryshme, niveleve të ndryshme, nga të cilat, më e plota është “Gramatika e gjuhës shqipe” I Morfologjia (1995), II Sintaksa (1997), hartuar nga Akademia e Shkencave, në bashkëpunim me Universitetin e Tiranës, me kryeredaktor Mahir Domin. Një vend të gjerë në studimet gjuhësore të këtij gjysmëshekulli, kanë zënë problemet e historisë së gjuhës shqipe, problemet e etnogjenezës së popullit shqiptar e të gjuhës shqipe, të etimologjisë, të fonetikës dhe të gramatikës historike, etj. Disa nga veprat themelore në këto fusha janë: "Studime etimologjike në fushë të shqipes” në 7 vëllime, nga E.Çabej; “Meshari” i Gjon Buzukut (E.Çabej); “Gramatika historike e gjuhës shqipe” (Sh. Demiraj); “Fonologjia historike e gjuhës shqipe” (Sh. Demiraj); “Gjuhësia ballkanike” (Sh. Demiraj), etj. Eqrem Çabej (1908-1980). Studiuesi më i shquar i historisë së gjuhës shqipe dhe një nga personalitetet më në zë të kulturës shqiptare. Pasi bëri studimet e para në vendlindje (Gjirokastër), studimet e larta i kreu në Austri, në fushën e gjuhësisë së krahasuar indoevropiane. Pas mbarimit të studimeve, kthehet në atdhe dhe fillon veprimtarinë shkencore e arsimore në vitet ’30 të këtij shekulli dhe punoi në këto fusha për një gjysëm shekulli, duke lënë një trashëgimi të pasur shkencore. Eqerem Çabej solli dhe zbatoi në gjuhësinë shqiptare metodat dhe arritjet shkencore të gjuhësisë evropiane, duke kontribuar shumë në ngritjen e nivelit shkencor të studimeve gjuhësore shqiptare. Eqerem Cabej punoi shumë në disa fusha të dijes, por u shqua sidomos në fushën e historisë së gjuhës, në trajtimin e problemeve të origjinës së gjuhës shqipe, të autoktonisë së shqiptarëve e të etimologjisë dhe të filologjisë së teksteve të vjetra. Veprat themelore të tij janë: “Studime etimologjike në fushë të shqipes”, në shtatë vëllime, I “Hyrje në historinë e gjuhës shqipe”, II “Fonetikë historike” (1958), “Meshari i Gjon Buzukut” (1968), “Shqiptarët midis perëndimit dhe lindjes” (1944). Ai është bashkautor edhe në një varg veprash në fushën e gjuhës së sotme, siç janë: “Fjalor i gjuhës shqipe” (1954), “Rregullat e drejtshkrimit të gjuhës shqipe” (1972), “Fjalori drejtshkrimor”. Përveç veprave, ai ka botuar një varg studimesh në revista shkencore brenda e jashtë vendit dhe ka mbajtur dhjetëra referate e kumtesa në kongrese e konferenca kombëtare e ndërkombëtare, të cilat kanë bërë të njohura arritjet e gjuhësisë shqiptare në botë, duke rritur kështu prestigjin e saj. Veprat e Prof. Eqrem Çabej janë botuar në tetë vëllime, në Prishtinë, me titullin “Studime gjuhësore”. Me veprimtarinë e shumanshme shkencore e me nivel të lartë, Eqrem Çabej ndriçoi shumë probleme të gjuhës shqipe dhe të kulturës shqiptare, duke argumentuar lashtësinë dhe origjinën ilire të saj, vitalitetin e saj ndër shekuj dhe marrëdhëniet me gjuhët dhe kulturat e popujve të tjerë. Gjatë kësaj periudhe, gjuhësia shqiptare zgjidhi edhe problemin e gjuhës shqipe letrare kombëtare, të njësuar me çështjet teorike të së cilës është marrë veçanërisht prof. Androkli Kostallari. Në kuadrin e punës që është bërë në fushën e gjuhësisë normative dhe të kulturës së gjuhës, janë hartuar dhe një numër i madh fjalorësh terminologjikë për degë të ndryshme të shkencës e të teknikës. Përveç veprave të shumta që janë botuar në fushën e gjuhësisë, veprimtaria e gjuhësisë studimore e studiuesve shqiptarë pasqyrohet në botimin e disa revistave shkencore, nga të cilat më kryesoret sot, janë: “Studime filologjike” (Tiranë); “Gjuha shqipe” (Prishtinë); “Studia albanica” (Tiranë); “Jehona” (Shkup); etj. Studime te rëndësishme mbi gjuhën shqipe janë bërë nga gjuhëtarë në Kosovë, Maqedoninë e Veriut, Mal i Zi, ku janë botuar një numër i konsiderueshëm veprash mbi historinë e gjuhës shqipe, fonetikën, gramatikën, leksikun etj. Prof. Idriz Ajeti shquhet për kontributin e veçantë që ka dhënë në këtë fushë. Kontribut të veçantë për gjuhen shqipe kanë dhenë edhe shqiptaret e vendosur në Itali, të njohur si “[[arbëreshë|Arbëresh]]”. Disa nga figurat më të shquara të gjuhësisë shqiptare të këtyre dy shekujve të fundit, janë: [[Dhimitër Kamarda]] (arbëresh i Italisë), [[Kostandin Kristoforidhi]], [[Sami Frashëri]], Aleksandër Xhuvani, [[Eqerem Çabej]], [[Selman Riza]], [[Kostaq Cipo]], [[Mahir Domi]], [[Shaban Demiraj]], [[Androkli Kostallari]], [[Idriz Ajeti]], [[Gjovalin Shkurtaj]] etj. Ekziston një qasje e re studimore që tregon origjinën e lashtë te gjuhes duke përdorur së bashku logjikën, filozofinë dhe etimologjinë. Pionieri në këtë qasje të re është [[Petro Zheji]] i cili përfundoi punën e tij unike me librin e tij të fundit "Roli mesianik i shqipes" botuar në vitin 2015. Ai prezanton një mënyrë të re të klasifikimit të gjuhëve, në semantike dhe simbolike. Ai mendon se gjuha e vetme simbolike e mbijetuar është gjuha shqipe, me ane te simboleve te gjuhes shqipe ne mund të copëtojmë secilen fjale te cdo gjuhe dhe të gjejmë kuptimin e saj motivues në të. Për të demonstruar teorinë e tij ai merr 863 shembuj në shumë gjuhë: Kineze, Sanskritishte, Anglishte, Rusishte, Hindishte, Turqishte, Greqishte, Latinishte, Hebraishte, Gjermanishte, proto-gjermanishte, italishte, japoneze, indonezishte dhe persishte. Rrënjët primordiale të gjuhës shqipe u mbuluan edhe në librin e tij "Libri i aforizmave" i botuar në vitin 2012.<ref>Balliu, Suadela (2015-03-21), [http://www.arberianews.com/petro-zheji-nje-profet-per-gjuhen-shqipe/ Petro Zheji, një profet për gjuhën shqipe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180127083900/http://www.arberianews.com/petro-zheji-nje-profet-per-gjuhen-shqipe/ |date=27 janar 2018 }}, Arberia News</ref> === Bibliografia === * Ajeti, Idriz. “La présence de l’albanais dans les parlers des populations slaves de la Péninsule balkanique à la lumière de la langue et de la toponymie”, ''[[Studia Albanica]]'' 2 (1968): 131–6. * Ajeti, Idriz. “Për historinë e marrëdhënieve të hershme gjuhësore shqiptare-sllave”, ''[[Studime Filologjike]]'' 4 (1972): 83–94 (reprint in ''Gjurmime albanologjike – Seria e shkencave filologjike II – 1972''. Prishtina: 1974, fq.&nbsp;33–44). * Arapi, Inna. ''Der Gebrauch von Infinitiv und Konjunktiv im Altalbanischen mit Ausblick auf das Rumänische''. Hamburgu: Kovač, 2010. * Areddu, Alberto G.,"Un'ipotesi balcanica per il Nuragico", ''[[Quaderni di Semantica]]'' X, 2024. * Banfi, Emanuele. ''Linguistica balcanica''. Bolonja: Zanichelli, 1985. * Banfi, Emanuele. ''Storia linguistica del sud-est europeo: Crisi della Romània balcanica tra alto e basso medioevo''. Milano: Franco Angeli, 1991. * Bonnet, Guillaume. ''Les mots latins de l’albanais''. Parisi/Montreali: L'Harmattan, 1998. * [[Franz Bopp|Bopp, Franz]]. “Über das Albanesische in seinen verwandtschaftlichen Beziehungen”, in ''Königliche Preußische Akademie der Wissenschaften. Abhandlungen der philosophisch-historischen Klasse''. Berlin: J. Stargardt, 1855, fq.&nbsp;459–549. * Boretzky, Norbert. ''Der türkische Einfluss auf das Albanische''. 2 vëll. vëll. 1: ''Phonologie und Morphologie der albanischen Turzismen''; vël. 2: ''Wörterbuch der albanischen Turzismen''. Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 1975. * Buchholz, Oda & Wilfried Fiedler. ''Albanische Grammatik''. Lajpcigu: VEB Verlag Enzyklopädie, 1987. * [[Eqrem Çabej|Çabej, Eqrem]]. “Disa probleme themelore të historisë së vjetër të gjuhës shqipe”, ''Buletin i Universitetit Shtetëror të Tiranës. Seria e Shkencave Shoqërore'' 4 (1962): 117-148 (In German''Studia Albanica'' 1 (1964)) * Çabej, Eqrem. “Zur Charakteristik der lateinischen Lehnwörter im Albanischen”, ''Revue roumaine de linguistique'' 7, vol. 1 (1962): 161–99 (In Albanian “Karakteristikat e huazimeve latine të gjuhës shqipe”, ''Studime Filologjike'' 2 (1974): 14-51) * Çabej, Eqrem. “Rreth disa çështjeve të historisë së gjuhës shqipe”, ''Buletin i Universitetit Shtetëror të Tiranës. Seria e Shkencave Shoqërore'' 3 (1963): 69-101. (In Romanian ''Studii și cercetări lingvistiche'' 4 (1954)) * Çabej, Eqrem. “Mbi disa rregulla të fonetikës historike të shqipes”, ''Studime Filologjike'' 2 (1970): 77-95 (In German “Über einige Lautregeln des Albanischen”, ''[[Die Sprache]]'' 18 (1972): 132–54) * Çabej, Eqrem. “L'ancien nom national des albanais”, ''Studia Albanica'' 1 (1972): 1-40. * Çabej, Eqrem. “Problemi i vendit të formimit të gjuhës shqipe”,''Studime Filologjike'' 4 (1972): 3-27. * Çabej, Eqrem. ''Studime etimologjike në fushë të shqipes''. 7 vëll. Tiranë: Akademia et Shkencave e Republikës Popullore të Shqipërisë, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, 1976–2014. * Camaj, Martin. ''Albanische Wortbildung''. Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 1966. * Camaj, Martin. ''Albanian Grammar''. Trans. Leonard Fox. Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 1984. * Camarda, Demetrio. ''[https://books.google.com/books?id=YWQCAAAAQAAJ&printsec=frontcover&dq=Saggio+di+grammatologia+comparata+sulla+lingua+albanese&cd=2#v=onepage&q&f=false Saggio di grammatologia comparata sulla lingua albanese]''. Livorno: Successore di Egisto Vignozzi, 1864. * Camarda, Demetrio. ''[https://books.google.com/books?id=syYTAAAAYAAJ&pg=PT238&dq=Appendice+al+Saggio+di+grammatologia+sulla+lingua+albanese&cd=2#v=onepage&q&f=false Appendice al saggio di grammatologia comparata sulla lingua albanese]''. Prato, 1866. * Campbell, George L., ed. ''Compendium of the World's Languages'', bot. i 2-të. Vol. 1: ''Abaza to Kurdish'', s.v. “Albanian”. Londra/Nju Jork: Routledge, 2000, pp. 50–7. * [[Wacław Cimochowski|Cimochowski, Wacław]]. “Recherches sur l'histoire du sandhi dans la langue albanaise”, ''Lingua Posnaniensis'' 2 (1950): 220–55. * Cimochowski, Wacław. “Des recherches sur la toponomastique de l'Albanie”, ''Lingua Posnaniensis'' 8 (1960): 133–45. * Cimochowski, Wacław. “Pozicioni gjuhësor i ilirishtes ballkanike në rrethin e gjuhëve indoevropiane”, ''Studime Filologjike'' 2 (1973). * Demiraj, Bardhyl. ''Albanische Etymologien: Untersuchungen zum albanischen Erbwortschatz''. Amsterdam–Atlanta: Rodopi, 1997. * [[Shaban Demiraj|Demiraj, Shaban]]. “Albanian”, in ''[https://books.google.com/books?id=vwUMNCYbLL0C&printsec=frontcover&dq=The+Indo-European+Languages,+Anna+Giacalone+Ramat+and+Paolo+Ramat&hl=en&ei=RoLuS4jZL4T78Ab9x9D9Cg&sa=X&oi=book_result&ct=book-thumbnail&resnum=1&ved=0CCkQ6wEwAA#v=onepage&q&f=false The Indo-European Languages]''. Edited by Anna Giacalone Ramat dhe Paolo Ramat. Londra/Nju Jork: Routledge, 1998, fq. 480–501. * Demiraj, Shaban. ''Gramatikë historike e gjuhës shqipe'', bot. i 2-të i përmbledhur, Tirana: Akademia e Shkencave e Shqipërisë, 2015 (bot. i parë, 1986). * Demiraj, Shaban. ''Gjuha shqipe dhe historia e saj''. Tirana: Shtëpia botuese e librit universitar, 1988. * Demiraj, Shaban. ''Fonologjia historike e gjuhës shqipe''. (Akademia e Shkencave e Shqiperise. Instituti i Gjuhesise dhe i Letersise). Tirana: TOENA, 1996. * Demiraj, Shaban. ''Prejardhja e shqiptarëve në dritën e dëshmive të gjuhës shqipe''. Tirana: Shkenca, 1999. * De Simone, Carlo. “Gli illiri del Sud. Tentativo di una definizione”, ''Iliria'' 1 (1986). * Desnickaja, Agnija. ''Albanskij jazyk i ego dialekty''. Leningrad: Nauka, 1968. * Desnickaja, Agnija. “Language Interferences and Historical Dialectology”, ''Linguistics'' 113 (1973): 41–57. * Desnickaja, Agnija. ''Osnovy balkanskogo jazykoznanija''. Leningrad: Nauka, 1990. * [[Mahir Domi|Domi, Mahir]]. “Prapashtesa ilire dhe shqipe, përkime dhe paralelizma”, ''Studime Filologjike'' 4 (1974). * Domi, Mahir. “Considérations sur les traits communs ou parallèles de l'albanais avec les autres langues balkaniques et sur leur étude”, ''Studia Albanica'' 1 (1975). * Fortson IV, Benjamin W. “Albanian”, in ''[https://books.google.com/books?id=5hOtPBF6XWwC&printsec=frontcover&dq=%27Indo-European+Language+and+Culture:++An+Introduction%27&cd=1#v=onepage&q&f=false Indo-European Language and Culture: An Introduction]'', bot. i 2-të. Malden: Wiley-Blackwell, 2010, fq. 446–58 (bot. i parë 2004, fq.&nbsp;390–9). * Gjinari, Jorgji. “Për historinë e dialekteve të gjuhës shqipe”,''Studime Filologjike'' 4 (1968). * Gjinari, Jorgji. “Mbi vazhdimësinë e ilirishtes në gjuhën shqipe”,''Studime Filologjike'' 3 (1969). * Gjinari, Jorgji. “Struktura dialektore e shqipes e parë në lidhje me historinë e popullit”, ''Studime Filologjike'' 3 (1976). * Gjinari, Jorgji. “Dëshmi të historisë së gjuhës shqipe për kohën dhe vendin e formimit të popullit shqiptar”, ''Studime Filologjike''3 (1982). * Gjinari, Jorgji. ''Dialektologjia shqiptare''. Prishtina: Universiteti, 1970. * Gjinari, Jorgji, Bahri Beci, Gjovalin Shkurtaj dhe Xheladin Gosturani, ''Atlasi dialektologjik i gjuhës shqipe'', vëll. 1, Napoli: Università degli Studi di Napoli L’Orientali, 2007. * [[Eric P. Hamp|Hamp, Eric P.]], “Albanian”, në ''Encyclopedia of language and linguistics'', 2 vëll., redaktuar nga R. E. Asher, Oksford: Pergamon, 1994, fq.&nbsp;1:65–7. * Huld, Martin E., ''Basic Albanian etymologies''. Columbus (Ohio): Slavica Publishers, 1984. * Katičić, Radoslav. ''Ancient languages of the Balkans''. 2 vols. Haga/Parisi: Mouton, 1976. * Kopitar, Jernej K. “Albanische, walachische und bulgarische Sprache”, ''Jahrbücher der Literatur (Wien)'' 46 (1829): 59–106. * [[Paul Kretschmer|Kretschmer, Paul]]. ''[https://books.google.com/books?id=f00TAAAAYAAJ&printsec=frontcover&dq=Einleitung+in+die+Geschichte+der+griechischen+Sprache&cd=1#v=onepage&q&f=false Einleitung in die Geschichte der griechischen Sprache]''. Göttingen, 1896. * Kretschmer, Paul. “Sprachliche Vorgeschichte des Balkans”,''Revue internationale des études balkaniques'' 2, no. 1 (1935): 41–8. * Lloshi, Xhevat. “Substandard Albanian and Its Relation to Standard Albanian”, in ''Sprachlicher Standard und Substandard in Südosteuropa und Osteuropa: Beiträge zum Symposium vom 12.-16. Oktober 1992 in Berlin''. Edited by Norbert Reiter, Uwe Hinrichs & Jirina van Leeuwen-Turnovcova. Berlini: Otto Harrassowitz, 1994, fq.&nbsp;184–94. * Lloshi, Xhevat. “Albanian”, in ''Handbuch der Südosteuropa-Linguistik''. Edited by Uwe Hinrichs. Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 1999, fq.&nbsp;277–99. * Lloshi, Xhevat. ''[https://books.google.com/books?id=9_gXTda0HS8C&pg=PA191&dq=gjuha+letrare+dhe+gjuha+standarde#v=onepage&q&f=false Rreth alfabetit të shqipes: me rastin e 100-vjetorit të Kongresit të Manastirit]''. Skopje–Prishtina–Tiranë: Logos-A, 2008. * [[Maximilian Lambertz|Lambertz, Maximilian]]. ''Lehrgang des Albanischen''. 3 vols., vol. 1: ''Albanisch-deutsches Wörterbuch''; vol. 2: ''Albanische Chrestomathie''; vol. 3: ''Grammatik der albanischen Sprache''. Berlin: [[Deutscher Verlag der Wissenschaften]] 1954; Berlin 1955; Halle an der Saale 1959. * [[J. P. Mallory|Mallory, J.P.]] & [[Douglas Q. Adams|D. Q. Adams]]. “Albanian language”, në ''Encyclopedia of Indo-European culture''. Londra: Fitzroy Dearborn, 1997, fq.&nbsp;8–11. * Matzinger, Joachim. “Die Albaner als Nachkommen der Illyrier aus der Sicht der historischen Sprachwissenschaft”, në ''Albanische Geschichte: Stand und Perspektiven der Forschung''. Edited by Oliver Jens Schmitt & Eva Frantz. Mynihu: R. Oldenburg Verlag, 2009, fq.&nbsp;13–35. * Matzinger, Joachim. “Der lateinisch-albanische Sprachkontakt und seine Implikationen für Vorgeschichte des Albanischen und der Albaner”, në ''Südosteuropäische Romania: Siedlungs-/Migrationsgeschichte und Sprachtypologie''. Edited by Wolfgang Dahmen et al. Tybingen: Narr Verlag, 2012, fq.&nbsp;75–103. * Mayer, Anton. ''Die Sprache der alten Illyrier''. 2 vëll. Vjena: Österreichische Akademie der Wissenschaften, 1957/1959. * Mann, Stuart E. ''An Albanian Historical Grammar''. Hamburgu: Helmut Buske, 1977. * [[Gustav Meyer|Meyer, Gustav]]. “[https://books.google.com/books?id=E-IGAAAAQAAJ&printsec=frontcover&dq=Albanesische+Studien&cd=1#v=onepage&q&f=false Albanesische Studien I. Die Pluralbildungen der albanesischen Nomina]”, in ''Sitzungsberichte der philosophisch-historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften'' 104 (1883): 257–362. * [[Franc Miklošič|Miklošič, Franz]]. ''Albanische Forschungen''. 2 vols., vol. 1: ''Die slavischen Elemente im Albanischen''; vol. 2: ''Die romanischen Elemente im Albanischen''. Vjena: Karl Gerold's Sohn, 1870. * Mihăescu, Haralambie. “Les éléments latins de la langue albanaise”, ''Révue des études sud-est européennes'' 4 (1966): 5–33, 323–53. * Mihăescu, Haralambie. ''La langue latine dans le sud-est de l’Europe''. Bukureshti: Editura Academiei; Parisi: Les Belles Lettres, 1978. * Newmark, Leonard, Philip Hubbard dhe Peter Prifti, ''Standard Albanian: A Reference Grammar for Students''. Stanford: Stanford University Press, 1982. * Ölberg, Hermann. “Einige Uberlegungen zur Autochtonie der Albaner auf der Balkanhalbinsel”, in ''Akten der internationalen albanologischen Kolloquiums, Innsbruck, 1972, zum Gedächtnis an Norbert Jokl''. Edited by Hermann M. Ölberg. Innsbruck: Institut für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck, 1977. * Ölberg, Hermann. “Kontributi i gjuhësisë për çështjen e atdheut ballkanik të shqiptarëve”, ''Studime Filologjike'' 3 (1982). * Omari, Anila. ''Marrëdhëniet gjuhësore shqiptaro-serbe''. Tiranë: Botimet albanologjike, 2012. * Pedersen, Holger. “Bidrag til den albanesiske Sproghistorie”, ''Festskrift til Vilhelm Tomsen''. Kopenhaga: Gyldendal, 1894, fq.&nbsp;246–57. * Pedersen, Holger. “Albanesisch”, ''Kritischer Jahrbericht'' 9, vol. 1 (1905): 206–17. Erlangen (1909). * Pellegrini, Giovan Battista. “I rapporti linguistici interadriatici e l’elemento latino dell’albanese”, ''Abruzzo'' 19 (1980): 31-71. * Pellegrini, Giovan Battista. “Disa vëzhgime mbi elementin Latin të shqipes” [Some observations on the Latin element of the Albanian language], ''Studime Filologjike'' 3 (1982); (in Italian) “Alcune osservazioni sull’elemento latino dell’albanese”, ''Studia Albanica'' 1983: 63–83. * Pellegrini, Giovan Battista. ''Avviamento alla linguistica albanese''. Edizione rinnovata. Rende: Università degli studi della Calabria, Centro editoriale e librario, 1997. * Pisani, Vittore. “L’albanais et les autres langues indo-européennes”, in ''Mélanges Henri Grégoire II''. Brukseli, 1950, fq.&nbsp;519–38; reprint in ''Saggi di linguistica storica: Scritti scelti''. Torino: Rosenberg & Sellier, 1959, fq.&nbsp;96–114. * Pisani, Vittore. “Les origines de la langue albanaise, questions de principe et de méthode”, ''Studia Albanica'' 1 (1964): 61–8. * Pisani, Vittore. “Sulla genesi dell'albanese”, in ''Akten der internationalen albanologischen Kolloquiums, Innsbruck, 1972, zum Gedächtnis an Norbert Jokl''. Edited by Hermann M. Ölberg. Innsbruck: Institut für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck, 1977, fq.&nbsp;345–66. * [[Vladimir Orel|Orel, Vladimir]]. ''Albanian Etymological Dictionary''. Leida: Brill, 1998. * Orel, Vladimir. ''[https://books.google.com/books?id=xvKH56aT5mEC&printsec=frontcover&dq=Concise+Historical+Grammar+of+the+Albanian+Language&cd=1#v=onepage&q&f=false A Concise Historical Grammar of the Albanian Language: Reconstruction of Proto-Albanian]''. Leida: Brill, 2000. * Price, Glanville (red.), ''Encyclopedia of the Languages of Europe'', s.v. “Albanian”, Oksford: Blackwell, 1998, fq. 4–8. * Riza, Selman. ''Studime albanistike''. Prishtina 1979. * Rusakov, Alexander. “Albanian”, në ''The Indo-European Languages'', bot. i 2-të. Edited by Mate Kopović. Londra/Nju Jork: Routledge, 2014, fq.&nbsp;552–608. * Schumacher, Stefan dhe Joachim Matzinger, ''Die Verben des Altalbanischen: Belegwörterbuch, Vorgeschichte und Etymologie'', Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 2013. * Svane, Gunnar, ''Slavische Lehnwörter im Albanischen'', Århus: Aarhus University Press, 1992. * Tagliavini, Carlo. ''La stratificazione del lessico albanese: Elementi indoeuropei''. Bolonja: Casa editrice Prof. Riccardo Pàtron, 1965. * Thumb, Albert. “Altgriechische Elemente des Albanesischen”,''[[Indogermanische Forschungen]]'' 26 (1909): 1–20. * Topalli, Kolec. ''Theksi në gjuhën shqipe''. Tiranë: Shtëpia Botuese Enciklopedike, 1995. * Topalli, Kolec. ''Fonetika historike e gjuhës shqipe''. Tiranë: Shtëpia Botuese Dituria, 2007. * Topalli, Kolec. ''Sistemi foljor i gjuhës shqipe''. Plejad, Tiranë 2010. * Topalli, Kolec. ''Gramatikë historike e gjuhës shqipe''. Qendra e Studimeve Albanologjike, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, Tiranë 2011. * Topalli, Kolec. ''Fjalor etimologjik i gjuhës shqipe''. Durrës: Jozef, 2017. * von Hahn, Johann Georg. ''Albanesische Studien''. 3 vëll. Jena: F. Mauko, 1854. * [[Calvert Watkins|Watkins, Calvert]]. “Proto-Indo-European: Comparison and Reconstruction”, in ''The Indo-European Languages''. Edited by Anna Giacalone Ramat & Paolo Ramat. Londra-Nju Jork: Routledge, 1998, pp. 25–73. * Ylli, Xhelal. ''Das slawische Lehngut im Albanischen''. 2 vëll., vëll. 1: ''Lehnwörter''; vëll. 2: ''Ortsnamen''. Mynihu: Otto Sagner, 1997/2000. * Ylli, Xhelal dhe Andrej N. Sobolev. ''Albanskii gegskii govor sela Muhurr''. Mynihu: Biblion Verlag, 2003. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/3-932331-36-2|3-932331-36-2]] * Zheji, Petro. ''Roli mesianik i shqipes: shembja e Kullës së Babelit''. Tiranë: UET Press, 2015. * Zheji, Petro. ''Libri i aforizmave''. Tiranë: Media Print, 2012. ISBN 9789928080813. == Referime == {{Reflist|3}} == Shiko dhe këtë == {{Wiktionary}} {{Libri|Gjuha jonë|Gjuha jonë}}– Libër didaktik për mësimin e gjuhës shqipe * [[SQ Spell Checker]] * [[Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe]] * [[Toskërishtja]] * [[Gegërishtja]] * [[Arbërishtja (Itali)]] * [[Arbërishtja (Greqi)]] * [[Gjuha ilire]] == Vegla elektronike == * [http://www.fjalori.shkenca.org/ Fjalori i Gjuhës së Sotme Shqipe, online me rreth 40.000 fjalë.] * [https://web.archive.org/web/20180601063511/http://drejtshkrimi.net/ Drejtshkrimi i gjuhës shqipe] * [http://www.shkenca.org/k6i/index_sq.html Fjalor i gjuhës shqipe për programet Aspell dhe Ispell] * [http://vargmal.org/shqip Prektora 1 - Përshtatje shqip e tastierës për Windows XP (ë, ç, é, â, ô)] * [http://www.learnalbanianlanguage.com/ Mësoni gjuhen shqipe online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517030921/http://www.learnalbanianlanguage.com/ |date=17 maj 2008 }} * [https://addons.mozilla.org/en-US/firefox/addon/5485/ Fjalor drejtshkrimor i gjuhës shqipe për Firefox dhe Thunderbird (530.000 fjalë e trajta fjalësh)] * [https://web.archive.org/web/20110403021518/http://www.portashqipe.com/gjuha_shqipe/ Porta Shqipe | Gjuha Shqipe] [[Kategoria:Gjuha shqipe| ]] [[Kategoria:Gjuhë në Shqipëri]] [[Kategoria:Gjuhë në Kosovë]] [[Kategoria:Gjuhë në Maqedoni të Veriut]] [[Kategoria:Gjuhë në Mal të Zi]] [[Kategoria:Gjuhë në Itali]] [[Kategoria:Gjuhë indo-evropiane|Shqip]] [[Kategoria:Gjuhë të Europës]] b0mtbkybabd3ey9v8qv9t8v7ook9ozf 3027817 3027784 2026-08-25T01:22:37Z Torvalu4 40844 /* Korrespondencat fonologjike shqiptare-PIE */ 3027817 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = shqip / arbërisht | nativename = | pronunciation = {{IPA|sq|ʃcip||sq-shqip.oga}}<br />{{IPA|sq|ˈɟuha ˈʃcipɛ|}}<br />{{IPA|sq|aɾbəˈɾiʃt|}} | states = {{Plainlist| * [[Languages of Albania|Albania]] * [[Languages of Kosovo|Kosovo]] * [[Languages of Greece|Greece]] * [[Languages of Italy|Italy]] * [[Languages of Montenegro|Montenegro]] * [[Languages of North Macedonia|North Macedonia]] * [[Languages of Serbia|Serbia]] }} | ethnicity = [[Albanians]] | speakers = 7.5 million | date = 2017 | ref = {{sfn|Rusakov|2017|p=552}}<ref name="KlBrFr1800"/> | familycolor = Indo-European | fam2 = [[Albanoid]] | ancestor = [[Proto-Indo-European language|Proto-Indo-European]] | ancestor2 = [[Proto-Albanian language|Proto-Albanian]] | dia1 = [[Gheg Albanian|Gheg]] (<small>[[Arbanasi dialect|Arbanasi]] · [[Istrian Albanian|Istrian]]{{extinct}} · [[Upper Reka dialect|Upper Reka]] · [[Gheg Albanian#Malsia Albanian|Malsia e Madhe]]</small>) | dia2 = [[Tosk Albanian|Tosk]] (<small>[[Arbëresh language|Arbëresh]] · [[Arvanitika]] · [[Cham Albanian dialect|Cham]] · [[Lab Albanian dialect|Lab]]</small>) | listclass = flatlist | script = {{ubl|[[Latin script|Latin]] ([[Albanian alphabet]])|[[Albanian Braille]]}} | nation = {{ubl|{{flag|Albania}}|{{flag|Kosovo}}|{{flag|North Macedonia}} <small>(co-official)</small>|{{flag|Montenegro}} <small>(co-official)</small><ref>{{cite book|url=http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=187544|title=Constitution of Montenegro|chapter-url=http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=187544#LinkTarget_1506|chapter=Language and alphabet Article 13|publisher=[[WIPO]]|date=19 tetor 2007|quote=Serbian, Bosnian, Albanian and Croatian shall also be in the official use.}}</ref>}} | minority = {{ubl|{{flag|Italy}}<ref name="Franceschini533534">{{harvnb|Franceschini|2014|pp=533–534 [https://books.google.com/books?id=wKnnBQAAQBAJ&pg=PT536]}}</ref>|{{flag|Serbia}}<ref>{{cite web|url=http://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/Report/EvaluationReports/SerbiaECRML2_en.pdf|title=Application of the Charter in Serbia|publisher=European Charter for Regional or Minority Languages|date=11 qershor 2013|pages=4–5, 9}}</ref>|{{flag|Croatia}}<ref name="Franceschini546">{{cite book|last=Franceschini|first=Rita|chapter=Italy and the Italian-Speaking Regions|editor-last=Fäcke|editor-first=Christiane|title=Manual of Language Acquisition|year=2014|publisher=Walter de Gruyter GmbH|isbn=978-3-11-039414-6|url=https://books.google.com/books?id=zM_mBQAAQBAJ&q=Manual+of+Language+Acquisition&pg=PA1|page=546}}</ref>|{{flag|Romania}}<ref>{{cite web|title=Reservations and Declarations for Treaty No.148 – European Charter for Regional or Minority Languages|url=http://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/148/declarations?p_auth=63PpH3zN|website=Council of Europe|access-date=3 dhjetor 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208122308/http://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/148/declarations?p_auth=63PpH3zN|archive-date=8 dhjetor 2015}}</ref>}} | agency = [[Academy of Sciences of Albania]]<br />[[Academy of Sciences and Arts of Kosovo]] | iso1 = sq | iso2b = alb | iso2t = sqi | lingua = 55-AAA-aaa to 55-AAA-ahe (25 varieties) | iso3 = sqi | lc1 = aae | ld1 = [[Arbëresh language|Arbëresh]] | lc2 = aat | ld2 = [[Arvanitika]] | lc3 = aln | ld3 = [[Gheg Albanian|Gheg]] | lc4 = als | ld4 = [[Tosk Albanian|Tosk]] | glotto = alba1267 | glottorefname = Albanian | map = Albanian language map en.svg | mapcaption = The [[Albanian dialects|dialects]] of the Albanian language in Southern Europe.<ref name="Northern Tosk Albanian">{{Cite journal|last1=Coretta|first1=Stefano|title=Northern Tosk Albanian|last2=Riverin-Coutlée|first2=Josiane|last3=Kapia|first3=Enkeleida|last4=Nichols|first4=Stephen|journal=Journal of the International Phonetic Association|year=2022|volume=53|issue=3|location=Illustration of the IPA|pages=1–23|doi=10.1017/S0025100322000044|doi-access=free|hdl=20.500.11820/ebce2ea3-f955-4fa5-9178-e1626fbae15f|hdl-access=free}}</ref>{{NoteTag|The map does not indicate where the language is majority or minority.}} | notice = IPA }} '''Gjuha shqipe''' (ose thjesht '''shqipja''', historikisht ''gjuha arbëreshe'', ''arbërishtja'' ose ''gjuha'' ''arbërore'') është gjuhë dhe [[Gjuha e izoluar|degë e veçantë]] e [[Gjuhët indo-evropiane|familjes indo-evropiane]] që flitet nga rreth 15-25 milionë njerëz në botë,<ref>[http://www.ethnologue.com/18/language/sqi/ Gjuha shqipe] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) [http://www.ethnologue.com/18/language/aae/ Arbërishtja(Itali)] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) [http://www.ethnologue.com/18/language/aat/ Arbërishtja(Greqi)] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) [http://www.ethnologue.com/18/language/aln/ Gegërishtja] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) [http://www.ethnologue.com/18/language/als/ Toskërishtja] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) </ref> Kjo gjuhë kryesisht përdoret në [[Shqipëria|Shqipëri]], [[Kosova|Kosovë]] dhe [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]], por edhe në zona të tjera të [[Evropa Juglindore|Europës Juglindore]] ku ka një [[Shqiptarët|popullsi shqiptare]], duke përfshirë [[Mali i Zi|Malin e Zi]] dhe [[Lugina e Preshevës|Luginën e Preshevës]]. Shqipja është [[gjuha zyrtare]] e [[Shqipëria|Shqipërisë]] dhe [[Kosova|Kosovës]], gjuhë bashkë-zyrtare e [[Maqedonia e Veriut|Maqedonisë së Veriut]] si dhe një nga gjuhët zyrtare e [[Mali i Zi|Malit të Zi]]. Bashkësitë shekullore që flasin dialektet shqiptare mund të gjenden të shpërndara në [[Kroacia|Kroaci]] ([[Arbëreshët në Zarë]]), [[Greqia|Greqi]] ([[Arbëreshët në Greqi]], [[Çamëria|Çamëri]] dhe disa bashkësi në rajonet e [[Maqedonia Perëndimore|Maqedonisë Perëndimore]] dhe [[Shqiptarët e Trakës|Trakës Perëndimore]])<ref>Euromosaic project (2006). [http://www.uoc.edu/euromosaic/web/document/albanes/fr/i2/i2.html "L'arvanite/albanais en Grèce"] (Në Frangjisht). Brussels: [[Komisioni Evropian|European Commission]]. Marrë 2016-12-05.</ref>, [[Italia|Itali]] ([[Arbëreshët në Itali|Arbëreshët]] në [[Gjeografia e Italisë|Italinë Jugore]],<ref>[https://web.archive.org/web/20120121173237/http://www.minorityrights.org/1617/italy/albanians.html "WEB Arkiva"]. Arkivuar nga [http://www.minorityrights.org/1617/italy/albanians.html the original] në 21 Janar 2012. Marrë 2012-01-02.</ref> [[Sicilia|Sicili]] dhe [[Kalabria|Kalabri]]) si dhe në [[Rumania|Rumani]] dhe [[Ukraina|Ukrainë]]<ref>[http://www.albanianlanguage.net/ "Robert Elsie"]. Gjuha Shqipe. 25 nëntor 1972. Marrë 17 Janar 2017.</ref>. Ndodh po ashtu edhe në [[Mërgata shqiptare|diasporën e madhe shqiptare]].[[File:Idioma albanés.png|thumb|250px|Shpërndarja e gjuhës shqipe]] Shqipja, si gjuhë moderne, përfaqëson një degë më vete në familjen e [[Gjuhët indo-evropiane|gjuhëve indo-evropiane]]. Shkruhet me [[Alfabeti latin|shkronja latine]]. Gjuha shqipe përfshin gjuhën standarde ose gjuhën e njësuar letrare shqipe, e cila u miratua në [[Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe|Kongresin e Drejtshkrimit të Shqipes]] në vitin 1972 në [[Tirana|Tiranë]], dhe të gjitha dialektet, nëndialektet e të folurat që fliten nga shqiptarët. Gjuha shqipe ka dy dialekte kryesore: [[Gegërishtja|gegërishten]], [[toskërisht]]en, dhe një kronolekt: arbërishten. Fjalori i shqipes ka huazime nga [[greqishtja e lashtë]], si dhe një numër shumë të lartë nga [[latinishtja]]; huazimet pastaj vazhdojnë nga [[Gjuhët sllave|gjuhët sllavo-jugore]], [[greqishtja]] dhe [[Turqishtja osmane|osmanishtja]], si dhe nga [[italishtja]] e [[frëngjishtja]] dhe gjuhë të tjera. Në kohët e fundit gjithnjë e më shumë vijnë duke u shtuar huazimet nga [[anglishtja]]. == Shpërndarja gjeografike == {{Kryesor|Shqiptarët|Shpërndarja e shqiptarëve}} Është gjuha amtare e 2,765,610 njerëzve në [[Shqipëria|Shqipëri]] (v. 2011<ref>{{Cite web|url=http://www.instat.gov.al/media/180938/1.1.15.xls|title=Censusi në Shqipëri 2011|url-status=dead|language=sq|access-date=19 korrik 2016|archive-date=9 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309072923/http://www.instat.gov.al/media/180938/1.1.15.xls}}</ref>), 1,644,865 në [[Kosova|Kosovë]] (v. 2011<ref>{{Cite web|url=http://ask.rks-gov.net/sq/rekos2011?download=333:te-dhenat-kryesore|title=Censusi në Kosovë 2011|language=sq|access-date=19 korrik 2016|archive-date=7 korrik 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160707130744/https://ask.rks-gov.net/sq/rekos2011?download=333:te-dhenat-kryesore|url-status=dead}}</ref>), 507,989 në [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]] (v. 2002<ref>[http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf Censusi në Maqedoni 2002]</ref>), 176,293 në [[Zvicra|Zvicër]] (v. 2013<ref>{{cite web|url=http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/05/blank/key/sprachen.html|format=XLS|title=Ständige Wohnbevölkerung ab 15 Jahren 1) nach Hauptsprache, 2013|date=2015|publisher=Statistik Schweiz|location=Neuchâtel, Switzerland|accessdate=24 tetor 2015|language=de}}</ref>), rreth 66,000 në [[Turqia|Turqi]] (v. 2014<ref>[[ethnologue:als|Ethnologue – ALS]]</ref>), 63,835 në [[Serbia|Serbi]] (v. 2002<ref>[http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/Popis2011/Knjiga4_Veroispovest.pdf Censusi në Serbi 2002]</ref>), 32,671 në [[Mali i Zi|Mal të Zi]] (v. 2011<ref>[http://monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje(1).pdf Censusi në Mal të Zi 2011]</ref>), 23,820 në [[Kanadaja|Kanada]] (v. 2011) 17,069 në [[Kroacia|Kroaci]] (v. 2011<ref>{{Cite web|url=http://www.dzs.hr/Hrv_Eng/publication/2012/SI-1469.pdf|title=Censusi në Kroaci 2011|access-date=19 korrik 2016|language=en|archive-date=22 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422013934/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/publication/2012/SI-1469.pdf|url-status=dead}}</ref>), rreth 10,000 në [[Rumania|Rumani]] (v. 2009<ref>[http://ec.europa.eu/languages/policy/language-policy/documents/euromosaic-romania_en.pdf Euromosaic Romania 2009]</ref>), 7,177 në Slloveni (v. 2002<ref>{{Cite web|url=http://www.stat.si/popis2002/en/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&st=9|title=Population by mother tongue, Slovenia, Census 1991 and 2002|language=en|access-date=19 korrik 2016|archive-date=18 prill 2013|archive-url=https://archive.today/20130418153814/http://www.stat.si/popis2002/en/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&st=9|url-status=dead}}</ref>), 4,925 në [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnjë dhe Hercegovinë]] (v. 1991<ref>[http://www.oscebih.org/documents/osce_bih_doc_2011022813425011cro.pdf Leonard Valenta NACIONALNE MANJINE U BOSNI I HERCEGOVINI]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref>), 1,740 në [[Ukraina|Ukrainë]] (v. 2001<ref>[http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/nationality_population/nationality_1/s5/?botton=cens_db&box=5.1W&k_t=00&p=0&rz=1_1&rz_b=2_1%20%20&n_page=1 The distribution of the population by nationality and mother tongue] – UKRAINE 2001</ref>) e në [[Mërgata shqiptare|vende të tjera]] si dhe ka rreth 100,000 folës të [[arbërishtja (Itali)|arbërishtes]] në [[Italia|Itali]] dhe rreth 50,000 folës të [[arbërishtja (Greqi)|arbërishtes]] në [[Greqia|Greqi]] (v. 2007).<ref>[[ethnologue:aae|Arbërishtja e Italisë]] 2007</ref><ref>[[ethnologue:aat|Arbërishtja e Greqisë]] 2007</ref> === Ballkan === Shqipja është [[gjuha zyrtare]] e [[Shqipëria|Shqipërisë]],<ref>[http://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/sq/al/al057sq.pdf KUSHTETUTA E REPUBLIKËS SË SHQIPËRISË] – wipo.int</ref> dhe e [[Kosova|Kosovës]].<ref>[http://www.kryeministri-ks.net/repository/docs/Kushtetuta.e.Republikes.se.Kosoves.pdf KUSHTETUTA E REPUBLIKËS SË KOSOVËS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170829043131/http://www.kryeministri-ks.net/repository/docs/Kushtetuta.e.Republikes.se.Kosoves.pdf |date=29 gusht 2017 }} – kryeministri-ks.net/</ref> Në [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]] shqipja është gjuhë zyrtare në [[Njësitë administrative e Maqedonisë së Veriut|komunat]] ku shqiptarët përbëjnë më shumë se 20% të popullsisë. Shqipja është gjuha e dytë më e folur në [[Greqia|Greqi]] ([[Arbërishtja (Greqi)|Arbërishtja]] dhe [[Dialekti Çam|Çamërishtja]]). Gjuha shqipe është në përdorim zyrtar në katër komuna në [[Mali i Zi|Mal të Zi]] ([[Ulqini|Ulqin]],<ref>{{Cite web|url=http://www.ul-gov.me/upload/document/20191206_statuti_i_komuns_s_ulqinit_2019_20191206_120238.pdf|title=Statuti i Komunës së Ulqinit|language=sq|access-date=16 maj 2020|archive-date=16 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200516133049/http://www.ul-gov.me/upload/document/20191206_statuti_i_komuns_s_ulqinit_2019_20191206_120238.pdf|url-status=dead}}</ref> [[Tuzi|Tuz]],<ref>{{Cite web|url=https://tuzi.org.me/wp-content/uploads/2020/02/Statuti-i-Komunes-se-Tuzit.docx|title=Statuti i Komunës së Tuzit|language=sq}}</ref> [[Gucia|Guci]]<ref>{{Cite web|url=https://www.opstinagusinje.me/wp-content/uploads/2019/04/Statut-Op%C5%A1tine-Gusinje-novi-28-12-2018.docx|title=Statut Opstine Gusinje|language=cnr}}</ref> e [[Plava|Plavë]]<ref>{{Cite web|url=https://www.plav.me/tacka-custom/dokumenta/statut-opstine-plav.pdf|title=Statut Opstine Plav|language=cnr}}</ref>),<ref>[https://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/Report/EvaluationReports/MontenegroECRML1_me.pdf �������Evropska Povelja o regionalnim i manjiskim jezicima u crnoj Gori����� �� ��] �– ''coe.int''</ref><ref>[http://www.minmanj.gov.me/ResourceManager/FileDownload.aspx?rid=122181&rType=2&file=KUSHETUT%C3%8BN%20E%20MALIT%20T%C3%8B%20ZI.pdf KUSHETUTA E MALIT TË ZI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305021902/http://www.minmanj.gov.me/ResourceManager/FileDownload.aspx?rid=122181&rType=2&file=KUSHETUT%C3%8BN%20E%20MALIT%20T%C3%8B%20ZI.pdf |date=5 mars 2016 }} – ''minmanj.gov.me''</ref> dhe tre në [[Serbia|Serbi]] ([[Presheva|Preshevë]], [[Bujanoci|Bujanoc]] dhe [[Medvegja|Medvegjë]]).<ref>[http://www.kas.de/upload/auslandshomepages/serbien/Gojkovic_pred.pdf SISTEM ZAŠTITE MANJINA U REPUBLICI SRBIJI – Nevena Gojković] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630112306/http://www.kas.de/upload/auslandshomepages/serbien/Gojkovic_pred.pdf |date=30 qershor 2017 }} – ''kas.de''</ref> Kartës Europiane mbi gjuhët rajonale ose minoritare, gjuha shqipe është e mbrojtur në [[Serbia|Serbi]] (2006), [[Mali i Zi|Mal të Zi]] (2006), [[Rumania|Rumani]] (2007), [[Bosnjë dhe Hercegovinë]] (2010).<ref>[http://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/AboutCharter/LanguagesCovered.pdf Languages covered by the European Charter for Regional or Minority Languages] – coe.int</ref> === Europë === [[Arbërishtja (Itali)|Gjuha arbëreshe]] është gjuha e shqiptarve të Italisë, ku është gjuhë e mbrojtur me ligj.<ref>Legge 15 Dicembre 1999, n. 482 "[http://www.camera.it/parlam/leggi/99482l.htm Norme in materia di tutela delle minoranze linguistiche storiche] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150512051856/http://www.camera.it/parlam/leggi/99482l.htm |date=12 maj 2015 }}" pubblicata nella ''Gazzetta Ufficiale'' n. 297 del 20 dicembre 1999</ref> Po ashtu përafërsisht një milion [[Shqiptarët në Kosovë|shqiptarë]] nga [[Kosova]] janë shpërndarë në të gjithë [[Gjermania|Gjermaninë]], [[Zvicra|Zvicrën]] dhe [[Austria|Austrinë]]. Këto janë kryesisht refugjatë nga Kosova që kanë emigruar gjatë [[Lufta e Kosovës|Luftës së Kosovës]]. Në [[Zvicra|Zvicër]], gjuha shqipe është gjuha e shtatë më e folur me 176.293 folës amë. === Amerikë === Ka një numër të madh folësish shqiptarë në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]], [[Argjentina|Argjentinë]], [[Kili]], [[Uruguaji|Uruguaj]] dhe [[Kanadaja|Kanada]]. Disa nga shqiptarët e parë etnikë që mbërritën në Shtetet e Bashkuara ishin [[Arbëreshët në Itali|Arbëreshët]]. Arbëreshët kanë një ndjenjë të fortë identiteti, dhe janë unike në atë që flasin një dialekti [[Toskërishtja|Tosk]] arkaik të shqipes së quajtur [[Arbërishtja (Itali)|Arbëreshë]]. Në Amerikën e Veriut (Shtetet e Bashkuara dhe Kanada) ka rreth 250,000 folës shqiptarë. Shqipja flitet në zonën lindore të Shteteve të Bashkuara në qytete si [[New York City]], [[New Jersey]], [[Boston]], [[Filadelfia]], [[Ohio]] dhe [[Detroit]]. [[New Orleans|Greater New Orleans]] ka një komunitet të madh Arbëresh.Kudo që janë italianët, ka disa Arbëreshe të përzier me ta. Arbëreshët amerikanë,shpesh janë të padallueshëm nga amerikanët italianë për shkak të asimilimit në bashkësinë italiane amerikane.<ref>Edwin E. Jacques, ''The Albanians: An Ethnic History from Prehistoric Times to the Present'', 1995 ( në Anglisht ) </ref> Në [[Argjentina|Argjentinë]] janë pothuajse [[Argjentina|40,000 folës shqiptarë]] kryesisht në [[Buenos Aires]].<ref>[https://web.archive.org/web/20160916221528/http://edoc.bibliothek.uni-halle.de/servlets/MCRFileNodeServlet/HALCoRe_derivate_00003672/Albanianmigration.pdf "Arkivimi i kopjuar"](në Anglisjt) (PDF). Arkivuar nga [http://edoc.bibliothek.uni-halle.de/servlets/MCRFileNodeServlet/HALCoRe_derivate_00003672/Albanianmigration.pdf the original](PDF) në 16 Shtator 2016.Marrë 2017-07-09.</ref> === Azi dhe Oqeania === Përafërsisht 5-7 milionë njerëz me prejardhje shqiptare jetojnë në [[Turqia|Turqi]] dhe më shumë se 500.000 njohin prejardhjen, gjuhën dhe kulturën e tyre. Ka megjithatë vlerësime të tjera që vendosin numrin e njerëzve në [[Turqi]] me prejardhje shqiptare dhe ose sfondin lart në 10-12 milionë. Megjithatë, shumica dërrmuese e kësaj popullate është e asimiluar dhe nuk ka më rrjedhshmëri me gjuhën, megjithëse një komunitet i gjallë shqiptar mban identitetin e saj të veçantë në [[Stamboll]] deri më sot. Në [[Egjipti|Egjipt]] ekzistojnë rreth 18,000 shqiptarë, kryesisht toskërisht folës.<ref>Saunders 2011, f. 98. "Përveç emigrantëve të fundit, ka edhe komunitete më të vjetra diasporike në mbarë botën. Në Republikën Turke ka mbi [[Shqiptarët në Turqi|5 milionë shqiptarë etnikë]], megjithatë shumica dërrmuese e kësaj popullate është asimiluar dhe nuk ka më rrjedhshmëri në gjuhën, megjithëse një komunitet i gjallë shqiptar mban identitetin e saj të veçantë në [[Stambolli|Stamboll]] deri më sot. Egjipti gjithashtu pretendon rreth 18,000 shqiptarë, që mbeten mbetjet e ushtrisë së Muhammed Aliut ".</ref> Shumë prej tyre janë pasardhës të Janezarit të [[Mehmet Ali Pasha|Muhammed Ali Pashës]], një shqiptar që u bë [[Valiu]] dhe vetëdeklaruar Khedive i Egjiptit dhe [[Sudani]]t. Përveç dinastisë që ai krijoi, një pjesë e madhe e ish [[Aristokracia|aristokracisë]] egjiptiane dhe sudaneze ishte me origjinë shqiptare. Përveç emigrantëve të fundit, ka edhe komunitete më të vjetra diasporike në të gjithë botën. Shqipja flitet edhe nga komunitetet e [[Mërgata shqiptare|diasporës shqiptare]] që banojnë në [[Australia|Australi]] dhe [[Zelanda e Re|Zelandë të Re]]. === Dialektet === {{Shiko gjithashtu|Gegërishtja|Toskërishtja}} Dy dialektet kryesore të gjuhës shqipe janë [[Gegë]] në veri dhe [[Toskë]] në jug, të ndara afërsisht nga [[Lumi Shkumbin]]. Gegërishtja dhe Toskërishtja janë degëzuar për së paku një mijëvjeçar{{cito!}}, dhe format e tyre më pak ekstreme janë ndërsjellash të kuptueshme. Gegërishtja ka nën-variantet më të dallueshme, prerjet të cilat janë lloje më veriore dhe lindore, që përfshinë ato të qyteteve të Shkodrës, rajonin e [[Maqedonia e Veriut|Maqedonisë së Veriut]] verilindore, [[Kosova|Kosovën]], [[Mali i Zi|Malin e Zi]], [[Serbi]]në, dhe fshatin e izoluar Arbanasi (jashtë Zarës) të bregut të [[Kroacia|Kroacisë]], Dalmacisë. “Arbanasi” i themeluar në fillimin e [[Shekulli XVIII|shekullin XVIII]] nga refugjatët nga rajoni rreth qytetit bregdetar të [[Mali i Zi|Malit të Zi]], [[Tivari]]t, ka rreth 17.000 folës të gjuhës shqipe. Toskërishtja dhe Gegërishtja kanë dallime fonetike, morfologjike apo dallime në fjalor. Dallimet fonetike janë të pakta dhe disa nga to janë: â hundore e gegërishtes me ë-në e Toskërishtes (nâna — nëna; bâni — bëri) n-ja e Gegërishtes me r-në e Toskërishtes (syni — syri) etj. Ato morfologjike Tosk - Gegë: të punoj — me punue etj. Disa nga dallimet në fjalor Toskërisht- Gegërisht janë: dhelpër — skile, gjalpë — tlyn, fshat — katund etj. Të gjitha dialektet e folura shqipe në enklavat italiane dhe greke janë variantet e toskërishtes dhe duket se janë të lidhura më së afërmi me dialektin e [[Çamëria|Çamërisë]] dhe te [[Bregdeti]]t në jugun e [[Shqipëria|Shqipërisë]]. Enklavat Italiane — rreth 50 fshatra të shpërndarë — me siguri janë gjetur nga emigrantët nga sundimi i Turqisë në Greqi. Disa dialekte të largëta dhe të izoluara të origjinës jugore të Toskërishtes fliten në Bulgari dhe Trakinë Turke por nuk ka te dhëna të sakta. Gjuha ende përdoret në Madritsa, Bulgari, në kufirin afër Edirnesë, dhe në përfundim të këtij fshati që po mbijeton në Mandres, afër Kilkis në Greqi, që daton nga Lufta Ballkanike. Një enklavë Toskërisht afër Melitopolit në Ukrainë shfaqet vendosja e fundme nga [[Bullgaria]]. Dialektet Shqiptare nga [[Istria]], për të cilin ekziston një tekst, dhe dialekti i Sremit, për të cilin nuk ekziston asnjë tekst, konsiderohet se janë të zhdukura. ==Drejtshkrimi== {{Kryesor|Alfabeti shqip|Braj shqiptarë}} [[Skeda:Albanian keyboard layout.jpg|parapamje|djathtas|Tastiera në gjuhën shqipe|212x212px]]Gjuha shqipe është shkruar duke përdorur shumë alfabete të ndryshme që nga regjistrimet më të hershme të shekullit të 14-të. Historia e ortografisë së gjuhës shqipe është e lidhur ngushtë me orientimin kulturor dhe njohuritë e disa gjuhëve të huaja midis shkrimtarëve shqiptarë. Të dhënat më të hershme të shkruara shqipe vijnë nga gegërishtja në alfafabete të improvizuara bazuar në karaktere italiane ose greke dhe nganjëherë në arabisht. Fillimisht, dialekti Tosk ishte shkruar në [[Alfabeti grek|alfabetin grek]] dhe dialekti Geg u shkrua në [[Shkrimi latin|sciptn latin]]. Të dy dialektet ishin shkruar edhe në versionin [[Gjuha osmane|turk të shkrimit]] [[Shkrimi arab|arab]], [[Alfabeti cirilik|cirilik]] dhe disa alfabete lokale ([[Alfabeti i Elbasanit|Elbasan]], [[Alfabeti i Vithkuqit|Vithkuqi]], Todhri, Veso Bej, Jan Vellara dhe të tjerë, shih [[Alfabeti shqip|alfabetin origjinal shqip]]). Më konkretisht, shkrimtarët nga Shqipëria e Veriut dhe nën ndikimin e Kishës Katolike përdorën letra latine, ata në Shqipërinë e Jugut dhe nën ndikimin e kishës ortodokse greke përdorën letra greke, ndërsa të tjerët në të gjithë Shqipërinë dhe nën ndikimin e Islamit përdorën shkronja arabe . Kishte përpjekje fillestare për të krijuar një alfabet origjinal shqiptar gjatë periudhës 1750-1850. Këto përpjekje u intensifikuan pas [[Lidhja e Prizrenit|Lidhjes së Prizrenit]] dhe kulmuan me [[Kongresi i Manastirit|Kongresin e Manastirit]] të mbajtur nga intelektualët shqiptarë nga 14 deri më 22 nëntor 1908, në [[Manastiri (qytet)|Manastir]] , i cili vendosi se cili alfabet do të përdorte dhe çfarë do të ishte drejtshkrimi standard shqiptar. Kështu mbetet gjuha letrare. Alfabeti është alfabeti latin me shtimin e shkronjave <[[ë]]>, <[[ç]]> dhe nëntë digraphs: dh, th, xh, gj, nj, ll, rr, zh dhe sh. === Tradita shkrimore === {{Kryesor|Kongresi i Manastirit}} [[Skeda:Buzuku meshari.jpg|250px|thumb|Faqe nga [[Meshari]]. Libri i parë shqip 1555 ]] Gjuha zyrtare, e shkruar me germa [[Latinishtja|latine]] dhe që u përvetësua në vitin [[1909]], ishte e bazuar në dialektin e Gegërishtes Jugore të qytetit të [[Elbasani]]t nga fillimi i shtetit të Shqipërisë deri në Luftën e dytë botërore. Deri në vitin 1968 shqiptarët e Kosovës, Maqedonisë së Veriut dhe Malit të Zi përdorën gegërishten letrare si gjuhë zyrtare. Në Shqipëri pas Luftës së Dytë Botërore gegërishtja letrare u mënjanua prej vitit [[1945]], me vendim më 1952 nga tekstet [[1967]] dhe de-fakto prej vitit [[1972]] deri sot. Gjuha e sotme zyrtare shqipe jo vetëm që bazohet në toskërisht letrare, por edhe fjalët e shprehjet qe huazohen prej gegërishtes trupëzohen në morfologjinë, fonologjinë dhe sintaksën e variantit letrar. Më 1968 një konferencë studiuesish kosovarë, të mbledhur në Prishtinë, vendosën të të përqafonin gjuhën zyrtare shqipe. Këtë kosovarët e bënë për të theksuar kombësinë e tyre shqiptare në formë proteste kundër refuzimit të Federatës Jugosllave për t'i dhënë Kosovës statusin e Republikës<ref name=":1">Pipa A., ''Politika e Gjuhës në Shqipërinë Socialiste,'' Tiranë: Princi, 2010, fq. 23. ISBN 978-99956-732-4-6</ref>. Ky vendim politik i marrë në Prishtinë në vitin [[1968]] sot po sfidohet nga shkrimtarë, gazetarë dhe sidomos rinia që shkruan në internet si jo frutdhënës dhe diskriminues ndaj folësve të dialektit gegë, në veçanti ndaj kosovarëve të cilët tingëllojnë si emigrantë kur flasin gjuhën standarde shqipe. Libri i parë në gjuhën shqipe i gjetur deri më sot është [[Meshari]] i [[Gjon Buzuku]]t i shkruar nga data [[20 mars]] [[1554]] deri më [[5 janar]] [[1555]]. Vetëm disa të dhëna të shkruara shkurt janë ruajtur nga shekulli i 15-të. E para ishte një formulë pagëzimi e vitit [[1462]]. Shpërndarja e librave të prodhuar nga shekujt 16 dhe 17 kanë buruar shumë në zonën e gegërishtes (shpesh në gegërishten Shkodrane veriore) dhe pasqyruan veprimtaritë misionare të Katolicizmit Romak. Një rrymë shumë më e vogël e literaturës në shekullin e 19-të ishte prodhuar nga mërgimtarët. Ndoshta punimet e letërsisë më të hershme dhe të pastër të çfarëdo niveli është poezia e shekullit të 18-të të [[Jul Variboba|Jul Varibobës]], të enklavave në [[San Giorgio Albanese|S. Giorgio]] në [[Kalabria|Kalabri]]. Disa prodhime letrare vazhduan në shekullin e 19-të në enklavat [[italia]]ne, por asnjë veprimtari e ngjashme nuk është ruajtur në zonat e [[Greqia|Greqisë]]. Të gjitha këto dokumente të hershme historike tregojnë për një gjuhë e cila dallon pak nga gjuha e tanishme, sepse këto dokumente nga krahina dhe kohë të ndryshme paraqesin karakteristikat e shënuara të dialektit. Sidoqoftë, ato shpesh kanë një vlerë për studimet e gjuhësisë dhe janë shumë më të rëndësishme për vlerën e tyre letrare. == Klasifikimi == [[Skeda:IndoEuropeanTree.svg|parapamje|Pema e [[Gjuhët indo-evropiane|gjuhëve indoevropiane]].]] Që shqipja është qartë me prejardhje [[Gjuhët indo-evropiane|indo-evropiane]] ishte e njohur nga filologu gjerman [[Franz Bopp]] në [[1854]]; hollësitë e ngjashmërive kryesore të shqipes me gjuhët indo-evropiane ishin përpunuar nga një filolog tjetër gjerman, [[Gustav Meyer]], në vitet e [[1880]]-[[1890]]. Përmirësimet e mëtejme gjuhësore ishin paraqitur nga gjuhëtari [[Danimarka|danez]] [[Holger Pedersen]] dhe [[Norbert Jokl]] nga [[Austria]]. Gjuha shqipe zë një degë të pavarur të pemës gjuhësore indoevropiane.<ref>Fortson, Benjamin W (2004). [https://books.google.com/books?id=5hOtPBF6XWwC&printsec=frontcover&dq=%27Indo-European+Language+and+Culture:++An+Introduction%27&cd=1#v=onepage&q&f=false ''Indo-European language and culture: an introduction''] (Gjuha indo-evropiane dhe kultura). Botime Blackwell. faqe 390. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/1-4051-0315-9|1-4051-0315-9]]. Marrë në 28 Maj 2010  ''Shqipja formon degën e saj të veçantë të gjuhve indo-evropiane; është dega e fundit që duhet të paraqitet në regjistrimet e shkruara''</ref> Shqipja u krahasua më parë nga disa linguistë indo-evropianë me [[gjuhët gjermanike]] dhe [[gjuhët balto-sllave]], të cilët ndajnë të gjitha anët me [[isogloss]] shqiptarë.<ref>Watkins, Calvert. "Protoindo-evropiane: Krahasimi dhe Rindërtimi", në Gjuhët Indo-Europiane, Anna Giacalone Ramat dhe Paulo Ramat, eds. Londër: Routledge, 1998.</ref> Përndryshe gjuhëtarët e lidhën gjuhën shqipe me [[Gjuha latine|latinishten]], [[Gjuha greke|greqishten]] dhe [[Gjuha armene|armenishten]], ndërkohë që vendosnin gjuhët gjermanike dhe gjuhët balto-sllave në një degë tjetër indo-evropiane.<ref>[https://books.google.com/books?id=yfZZX1qjpvkC&printsec=frontcover#PPA111,M1 Google Books], Mallory, J. P. dhe Adams, D. Q.: Prezantimi i Oxford-it në botën Proto-Indo-Europiane dhe Proto-Indo-Europiane</ref><ref>[http://www.hjholm.de/SLRD.pdf JHholm.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011121308/http://www.hjholm.de/SLRD.pdf |date=11 tetor 2017 }}, Holm, Hans J.: Shpërndarja e të dhënave në listat e fjalëve dhe ndikimi i tij në nëngrupimin e gjuhëve. Në: Christine Preisach, Hans Burkhardt, Lars Schmidt-Thieme, Reinhold Decker (eds.): Analiza e të Dhënave, Mësim Machine dhe Aplikacione. Proc. i Konferencës së 31-të Vjetore të Shoqërisë Gjermane të Klasifikimit (GfKl), Universiteti i Freiburgut, 7-9 mars 2007. Springer-Verlag, Heidelberg-Berlin</ref><ref>[http://www.hjholm.de/ HJholm.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190905220636/http://www.hjholm.de/ |date=5 shtator 2019 }} Një atdhe i mundshme i gjuhëve indo-evropiane dhe migrimet e tyre në dritën e metodës së rikuperimit të nivelit të ndarjes (SLRD) - Hans J. Holm</ref> [[Etimologjia|Etimologjitë]] në vazhdim e ilustrojnë lidhjen e shqipes me gjuhët indo-evropiane (një yll që i paraprin fjalës<!-- ??? --> tregon të pavërtetuarat, fjala burimore indo-evropiane hipotetike): * ''pesë'' (nga Geg. i lashtë ''pansë'' nga *''pénkʷe''); * ''zjarr'', ''zjarm'' (nga *''xhera'', *''xherma'' nga *''gʷʰermós''); * ''natë'' (nga *''nókʷts''); * ''dhëndër'' (nga *''dzanra'' nga *''ǵomh₃-ter-''); * ''gjarpër'' (nga *''sérpeno''); * ''bjer'' (nga *''bʰere''); * ''djeg'' (nga *''dʰégʷʰo''); * ''kam'' (nga *''kagmi''); * ''pata'' (nga *''pót-''); * ''pjek'' (nga *''pékʷo''); * ''thom'', ''thotë'' (nga *''cāmi'', *''cāte'' nga *''ḱéh₁mi'', *''ḱéh₁te''). Sistemi i foljes përfshin shumë tipare arkaike, si ruajtja e aktive e dallueshme dhe përfundimet mesatare personale (si në greqisht) dhe ndryshimi i zanores rrënjë ''e'' në të tanishmen në ''o'' në kohën e shkuar, një tipar i ndarë me gjuhët baltike. Për shembull, ekziston ''mbledh'' (kalimtare) dhe po ashtu ''mblidhet'' (jokalimtare), në kohën e shkuar, dhe ''mblodha'' me një ''o'' në të shkuarën. Për shkak të ndryshimeve sipërfaqësore në formën fonetike të gjuhës gjatë 2.000 vjetëve dhe për shkak të huazimit të fjalëve nga vendet fqinjë, vazhdimësia e trashëgimisë së indoevropianishtes në shqip ka qenë e nënvlerësuar. === Shqipja e vjetër === Sipas hipotezës qendrore të një projekti të ndërmarrë nga [[Fondi Austriak i Shkencës]], shqiptari i vjetër kishte një ndikim të rëndësishëm në zhvillimin e shumë gjuhëve në [[Gadishulli Ballkanik|Ballkan]]. Hulumtimi intensiv tani synon të konfirmojë këtë teori. Gjuha shqipe po hulumtohet duke përdorur të gjitha tekstet në dispozicion përpara se të kryhet një krahasim me [[Gjuhët e Ballkanit|gjuhët e tjera të Ballkanit]]. Rezultati i kësaj vepre do të përfshijë përpilimin e një leksikoni duke ofruar një pasqyrë të të gjitha foljeve të vjetra shqipe.<ref>[https://www.fwf.ac.at/en/research-in-practice/project-presentations-archive/2008/old-albanian-living-legacy-of-a-dead-language/ "FWF Austrian Science Fund – Press – (Old) Albanian – Living legacy of a dead language?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011121316/https://www.fwf.ac.at/en/research-in-practice/project-presentations-archive/2008/old-albanian-living-legacy-of-a-dead-language/ |date=11 tetor 2017 }}.(Trashëgimia e gjallë e një gjuhe të vdekur) Fwf.ac.at. Marrë 2 Dhjetor 2017.</ref><blockquote>Si udhëheqës i projektit Dr. Schumacher shpjegon, hulumtimi tashmë po jep fryt: „Deri më tani, puna jonë ka treguar se Shqipëria e Vjetër përmbante nivele të shumta modale që lejonin folësin të shprehte një qëndrim të veçantë për atë që u tha.Në krahasim me njohuritë ekzistuese Ne kemi zbuluar gjithashtu një numër të madh të formave verbale që tani janë të vjetruara ose janë humbur përmes ristrukturimit - deri më tani, këto forma mezi janë njohur ose, në të njëjtën kohë, më të mirë, janë klasifikuar gabimisht.“ Këto forma verbale janë vendimtare për të shpjeguar historinë gjuhësore të shqiptarëve dhe përdorimin e saj të brendshëm. Megjithatë, ata gjithashtu mund të hedhin dritë mbi marrëdhëniet reciproke midis gjuhës shqipe dhe gjuhëve fqinje. Hulumtuesit po ndjekin drejtime të ndryshme që sugjerojnë se Shqipëria luajti një rol kyç në Sprachbundin e Ballkanit. Për shembull, ka të ngjarë që gjuha shqipe është burimi i artikullit të caktuar të caktuar në gjuhën rumune, bullgare dhe maqedonase, pasi kjo ka qenë një tipar i shqiptarëve që nga kohërat e lashta.</blockquote> == Historia == Mendohet se përmendja e parë me shkrim në shqip ishte më 14 korrik 1284 në ''Ragu'''s'''a'' ose ''Ragu'''z'''a'' ([[Dubrovniku]] i sotshëm) në [[Kroacia|Kroacinë]] moderne kur në hetimet për një vjedhje në shtëpinë e Petro de Volcio nga Belena, një farë Matheus, biri i Markut prej Mençe, i cili ishte, siç duket, një dëshmitar i krimit, raportoi kështu: Dëgjova një zë duke thirrur në mal në gjuhën shqipe ([[Gjuha latine|Latinisht]]: “''Audivi unam vocem clamantem in monte in lingua albanesca''”).<ref name=":0">[http://www.zeriislam.com/artikulli.php?id=3168 Një vjedhje në Dubrovnik dhe dalja në skenë e gjuhës dhe kulturës shqiptare] [[Robert Elsie]] (1996). 10 Tetor 2015. Marrë 4 Dhjetor 2017.</ref> Rastin e dytë, njëzet e tre vjet më vonë, e gjejmë në një përshkim të Shqipërisë në një vepër anonime të quajtur ''Anonymi Descripto Europea Orientalis'' <ref>[https://books.google.mk/books?id=_sHmTRCEe7kC&pg=PA23&lpg=PA23&dq=Anonymi+Descripto+Europea+Orientalis&source=bl&ots=C5P_p9ACXA&sig=dT1vCvOws5MrLZe3twu1pTI9g-s&hl=mk&sa=X&ved=0ahUKEwjuo-aqoe_XAhUGuRQKHTCHAHkQ6AEIJTAA#v=onepage&q=Anonymi%20Descripto%20Europea%20Orientalis&f=false Anonymi Descripto Europea Orientalis] (Përshkrim: Anonim I Europës Lindore) faqe. 33,34. Marrë 4 Dhjetor 2017</ref>. Kjo vepër mesjetare latine e vitit 1308 trajton vendet dhe viset e [[Evropa lindore|Europës Lindore]], veçanërisht vendet e Gadishullit Ballkanik. Mendohet se autori ishte një prift frëng i urdhrit dominikan, i cili u dërgua nga kisha në Serbi.<ref>Teksti i ''Anonymi Descripto Europea Orientalis'' ekziston në disa dorëshkrime, si për shembull Ms. Lat 5515 dhe Ms. Lat 14693 në Bibliotekën Kombëtare të Parisit, Ms 263 në Bibliotekën e qytetit Poatie (Poitiers) në Francë dhe Cod. Lat. 66 në Bibliotekën Universitare të Laiden-it të Holandës.</ref> Përshkrimi Anonim ka kapituj mbi viset e ndryshme të Greqisë bizantine, mbi Rashën, Bullgarinë, Ruteninë, Hungarinë, Poloninë, Boheminë si dhe një kapitull mbi Shqipërinë, një përshkrim të rrallë të këtij vendi dhe të këtij populli në shekullin e katërmbëdhjetë.<ref>Në tekst thuhet se Shqipëria ka “banorë me të vërtetë luftëtarë, të cilët janë harkëtarë dhe ushtarë të shkëlqyeshëm… të cilët nuk kanë qytete, kampe, fortifikime ose ferma, por jetojnë në [[çadra]] dhe janë gjithmonë në lëvizje nga një vend në tjetrin”. Kapitulli mbi Shqipërinë mbaron duke theksuar edhe këtu ekzistencën e gjuhës shqipe: “''Habent enim Albani prelati linguam distinctam a Latinis, Grecis et Sclavis ita quod in nullo se inteligunt cum aliis nationibus''” (Shqiptarët e lartpërmendur kanë një gjuhë të veçantë nga gjuha e latinëve, grekëve dhe sllavëve , kështu që nuk mund të komunikojnë fare me kombe të tjerë).</ref> Rasti i tretë, ku gjuha shqipe përmendet gjendet në një vepër të shkruar nga një shtegtar i krishterë në udhëtimin për në Tokën e Shenjtë në vitin 1322.<ref>[https://celt.ucc.ie/published/L300002-001/ The journey of Symon Semeonis from Ireland to the Holy Land].celt.ucc.ie . Marrë 4 Dhjetor 2017</ref> Shkrimet e shtegtarëve në rrugën për Tokën e Shenjtë përbëjnë një burim kryesor informacioni mbi vendet e Mesdheut Lindor në gjysmën e parë të mijëvjeçarit të dytë. Në këtë rast, dy shtegtarë angloirlandezë me emrat Symeon Semeonis dhe Hugo Iluminator, që mund t’i quajmë shqip Simon Simoni dhe Hugo Iluminatori, kaluan në Shqipëri në vitin 1322 dhe Simoni shkroi përshtypjet e tij në një lloj udhëpërshkrimi.<ref name=":0" /><ref>Symon Simeonis [https://books.google.mk/books/about/Itinerarium_Symonis_Semeonis_ab_Hybernia.html?id=7hsgswEACAAJ&redir_esc=y Itinerarium Symonis Semeonis ab Hybernia ad Terram Sanctam].[https://www.google.mk/search?tbo=p&tbm=bks&q=bibliogroup:%22Scriptores+Latini+Hiberniae%22&source=gbs_metadata_r&cad=6 Bibliogroup:"Scriptores Latini Hiberniae"] Dublin Institute for Advanced Studies, 1960. 127 faqe.</ref> Rastin e katërt ku përmendet ekzistenca e gjuhës shqipe e kemi në vitin 1332 në veprën e një murgu frëng të urdhrit dominikan me emrin Brokard (Lat. Brocardus monacus). Në traktatin e tij latin të quajtur ''Directorium ad passagiumfaciendum'' (Udhëzime për kapërcimin e detit), Brokardi shënon fjalinë tashmë të njohur në letërsinë shqipe: “''Licet Albaneses aliam omnio linguam a latina habeant et diversam, tamen litteram latinam habent in uso et in omnibus suis libris''” (Shqiptarët kanë një gjuhë tjetër krejt të ndryshme nga latinishtja, megjithatë, përdorin shkronja latine në të gjithë librat e tyre). {{Citim i duhur}}<ref name=":0" /> Regjistrimi i parë audio i shqipes u bë nga [[Norbert Jokl]] më 4 prill 1914 në [[Vjena|Vienë]].<ref>[[Robert Elsie]] (2010). [https://books.google.com/books?id=6inIiCF_930C&pg=PA216 ''Historical Dictionary of Albania'']. Rowman & Littlefield. faqe. 216. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-0-8108-6188-6|978-0-8108-6188-6]]. Marrë 4 Dhjetor 2017</ref> Gjatë periudhës pesë shekullore të [[Shqipëria osmane|sundimit osman]] në [[Shqipëria|Shqipëri]], qeveria osmane ndaloi që më 1881 e deri më 1908 shkrimin dhe këndimin nëpër shkolla. Ky urdhër nuk ndaloi natyrisht ata që merreshin me letërsinë shqiptare të vazhdonin në punën e tyre, por pengoi arsimimin kombëtar për gati 30 vjet.<ref>[[Eqrem bej Vlora|Vlora E]]., ''Një vështrim mbi kulturën e popullit Shqiptar,'' Romë: Arti Grafiche Comm. A. Urbinati, “Shêjzat = [Le Pleiadi]: Vjeti VII, Nr. 05 - 06 - 07 - 08. fq. 215.</ref> === Afinitetet gjuhësore === {{Kryesor|Gjuha ilire|Gjuha Paleo-Sarde}} Shqipja konsiderohet një [[Gjuha e izoluar|gjuhë e izoluar]] brenda familjes indo-evropiane; asnjë gjuhë tjetër nuk është e lidhur drejtpërdrejt me [[Familjet e Gjuhëve|degën]] e saj. Të vetmet gjuhë të tjera që janë anëtare të vetme mbijetuese të një dege të gjuhëve indo-evropiane janë [[Gjuha armene|armenishtja]] dhe [[greqishtja]]. Kohët e fundit, Alberto G. Areddu ka zbuluar një numër të madh izoglosash (deri në 60), veçanërisht në fitonimi, me gjuhën paleo-sardinase [https://www.academia.edu/164946385/Unipotesi_balcanica_per_il_Nuragico] Gjuha shqipe është pjesë e [[Familjet e Gjuhëve|grupit gjuhësor]] [[Gjuhët indo-evropiane|indo-evropian]] dhe konsiderohet të ketë evoluar nga një prej gjuhëve [[Gjuhët paleo-ballkanike|paleo-ballkanike]] të antikitetit,<ref>Fine, JA. ''Ballkani mesjetar i hershëm''. Universiteti i Michigan Press, 1991. f.11. [https://books.google.com/books?id=YbS9QmwDC58C&printsec=frontcover&dq=isbn:0472081497&cd=1#v=onepage&q=&f=false Google Books]</ref><ref>Në librin e tij të fundit, [[Eric P. Hamp|Eric Hamp]] mbështet tezën se gjuha ilire i përket grupit veriperëndimor, se gjuha shqipe rrjedh nga gjuha ilire dhe se shqipja është e lidhur me Messapic, e cila është dialekt i mëparshëm ilir (Studimet krahasuese në gjuhën shqipe, 2007) .</ref><ref>Gjuhët e lashta të Europës - Roger D. Woodard "Gjuha moderne shqipe, që është konjektuar, është pasardhëse direkt nga ilirët e lashtë ..."</ref> megjithëse ende është e paqartë se cila gjuhë e veçantë paleo-ballkanike përfaqëson paraardhësin e gjuhës shqipe ose ku në Europën Jugore jetonte popullata.<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"].(Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa) ProQuest LLC. faqe 16. E pranuar më 31 mars 2017. Përgjithësisht pranohet se shqiptarët vazhdojnë një nga gjuhët e lashta të Ballkanit, ndonëse dijetarët nuk pajtohen se në cilën gjuhë ata flisnin dhe në cilën zonë të Ballkanit ata zunë përpara migrimit të sllavëve në Ballkan.</ref> Në përgjithësi nuk ka dëshmi të mjaftueshme për ta lidhur shqipen me një prej këtyre gjuhëve, qoftë një nga [[Gjuha ilire|gjuhët ilire]] (nga të cilat historianët më së shumti e konfirmojnë), ose [[Gjuha trake|trake]] dhe [[Gjuha dake|dake]].<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"]. (Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa). ProQuest LLC. faqe 18. Marrjen e 31 marsit 2017. Pra, ndërsa gjuhëtarët mund të debatojnë për lidhjet midis gjuhës shqipe dhe atyre të vjetra të Ballkanit dhe ndërkohë që shumica e shqiptarëve mund të marrin lidhjen gjenealogjike me ilirishten si të pakundërshtueshme, mbetet fakti se ka dëshmi të pamjaftueshme për të lidhur ilirët , trakët, apo dakët me ndonjë gjuhë, përfshirë shqipen.</ref> Midis këtyre mundësive, ilirishtja zakonisht konsiderohet të jetë prova më e mundshme.<ref>Ranko Matasoviq (2012). "Një skemë gramatike shqiptare për studentët e gjuhëve indoeuropiane". Parardhësi më i mundshëm i shqiptarëve ishin ilirët, meqenëse shumë nga Shqipëria e sotme ishin të banuara nga ilirët gjatë antikitetit, por krahasimi i dy gjuhëve është i pamundur sepse pothuajse asgjë nuk dihet për ilirët ... Është më pak a priori mund të supozohet se një gjuhë e vetme flitej në të gjithë Ilirikumin, nga lumi Arsia në Istria, deri në Epir në Greqi, kur një uniformitet i tillë gjuhësor nuk gjendet askund tjetër në Europë përpara pushtimit romak. Për më tepër, ekzaminimi i emrave personalë dhe toponimeve nga Illyricum tregon se disa zona onomastike mund të dallohen dhe këto zona onomastike mund të korrespondojnë me gjuhët e ndryshme të folura në Ilirikun e lashtë. Nëse ilirët në të vërtetë flasin disa gjuhë të ndryshme, lind pyetja - nga e cila zhvillohet shqipja gjuha 'ilire' dhe kjo pyetje nuk mund të përgjigjet derisa të zbulohen të dhëna të reja.</ref> Edhe pse shqiptarët ndajnë [[isogloss]] leksik me [[Gjuha greke|greqishten]], [[gjuhët gjermanike]], dhe në një masë më të vogël me [[gjuhët baltike|balto]]-[[Gjuhët sllave|sllave]], fjalori i shqipes është mjaft i dallueshëm. Në vitin 1995, Taylor, Ringe dhe Warnow, duke përdorur teknika sasiore gjuhësore, gjetën se shqipja duket që përbën një "nëngrup me gjuhët gjermanike". Megjithatë, ata argumentuan se ky fakt nuk është i rëndësishëm, pasi shqipja ka humbur shumë nga fjalori dhe [[Morfologjia (gjuhësi)|morfologjia]] e saj origjinale, dhe kështu kjo "lidhje që duket e ngushtë me gjuhët gjermanike mbështetet vetëm në disa ngjashmëri leksikore - pothuajse asnjë dëshmi fare"<ref>Ann Taylor, Donald Ringe and Tandy Warnow, 2000, "[https://books.google.com.au/books?id=RtsLKLhCZ0EC&pg=PA392&dq=Character+Based+Reconstruction+of+a+Linguistic+Cladogram+Albanian&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Albanian%20cognates&f=false Character Based Reconstruction of a Linguistic Cladogram]", ("Rindërtimi i Karakteri i një Cladogrami Gjuhësor"), në (eds) John Charles Smith, Delia Bentley Gjuhësi Historike 1995: Vëllimi 1: Çështje të përgjithshme dhe gjuhë jo-gjermanike. Dokumente të përzgjedhura nga Konferenca e 12-të Ndërkombëtare mbi Gjuhësinë Historike, Mançester, gusht 1995, Amsterdam, botimi i John Benjamins, f. 400.</ref> === Ndikimet e hershme gjuhësore === [[Fjala e huazuar|Huazimet]] më të hershme të certifikuara në gjuhën shqipe vijnë nga [[Dorishtja]],<ref>Huld, Martin E. (1986). "Shtrirja e theksuar e fjalëve të huaja greke në gjuhën shqipe". Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung (99,2): 245-253.</ref> ndërsa ndikimi më i fortë erdhi nga [[Gjuha latine|latinishtja]]. Sipas Mateu C. Curtis, huazimet nuk tregojnë domosdoshmërisht vendndodhjen gjeografike të paraardhësit të gjuhës shqipe.<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"]. ("Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa") ProQuest LLC. faqe 16. Numri i huazimeve nuk është domosdoshmërisht një argument bindës për vendosjen gjeografike, pasi fjalët e huazuara mund të zëvendësohen në zhvillimet e mëvonshme të gjuhës (sidomos duke pasur parasysh huamarrjen e madhe që shqiptari më vonë ka bërë nga latinishtja dhe sllave para se të hartohet ndonjë leksik i shqipes) ... atdheu i shqiptarëve.</ref> Megjithatë, sipas gjuhëtarëve të tjerë, fjalët e huazuara mund të ndihmojnë për të marrë një ide rreth vendit të origjinës dhe evoluimit të gjuhës shqipe.<ref>Douglas Q. Adams (January 1997). [https://books.google.it/books?id=tzU3RIV2BWIC&pg=PA11 ''Encyclopedia of Indo-European Culture''] (Enciklopedia e Kulturës Indo-Europiane). Taylor & Francis. p. 11.[[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-1-884964-98-5|978-1-884964-98-5]]. <q>Fjalët e huazuara nga greqishtja dhe latinishtja datojnë para epokës së krishtit dhe sugjerojnë që paraardhësit e shqiptarëve duhet të kenë okupuar Shqipërinë deri atëherë të kenë zhytur huazime të tilla nga fqinjët e tyre historikë. Ndërsa ilirët pushtuan territorin shqiptar në këtë kohë, ata janë përfituesit më të mundshëm të këtyre huazimeve.</q></ref><ref>Vladimir Orel (2000). [https://books.google.com/books?id=xvKH56aT5mEC&pg ''A concise historical grammar of the Albanian language: reconstruction of Proto-Albanian''] (Një gramatikë e shkurtër historike e gjuhës shqipe: rindërtimi i proto-shqiptarëve.) BRILL. p. 23. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-90-04-11647-4|978-90-04-11647-4]]. <q>Huazimet latine janë të një rëndësie të jashtëzakonshme për historinë e fonologjisë shqiptare, sidomos të vocalizmit të saj. Kohëzgjatja e huamarrjes ishte aq e gjatë sa që huazimet reflektojnë disa faza kronologjike të dallueshme.</q></ref> Sipas një grupi tjetër të gjuhëtarëve, Shqipja vjen nga një zonë e vendosur në lindje të përhapjes së saj të tanishme gjeografike për shkak të disa artikujve të zakonshëm leksikor që gjenden midis gjuhës shqipe dhe asaj rumune.<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"]. ("Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa"). ProQuest LLC. faqe 17. Një pikë tjetër që disa studiues bëjnë është fakti se shqiptarët dhe rumanët ndajnë shumë artikuj leksikorë; kjo ka bërë që disa të besojnë se shqiptarët kanë origjinën në lindje të përhapjes së tanishme gjeografike (Georgiev 1957; Hamp 1994).</ref> Periudha gjatë së cilës ndërveprou proto-shqipja dhe latinishtja ishte e zgjatur dhe e tërhequr afërsisht nga shekulli i II para Krishtit deri në shekullin e 5-të.<ref>Mallory & Adams 1997, f. 9.</ref> Kjo mbështetet në afërsisht tre shtresa huamarrjesh, numri më i madh që i përket shtresës së dytë. E para, me huazimet më pak, ishte një kohë e ndërveprimit më pak të rëndësishëm. Periudha përfundimtare, ndoshta duke paraprirë pushtimeve sllave apo gjermane, gjithashtu ka një numër shumë më të vogël huamarrjesh. Çdo shtresë karakterizohet nga një trajtim i ndryshëm i shumicës së zanoreve, shtresa e parë që ka disa që ndjekin evolucionin e hershëm proto-shqip në gjuhën shqipe; shtresat e mëvonshme pasqyrojnë ndryshimet e zanoreve endemike në fund Latine dhe me sa duket Proto-Romance. Ndryshime të tjera formuese përfshijnë sinkretizmin e disa përfundimeve të lëndëve të emrave, veçanërisht në shumës, si dhe një palatalizim në shkallë të gjerë. Një periudhë e shkurtër pas shekujve 7 dhe 9, e cila u karakterizua nga huazime të rënda nga sllavët jugorë, disa prej të cilave paraprijnë ndryshimin "o-a" të përbashkët në format moderne të këtij grupi gjuhësor. Duke filluar në shekullin e 9-të, ka pasur një periudhë të karakterizuar nga kontakti i zgjatur me pro-rumunët ose vllehët, edhe pse huamarrja leksikore duket të ketë qenë kryesisht e njëanshëme - nga shqipja në rumanisht. Huamarrja e tillë tregon se rumunët migruan nga një zonë ku shumica ishte sllave (dmth. Bullgaria e Mesme) në një zonë me shumicën e folësve shqiptarë ([[Dardania]], ku vllehët regjistrohen në shekullin e 10-të). ndoshta lidhur me zgjerimin e Perandorisë Bullgare në Shqipëri rreth asaj kohe. === Ndikimi latin === [[Jernej Kopitar]] (1780-1844) ishte i pari që vuri në dukje ndikimin e latinishtes në gjuhën shqipe dhe pretendonte se „fjalë latine në gjuhën shqipe kishin shqiptimin e kohës së perandorit August“.<ref>Kopitar 1829, faq. 254.</ref> Kopitar dha shembuj të tillë si ''qiqer'' shqip nga latinisht ''cicer'' (që do të thotë bizele), ''qytet'' nga ''civitas'', ''peshk'' nga ''piscis'' dhe ''shigjetë'' nga ''sagitta''. Shprehjet e ashpra të latinishtes ⟨c⟩ dhe ⟨g⟩ mbahen si ndalesa palatare dhe velare në huazimet e gjuhës shqipe. Gustav Meyer (1888)<ref>Meyer 1888, faqe. 805.</ref> dhe [[Wilhelm Meyer-Lübke]] (1914)<ref>Meyer-Lübke 1914, faqe. 32</ref> më vonë e vërtetuan këtë. Meyer vuri në dukje ngjashmërinë midis foljeve në gjuhën shqipe: ''shqipoj'' dhe ''shqiptoj'' dhe fjala latine ''excipio'' (që do të thotë të mirëevini). Prandaj, ai besonte se fjala ''shqiptar'' rrjedh nga ''shqipoj'', e cila nga ana e saj rrjedh nga fjala latine ''excipio''. [[Johann Georg von Hahn]], një gjuhëtar austriak, kishte propozuar të njëjtën teori në 1854.<ref>Bardhyl Demiraj (2010). ''Wir sind die Deinen. Studien zur albanischen Sprache, Literatur und Kulturgeschichte, dem Gedenken an Martin Camaj (1925–1992) gewidmet''. Harrassowitz Verlag.(në gjermanisht) [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-3-447-06221-3|978-3-447-06221-3]].</ref> [[Eqrem Çabej]] gjithashtu vuri re, ndër të tjera, elementet arkaike latine në shqip:<ref>Çabej 1962, faqe. 13–51</ref> # Latinishtja /au/ bëhet në gjuhën shqipe /a/ në huazimet më të hershme: ''aurum'' → ''ar''; ''gaudium'' → ''gaz''; ''lauri'' → ''lar''. Latinishtja / au / është ruajtur në huazimet e mëvonshme, por ndryshohet në një mënyrë të ngjashme me greqishten: ''causa'' → ''kafshë''; ''laud'' → ''lavd''. # Latinishtja /ō/ bëhet në gjuhën shqipe /e/ në huazimet më të vjetra latine: ''pōmum'' → ''pemë''; ''hōra'' → ''herë''. Një ndryshim analog i ndodhur nga indoevropiane në shqip; PIE *''nōs'' u bë shqipe, PIE *''oḱtō'' + prapashtesa -''ti'' u bë tetë shqipe etj. # Shprehjet e brendshme dhe fillestare të pazgjidhura latine humbasin në shqip: ''cubitus'' → ''kub''; ''medicus'' → ''mjek''; ''palūdis'' → ''padūlis'' → ''pyll''. Një ndryshim analog ka ndodhur nga indoevropiane në shqip. Në të kundërt, në huazimet e mëvonshme latine, ruhet rrokje e brendshme: ''paganus'' „pagan“ → ''(i) pëgërë''; ''plaga'' → ''plagë'' etj. # Latinishtet të qiellzorizuara /tj/, /dj/, /kj/ për shqip /s/, /z/, /c/: ''vitius'' → ''ves''; ''ratiō'' → ''arsye''; ''radius'' → ''rreze''; ''faciēs'' → ''faqe''; ''socius'' → ''shoq'' etj. Nga ana tjetër, latinishtja /s/ u ndryshua në /ʃ/ në shqip. Haralambie Mihăescu demonstoi se: * Rreth 85 fjalë latine kanë mbijetuar në gjuhën shqipe, por jo (si të trashëguara) në asnjë gjuhë romane. Disa shembuj janë: ''bubulcus'' → ''bulk'' → ''bujk'', ''hībernālia'' → ''mërrajë'', ''sarcinārius'' → ''shelqëror'', ''trifurcus'' → ''tërfurk''; ''accipiter'' „skifter“ → greqishtja ''khíphtéri'', ''khephtéri'' → *''qiftër'' → ''qift'', greq. ''chelydros'' → lat. ''celsydri'' → ''kulshedër'', ''kuçedër'', ''splēnēticum'' → ''shpënetkë'' → ''shpretkë'', ''solanum'' → ''shullë''<ref>Mihaescu 1966, faqe. 1, 30.</ref> * 151 fjalë shqipe me origjinë latine nuk ishin trashëguar në gjuhën rumune. Disa shembuj përfshijnë ''mik'' në shqip nga latinisht ''amicus'', ose ''armik'' nga ''inimicus'', ''arsye'' nga ''ratiōnem'', ''bekoj'' nga ''benedicere'', ''qelq'' nga ''calix'' (''calicis''), ''kështjellë'' nga ''castellum'', ''qind'' nga ''centum'', ''gjel'' nga ''gallus'', ''gjymtyrë'' nga ''iūnctūra'', ''mjek'' nga ''medicus'', ''rrjetë'' nga ''rēte'', ''shpresë'' nga ''sperare'', ''vullnet'' nga ''voluntātis''<ref>Mihaescu 1966, faqe. 1, 21.</ref> * Disa terminologji të kishës shqiptare kanë tipare fonetike që tregojnë huamarrjen e tyre të hershme nga latinishtja. Disa shembuj përfshijnë altarin shqiptar nga altari latin, ''engjëll'' nga ''angelus'', ''bekoj'' nga ''benedicere'', ''i krishterë'' nga ''christianus'', ''kryq'' nga ''crux'' (''crucis''), ''kishë'' nga ''ecclesia'', ''ipeshkëv'' nga ''episcopus'', ''ungjill'' nga ''evangelium'', ''mallkoj'' nga ''maledicere'', ''meshë'' nga ''missa'', ''murg'' nga ''monachus'', ''(i) pëgërë'' nga ''paganus''<ref>Mihaescu 1966, faqe. 1–2.</ref> Autorët e tjerë<ref>Rosetti 1986, faqe. 195–197.</ref> kanë zbuluar huazimet latine në gjuhën shqipe me një model të lashtë të shëndoshë që nga shekulli i 1 para Krishtit,{{Citim i duhur}} për shembull, ''qingëlë'' shqip nga ''cingulum'' latine dhe shqipj e ''vjetër'' nga latinishtja ''vetus'', ''veteris''. Gjuhët romane trashëguan këto fjalë nga latinishtja popullore: lat. pop. *''cingla'' u bë [[Gjuha rumune|rumanishtja]] ''chingă'', që do të thotë „barku i barkut, qafa e shtratit“, dhe latinishtja popullore ''vetrānus'' u bë rumanishtja ''bătrân'', që do të thotë ''i vjetër''. Shqip, [[Gjuha baske|baskishtja]] dhe gjuhët mbijetuese [[Gjuhët keltike|keltike]] si [[Gjuha bretoneze|breton]] dhe [[Gjuha e Uellsit|uellsisht]], janë gjuhët joromane që sot kanë këtë lloj gjërësish të gjerë latine që datojnë nga kohët e lashta romake, të cilat kanë pësuar ndryshime të shëndosha të lidhura me gjuhët. Gjuhë të tjera në ose pranë zonës së dikurshme romake ose erdhën në vendin e ngjarjes më vonë (turqisht, gjuhët sllave, arabisht) ose hidheshin pak nga latinishtja pavarësisht bashkëjetesës me të (greke, gjermane), edhe pse gjermanishtja ka disa huazime latine të lashta (''Fenster'', ''Käse'', ''Köln''). Studiuesit rumunë, të tillë si Vatasheku dhe Mihaesku, duke përdorur analizat leksikore të gjuhës shqipe, kanë arritur në përfundimin se shqipja u ndikua shumë nga një gjuhë romance e zhdukur, e cila ishte e dallueshme nga rumanishtja dhe [[gjuha dalmate]]. Për shkak se fjalët latine të përbashkëta vetëm me gjuhën rumune dhe shqipe janë dukshëm më të vogla se ato që janë të përbashkëta vetëm me romancën shqipe dhe perëndimore, Mihaesku argumenton se gjuha shqipe ka evoluar në një rajon me kontakt shumë më të madh me rajonet e romances perëndimore sesa me rajonet rumune, dhe e vendosi këtë rajon në Shqipërinë e tanishme, Kosovë dhe Maqedoninë Perëndimore, që përfshin në lindje deri në [[Manastiri (qytet)|Manastir]] dhe [[Prishtina|Prishtinë]].<ref>Madgearu, Alexandru and Gordon, Martin. ''The Wars of the Balkan ('' Luftërat e Gadishullit Ballkanik: Origjina e tyre Mesjetare). Faqet 146-147. </ref> === Prania dhe vendndodhja historike === Vendi dhe koha kur u formua gjuha shqipe është e pasigurtë.<ref>[https://balkanologie.revues.org/2272 "Mythifying the Albanians : A Historiographical Discussion on Vasa Efendi's "Albania and the Albanians""]. ("Mitifikimi i shqiptarëve: Një diskutim historik mbi" Shqipërinë dhe shqiptarët "të Vasa Efendisë".) ''balkanologie.revues.org''.</ref> Gjuhëtari amerikan [[Eric P. Hamp|Eric Hamp]] deklaroi se gjatë një periudhe kronologjike të panjohur një popullsi para-shqiptare (e quajtur "Albanoid" nga Hamp) zona të banuara që shtrihen nga [[Polonia]] në Ballkanin Jugperëndimor.<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"].("Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa"). ProQuest LLC. faqe 17. për shembull, argumenton që nga një kohë e papërcaktuar një popullsi para-shqiptare (Albanoid në termin Hamp,) populluar zona që shtrihen nga Polonia në zonën aktuale</ref> Analiza të mëtejshme kanë sugjeruar se ajo ishte në një rajon malor dhe jo në një kodër ose bregdet:<ref>Hamp 1963.</ref> ndërkohë që fjalët për bimët dhe kafshët karakteristike të rajoneve malore janë tërësisht origjinale, emrat për peshk dhe për aktivitetet bujqësore (si [[Parmenda|lërim]]) janë marrë hua nga gjuhë të tjera.<ref>Fine 1991, faqe. 10.</ref> Një analizë më e thellë e fjalorit, megjithatë, tregon se kjo mund të jetë pasojë e një dominimi të tejzgjatur të latinishtes të zonave bregdetare dhe të thjeshtë të vendit, dhe jo dëshmi e mjedisit origjinal ku u formua gjuha shqipe. Për shembull, fjala për 'peshk' është huazuar nga latinishtja, por jo fjala për "gushat", e cila është vendase. Indigjenët janë gjithashtu fjalët për "anije", "trap", "lundrim", "raft detar" dhe disa emra të llojeve të peshkut, por jo fjalët për "vela", "radhë" dhe "port" objekte që kanë të bëjnë me vetë navigacion dhe një pjesë të madhe të faunës së detit. Kjo më tepër tregon se proto-shqiptarët u larguan nga zonat bregdetare në kohë të hershme (ndoshta pas pushtimit latin të rajonit) duke humbur kështu pjesë të mëdha (ose shumica) të leksikut të mjedisit detar. Një fenomen i ngjashëm mund të vërehet me terma bujqësorë. Ndërsa fjalët për "tokën e punueshme", "misri", "gruri", "drithërat", "vreshtin", "zgjedha", "korrja", "mbarështimi i gjedhëve" etj janë lindje, fjalët për "lërim" 'fermë' dhe 'fermeri', praktikat bujqësore dhe disa mjete të korrjes janë të huaja. Kjo, përsëri, tregon për kontakt të ngushtë me gjuhët dhe njerëzit e tjerë, në vend që të sigurojë dëshmi për një Urheimat të mundshëm.{{Citim i duhur}} Qendra e vendbanimit shqiptar mbeti [[Lumi i Matit|lumi Mat]]. Në vitin 1079, ata u regjistruan më larg në jug në luginën e [[Shkumbini|lumit Shkumbin]].<ref>Kazhdan 1991, pp. 52–53.</ref> Shkumbin, një lumë sezonal që shtrihet pranë rrugës së vjetër [[Via Egnatia|Via Egnatia]], është përafërsisht kufiri i divizionit dialektik parësor për gjuhën shqipe, [[Toskërishtja|toskërishtes]] dhe [[Gegërishtja|gegërishtes]]. Karakteristikat e Toskërishtes dhe Gegërishtes në trajtimin e gjuhës amtare dhe fjalëve të huaja nga gjuhë të tjera janë dëshmi se ndarja dialektale parapriu migrimin sllav në Ballkan,<ref>Brown & Ogilvie 2008, p. 23.</ref><ref>Fortson 2004, p. 392</ref><ref>Mallory & Adams 1997, faqe. 9.</ref> që do të thotë se në atë periudhë (nga Shek. 5 deri në Shekulli i 6-të pas Krishtit), shqiptarët po pushtonin pothuajse të njëjtën zonë rreth lumit Shkumbin, i cili shtrihej në [[Linja e Jireçekut|linjën e Jireçekut]].<ref>Demiraj 1999.</ref> Referimet për ekzistencën e gjuhës shqipe si gjuhë të dallueshme mbijetojnë nga shekulli i 14-të, por nuk është cituar ndonjëgjë specifike. Dokumentet më të vjetra të mbijetuara të shkruara në shqip janë "[[Formula e pagëzimit]]", ''Un'te paghesont 'pr'emenit t'Atit e t'Birit e t'Spertit Senit''. ("Unë të pagëzoj në emër të Atit, Birit dhe Shpirtit të Shenjtë") të regjistruara nga Pal Engjelli, Peshkopi i Durrësit në vitin 1462 në dialektin gegë dhe disa vargje të [[Besëlidhja e Re|Dhiatës së Re]] nga ajo periudhë. Libri më i vjetër i njohur shqiptar i shtypur, [[Meshari]], u shkrua në vitin 1555 nga [[Gjon Buzuku]], një klerik [[Kisha Katolike|katolik]]. Në 1635, [[Frang Bardhi]] shkroi fjalorin e parë latinisht-shqip. Besohet se shkolla e parë shqipe është hapur nga françeskanët në vitin 1638 në [[Pllanë]]. Një nga fjalorët më të hershëm të gjuhës shqipe u shkrua në vitin 1693, i cili ishte një dorëshkrim i [[Gjuha italiane|gjuhës italiane]] i shkruar nga kapiten i detit malazez [[Julije Balović]] ''Pratichae Schrivaneschae'' dhe përmban një fjalor shumëgjuhësh me qindra fjalë të përdorura më shpesh në jetën e përditshme në italisht, Slavo-Illiririsht , Greqisht, shqipe dhe [[Gjuha turke|turke]].<ref>Pantić, Miroslav (1990). [https://books.google.com/books?id=G5FiAAAAMAAJ ''Književnost na tlu Crne Gore i Boke Kotorske od XVI do XVIII veka'']. Srpska književna zadruga. p. 98</ref> === Karakteristikat Proto-IE === Edhe pse shqipja është përmendur si "motra e çuditshme" për disa fjalë që nuk korrespondojnë me të afërmit e IE, ajo ka ruajtur shumë karakteristika proto-IE: për shembull, përemri demonstrative *''*ḱo-'' është stërgjyshor shqiptar ''ky/kjo'' dhe Anglisht ''he'', por jo në anglisht ''this'' apo rusisht ''etot.'' Shqipja krahasohet me gjuhët e tjera indo-evropiane më poshtë, por thekson se shqipja ka shfaqur disa raste të dukshme të domethënies semantike (si ''motër'' në vend të "nënës" ose kreditë latine, ''gjelbër'' dhe ''verdhë'' që janë kthyer në kuptim). {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |+Krahasimi me gjuhët tjera indo-evropiane !Shqip !! muaj !! i ri / e re !! nënë !! motër !! natë !! hundë !! tre !! i zi /e zezë !! i kuq / e kuqe !! i/e gjelbër/blertë !! i/e verdhë !! ujk |- ! colspan="13" style="text-align:center; background:#dedede;color:#000" | Tjera [[Gjuhët indo-evropiane|Gjuhë indo-evropiane]] |- | '''[[Sanskrit]]''' || māsa|| nava || mātṛ || svasṛ || nakti || nasa || tri || kāla || rudhira || hari || pīta || vṛka |- | '''[[Gjuha perse|Persisht]]''' || māh|| nou || mādar || xāhar || shab || damāg || se || siāh || sorkh || sabz || zard || gorg |- | '''[[Gjuha angleze|Anglisht]]''' || month || new || mother || sister || night || nose || three || black || red || green || yellow || wolf |- | '''[[Gjuha frënge|Frëngjisht]]''' || mois || nouveau || mère || sœur || nuit || nez || trois || noir || rouge || vert || jaune || loup |- | '''[[Gjuha latine|Latinisht]]''' || mēnsis || novus || māter || soror || nox || nasus || trēs || āter, niger || ruber || viridis || flāvus, gilvus || lupus |- | '''[[Gjuha rumune|Rumanisht]]''' || luna || nou/noi || mamă || soră || noapte || nas || trei || negru || roşu || verde || galben || lup |- | '''[[Gjuha italiane|Italisht]]''' || mese || nuovo || madre/mamma || sorella || notte || naso || tre || nero || rosso || verde || giallo || lupo |- | '''[[Gjuha irlandeze|Irlandisht]]''' || mí || nua || máthair || deirfiúr || oiche || srón || trí || dubh || dearg || glas, uaine || buí || mac tíre, faolchú |- | '''[[Gjuha uellsisht|Uellsisht]]''' || mis || newydd || mam || chwaer || nos || trwyn || tri || du (/di/) || coch, rhudd || gwyrdd, glas || melyn || blaidd |- | '''[[Gjuha letoneze|Letonisht]]''' || mēnesis || jauns || māte || māsa || nakts || deguns || trīs || melns || sarkans || zaļš || dzeltens || vilks |- | '''[[Gjuha greke|Greqishtja antike]]''' || μήν<br /> <small>mēn</small> || νέος<br /> <small>néos</small> || μήτηρ<br /> <small>mētēr</small> || αδελφή<br /> <small>adelphē</small> || νύξ<br /> <small>núx</small> || ῥίς<br /> <small>rhís</small> || τρεῖς<br /> <small>treĩs</small> || μέλας<br /> <small>mélas</small> || ἐρυθρός<br /> <small>eruthrós</small> || χλωρός<br /> <small>khlōrós</small> || ξανθός<br /> <small>xanthós</small> || λύκος<br /> <small>lúkos</small> |- | '''[[Gjuha bullgare|Bullgarisht]]''' || месец<br /> <small>mesec</small> || нов<br /> <small>nov</small> || майка<br /> <small>majka</small> || сестра<br /> <small>sestra</small> || нощ<br /> <small>nošt</small> || нос<br /> <small>nos</small> || три<br /> <small>tri</small> || черен<br /> <small>čeren</small> || червен<br /> <small>červen</small> || зелен<br /> <small>zelen</small> || жълт<br /> <small>žălt</small> || вълк<br /> <small>vălk</small> |- | '''[[Gjuha serbe|Serbisht]]''' || месец<br /> <small>mesec</small> || нов<br /> <small>nov</small> || мајка<br /> <small>majka</small> || сестра<br /> <small>sestra</small> || ноћ<br /> <small>noć</small> || нос<br /> <small>nos</small> || три<br /> <small>tri</small> || црн<br /> <small>crn</small> || црвен<br /> <small>crven</small> || зелен<br /> <small>zelen</small> || жут<br /> <small>žut</small> || вук<br /> <small>vuk</small> |- | '''[[Gjuha kroate|Kroatisht]]''' || mjesec || nov || majka || sestra || noć || nos || tri || crn || crven || zelen || žut || vuk |- | '''[[Gjuha lituane|Lituanisht]]''' || mėnesis/mėnuo|| naujas || mama || sesuo/sesė || naktis || nosis || trys || juoda || raudona || žalia || geltona || vilkas |} === Korrespondencat fonologjike shqiptare-PIE === Fonologjikisht, shqipja nuk është aq konservatore. Ashtu si shumë aksione të IE, ajo ka shkrirë dy seri të ndalimeve të shprehura (p.sh., të dyja *''d'' dhe *''dʰ'' u bënë ''d''). Përveç kësaj, ndalesa zanore tentojnë të zhduken midis zanoreve. Ekziston humbja pothuajse e plotë e rrokjeve përfundimtare dhe humbja shumë e gjerë e rrokjeve të tjera të padëshiruara (p.sh ''mik'' nga lat. ''amicus''). PIE *''o'' shfaqet si (gjithashtu si e nëse një zanore e përparme e lartë vijon), ndërsa *''ē'' dhe *''ā'' bëhen ''o'', dhe PIE *''ō'' shfaqet si ''e''. Të palatet, velaret dhe labiovelarët të gjitha mbeten të dallueshme përpara zanoreve të para, një ruajtje e gjetur ndryshe në gjuhët Luvian dhe në lidhje me Anatolinë. Kështu PIE, *''k'', dhe *''kʷ'' bëhen ''th'', ''q'' dhe ''s'', përkatësisht (para mbrapa zanoreve *''ḱ'' bëhet ''th'', ndërsa *''k'' dhe *''kʷ'' shkrihen si ''k'') Një tjetër ruajtje e shquar është ruajtja e fillimit * h4 si Alb. h (të gjitha laringjet e tjera zhduken krejtësisht).<ref>J. P. Mallory, Douglas Q. Adams, ''Encyclopedia of Indo-European Culture'' [Enciklopedia e kulturës indoevropiane] London: Fitzroy-Dearborn, 1997 [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BurimeteLibrave/1-884964-98-2|1-884964-98-2]], [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BurimeteLibrave/978-1-884964-98-5|978-1-884964-98-5]]</ref> {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve dybuzore indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*p |p |''*'''p'''ékʷo'' |'''''p'''jek''  |- |*b |b |''*sor'''b'''éi̯e/o''" |''gjer'''b'''''  |- |*bʰ |b |''*'''bʰ'''aḱeh₂'' |'''''b'''athë'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve dhëmbore indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*t |t |''*'''t'''úh₂'' |'''''t'''i''  |- |*d |d |''*'''d'''iHtis'' |'''''d'''itë''  |- | |dh |''*pér'''d'''e/o'' |''pjer'''dh'''''  |- | |g |''*'''d'''l̥h₁gʰós'' |'''''g'''jatë'' (tosk. dial. ''glatë'') |- |*dʰ |d |''*'''dʰ'''égʷʰe/o'' |'''''d'''jeg''  |- | |dh |''*gʰór'''dʰ'''os'' |''gar'''dh'''''  |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e qiellzoreve indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*ḱ |th |''*'''ḱ'''éh₁mi'' |'''''th'''em'' |- | |s |''*'''ḱ'''upo'' |'''''s'''up''  |- | |ç/c |''*'''ḱ'''entro'' |'''''ç'''andër''  |- |*ǵ |dh |''*'''ǵ'''ómbʰos'' |'''''dh'''ëmb'' |- | |d |''*'''ǵ'''ēusnō'' |'''''d'''ua''  |- |*ǵʰ |dh |''*'''ǵʰ'''edi̯e/o'' |'''''dh'''jes''  |- | |d |''*'''ǵʰ'''r̥sdʰi'' |'''''d'''rithë'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e grykoreve indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*k |k |''*'''k'''ágʰmi'' |'''''k'''am'' |- | |q |''*'''k'''lau-ei̯e/o'' |'''''q'''aj'' (Geg ''qanj'', Salamis ''kla'') |- |*g |g |''*h₃lí'''g'''os'' |''li'''g'''ë''  |- | |gj |''*h₁reu'''g'''e'' |''re'''gj'''''  |- |*gʰ |g |''*'''gʰ'''órdʰos'' |'''''g'''ardh'' |- | |gj |''*'''gʰ'''édni̯e/o'' |'''''gj'''ej''  (Geg ''gjêj'') |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve dhëmborevelare indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*kʷ |k |''*'''kʷ'''eh₂sleh₂'' |'''''k'''ollë''  |- | |s |''*'''kʷ'''éle/o'' |'''''s'''jell''  |- | |q |''*'''kʷ'''ṓd'' |'''''q'''ë'' |- |*gʷ |g |''*'''gʷ'''r̥'' |'''''g'''ur''  |- | |z |''*'''gʷ'''ērHu'' |'''''z'''or'' |- |*gʷʰ |g |''*dʰé'''gʷʰ'''e/o'' |''dje'''g'''''  |- | |z |''*h₁en-dʰo'''gʷʰ'''éi̯e/o'' |''nde'''z''''' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e fishkëllores indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*s |gj |''*'''s'''éḱstis'' |'''''gj'''ashtë''  |- | |h |''*no'''s'''ōm'' |''na'''h'''e'' |- | |sh |''*bʰreu'''s'''inos'' |''bre'''sh'''ër'' |- | |th |''*gʷé'''sd'''os'' |''gje'''th''''' |- | |h |''*'''sḱ'''i-eh₂'' |'''''h'''ije'' |- | |f |''*'''sp'''élnom'' |'''''f'''jalë''  |- | |sht |''*h₂o'''st'''i''  |''a'''sht''''' |- | |th |''*'''s'''uh₁s'' |'''''th'''i''  |- | |∅ |''h₁é'''s'''mi'' |''jam'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e sonorantëve indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*i̯ |gj |''*'''i̯'''ése/o'' |'''''gj'''esh''  |- | |j |''*'''i̯'''uHs'' |'''''j'''u''  |- | |∅ |''*bʰér'''i̯'''ō'' |''bie(r)'' |- | |h |''*streh₂'''i̯'''eh₂'' |''stro'''h'''ë''  |- |*u̯ |v |''*'''u̯'''oséi̯e/o'' |'''''v'''esh'' |- |*m |m |''*'''m'''eh₂tr-eh₂'' |'''''m'''otër'' |- |*n |n |''*'''n'''ōs'' |'''''n'''e'' |- | |nj |''*e'''n'''i-h₁ói-no'' |'''''nj'''ë''  |- | |∅/^ |''*pé'''n'''kʷe'' |''p'''e'''së'', geg. ''p'''ê'''s'' |- | |r |''*ǵʰeime'''n''''' |''dimë'''r''''' (geg. ''dimën'') |- |*l |l |''*h₃'''l'''ígos'' |'''''l'''igë'' |- | |ll |''*kʷé'''l'''e/o'' |''sje'''ll''''' |- |*r |r |''*'''r'''epe/o'' |'''''r'''jep'' |- | |rr |''*u̯'''r'''h₁ḗn'' |'''''rr'''unjë'' |- |*n̥ |e |''*h₁'''n̥'''men'' |'''''e'''mër'' |- |*m̥ |e |''*u̯iḱ'''m̥'''ti'' |(''një'')''z'''e'''t'' |- |*l̥ |uj |''*u̯'''ĺ̥'''kʷos'' |dial. ''u'''l'''k'' > ''ujk''  |- |*r̥ |ri, ir |''*ǵʰ'''r̥'''sdom'' |''d'''ri'''thë'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e laryngeals indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*h₁ |∅ |''*'''h₁'''ésmi'' |''jam'' |- |*h₂ |∅ |''*'''h₂'''r̥tḱos'' |''ari'' |- |*h₃ |∅ |''*'''h₃'''ónr̥'' |''ëndërr'' |- |*h4 |h |''*'''h₄'''órǵʰii̯eh₂'' |'''''h'''erdhe'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e zanoreve indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*i |i |''*s'''í'''nos'' |''gj'''i''''' |- | |e |''*du̯'''i'''gʰeh₂'' |''d'''e'''gë''  |- |*ī |i |''*d'''īH'''tis'' |''d'''i'''të'' |- |*e |e |''*p'''é'''nkʷe'' |''p'''e'''së'' (geg. ''pês'') |- | |je |''*u̯'''é'''tos'' |''v'''je'''t'' |- |*ē |o |''*ǵʰ'''ē'''sreh₂'' |''d'''o'''rë'' |- |*a |a |''*bʰ'''a'''ḱeh₂''- |''b'''a'''thë'' |- | |e |''*h₂'''é'''lbʰit'' |'''''e'''lb'' |- |*o |a |''*gʰ'''ó'''rdʰos'' |''g'''a'''rdh'' |- |*ō |e |''*h₂oḱt'''ō'''tis'' |''t'''e'''të''  |- |*u |u |''*s'''u'''pnos'' |''gj'''u'''më'' |- |*ū |y |''*s'''uH'''sos'' |''gj'''y'''sh'' |- | |i |''*m'''ū'''s'' |''m'''i''''' |} == Shqipja standarde == [[Skeda:AlbaniaPeriodical.jpg|parapamje|Gazeta Albania, botim i [[tetor]] [[1899]]]]Formimi i gjuhës letrare kombëtare të njësuar (gjuha standarde), si varianti më i përpunuar i gjuhës së popullit shqiptar, ka qenë një proces i gjatë, që ka filluar që në shekujt XVI-XVIII, por përpunimi i saj hyri në një periudhë të re, në shekullin XIX, gjatë [[Rilindja Kombëtare|Rilindjes Kombëtare]]. Në vitin 1824 [[Naum Veqilharxhi]] filloi punën për të krijuar [[Alfabeti shqip|alfabetin shqip]] dhe në vitin [[1844]] dhe 1845 u botua “[[Ëvetari|Evetar]]”-i. Vaqilharxhi ishte i pari që shprehu qëllimet e [[Rilindja Kombëtare|Rilindjes Kombëtare Shqiptare]] nëpërmjet traktatit të tij, parathënies së “Evetar”-it të parë dhe shumë shkrimeve të tjera.<ref>[http://www.panorama.com.al/veqilharxhi-babai-i-alfabetit-dhe-abetares-shqiptare/ Veqilharxhi,Babai i alfabetit dhe gjuhës shqipe]</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kosovarimedia.com/index.php/personalitete/37552-naum-veqilharxhi-1797-1846.html|title=Naum Veqilharxhi 1797-1846|url-status=dead|language=sq|access-date=7 dhjetor 2017|archive-date=19 mars 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319144133/http://kosovarimedia.com/index.php/personalitete/37552-naum-veqilharxhi-1797-1846.html}}</ref> Në programin e Rilindjes, mësimi dhe lëvrimi i gjuhës amtare, përpjekjet për pasurimin e saj dhe pastrimin nga fjalët e huaja dhe të panevojshme, zinin një vend qendror. Gjatë kësaj periudhe, u zhvillua një veprimtari e gjerë letrare, kulturore dhe gjuhësore. Në vitin 1879, u krijua “[[Shoqëria e të Shtypurit Shkronja Shqip|Shoqata e të shtypurit shkronja shqip]]”, që i dha një shtysë të re kësaj veprimtarie.<ref>[https://www.shqiperia.com/Shoqeria-e-te-Shtypurit-Shkronja-Shqip-(Shoqeria-e-Stambollit-1879).313/ Shoqeria e te Shtypurit Shkronja Shqip (Shoqeria e Stambollit 1879)]</ref> U hartuan gramatikat e para me synime normative dhe u bë hapi i parë për hartimin e një fjalori kombëtar i gjuhës shqipe, që është “[[Kostandin Kristoforidhi#Përkthime dhe vepra|Fjalori i Gjuhës Shqipe]]” i [[Kostandin Kristoforidhi]]t, i botuar pas vdekjes së autorit, më 1904. Gjatë periudhës së Rilindjes Kombëtare, u përvijuan dy variante letrare të kombit shqiptar<ref>http://modersmal.skolverket.se/albanska/index.php/component/content/article?id=76:prof-dr-bahri-beci-qmbi-disa-pikalpamje-palr-shqipaln-e-shkruarq{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref>, varianti letrar jugor dhe varianti letrar verior. U bënë gjithashtu, përpjekje për afrimin e këtyre varianteve dhe për njësimin e gjuhës letrare. Detyra e parë që duhej zgjidhur, ishte njësimi i alfabetit. Deri atëherë, shqipja ishte shkruar në disa alfabete: [[alfabeti latin]], [[alfabeti grek]], alfabeti turko-arab dhe alfabete të veçanta. Këtë detyrë e zgjidhi [[Kongresi i Manastirit]], i mbledhur më 14 deri më 22 nëntor të vitit 1908, në qytetin e [[Manastiri (qytet)|Manastirit]], që sot ndodhet në [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]]. Ne këtë Kongres, pas shumë diskutimesh, u vendos që të përdorej një alfabet i ri, i mbështetur tërësisht në alfabetin latin, i plotësuar me nëntë digrame ('''dh''', '''g'''j, '''ll''', '''nj''', '''rr''', '''sh''', '''th''', '''xh''', '''zh'''), dhe me dy shkronja me shenja diakritike ('''ç''', '''ë'''), është alfabeti që ka edhe sot në përdorim gjuha shqipe. Kongresi e la të lire edhe përdorimin e alfabetit të Stambollit, që kishte mjaft përhapje, por koha ja lëshoi vendin alfabetit të ri, që u paraqit në Kongres, pra alfabetit të sotëm. Një hap tjetër për njehsimin e gjuhës letrare shqipe, bëri [[Komisia Letrare Shqipe]], që u mblodh në [[Shkodra|Shkodër]] në vitin 1916. Komisioni nënvizoi si detyrë themelore lëvrimin e gjuhës letrare shqipe dhe zhvillimin e letërsisë shqiptare. Ky komision [[gjuhëtar]]ësh e [[Shkrimtarë shqiptar|shkrimtarësh]], krijuar nën pushtim-administrimin austro-hungarez, për të ndihmuar në formimin e një gjuhe letrare të përbashkët përmes afrimit të dy varianteve letrare në përdorim, vlerësoi të adaptojë idiomën gego-jugore të Elbasanit<ref name=":1" />, si një urë në mes [[Toskërishtja|toskërishtes]] dhe [[Gegërishtja|gegërishtes]] dhe përcaktoi disa rregulla për drejtshkrimin e tij, të cilat ndikuan në njësimin e shqipes së shkruar. Vendimet e Komisionit letrar shqip për gjuhën letrare e për drejtshkrimin e saj, u miratuan më vonë edhe nga Kongresi Arsimor i Lushnjës më 1920<ref>Zerdelia E., ''Kongresi arsimor i Lushnjës'', Tiranë : Morava, 2012.</ref> dhe vijuan te zbatoheshin duke fituar terren në zyrat e shtetit dhe në shkolla (sidomos shkollat fillore - Xhuvani për një kohë të gjatë ishte sekretar i përgjithshëm i Ministrisë së Arsimit)<ref name=":1" /> deri në [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore]]. Pas Luftës së Dytë Botërore, puna për njësimin e gjuhës letrare kombëtare (gjuhës standarde) dhe të drejtshkrimit të saj, nisi të organizohet nga [[Akademia e Shkencave e Shqipërisë|Instituti i Shkencave]]. U krijuan komisione të posaçme për hartimin e projekteve të drejtshkrimit. Kështu, u hartuan disa projekte në vitet 1948, 1951, 1953 e 1956. U organizuan gjithashtu, dy konferenca shkencore në vitin 1952, për të diskutuar për problemin e gjuhës letrare.<ref>http://www.gazetatema.net/2017/11/14/analiza-shqipja-dhe-zhvillimi-i-saj-konferenca-ne-jena-ja-cfare-i-terheq-te-huajt-tek-ajo/</ref> Më 1952, [[Lidhja e Shkrimtarëve (Tiranë)|Lidhja e Shkrimtarëve]] e vendosi që botimet të dilnin vetëm toskërisht, duke ngushtuar qerthullin e gegërishtes letrare vetëm tek letërsia artistike. Më [[1967]], u botua nga Instituti i Historisë dhe i Gjuhësisë, projekti i ri “[[Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe|Rregullat e drejtshkrimit të shqipes]]”. Ky projekt filloi të zbatohet në të gjithë hapësirën shqiptare, në [[Shqipëria|Republikën e Shqipërisë]], në [[Kosova|Kosovë]] dhe në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Ndërkohë, përpjekje për njehsimin e gjuhës letrare dhe për drejtshkrimn e saj bëheshin edhe në Kosovë. Në vitin 1968, u mblodh Konsulta Gjuhësore e Prishtinës<ref>{{Cite web|url=http://www.njekomb.com/?p=3715|title=Kopje e arkivuar|access-date=7 dhjetor 2017|archive-date=28 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028234212/http://www.njekomb.com/?p=3715|url-status=dead}}</ref>, e cila, e udhëhequr nga parimi “'''një komb-një gjuhë letrare'''”, vendosi që projekti i ortografisë i vitit 1968, posa të miratohej e të merrte formën zyrtare në [[Shqipëria|Republikën e Shqipërisë]], do të zbatohej edhe në Kosovë. Vendimet e kësaj Konsulte kanë qenë me rëndësi të jashtëzakonshme për njësimin e gjuhës letrare kombëtare shqipe. Projekti "[[Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe#Pika I e Rezolutës|Rregullat e drejtshkrimit të shqipes" i vitit 1967]], pas një diskutimi publik, ai u paraqit për diskutim në Kongresin e Drejtshkrimit të Shqipes, që u mblodh në [[Tirana|Tiranë]], në vitin 1972, i cili ka hyrë në historinë e gjuhës shqipe dhe të kulturës shqiptare, si Kongresi i njësimit të gjuhës letrare kombëtare. Kongresi i Drejtshkrimit të Shqipes, në të cilin morën pjesë delegatë nga të gjitha rrethet e Shqipërisë, nga Kosova, nga Maqedonia e Veriut dhe nga Mali i Zi dhe nga arbëreshët e Italisë, pasi analizoi të gjithë punën e bërë deri atëherë për njësimin e gjuhës letrare, miratoi një rezolutë, në të cilën përveç të tjerash, pohohet se “populli shqiptar ka tashmë një gjuhë letrare të njësuar”. Gjuha letrare kombëtare e njësuar (gjuha standarde), mbështetej kryesisht në variantin letrar të jugut, sidomos në sistemin fonetik por në të janë integruar edhe elemente të variantit letrar të veriut. Pas Kongresit të Drejtshkrimit, janë botuar një varg vepra të rëndësishme, që përcaktojnë normat e gjuhës standarde, siç janë "Drejtshkrimi i gjuhës shqipe" (1973), “Fjalori i gjuhës së sotme letrare" (1980), "[[Fjalor i shqipes së sotme|Fjalori i shqipes së sotme]]" (1984), "[[Fjalori drejtshkrimor i gjuhës shqipe (2011)|Fjalori drejtshkrimor i gjuhës shqipe]]" (1976), "Gramatika e gjuhës së sotme shqipe, I Morfologjia" (1995), "Gramatika e gjuhës së sotme shqipe, II Sintaksa" (1997). == Fonologjia == Standardi shqiptar ka 7 [[Zanoret|zanore]] dhe 29 [[Bashkëtingëlloret|bashkëtingëllore]]. Ashtu si [[gjuha angleze]], shqipja ka frikative dhëmbore / θ ð /, të cilat janë të rralla ndër-gjuhësore. Ato janë shkruar si th dhe dh, dhe të ngjashme me bashkëtingëlloret në fillim të anglishtes të hollë dhe kjo. Gegërishtja përdor zanoret e gjata dhe hundore, të cilat mungojnë në [[Toskërishtja|Toskërisht]] dhe zanorja e mesit qendrore është e humbur në fund të fjalës. [[Theksi në gjuhën shqipe|Theksi]] është i ngulitur kryesisht në rrokjen e fundit. == Gramatika == Kategoritë e gramatikës së shqipes janë shumë të afërme me gjuhët e tjera evropiane. Emrat tregojnë dukshëm gjininë, numrin, dhe pesë rasa. Një tipar i pazakonshëm është që emrat ndryshohen më tutje me prapashtesa për të treguar domethënien e caktuar apo pacaktuar: bukë, buka. Mbiemrat-përveç numëror dhe disa shprehje të caktuara sasie-dhe emrat e varur përcjellin emrin të cilin e modifikojnë; dhe ata janë të shquar në kërkimin e pjesëzës që i përcjell ata që pajtohen me emrin. Andaj, në “një burrë i madh, modifikohet nga i madh, i cili paraprihet nga i, i cili pajtohet me termin për “njeri”; gjithashtu në “dy burra të mëdhenj”, mëdhenj, forma mashkullore e shumësit nga i madh, përcjellë emrin burra dhe paraprihet nga një pjesëz që pajtohet me emrin. Foljet kanë numrin dhe një llojllojshmëri të formave të gjetura në Frëngjisht apo Italisht dhe janë mjaft të parregullta në formimin e rrënjëve të tyre. Shumësat e emrit po ashtu janë të dukshëm për parregullsitë në një numër të madh të tyre. Kur të përcaktohet një emër apo një i marrur si i njohur është kundrinori i drejtë, një përemër në rastin e vërtetë që përsëritë këtë informacion po ashtu duhet të futet në shprehjen e foljes; p.sh. I-a dhashë librin atij drejtpërdrejtë është “him-it I-gave the-book to-him, e cila në anglishten standarde do të ishte “I gave the book to him.”Në përgjithësi, gramatika dhe dallimet formale të shqipes na kujtojnë greqishten moderne dhe gjuhët romane, veçanërisht atë rumune. Tingujt sugjerojnë hungarishten apo greqishten, por gegërishtja me zanoret e saj hundore tingëllon më karakteristike. Gramatika e gjuhës shqipe është mjaft e komplikuar në krahasim me gjuhët e tjera indoevropiane. Gjuha shqipe ka 6 ose 5 rasa, emërore, gjinore, dhanore, kallëzore, rrjedhore dhe thirrore, e cila është hequr. Foljet janë mjaft të parregullta. Disa folje si "jap" e "ha", në kohën e shkuar dhe në pjesore ndryshojnë plotësisht në "dhënë" dhe "ngrënë". Foljet të cilat mbarojnë me "t" në vetën e tretë njejës, të kohës së kryer të thjeshtë, marrin dy "tt" p.sh ai "hesht" bëhet "ai heshtte", që shpesh gabimisht shkruhet "heshte". Fjalët në gjuhën shqipe ndiqen nga nyje të shumta, gjë që e bën të komplikuar edhe për folësit e gjuhës shqipe. Ka 27 forma të shumësit. Shumësi i emrave ndiqet nga prapashtesat por, edhe nga ndryshie brenda emrit, p.sh dash-desh, kal-kuaj,djalë-djemë etj. Disa emra asnjëjës nuk ndryshojnë fare, si p.sh nxënës-nxënës, fëmijë-fëmijë etj. == Fonetika == {{Kryesor| shqiptimi}} Transkriptimin në pasoj të përdorimit e '''[[Alfabeti Fonetik Ndërkombëtar|Alfabetit Fonetik Ndërkombëtar]]'''. {| class="wikitable" style="text-align:center"" |+ Alfabeti |- | [[A]] || [[B]] || [[C]] || [[Ç]] || [[D]] || [[DH]] || [[E]] || [[Ë]] | [[F]] || [[G]] || [[Gj]] || [[H]] || [[I]] || [[J]] || [[K]] || [[L]] || [[Ll]] || [[M]] | [[N]] || [[Nj]] || [[O]] | [[P]] || [[Q]] || [[R]] || [[Rr]] || [[S]] || [[Sh]] || [[T]] || [[Th]] || [[U]] || [[V]] || [[X]] | [[Xh]] || [[Y]] || [[Z]] || [[Zh]] |- | [[a]] || [[b]] || [[c]] || [[ç]] || [[d]] || [[dh]] || [[e]] || [[ë]] | [[f]] || [[g]] || [[gj]] || [[h]] || [[i]] || [[j]] || [[k]] || [[l]] || [[ll]] || [[m]] | [[n]] || [[nj]] || [[o]] | [[p]] || [[q]] || [[r]] || [[rr]] || [[s]] || [[sh]] || [[t]] || [[th]] || [[u]] || [[v]] || [[x]] | [[xh]] || [[y]] || [[z]] || [[zh]] |- | {{SAPI|a}} || {{SAPI|b}} || {{SAPI|ʦ}} || {{SAPI|ʧ}} || {{SAPI|d}} || {{SAPI|ð}} || {{SAPI|ɛ}} || {{SAPI|ə}} | {{SAPI|f}} || {{SAPI|g}} || {{SAPI|ɟ}} || {{SAPI|h}} || {{SAPI|i}} || {{SAPI|j}} || {{SAPI|k}} || {{SAPI|l}} || {{SAPI|ɫ}} || {{SAPI|m}} | {{SAPI|n}} || {{SAPI|ɲ}} || {{SAPI|ɔ}} | {{SAPI|p}} || {{SAPI|c}} || {{SAPI|ɾ}} || {{SAPI|r}} || {{SAPI|s}} || {{SAPI|ʃ}} || {{SAPI|t}} || {{SAPI|θ}} || {{SAPI|u}} || {{SAPI|v}} || {{SAPI|ʣ}} | {{SAPI|ʤ}} || {{SAPI|y}} || {{SAPI|z}} || {{SAPI|ʒ}} |} === Tabela nyjëtimore e bashkëtingëlloreve të gjuhës shqipe<ref>{{Cite book|last=Beci|first=Bahri|title=Fonetika e gjuhës shqipe|publisher=EDFA|year=2004|location=Tiranë|pages=44|language=sq}}</ref> === {| class="wikitable" |+ ! rowspan="2" |Mënyra e nyjëtimit ! colspan="11" |Vendi i nyjëtimit |- ! !Dybuzore !Buzodhëmbore !Ndër-dhëmbore !Dhëmbore ! colspan="2" |Alveolare !Qiellzore-alveolare !Qiellzore !Velare !Laringale |- | rowspan="2" |'''Mbylltore''' |''të shurdhëta'' |'''p''' | | |'''t''' | colspan="2" |'''c''' |'''ç''' |'''q''' |'''k''' | |- |''të zëshme'' |'''b''' | | |'''d''' | colspan="2" |'''x''' |'''xh''' |'''gj''' |'''g''' | |- | rowspan="2" |'''Fërkimore''' |''të shurdhëta'' | |'''f''' |'''th''' | | colspan="2" |'''s''' |'''sh''' | | |'''h''' |- |''të zëshme'' | |'''v''' |'''dh''' | | colspan="2" |'''z''' |'''zh''' |'''j''' | | |- |'''Hundore''' | |'''m''' | | | | colspan="2" |'''n''' | |'''nj''' | | |- |'''Anësore''' | | | | |'''ll''' | colspan="2" |'''l''' | | | | |- | rowspan="2" |'''Dridhëse''' |''një dridhëse'' | | | | | colspan="2" |'''r''' | | | | |- |''shumë dridhëse'' | | | | | colspan="2" |'''rr''' | | | | |- |'''Pozicioni i majës së gjuhës''' | |'''↓''' |'''↓''' |'''↑''' |'''↑''' |'''↑''' |'''↓''' |'''↑''' |'''↓''' |'''↓''' |'''↓''' |- | colspan="4" |'''Organi nyjëtimor''' | colspan="2" |'''Majore''' '''(apikale)''' | colspan="2" |'''Para-shpinore''' '''(predorsale)''' |'''Majore''' '''(apikale)''' |'''Shpinore''' '''(dorsale)''' | colspan="2" | |} == Fjalori dhe kontaktet me gjuhët e tjera == Edhe pse shqipja ka pranuar huazime nga fqinjët, po ashtu tregon jashtëzakonisht disa dëshmi të kontaktit me Greqishten e lashtë; Si e tillë është Gegërisht mokën (Toskërisht mokër), nga Greqishtja mekhane’. Kontaktet e afërta me Romakët japin shumë huazime latine — mik nga Latinishtja amicus, këndoj nga cantare. Përveç kësaj, huazimet e tilla të fjalëve në Shqip vërtetohen nga ngjashmëritë në zhvillimin e Latinishtes së folur në Ballkan dhe Rumani, një gjuhë e Romantizmit Ballkanik. Për shembull, Latinisht paludem u kthye në padulem dhe pastaj padure në Rumani dhe pastaj pyll në Shqip, të dyja me kuptim të modifikuar. Anasjelltas, rumanishtja po ashtu i ndan disa terma vendorë jo-latinishte me Shqipen — p.sh. Rumanisht brad, Shqip bredh. Andaj këto dy gjuhë reflektojnë kontakte të veçanta historike të kohëve të hershme. Komunikimet e hershme me barbarët me sa duket kontribuuan fjalën "tirq" (nga bashkimi i vjetër “thigh-breech), përderisa huazimet me kontaktet e hershme Sllave mund të atribuojnë në kontaktet kulturore gjatë 500 viteve të kaluara me Venedikasit, Osmanët, Grekët (deri në jug), dhe Sllavët (deri në lindje). Një numër i favorshëm i tipareve — p.sh. formimi i kohës së ardhshme dhe shprehjes së emrit – janë të ndara nga gjuhët tjera të Ballkanit por kanë një origjinë dhe zhvillim të pakuptueshëm, ku ndoshta ne te ardhmen mund të nxirët sekreti kodik i ndërtimit të tyre; Shqipja apo forma e sajë e hershme, shumë lehtë mund të jetë burimi për të zbërthyer mënyrën e ndërtimit te gjuhës se pare universale para çarjeve të mëdha dialektore dhe me vone shendrimit te tyre ne gjuhe te veçanta. Studimi i tipareve të tilla regjionale në Ballkan është bërë një rast klasik për hulumtimi mbi fenomenin e përhapjes së gjuhës. == Alfabeti == [[Alfabeti shqip]] ka tridhjetë e gjashtë shkronja dhe nga to shtatë zanore: A, E, Ë, I, O, U, Y, dhe 29 [[Bashkëtingëlloret|bashkëtingëllore]]: B, C, Ç, D, Dh, F, G, Gj, H, J, K, L, Ll, M, N, Nj, P, Q, R, Rr, S, Sh, T, Th, V, X, Xh, Z, Zh. Rreshtat e mësiperme i përkasin versionit zyrtar të përkufizimit të Alfabetit Shqip. Versioni i saktë është dhe duhet të jetë ky: [[Alfabeti shqip]] ka 27 shkronja dhe 9 grupshkronja ([[digrafi]]) bashkëtingëlluese që së bashku përbëjnë 36 tingujt e Gjuhës Shqipe të folur. Ndahen në: shtatë zanore: A, E, Ë, I, O, U, Y, në 20 bashkëtingëllore: B, C, Ç, D, F, G, H, J, K, L, M, N, P, Q, R, S, T, V, X, Z, dhe në 9 tinguj: Dh, Gj, Ll, Nj, Rr, Sh, Th, Xh, Zh. Këta 36 tinguj studiohen së bashku në Shkollën Fillore dhe njihen gjithshmërisht që aty e tutje si [[Alfabeti shqip]]. [[Alfabeti]] modern, i vendosur në [[Kongresi i Manastirit|Kongresin e Manastirit]] në vitin [[1908]], është i bazuar në atë [[Alfabeti Latin|Latin]]. [//upload.wikimedia.org/wikipedia/sq/d/d3/Alfabeti_Shqip.ogg Dëgjoni shqiptimin e alfabetit] (Skedar ne formatin [[Ogg Vorbis]], madhësia 146KB). == Veçori tipologjike të shqipes së sotme standarde == Nga ana strukturore, paraqitet sot si një gjuhë sintetiko-analitike, me një mbizotërim të tipareve sintetike dhe me një prirje drejt analitizmit. Një pjesë e mirë e tipareve të saj fonetike dhe gramatikore, janë të trashëguara nga një periudhë e lashtë indoevropiane, një pjesë tjetër janë zhvillime te mëvonshme. Shqipja ka sot një sistem fonologjik të vetin, që përbëhet nga shtatë fonema zanore dhe 29 fonema bashkëtingëllore. Shkruhet me alfabet latin të caktuar në vitin 1908 në Kongresin e Manastirit. Alfabeti i shqipes ka 36 shkronja, nga të cilat 25 janë të thjeshta (a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, s, t, u, v, x, y, 9 janë bigrame (dh, gj, ll, nj, rr, sh, th, xh, zh)) dhe 2 me shkronja diakritike (ë, ç). Shqipja ka theks intensiteti dhe përgjithësisht të palëvizshëm gjate fleksionit. Në shumicën e rasteve, sidomos në sistemin emëror, theksi bie në rrokjen e parafundit. Shqipja ka një sistem të zhvilluar (të pasur) formash gramatikore, ka një sistem lakimi binar: lakimin e shquar dhe të pashquar, ruan ende mirë format rasore (ka pesë rasa), sistemin prej tri gjinish (mashkullore, femërore dhe asnjanëse), kjo e fundit po shkon drejt zhdukjes, mbahet vetëm në një kategori të veçantë emrash foljorë, të tipit: të shkruarit, të menduarit, etj. Sistemi emëror ka trajtë të shquar dhe të pashquar dhe për pasojë, edhe lakim të shquar e të pashquar; nyja shquese është e prapavendosur si në rumanisht dhe në bullgarisht; ka nyje të përparme te emrat në rasën gjinore (i, e malit) dhe te mbiemrat e nyjshëm (i mirë, i vogël, etj)., te emrat asnjanës të tipit të folurit, etj. Përvec fleksionit me mbaresa të veçanta, shqipja njeh edhe fleksionin e brendshëm (dash ~ desh, marr ~ merr); ka dy tipe strukturorë mbiemrash të ngjashëm (i madh, i ndershëm) dhe të panyjshëm (trim, besnik). Te numërorët përdor kryesisht sistemin decimal (dhjetë, tridhjetë, pesëdhjetë), por ruan edhe sistemin vigezimal (njëzet, dyzet); numërorët e përberë nga 11-19, formohen duke vënë numrin e njësheve përpara, parafjalën mbë dhe pastaj dhjetëshet (njëmbëdhjetë, dymbëdhjetë, etj) si në rumanisht dhe në gjuhët sllave. Sistemi foljor paraqitet mjaft i larmishëm. Shqipja ka një sistem të pasur formash mënyrore dhe kohore, një pjesë të e cilave janë të trashëguara nga një periudhë e hershme, një pjesë janë kryer gjatë evolucionit të saj historik. Folja ka gjashtë mënyra; (dëftore, lidhore, kushtore, habitore, dëshirore, urdhërore) dhe tri forma të pashtjelluara (pjesore, paskajore dhe përcjellore). Koha e ardhshme ndërtohet në mënyre analitike, me dy forma: me do (forma e foljes dua) + lidhore (do të punoj) dhe me foljen ndihmëse kam + paskajore (kam për të punuar). Rendi i fjalëve në fjali është përgjithësisht i lirë, por më i zakonshmi është rendi: kryefjalë + folje + objekt. Leksiku përbëhet nga fjalë me preardhje vendase e nga fjalë të huazuara. Fjalët me burim vendas trashëgohen nga periudha e lashtë indoevropiane (ditë, natë, dimër, motër, jani, etj.), ose janë formuara më vonë, me mjete të shqipes (ditor, dimëror, i përnatshëm). Për fjalët e huazuara qe disa mendojnë vijnë nga gjuhët e popujve me të cilët shqiptarët kanë pasur marrëdhënie gjatë shekujve, greqishtja e vjetër dhe e re, latinishtja e gjuhët romane, gjuhët sllave, turqishtja, frëngjishtja, është një proces i gjate ne diskutim dhe analizim. Kjo për arsyen e thjeshte sepse burimi i pare i tyre dyshohet se është përsëri gjuha shqipe e folur. Metodat e krahasimit ne shkencën e Entomologjisë nuk janë akoma ne nivelin e saktësisë se duhur përderisa nuk arrihet te zbërthehet ne njësinë minimale kuptimi logjik i simbolo-shkronjave te alfabetit grek dhe atij latin. == Përhapja e gjuhës shqipe == Shqipja flitet sot nga më se gjashtë milionë vetë në Republikën e Shqipërisë, në Kosovë, në viset shqiptare të Maqedonisë së Veriut, të Malit të Zi, të Serbisë jugore, si dhe në viset e Çamërisë në Greqi. Shqipja flitet gjithashtu, në ngulimet shqiptare në Itali, në Greqi, në Bullgari, në Ukrainë, si dhe në shqiptarë të mërguar në viset e ndryshme të botës para Luftës se Dytë Botërore dhe në këtë dhjetëvjeçarin e fundit. Gjuha shqipe mësohet dhe studiohet në disa universitete dhe qendra albanologjike në bote, si në Paris, Romë, Napoli, Kozencë, Palermo, Shën Pjetërburg (Leningrad), Pekin, München, Bukuresht, Selanik, Sofie, etj. == Studimet për gjuhën shqipe == Gjuha dhe kultura e shqiptarëve, lashtësia dhe karakteri origjinal i tyre, kanë tërhequr prej kohësh vëmendjen e studiuesve të huaj dhe shqiptarë që në shekullin XVIII dhe më parë. Në mënyrë të veçantë, gjuha, historia dhe kultura e shqiptarëve, tërhoqi vëmendjen e botës gjermane. Me të u mor edhe një filozof i madh, siç ishte [[Gotfried Leibniz]], që punoi një shekull para lindjes së gjuhësisë krahasimtare. Ai mendonte, se studimi krahasues i gjuhëve ishte themelor për të ndërtuar një histori universale të botës, për ta kuptuar dhe për ta shpjeguar atë. Në disa letra, qe ai i shkruante një bibliotekari të Bibliotekës Mbretërore të Berlinit, në fillim të shekullit XVIII, shprehet edhe për natyrën dhe prejardhjen e gjuhës shqipe dhe pas disa luhatjeve, arriti në përfundimin, se shqipja është gjuha e ilirëve të lashtë. Megjithatë, studimet shkencore për gjuhën shqipe, si dhe për shumë gjuhë të tjera, nisën pas lindjes së gjuhësisë historike-krahasuese nga mesi i shekullit XIX. Një nga themeluesit e kësaj gjuhësie, dijetari gjerman Franz Bopp, arriti të provonte që në vitin 1854, se shqipja bënte pjesë në familjen e gjuhëve indoevropiane dhe se zinte një vend të veçantë në këtë familje gjuhësore. Pas tij, studiues të tjerë, si G. Meyer, H. Pedersen, N. Jokli, studiuan aspekte të ndryshme të leksikut dhe të strukturës gramatikore të gjuhës shqipe. G. Meyer do të hartonte që në vitin 1891 një Fjalor etimologjik të Gjuhës shqipe (Etymologisches Wörterbuch der albanesischen Sprache, Strasburg 1891), i pari fjalor i këtij lloji për shqipen. Përveç këtyre, një varg i madh gjuhëtarësh të huaj, si F. Miclosich, G. Weigand, C. Tagliavini, St. Man, E. Hamp, A. Desnickaja, H. Ölberg, H. Mihaescu, W. Fredler, O. Bucholtz, M. Huld, G. B. Pellegrini, etj. kanë dhënë kontribute të shënuara për studimin e historisë së gjuhës shqipe, të problemeve që lidhen me prejardhjen e saj, me etimologjinë, fonetikën dhe gramatikën historike, si edhe në studimin e gjendjes së sotme të shqipes. Ndërkohë, krahas studimeve për gjuhën shqipe të albanologëve të huaj, lindi dhe u zhvillua edhe gjuhësia shqiptare. Ajo i ka fillimet e saj që në shekullin XVII, kur Frang Bardhi botoi të parin fjalor të gjuhës shqipe “Dictionarium Latino-Epiroticum” (1635). Gjatë Rilindjes Kombëtare u botuan disa gramatika të gjuhës shqipe. Kështu, në vitin 1864, Dhimitër Kamarda, nga arbëreshët e Italisë, botoi veprën “Laggio della grammatica comparata sulla lingua albanese”, Livorno 1864, vëll.II “L’Apendice al saggio dalla gramatica comparata sulla lingua albanese”, Prato 1866. Më 1882, Kostandin Kristoforidhi botoi “Gramatikën e gjuhës shqipe” dhe më 1806, Sami Frashëri botoi “Shkronjëtoren e gjuhës shqipe”, dy vepra gjuhësore të rëndësishme të shekullit XIX për gramatologjinë e gjuhës shqipe. Nga fundi i shekullit XIX, Kostandin Kristoforidhi përgatiti edhe një “Fjalor të gjuhës shqipe”, i cili u botua në vitin 1904 dhe përbën veprën më të rëndësishme të leksikografisë shqiptare, që u botua para Luftës se Dytë Botërore. Në vitin 1909, botohet Fjalori i shoqërisë “Bashkimi”. Pas shpalljes së Pavarësisë, u botuan një varg gramatikash dhe fjalorë dygjuhësh, për të plotësuar nevojat e shkollës dhe të kulturës kombëtare. Në fushën e gramatikës u shqua sidomos Prof. Dr. Aleksandër Xhuvani. Aleksandër Xhuvani (1880-1961) kreu studimet e larta në Universitetin e Athinës. Veprimtaria e tij për studimin e gjuhës shqipe dhe arsimin kombëtar, e nisi që gjatë periudhës së Rilindjes Kombëtare. Bëri një punë të madhe për pajisjen e shkollës sonë me tekste të gjuhës shqipe, të letërsisë, të pedagogjisë dhe të psikologjisë. Drejtoi e punoi për hartimin e udhëzuesve drejtshkrimorë në vitet 1949, 1951, 1954, 1956. Pati një veprimtari të gjerë në fushën e pastërtisë së gjuhës shqipe e të pasurimit të saj dhe botoi veprën “Për pastërtinë e gjuhës shqipe” (1956). Bashkëpunoi me profesorin Eqrem Çabej, për hartimin e veprave “Parashtesat” (1956) dhe “Prapashtesat e gjuhës shqipe” (1962), trajtesa themelore në fushën e fjalëformimit të gjuhës shqipe. Ai botoi gjithashtu edhe një varg punimesh monografike për pjesoren, paskajoren dhe parafjalët e gjuhës shqipe. Ai ishte njohës i mirë dhe mbledhës i pasionuar i visarit leksikor të gjuhës së popullit. Fjalët dhe shprehjet e mbledhura, u botuan pjesërisht pas vdekjes, në formën e një fjalori. Përgatiti një botim të dytë të “Fjalorit të gjuhës shqipe” të Kristoforidhit (1961). Vepra e plotë e tij, e projektuar në disa vëllime, ende nuk është botuar. Në vitin 1980 është botuar vëllimi i parë. Një zhvillim më të madh njohu gjuhësia shqiptare në gjysmën e dytë të shekullit XX, kur u krijuan edhe institucione shkencore të specializuara, si Universiteti i Tiranës, Universiteti i Prishtinës dhe Akademia e Shkencave, Universiteti i Shkodrës, më vonë, Universiteti i Elbasanit, Universiteti i Gjirokastrës, Universiteti i Vlorës, Universiteti i Tetovës, etj. Gjatë kësaj periudhe, u hartuan një varg veprash përgjithësuese nga fusha të ndryshme të gjuhësisë. Në fushën e leksikologjisë dhe të leksikografisë, përveç studime leksikologjike, u hartuan edhe një varg fjalorësh të gjuhës shqipe dhe fjalori dygjuhësh, nga të cilët, më kryesorët janë: “Fjalori i gjuhës shqipe” (1954), “Fjalori i gjuhës së sotme shqipe” (1980), “Fjalori i shqipes së sotme” (1984), “Fjalori drejtshkrimor i gjuhës shqipe” (1976), “Drejtshkrimi i gjuhës shqipe” (1973), etj. Kohët e fundit kanë dalë edhe “Fjalor frazeologjik i gjuhës shqipe” (2000) dhe “Fjalor frazeologjik ballkanik” (1999). Në fushën e dialektologjisë është bërë përshkrimi e studimi i të gjithë të folurave të shqipes dhe është hartuar “Atlasi dialektologjik i gjuhës shqipe”, një vepër madhore që pritet të dalë së shpejti nga shtypi. Është bërë gjithashtu, studimi i fonetikës dhe i strukturave gramatikore të gjuhës shqipe përmes studimeve të veçanta dhe përmes gramatikave të ndryshme, niveleve të ndryshme, nga të cilat, më e plota është “Gramatika e gjuhës shqipe” I Morfologjia (1995), II Sintaksa (1997), hartuar nga Akademia e Shkencave, në bashkëpunim me Universitetin e Tiranës, me kryeredaktor Mahir Domin. Një vend të gjerë në studimet gjuhësore të këtij gjysmëshekulli, kanë zënë problemet e historisë së gjuhës shqipe, problemet e etnogjenezës së popullit shqiptar e të gjuhës shqipe, të etimologjisë, të fonetikës dhe të gramatikës historike, etj. Disa nga veprat themelore në këto fusha janë: "Studime etimologjike në fushë të shqipes” në 7 vëllime, nga E.Çabej; “Meshari” i Gjon Buzukut (E.Çabej); “Gramatika historike e gjuhës shqipe” (Sh. Demiraj); “Fonologjia historike e gjuhës shqipe” (Sh. Demiraj); “Gjuhësia ballkanike” (Sh. Demiraj), etj. Eqrem Çabej (1908-1980). Studiuesi më i shquar i historisë së gjuhës shqipe dhe një nga personalitetet më në zë të kulturës shqiptare. Pasi bëri studimet e para në vendlindje (Gjirokastër), studimet e larta i kreu në Austri, në fushën e gjuhësisë së krahasuar indoevropiane. Pas mbarimit të studimeve, kthehet në atdhe dhe fillon veprimtarinë shkencore e arsimore në vitet ’30 të këtij shekulli dhe punoi në këto fusha për një gjysëm shekulli, duke lënë një trashëgimi të pasur shkencore. Eqerem Çabej solli dhe zbatoi në gjuhësinë shqiptare metodat dhe arritjet shkencore të gjuhësisë evropiane, duke kontribuar shumë në ngritjen e nivelit shkencor të studimeve gjuhësore shqiptare. Eqerem Cabej punoi shumë në disa fusha të dijes, por u shqua sidomos në fushën e historisë së gjuhës, në trajtimin e problemeve të origjinës së gjuhës shqipe, të autoktonisë së shqiptarëve e të etimologjisë dhe të filologjisë së teksteve të vjetra. Veprat themelore të tij janë: “Studime etimologjike në fushë të shqipes”, në shtatë vëllime, I “Hyrje në historinë e gjuhës shqipe”, II “Fonetikë historike” (1958), “Meshari i Gjon Buzukut” (1968), “Shqiptarët midis perëndimit dhe lindjes” (1944). Ai është bashkautor edhe në një varg veprash në fushën e gjuhës së sotme, siç janë: “Fjalor i gjuhës shqipe” (1954), “Rregullat e drejtshkrimit të gjuhës shqipe” (1972), “Fjalori drejtshkrimor”. Përveç veprave, ai ka botuar një varg studimesh në revista shkencore brenda e jashtë vendit dhe ka mbajtur dhjetëra referate e kumtesa në kongrese e konferenca kombëtare e ndërkombëtare, të cilat kanë bërë të njohura arritjet e gjuhësisë shqiptare në botë, duke rritur kështu prestigjin e saj. Veprat e Prof. Eqrem Çabej janë botuar në tetë vëllime, në Prishtinë, me titullin “Studime gjuhësore”. Me veprimtarinë e shumanshme shkencore e me nivel të lartë, Eqrem Çabej ndriçoi shumë probleme të gjuhës shqipe dhe të kulturës shqiptare, duke argumentuar lashtësinë dhe origjinën ilire të saj, vitalitetin e saj ndër shekuj dhe marrëdhëniet me gjuhët dhe kulturat e popujve të tjerë. Gjatë kësaj periudhe, gjuhësia shqiptare zgjidhi edhe problemin e gjuhës shqipe letrare kombëtare, të njësuar me çështjet teorike të së cilës është marrë veçanërisht prof. Androkli Kostallari. Në kuadrin e punës që është bërë në fushën e gjuhësisë normative dhe të kulturës së gjuhës, janë hartuar dhe një numër i madh fjalorësh terminologjikë për degë të ndryshme të shkencës e të teknikës. Përveç veprave të shumta që janë botuar në fushën e gjuhësisë, veprimtaria e gjuhësisë studimore e studiuesve shqiptarë pasqyrohet në botimin e disa revistave shkencore, nga të cilat më kryesoret sot, janë: “Studime filologjike” (Tiranë); “Gjuha shqipe” (Prishtinë); “Studia albanica” (Tiranë); “Jehona” (Shkup); etj. Studime te rëndësishme mbi gjuhën shqipe janë bërë nga gjuhëtarë në Kosovë, Maqedoninë e Veriut, Mal i Zi, ku janë botuar një numër i konsiderueshëm veprash mbi historinë e gjuhës shqipe, fonetikën, gramatikën, leksikun etj. Prof. Idriz Ajeti shquhet për kontributin e veçantë që ka dhënë në këtë fushë. Kontribut të veçantë për gjuhen shqipe kanë dhenë edhe shqiptaret e vendosur në Itali, të njohur si “[[arbëreshë|Arbëresh]]”. Disa nga figurat më të shquara të gjuhësisë shqiptare të këtyre dy shekujve të fundit, janë: [[Dhimitër Kamarda]] (arbëresh i Italisë), [[Kostandin Kristoforidhi]], [[Sami Frashëri]], Aleksandër Xhuvani, [[Eqerem Çabej]], [[Selman Riza]], [[Kostaq Cipo]], [[Mahir Domi]], [[Shaban Demiraj]], [[Androkli Kostallari]], [[Idriz Ajeti]], [[Gjovalin Shkurtaj]] etj. Ekziston një qasje e re studimore që tregon origjinën e lashtë te gjuhes duke përdorur së bashku logjikën, filozofinë dhe etimologjinë. Pionieri në këtë qasje të re është [[Petro Zheji]] i cili përfundoi punën e tij unike me librin e tij të fundit "Roli mesianik i shqipes" botuar në vitin 2015. Ai prezanton një mënyrë të re të klasifikimit të gjuhëve, në semantike dhe simbolike. Ai mendon se gjuha e vetme simbolike e mbijetuar është gjuha shqipe, me ane te simboleve te gjuhes shqipe ne mund të copëtojmë secilen fjale te cdo gjuhe dhe të gjejmë kuptimin e saj motivues në të. Për të demonstruar teorinë e tij ai merr 863 shembuj në shumë gjuhë: Kineze, Sanskritishte, Anglishte, Rusishte, Hindishte, Turqishte, Greqishte, Latinishte, Hebraishte, Gjermanishte, proto-gjermanishte, italishte, japoneze, indonezishte dhe persishte. Rrënjët primordiale të gjuhës shqipe u mbuluan edhe në librin e tij "Libri i aforizmave" i botuar në vitin 2012.<ref>Balliu, Suadela (2015-03-21), [http://www.arberianews.com/petro-zheji-nje-profet-per-gjuhen-shqipe/ Petro Zheji, një profet për gjuhën shqipe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180127083900/http://www.arberianews.com/petro-zheji-nje-profet-per-gjuhen-shqipe/ |date=27 janar 2018 }}, Arberia News</ref> === Bibliografia === * Ajeti, Idriz. “La présence de l’albanais dans les parlers des populations slaves de la Péninsule balkanique à la lumière de la langue et de la toponymie”, ''[[Studia Albanica]]'' 2 (1968): 131–6. * Ajeti, Idriz. “Për historinë e marrëdhënieve të hershme gjuhësore shqiptare-sllave”, ''[[Studime Filologjike]]'' 4 (1972): 83–94 (reprint in ''Gjurmime albanologjike – Seria e shkencave filologjike II – 1972''. Prishtina: 1974, fq.&nbsp;33–44). * Arapi, Inna. ''Der Gebrauch von Infinitiv und Konjunktiv im Altalbanischen mit Ausblick auf das Rumänische''. Hamburgu: Kovač, 2010. * Areddu, Alberto G.,"Un'ipotesi balcanica per il Nuragico", ''[[Quaderni di Semantica]]'' X, 2024. * Banfi, Emanuele. ''Linguistica balcanica''. Bolonja: Zanichelli, 1985. * Banfi, Emanuele. ''Storia linguistica del sud-est europeo: Crisi della Romània balcanica tra alto e basso medioevo''. Milano: Franco Angeli, 1991. * Bonnet, Guillaume. ''Les mots latins de l’albanais''. Parisi/Montreali: L'Harmattan, 1998. * [[Franz Bopp|Bopp, Franz]]. “Über das Albanesische in seinen verwandtschaftlichen Beziehungen”, in ''Königliche Preußische Akademie der Wissenschaften. Abhandlungen der philosophisch-historischen Klasse''. Berlin: J. Stargardt, 1855, fq.&nbsp;459–549. * Boretzky, Norbert. ''Der türkische Einfluss auf das Albanische''. 2 vëll. vëll. 1: ''Phonologie und Morphologie der albanischen Turzismen''; vël. 2: ''Wörterbuch der albanischen Turzismen''. Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 1975. * Buchholz, Oda & Wilfried Fiedler. ''Albanische Grammatik''. Lajpcigu: VEB Verlag Enzyklopädie, 1987. * [[Eqrem Çabej|Çabej, Eqrem]]. “Disa probleme themelore të historisë së vjetër të gjuhës shqipe”, ''Buletin i Universitetit Shtetëror të Tiranës. Seria e Shkencave Shoqërore'' 4 (1962): 117-148 (In German''Studia Albanica'' 1 (1964)) * Çabej, Eqrem. “Zur Charakteristik der lateinischen Lehnwörter im Albanischen”, ''Revue roumaine de linguistique'' 7, vol. 1 (1962): 161–99 (In Albanian “Karakteristikat e huazimeve latine të gjuhës shqipe”, ''Studime Filologjike'' 2 (1974): 14-51) * Çabej, Eqrem. “Rreth disa çështjeve të historisë së gjuhës shqipe”, ''Buletin i Universitetit Shtetëror të Tiranës. Seria e Shkencave Shoqërore'' 3 (1963): 69-101. (In Romanian ''Studii și cercetări lingvistiche'' 4 (1954)) * Çabej, Eqrem. “Mbi disa rregulla të fonetikës historike të shqipes”, ''Studime Filologjike'' 2 (1970): 77-95 (In German “Über einige Lautregeln des Albanischen”, ''[[Die Sprache]]'' 18 (1972): 132–54) * Çabej, Eqrem. “L'ancien nom national des albanais”, ''Studia Albanica'' 1 (1972): 1-40. * Çabej, Eqrem. “Problemi i vendit të formimit të gjuhës shqipe”,''Studime Filologjike'' 4 (1972): 3-27. * Çabej, Eqrem. ''Studime etimologjike në fushë të shqipes''. 7 vëll. Tiranë: Akademia et Shkencave e Republikës Popullore të Shqipërisë, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, 1976–2014. * Camaj, Martin. ''Albanische Wortbildung''. Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 1966. * Camaj, Martin. ''Albanian Grammar''. Trans. Leonard Fox. Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 1984. * Camarda, Demetrio. ''[https://books.google.com/books?id=YWQCAAAAQAAJ&printsec=frontcover&dq=Saggio+di+grammatologia+comparata+sulla+lingua+albanese&cd=2#v=onepage&q&f=false Saggio di grammatologia comparata sulla lingua albanese]''. Livorno: Successore di Egisto Vignozzi, 1864. * Camarda, Demetrio. ''[https://books.google.com/books?id=syYTAAAAYAAJ&pg=PT238&dq=Appendice+al+Saggio+di+grammatologia+sulla+lingua+albanese&cd=2#v=onepage&q&f=false Appendice al saggio di grammatologia comparata sulla lingua albanese]''. Prato, 1866. * Campbell, George L., ed. ''Compendium of the World's Languages'', bot. i 2-të. Vol. 1: ''Abaza to Kurdish'', s.v. “Albanian”. Londra/Nju Jork: Routledge, 2000, pp. 50–7. * [[Wacław Cimochowski|Cimochowski, Wacław]]. “Recherches sur l'histoire du sandhi dans la langue albanaise”, ''Lingua Posnaniensis'' 2 (1950): 220–55. * Cimochowski, Wacław. “Des recherches sur la toponomastique de l'Albanie”, ''Lingua Posnaniensis'' 8 (1960): 133–45. * Cimochowski, Wacław. “Pozicioni gjuhësor i ilirishtes ballkanike në rrethin e gjuhëve indoevropiane”, ''Studime Filologjike'' 2 (1973). * Demiraj, Bardhyl. ''Albanische Etymologien: Untersuchungen zum albanischen Erbwortschatz''. Amsterdam–Atlanta: Rodopi, 1997. * [[Shaban Demiraj|Demiraj, Shaban]]. “Albanian”, in ''[https://books.google.com/books?id=vwUMNCYbLL0C&printsec=frontcover&dq=The+Indo-European+Languages,+Anna+Giacalone+Ramat+and+Paolo+Ramat&hl=en&ei=RoLuS4jZL4T78Ab9x9D9Cg&sa=X&oi=book_result&ct=book-thumbnail&resnum=1&ved=0CCkQ6wEwAA#v=onepage&q&f=false The Indo-European Languages]''. Edited by Anna Giacalone Ramat dhe Paolo Ramat. Londra/Nju Jork: Routledge, 1998, fq. 480–501. * Demiraj, Shaban. ''Gramatikë historike e gjuhës shqipe'', bot. i 2-të i përmbledhur, Tirana: Akademia e Shkencave e Shqipërisë, 2015 (bot. i parë, 1986). * Demiraj, Shaban. ''Gjuha shqipe dhe historia e saj''. Tirana: Shtëpia botuese e librit universitar, 1988. * Demiraj, Shaban. ''Fonologjia historike e gjuhës shqipe''. (Akademia e Shkencave e Shqiperise. Instituti i Gjuhesise dhe i Letersise). Tirana: TOENA, 1996. * Demiraj, Shaban. ''Prejardhja e shqiptarëve në dritën e dëshmive të gjuhës shqipe''. Tirana: Shkenca, 1999. * De Simone, Carlo. “Gli illiri del Sud. Tentativo di una definizione”, ''Iliria'' 1 (1986). * Desnickaja, Agnija. ''Albanskij jazyk i ego dialekty''. Leningrad: Nauka, 1968. * Desnickaja, Agnija. “Language Interferences and Historical Dialectology”, ''Linguistics'' 113 (1973): 41–57. * Desnickaja, Agnija. ''Osnovy balkanskogo jazykoznanija''. Leningrad: Nauka, 1990. * [[Mahir Domi|Domi, Mahir]]. “Prapashtesa ilire dhe shqipe, përkime dhe paralelizma”, ''Studime Filologjike'' 4 (1974). * Domi, Mahir. “Considérations sur les traits communs ou parallèles de l'albanais avec les autres langues balkaniques et sur leur étude”, ''Studia Albanica'' 1 (1975). * Fortson IV, Benjamin W. “Albanian”, in ''[https://books.google.com/books?id=5hOtPBF6XWwC&printsec=frontcover&dq=%27Indo-European+Language+and+Culture:++An+Introduction%27&cd=1#v=onepage&q&f=false Indo-European Language and Culture: An Introduction]'', bot. i 2-të. Malden: Wiley-Blackwell, 2010, fq. 446–58 (bot. i parë 2004, fq.&nbsp;390–9). * Gjinari, Jorgji. “Për historinë e dialekteve të gjuhës shqipe”,''Studime Filologjike'' 4 (1968). * Gjinari, Jorgji. “Mbi vazhdimësinë e ilirishtes në gjuhën shqipe”,''Studime Filologjike'' 3 (1969). * Gjinari, Jorgji. “Struktura dialektore e shqipes e parë në lidhje me historinë e popullit”, ''Studime Filologjike'' 3 (1976). * Gjinari, Jorgji. “Dëshmi të historisë së gjuhës shqipe për kohën dhe vendin e formimit të popullit shqiptar”, ''Studime Filologjike''3 (1982). * Gjinari, Jorgji. ''Dialektologjia shqiptare''. Prishtina: Universiteti, 1970. * Gjinari, Jorgji, Bahri Beci, Gjovalin Shkurtaj dhe Xheladin Gosturani, ''Atlasi dialektologjik i gjuhës shqipe'', vëll. 1, Napoli: Università degli Studi di Napoli L’Orientali, 2007. * [[Eric P. Hamp|Hamp, Eric P.]], “Albanian”, në ''Encyclopedia of language and linguistics'', 2 vëll., redaktuar nga R. E. Asher, Oksford: Pergamon, 1994, fq.&nbsp;1:65–7. * Huld, Martin E., ''Basic Albanian etymologies''. Columbus (Ohio): Slavica Publishers, 1984. * Katičić, Radoslav. ''Ancient languages of the Balkans''. 2 vols. Haga/Parisi: Mouton, 1976. * Kopitar, Jernej K. “Albanische, walachische und bulgarische Sprache”, ''Jahrbücher der Literatur (Wien)'' 46 (1829): 59–106. * [[Paul Kretschmer|Kretschmer, Paul]]. ''[https://books.google.com/books?id=f00TAAAAYAAJ&printsec=frontcover&dq=Einleitung+in+die+Geschichte+der+griechischen+Sprache&cd=1#v=onepage&q&f=false Einleitung in die Geschichte der griechischen Sprache]''. Göttingen, 1896. * Kretschmer, Paul. “Sprachliche Vorgeschichte des Balkans”,''Revue internationale des études balkaniques'' 2, no. 1 (1935): 41–8. * Lloshi, Xhevat. “Substandard Albanian and Its Relation to Standard Albanian”, in ''Sprachlicher Standard und Substandard in Südosteuropa und Osteuropa: Beiträge zum Symposium vom 12.-16. Oktober 1992 in Berlin''. Edited by Norbert Reiter, Uwe Hinrichs & Jirina van Leeuwen-Turnovcova. Berlini: Otto Harrassowitz, 1994, fq.&nbsp;184–94. * Lloshi, Xhevat. “Albanian”, in ''Handbuch der Südosteuropa-Linguistik''. Edited by Uwe Hinrichs. Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 1999, fq.&nbsp;277–99. * Lloshi, Xhevat. ''[https://books.google.com/books?id=9_gXTda0HS8C&pg=PA191&dq=gjuha+letrare+dhe+gjuha+standarde#v=onepage&q&f=false Rreth alfabetit të shqipes: me rastin e 100-vjetorit të Kongresit të Manastirit]''. Skopje–Prishtina–Tiranë: Logos-A, 2008. * [[Maximilian Lambertz|Lambertz, Maximilian]]. ''Lehrgang des Albanischen''. 3 vols., vol. 1: ''Albanisch-deutsches Wörterbuch''; vol. 2: ''Albanische Chrestomathie''; vol. 3: ''Grammatik der albanischen Sprache''. Berlin: [[Deutscher Verlag der Wissenschaften]] 1954; Berlin 1955; Halle an der Saale 1959. * [[J. P. Mallory|Mallory, J.P.]] & [[Douglas Q. Adams|D. Q. Adams]]. “Albanian language”, në ''Encyclopedia of Indo-European culture''. Londra: Fitzroy Dearborn, 1997, fq.&nbsp;8–11. * Matzinger, Joachim. “Die Albaner als Nachkommen der Illyrier aus der Sicht der historischen Sprachwissenschaft”, në ''Albanische Geschichte: Stand und Perspektiven der Forschung''. Edited by Oliver Jens Schmitt & Eva Frantz. Mynihu: R. Oldenburg Verlag, 2009, fq.&nbsp;13–35. * Matzinger, Joachim. “Der lateinisch-albanische Sprachkontakt und seine Implikationen für Vorgeschichte des Albanischen und der Albaner”, në ''Südosteuropäische Romania: Siedlungs-/Migrationsgeschichte und Sprachtypologie''. Edited by Wolfgang Dahmen et al. Tybingen: Narr Verlag, 2012, fq.&nbsp;75–103. * Mayer, Anton. ''Die Sprache der alten Illyrier''. 2 vëll. Vjena: Österreichische Akademie der Wissenschaften, 1957/1959. * Mann, Stuart E. ''An Albanian Historical Grammar''. Hamburgu: Helmut Buske, 1977. * [[Gustav Meyer|Meyer, Gustav]]. “[https://books.google.com/books?id=E-IGAAAAQAAJ&printsec=frontcover&dq=Albanesische+Studien&cd=1#v=onepage&q&f=false Albanesische Studien I. Die Pluralbildungen der albanesischen Nomina]”, in ''Sitzungsberichte der philosophisch-historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften'' 104 (1883): 257–362. * [[Franc Miklošič|Miklošič, Franz]]. ''Albanische Forschungen''. 2 vols., vol. 1: ''Die slavischen Elemente im Albanischen''; vol. 2: ''Die romanischen Elemente im Albanischen''. Vjena: Karl Gerold's Sohn, 1870. * Mihăescu, Haralambie. “Les éléments latins de la langue albanaise”, ''Révue des études sud-est européennes'' 4 (1966): 5–33, 323–53. * Mihăescu, Haralambie. ''La langue latine dans le sud-est de l’Europe''. Bukureshti: Editura Academiei; Parisi: Les Belles Lettres, 1978. * Newmark, Leonard, Philip Hubbard dhe Peter Prifti, ''Standard Albanian: A Reference Grammar for Students''. Stanford: Stanford University Press, 1982. * Ölberg, Hermann. “Einige Uberlegungen zur Autochtonie der Albaner auf der Balkanhalbinsel”, in ''Akten der internationalen albanologischen Kolloquiums, Innsbruck, 1972, zum Gedächtnis an Norbert Jokl''. Edited by Hermann M. Ölberg. Innsbruck: Institut für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck, 1977. * Ölberg, Hermann. “Kontributi i gjuhësisë për çështjen e atdheut ballkanik të shqiptarëve”, ''Studime Filologjike'' 3 (1982). * Omari, Anila. ''Marrëdhëniet gjuhësore shqiptaro-serbe''. Tiranë: Botimet albanologjike, 2012. * Pedersen, Holger. “Bidrag til den albanesiske Sproghistorie”, ''Festskrift til Vilhelm Tomsen''. Kopenhaga: Gyldendal, 1894, fq.&nbsp;246–57. * Pedersen, Holger. “Albanesisch”, ''Kritischer Jahrbericht'' 9, vol. 1 (1905): 206–17. Erlangen (1909). * Pellegrini, Giovan Battista. “I rapporti linguistici interadriatici e l’elemento latino dell’albanese”, ''Abruzzo'' 19 (1980): 31-71. * Pellegrini, Giovan Battista. “Disa vëzhgime mbi elementin Latin të shqipes” [Some observations on the Latin element of the Albanian language], ''Studime Filologjike'' 3 (1982); (in Italian) “Alcune osservazioni sull’elemento latino dell’albanese”, ''Studia Albanica'' 1983: 63–83. * Pellegrini, Giovan Battista. ''Avviamento alla linguistica albanese''. Edizione rinnovata. Rende: Università degli studi della Calabria, Centro editoriale e librario, 1997. * Pisani, Vittore. “L’albanais et les autres langues indo-européennes”, in ''Mélanges Henri Grégoire II''. Brukseli, 1950, fq.&nbsp;519–38; reprint in ''Saggi di linguistica storica: Scritti scelti''. Torino: Rosenberg & Sellier, 1959, fq.&nbsp;96–114. * Pisani, Vittore. “Les origines de la langue albanaise, questions de principe et de méthode”, ''Studia Albanica'' 1 (1964): 61–8. * Pisani, Vittore. “Sulla genesi dell'albanese”, in ''Akten der internationalen albanologischen Kolloquiums, Innsbruck, 1972, zum Gedächtnis an Norbert Jokl''. Edited by Hermann M. Ölberg. Innsbruck: Institut für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck, 1977, fq.&nbsp;345–66. * [[Vladimir Orel|Orel, Vladimir]]. ''Albanian Etymological Dictionary''. Leida: Brill, 1998. * Orel, Vladimir. ''[https://books.google.com/books?id=xvKH56aT5mEC&printsec=frontcover&dq=Concise+Historical+Grammar+of+the+Albanian+Language&cd=1#v=onepage&q&f=false A Concise Historical Grammar of the Albanian Language: Reconstruction of Proto-Albanian]''. Leida: Brill, 2000. * Price, Glanville (red.), ''Encyclopedia of the Languages of Europe'', s.v. “Albanian”, Oksford: Blackwell, 1998, fq. 4–8. * Riza, Selman. ''Studime albanistike''. Prishtina 1979. * Rusakov, Alexander. “Albanian”, në ''The Indo-European Languages'', bot. i 2-të. Edited by Mate Kopović. Londra/Nju Jork: Routledge, 2014, fq.&nbsp;552–608. * Schumacher, Stefan dhe Joachim Matzinger, ''Die Verben des Altalbanischen: Belegwörterbuch, Vorgeschichte und Etymologie'', Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 2013. * Svane, Gunnar, ''Slavische Lehnwörter im Albanischen'', Århus: Aarhus University Press, 1992. * Tagliavini, Carlo. ''La stratificazione del lessico albanese: Elementi indoeuropei''. Bolonja: Casa editrice Prof. Riccardo Pàtron, 1965. * Thumb, Albert. “Altgriechische Elemente des Albanesischen”,''[[Indogermanische Forschungen]]'' 26 (1909): 1–20. * Topalli, Kolec. ''Theksi në gjuhën shqipe''. Tiranë: Shtëpia Botuese Enciklopedike, 1995. * Topalli, Kolec. ''Fonetika historike e gjuhës shqipe''. Tiranë: Shtëpia Botuese Dituria, 2007. * Topalli, Kolec. ''Sistemi foljor i gjuhës shqipe''. Plejad, Tiranë 2010. * Topalli, Kolec. ''Gramatikë historike e gjuhës shqipe''. Qendra e Studimeve Albanologjike, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, Tiranë 2011. * Topalli, Kolec. ''Fjalor etimologjik i gjuhës shqipe''. Durrës: Jozef, 2017. * von Hahn, Johann Georg. ''Albanesische Studien''. 3 vëll. Jena: F. Mauko, 1854. * [[Calvert Watkins|Watkins, Calvert]]. “Proto-Indo-European: Comparison and Reconstruction”, in ''The Indo-European Languages''. Edited by Anna Giacalone Ramat & Paolo Ramat. Londra-Nju Jork: Routledge, 1998, pp. 25–73. * Ylli, Xhelal. ''Das slawische Lehngut im Albanischen''. 2 vëll., vëll. 1: ''Lehnwörter''; vëll. 2: ''Ortsnamen''. Mynihu: Otto Sagner, 1997/2000. * Ylli, Xhelal dhe Andrej N. Sobolev. ''Albanskii gegskii govor sela Muhurr''. Mynihu: Biblion Verlag, 2003. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/3-932331-36-2|3-932331-36-2]] * Zheji, Petro. ''Roli mesianik i shqipes: shembja e Kullës së Babelit''. Tiranë: UET Press, 2015. * Zheji, Petro. ''Libri i aforizmave''. Tiranë: Media Print, 2012. ISBN 9789928080813. == Referime == {{Reflist|3}} == Shiko dhe këtë == {{Wiktionary}} {{Libri|Gjuha jonë|Gjuha jonë}}– Libër didaktik për mësimin e gjuhës shqipe * [[SQ Spell Checker]] * [[Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe]] * [[Toskërishtja]] * [[Gegërishtja]] * [[Arbërishtja (Itali)]] * [[Arbërishtja (Greqi)]] * [[Gjuha ilire]] == Vegla elektronike == * [http://www.fjalori.shkenca.org/ Fjalori i Gjuhës së Sotme Shqipe, online me rreth 40.000 fjalë.] * [https://web.archive.org/web/20180601063511/http://drejtshkrimi.net/ Drejtshkrimi i gjuhës shqipe] * [http://www.shkenca.org/k6i/index_sq.html Fjalor i gjuhës shqipe për programet Aspell dhe Ispell] * [http://vargmal.org/shqip Prektora 1 - Përshtatje shqip e tastierës për Windows XP (ë, ç, é, â, ô)] * [http://www.learnalbanianlanguage.com/ Mësoni gjuhen shqipe online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517030921/http://www.learnalbanianlanguage.com/ |date=17 maj 2008 }} * [https://addons.mozilla.org/en-US/firefox/addon/5485/ Fjalor drejtshkrimor i gjuhës shqipe për Firefox dhe Thunderbird (530.000 fjalë e trajta fjalësh)] * [https://web.archive.org/web/20110403021518/http://www.portashqipe.com/gjuha_shqipe/ Porta Shqipe | Gjuha Shqipe] [[Kategoria:Gjuha shqipe| ]] [[Kategoria:Gjuhë në Shqipëri]] [[Kategoria:Gjuhë në Kosovë]] [[Kategoria:Gjuhë në Maqedoni të Veriut]] [[Kategoria:Gjuhë në Mal të Zi]] [[Kategoria:Gjuhë në Itali]] [[Kategoria:Gjuhë indo-evropiane|Shqip]] [[Kategoria:Gjuhë të Europës]] 966tpr7hd9mc5mycs6j0czh9fava8ya 3027818 3027817 2026-08-25T01:26:28Z Torvalu4 40844 /* Korrespondencat fonologjike shqiptare-PIE */ 3027818 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = shqip / arbërisht | nativename = | pronunciation = {{IPA|sq|ʃcip||sq-shqip.oga}}<br />{{IPA|sq|ˈɟuha ˈʃcipɛ|}}<br />{{IPA|sq|aɾbəˈɾiʃt|}} | states = {{Plainlist| * [[Languages of Albania|Albania]] * [[Languages of Kosovo|Kosovo]] * [[Languages of Greece|Greece]] * [[Languages of Italy|Italy]] * [[Languages of Montenegro|Montenegro]] * [[Languages of North Macedonia|North Macedonia]] * [[Languages of Serbia|Serbia]] }} | ethnicity = [[Albanians]] | speakers = 7.5 million | date = 2017 | ref = {{sfn|Rusakov|2017|p=552}}<ref name="KlBrFr1800"/> | familycolor = Indo-European | fam2 = [[Albanoid]] | ancestor = [[Proto-Indo-European language|Proto-Indo-European]] | ancestor2 = [[Proto-Albanian language|Proto-Albanian]] | dia1 = [[Gheg Albanian|Gheg]] (<small>[[Arbanasi dialect|Arbanasi]] · [[Istrian Albanian|Istrian]]{{extinct}} · [[Upper Reka dialect|Upper Reka]] · [[Gheg Albanian#Malsia Albanian|Malsia e Madhe]]</small>) | dia2 = [[Tosk Albanian|Tosk]] (<small>[[Arbëresh language|Arbëresh]] · [[Arvanitika]] · [[Cham Albanian dialect|Cham]] · [[Lab Albanian dialect|Lab]]</small>) | listclass = flatlist | script = {{ubl|[[Latin script|Latin]] ([[Albanian alphabet]])|[[Albanian Braille]]}} | nation = {{ubl|{{flag|Albania}}|{{flag|Kosovo}}|{{flag|North Macedonia}} <small>(co-official)</small>|{{flag|Montenegro}} <small>(co-official)</small><ref>{{cite book|url=http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=187544|title=Constitution of Montenegro|chapter-url=http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=187544#LinkTarget_1506|chapter=Language and alphabet Article 13|publisher=[[WIPO]]|date=19 tetor 2007|quote=Serbian, Bosnian, Albanian and Croatian shall also be in the official use.}}</ref>}} | minority = {{ubl|{{flag|Italy}}<ref name="Franceschini533534">{{harvnb|Franceschini|2014|pp=533–534 [https://books.google.com/books?id=wKnnBQAAQBAJ&pg=PT536]}}</ref>|{{flag|Serbia}}<ref>{{cite web|url=http://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/Report/EvaluationReports/SerbiaECRML2_en.pdf|title=Application of the Charter in Serbia|publisher=European Charter for Regional or Minority Languages|date=11 qershor 2013|pages=4–5, 9}}</ref>|{{flag|Croatia}}<ref name="Franceschini546">{{cite book|last=Franceschini|first=Rita|chapter=Italy and the Italian-Speaking Regions|editor-last=Fäcke|editor-first=Christiane|title=Manual of Language Acquisition|year=2014|publisher=Walter de Gruyter GmbH|isbn=978-3-11-039414-6|url=https://books.google.com/books?id=zM_mBQAAQBAJ&q=Manual+of+Language+Acquisition&pg=PA1|page=546}}</ref>|{{flag|Romania}}<ref>{{cite web|title=Reservations and Declarations for Treaty No.148 – European Charter for Regional or Minority Languages|url=http://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/148/declarations?p_auth=63PpH3zN|website=Council of Europe|access-date=3 dhjetor 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208122308/http://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/148/declarations?p_auth=63PpH3zN|archive-date=8 dhjetor 2015}}</ref>}} | agency = [[Academy of Sciences of Albania]]<br />[[Academy of Sciences and Arts of Kosovo]] | iso1 = sq | iso2b = alb | iso2t = sqi | lingua = 55-AAA-aaa to 55-AAA-ahe (25 varieties) | iso3 = sqi | lc1 = aae | ld1 = [[Arbëresh language|Arbëresh]] | lc2 = aat | ld2 = [[Arvanitika]] | lc3 = aln | ld3 = [[Gheg Albanian|Gheg]] | lc4 = als | ld4 = [[Tosk Albanian|Tosk]] | glotto = alba1267 | glottorefname = Albanian | map = Albanian language map en.svg | mapcaption = The [[Albanian dialects|dialects]] of the Albanian language in Southern Europe.<ref name="Northern Tosk Albanian">{{Cite journal|last1=Coretta|first1=Stefano|title=Northern Tosk Albanian|last2=Riverin-Coutlée|first2=Josiane|last3=Kapia|first3=Enkeleida|last4=Nichols|first4=Stephen|journal=Journal of the International Phonetic Association|year=2022|volume=53|issue=3|location=Illustration of the IPA|pages=1–23|doi=10.1017/S0025100322000044|doi-access=free|hdl=20.500.11820/ebce2ea3-f955-4fa5-9178-e1626fbae15f|hdl-access=free}}</ref>{{NoteTag|The map does not indicate where the language is majority or minority.}} | notice = IPA }} '''Gjuha shqipe''' (ose thjesht '''shqipja''', historikisht ''gjuha arbëreshe'', ''arbërishtja'' ose ''gjuha'' ''arbërore'') është gjuhë dhe [[Gjuha e izoluar|degë e veçantë]] e [[Gjuhët indo-evropiane|familjes indo-evropiane]] që flitet nga rreth 15-25 milionë njerëz në botë,<ref>[http://www.ethnologue.com/18/language/sqi/ Gjuha shqipe] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) [http://www.ethnologue.com/18/language/aae/ Arbërishtja(Itali)] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) [http://www.ethnologue.com/18/language/aat/ Arbërishtja(Greqi)] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) [http://www.ethnologue.com/18/language/aln/ Gegërishtja] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) [http://www.ethnologue.com/18/language/als/ Toskërishtja] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) </ref> Kjo gjuhë kryesisht përdoret në [[Shqipëria|Shqipëri]], [[Kosova|Kosovë]] dhe [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]], por edhe në zona të tjera të [[Evropa Juglindore|Europës Juglindore]] ku ka një [[Shqiptarët|popullsi shqiptare]], duke përfshirë [[Mali i Zi|Malin e Zi]] dhe [[Lugina e Preshevës|Luginën e Preshevës]]. Shqipja është [[gjuha zyrtare]] e [[Shqipëria|Shqipërisë]] dhe [[Kosova|Kosovës]], gjuhë bashkë-zyrtare e [[Maqedonia e Veriut|Maqedonisë së Veriut]] si dhe një nga gjuhët zyrtare e [[Mali i Zi|Malit të Zi]]. Bashkësitë shekullore që flasin dialektet shqiptare mund të gjenden të shpërndara në [[Kroacia|Kroaci]] ([[Arbëreshët në Zarë]]), [[Greqia|Greqi]] ([[Arbëreshët në Greqi]], [[Çamëria|Çamëri]] dhe disa bashkësi në rajonet e [[Maqedonia Perëndimore|Maqedonisë Perëndimore]] dhe [[Shqiptarët e Trakës|Trakës Perëndimore]])<ref>Euromosaic project (2006). [http://www.uoc.edu/euromosaic/web/document/albanes/fr/i2/i2.html "L'arvanite/albanais en Grèce"] (Në Frangjisht). Brussels: [[Komisioni Evropian|European Commission]]. Marrë 2016-12-05.</ref>, [[Italia|Itali]] ([[Arbëreshët në Itali|Arbëreshët]] në [[Gjeografia e Italisë|Italinë Jugore]],<ref>[https://web.archive.org/web/20120121173237/http://www.minorityrights.org/1617/italy/albanians.html "WEB Arkiva"]. Arkivuar nga [http://www.minorityrights.org/1617/italy/albanians.html the original] në 21 Janar 2012. Marrë 2012-01-02.</ref> [[Sicilia|Sicili]] dhe [[Kalabria|Kalabri]]) si dhe në [[Rumania|Rumani]] dhe [[Ukraina|Ukrainë]]<ref>[http://www.albanianlanguage.net/ "Robert Elsie"]. Gjuha Shqipe. 25 nëntor 1972. Marrë 17 Janar 2017.</ref>. Ndodh po ashtu edhe në [[Mërgata shqiptare|diasporën e madhe shqiptare]].[[File:Idioma albanés.png|thumb|250px|Shpërndarja e gjuhës shqipe]] Shqipja, si gjuhë moderne, përfaqëson një degë më vete në familjen e [[Gjuhët indo-evropiane|gjuhëve indo-evropiane]]. Shkruhet me [[Alfabeti latin|shkronja latine]]. Gjuha shqipe përfshin gjuhën standarde ose gjuhën e njësuar letrare shqipe, e cila u miratua në [[Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe|Kongresin e Drejtshkrimit të Shqipes]] në vitin 1972 në [[Tirana|Tiranë]], dhe të gjitha dialektet, nëndialektet e të folurat që fliten nga shqiptarët. Gjuha shqipe ka dy dialekte kryesore: [[Gegërishtja|gegërishten]], [[toskërisht]]en, dhe një kronolekt: arbërishten. Fjalori i shqipes ka huazime nga [[greqishtja e lashtë]], si dhe një numër shumë të lartë nga [[latinishtja]]; huazimet pastaj vazhdojnë nga [[Gjuhët sllave|gjuhët sllavo-jugore]], [[greqishtja]] dhe [[Turqishtja osmane|osmanishtja]], si dhe nga [[italishtja]] e [[frëngjishtja]] dhe gjuhë të tjera. Në kohët e fundit gjithnjë e më shumë vijnë duke u shtuar huazimet nga [[anglishtja]]. == Shpërndarja gjeografike == {{Kryesor|Shqiptarët|Shpërndarja e shqiptarëve}} Është gjuha amtare e 2,765,610 njerëzve në [[Shqipëria|Shqipëri]] (v. 2011<ref>{{Cite web|url=http://www.instat.gov.al/media/180938/1.1.15.xls|title=Censusi në Shqipëri 2011|url-status=dead|language=sq|access-date=19 korrik 2016|archive-date=9 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309072923/http://www.instat.gov.al/media/180938/1.1.15.xls}}</ref>), 1,644,865 në [[Kosova|Kosovë]] (v. 2011<ref>{{Cite web|url=http://ask.rks-gov.net/sq/rekos2011?download=333:te-dhenat-kryesore|title=Censusi në Kosovë 2011|language=sq|access-date=19 korrik 2016|archive-date=7 korrik 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160707130744/https://ask.rks-gov.net/sq/rekos2011?download=333:te-dhenat-kryesore|url-status=dead}}</ref>), 507,989 në [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]] (v. 2002<ref>[http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf Censusi në Maqedoni 2002]</ref>), 176,293 në [[Zvicra|Zvicër]] (v. 2013<ref>{{cite web|url=http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/05/blank/key/sprachen.html|format=XLS|title=Ständige Wohnbevölkerung ab 15 Jahren 1) nach Hauptsprache, 2013|date=2015|publisher=Statistik Schweiz|location=Neuchâtel, Switzerland|accessdate=24 tetor 2015|language=de}}</ref>), rreth 66,000 në [[Turqia|Turqi]] (v. 2014<ref>[[ethnologue:als|Ethnologue – ALS]]</ref>), 63,835 në [[Serbia|Serbi]] (v. 2002<ref>[http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/Popis2011/Knjiga4_Veroispovest.pdf Censusi në Serbi 2002]</ref>), 32,671 në [[Mali i Zi|Mal të Zi]] (v. 2011<ref>[http://monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje(1).pdf Censusi në Mal të Zi 2011]</ref>), 23,820 në [[Kanadaja|Kanada]] (v. 2011) 17,069 në [[Kroacia|Kroaci]] (v. 2011<ref>{{Cite web|url=http://www.dzs.hr/Hrv_Eng/publication/2012/SI-1469.pdf|title=Censusi në Kroaci 2011|access-date=19 korrik 2016|language=en|archive-date=22 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422013934/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/publication/2012/SI-1469.pdf|url-status=dead}}</ref>), rreth 10,000 në [[Rumania|Rumani]] (v. 2009<ref>[http://ec.europa.eu/languages/policy/language-policy/documents/euromosaic-romania_en.pdf Euromosaic Romania 2009]</ref>), 7,177 në Slloveni (v. 2002<ref>{{Cite web|url=http://www.stat.si/popis2002/en/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&st=9|title=Population by mother tongue, Slovenia, Census 1991 and 2002|language=en|access-date=19 korrik 2016|archive-date=18 prill 2013|archive-url=https://archive.today/20130418153814/http://www.stat.si/popis2002/en/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&st=9|url-status=dead}}</ref>), 4,925 në [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnjë dhe Hercegovinë]] (v. 1991<ref>[http://www.oscebih.org/documents/osce_bih_doc_2011022813425011cro.pdf Leonard Valenta NACIONALNE MANJINE U BOSNI I HERCEGOVINI]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref>), 1,740 në [[Ukraina|Ukrainë]] (v. 2001<ref>[http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/nationality_population/nationality_1/s5/?botton=cens_db&box=5.1W&k_t=00&p=0&rz=1_1&rz_b=2_1%20%20&n_page=1 The distribution of the population by nationality and mother tongue] – UKRAINE 2001</ref>) e në [[Mërgata shqiptare|vende të tjera]] si dhe ka rreth 100,000 folës të [[arbërishtja (Itali)|arbërishtes]] në [[Italia|Itali]] dhe rreth 50,000 folës të [[arbërishtja (Greqi)|arbërishtes]] në [[Greqia|Greqi]] (v. 2007).<ref>[[ethnologue:aae|Arbërishtja e Italisë]] 2007</ref><ref>[[ethnologue:aat|Arbërishtja e Greqisë]] 2007</ref> === Ballkan === Shqipja është [[gjuha zyrtare]] e [[Shqipëria|Shqipërisë]],<ref>[http://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/sq/al/al057sq.pdf KUSHTETUTA E REPUBLIKËS SË SHQIPËRISË] – wipo.int</ref> dhe e [[Kosova|Kosovës]].<ref>[http://www.kryeministri-ks.net/repository/docs/Kushtetuta.e.Republikes.se.Kosoves.pdf KUSHTETUTA E REPUBLIKËS SË KOSOVËS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170829043131/http://www.kryeministri-ks.net/repository/docs/Kushtetuta.e.Republikes.se.Kosoves.pdf |date=29 gusht 2017 }} – kryeministri-ks.net/</ref> Në [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]] shqipja është gjuhë zyrtare në [[Njësitë administrative e Maqedonisë së Veriut|komunat]] ku shqiptarët përbëjnë më shumë se 20% të popullsisë. Shqipja është gjuha e dytë më e folur në [[Greqia|Greqi]] ([[Arbërishtja (Greqi)|Arbërishtja]] dhe [[Dialekti Çam|Çamërishtja]]). Gjuha shqipe është në përdorim zyrtar në katër komuna në [[Mali i Zi|Mal të Zi]] ([[Ulqini|Ulqin]],<ref>{{Cite web|url=http://www.ul-gov.me/upload/document/20191206_statuti_i_komuns_s_ulqinit_2019_20191206_120238.pdf|title=Statuti i Komunës së Ulqinit|language=sq|access-date=16 maj 2020|archive-date=16 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200516133049/http://www.ul-gov.me/upload/document/20191206_statuti_i_komuns_s_ulqinit_2019_20191206_120238.pdf|url-status=dead}}</ref> [[Tuzi|Tuz]],<ref>{{Cite web|url=https://tuzi.org.me/wp-content/uploads/2020/02/Statuti-i-Komunes-se-Tuzit.docx|title=Statuti i Komunës së Tuzit|language=sq}}</ref> [[Gucia|Guci]]<ref>{{Cite web|url=https://www.opstinagusinje.me/wp-content/uploads/2019/04/Statut-Op%C5%A1tine-Gusinje-novi-28-12-2018.docx|title=Statut Opstine Gusinje|language=cnr}}</ref> e [[Plava|Plavë]]<ref>{{Cite web|url=https://www.plav.me/tacka-custom/dokumenta/statut-opstine-plav.pdf|title=Statut Opstine Plav|language=cnr}}</ref>),<ref>[https://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/Report/EvaluationReports/MontenegroECRML1_me.pdf �������Evropska Povelja o regionalnim i manjiskim jezicima u crnoj Gori����� �� ��] �– ''coe.int''</ref><ref>[http://www.minmanj.gov.me/ResourceManager/FileDownload.aspx?rid=122181&rType=2&file=KUSHETUT%C3%8BN%20E%20MALIT%20T%C3%8B%20ZI.pdf KUSHETUTA E MALIT TË ZI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305021902/http://www.minmanj.gov.me/ResourceManager/FileDownload.aspx?rid=122181&rType=2&file=KUSHETUT%C3%8BN%20E%20MALIT%20T%C3%8B%20ZI.pdf |date=5 mars 2016 }} – ''minmanj.gov.me''</ref> dhe tre në [[Serbia|Serbi]] ([[Presheva|Preshevë]], [[Bujanoci|Bujanoc]] dhe [[Medvegja|Medvegjë]]).<ref>[http://www.kas.de/upload/auslandshomepages/serbien/Gojkovic_pred.pdf SISTEM ZAŠTITE MANJINA U REPUBLICI SRBIJI – Nevena Gojković] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630112306/http://www.kas.de/upload/auslandshomepages/serbien/Gojkovic_pred.pdf |date=30 qershor 2017 }} – ''kas.de''</ref> Kartës Europiane mbi gjuhët rajonale ose minoritare, gjuha shqipe është e mbrojtur në [[Serbia|Serbi]] (2006), [[Mali i Zi|Mal të Zi]] (2006), [[Rumania|Rumani]] (2007), [[Bosnjë dhe Hercegovinë]] (2010).<ref>[http://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/AboutCharter/LanguagesCovered.pdf Languages covered by the European Charter for Regional or Minority Languages] – coe.int</ref> === Europë === [[Arbërishtja (Itali)|Gjuha arbëreshe]] është gjuha e shqiptarve të Italisë, ku është gjuhë e mbrojtur me ligj.<ref>Legge 15 Dicembre 1999, n. 482 "[http://www.camera.it/parlam/leggi/99482l.htm Norme in materia di tutela delle minoranze linguistiche storiche] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150512051856/http://www.camera.it/parlam/leggi/99482l.htm |date=12 maj 2015 }}" pubblicata nella ''Gazzetta Ufficiale'' n. 297 del 20 dicembre 1999</ref> Po ashtu përafërsisht një milion [[Shqiptarët në Kosovë|shqiptarë]] nga [[Kosova]] janë shpërndarë në të gjithë [[Gjermania|Gjermaninë]], [[Zvicra|Zvicrën]] dhe [[Austria|Austrinë]]. Këto janë kryesisht refugjatë nga Kosova që kanë emigruar gjatë [[Lufta e Kosovës|Luftës së Kosovës]]. Në [[Zvicra|Zvicër]], gjuha shqipe është gjuha e shtatë më e folur me 176.293 folës amë. === Amerikë === Ka një numër të madh folësish shqiptarë në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]], [[Argjentina|Argjentinë]], [[Kili]], [[Uruguaji|Uruguaj]] dhe [[Kanadaja|Kanada]]. Disa nga shqiptarët e parë etnikë që mbërritën në Shtetet e Bashkuara ishin [[Arbëreshët në Itali|Arbëreshët]]. Arbëreshët kanë një ndjenjë të fortë identiteti, dhe janë unike në atë që flasin një dialekti [[Toskërishtja|Tosk]] arkaik të shqipes së quajtur [[Arbërishtja (Itali)|Arbëreshë]]. Në Amerikën e Veriut (Shtetet e Bashkuara dhe Kanada) ka rreth 250,000 folës shqiptarë. Shqipja flitet në zonën lindore të Shteteve të Bashkuara në qytete si [[New York City]], [[New Jersey]], [[Boston]], [[Filadelfia]], [[Ohio]] dhe [[Detroit]]. [[New Orleans|Greater New Orleans]] ka një komunitet të madh Arbëresh.Kudo që janë italianët, ka disa Arbëreshe të përzier me ta. Arbëreshët amerikanë,shpesh janë të padallueshëm nga amerikanët italianë për shkak të asimilimit në bashkësinë italiane amerikane.<ref>Edwin E. Jacques, ''The Albanians: An Ethnic History from Prehistoric Times to the Present'', 1995 ( në Anglisht ) </ref> Në [[Argjentina|Argjentinë]] janë pothuajse [[Argjentina|40,000 folës shqiptarë]] kryesisht në [[Buenos Aires]].<ref>[https://web.archive.org/web/20160916221528/http://edoc.bibliothek.uni-halle.de/servlets/MCRFileNodeServlet/HALCoRe_derivate_00003672/Albanianmigration.pdf "Arkivimi i kopjuar"](në Anglisjt) (PDF). Arkivuar nga [http://edoc.bibliothek.uni-halle.de/servlets/MCRFileNodeServlet/HALCoRe_derivate_00003672/Albanianmigration.pdf the original](PDF) në 16 Shtator 2016.Marrë 2017-07-09.</ref> === Azi dhe Oqeania === Përafërsisht 5-7 milionë njerëz me prejardhje shqiptare jetojnë në [[Turqia|Turqi]] dhe më shumë se 500.000 njohin prejardhjen, gjuhën dhe kulturën e tyre. Ka megjithatë vlerësime të tjera që vendosin numrin e njerëzve në [[Turqi]] me prejardhje shqiptare dhe ose sfondin lart në 10-12 milionë. Megjithatë, shumica dërrmuese e kësaj popullate është e asimiluar dhe nuk ka më rrjedhshmëri me gjuhën, megjithëse një komunitet i gjallë shqiptar mban identitetin e saj të veçantë në [[Stamboll]] deri më sot. Në [[Egjipti|Egjipt]] ekzistojnë rreth 18,000 shqiptarë, kryesisht toskërisht folës.<ref>Saunders 2011, f. 98. "Përveç emigrantëve të fundit, ka edhe komunitete më të vjetra diasporike në mbarë botën. Në Republikën Turke ka mbi [[Shqiptarët në Turqi|5 milionë shqiptarë etnikë]], megjithatë shumica dërrmuese e kësaj popullate është asimiluar dhe nuk ka më rrjedhshmëri në gjuhën, megjithëse një komunitet i gjallë shqiptar mban identitetin e saj të veçantë në [[Stambolli|Stamboll]] deri më sot. Egjipti gjithashtu pretendon rreth 18,000 shqiptarë, që mbeten mbetjet e ushtrisë së Muhammed Aliut ".</ref> Shumë prej tyre janë pasardhës të Janezarit të [[Mehmet Ali Pasha|Muhammed Ali Pashës]], një shqiptar që u bë [[Valiu]] dhe vetëdeklaruar Khedive i Egjiptit dhe [[Sudani]]t. Përveç dinastisë që ai krijoi, një pjesë e madhe e ish [[Aristokracia|aristokracisë]] egjiptiane dhe sudaneze ishte me origjinë shqiptare. Përveç emigrantëve të fundit, ka edhe komunitete më të vjetra diasporike në të gjithë botën. Shqipja flitet edhe nga komunitetet e [[Mërgata shqiptare|diasporës shqiptare]] që banojnë në [[Australia|Australi]] dhe [[Zelanda e Re|Zelandë të Re]]. === Dialektet === {{Shiko gjithashtu|Gegërishtja|Toskërishtja}} Dy dialektet kryesore të gjuhës shqipe janë [[Gegë]] në veri dhe [[Toskë]] në jug, të ndara afërsisht nga [[Lumi Shkumbin]]. Gegërishtja dhe Toskërishtja janë degëzuar për së paku një mijëvjeçar{{cito!}}, dhe format e tyre më pak ekstreme janë ndërsjellash të kuptueshme. Gegërishtja ka nën-variantet më të dallueshme, prerjet të cilat janë lloje më veriore dhe lindore, që përfshinë ato të qyteteve të Shkodrës, rajonin e [[Maqedonia e Veriut|Maqedonisë së Veriut]] verilindore, [[Kosova|Kosovën]], [[Mali i Zi|Malin e Zi]], [[Serbi]]në, dhe fshatin e izoluar Arbanasi (jashtë Zarës) të bregut të [[Kroacia|Kroacisë]], Dalmacisë. “Arbanasi” i themeluar në fillimin e [[Shekulli XVIII|shekullin XVIII]] nga refugjatët nga rajoni rreth qytetit bregdetar të [[Mali i Zi|Malit të Zi]], [[Tivari]]t, ka rreth 17.000 folës të gjuhës shqipe. Toskërishtja dhe Gegërishtja kanë dallime fonetike, morfologjike apo dallime në fjalor. Dallimet fonetike janë të pakta dhe disa nga to janë: â hundore e gegërishtes me ë-në e Toskërishtes (nâna — nëna; bâni — bëri) n-ja e Gegërishtes me r-në e Toskërishtes (syni — syri) etj. Ato morfologjike Tosk - Gegë: të punoj — me punue etj. Disa nga dallimet në fjalor Toskërisht- Gegërisht janë: dhelpër — skile, gjalpë — tlyn, fshat — katund etj. Të gjitha dialektet e folura shqipe në enklavat italiane dhe greke janë variantet e toskërishtes dhe duket se janë të lidhura më së afërmi me dialektin e [[Çamëria|Çamërisë]] dhe te [[Bregdeti]]t në jugun e [[Shqipëria|Shqipërisë]]. Enklavat Italiane — rreth 50 fshatra të shpërndarë — me siguri janë gjetur nga emigrantët nga sundimi i Turqisë në Greqi. Disa dialekte të largëta dhe të izoluara të origjinës jugore të Toskërishtes fliten në Bulgari dhe Trakinë Turke por nuk ka te dhëna të sakta. Gjuha ende përdoret në Madritsa, Bulgari, në kufirin afër Edirnesë, dhe në përfundim të këtij fshati që po mbijeton në Mandres, afër Kilkis në Greqi, që daton nga Lufta Ballkanike. Një enklavë Toskërisht afër Melitopolit në Ukrainë shfaqet vendosja e fundme nga [[Bullgaria]]. Dialektet Shqiptare nga [[Istria]], për të cilin ekziston një tekst, dhe dialekti i Sremit, për të cilin nuk ekziston asnjë tekst, konsiderohet se janë të zhdukura. ==Drejtshkrimi== {{Kryesor|Alfabeti shqip|Braj shqiptarë}} [[Skeda:Albanian keyboard layout.jpg|parapamje|djathtas|Tastiera në gjuhën shqipe|212x212px]]Gjuha shqipe është shkruar duke përdorur shumë alfabete të ndryshme që nga regjistrimet më të hershme të shekullit të 14-të. Historia e ortografisë së gjuhës shqipe është e lidhur ngushtë me orientimin kulturor dhe njohuritë e disa gjuhëve të huaja midis shkrimtarëve shqiptarë. Të dhënat më të hershme të shkruara shqipe vijnë nga gegërishtja në alfafabete të improvizuara bazuar në karaktere italiane ose greke dhe nganjëherë në arabisht. Fillimisht, dialekti Tosk ishte shkruar në [[Alfabeti grek|alfabetin grek]] dhe dialekti Geg u shkrua në [[Shkrimi latin|sciptn latin]]. Të dy dialektet ishin shkruar edhe në versionin [[Gjuha osmane|turk të shkrimit]] [[Shkrimi arab|arab]], [[Alfabeti cirilik|cirilik]] dhe disa alfabete lokale ([[Alfabeti i Elbasanit|Elbasan]], [[Alfabeti i Vithkuqit|Vithkuqi]], Todhri, Veso Bej, Jan Vellara dhe të tjerë, shih [[Alfabeti shqip|alfabetin origjinal shqip]]). Më konkretisht, shkrimtarët nga Shqipëria e Veriut dhe nën ndikimin e Kishës Katolike përdorën letra latine, ata në Shqipërinë e Jugut dhe nën ndikimin e kishës ortodokse greke përdorën letra greke, ndërsa të tjerët në të gjithë Shqipërinë dhe nën ndikimin e Islamit përdorën shkronja arabe . Kishte përpjekje fillestare për të krijuar një alfabet origjinal shqiptar gjatë periudhës 1750-1850. Këto përpjekje u intensifikuan pas [[Lidhja e Prizrenit|Lidhjes së Prizrenit]] dhe kulmuan me [[Kongresi i Manastirit|Kongresin e Manastirit]] të mbajtur nga intelektualët shqiptarë nga 14 deri më 22 nëntor 1908, në [[Manastiri (qytet)|Manastir]] , i cili vendosi se cili alfabet do të përdorte dhe çfarë do të ishte drejtshkrimi standard shqiptar. Kështu mbetet gjuha letrare. Alfabeti është alfabeti latin me shtimin e shkronjave <[[ë]]>, <[[ç]]> dhe nëntë digraphs: dh, th, xh, gj, nj, ll, rr, zh dhe sh. === Tradita shkrimore === {{Kryesor|Kongresi i Manastirit}} [[Skeda:Buzuku meshari.jpg|250px|thumb|Faqe nga [[Meshari]]. Libri i parë shqip 1555 ]] Gjuha zyrtare, e shkruar me germa [[Latinishtja|latine]] dhe që u përvetësua në vitin [[1909]], ishte e bazuar në dialektin e Gegërishtes Jugore të qytetit të [[Elbasani]]t nga fillimi i shtetit të Shqipërisë deri në Luftën e dytë botërore. Deri në vitin 1968 shqiptarët e Kosovës, Maqedonisë së Veriut dhe Malit të Zi përdorën gegërishten letrare si gjuhë zyrtare. Në Shqipëri pas Luftës së Dytë Botërore gegërishtja letrare u mënjanua prej vitit [[1945]], me vendim më 1952 nga tekstet [[1967]] dhe de-fakto prej vitit [[1972]] deri sot. Gjuha e sotme zyrtare shqipe jo vetëm që bazohet në toskërisht letrare, por edhe fjalët e shprehjet qe huazohen prej gegërishtes trupëzohen në morfologjinë, fonologjinë dhe sintaksën e variantit letrar. Më 1968 një konferencë studiuesish kosovarë, të mbledhur në Prishtinë, vendosën të të përqafonin gjuhën zyrtare shqipe. Këtë kosovarët e bënë për të theksuar kombësinë e tyre shqiptare në formë proteste kundër refuzimit të Federatës Jugosllave për t'i dhënë Kosovës statusin e Republikës<ref name=":1">Pipa A., ''Politika e Gjuhës në Shqipërinë Socialiste,'' Tiranë: Princi, 2010, fq. 23. ISBN 978-99956-732-4-6</ref>. Ky vendim politik i marrë në Prishtinë në vitin [[1968]] sot po sfidohet nga shkrimtarë, gazetarë dhe sidomos rinia që shkruan në internet si jo frutdhënës dhe diskriminues ndaj folësve të dialektit gegë, në veçanti ndaj kosovarëve të cilët tingëllojnë si emigrantë kur flasin gjuhën standarde shqipe. Libri i parë në gjuhën shqipe i gjetur deri më sot është [[Meshari]] i [[Gjon Buzuku]]t i shkruar nga data [[20 mars]] [[1554]] deri më [[5 janar]] [[1555]]. Vetëm disa të dhëna të shkruara shkurt janë ruajtur nga shekulli i 15-të. E para ishte një formulë pagëzimi e vitit [[1462]]. Shpërndarja e librave të prodhuar nga shekujt 16 dhe 17 kanë buruar shumë në zonën e gegërishtes (shpesh në gegërishten Shkodrane veriore) dhe pasqyruan veprimtaritë misionare të Katolicizmit Romak. Një rrymë shumë më e vogël e literaturës në shekullin e 19-të ishte prodhuar nga mërgimtarët. Ndoshta punimet e letërsisë më të hershme dhe të pastër të çfarëdo niveli është poezia e shekullit të 18-të të [[Jul Variboba|Jul Varibobës]], të enklavave në [[San Giorgio Albanese|S. Giorgio]] në [[Kalabria|Kalabri]]. Disa prodhime letrare vazhduan në shekullin e 19-të në enklavat [[italia]]ne, por asnjë veprimtari e ngjashme nuk është ruajtur në zonat e [[Greqia|Greqisë]]. Të gjitha këto dokumente të hershme historike tregojnë për një gjuhë e cila dallon pak nga gjuha e tanishme, sepse këto dokumente nga krahina dhe kohë të ndryshme paraqesin karakteristikat e shënuara të dialektit. Sidoqoftë, ato shpesh kanë një vlerë për studimet e gjuhësisë dhe janë shumë më të rëndësishme për vlerën e tyre letrare. == Klasifikimi == [[Skeda:IndoEuropeanTree.svg|parapamje|Pema e [[Gjuhët indo-evropiane|gjuhëve indoevropiane]].]] Që shqipja është qartë me prejardhje [[Gjuhët indo-evropiane|indo-evropiane]] ishte e njohur nga filologu gjerman [[Franz Bopp]] në [[1854]]; hollësitë e ngjashmërive kryesore të shqipes me gjuhët indo-evropiane ishin përpunuar nga një filolog tjetër gjerman, [[Gustav Meyer]], në vitet e [[1880]]-[[1890]]. Përmirësimet e mëtejme gjuhësore ishin paraqitur nga gjuhëtari [[Danimarka|danez]] [[Holger Pedersen]] dhe [[Norbert Jokl]] nga [[Austria]]. Gjuha shqipe zë një degë të pavarur të pemës gjuhësore indoevropiane.<ref>Fortson, Benjamin W (2004). [https://books.google.com/books?id=5hOtPBF6XWwC&printsec=frontcover&dq=%27Indo-European+Language+and+Culture:++An+Introduction%27&cd=1#v=onepage&q&f=false ''Indo-European language and culture: an introduction''] (Gjuha indo-evropiane dhe kultura). Botime Blackwell. faqe 390. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/1-4051-0315-9|1-4051-0315-9]]. Marrë në 28 Maj 2010  ''Shqipja formon degën e saj të veçantë të gjuhve indo-evropiane; është dega e fundit që duhet të paraqitet në regjistrimet e shkruara''</ref> Shqipja u krahasua më parë nga disa linguistë indo-evropianë me [[gjuhët gjermanike]] dhe [[gjuhët balto-sllave]], të cilët ndajnë të gjitha anët me [[isogloss]] shqiptarë.<ref>Watkins, Calvert. "Protoindo-evropiane: Krahasimi dhe Rindërtimi", në Gjuhët Indo-Europiane, Anna Giacalone Ramat dhe Paulo Ramat, eds. Londër: Routledge, 1998.</ref> Përndryshe gjuhëtarët e lidhën gjuhën shqipe me [[Gjuha latine|latinishten]], [[Gjuha greke|greqishten]] dhe [[Gjuha armene|armenishten]], ndërkohë që vendosnin gjuhët gjermanike dhe gjuhët balto-sllave në një degë tjetër indo-evropiane.<ref>[https://books.google.com/books?id=yfZZX1qjpvkC&printsec=frontcover#PPA111,M1 Google Books], Mallory, J. P. dhe Adams, D. Q.: Prezantimi i Oxford-it në botën Proto-Indo-Europiane dhe Proto-Indo-Europiane</ref><ref>[http://www.hjholm.de/SLRD.pdf JHholm.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011121308/http://www.hjholm.de/SLRD.pdf |date=11 tetor 2017 }}, Holm, Hans J.: Shpërndarja e të dhënave në listat e fjalëve dhe ndikimi i tij në nëngrupimin e gjuhëve. Në: Christine Preisach, Hans Burkhardt, Lars Schmidt-Thieme, Reinhold Decker (eds.): Analiza e të Dhënave, Mësim Machine dhe Aplikacione. Proc. i Konferencës së 31-të Vjetore të Shoqërisë Gjermane të Klasifikimit (GfKl), Universiteti i Freiburgut, 7-9 mars 2007. Springer-Verlag, Heidelberg-Berlin</ref><ref>[http://www.hjholm.de/ HJholm.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190905220636/http://www.hjholm.de/ |date=5 shtator 2019 }} Një atdhe i mundshme i gjuhëve indo-evropiane dhe migrimet e tyre në dritën e metodës së rikuperimit të nivelit të ndarjes (SLRD) - Hans J. Holm</ref> [[Etimologjia|Etimologjitë]] në vazhdim e ilustrojnë lidhjen e shqipes me gjuhët indo-evropiane (një yll që i paraprin fjalës<!-- ??? --> tregon të pavërtetuarat, fjala burimore indo-evropiane hipotetike): * ''pesë'' (nga Geg. i lashtë ''pansë'' nga *''pénkʷe''); * ''zjarr'', ''zjarm'' (nga *''xhera'', *''xherma'' nga *''gʷʰermós''); * ''natë'' (nga *''nókʷts''); * ''dhëndër'' (nga *''dzanra'' nga *''ǵomh₃-ter-''); * ''gjarpër'' (nga *''sérpeno''); * ''bjer'' (nga *''bʰere''); * ''djeg'' (nga *''dʰégʷʰo''); * ''kam'' (nga *''kagmi''); * ''pata'' (nga *''pót-''); * ''pjek'' (nga *''pékʷo''); * ''thom'', ''thotë'' (nga *''cāmi'', *''cāte'' nga *''ḱéh₁mi'', *''ḱéh₁te''). Sistemi i foljes përfshin shumë tipare arkaike, si ruajtja e aktive e dallueshme dhe përfundimet mesatare personale (si në greqisht) dhe ndryshimi i zanores rrënjë ''e'' në të tanishmen në ''o'' në kohën e shkuar, një tipar i ndarë me gjuhët baltike. Për shembull, ekziston ''mbledh'' (kalimtare) dhe po ashtu ''mblidhet'' (jokalimtare), në kohën e shkuar, dhe ''mblodha'' me një ''o'' në të shkuarën. Për shkak të ndryshimeve sipërfaqësore në formën fonetike të gjuhës gjatë 2.000 vjetëve dhe për shkak të huazimit të fjalëve nga vendet fqinjë, vazhdimësia e trashëgimisë së indoevropianishtes në shqip ka qenë e nënvlerësuar. === Shqipja e vjetër === Sipas hipotezës qendrore të një projekti të ndërmarrë nga [[Fondi Austriak i Shkencës]], shqiptari i vjetër kishte një ndikim të rëndësishëm në zhvillimin e shumë gjuhëve në [[Gadishulli Ballkanik|Ballkan]]. Hulumtimi intensiv tani synon të konfirmojë këtë teori. Gjuha shqipe po hulumtohet duke përdorur të gjitha tekstet në dispozicion përpara se të kryhet një krahasim me [[Gjuhët e Ballkanit|gjuhët e tjera të Ballkanit]]. Rezultati i kësaj vepre do të përfshijë përpilimin e një leksikoni duke ofruar një pasqyrë të të gjitha foljeve të vjetra shqipe.<ref>[https://www.fwf.ac.at/en/research-in-practice/project-presentations-archive/2008/old-albanian-living-legacy-of-a-dead-language/ "FWF Austrian Science Fund – Press – (Old) Albanian – Living legacy of a dead language?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011121316/https://www.fwf.ac.at/en/research-in-practice/project-presentations-archive/2008/old-albanian-living-legacy-of-a-dead-language/ |date=11 tetor 2017 }}.(Trashëgimia e gjallë e një gjuhe të vdekur) Fwf.ac.at. Marrë 2 Dhjetor 2017.</ref><blockquote>Si udhëheqës i projektit Dr. Schumacher shpjegon, hulumtimi tashmë po jep fryt: „Deri më tani, puna jonë ka treguar se Shqipëria e Vjetër përmbante nivele të shumta modale që lejonin folësin të shprehte një qëndrim të veçantë për atë që u tha.Në krahasim me njohuritë ekzistuese Ne kemi zbuluar gjithashtu një numër të madh të formave verbale që tani janë të vjetruara ose janë humbur përmes ristrukturimit - deri më tani, këto forma mezi janë njohur ose, në të njëjtën kohë, më të mirë, janë klasifikuar gabimisht.“ Këto forma verbale janë vendimtare për të shpjeguar historinë gjuhësore të shqiptarëve dhe përdorimin e saj të brendshëm. Megjithatë, ata gjithashtu mund të hedhin dritë mbi marrëdhëniet reciproke midis gjuhës shqipe dhe gjuhëve fqinje. Hulumtuesit po ndjekin drejtime të ndryshme që sugjerojnë se Shqipëria luajti një rol kyç në Sprachbundin e Ballkanit. Për shembull, ka të ngjarë që gjuha shqipe është burimi i artikullit të caktuar të caktuar në gjuhën rumune, bullgare dhe maqedonase, pasi kjo ka qenë një tipar i shqiptarëve që nga kohërat e lashta.</blockquote> == Historia == Mendohet se përmendja e parë me shkrim në shqip ishte më 14 korrik 1284 në ''Ragu'''s'''a'' ose ''Ragu'''z'''a'' ([[Dubrovniku]] i sotshëm) në [[Kroacia|Kroacinë]] moderne kur në hetimet për një vjedhje në shtëpinë e Petro de Volcio nga Belena, një farë Matheus, biri i Markut prej Mençe, i cili ishte, siç duket, një dëshmitar i krimit, raportoi kështu: Dëgjova një zë duke thirrur në mal në gjuhën shqipe ([[Gjuha latine|Latinisht]]: “''Audivi unam vocem clamantem in monte in lingua albanesca''”).<ref name=":0">[http://www.zeriislam.com/artikulli.php?id=3168 Një vjedhje në Dubrovnik dhe dalja në skenë e gjuhës dhe kulturës shqiptare] [[Robert Elsie]] (1996). 10 Tetor 2015. Marrë 4 Dhjetor 2017.</ref> Rastin e dytë, njëzet e tre vjet më vonë, e gjejmë në një përshkim të Shqipërisë në një vepër anonime të quajtur ''Anonymi Descripto Europea Orientalis'' <ref>[https://books.google.mk/books?id=_sHmTRCEe7kC&pg=PA23&lpg=PA23&dq=Anonymi+Descripto+Europea+Orientalis&source=bl&ots=C5P_p9ACXA&sig=dT1vCvOws5MrLZe3twu1pTI9g-s&hl=mk&sa=X&ved=0ahUKEwjuo-aqoe_XAhUGuRQKHTCHAHkQ6AEIJTAA#v=onepage&q=Anonymi%20Descripto%20Europea%20Orientalis&f=false Anonymi Descripto Europea Orientalis] (Përshkrim: Anonim I Europës Lindore) faqe. 33,34. Marrë 4 Dhjetor 2017</ref>. Kjo vepër mesjetare latine e vitit 1308 trajton vendet dhe viset e [[Evropa lindore|Europës Lindore]], veçanërisht vendet e Gadishullit Ballkanik. Mendohet se autori ishte një prift frëng i urdhrit dominikan, i cili u dërgua nga kisha në Serbi.<ref>Teksti i ''Anonymi Descripto Europea Orientalis'' ekziston në disa dorëshkrime, si për shembull Ms. Lat 5515 dhe Ms. Lat 14693 në Bibliotekën Kombëtare të Parisit, Ms 263 në Bibliotekën e qytetit Poatie (Poitiers) në Francë dhe Cod. Lat. 66 në Bibliotekën Universitare të Laiden-it të Holandës.</ref> Përshkrimi Anonim ka kapituj mbi viset e ndryshme të Greqisë bizantine, mbi Rashën, Bullgarinë, Ruteninë, Hungarinë, Poloninë, Boheminë si dhe një kapitull mbi Shqipërinë, një përshkrim të rrallë të këtij vendi dhe të këtij populli në shekullin e katërmbëdhjetë.<ref>Në tekst thuhet se Shqipëria ka “banorë me të vërtetë luftëtarë, të cilët janë harkëtarë dhe ushtarë të shkëlqyeshëm… të cilët nuk kanë qytete, kampe, fortifikime ose ferma, por jetojnë në [[çadra]] dhe janë gjithmonë në lëvizje nga një vend në tjetrin”. Kapitulli mbi Shqipërinë mbaron duke theksuar edhe këtu ekzistencën e gjuhës shqipe: “''Habent enim Albani prelati linguam distinctam a Latinis, Grecis et Sclavis ita quod in nullo se inteligunt cum aliis nationibus''” (Shqiptarët e lartpërmendur kanë një gjuhë të veçantë nga gjuha e latinëve, grekëve dhe sllavëve , kështu që nuk mund të komunikojnë fare me kombe të tjerë).</ref> Rasti i tretë, ku gjuha shqipe përmendet gjendet në një vepër të shkruar nga një shtegtar i krishterë në udhëtimin për në Tokën e Shenjtë në vitin 1322.<ref>[https://celt.ucc.ie/published/L300002-001/ The journey of Symon Semeonis from Ireland to the Holy Land].celt.ucc.ie . Marrë 4 Dhjetor 2017</ref> Shkrimet e shtegtarëve në rrugën për Tokën e Shenjtë përbëjnë një burim kryesor informacioni mbi vendet e Mesdheut Lindor në gjysmën e parë të mijëvjeçarit të dytë. Në këtë rast, dy shtegtarë angloirlandezë me emrat Symeon Semeonis dhe Hugo Iluminator, që mund t’i quajmë shqip Simon Simoni dhe Hugo Iluminatori, kaluan në Shqipëri në vitin 1322 dhe Simoni shkroi përshtypjet e tij në një lloj udhëpërshkrimi.<ref name=":0" /><ref>Symon Simeonis [https://books.google.mk/books/about/Itinerarium_Symonis_Semeonis_ab_Hybernia.html?id=7hsgswEACAAJ&redir_esc=y Itinerarium Symonis Semeonis ab Hybernia ad Terram Sanctam].[https://www.google.mk/search?tbo=p&tbm=bks&q=bibliogroup:%22Scriptores+Latini+Hiberniae%22&source=gbs_metadata_r&cad=6 Bibliogroup:"Scriptores Latini Hiberniae"] Dublin Institute for Advanced Studies, 1960. 127 faqe.</ref> Rastin e katërt ku përmendet ekzistenca e gjuhës shqipe e kemi në vitin 1332 në veprën e një murgu frëng të urdhrit dominikan me emrin Brokard (Lat. Brocardus monacus). Në traktatin e tij latin të quajtur ''Directorium ad passagiumfaciendum'' (Udhëzime për kapërcimin e detit), Brokardi shënon fjalinë tashmë të njohur në letërsinë shqipe: “''Licet Albaneses aliam omnio linguam a latina habeant et diversam, tamen litteram latinam habent in uso et in omnibus suis libris''” (Shqiptarët kanë një gjuhë tjetër krejt të ndryshme nga latinishtja, megjithatë, përdorin shkronja latine në të gjithë librat e tyre). {{Citim i duhur}}<ref name=":0" /> Regjistrimi i parë audio i shqipes u bë nga [[Norbert Jokl]] më 4 prill 1914 në [[Vjena|Vienë]].<ref>[[Robert Elsie]] (2010). [https://books.google.com/books?id=6inIiCF_930C&pg=PA216 ''Historical Dictionary of Albania'']. Rowman & Littlefield. faqe. 216. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-0-8108-6188-6|978-0-8108-6188-6]]. Marrë 4 Dhjetor 2017</ref> Gjatë periudhës pesë shekullore të [[Shqipëria osmane|sundimit osman]] në [[Shqipëria|Shqipëri]], qeveria osmane ndaloi që më 1881 e deri më 1908 shkrimin dhe këndimin nëpër shkolla. Ky urdhër nuk ndaloi natyrisht ata që merreshin me letërsinë shqiptare të vazhdonin në punën e tyre, por pengoi arsimimin kombëtar për gati 30 vjet.<ref>[[Eqrem bej Vlora|Vlora E]]., ''Një vështrim mbi kulturën e popullit Shqiptar,'' Romë: Arti Grafiche Comm. A. Urbinati, “Shêjzat = [Le Pleiadi]: Vjeti VII, Nr. 05 - 06 - 07 - 08. fq. 215.</ref> === Afinitetet gjuhësore === {{Kryesor|Gjuha ilire|Gjuha Paleo-Sarde}} Shqipja konsiderohet një [[Gjuha e izoluar|gjuhë e izoluar]] brenda familjes indo-evropiane; asnjë gjuhë tjetër nuk është e lidhur drejtpërdrejt me [[Familjet e Gjuhëve|degën]] e saj. Të vetmet gjuhë të tjera që janë anëtare të vetme mbijetuese të një dege të gjuhëve indo-evropiane janë [[Gjuha armene|armenishtja]] dhe [[greqishtja]]. Kohët e fundit, Alberto G. Areddu ka zbuluar një numër të madh izoglosash (deri në 60), veçanërisht në fitonimi, me gjuhën paleo-sardinase [https://www.academia.edu/164946385/Unipotesi_balcanica_per_il_Nuragico] Gjuha shqipe është pjesë e [[Familjet e Gjuhëve|grupit gjuhësor]] [[Gjuhët indo-evropiane|indo-evropian]] dhe konsiderohet të ketë evoluar nga një prej gjuhëve [[Gjuhët paleo-ballkanike|paleo-ballkanike]] të antikitetit,<ref>Fine, JA. ''Ballkani mesjetar i hershëm''. Universiteti i Michigan Press, 1991. f.11. [https://books.google.com/books?id=YbS9QmwDC58C&printsec=frontcover&dq=isbn:0472081497&cd=1#v=onepage&q=&f=false Google Books]</ref><ref>Në librin e tij të fundit, [[Eric P. Hamp|Eric Hamp]] mbështet tezën se gjuha ilire i përket grupit veriperëndimor, se gjuha shqipe rrjedh nga gjuha ilire dhe se shqipja është e lidhur me Messapic, e cila është dialekt i mëparshëm ilir (Studimet krahasuese në gjuhën shqipe, 2007) .</ref><ref>Gjuhët e lashta të Europës - Roger D. Woodard "Gjuha moderne shqipe, që është konjektuar, është pasardhëse direkt nga ilirët e lashtë ..."</ref> megjithëse ende është e paqartë se cila gjuhë e veçantë paleo-ballkanike përfaqëson paraardhësin e gjuhës shqipe ose ku në Europën Jugore jetonte popullata.<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"].(Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa) ProQuest LLC. faqe 16. E pranuar më 31 mars 2017. Përgjithësisht pranohet se shqiptarët vazhdojnë një nga gjuhët e lashta të Ballkanit, ndonëse dijetarët nuk pajtohen se në cilën gjuhë ata flisnin dhe në cilën zonë të Ballkanit ata zunë përpara migrimit të sllavëve në Ballkan.</ref> Në përgjithësi nuk ka dëshmi të mjaftueshme për ta lidhur shqipen me një prej këtyre gjuhëve, qoftë një nga [[Gjuha ilire|gjuhët ilire]] (nga të cilat historianët më së shumti e konfirmojnë), ose [[Gjuha trake|trake]] dhe [[Gjuha dake|dake]].<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"]. (Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa). ProQuest LLC. faqe 18. Marrjen e 31 marsit 2017. Pra, ndërsa gjuhëtarët mund të debatojnë për lidhjet midis gjuhës shqipe dhe atyre të vjetra të Ballkanit dhe ndërkohë që shumica e shqiptarëve mund të marrin lidhjen gjenealogjike me ilirishten si të pakundërshtueshme, mbetet fakti se ka dëshmi të pamjaftueshme për të lidhur ilirët , trakët, apo dakët me ndonjë gjuhë, përfshirë shqipen.</ref> Midis këtyre mundësive, ilirishtja zakonisht konsiderohet të jetë prova më e mundshme.<ref>Ranko Matasoviq (2012). "Një skemë gramatike shqiptare për studentët e gjuhëve indoeuropiane". Parardhësi më i mundshëm i shqiptarëve ishin ilirët, meqenëse shumë nga Shqipëria e sotme ishin të banuara nga ilirët gjatë antikitetit, por krahasimi i dy gjuhëve është i pamundur sepse pothuajse asgjë nuk dihet për ilirët ... Është më pak a priori mund të supozohet se një gjuhë e vetme flitej në të gjithë Ilirikumin, nga lumi Arsia në Istria, deri në Epir në Greqi, kur një uniformitet i tillë gjuhësor nuk gjendet askund tjetër në Europë përpara pushtimit romak. Për më tepër, ekzaminimi i emrave personalë dhe toponimeve nga Illyricum tregon se disa zona onomastike mund të dallohen dhe këto zona onomastike mund të korrespondojnë me gjuhët e ndryshme të folura në Ilirikun e lashtë. Nëse ilirët në të vërtetë flasin disa gjuhë të ndryshme, lind pyetja - nga e cila zhvillohet shqipja gjuha 'ilire' dhe kjo pyetje nuk mund të përgjigjet derisa të zbulohen të dhëna të reja.</ref> Edhe pse shqiptarët ndajnë [[isogloss]] leksik me [[Gjuha greke|greqishten]], [[gjuhët gjermanike]], dhe në një masë më të vogël me [[gjuhët baltike|balto]]-[[Gjuhët sllave|sllave]], fjalori i shqipes është mjaft i dallueshëm. Në vitin 1995, Taylor, Ringe dhe Warnow, duke përdorur teknika sasiore gjuhësore, gjetën se shqipja duket që përbën një "nëngrup me gjuhët gjermanike". Megjithatë, ata argumentuan se ky fakt nuk është i rëndësishëm, pasi shqipja ka humbur shumë nga fjalori dhe [[Morfologjia (gjuhësi)|morfologjia]] e saj origjinale, dhe kështu kjo "lidhje që duket e ngushtë me gjuhët gjermanike mbështetet vetëm në disa ngjashmëri leksikore - pothuajse asnjë dëshmi fare"<ref>Ann Taylor, Donald Ringe and Tandy Warnow, 2000, "[https://books.google.com.au/books?id=RtsLKLhCZ0EC&pg=PA392&dq=Character+Based+Reconstruction+of+a+Linguistic+Cladogram+Albanian&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Albanian%20cognates&f=false Character Based Reconstruction of a Linguistic Cladogram]", ("Rindërtimi i Karakteri i një Cladogrami Gjuhësor"), në (eds) John Charles Smith, Delia Bentley Gjuhësi Historike 1995: Vëllimi 1: Çështje të përgjithshme dhe gjuhë jo-gjermanike. Dokumente të përzgjedhura nga Konferenca e 12-të Ndërkombëtare mbi Gjuhësinë Historike, Mançester, gusht 1995, Amsterdam, botimi i John Benjamins, f. 400.</ref> === Ndikimet e hershme gjuhësore === [[Fjala e huazuar|Huazimet]] më të hershme të certifikuara në gjuhën shqipe vijnë nga [[Dorishtja]],<ref>Huld, Martin E. (1986). "Shtrirja e theksuar e fjalëve të huaja greke në gjuhën shqipe". Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung (99,2): 245-253.</ref> ndërsa ndikimi më i fortë erdhi nga [[Gjuha latine|latinishtja]]. Sipas Mateu C. Curtis, huazimet nuk tregojnë domosdoshmërisht vendndodhjen gjeografike të paraardhësit të gjuhës shqipe.<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"]. ("Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa") ProQuest LLC. faqe 16. Numri i huazimeve nuk është domosdoshmërisht një argument bindës për vendosjen gjeografike, pasi fjalët e huazuara mund të zëvendësohen në zhvillimet e mëvonshme të gjuhës (sidomos duke pasur parasysh huamarrjen e madhe që shqiptari më vonë ka bërë nga latinishtja dhe sllave para se të hartohet ndonjë leksik i shqipes) ... atdheu i shqiptarëve.</ref> Megjithatë, sipas gjuhëtarëve të tjerë, fjalët e huazuara mund të ndihmojnë për të marrë një ide rreth vendit të origjinës dhe evoluimit të gjuhës shqipe.<ref>Douglas Q. Adams (January 1997). [https://books.google.it/books?id=tzU3RIV2BWIC&pg=PA11 ''Encyclopedia of Indo-European Culture''] (Enciklopedia e Kulturës Indo-Europiane). Taylor & Francis. p. 11.[[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-1-884964-98-5|978-1-884964-98-5]]. <q>Fjalët e huazuara nga greqishtja dhe latinishtja datojnë para epokës së krishtit dhe sugjerojnë që paraardhësit e shqiptarëve duhet të kenë okupuar Shqipërinë deri atëherë të kenë zhytur huazime të tilla nga fqinjët e tyre historikë. Ndërsa ilirët pushtuan territorin shqiptar në këtë kohë, ata janë përfituesit më të mundshëm të këtyre huazimeve.</q></ref><ref>Vladimir Orel (2000). [https://books.google.com/books?id=xvKH56aT5mEC&pg ''A concise historical grammar of the Albanian language: reconstruction of Proto-Albanian''] (Një gramatikë e shkurtër historike e gjuhës shqipe: rindërtimi i proto-shqiptarëve.) BRILL. p. 23. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-90-04-11647-4|978-90-04-11647-4]]. <q>Huazimet latine janë të një rëndësie të jashtëzakonshme për historinë e fonologjisë shqiptare, sidomos të vocalizmit të saj. Kohëzgjatja e huamarrjes ishte aq e gjatë sa që huazimet reflektojnë disa faza kronologjike të dallueshme.</q></ref> Sipas një grupi tjetër të gjuhëtarëve, Shqipja vjen nga një zonë e vendosur në lindje të përhapjes së saj të tanishme gjeografike për shkak të disa artikujve të zakonshëm leksikor që gjenden midis gjuhës shqipe dhe asaj rumune.<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"]. ("Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa"). ProQuest LLC. faqe 17. Një pikë tjetër që disa studiues bëjnë është fakti se shqiptarët dhe rumanët ndajnë shumë artikuj leksikorë; kjo ka bërë që disa të besojnë se shqiptarët kanë origjinën në lindje të përhapjes së tanishme gjeografike (Georgiev 1957; Hamp 1994).</ref> Periudha gjatë së cilës ndërveprou proto-shqipja dhe latinishtja ishte e zgjatur dhe e tërhequr afërsisht nga shekulli i II para Krishtit deri në shekullin e 5-të.<ref>Mallory & Adams 1997, f. 9.</ref> Kjo mbështetet në afërsisht tre shtresa huamarrjesh, numri më i madh që i përket shtresës së dytë. E para, me huazimet më pak, ishte një kohë e ndërveprimit më pak të rëndësishëm. Periudha përfundimtare, ndoshta duke paraprirë pushtimeve sllave apo gjermane, gjithashtu ka një numër shumë më të vogël huamarrjesh. Çdo shtresë karakterizohet nga një trajtim i ndryshëm i shumicës së zanoreve, shtresa e parë që ka disa që ndjekin evolucionin e hershëm proto-shqip në gjuhën shqipe; shtresat e mëvonshme pasqyrojnë ndryshimet e zanoreve endemike në fund Latine dhe me sa duket Proto-Romance. Ndryshime të tjera formuese përfshijnë sinkretizmin e disa përfundimeve të lëndëve të emrave, veçanërisht në shumës, si dhe një palatalizim në shkallë të gjerë. Një periudhë e shkurtër pas shekujve 7 dhe 9, e cila u karakterizua nga huazime të rënda nga sllavët jugorë, disa prej të cilave paraprijnë ndryshimin "o-a" të përbashkët në format moderne të këtij grupi gjuhësor. Duke filluar në shekullin e 9-të, ka pasur një periudhë të karakterizuar nga kontakti i zgjatur me pro-rumunët ose vllehët, edhe pse huamarrja leksikore duket të ketë qenë kryesisht e njëanshëme - nga shqipja në rumanisht. Huamarrja e tillë tregon se rumunët migruan nga një zonë ku shumica ishte sllave (dmth. Bullgaria e Mesme) në një zonë me shumicën e folësve shqiptarë ([[Dardania]], ku vllehët regjistrohen në shekullin e 10-të). ndoshta lidhur me zgjerimin e Perandorisë Bullgare në Shqipëri rreth asaj kohe. === Ndikimi latin === [[Jernej Kopitar]] (1780-1844) ishte i pari që vuri në dukje ndikimin e latinishtes në gjuhën shqipe dhe pretendonte se „fjalë latine në gjuhën shqipe kishin shqiptimin e kohës së perandorit August“.<ref>Kopitar 1829, faq. 254.</ref> Kopitar dha shembuj të tillë si ''qiqer'' shqip nga latinisht ''cicer'' (që do të thotë bizele), ''qytet'' nga ''civitas'', ''peshk'' nga ''piscis'' dhe ''shigjetë'' nga ''sagitta''. Shprehjet e ashpra të latinishtes ⟨c⟩ dhe ⟨g⟩ mbahen si ndalesa palatare dhe velare në huazimet e gjuhës shqipe. Gustav Meyer (1888)<ref>Meyer 1888, faqe. 805.</ref> dhe [[Wilhelm Meyer-Lübke]] (1914)<ref>Meyer-Lübke 1914, faqe. 32</ref> më vonë e vërtetuan këtë. Meyer vuri në dukje ngjashmërinë midis foljeve në gjuhën shqipe: ''shqipoj'' dhe ''shqiptoj'' dhe fjala latine ''excipio'' (që do të thotë të mirëevini). Prandaj, ai besonte se fjala ''shqiptar'' rrjedh nga ''shqipoj'', e cila nga ana e saj rrjedh nga fjala latine ''excipio''. [[Johann Georg von Hahn]], një gjuhëtar austriak, kishte propozuar të njëjtën teori në 1854.<ref>Bardhyl Demiraj (2010). ''Wir sind die Deinen. Studien zur albanischen Sprache, Literatur und Kulturgeschichte, dem Gedenken an Martin Camaj (1925–1992) gewidmet''. Harrassowitz Verlag.(në gjermanisht) [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-3-447-06221-3|978-3-447-06221-3]].</ref> [[Eqrem Çabej]] gjithashtu vuri re, ndër të tjera, elementet arkaike latine në shqip:<ref>Çabej 1962, faqe. 13–51</ref> # Latinishtja /au/ bëhet në gjuhën shqipe /a/ në huazimet më të hershme: ''aurum'' → ''ar''; ''gaudium'' → ''gaz''; ''lauri'' → ''lar''. Latinishtja / au / është ruajtur në huazimet e mëvonshme, por ndryshohet në një mënyrë të ngjashme me greqishten: ''causa'' → ''kafshë''; ''laud'' → ''lavd''. # Latinishtja /ō/ bëhet në gjuhën shqipe /e/ në huazimet më të vjetra latine: ''pōmum'' → ''pemë''; ''hōra'' → ''herë''. Një ndryshim analog i ndodhur nga indoevropiane në shqip; PIE *''nōs'' u bë shqipe, PIE *''oḱtō'' + prapashtesa -''ti'' u bë tetë shqipe etj. # Shprehjet e brendshme dhe fillestare të pazgjidhura latine humbasin në shqip: ''cubitus'' → ''kub''; ''medicus'' → ''mjek''; ''palūdis'' → ''padūlis'' → ''pyll''. Një ndryshim analog ka ndodhur nga indoevropiane në shqip. Në të kundërt, në huazimet e mëvonshme latine, ruhet rrokje e brendshme: ''paganus'' „pagan“ → ''(i) pëgërë''; ''plaga'' → ''plagë'' etj. # Latinishtet të qiellzorizuara /tj/, /dj/, /kj/ për shqip /s/, /z/, /c/: ''vitius'' → ''ves''; ''ratiō'' → ''arsye''; ''radius'' → ''rreze''; ''faciēs'' → ''faqe''; ''socius'' → ''shoq'' etj. Nga ana tjetër, latinishtja /s/ u ndryshua në /ʃ/ në shqip. Haralambie Mihăescu demonstoi se: * Rreth 85 fjalë latine kanë mbijetuar në gjuhën shqipe, por jo (si të trashëguara) në asnjë gjuhë romane. Disa shembuj janë: ''bubulcus'' → ''bulk'' → ''bujk'', ''hībernālia'' → ''mërrajë'', ''sarcinārius'' → ''shelqëror'', ''trifurcus'' → ''tërfurk''; ''accipiter'' „skifter“ → greqishtja ''khíphtéri'', ''khephtéri'' → *''qiftër'' → ''qift'', greq. ''chelydros'' → lat. ''celsydri'' → ''kulshedër'', ''kuçedër'', ''splēnēticum'' → ''shpënetkë'' → ''shpretkë'', ''solanum'' → ''shullë''<ref>Mihaescu 1966, faqe. 1, 30.</ref> * 151 fjalë shqipe me origjinë latine nuk ishin trashëguar në gjuhën rumune. Disa shembuj përfshijnë ''mik'' në shqip nga latinisht ''amicus'', ose ''armik'' nga ''inimicus'', ''arsye'' nga ''ratiōnem'', ''bekoj'' nga ''benedicere'', ''qelq'' nga ''calix'' (''calicis''), ''kështjellë'' nga ''castellum'', ''qind'' nga ''centum'', ''gjel'' nga ''gallus'', ''gjymtyrë'' nga ''iūnctūra'', ''mjek'' nga ''medicus'', ''rrjetë'' nga ''rēte'', ''shpresë'' nga ''sperare'', ''vullnet'' nga ''voluntātis''<ref>Mihaescu 1966, faqe. 1, 21.</ref> * Disa terminologji të kishës shqiptare kanë tipare fonetike që tregojnë huamarrjen e tyre të hershme nga latinishtja. Disa shembuj përfshijnë altarin shqiptar nga altari latin, ''engjëll'' nga ''angelus'', ''bekoj'' nga ''benedicere'', ''i krishterë'' nga ''christianus'', ''kryq'' nga ''crux'' (''crucis''), ''kishë'' nga ''ecclesia'', ''ipeshkëv'' nga ''episcopus'', ''ungjill'' nga ''evangelium'', ''mallkoj'' nga ''maledicere'', ''meshë'' nga ''missa'', ''murg'' nga ''monachus'', ''(i) pëgërë'' nga ''paganus''<ref>Mihaescu 1966, faqe. 1–2.</ref> Autorët e tjerë<ref>Rosetti 1986, faqe. 195–197.</ref> kanë zbuluar huazimet latine në gjuhën shqipe me një model të lashtë të shëndoshë që nga shekulli i 1 para Krishtit,{{Citim i duhur}} për shembull, ''qingëlë'' shqip nga ''cingulum'' latine dhe shqipj e ''vjetër'' nga latinishtja ''vetus'', ''veteris''. Gjuhët romane trashëguan këto fjalë nga latinishtja popullore: lat. pop. *''cingla'' u bë [[Gjuha rumune|rumanishtja]] ''chingă'', që do të thotë „barku i barkut, qafa e shtratit“, dhe latinishtja popullore ''vetrānus'' u bë rumanishtja ''bătrân'', që do të thotë ''i vjetër''. Shqip, [[Gjuha baske|baskishtja]] dhe gjuhët mbijetuese [[Gjuhët keltike|keltike]] si [[Gjuha bretoneze|breton]] dhe [[Gjuha e Uellsit|uellsisht]], janë gjuhët joromane që sot kanë këtë lloj gjërësish të gjerë latine që datojnë nga kohët e lashta romake, të cilat kanë pësuar ndryshime të shëndosha të lidhura me gjuhët. Gjuhë të tjera në ose pranë zonës së dikurshme romake ose erdhën në vendin e ngjarjes më vonë (turqisht, gjuhët sllave, arabisht) ose hidheshin pak nga latinishtja pavarësisht bashkëjetesës me të (greke, gjermane), edhe pse gjermanishtja ka disa huazime latine të lashta (''Fenster'', ''Käse'', ''Köln''). Studiuesit rumunë, të tillë si Vatasheku dhe Mihaesku, duke përdorur analizat leksikore të gjuhës shqipe, kanë arritur në përfundimin se shqipja u ndikua shumë nga një gjuhë romance e zhdukur, e cila ishte e dallueshme nga rumanishtja dhe [[gjuha dalmate]]. Për shkak se fjalët latine të përbashkëta vetëm me gjuhën rumune dhe shqipe janë dukshëm më të vogla se ato që janë të përbashkëta vetëm me romancën shqipe dhe perëndimore, Mihaesku argumenton se gjuha shqipe ka evoluar në një rajon me kontakt shumë më të madh me rajonet e romances perëndimore sesa me rajonet rumune, dhe e vendosi këtë rajon në Shqipërinë e tanishme, Kosovë dhe Maqedoninë Perëndimore, që përfshin në lindje deri në [[Manastiri (qytet)|Manastir]] dhe [[Prishtina|Prishtinë]].<ref>Madgearu, Alexandru and Gordon, Martin. ''The Wars of the Balkan ('' Luftërat e Gadishullit Ballkanik: Origjina e tyre Mesjetare). Faqet 146-147. </ref> === Prania dhe vendndodhja historike === Vendi dhe koha kur u formua gjuha shqipe është e pasigurtë.<ref>[https://balkanologie.revues.org/2272 "Mythifying the Albanians : A Historiographical Discussion on Vasa Efendi's "Albania and the Albanians""]. ("Mitifikimi i shqiptarëve: Një diskutim historik mbi" Shqipërinë dhe shqiptarët "të Vasa Efendisë".) ''balkanologie.revues.org''.</ref> Gjuhëtari amerikan [[Eric P. Hamp|Eric Hamp]] deklaroi se gjatë një periudhe kronologjike të panjohur një popullsi para-shqiptare (e quajtur "Albanoid" nga Hamp) zona të banuara që shtrihen nga [[Polonia]] në Ballkanin Jugperëndimor.<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"].("Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa"). ProQuest LLC. faqe 17. për shembull, argumenton që nga një kohë e papërcaktuar një popullsi para-shqiptare (Albanoid në termin Hamp,) populluar zona që shtrihen nga Polonia në zonën aktuale</ref> Analiza të mëtejshme kanë sugjeruar se ajo ishte në një rajon malor dhe jo në një kodër ose bregdet:<ref>Hamp 1963.</ref> ndërkohë që fjalët për bimët dhe kafshët karakteristike të rajoneve malore janë tërësisht origjinale, emrat për peshk dhe për aktivitetet bujqësore (si [[Parmenda|lërim]]) janë marrë hua nga gjuhë të tjera.<ref>Fine 1991, faqe. 10.</ref> Një analizë më e thellë e fjalorit, megjithatë, tregon se kjo mund të jetë pasojë e një dominimi të tejzgjatur të latinishtes të zonave bregdetare dhe të thjeshtë të vendit, dhe jo dëshmi e mjedisit origjinal ku u formua gjuha shqipe. Për shembull, fjala për 'peshk' është huazuar nga latinishtja, por jo fjala për "gushat", e cila është vendase. Indigjenët janë gjithashtu fjalët për "anije", "trap", "lundrim", "raft detar" dhe disa emra të llojeve të peshkut, por jo fjalët për "vela", "radhë" dhe "port" objekte që kanë të bëjnë me vetë navigacion dhe një pjesë të madhe të faunës së detit. Kjo më tepër tregon se proto-shqiptarët u larguan nga zonat bregdetare në kohë të hershme (ndoshta pas pushtimit latin të rajonit) duke humbur kështu pjesë të mëdha (ose shumica) të leksikut të mjedisit detar. Një fenomen i ngjashëm mund të vërehet me terma bujqësorë. Ndërsa fjalët për "tokën e punueshme", "misri", "gruri", "drithërat", "vreshtin", "zgjedha", "korrja", "mbarështimi i gjedhëve" etj janë lindje, fjalët për "lërim" 'fermë' dhe 'fermeri', praktikat bujqësore dhe disa mjete të korrjes janë të huaja. Kjo, përsëri, tregon për kontakt të ngushtë me gjuhët dhe njerëzit e tjerë, në vend që të sigurojë dëshmi për një Urheimat të mundshëm.{{Citim i duhur}} Qendra e vendbanimit shqiptar mbeti [[Lumi i Matit|lumi Mat]]. Në vitin 1079, ata u regjistruan më larg në jug në luginën e [[Shkumbini|lumit Shkumbin]].<ref>Kazhdan 1991, pp. 52–53.</ref> Shkumbin, një lumë sezonal që shtrihet pranë rrugës së vjetër [[Via Egnatia|Via Egnatia]], është përafërsisht kufiri i divizionit dialektik parësor për gjuhën shqipe, [[Toskërishtja|toskërishtes]] dhe [[Gegërishtja|gegërishtes]]. Karakteristikat e Toskërishtes dhe Gegërishtes në trajtimin e gjuhës amtare dhe fjalëve të huaja nga gjuhë të tjera janë dëshmi se ndarja dialektale parapriu migrimin sllav në Ballkan,<ref>Brown & Ogilvie 2008, p. 23.</ref><ref>Fortson 2004, p. 392</ref><ref>Mallory & Adams 1997, faqe. 9.</ref> që do të thotë se në atë periudhë (nga Shek. 5 deri në Shekulli i 6-të pas Krishtit), shqiptarët po pushtonin pothuajse të njëjtën zonë rreth lumit Shkumbin, i cili shtrihej në [[Linja e Jireçekut|linjën e Jireçekut]].<ref>Demiraj 1999.</ref> Referimet për ekzistencën e gjuhës shqipe si gjuhë të dallueshme mbijetojnë nga shekulli i 14-të, por nuk është cituar ndonjëgjë specifike. Dokumentet më të vjetra të mbijetuara të shkruara në shqip janë "[[Formula e pagëzimit]]", ''Un'te paghesont 'pr'emenit t'Atit e t'Birit e t'Spertit Senit''. ("Unë të pagëzoj në emër të Atit, Birit dhe Shpirtit të Shenjtë") të regjistruara nga Pal Engjelli, Peshkopi i Durrësit në vitin 1462 në dialektin gegë dhe disa vargje të [[Besëlidhja e Re|Dhiatës së Re]] nga ajo periudhë. Libri më i vjetër i njohur shqiptar i shtypur, [[Meshari]], u shkrua në vitin 1555 nga [[Gjon Buzuku]], një klerik [[Kisha Katolike|katolik]]. Në 1635, [[Frang Bardhi]] shkroi fjalorin e parë latinisht-shqip. Besohet se shkolla e parë shqipe është hapur nga françeskanët në vitin 1638 në [[Pllanë]]. Një nga fjalorët më të hershëm të gjuhës shqipe u shkrua në vitin 1693, i cili ishte një dorëshkrim i [[Gjuha italiane|gjuhës italiane]] i shkruar nga kapiten i detit malazez [[Julije Balović]] ''Pratichae Schrivaneschae'' dhe përmban një fjalor shumëgjuhësh me qindra fjalë të përdorura më shpesh në jetën e përditshme në italisht, Slavo-Illiririsht , Greqisht, shqipe dhe [[Gjuha turke|turke]].<ref>Pantić, Miroslav (1990). [https://books.google.com/books?id=G5FiAAAAMAAJ ''Književnost na tlu Crne Gore i Boke Kotorske od XVI do XVIII veka'']. Srpska književna zadruga. p. 98</ref> === Karakteristikat Proto-IE === Edhe pse shqipja është përmendur si "motra e çuditshme" për disa fjalë që nuk korrespondojnë me të afërmit e IE, ajo ka ruajtur shumë karakteristika proto-IE: për shembull, përemri demonstrative *''*ḱo-'' është stërgjyshor shqiptar ''ky/kjo'' dhe Anglisht ''he'', por jo në anglisht ''this'' apo rusisht ''etot.'' Shqipja krahasohet me gjuhët e tjera indo-evropiane më poshtë, por thekson se shqipja ka shfaqur disa raste të dukshme të domethënies semantike (si ''motër'' në vend të "nënës" ose kreditë latine, ''gjelbër'' dhe ''verdhë'' që janë kthyer në kuptim). {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |+Krahasimi me gjuhët tjera indo-evropiane !Shqip !! muaj !! i ri / e re !! nënë !! motër !! natë !! hundë !! tre !! i zi /e zezë !! i kuq / e kuqe !! i/e gjelbër/blertë !! i/e verdhë !! ujk |- ! colspan="13" style="text-align:center; background:#dedede;color:#000" | Tjera [[Gjuhët indo-evropiane|Gjuhë indo-evropiane]] |- | '''[[Sanskrit]]''' || māsa|| nava || mātṛ || svasṛ || nakti || nasa || tri || kāla || rudhira || hari || pīta || vṛka |- | '''[[Gjuha perse|Persisht]]''' || māh|| nou || mādar || xāhar || shab || damāg || se || siāh || sorkh || sabz || zard || gorg |- | '''[[Gjuha angleze|Anglisht]]''' || month || new || mother || sister || night || nose || three || black || red || green || yellow || wolf |- | '''[[Gjuha frënge|Frëngjisht]]''' || mois || nouveau || mère || sœur || nuit || nez || trois || noir || rouge || vert || jaune || loup |- | '''[[Gjuha latine|Latinisht]]''' || mēnsis || novus || māter || soror || nox || nasus || trēs || āter, niger || ruber || viridis || flāvus, gilvus || lupus |- | '''[[Gjuha rumune|Rumanisht]]''' || luna || nou/noi || mamă || soră || noapte || nas || trei || negru || roşu || verde || galben || lup |- | '''[[Gjuha italiane|Italisht]]''' || mese || nuovo || madre/mamma || sorella || notte || naso || tre || nero || rosso || verde || giallo || lupo |- | '''[[Gjuha irlandeze|Irlandisht]]''' || mí || nua || máthair || deirfiúr || oiche || srón || trí || dubh || dearg || glas, uaine || buí || mac tíre, faolchú |- | '''[[Gjuha uellsisht|Uellsisht]]''' || mis || newydd || mam || chwaer || nos || trwyn || tri || du (/di/) || coch, rhudd || gwyrdd, glas || melyn || blaidd |- | '''[[Gjuha letoneze|Letonisht]]''' || mēnesis || jauns || māte || māsa || nakts || deguns || trīs || melns || sarkans || zaļš || dzeltens || vilks |- | '''[[Gjuha greke|Greqishtja antike]]''' || μήν<br /> <small>mēn</small> || νέος<br /> <small>néos</small> || μήτηρ<br /> <small>mētēr</small> || αδελφή<br /> <small>adelphē</small> || νύξ<br /> <small>núx</small> || ῥίς<br /> <small>rhís</small> || τρεῖς<br /> <small>treĩs</small> || μέλας<br /> <small>mélas</small> || ἐρυθρός<br /> <small>eruthrós</small> || χλωρός<br /> <small>khlōrós</small> || ξανθός<br /> <small>xanthós</small> || λύκος<br /> <small>lúkos</small> |- | '''[[Gjuha bullgare|Bullgarisht]]''' || месец<br /> <small>mesec</small> || нов<br /> <small>nov</small> || майка<br /> <small>majka</small> || сестра<br /> <small>sestra</small> || нощ<br /> <small>nošt</small> || нос<br /> <small>nos</small> || три<br /> <small>tri</small> || черен<br /> <small>čeren</small> || червен<br /> <small>červen</small> || зелен<br /> <small>zelen</small> || жълт<br /> <small>žălt</small> || вълк<br /> <small>vălk</small> |- | '''[[Gjuha serbe|Serbisht]]''' || месец<br /> <small>mesec</small> || нов<br /> <small>nov</small> || мајка<br /> <small>majka</small> || сестра<br /> <small>sestra</small> || ноћ<br /> <small>noć</small> || нос<br /> <small>nos</small> || три<br /> <small>tri</small> || црн<br /> <small>crn</small> || црвен<br /> <small>crven</small> || зелен<br /> <small>zelen</small> || жут<br /> <small>žut</small> || вук<br /> <small>vuk</small> |- | '''[[Gjuha kroate|Kroatisht]]''' || mjesec || nov || majka || sestra || noć || nos || tri || crn || crven || zelen || žut || vuk |- | '''[[Gjuha lituane|Lituanisht]]''' || mėnesis/mėnuo|| naujas || mama || sesuo/sesė || naktis || nosis || trys || juoda || raudona || žalia || geltona || vilkas |} === Konkordancat fonologjike shqiptare-PIE === Fonologjikisht, shqipja nuk është aq konservatore. Ashtu si shumë aksione të IE, ajo ka shkrirë dy seri të ndalimeve të shprehura (p.sh., të dyja *''d'' dhe *''dʰ'' u bënë ''d''). Përveç kësaj, ndalesa zanore tentojnë të zhduken midis zanoreve. Ekziston humbja pothuajse e plotë e rrokjeve përfundimtare dhe humbja shumë e gjerë e rrokjeve të tjera të padëshiruara (p.sh ''mik'' nga lat. ''amicus''). PIE *''o'' shfaqet si (gjithashtu si e nëse një zanore e përparme e lartë vijon), ndërsa *''ē'' dhe *''ā'' bëhen ''o'', dhe PIE *''ō'' shfaqet si ''e''. Të palatet, velaret dhe labiovelarët të gjitha mbeten të dallueshme përpara zanoreve të para, një ruajtje e gjetur ndryshe në gjuhët Luvian dhe në lidhje me Anatolinë. Kështu PIE, *''k'', dhe *''kʷ'' bëhen ''th'', ''q'' dhe ''s'', përkatësisht (para mbrapa zanoreve *''ḱ'' bëhet ''th'', ndërsa *''k'' dhe *''kʷ'' shkrihen si ''k'') Një tjetër ruajtje e shquar është ruajtja e fillimit * h4 si Alb. h (të gjitha laringjet e tjera zhduken krejtësisht).<ref>J. P. Mallory / Douglas Q. Adams, ''Encyclopedia of Indo-European Culture'' [Enciklopedia e kulturës indoevropiane], Fitzroy Dearborn, Londra 1997 [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BurimeteLibrave/1-884964-98-2|1-884964-98-2]], [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BurimeteLibrave/978-1-884964-98-5|978-1-884964-98-5]]</ref> {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve dybuzore indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*p |p |''*'''p'''ékʷo'' |'''''p'''jek''  |- |*b |b |''*sor'''b'''éi̯e/o''" |''gjer'''b'''''  |- |*bʰ |b |''*'''bʰ'''aḱeh₂'' |'''''b'''athë'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve dhëmbore indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*t |t |''*'''t'''úh₂'' |'''''t'''i''  |- |*d |d |''*'''d'''iHtis'' |'''''d'''itë''  |- | |dh |''*pér'''d'''e/o'' |''pjer'''dh'''''  |- | |g |''*'''d'''l̥h₁gʰós'' |'''''g'''jatë'' (tosk. dial. ''glatë'') |- |*dʰ |d |''*'''dʰ'''égʷʰe/o'' |'''''d'''jeg''  |- | |dh |''*gʰór'''dʰ'''os'' |''gar'''dh'''''  |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e qiellzoreve indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*ḱ |th |''*'''ḱ'''éh₁mi'' |'''''th'''em'' |- | |s |''*'''ḱ'''upo'' |'''''s'''up''  |- | |ç/c |''*'''ḱ'''entro'' |'''''ç'''andër''  |- |*ǵ |dh |''*'''ǵ'''ómbʰos'' |'''''dh'''ëmb'' |- | |d |''*'''ǵ'''ēusnō'' |'''''d'''ua''  |- |*ǵʰ |dh |''*'''ǵʰ'''edi̯e/o'' |'''''dh'''jes''  |- | |d |''*'''ǵʰ'''r̥sdʰi'' |'''''d'''rithë'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e grykoreve indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*k |k |''*'''k'''ágʰmi'' |'''''k'''am'' |- | |q |''*'''k'''lau-ei̯e/o'' |'''''q'''aj'' (Geg ''qanj'', Salamis ''kla'') |- |*g |g |''*h₃lí'''g'''os'' |''li'''g'''ë''  |- | |gj |''*h₁reu'''g'''e'' |''re'''gj'''''  |- |*gʰ |g |''*'''gʰ'''órdʰos'' |'''''g'''ardh'' |- | |gj |''*'''gʰ'''édni̯e/o'' |'''''gj'''ej''  (Geg ''gjêj'') |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve dhëmborevelare indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*kʷ |k |''*'''kʷ'''eh₂sleh₂'' |'''''k'''ollë''  |- | |s |''*'''kʷ'''éle/o'' |'''''s'''jell''  |- | |q |''*'''kʷ'''ṓd'' |'''''q'''ë'' |- |*gʷ |g |''*'''gʷ'''r̥'' |'''''g'''ur''  |- | |z |''*'''gʷ'''ērHu'' |'''''z'''or'' |- |*gʷʰ |g |''*dʰé'''gʷʰ'''e/o'' |''dje'''g'''''  |- | |z |''*h₁en-dʰo'''gʷʰ'''éi̯e/o'' |''nde'''z''''' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e fishkëllores indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*s |gj |''*'''s'''éḱstis'' |'''''gj'''ashtë''  |- | |h |''*no'''s'''ōm'' |''na'''h'''e'' |- | |sh |''*bʰreu'''s'''inos'' |''bre'''sh'''ër'' |- | |th |''*gʷé'''sd'''os'' |''gje'''th''''' |- | |h |''*'''sḱ'''i-eh₂'' |'''''h'''ije'' |- | |f |''*'''sp'''élnom'' |'''''f'''jalë''  |- | |sht |''*h₂o'''st'''i''  |''a'''sht''''' |- | |th |''*'''s'''uh₁s'' |'''''th'''i''  |- | |∅ |''h₁é'''s'''mi'' |''jam'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e sonorantëve indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*i̯ |gj |''*'''i̯'''ése/o'' |'''''gj'''esh''  |- | |j |''*'''i̯'''uHs'' |'''''j'''u''  |- | |∅ |''*bʰér'''i̯'''ō'' |''bie(r)'' |- | |h |''*streh₂'''i̯'''eh₂'' |''stro'''h'''ë''  |- |*u̯ |v |''*'''u̯'''oséi̯e/o'' |'''''v'''esh'' |- |*m |m |''*'''m'''eh₂tr-eh₂'' |'''''m'''otër'' |- |*n |n |''*'''n'''ōs'' |'''''n'''e'' |- | |nj |''*e'''n'''i-h₁ói-no'' |'''''nj'''ë''  |- | |∅/^ |''*pé'''n'''kʷe'' |''p'''e'''së'', geg. ''p'''ê'''s'' |- | |r |''*ǵʰeime'''n''''' |''dimë'''r''''' (geg. ''dimën'') |- |*l |l |''*h₃'''l'''ígos'' |'''''l'''igë'' |- | |ll |''*kʷé'''l'''e/o'' |''sje'''ll''''' |- |*r |r |''*'''r'''epe/o'' |'''''r'''jep'' |- | |rr |''*u̯'''r'''h₁ḗn'' |'''''rr'''unjë'' |- |*n̥ |e |''*h₁'''n̥'''men'' |'''''e'''mër'' |- |*m̥ |e |''*u̯iḱ'''m̥'''ti'' |(''një'')''z'''e'''t'' |- |*l̥ |uj |''*u̯'''ĺ̥'''kʷos'' |dial. ''u'''l'''k'' > ''ujk''  |- |*r̥ |ri, ir |''*ǵʰ'''r̥'''sdom'' |''d'''ri'''thë'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e laryngeals indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*h₁ |∅ |''*'''h₁'''ésmi'' |''jam'' |- |*h₂ |∅ |''*'''h₂'''r̥tḱos'' |''ari'' |- |*h₃ |∅ |''*'''h₃'''ónr̥'' |''ëndërr'' |- |*h4 |h |''*'''h₄'''órǵʰii̯eh₂'' |'''''h'''erdhe'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e zanoreve indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*i |i |''*s'''í'''nos'' |''gj'''i''''' |- | |e |''*du̯'''i'''gʰeh₂'' |''d'''e'''gë''  |- |*ī |i |''*d'''īH'''tis'' |''d'''i'''të'' |- |*e |e |''*p'''é'''nkʷe'' |''p'''e'''së'' (geg. ''pês'') |- | |je |''*u̯'''é'''tos'' |''v'''je'''t'' |- |*ē |o |''*ǵʰ'''ē'''sreh₂'' |''d'''o'''rë'' |- |*a |a |''*bʰ'''a'''ḱeh₂''- |''b'''a'''thë'' |- | |e |''*h₂'''é'''lbʰit'' |'''''e'''lb'' |- |*o |a |''*gʰ'''ó'''rdʰos'' |''g'''a'''rdh'' |- |*ō |e |''*h₂oḱt'''ō'''tis'' |''t'''e'''të''  |- |*u |u |''*s'''u'''pnos'' |''gj'''u'''më'' |- |*ū |y |''*s'''uH'''sos'' |''gj'''y'''sh'' |- | |i |''*m'''ū'''s'' |''m'''i''''' |} == Shqipja standarde == [[Skeda:AlbaniaPeriodical.jpg|parapamje|Gazeta Albania, botim i [[tetor]] [[1899]]]]Formimi i gjuhës letrare kombëtare të njësuar (gjuha standarde), si varianti më i përpunuar i gjuhës së popullit shqiptar, ka qenë një proces i gjatë, që ka filluar që në shekujt XVI-XVIII, por përpunimi i saj hyri në një periudhë të re, në shekullin XIX, gjatë [[Rilindja Kombëtare|Rilindjes Kombëtare]]. Në vitin 1824 [[Naum Veqilharxhi]] filloi punën për të krijuar [[Alfabeti shqip|alfabetin shqip]] dhe në vitin [[1844]] dhe 1845 u botua “[[Ëvetari|Evetar]]”-i. Vaqilharxhi ishte i pari që shprehu qëllimet e [[Rilindja Kombëtare|Rilindjes Kombëtare Shqiptare]] nëpërmjet traktatit të tij, parathënies së “Evetar”-it të parë dhe shumë shkrimeve të tjera.<ref>[http://www.panorama.com.al/veqilharxhi-babai-i-alfabetit-dhe-abetares-shqiptare/ Veqilharxhi,Babai i alfabetit dhe gjuhës shqipe]</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kosovarimedia.com/index.php/personalitete/37552-naum-veqilharxhi-1797-1846.html|title=Naum Veqilharxhi 1797-1846|url-status=dead|language=sq|access-date=7 dhjetor 2017|archive-date=19 mars 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319144133/http://kosovarimedia.com/index.php/personalitete/37552-naum-veqilharxhi-1797-1846.html}}</ref> Në programin e Rilindjes, mësimi dhe lëvrimi i gjuhës amtare, përpjekjet për pasurimin e saj dhe pastrimin nga fjalët e huaja dhe të panevojshme, zinin një vend qendror. Gjatë kësaj periudhe, u zhvillua një veprimtari e gjerë letrare, kulturore dhe gjuhësore. Në vitin 1879, u krijua “[[Shoqëria e të Shtypurit Shkronja Shqip|Shoqata e të shtypurit shkronja shqip]]”, që i dha një shtysë të re kësaj veprimtarie.<ref>[https://www.shqiperia.com/Shoqeria-e-te-Shtypurit-Shkronja-Shqip-(Shoqeria-e-Stambollit-1879).313/ Shoqeria e te Shtypurit Shkronja Shqip (Shoqeria e Stambollit 1879)]</ref> U hartuan gramatikat e para me synime normative dhe u bë hapi i parë për hartimin e një fjalori kombëtar i gjuhës shqipe, që është “[[Kostandin Kristoforidhi#Përkthime dhe vepra|Fjalori i Gjuhës Shqipe]]” i [[Kostandin Kristoforidhi]]t, i botuar pas vdekjes së autorit, më 1904. Gjatë periudhës së Rilindjes Kombëtare, u përvijuan dy variante letrare të kombit shqiptar<ref>http://modersmal.skolverket.se/albanska/index.php/component/content/article?id=76:prof-dr-bahri-beci-qmbi-disa-pikalpamje-palr-shqipaln-e-shkruarq{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref>, varianti letrar jugor dhe varianti letrar verior. U bënë gjithashtu, përpjekje për afrimin e këtyre varianteve dhe për njësimin e gjuhës letrare. Detyra e parë që duhej zgjidhur, ishte njësimi i alfabetit. Deri atëherë, shqipja ishte shkruar në disa alfabete: [[alfabeti latin]], [[alfabeti grek]], alfabeti turko-arab dhe alfabete të veçanta. Këtë detyrë e zgjidhi [[Kongresi i Manastirit]], i mbledhur më 14 deri më 22 nëntor të vitit 1908, në qytetin e [[Manastiri (qytet)|Manastirit]], që sot ndodhet në [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]]. Ne këtë Kongres, pas shumë diskutimesh, u vendos që të përdorej një alfabet i ri, i mbështetur tërësisht në alfabetin latin, i plotësuar me nëntë digrame ('''dh''', '''g'''j, '''ll''', '''nj''', '''rr''', '''sh''', '''th''', '''xh''', '''zh'''), dhe me dy shkronja me shenja diakritike ('''ç''', '''ë'''), është alfabeti që ka edhe sot në përdorim gjuha shqipe. Kongresi e la të lire edhe përdorimin e alfabetit të Stambollit, që kishte mjaft përhapje, por koha ja lëshoi vendin alfabetit të ri, që u paraqit në Kongres, pra alfabetit të sotëm. Një hap tjetër për njehsimin e gjuhës letrare shqipe, bëri [[Komisia Letrare Shqipe]], që u mblodh në [[Shkodra|Shkodër]] në vitin 1916. Komisioni nënvizoi si detyrë themelore lëvrimin e gjuhës letrare shqipe dhe zhvillimin e letërsisë shqiptare. Ky komision [[gjuhëtar]]ësh e [[Shkrimtarë shqiptar|shkrimtarësh]], krijuar nën pushtim-administrimin austro-hungarez, për të ndihmuar në formimin e një gjuhe letrare të përbashkët përmes afrimit të dy varianteve letrare në përdorim, vlerësoi të adaptojë idiomën gego-jugore të Elbasanit<ref name=":1" />, si një urë në mes [[Toskërishtja|toskërishtes]] dhe [[Gegërishtja|gegërishtes]] dhe përcaktoi disa rregulla për drejtshkrimin e tij, të cilat ndikuan në njësimin e shqipes së shkruar. Vendimet e Komisionit letrar shqip për gjuhën letrare e për drejtshkrimin e saj, u miratuan më vonë edhe nga Kongresi Arsimor i Lushnjës më 1920<ref>Zerdelia E., ''Kongresi arsimor i Lushnjës'', Tiranë : Morava, 2012.</ref> dhe vijuan te zbatoheshin duke fituar terren në zyrat e shtetit dhe në shkolla (sidomos shkollat fillore - Xhuvani për një kohë të gjatë ishte sekretar i përgjithshëm i Ministrisë së Arsimit)<ref name=":1" /> deri në [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore]]. Pas Luftës së Dytë Botërore, puna për njësimin e gjuhës letrare kombëtare (gjuhës standarde) dhe të drejtshkrimit të saj, nisi të organizohet nga [[Akademia e Shkencave e Shqipërisë|Instituti i Shkencave]]. U krijuan komisione të posaçme për hartimin e projekteve të drejtshkrimit. Kështu, u hartuan disa projekte në vitet 1948, 1951, 1953 e 1956. U organizuan gjithashtu, dy konferenca shkencore në vitin 1952, për të diskutuar për problemin e gjuhës letrare.<ref>http://www.gazetatema.net/2017/11/14/analiza-shqipja-dhe-zhvillimi-i-saj-konferenca-ne-jena-ja-cfare-i-terheq-te-huajt-tek-ajo/</ref> Më 1952, [[Lidhja e Shkrimtarëve (Tiranë)|Lidhja e Shkrimtarëve]] e vendosi që botimet të dilnin vetëm toskërisht, duke ngushtuar qerthullin e gegërishtes letrare vetëm tek letërsia artistike. Më [[1967]], u botua nga Instituti i Historisë dhe i Gjuhësisë, projekti i ri “[[Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe|Rregullat e drejtshkrimit të shqipes]]”. Ky projekt filloi të zbatohet në të gjithë hapësirën shqiptare, në [[Shqipëria|Republikën e Shqipërisë]], në [[Kosova|Kosovë]] dhe në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Ndërkohë, përpjekje për njehsimin e gjuhës letrare dhe për drejtshkrimn e saj bëheshin edhe në Kosovë. Në vitin 1968, u mblodh Konsulta Gjuhësore e Prishtinës<ref>{{Cite web|url=http://www.njekomb.com/?p=3715|title=Kopje e arkivuar|access-date=7 dhjetor 2017|archive-date=28 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028234212/http://www.njekomb.com/?p=3715|url-status=dead}}</ref>, e cila, e udhëhequr nga parimi “'''një komb-një gjuhë letrare'''”, vendosi që projekti i ortografisë i vitit 1968, posa të miratohej e të merrte formën zyrtare në [[Shqipëria|Republikën e Shqipërisë]], do të zbatohej edhe në Kosovë. Vendimet e kësaj Konsulte kanë qenë me rëndësi të jashtëzakonshme për njësimin e gjuhës letrare kombëtare shqipe. Projekti "[[Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe#Pika I e Rezolutës|Rregullat e drejtshkrimit të shqipes" i vitit 1967]], pas një diskutimi publik, ai u paraqit për diskutim në Kongresin e Drejtshkrimit të Shqipes, që u mblodh në [[Tirana|Tiranë]], në vitin 1972, i cili ka hyrë në historinë e gjuhës shqipe dhe të kulturës shqiptare, si Kongresi i njësimit të gjuhës letrare kombëtare. Kongresi i Drejtshkrimit të Shqipes, në të cilin morën pjesë delegatë nga të gjitha rrethet e Shqipërisë, nga Kosova, nga Maqedonia e Veriut dhe nga Mali i Zi dhe nga arbëreshët e Italisë, pasi analizoi të gjithë punën e bërë deri atëherë për njësimin e gjuhës letrare, miratoi një rezolutë, në të cilën përveç të tjerash, pohohet se “populli shqiptar ka tashmë një gjuhë letrare të njësuar”. Gjuha letrare kombëtare e njësuar (gjuha standarde), mbështetej kryesisht në variantin letrar të jugut, sidomos në sistemin fonetik por në të janë integruar edhe elemente të variantit letrar të veriut. Pas Kongresit të Drejtshkrimit, janë botuar një varg vepra të rëndësishme, që përcaktojnë normat e gjuhës standarde, siç janë "Drejtshkrimi i gjuhës shqipe" (1973), “Fjalori i gjuhës së sotme letrare" (1980), "[[Fjalor i shqipes së sotme|Fjalori i shqipes së sotme]]" (1984), "[[Fjalori drejtshkrimor i gjuhës shqipe (2011)|Fjalori drejtshkrimor i gjuhës shqipe]]" (1976), "Gramatika e gjuhës së sotme shqipe, I Morfologjia" (1995), "Gramatika e gjuhës së sotme shqipe, II Sintaksa" (1997). == Fonologjia == Standardi shqiptar ka 7 [[Zanoret|zanore]] dhe 29 [[Bashkëtingëlloret|bashkëtingëllore]]. Ashtu si [[gjuha angleze]], shqipja ka frikative dhëmbore / θ ð /, të cilat janë të rralla ndër-gjuhësore. Ato janë shkruar si th dhe dh, dhe të ngjashme me bashkëtingëlloret në fillim të anglishtes të hollë dhe kjo. Gegërishtja përdor zanoret e gjata dhe hundore, të cilat mungojnë në [[Toskërishtja|Toskërisht]] dhe zanorja e mesit qendrore është e humbur në fund të fjalës. [[Theksi në gjuhën shqipe|Theksi]] është i ngulitur kryesisht në rrokjen e fundit. == Gramatika == Kategoritë e gramatikës së shqipes janë shumë të afërme me gjuhët e tjera evropiane. Emrat tregojnë dukshëm gjininë, numrin, dhe pesë rasa. Një tipar i pazakonshëm është që emrat ndryshohen më tutje me prapashtesa për të treguar domethënien e caktuar apo pacaktuar: bukë, buka. Mbiemrat-përveç numëror dhe disa shprehje të caktuara sasie-dhe emrat e varur përcjellin emrin të cilin e modifikojnë; dhe ata janë të shquar në kërkimin e pjesëzës që i përcjell ata që pajtohen me emrin. Andaj, në “një burrë i madh, modifikohet nga i madh, i cili paraprihet nga i, i cili pajtohet me termin për “njeri”; gjithashtu në “dy burra të mëdhenj”, mëdhenj, forma mashkullore e shumësit nga i madh, përcjellë emrin burra dhe paraprihet nga një pjesëz që pajtohet me emrin. Foljet kanë numrin dhe një llojllojshmëri të formave të gjetura në Frëngjisht apo Italisht dhe janë mjaft të parregullta në formimin e rrënjëve të tyre. Shumësat e emrit po ashtu janë të dukshëm për parregullsitë në një numër të madh të tyre. Kur të përcaktohet një emër apo një i marrur si i njohur është kundrinori i drejtë, një përemër në rastin e vërtetë që përsëritë këtë informacion po ashtu duhet të futet në shprehjen e foljes; p.sh. I-a dhashë librin atij drejtpërdrejtë është “him-it I-gave the-book to-him, e cila në anglishten standarde do të ishte “I gave the book to him.”Në përgjithësi, gramatika dhe dallimet formale të shqipes na kujtojnë greqishten moderne dhe gjuhët romane, veçanërisht atë rumune. Tingujt sugjerojnë hungarishten apo greqishten, por gegërishtja me zanoret e saj hundore tingëllon më karakteristike. Gramatika e gjuhës shqipe është mjaft e komplikuar në krahasim me gjuhët e tjera indoevropiane. Gjuha shqipe ka 6 ose 5 rasa, emërore, gjinore, dhanore, kallëzore, rrjedhore dhe thirrore, e cila është hequr. Foljet janë mjaft të parregullta. Disa folje si "jap" e "ha", në kohën e shkuar dhe në pjesore ndryshojnë plotësisht në "dhënë" dhe "ngrënë". Foljet të cilat mbarojnë me "t" në vetën e tretë njejës, të kohës së kryer të thjeshtë, marrin dy "tt" p.sh ai "hesht" bëhet "ai heshtte", që shpesh gabimisht shkruhet "heshte". Fjalët në gjuhën shqipe ndiqen nga nyje të shumta, gjë që e bën të komplikuar edhe për folësit e gjuhës shqipe. Ka 27 forma të shumësit. Shumësi i emrave ndiqet nga prapashtesat por, edhe nga ndryshie brenda emrit, p.sh dash-desh, kal-kuaj,djalë-djemë etj. Disa emra asnjëjës nuk ndryshojnë fare, si p.sh nxënës-nxënës, fëmijë-fëmijë etj. == Fonetika == {{Kryesor| shqiptimi}} Transkriptimin në pasoj të përdorimit e '''[[Alfabeti Fonetik Ndërkombëtar|Alfabetit Fonetik Ndërkombëtar]]'''. {| class="wikitable" style="text-align:center"" |+ Alfabeti |- | [[A]] || [[B]] || [[C]] || [[Ç]] || [[D]] || [[DH]] || [[E]] || [[Ë]] | [[F]] || [[G]] || [[Gj]] || [[H]] || [[I]] || [[J]] || [[K]] || [[L]] || [[Ll]] || [[M]] | [[N]] || [[Nj]] || [[O]] | [[P]] || [[Q]] || [[R]] || [[Rr]] || [[S]] || [[Sh]] || [[T]] || [[Th]] || [[U]] || [[V]] || [[X]] | [[Xh]] || [[Y]] || [[Z]] || [[Zh]] |- | [[a]] || [[b]] || [[c]] || [[ç]] || [[d]] || [[dh]] || [[e]] || [[ë]] | [[f]] || [[g]] || [[gj]] || [[h]] || [[i]] || [[j]] || [[k]] || [[l]] || [[ll]] || [[m]] | [[n]] || [[nj]] || [[o]] | [[p]] || [[q]] || [[r]] || [[rr]] || [[s]] || [[sh]] || [[t]] || [[th]] || [[u]] || [[v]] || [[x]] | [[xh]] || [[y]] || [[z]] || [[zh]] |- | {{SAPI|a}} || {{SAPI|b}} || {{SAPI|ʦ}} || {{SAPI|ʧ}} || {{SAPI|d}} || {{SAPI|ð}} || {{SAPI|ɛ}} || {{SAPI|ə}} | {{SAPI|f}} || {{SAPI|g}} || {{SAPI|ɟ}} || {{SAPI|h}} || {{SAPI|i}} || {{SAPI|j}} || {{SAPI|k}} || {{SAPI|l}} || {{SAPI|ɫ}} || {{SAPI|m}} | {{SAPI|n}} || {{SAPI|ɲ}} || {{SAPI|ɔ}} | {{SAPI|p}} || {{SAPI|c}} || {{SAPI|ɾ}} || {{SAPI|r}} || {{SAPI|s}} || {{SAPI|ʃ}} || {{SAPI|t}} || {{SAPI|θ}} || {{SAPI|u}} || {{SAPI|v}} || {{SAPI|ʣ}} | {{SAPI|ʤ}} || {{SAPI|y}} || {{SAPI|z}} || {{SAPI|ʒ}} |} === Tabela nyjëtimore e bashkëtingëlloreve të gjuhës shqipe<ref>{{Cite book|last=Beci|first=Bahri|title=Fonetika e gjuhës shqipe|publisher=EDFA|year=2004|location=Tiranë|pages=44|language=sq}}</ref> === {| class="wikitable" |+ ! rowspan="2" |Mënyra e nyjëtimit ! colspan="11" |Vendi i nyjëtimit |- ! !Dybuzore !Buzodhëmbore !Ndër-dhëmbore !Dhëmbore ! colspan="2" |Alveolare !Qiellzore-alveolare !Qiellzore !Velare !Laringale |- | rowspan="2" |'''Mbylltore''' |''të shurdhëta'' |'''p''' | | |'''t''' | colspan="2" |'''c''' |'''ç''' |'''q''' |'''k''' | |- |''të zëshme'' |'''b''' | | |'''d''' | colspan="2" |'''x''' |'''xh''' |'''gj''' |'''g''' | |- | rowspan="2" |'''Fërkimore''' |''të shurdhëta'' | |'''f''' |'''th''' | | colspan="2" |'''s''' |'''sh''' | | |'''h''' |- |''të zëshme'' | |'''v''' |'''dh''' | | colspan="2" |'''z''' |'''zh''' |'''j''' | | |- |'''Hundore''' | |'''m''' | | | | colspan="2" |'''n''' | |'''nj''' | | |- |'''Anësore''' | | | | |'''ll''' | colspan="2" |'''l''' | | | | |- | rowspan="2" |'''Dridhëse''' |''një dridhëse'' | | | | | colspan="2" |'''r''' | | | | |- |''shumë dridhëse'' | | | | | colspan="2" |'''rr''' | | | | |- |'''Pozicioni i majës së gjuhës''' | |'''↓''' |'''↓''' |'''↑''' |'''↑''' |'''↑''' |'''↓''' |'''↑''' |'''↓''' |'''↓''' |'''↓''' |- | colspan="4" |'''Organi nyjëtimor''' | colspan="2" |'''Majore''' '''(apikale)''' | colspan="2" |'''Para-shpinore''' '''(predorsale)''' |'''Majore''' '''(apikale)''' |'''Shpinore''' '''(dorsale)''' | colspan="2" | |} == Fjalori dhe kontaktet me gjuhët e tjera == Edhe pse shqipja ka pranuar huazime nga fqinjët, po ashtu tregon jashtëzakonisht disa dëshmi të kontaktit me Greqishten e lashtë; Si e tillë është Gegërisht mokën (Toskërisht mokër), nga Greqishtja mekhane’. Kontaktet e afërta me Romakët japin shumë huazime latine — mik nga Latinishtja amicus, këndoj nga cantare. Përveç kësaj, huazimet e tilla të fjalëve në Shqip vërtetohen nga ngjashmëritë në zhvillimin e Latinishtes së folur në Ballkan dhe Rumani, një gjuhë e Romantizmit Ballkanik. Për shembull, Latinisht paludem u kthye në padulem dhe pastaj padure në Rumani dhe pastaj pyll në Shqip, të dyja me kuptim të modifikuar. Anasjelltas, rumanishtja po ashtu i ndan disa terma vendorë jo-latinishte me Shqipen — p.sh. Rumanisht brad, Shqip bredh. Andaj këto dy gjuhë reflektojnë kontakte të veçanta historike të kohëve të hershme. Komunikimet e hershme me barbarët me sa duket kontribuuan fjalën "tirq" (nga bashkimi i vjetër “thigh-breech), përderisa huazimet me kontaktet e hershme Sllave mund të atribuojnë në kontaktet kulturore gjatë 500 viteve të kaluara me Venedikasit, Osmanët, Grekët (deri në jug), dhe Sllavët (deri në lindje). Një numër i favorshëm i tipareve — p.sh. formimi i kohës së ardhshme dhe shprehjes së emrit – janë të ndara nga gjuhët tjera të Ballkanit por kanë një origjinë dhe zhvillim të pakuptueshëm, ku ndoshta ne te ardhmen mund të nxirët sekreti kodik i ndërtimit të tyre; Shqipja apo forma e sajë e hershme, shumë lehtë mund të jetë burimi për të zbërthyer mënyrën e ndërtimit te gjuhës se pare universale para çarjeve të mëdha dialektore dhe me vone shendrimit te tyre ne gjuhe te veçanta. Studimi i tipareve të tilla regjionale në Ballkan është bërë një rast klasik për hulumtimi mbi fenomenin e përhapjes së gjuhës. == Alfabeti == [[Alfabeti shqip]] ka tridhjetë e gjashtë shkronja dhe nga to shtatë zanore: A, E, Ë, I, O, U, Y, dhe 29 [[Bashkëtingëlloret|bashkëtingëllore]]: B, C, Ç, D, Dh, F, G, Gj, H, J, K, L, Ll, M, N, Nj, P, Q, R, Rr, S, Sh, T, Th, V, X, Xh, Z, Zh. Rreshtat e mësiperme i përkasin versionit zyrtar të përkufizimit të Alfabetit Shqip. Versioni i saktë është dhe duhet të jetë ky: [[Alfabeti shqip]] ka 27 shkronja dhe 9 grupshkronja ([[digrafi]]) bashkëtingëlluese që së bashku përbëjnë 36 tingujt e Gjuhës Shqipe të folur. Ndahen në: shtatë zanore: A, E, Ë, I, O, U, Y, në 20 bashkëtingëllore: B, C, Ç, D, F, G, H, J, K, L, M, N, P, Q, R, S, T, V, X, Z, dhe në 9 tinguj: Dh, Gj, Ll, Nj, Rr, Sh, Th, Xh, Zh. Këta 36 tinguj studiohen së bashku në Shkollën Fillore dhe njihen gjithshmërisht që aty e tutje si [[Alfabeti shqip]]. [[Alfabeti]] modern, i vendosur në [[Kongresi i Manastirit|Kongresin e Manastirit]] në vitin [[1908]], është i bazuar në atë [[Alfabeti Latin|Latin]]. [//upload.wikimedia.org/wikipedia/sq/d/d3/Alfabeti_Shqip.ogg Dëgjoni shqiptimin e alfabetit] (Skedar ne formatin [[Ogg Vorbis]], madhësia 146KB). == Veçori tipologjike të shqipes së sotme standarde == Nga ana strukturore, paraqitet sot si një gjuhë sintetiko-analitike, me një mbizotërim të tipareve sintetike dhe me një prirje drejt analitizmit. Një pjesë e mirë e tipareve të saj fonetike dhe gramatikore, janë të trashëguara nga një periudhë e lashtë indoevropiane, një pjesë tjetër janë zhvillime te mëvonshme. Shqipja ka sot një sistem fonologjik të vetin, që përbëhet nga shtatë fonema zanore dhe 29 fonema bashkëtingëllore. Shkruhet me alfabet latin të caktuar në vitin 1908 në Kongresin e Manastirit. Alfabeti i shqipes ka 36 shkronja, nga të cilat 25 janë të thjeshta (a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, s, t, u, v, x, y, 9 janë bigrame (dh, gj, ll, nj, rr, sh, th, xh, zh)) dhe 2 me shkronja diakritike (ë, ç). Shqipja ka theks intensiteti dhe përgjithësisht të palëvizshëm gjate fleksionit. Në shumicën e rasteve, sidomos në sistemin emëror, theksi bie në rrokjen e parafundit. Shqipja ka një sistem të zhvilluar (të pasur) formash gramatikore, ka një sistem lakimi binar: lakimin e shquar dhe të pashquar, ruan ende mirë format rasore (ka pesë rasa), sistemin prej tri gjinish (mashkullore, femërore dhe asnjanëse), kjo e fundit po shkon drejt zhdukjes, mbahet vetëm në një kategori të veçantë emrash foljorë, të tipit: të shkruarit, të menduarit, etj. Sistemi emëror ka trajtë të shquar dhe të pashquar dhe për pasojë, edhe lakim të shquar e të pashquar; nyja shquese është e prapavendosur si në rumanisht dhe në bullgarisht; ka nyje të përparme te emrat në rasën gjinore (i, e malit) dhe te mbiemrat e nyjshëm (i mirë, i vogël, etj)., te emrat asnjanës të tipit të folurit, etj. Përvec fleksionit me mbaresa të veçanta, shqipja njeh edhe fleksionin e brendshëm (dash ~ desh, marr ~ merr); ka dy tipe strukturorë mbiemrash të ngjashëm (i madh, i ndershëm) dhe të panyjshëm (trim, besnik). Te numërorët përdor kryesisht sistemin decimal (dhjetë, tridhjetë, pesëdhjetë), por ruan edhe sistemin vigezimal (njëzet, dyzet); numërorët e përberë nga 11-19, formohen duke vënë numrin e njësheve përpara, parafjalën mbë dhe pastaj dhjetëshet (njëmbëdhjetë, dymbëdhjetë, etj) si në rumanisht dhe në gjuhët sllave. Sistemi foljor paraqitet mjaft i larmishëm. Shqipja ka një sistem të pasur formash mënyrore dhe kohore, një pjesë të e cilave janë të trashëguara nga një periudhë e hershme, një pjesë janë kryer gjatë evolucionit të saj historik. Folja ka gjashtë mënyra; (dëftore, lidhore, kushtore, habitore, dëshirore, urdhërore) dhe tri forma të pashtjelluara (pjesore, paskajore dhe përcjellore). Koha e ardhshme ndërtohet në mënyre analitike, me dy forma: me do (forma e foljes dua) + lidhore (do të punoj) dhe me foljen ndihmëse kam + paskajore (kam për të punuar). Rendi i fjalëve në fjali është përgjithësisht i lirë, por më i zakonshmi është rendi: kryefjalë + folje + objekt. Leksiku përbëhet nga fjalë me preardhje vendase e nga fjalë të huazuara. Fjalët me burim vendas trashëgohen nga periudha e lashtë indoevropiane (ditë, natë, dimër, motër, jani, etj.), ose janë formuara më vonë, me mjete të shqipes (ditor, dimëror, i përnatshëm). Për fjalët e huazuara qe disa mendojnë vijnë nga gjuhët e popujve me të cilët shqiptarët kanë pasur marrëdhënie gjatë shekujve, greqishtja e vjetër dhe e re, latinishtja e gjuhët romane, gjuhët sllave, turqishtja, frëngjishtja, është një proces i gjate ne diskutim dhe analizim. Kjo për arsyen e thjeshte sepse burimi i pare i tyre dyshohet se është përsëri gjuha shqipe e folur. Metodat e krahasimit ne shkencën e Entomologjisë nuk janë akoma ne nivelin e saktësisë se duhur përderisa nuk arrihet te zbërthehet ne njësinë minimale kuptimi logjik i simbolo-shkronjave te alfabetit grek dhe atij latin. == Përhapja e gjuhës shqipe == Shqipja flitet sot nga më se gjashtë milionë vetë në Republikën e Shqipërisë, në Kosovë, në viset shqiptare të Maqedonisë së Veriut, të Malit të Zi, të Serbisë jugore, si dhe në viset e Çamërisë në Greqi. Shqipja flitet gjithashtu, në ngulimet shqiptare në Itali, në Greqi, në Bullgari, në Ukrainë, si dhe në shqiptarë të mërguar në viset e ndryshme të botës para Luftës se Dytë Botërore dhe në këtë dhjetëvjeçarin e fundit. Gjuha shqipe mësohet dhe studiohet në disa universitete dhe qendra albanologjike në bote, si në Paris, Romë, Napoli, Kozencë, Palermo, Shën Pjetërburg (Leningrad), Pekin, München, Bukuresht, Selanik, Sofie, etj. == Studimet për gjuhën shqipe == Gjuha dhe kultura e shqiptarëve, lashtësia dhe karakteri origjinal i tyre, kanë tërhequr prej kohësh vëmendjen e studiuesve të huaj dhe shqiptarë që në shekullin XVIII dhe më parë. Në mënyrë të veçantë, gjuha, historia dhe kultura e shqiptarëve, tërhoqi vëmendjen e botës gjermane. Me të u mor edhe një filozof i madh, siç ishte [[Gotfried Leibniz]], që punoi një shekull para lindjes së gjuhësisë krahasimtare. Ai mendonte, se studimi krahasues i gjuhëve ishte themelor për të ndërtuar një histori universale të botës, për ta kuptuar dhe për ta shpjeguar atë. Në disa letra, qe ai i shkruante një bibliotekari të Bibliotekës Mbretërore të Berlinit, në fillim të shekullit XVIII, shprehet edhe për natyrën dhe prejardhjen e gjuhës shqipe dhe pas disa luhatjeve, arriti në përfundimin, se shqipja është gjuha e ilirëve të lashtë. Megjithatë, studimet shkencore për gjuhën shqipe, si dhe për shumë gjuhë të tjera, nisën pas lindjes së gjuhësisë historike-krahasuese nga mesi i shekullit XIX. Një nga themeluesit e kësaj gjuhësie, dijetari gjerman Franz Bopp, arriti të provonte që në vitin 1854, se shqipja bënte pjesë në familjen e gjuhëve indoevropiane dhe se zinte një vend të veçantë në këtë familje gjuhësore. Pas tij, studiues të tjerë, si G. Meyer, H. Pedersen, N. Jokli, studiuan aspekte të ndryshme të leksikut dhe të strukturës gramatikore të gjuhës shqipe. G. Meyer do të hartonte që në vitin 1891 një Fjalor etimologjik të Gjuhës shqipe (Etymologisches Wörterbuch der albanesischen Sprache, Strasburg 1891), i pari fjalor i këtij lloji për shqipen. Përveç këtyre, një varg i madh gjuhëtarësh të huaj, si F. Miclosich, G. Weigand, C. Tagliavini, St. Man, E. Hamp, A. Desnickaja, H. Ölberg, H. Mihaescu, W. Fredler, O. Bucholtz, M. Huld, G. B. Pellegrini, etj. kanë dhënë kontribute të shënuara për studimin e historisë së gjuhës shqipe, të problemeve që lidhen me prejardhjen e saj, me etimologjinë, fonetikën dhe gramatikën historike, si edhe në studimin e gjendjes së sotme të shqipes. Ndërkohë, krahas studimeve për gjuhën shqipe të albanologëve të huaj, lindi dhe u zhvillua edhe gjuhësia shqiptare. Ajo i ka fillimet e saj që në shekullin XVII, kur Frang Bardhi botoi të parin fjalor të gjuhës shqipe “Dictionarium Latino-Epiroticum” (1635). Gjatë Rilindjes Kombëtare u botuan disa gramatika të gjuhës shqipe. Kështu, në vitin 1864, Dhimitër Kamarda, nga arbëreshët e Italisë, botoi veprën “Laggio della grammatica comparata sulla lingua albanese”, Livorno 1864, vëll.II “L’Apendice al saggio dalla gramatica comparata sulla lingua albanese”, Prato 1866. Më 1882, Kostandin Kristoforidhi botoi “Gramatikën e gjuhës shqipe” dhe më 1806, Sami Frashëri botoi “Shkronjëtoren e gjuhës shqipe”, dy vepra gjuhësore të rëndësishme të shekullit XIX për gramatologjinë e gjuhës shqipe. Nga fundi i shekullit XIX, Kostandin Kristoforidhi përgatiti edhe një “Fjalor të gjuhës shqipe”, i cili u botua në vitin 1904 dhe përbën veprën më të rëndësishme të leksikografisë shqiptare, që u botua para Luftës se Dytë Botërore. Në vitin 1909, botohet Fjalori i shoqërisë “Bashkimi”. Pas shpalljes së Pavarësisë, u botuan një varg gramatikash dhe fjalorë dygjuhësh, për të plotësuar nevojat e shkollës dhe të kulturës kombëtare. Në fushën e gramatikës u shqua sidomos Prof. Dr. Aleksandër Xhuvani. Aleksandër Xhuvani (1880-1961) kreu studimet e larta në Universitetin e Athinës. Veprimtaria e tij për studimin e gjuhës shqipe dhe arsimin kombëtar, e nisi që gjatë periudhës së Rilindjes Kombëtare. Bëri një punë të madhe për pajisjen e shkollës sonë me tekste të gjuhës shqipe, të letërsisë, të pedagogjisë dhe të psikologjisë. Drejtoi e punoi për hartimin e udhëzuesve drejtshkrimorë në vitet 1949, 1951, 1954, 1956. Pati një veprimtari të gjerë në fushën e pastërtisë së gjuhës shqipe e të pasurimit të saj dhe botoi veprën “Për pastërtinë e gjuhës shqipe” (1956). Bashkëpunoi me profesorin Eqrem Çabej, për hartimin e veprave “Parashtesat” (1956) dhe “Prapashtesat e gjuhës shqipe” (1962), trajtesa themelore në fushën e fjalëformimit të gjuhës shqipe. Ai botoi gjithashtu edhe një varg punimesh monografike për pjesoren, paskajoren dhe parafjalët e gjuhës shqipe. Ai ishte njohës i mirë dhe mbledhës i pasionuar i visarit leksikor të gjuhës së popullit. Fjalët dhe shprehjet e mbledhura, u botuan pjesërisht pas vdekjes, në formën e një fjalori. Përgatiti një botim të dytë të “Fjalorit të gjuhës shqipe” të Kristoforidhit (1961). Vepra e plotë e tij, e projektuar në disa vëllime, ende nuk është botuar. Në vitin 1980 është botuar vëllimi i parë. Një zhvillim më të madh njohu gjuhësia shqiptare në gjysmën e dytë të shekullit XX, kur u krijuan edhe institucione shkencore të specializuara, si Universiteti i Tiranës, Universiteti i Prishtinës dhe Akademia e Shkencave, Universiteti i Shkodrës, më vonë, Universiteti i Elbasanit, Universiteti i Gjirokastrës, Universiteti i Vlorës, Universiteti i Tetovës, etj. Gjatë kësaj periudhe, u hartuan një varg veprash përgjithësuese nga fusha të ndryshme të gjuhësisë. Në fushën e leksikologjisë dhe të leksikografisë, përveç studime leksikologjike, u hartuan edhe një varg fjalorësh të gjuhës shqipe dhe fjalori dygjuhësh, nga të cilët, më kryesorët janë: “Fjalori i gjuhës shqipe” (1954), “Fjalori i gjuhës së sotme shqipe” (1980), “Fjalori i shqipes së sotme” (1984), “Fjalori drejtshkrimor i gjuhës shqipe” (1976), “Drejtshkrimi i gjuhës shqipe” (1973), etj. Kohët e fundit kanë dalë edhe “Fjalor frazeologjik i gjuhës shqipe” (2000) dhe “Fjalor frazeologjik ballkanik” (1999). Në fushën e dialektologjisë është bërë përshkrimi e studimi i të gjithë të folurave të shqipes dhe është hartuar “Atlasi dialektologjik i gjuhës shqipe”, një vepër madhore që pritet të dalë së shpejti nga shtypi. Është bërë gjithashtu, studimi i fonetikës dhe i strukturave gramatikore të gjuhës shqipe përmes studimeve të veçanta dhe përmes gramatikave të ndryshme, niveleve të ndryshme, nga të cilat, më e plota është “Gramatika e gjuhës shqipe” I Morfologjia (1995), II Sintaksa (1997), hartuar nga Akademia e Shkencave, në bashkëpunim me Universitetin e Tiranës, me kryeredaktor Mahir Domin. Një vend të gjerë në studimet gjuhësore të këtij gjysmëshekulli, kanë zënë problemet e historisë së gjuhës shqipe, problemet e etnogjenezës së popullit shqiptar e të gjuhës shqipe, të etimologjisë, të fonetikës dhe të gramatikës historike, etj. Disa nga veprat themelore në këto fusha janë: "Studime etimologjike në fushë të shqipes” në 7 vëllime, nga E.Çabej; “Meshari” i Gjon Buzukut (E.Çabej); “Gramatika historike e gjuhës shqipe” (Sh. Demiraj); “Fonologjia historike e gjuhës shqipe” (Sh. Demiraj); “Gjuhësia ballkanike” (Sh. Demiraj), etj. Eqrem Çabej (1908-1980). Studiuesi më i shquar i historisë së gjuhës shqipe dhe një nga personalitetet më në zë të kulturës shqiptare. Pasi bëri studimet e para në vendlindje (Gjirokastër), studimet e larta i kreu në Austri, në fushën e gjuhësisë së krahasuar indoevropiane. Pas mbarimit të studimeve, kthehet në atdhe dhe fillon veprimtarinë shkencore e arsimore në vitet ’30 të këtij shekulli dhe punoi në këto fusha për një gjysëm shekulli, duke lënë një trashëgimi të pasur shkencore. Eqerem Çabej solli dhe zbatoi në gjuhësinë shqiptare metodat dhe arritjet shkencore të gjuhësisë evropiane, duke kontribuar shumë në ngritjen e nivelit shkencor të studimeve gjuhësore shqiptare. Eqerem Cabej punoi shumë në disa fusha të dijes, por u shqua sidomos në fushën e historisë së gjuhës, në trajtimin e problemeve të origjinës së gjuhës shqipe, të autoktonisë së shqiptarëve e të etimologjisë dhe të filologjisë së teksteve të vjetra. Veprat themelore të tij janë: “Studime etimologjike në fushë të shqipes”, në shtatë vëllime, I “Hyrje në historinë e gjuhës shqipe”, II “Fonetikë historike” (1958), “Meshari i Gjon Buzukut” (1968), “Shqiptarët midis perëndimit dhe lindjes” (1944). Ai është bashkautor edhe në një varg veprash në fushën e gjuhës së sotme, siç janë: “Fjalor i gjuhës shqipe” (1954), “Rregullat e drejtshkrimit të gjuhës shqipe” (1972), “Fjalori drejtshkrimor”. Përveç veprave, ai ka botuar një varg studimesh në revista shkencore brenda e jashtë vendit dhe ka mbajtur dhjetëra referate e kumtesa në kongrese e konferenca kombëtare e ndërkombëtare, të cilat kanë bërë të njohura arritjet e gjuhësisë shqiptare në botë, duke rritur kështu prestigjin e saj. Veprat e Prof. Eqrem Çabej janë botuar në tetë vëllime, në Prishtinë, me titullin “Studime gjuhësore”. Me veprimtarinë e shumanshme shkencore e me nivel të lartë, Eqrem Çabej ndriçoi shumë probleme të gjuhës shqipe dhe të kulturës shqiptare, duke argumentuar lashtësinë dhe origjinën ilire të saj, vitalitetin e saj ndër shekuj dhe marrëdhëniet me gjuhët dhe kulturat e popujve të tjerë. Gjatë kësaj periudhe, gjuhësia shqiptare zgjidhi edhe problemin e gjuhës shqipe letrare kombëtare, të njësuar me çështjet teorike të së cilës është marrë veçanërisht prof. Androkli Kostallari. Në kuadrin e punës që është bërë në fushën e gjuhësisë normative dhe të kulturës së gjuhës, janë hartuar dhe një numër i madh fjalorësh terminologjikë për degë të ndryshme të shkencës e të teknikës. Përveç veprave të shumta që janë botuar në fushën e gjuhësisë, veprimtaria e gjuhësisë studimore e studiuesve shqiptarë pasqyrohet në botimin e disa revistave shkencore, nga të cilat më kryesoret sot, janë: “Studime filologjike” (Tiranë); “Gjuha shqipe” (Prishtinë); “Studia albanica” (Tiranë); “Jehona” (Shkup); etj. Studime te rëndësishme mbi gjuhën shqipe janë bërë nga gjuhëtarë në Kosovë, Maqedoninë e Veriut, Mal i Zi, ku janë botuar një numër i konsiderueshëm veprash mbi historinë e gjuhës shqipe, fonetikën, gramatikën, leksikun etj. Prof. Idriz Ajeti shquhet për kontributin e veçantë që ka dhënë në këtë fushë. Kontribut të veçantë për gjuhen shqipe kanë dhenë edhe shqiptaret e vendosur në Itali, të njohur si “[[arbëreshë|Arbëresh]]”. Disa nga figurat më të shquara të gjuhësisë shqiptare të këtyre dy shekujve të fundit, janë: [[Dhimitër Kamarda]] (arbëresh i Italisë), [[Kostandin Kristoforidhi]], [[Sami Frashëri]], Aleksandër Xhuvani, [[Eqerem Çabej]], [[Selman Riza]], [[Kostaq Cipo]], [[Mahir Domi]], [[Shaban Demiraj]], [[Androkli Kostallari]], [[Idriz Ajeti]], [[Gjovalin Shkurtaj]] etj. Ekziston një qasje e re studimore që tregon origjinën e lashtë te gjuhes duke përdorur së bashku logjikën, filozofinë dhe etimologjinë. Pionieri në këtë qasje të re është [[Petro Zheji]] i cili përfundoi punën e tij unike me librin e tij të fundit "Roli mesianik i shqipes" botuar në vitin 2015. Ai prezanton një mënyrë të re të klasifikimit të gjuhëve, në semantike dhe simbolike. Ai mendon se gjuha e vetme simbolike e mbijetuar është gjuha shqipe, me ane te simboleve te gjuhes shqipe ne mund të copëtojmë secilen fjale te cdo gjuhe dhe të gjejmë kuptimin e saj motivues në të. Për të demonstruar teorinë e tij ai merr 863 shembuj në shumë gjuhë: Kineze, Sanskritishte, Anglishte, Rusishte, Hindishte, Turqishte, Greqishte, Latinishte, Hebraishte, Gjermanishte, proto-gjermanishte, italishte, japoneze, indonezishte dhe persishte. Rrënjët primordiale të gjuhës shqipe u mbuluan edhe në librin e tij "Libri i aforizmave" i botuar në vitin 2012.<ref>Balliu, Suadela (2015-03-21), [http://www.arberianews.com/petro-zheji-nje-profet-per-gjuhen-shqipe/ Petro Zheji, një profet për gjuhën shqipe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180127083900/http://www.arberianews.com/petro-zheji-nje-profet-per-gjuhen-shqipe/ |date=27 janar 2018 }}, Arberia News</ref> === Bibliografia === * Ajeti, Idriz. “La présence de l’albanais dans les parlers des populations slaves de la Péninsule balkanique à la lumière de la langue et de la toponymie”, ''[[Studia Albanica]]'' 2 (1968): 131–6. * Ajeti, Idriz. “Për historinë e marrëdhënieve të hershme gjuhësore shqiptare-sllave”, ''[[Studime Filologjike]]'' 4 (1972): 83–94 (reprint in ''Gjurmime albanologjike – Seria e shkencave filologjike II – 1972''. Prishtina: 1974, fq.&nbsp;33–44). * Arapi, Inna. ''Der Gebrauch von Infinitiv und Konjunktiv im Altalbanischen mit Ausblick auf das Rumänische''. Hamburgu: Kovač, 2010. * Areddu, Alberto G.,"Un'ipotesi balcanica per il Nuragico", ''[[Quaderni di Semantica]]'' X, 2024. * Banfi, Emanuele. ''Linguistica balcanica''. Bolonja: Zanichelli, 1985. * Banfi, Emanuele. ''Storia linguistica del sud-est europeo: Crisi della Romània balcanica tra alto e basso medioevo''. Milano: Franco Angeli, 1991. * Bonnet, Guillaume. ''Les mots latins de l’albanais''. Parisi/Montreali: L'Harmattan, 1998. * [[Franz Bopp|Bopp, Franz]]. “Über das Albanesische in seinen verwandtschaftlichen Beziehungen”, in ''Königliche Preußische Akademie der Wissenschaften. Abhandlungen der philosophisch-historischen Klasse''. Berlin: J. Stargardt, 1855, fq.&nbsp;459–549. * Boretzky, Norbert. ''Der türkische Einfluss auf das Albanische''. 2 vëll. vëll. 1: ''Phonologie und Morphologie der albanischen Turzismen''; vël. 2: ''Wörterbuch der albanischen Turzismen''. Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 1975. * Buchholz, Oda & Wilfried Fiedler. ''Albanische Grammatik''. Lajpcigu: VEB Verlag Enzyklopädie, 1987. * [[Eqrem Çabej|Çabej, Eqrem]]. “Disa probleme themelore të historisë së vjetër të gjuhës shqipe”, ''Buletin i Universitetit Shtetëror të Tiranës. Seria e Shkencave Shoqërore'' 4 (1962): 117-148 (In German''Studia Albanica'' 1 (1964)) * Çabej, Eqrem. “Zur Charakteristik der lateinischen Lehnwörter im Albanischen”, ''Revue roumaine de linguistique'' 7, vol. 1 (1962): 161–99 (In Albanian “Karakteristikat e huazimeve latine të gjuhës shqipe”, ''Studime Filologjike'' 2 (1974): 14-51) * Çabej, Eqrem. “Rreth disa çështjeve të historisë së gjuhës shqipe”, ''Buletin i Universitetit Shtetëror të Tiranës. Seria e Shkencave Shoqërore'' 3 (1963): 69-101. (In Romanian ''Studii și cercetări lingvistiche'' 4 (1954)) * Çabej, Eqrem. “Mbi disa rregulla të fonetikës historike të shqipes”, ''Studime Filologjike'' 2 (1970): 77-95 (In German “Über einige Lautregeln des Albanischen”, ''[[Die Sprache]]'' 18 (1972): 132–54) * Çabej, Eqrem. “L'ancien nom national des albanais”, ''Studia Albanica'' 1 (1972): 1-40. * Çabej, Eqrem. “Problemi i vendit të formimit të gjuhës shqipe”,''Studime Filologjike'' 4 (1972): 3-27. * Çabej, Eqrem. ''Studime etimologjike në fushë të shqipes''. 7 vëll. Tiranë: Akademia et Shkencave e Republikës Popullore të Shqipërisë, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, 1976–2014. * Camaj, Martin. ''Albanische Wortbildung''. Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 1966. * Camaj, Martin. ''Albanian Grammar''. Trans. Leonard Fox. Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 1984. * Camarda, Demetrio. ''[https://books.google.com/books?id=YWQCAAAAQAAJ&printsec=frontcover&dq=Saggio+di+grammatologia+comparata+sulla+lingua+albanese&cd=2#v=onepage&q&f=false Saggio di grammatologia comparata sulla lingua albanese]''. Livorno: Successore di Egisto Vignozzi, 1864. * Camarda, Demetrio. ''[https://books.google.com/books?id=syYTAAAAYAAJ&pg=PT238&dq=Appendice+al+Saggio+di+grammatologia+sulla+lingua+albanese&cd=2#v=onepage&q&f=false Appendice al saggio di grammatologia comparata sulla lingua albanese]''. Prato, 1866. * Campbell, George L., ed. ''Compendium of the World's Languages'', bot. i 2-të. Vol. 1: ''Abaza to Kurdish'', s.v. “Albanian”. Londra/Nju Jork: Routledge, 2000, pp. 50–7. * [[Wacław Cimochowski|Cimochowski, Wacław]]. “Recherches sur l'histoire du sandhi dans la langue albanaise”, ''Lingua Posnaniensis'' 2 (1950): 220–55. * Cimochowski, Wacław. “Des recherches sur la toponomastique de l'Albanie”, ''Lingua Posnaniensis'' 8 (1960): 133–45. * Cimochowski, Wacław. “Pozicioni gjuhësor i ilirishtes ballkanike në rrethin e gjuhëve indoevropiane”, ''Studime Filologjike'' 2 (1973). * Demiraj, Bardhyl. ''Albanische Etymologien: Untersuchungen zum albanischen Erbwortschatz''. Amsterdam–Atlanta: Rodopi, 1997. * [[Shaban Demiraj|Demiraj, Shaban]]. “Albanian”, in ''[https://books.google.com/books?id=vwUMNCYbLL0C&printsec=frontcover&dq=The+Indo-European+Languages,+Anna+Giacalone+Ramat+and+Paolo+Ramat&hl=en&ei=RoLuS4jZL4T78Ab9x9D9Cg&sa=X&oi=book_result&ct=book-thumbnail&resnum=1&ved=0CCkQ6wEwAA#v=onepage&q&f=false The Indo-European Languages]''. Edited by Anna Giacalone Ramat dhe Paolo Ramat. Londra/Nju Jork: Routledge, 1998, fq. 480–501. * Demiraj, Shaban. ''Gramatikë historike e gjuhës shqipe'', bot. i 2-të i përmbledhur, Tirana: Akademia e Shkencave e Shqipërisë, 2015 (bot. i parë, 1986). * Demiraj, Shaban. ''Gjuha shqipe dhe historia e saj''. Tirana: Shtëpia botuese e librit universitar, 1988. * Demiraj, Shaban. ''Fonologjia historike e gjuhës shqipe''. (Akademia e Shkencave e Shqiperise. Instituti i Gjuhesise dhe i Letersise). Tirana: TOENA, 1996. * Demiraj, Shaban. ''Prejardhja e shqiptarëve në dritën e dëshmive të gjuhës shqipe''. Tirana: Shkenca, 1999. * De Simone, Carlo. “Gli illiri del Sud. Tentativo di una definizione”, ''Iliria'' 1 (1986). * Desnickaja, Agnija. ''Albanskij jazyk i ego dialekty''. Leningrad: Nauka, 1968. * Desnickaja, Agnija. “Language Interferences and Historical Dialectology”, ''Linguistics'' 113 (1973): 41–57. * Desnickaja, Agnija. ''Osnovy balkanskogo jazykoznanija''. Leningrad: Nauka, 1990. * [[Mahir Domi|Domi, Mahir]]. “Prapashtesa ilire dhe shqipe, përkime dhe paralelizma”, ''Studime Filologjike'' 4 (1974). * Domi, Mahir. “Considérations sur les traits communs ou parallèles de l'albanais avec les autres langues balkaniques et sur leur étude”, ''Studia Albanica'' 1 (1975). * Fortson IV, Benjamin W. “Albanian”, in ''[https://books.google.com/books?id=5hOtPBF6XWwC&printsec=frontcover&dq=%27Indo-European+Language+and+Culture:++An+Introduction%27&cd=1#v=onepage&q&f=false Indo-European Language and Culture: An Introduction]'', bot. i 2-të. Malden: Wiley-Blackwell, 2010, fq. 446–58 (bot. i parë 2004, fq.&nbsp;390–9). * Gjinari, Jorgji. “Për historinë e dialekteve të gjuhës shqipe”,''Studime Filologjike'' 4 (1968). * Gjinari, Jorgji. “Mbi vazhdimësinë e ilirishtes në gjuhën shqipe”,''Studime Filologjike'' 3 (1969). * Gjinari, Jorgji. “Struktura dialektore e shqipes e parë në lidhje me historinë e popullit”, ''Studime Filologjike'' 3 (1976). * Gjinari, Jorgji. “Dëshmi të historisë së gjuhës shqipe për kohën dhe vendin e formimit të popullit shqiptar”, ''Studime Filologjike''3 (1982). * Gjinari, Jorgji. ''Dialektologjia shqiptare''. Prishtina: Universiteti, 1970. * Gjinari, Jorgji, Bahri Beci, Gjovalin Shkurtaj dhe Xheladin Gosturani, ''Atlasi dialektologjik i gjuhës shqipe'', vëll. 1, Napoli: Università degli Studi di Napoli L’Orientali, 2007. * [[Eric P. Hamp|Hamp, Eric P.]], “Albanian”, në ''Encyclopedia of language and linguistics'', 2 vëll., redaktuar nga R. E. Asher, Oksford: Pergamon, 1994, fq.&nbsp;1:65–7. * Huld, Martin E., ''Basic Albanian etymologies''. Columbus (Ohio): Slavica Publishers, 1984. * Katičić, Radoslav. ''Ancient languages of the Balkans''. 2 vols. Haga/Parisi: Mouton, 1976. * Kopitar, Jernej K. “Albanische, walachische und bulgarische Sprache”, ''Jahrbücher der Literatur (Wien)'' 46 (1829): 59–106. * [[Paul Kretschmer|Kretschmer, Paul]]. ''[https://books.google.com/books?id=f00TAAAAYAAJ&printsec=frontcover&dq=Einleitung+in+die+Geschichte+der+griechischen+Sprache&cd=1#v=onepage&q&f=false Einleitung in die Geschichte der griechischen Sprache]''. Göttingen, 1896. * Kretschmer, Paul. “Sprachliche Vorgeschichte des Balkans”,''Revue internationale des études balkaniques'' 2, no. 1 (1935): 41–8. * Lloshi, Xhevat. “Substandard Albanian and Its Relation to Standard Albanian”, in ''Sprachlicher Standard und Substandard in Südosteuropa und Osteuropa: Beiträge zum Symposium vom 12.-16. Oktober 1992 in Berlin''. Edited by Norbert Reiter, Uwe Hinrichs & Jirina van Leeuwen-Turnovcova. Berlini: Otto Harrassowitz, 1994, fq.&nbsp;184–94. * Lloshi, Xhevat. “Albanian”, in ''Handbuch der Südosteuropa-Linguistik''. Edited by Uwe Hinrichs. Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 1999, fq.&nbsp;277–99. * Lloshi, Xhevat. ''[https://books.google.com/books?id=9_gXTda0HS8C&pg=PA191&dq=gjuha+letrare+dhe+gjuha+standarde#v=onepage&q&f=false Rreth alfabetit të shqipes: me rastin e 100-vjetorit të Kongresit të Manastirit]''. Skopje–Prishtina–Tiranë: Logos-A, 2008. * [[Maximilian Lambertz|Lambertz, Maximilian]]. ''Lehrgang des Albanischen''. 3 vols., vol. 1: ''Albanisch-deutsches Wörterbuch''; vol. 2: ''Albanische Chrestomathie''; vol. 3: ''Grammatik der albanischen Sprache''. Berlin: [[Deutscher Verlag der Wissenschaften]] 1954; Berlin 1955; Halle an der Saale 1959. * [[J. P. Mallory|Mallory, J.P.]] & [[Douglas Q. Adams|D. Q. Adams]]. “Albanian language”, në ''Encyclopedia of Indo-European culture''. Londra: Fitzroy Dearborn, 1997, fq.&nbsp;8–11. * Matzinger, Joachim. “Die Albaner als Nachkommen der Illyrier aus der Sicht der historischen Sprachwissenschaft”, në ''Albanische Geschichte: Stand und Perspektiven der Forschung''. Edited by Oliver Jens Schmitt & Eva Frantz. Mynihu: R. Oldenburg Verlag, 2009, fq.&nbsp;13–35. * Matzinger, Joachim. “Der lateinisch-albanische Sprachkontakt und seine Implikationen für Vorgeschichte des Albanischen und der Albaner”, në ''Südosteuropäische Romania: Siedlungs-/Migrationsgeschichte und Sprachtypologie''. Edited by Wolfgang Dahmen et al. Tybingen: Narr Verlag, 2012, fq.&nbsp;75–103. * Mayer, Anton. ''Die Sprache der alten Illyrier''. 2 vëll. Vjena: Österreichische Akademie der Wissenschaften, 1957/1959. * Mann, Stuart E. ''An Albanian Historical Grammar''. Hamburgu: Helmut Buske, 1977. * [[Gustav Meyer|Meyer, Gustav]]. “[https://books.google.com/books?id=E-IGAAAAQAAJ&printsec=frontcover&dq=Albanesische+Studien&cd=1#v=onepage&q&f=false Albanesische Studien I. Die Pluralbildungen der albanesischen Nomina]”, in ''Sitzungsberichte der philosophisch-historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften'' 104 (1883): 257–362. * [[Franc Miklošič|Miklošič, Franz]]. ''Albanische Forschungen''. 2 vols., vol. 1: ''Die slavischen Elemente im Albanischen''; vol. 2: ''Die romanischen Elemente im Albanischen''. Vjena: Karl Gerold's Sohn, 1870. * Mihăescu, Haralambie. “Les éléments latins de la langue albanaise”, ''Révue des études sud-est européennes'' 4 (1966): 5–33, 323–53. * Mihăescu, Haralambie. ''La langue latine dans le sud-est de l’Europe''. Bukureshti: Editura Academiei; Parisi: Les Belles Lettres, 1978. * Newmark, Leonard, Philip Hubbard dhe Peter Prifti, ''Standard Albanian: A Reference Grammar for Students''. Stanford: Stanford University Press, 1982. * Ölberg, Hermann. “Einige Uberlegungen zur Autochtonie der Albaner auf der Balkanhalbinsel”, in ''Akten der internationalen albanologischen Kolloquiums, Innsbruck, 1972, zum Gedächtnis an Norbert Jokl''. Edited by Hermann M. Ölberg. Innsbruck: Institut für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck, 1977. * Ölberg, Hermann. “Kontributi i gjuhësisë për çështjen e atdheut ballkanik të shqiptarëve”, ''Studime Filologjike'' 3 (1982). * Omari, Anila. ''Marrëdhëniet gjuhësore shqiptaro-serbe''. Tiranë: Botimet albanologjike, 2012. * Pedersen, Holger. “Bidrag til den albanesiske Sproghistorie”, ''Festskrift til Vilhelm Tomsen''. Kopenhaga: Gyldendal, 1894, fq.&nbsp;246–57. * Pedersen, Holger. “Albanesisch”, ''Kritischer Jahrbericht'' 9, vol. 1 (1905): 206–17. Erlangen (1909). * Pellegrini, Giovan Battista. “I rapporti linguistici interadriatici e l’elemento latino dell’albanese”, ''Abruzzo'' 19 (1980): 31-71. * Pellegrini, Giovan Battista. “Disa vëzhgime mbi elementin Latin të shqipes” [Some observations on the Latin element of the Albanian language], ''Studime Filologjike'' 3 (1982); (in Italian) “Alcune osservazioni sull’elemento latino dell’albanese”, ''Studia Albanica'' 1983: 63–83. * Pellegrini, Giovan Battista. ''Avviamento alla linguistica albanese''. Edizione rinnovata. Rende: Università degli studi della Calabria, Centro editoriale e librario, 1997. * Pisani, Vittore. “L’albanais et les autres langues indo-européennes”, in ''Mélanges Henri Grégoire II''. Brukseli, 1950, fq.&nbsp;519–38; reprint in ''Saggi di linguistica storica: Scritti scelti''. Torino: Rosenberg & Sellier, 1959, fq.&nbsp;96–114. * Pisani, Vittore. “Les origines de la langue albanaise, questions de principe et de méthode”, ''Studia Albanica'' 1 (1964): 61–8. * Pisani, Vittore. “Sulla genesi dell'albanese”, in ''Akten der internationalen albanologischen Kolloquiums, Innsbruck, 1972, zum Gedächtnis an Norbert Jokl''. Edited by Hermann M. Ölberg. Innsbruck: Institut für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck, 1977, fq.&nbsp;345–66. * [[Vladimir Orel|Orel, Vladimir]]. ''Albanian Etymological Dictionary''. Leida: Brill, 1998. * Orel, Vladimir. ''[https://books.google.com/books?id=xvKH56aT5mEC&printsec=frontcover&dq=Concise+Historical+Grammar+of+the+Albanian+Language&cd=1#v=onepage&q&f=false A Concise Historical Grammar of the Albanian Language: Reconstruction of Proto-Albanian]''. Leida: Brill, 2000. * Price, Glanville (red.), ''Encyclopedia of the Languages of Europe'', s.v. “Albanian”, Oksford: Blackwell, 1998, fq. 4–8. * Riza, Selman. ''Studime albanistike''. Prishtina 1979. * Rusakov, Alexander. “Albanian”, në ''The Indo-European Languages'', bot. i 2-të. Edited by Mate Kopović. Londra/Nju Jork: Routledge, 2014, fq.&nbsp;552–608. * Schumacher, Stefan dhe Joachim Matzinger, ''Die Verben des Altalbanischen: Belegwörterbuch, Vorgeschichte und Etymologie'', Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 2013. * Svane, Gunnar, ''Slavische Lehnwörter im Albanischen'', Århus: Aarhus University Press, 1992. * Tagliavini, Carlo. ''La stratificazione del lessico albanese: Elementi indoeuropei''. Bolonja: Casa editrice Prof. Riccardo Pàtron, 1965. * Thumb, Albert. “Altgriechische Elemente des Albanesischen”,''[[Indogermanische Forschungen]]'' 26 (1909): 1–20. * Topalli, Kolec. ''Theksi në gjuhën shqipe''. Tiranë: Shtëpia Botuese Enciklopedike, 1995. * Topalli, Kolec. ''Fonetika historike e gjuhës shqipe''. Tiranë: Shtëpia Botuese Dituria, 2007. * Topalli, Kolec. ''Sistemi foljor i gjuhës shqipe''. Plejad, Tiranë 2010. * Topalli, Kolec. ''Gramatikë historike e gjuhës shqipe''. Qendra e Studimeve Albanologjike, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, Tiranë 2011. * Topalli, Kolec. ''Fjalor etimologjik i gjuhës shqipe''. Durrës: Jozef, 2017. * von Hahn, Johann Georg. ''Albanesische Studien''. 3 vëll. Jena: F. Mauko, 1854. * [[Calvert Watkins|Watkins, Calvert]]. “Proto-Indo-European: Comparison and Reconstruction”, in ''The Indo-European Languages''. Edited by Anna Giacalone Ramat & Paolo Ramat. Londra-Nju Jork: Routledge, 1998, pp. 25–73. * Ylli, Xhelal. ''Das slawische Lehngut im Albanischen''. 2 vëll., vëll. 1: ''Lehnwörter''; vëll. 2: ''Ortsnamen''. Mynihu: Otto Sagner, 1997/2000. * Ylli, Xhelal dhe Andrej N. Sobolev. ''Albanskii gegskii govor sela Muhurr''. Mynihu: Biblion Verlag, 2003. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/3-932331-36-2|3-932331-36-2]] * Zheji, Petro. ''Roli mesianik i shqipes: shembja e Kullës së Babelit''. Tiranë: UET Press, 2015. * Zheji, Petro. ''Libri i aforizmave''. Tiranë: Media Print, 2012. ISBN 9789928080813. == Referime == {{Reflist|3}} == Shiko dhe këtë == {{Wiktionary}} {{Libri|Gjuha jonë|Gjuha jonë}}– Libër didaktik për mësimin e gjuhës shqipe * [[SQ Spell Checker]] * [[Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe]] * [[Toskërishtja]] * [[Gegërishtja]] * [[Arbërishtja (Itali)]] * [[Arbërishtja (Greqi)]] * [[Gjuha ilire]] == Vegla elektronike == * [http://www.fjalori.shkenca.org/ Fjalori i Gjuhës së Sotme Shqipe, online me rreth 40.000 fjalë.] * [https://web.archive.org/web/20180601063511/http://drejtshkrimi.net/ Drejtshkrimi i gjuhës shqipe] * [http://www.shkenca.org/k6i/index_sq.html Fjalor i gjuhës shqipe për programet Aspell dhe Ispell] * [http://vargmal.org/shqip Prektora 1 - Përshtatje shqip e tastierës për Windows XP (ë, ç, é, â, ô)] * [http://www.learnalbanianlanguage.com/ Mësoni gjuhen shqipe online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517030921/http://www.learnalbanianlanguage.com/ |date=17 maj 2008 }} * [https://addons.mozilla.org/en-US/firefox/addon/5485/ Fjalor drejtshkrimor i gjuhës shqipe për Firefox dhe Thunderbird (530.000 fjalë e trajta fjalësh)] * [https://web.archive.org/web/20110403021518/http://www.portashqipe.com/gjuha_shqipe/ Porta Shqipe | Gjuha Shqipe] [[Kategoria:Gjuha shqipe| ]] [[Kategoria:Gjuhë në Shqipëri]] [[Kategoria:Gjuhë në Kosovë]] [[Kategoria:Gjuhë në Maqedoni të Veriut]] [[Kategoria:Gjuhë në Mal të Zi]] [[Kategoria:Gjuhë në Itali]] [[Kategoria:Gjuhë indo-evropiane|Shqip]] [[Kategoria:Gjuhë të Europës]] iswjy0yfcbo0ud644173b63zv6xd2fq 4 26026 3027894 3027106 2026-08-25T11:51:39Z Petja24 187511 /* Kërkesë urgjente për ndryshime në artikullin "Vladimir Jani" (Bllokuar prej muajsh) */ pjesë e re 3027894 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia:Kuvendi/Hyrja}} {{TOC left}} {{Clear}} {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Wikipedia:Kuvendi/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 24 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} <!-- Skruani vetëm nën këtë vizë.--> <!-- ________________________________________________________________________________________ --> == Growth/Newsletters/36 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Growth team logo - Icon only.svg|right|180px|frameless|class=skin-invert]] ''Updates from the [[mw:Special:MyLanguage/Growth|Growth]] team on our work to improve the new editor experience.'' === Recent releases === ====Account creation experiments==== Several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|experiments to increase successful account creation]] have delivered significant results. * An updated message shown to logged-out mobile users who try to edit produced a 27% relative increase in account creation and is being scaled to all wikis. ([[phab:T424595|T424595]]) * A new account menu button in the mobile web header, [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Experiment Results: Mobile Web Account Menu|A/B tested across five Wikipedias with nearly 8 million participants]], made logged-out mobile users 25% more likely to create an account, with no significant difference in constructive editing behavior. ([[phab:T428220|T428220]]) *A simpler post-edit dialog for temporary account holders increased permanent account creation by 87% (relative), converting more temp editors into registered ones. ([[phab:T416418|T416418]])[[File:Create account - July 2026 updates.png|thumb|The redesigned account creation form increases registration by a relative 24.4%]] *We also redesigned the account creation form itself ([[phab:T409236|T409236]]): adding real-time username validation, a concise summary of the username policy, a "reveal password" option, and a simplified design aligned with [[wmdoc:codex/latest|Codex]] guidelines. In an A/B test on English Wikipedia mobile, users who saw the redesigned form created permanent accounts at a rate of 20.4%, compared to 16.4% for the control group (a 24.4% relative increase). ====Revise Tone structured task==== [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages that may contain non-encyclopedic language and guides them through revising the tone. In A/B testing on Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, newcomer task completion rates were [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise Tone#Experiment Results|38.7% higher]] than the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended July 9, and the feature is now available to everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|We plan]] to release Revise Tone to more wikis. ====Automated mentor list cleanup==== Communities can now [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatically mark inactive mentors as ''away'' or remove them from mentorship entirely]] (which automatically reassigns their mentees). Inactivity is based on edits, and talk page responses count, so mentors answering mentee questions remain active. We recommend enabling both options together; administrators can enable them via [[Special:CommunityConfiguration]] and review the mentor list at [[Special:ManageMentors]]. ====Growth features for Wikidata==== Growth features are [[phab:T400937|now available at Wikidata]], including a simplified Newcomer Homepage, Mentorship, the Impact module, Community Updates and the Help Panel. === Work in progress === [[File:Home designs labeled.png|thumb|Early concepts for evolving the Newcomer Homepage into a personalized 'Home' that grows with contributors.]] ====Home==== The Growth and [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] teams are developing [[mw:Special:MyLanguage/Home|Home]] ([[phabricator:T419358|T419358]]): a unified, personalized landing page intended to replace the Newcomer Homepage. Rather than remaining a newcomer-only feature, Home will evolve with users as they gain experience, surfacing Suggested Edits, edits to review, and moderation workflows at the right moment. === Research === The [https://research.wikimedia.org/ Wikimedia Research team], in partnership with the Growth Team, published findings from two projects on how new editors learn and integrate into the community: * [[m:Research:Understanding_newcomer_mentorship_on_Wikipedia|Understanding newcomer mentorship on Wikipedia]] * [[m:Research:Successful_Newcomers_Survey_2025#Results|Successful Newcomers Survey]] ''<small>'''[[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters|Growth team's newsletter]]''' prepared by [[mw:Special:MyLanguage/Growth|the Growth team]] and posted by [[m:User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[mw:Talk:Growth|Give feedback]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Growth team updates|Subscribe or unsubscribe]].</small>'' </div> 18 gusht 2026 15:17 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Growth_team_updates&oldid=30870183 --> == Kërkesë urgjente për ndryshime në artikullin "Vladimir Jani" (Bllokuar prej muajsh) == Përshëndetje administratorë dhe kontrollues, Po ju shkruaj sërish si nipi i piktorit Vladimir Jani (Përdoruesi: Petja24). Kam lënë një kërkesë të detajuar te faqja e diskutimit të artikullit prej muajsh, por nuk kam marrë asnjë përgjigje dhe artikulli mbetet i bllokuar në statusin "Pending Changes", duke shfaqur të dhëna të gabuara për publikun. Meqenëse kam COI, nuk ndërhyj dot vetë. Ju lutem shumë një administratori aktiv të kryejë dy përditësime të thjeshta teknike bazuar në dokumentet tona origjinale familjare: 1. Korrigjimi i datës së lindjes: Nga 4 qershor 1921 në **15 nëntor 1921** (konfirmuar nga certifikata origjinale e gjendjes civile Shkodër, e-albania). 2. Vendosja e fotos së portretit në Infobox: Aktualisht është vendosur një foto dekreti. Ju lutem zëvendësojeni me foton zyrtare të portretit që është ngarkuar me kohë rregullisht në Commons me emrin e skedarit: `[[File:Portrait of the Albanian painter Vladimir Jani.png]]`. 3.**Shtimi i faqes zyrtare të Facebook-ut:** Ju lutem shtoni faqen zyrtare "Faqja Zyrtare e Memorialit" në fund të artikullit te kapitulli "Lidhje të jashtme" në këtë format kodi: `* "Lidhje të jashtme": [https://www.facebook.com/profile.php?id=61590322811428] Ky përditësim është i rëndësishëm për të shmangur përhapjen e të dhënave të pasakta kronologjike për një figurë me titullin "Piktor i Popullit". Faleminderit për bashkëpunimin dhe kohën tuaj. h9vx3vl3bcr6p934q3zlmjbd8xj9axd 0 31139 3027892 3019423 2026-08-25T10:55:06Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3027892 wikitext text/x-wiki {{Kombëtaret në futboll |Badge = Flag of Slovenia.svg |Emri = Sllovenia |shkurtesa = SVN |Federation = [[Federata Sllovene e Futbollit]] |Confederation = [[UEFA]] |Coach = [[Srečko Katanec]] |Ndihmës trajneri = |Kapiteni aktual = [[Boštjan Cesar]]<ref>[http://www.nzs.si/slovenija/statistika/Vsi-igralci Vsi igralci | NZS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120211130939/http://www.nzs.si/slovenija/statistika/Vsi-igralci |date=11 shkurt 2012 }}. Nzs.si. Marrë më 8 shtator 2012.</ref> |Kapiteni nr 1 = [[Boštjan Cesar]] (82) |Golashënuesi nr 1 = [[Zlatko Zahovič]] (35) |Stadiumi = [[Arena Petrol]] ([[Celje]])<br /> [[Ljudski vrt]] ([[Maribor]])<br />[[Stožice Stadium|Stožice]] ([[Lubjana]]) |FIFA kodi = SVN |FIFA Rangu = 48 |FIFA max = 15 |FIFA max data = <small>tetor - nëntor 2010</small> |FIFA min = 134 |FIFA min data = <small>dhjetor 1993</small> |Elo Rangu = 49 |Elo max = 28 |Elo max data = <small>nëntor 2001</small> |Elo min = 87 |Elo min data = <small>nëntor 1993</small> <!-- Fillojn veshjet --> |pattern_b1=_slo10h |pattern_la1=_slo10h |pattern_ra1=_slo10h |pattern_sh1=_slo10h |leftarm1=FFFFFF |body1=FFFFFF |rightarm1=FFFFFF |shorts1=FFFFFF |socks1=FFFFFF |pattern_b2=_slo10a |pattern_la2=_slo10a |pattern_ra2=_slo10a |pattern_sh2=_slo10a |leftarm2=FFFFFF |body2=FFFFFF |rightarm2=FFFFFF |shorts2=004000 |socks2=004000 |loja e parë = <center>{{flamuri|Estonia}} [[Kombëtarja estoneze e futbollit|Estonia]] 1–1 Sllovenia {{flamuri|Sllovenia}}<br/>([[Tallinn]], Estoni; 3 qershor 1992)</center> |Fitorja me thellë = <center>{{flamuri|Omani}} [[Kombëtarja omanase e futbollit|Omani]] 0–7 Sllovenia {{flamuri|Sllovenia}}<br/>([[Muskat, Oman|Muskat]], Oman; 8 shkurt 1999)</center> |Humbja më e thellë = <center>{{flamuri|Franca}} [[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]] 5–0 Sllovenia {{flamuri|Sllovenia}}<br/>([[Saint-Denis]], Francë; 12 tetor 2002)</center> |Pjesëmarrja në Botëror = 2 |Botërori i parë = [[2002 FIFA Kupa e Botës|2002]] |Botërori max = Faza e grupeve, [[2002 FIFA Kupa e Botës|2002]] dhe [[2010 FIFA Kupa e Botës|2010]] |Emri i regjionit = |Pjesëmarrja në Kupa regjionale = 1 |Kupa regjionale e parë = [[UEFA Euro 2000|2000]] |Kupa regjionale max = Faza e grupeve, [[UEFA Euro 2000|2000]] }} '''Kombëtarja sllovene e futbollit''' është kombëtarja e [[futbolli]]t të [[Sllovenia|Sllovenisë]] që kontrollohet nga [[Federata Sllovene e Futbollit]]. Skuadra luajti ndeshjen e saj të parë në vitin 1992 pas ndarjes me [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|Jugosllavinë]]. Sllovenia ishte një pjesmarrëse surprizë në [[UEFA Euro 2000]], ku u kualifikuan pasi mposhtën në play-off [[Kombëtarja ukrainase e futbollit|Ukrainën]]. Skuadra barazoi me [[Kombëtarja serbo-malazeze e futbollit|Jugosllavinë]] dhe [[Kombëtarja norvegjeze e futbollit|Norvegjinë]] dhe humbi 2–1 kundër [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjës]]. Sllovenia arkivoi një tjetër sukses madhor dy vite më vonë, duke u kualifikuar për në [[2002 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2002]], këtë herë duke mposhtur në play-off [[Kombëtarja rumune e futbollit|Rumaninë]]. Skuadra nuk humbi asnjë ndeshje gjatë gjithë kualifikueseve, duke fituar dhe barazuar gjashtë herë, por nuk mori asnjë pikë gjatë finaleve të turnamentit. Pavarësisht se dështoi për t'u kualifikuar në [[2006 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2006]], Sllovenia ishte e vetmja skuadër që mposhti fituesit e mëvonshë, të turnamentit [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italinë]] me rezultatin 1–0 në shtëpi. Në vitin 1995, Sllovenia barazoi 1–1 me Italinë në një ndeshje kualifikuese të [[UEFA Euro 1996]]. Në nëntor 2009, Sllovenia mposhti [[Kombëtarja ruse e futbollit|Rusinë]] në play-off për të siguruar pjesmarrjen në [[2010 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2010]].<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=284577&cc=5739|title=Slovenia 1–0 Russia: major shock for Hiddink|date=18 nëntor 2009|work=ESPN|accessdate=18 nëntor 2009|archive-date=20 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121020030620/http://soccernet.espn.go.com/report?id=284577&cc=5739|url-status=dead}}</ref> == Historia == ===Origjina=== Përpara pavarësisë [[Sllovenia|Sllovene]] në vitin 1991, kombëtarja sllovene ekzistonte vetëm si skuadër rajonale dhe jo e njohur zyrtarisht nga [[FIFA]]. Ajo kishte një status të ngjashëm me [[Kombëtarja katalanase e futbollit|kombëtaren katalanase]] dhe [[Kombëtarja kosovare e futbollit|kombëtaren kosovare]]. Skuadra më së shumti luante kundër skuadrave të vogla nga republikat e tjera të [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|RSF Jugosllavisë]]. Kombëtarja ishte e përfaqsuar nga lojtarë sllovene nën fanellën tradicionale me ngjyra të bardhë, blu dhe kuqe.<ref>[http://www.nzs.si/home/fa-slovenia/brief-history Brief history - Our Roots and Comebacks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006104958/http://www.nzs.si/home/fa-slovenia/brief-history |date=6 tetor 2014 }} te uebfaqja zyrtare e [[Federata Sllovene e Futbollit|Federatës Sllovene të Futbollit]], Marrë më 2 tetor 2014</ref> ===Pavarësia (1991–1998)=== Në vitin 1991, Sllovenia ishte një nga të parat republika, sëbashku me [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacinë]], për të marrë pavarësinë nga Jugosllavia. Me njohjen si një shtet i ri nga komuniteti ndërkombëtarë, skuadra gjithashtu u njoh nga [[FIFA]] dhe [[UEFA]]. Kombëtarja e re sllovene luajti ndeshjen e sja të parë si e njohur nga FIFA më 3 qershor 1992 në [[Tallinn]] kundër [[Kombëtarja estoneze e futbollit|Estonisë]]. Ndeshja u mbyll në barazimin 1–1, me [[Igor Benedejčič]] që shënoi golin e parë për skuadrën e re. Trajneri i parë i kombëtares ishte [[Bojan Prašnikar]]. U nevojit ndeshja e tretë që kombëtarja të siguronte fitoren e parë në histori më 7 prill 1993 duke mposhtur Estonin me rezultatin 2–0 në [[Stadiumi ŽŠD|Stadiumin ŽŠD]] të [[Lubjana|Lubjanës]], me golat që u shënuan nga [[Samir Zulič]] dhe [[Sašo Udovič]]. Në vitet 1994–1997 trajneri i kombëtares ishte [[Zdenko Verdenik]], i cili ishte i pari trajner që e udhëhoqi skuadrën gjatë kualifikueseve të një turnamenti madhor. Në një grup me [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italinë]], [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacinë]], [[Kombëtarja ukrainase e futbollit|Ukrainën]], [[Kombëtarja lituaneze e futbollit|Lituaninë]] dhe [[Kombëtarja estoneze e futbollit|Estoninë]] skuadra kishte sukses mesatar, duke fituar tre ndeshje dhe duke marrë njëmbëdhjetë pikë në dhjetë ndeshje për kualifikueset e [[UEFA Euro 1996|Euro 1996]]. Verdenik gjithashtu drejtoi skuadrën gjatë kualifikueseve të [[1998 FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës 1998]]. Në një grup me [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacinë]], [[Kombëtarja daneze e futbollit|Danimarkën]], [[Kombëtarja greke e futbollit|Greqinë]] dhe [[Kombëtarja boshnjake e futbollit|Bosnjen]] skuadra e mbylli grupin në vendin e fundit me vetëm një pikë të fituar dhe me një golavarazh –15. Pas kësaj, Verdenik u shkarkua dhe Bojan Prašnikar u emërua si trajneri i ri i kombëtares për të dytën herë. Në atë kohë ai ishte trajneri i klubit madhor slloven [[NK Maribor|Maribor]] por [[Federata Sllovene e Futbollit|NZS]] i dha një ultimatum për të drejtuar vetëm një skuadër. Ai vendosi për të vazhduar me Mariborin, që më vonë rezultoi të ishte një vendim i mirë, pasi ai kualifikoi klubin në [[UEFA Liga e Kampioneve|Ligën e Kampioneve]] dy sezone më vonë. Më pas NZS vendosi [[Srečko Katanec]] si trajnerin e ri. ===Srečko Katanec dhe peridhura e Zlatko Zahovič (Gjenerata e 'artë')=== Srečko Katanec filloi menjëherë të vendoste në përdorim taktikat e tij të mbrojtjes sëbashku me punën e palodhur te lojtarët e kombëtares dhe rezultatet e panë shpjetë duke bërë që skuadra të luante më mirë. ====Kualifikueset e Euro 2000==== Kualifikueset e para të trajnerit të ri ishin ato të [[UEFA Euro 2000]]. Sllovenia ishte vendosur në një grup me [[Kombëtarja norvegjeze e futbollit|Norvegjinë]], [[Kombëtarja greke e futbollit|Greqinë]], [[Kombëtarja letoneze e futbollit|Letoninë]], [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Shqipërinë]] dhe [[Kombëtarja gjeorgjiane e futbollit|Gjeorgjinë]]. Me performancat e shkëlqyera nën drejtimin e trajnerit të ri dhe falë performancave madhështore të [[Zlatko Zahovič]], i cili shënoi tetë gola në dymbëdhjetë ndeshje, skuadra siguroi vendin e dytë dy ndeshje para mbylljes së kualifikueseve. Vendi i dytë do të thoshte se skuadra duhej të luante ndeshje kualifikuese shtesë kundër një kundërshtari që do të vendosej nga [[UEFA]] me anë të një përzgjedhjeje. Sllovenia pati fat në këtë përzgjedhje pasi ata 'peshkuan' Ukrainën. Ndeshja e parë kundër Ukrainës u luajt në [[Lubjana]] dhe u mbyll me fitoren 2–1 të Sllovenisë. Zlatko Zahovič shënoi golin e parë, duke arritur në kuotën e nëntë golave në këto kualifikuese. [[Milenko Ačimovič]] shënoi një gol spektakolar në pjesën e dytë, duke shëënuar në një distancë prej 40 metrash. Ndeshja e dytë u luajt në kushte dëbore në [[Kievi|Kiev]]. [[Sergei Rebrov]] shënoi në minutën e 68, por që u barazua nga [[Miran Pavlin]] dhjetë minuta më vonë. Barazimi 1–1 do të thoshte se Sllovenia ishte kualifikuar për në turnamentin e parë madhor të saj me rezultatin e përgjithshëm 3–2. ====Euro 2000==== Për turnamentin e saj të parë madhor, Sllovenia ishte vendosur në Grupin C sëbashku me [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjën]], [[Kombëtarja serbo-malazeze e futbollit|Jugosllavinë]] dhe [[Kombëtarja norvegjeze e futbollit|Norvegjinë]]. Pavarësisht se ishte një e jashtëme Sllovenia tregoi komunintetit ndërkombëtar se ajo mund të luante në nivele të larta dhe ishte një nga surprizat më të këndëshme të Euro 2000. Rreth 30,000 tifozë nga Sllovenia udhëtuan për të parë kombëtaren e tyre të luajë në tre ndeshje në Euro 2000. Në ndeshjen e parë në grup Sllovenia shokoi Jugosllavinë duke kryesuar 3–0 pas një orë lojë, me dy gola të shënuar nga Zlatko Zahovič dhe një nga Miran Pavlin. Pas një kartoni të kuq nga [[Siniša Mihajlović]] u duk sikur skuadra do të fitonte ndeshjen e saj të parë, por Jugosllavia bëri një kthim ëndërrash duke shënuar tre gola në gjashtë minuta. Rezultati final ishte 3–3. Ndeshja e dytë u luajt në [[Amsterdami|Amsterdam]] kundër Spanjës. Spanja mori kryesimin shpejtë pasi [[Raúl González Blanco|Raúl]] shënoi. Sllovenia barazoi pas një orë lojë me Zlatko Zahovič i cili shënoi golin e tretë në turnament. Spanja mori sërisht kryesimin pas vetëm gjashtëdhjetë sekondash pasi [[Joseba Etxeberria]] shënoi golin e fitores. 13,000 sllovenë ishin në [[Amsterdam Arena]] për të parë ndeshjen, gjë që është një rekord për numrin më të madhë të tifozëve slloven në një ndeshje jashtë Sllovenisë. Në ndeshjen e fundit të fazës së grupeve Sllovenia luajti kundër Norvegjisë e cila kishte ende mundësi teorike për të shkuar në çerek–finale. Ndeshja u mbyll në një barazim pa gola me skuadrën që fitoi pikën e dytë në turnament. {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width=165|Skuadra !width=20|Nd !width=20|F !width=20|B !width=20|H !width=20|Gsh !width=20|Gp !width=20|G !width=20|Pikë |- style="background:#cfc;color:#000" |align="left"|{{flamuri|Spanja}} [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] |3||2||0||1||6||5||+1||'''6''' |- style="background:#cfc;color:#000" |align="left"|{{flagicon|FR Yugoslavia}} [[Kombëtarja serbo-malazeze e futbollit|Jugosllavia]] |3||1||1||1||7||7||0||'''4''' |- align=center |align="left"|{{flamuri|Norvegjia}} [[Kombëtarja norvegjeze e futbollit|Norvegjia]] |3||1||1||1||1||1||0||'''4''' |- align=center |align="left"|{{flamuri|Sllovenia}} Sllovenia |3||0||2||1||4||5||−1||'''2''' |} ====Kualifikueset e Kupës së Botës 2002==== Për [[2002 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2002]] Sllovenia ishte shortuar në një grup sëbashku me [[Kombëtarja ruse e futbollit|Rusinë]], [[Kombëtarja serbo-malazeze e futbollit|Jugosllavinë]], [[Kombëtarja zvicerane e futbollit|Zvicrën]], [[Kombëtarja faroete e futbollit|Ishujt Faroe]] dhe [[Kombëtarja luksemburgeze e futbollit|Luksemburgun]]. Zlatko Zahovič ishte sërisht njeriu mbrapa suksesit të skuadrës duke shënuar katër gola dhe duke krijuar disa pasime për gol duke e udhëhequr skuadrën në vendin e dytë, gjë që do të thoshte se skuadra do të luante sërisht në play-off për t'u kualifikuar. Në play-off Sllovenia luajti kundër [[Kombëtarja rumune e futbollit|Rumanisë]], duke shmangur kundërshtarë si [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermania]], [[Kombëtarja çeke e futbollit|Republika Çeke]] dhe [[Kombëtarja turke e futbollit|Turqia]]. Ndeshjet kundër Rumanisë ishin të ngjashme me ato ndeshje kundër Ukrainës dy vite më parë. Ndeshja e parë u luajt në Slloveni dhe sërisht skuadra mike shënoi një gol në pjesën e parë për të marrë kryesimin. Megjithatë, Sllovenia arriti të barazonte që në pjesën e parë me golin e Milenko Ačimovič. Në pjesën e dytë [[Milan Osterc]] shënoi një gol spektakolar dhe Sllovenia fitoi ndeshjen 2–1. Në ndeshjen e kthimit në [[Bukureshti|Bukuresht]] pjesa e parë përfundoi në barazim 0–0 dhe në fillim të pjesës së dytë Sllovenia mori kryesimin me një gol të shënuar [[Mladen Rudonja]], i cili ishte goli i parë dhe i fundit në 65 ndeshje me kombëtaren për sulmuesin. Rumunët barazuan me [[Cosmin Contra]] 25 minuta para fundit të ndeshjes. Rezultati final ishte 1–1 dhe Sllovenia u kualifikua në të dytin turnament madhor rresht dhe për parën herë në një Kupë Bote. Gjatë gjithë fushatës kualifikuese Sllovenia luajti gjithsej 12 ndeshje duke qënë e pamposhtur me gjashtë fitore dhe gjashtë barazime. ====Kupa e Botës 2002==== Sllovenia luajti në Grupin B sëbashku me [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjën]], [[Kombëtarja paraguajiane e futbollit|Paraguajin]] dhe [[Kombëtarja afrikano jugore e futbollit|Afrikën e Jugut]]. Të tre ndeshjet u luajtën në [[Koreja e Jugut|Korenë e Jugut]]. Në ndeshjen e parë Sllovenia luajti kundër Spanjës për herë të dytë rresht në një turnament madhor. Nën reshjet e një shiu të rëndë Spanja mori kryesimin në fund të pjesës së parë me një gol nga Raúl. [[Juan Carlos Valerón|Valerón]] shënoi të dytin 15 minuta para fundit të ndeshjes. Por shtatë minuta më vonë [[Sebastjan Cimirotič]] arriti të shënojë golin e parë në historinë e Sllovenisë në një Kupë Bote për të shkurtuar diferencën, duke i dhënë Sllovenisë shpresa. Këto shpresa u shuan nga [[Fernando Hierro]] i cili shënoi me penallti në minutën e 87 për t'i dhënë Spanjës fitoren 3–1. Kjo ndeshje është famëkeqe në Slloveni për shkak të një konflikti midis trajnerit Srečko Katanec dhe lojtarit Zlatko Zahovič në dhomat e zhveshjes pas mbarimit të ndeshjes, gjë që bëri që Zahovič të dërgohej në shtëpi dhe Srečko Katanec të jepte dorëheqjen pas turnamentit. Pas këtij konflikti skuadra nuk ishte më e njëjta duke kapitulluar në dy ndeshjet e mbetura ku humbën 1–0 dhe 3–1 respektivisht kundër Afrikës së Jugut dhe Paraguajit. Milenko Ačimovič shënoi golin e dytë të turnamentit për Slloveninë. {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=165|Skuadra !width=20|Nd !width=20|F !width=20|B !width=20|H !width=20|Gsh !width=20|Gp !width=20|G !width=20|Pikë |- style="background:#cfc;color:#000" |align="left"|{{flamuri|Spanja}} [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] |3||3||0||0||9||4||+5||'''9''' |- style="background:#cfc;color:#000" |align="left"|{{flamuri|Paraguaji}} [[Kombëtarja paraguajiane e futbollit|Paraguaji]] |3||1||1||1||6||6||0||'''4''' |- |align="left"|{{flamuri|Afrika e Jugut}} [[Kombëtarja afrikano jugore e futbollit|Afrika e Jugut]] |3||1||1||1||5||5||0||'''4''' |- |align="left"|{{flamuri|Sllovenia}} Sllovenia |3||0||0||3||2||7||−5||'''0''' |} ===Periudha e Bojan Prašnikar=== Pas dorëheqjes së Srečko Katanec, Bojan Prašnikar u emërua si trajneri i kombëtares për herë të tretë. ====Kualifikueset e Euro 2004==== Sllovenia zhvilloi një fushatë të fuqishme kualifikuese për [[UEFA Euro 2004|Euro 2004]]. Në një grup me [[Kombëtarja franceze e futbollit|Francën]], [[Kombëtarja izraelite e futbollit|Izraelin]], [[Kombëtarja qipriote e futbollit|Qipron]] dhe [[Kombëtarja matase e futbollit|Maltën]], skuadra e mbylli në vendin e dytë duke shkuar për herë të tretë rresht në play-off. Këtë Sllvenia u desh të luante në play-off kundër vendit komshi duke u vendosur në një duel me [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacinë]]. Ndeshja e parë u luajt në [[Zagrebi|Zagreb]] dhe Kroacia arriti të merrte kryesimin me golin e shënuar nga [[Dado Pršo]] në minutën e pestë. Megjithatë Sllovenia luftoi duke barazuar me anë të [[Ermin Šiljak]] 15 minuta më vonë. Ndeshje përfundoi në barazim 1–1. Në ndeshjen e dytë të luajtur në Lubjana pjesa e parë përfundoi në barazim pa gola. Në minutën e 15 të pjesës së dytë Dado Pršo shënoi sërisht dhe Kroacia mori kryesimin. Më vonë Sllovenia, pavarësisht faktit se Kroacia luajti dhjetë minutat e fundit me një lojtar më pak për shkak të një kartoni të kuq, nuk krijoi asnjë rast dhe ndeshja përfundoi 1–0 në favor të Kroacisë. Kjo gjë do të thoshte se Kroacia u kualifikua për në Euro 2004 me rezultatin e përgjithshëm 2–1. Bojan Prašnikar u kritikua nga mediat dhe tifozët për taktikat e tij mbrojtëse pasi Sllovenia e goditi vetëm një herë portë gjatë dy ndeshjeve play-off. Ai më vonë u zëvëndësua nga [[Branko Oblak]]. Ermin Šiljak shënoi gjithsej tetë gola gjatë ndeshjeve kualifikuese, duke bërë golashënuesi më i mirë i gjithë zonës [[UEFA]] në kualifikuese.<ref>[http://www.rtvslo.si/sport/nogomet/ermin-siljak-obesil-kopacke-na-klin/114329 Ermin Šiljak obesil kopačke na klin :: Prvi interaktivni multimedijski portal, MMC RTV Slovenija]. Rtvslo.si. Marrë më 17 tetor 2011.</ref> ===Periudha e Branko Oblak (rënja)=== Kur Branko Oblak mori drejtimin e kombëtares sllovene ajo nuk kishte më asnjë lojtar nga epoka e Srečko Katanec pasi shumica e tyre ishin tërhequr nga futbolli ose ishin përjashtuar nga trajneri si në rastin e Zlatko Zahovič. Kështu që trajneri i ri e kishte të vështirë për të gjetur lojtarë të rinjë që mund të luanin në nivelin e atyre lojtarëve në dekadë më parë. Kjo ishte arsyeja që në qëndrimin e tij dy vjeçar Branko Oblak thirri rreth 40 lojtarë të ndryshëm. == Stadiumi == == Kampionet Botërore == == Kampionet Evropiane == == Olimpiadat == == Skuadra momentale == == Historiku i trajnerëve == == Lojtarët e njohur == == Shih edhe == == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == {{UEFA}} [[Kategoria:Kombëtare të futbollit|Sllovenia]] [[Kategoria:Slloveni]] [[Kategoria:Faqe që përdorin infobox të kombëtareve të futbollit me parametra të panjohur]] s00u0z86wjkcagd2fpeu3hv6fg9dma0 0 49005 3027837 2979142 2026-08-25T04:07:09Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3027837 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Kalabria | official_name = Regione Calabria | native_name = Calabria | settlement_type = [[Rajonet e Italisë|Rajon]] | image_flag = Flag of Calabria.svg | flag_link = Flamuri | image_shield = Coat of arms of Calabria.svg | shield_link = Stema | image_map = Calabria in Italy.svg | map_caption = Vendndodhja e Kalabrisë në Itali | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | seat_type = Kryeqendra | seat = [[Katanxaro]] | leader_title = Presidenti | leader_name = [[Roberto Occhiuto]] | leader_party = [[Forza Italia]] | area_total_km2 = 15212.65 | population_footnotes =<ref name="tuttitalia">{{cite web|title=Regione Calabria - Guida ai comuni e alle province|url=https://www.tuttitalia.it/calabria/|publisher=Tuttitalia|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 1834646 | population_density_km2 = 120.60 | blank_name_sec1 = Ndarja administrative | blank_info_sec1 = 4 provinca dhe 1 qytet metropolitan | blank1_name_sec1 = Numri i komunave | blank1_info_sec1 = 404 | website = {{URL|www.regione.calabria.it}} | image_map1 = Map of region of Calabria, Italy, with provinces-it.svg }} '''Kalabria''' (italisht: ''Calabria'') është një [[Rajonet e Italisë|rajon]] në jug të [[Italia|Italisë]], me kryeqendër [[Katanxaro]]n. Rajoni zë skajin jugor të gadishullit italian, kufizohet në veri me [[Bazilikata]]n, laget nga [[Deti Tirren]] në perëndim dhe nga [[Deti Jon]] në lindje, ndërsa ndahet nga [[Siçilia]] me anë të [[Ngushtica e Mesinës]].<ref name="tuttitalia" /><ref name="treccani">{{cite web|title=Calabria|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/calabria/|website=Treccani|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref name="britannica">{{cite web|title=Calabria|url=https://www.britannica.com/place/Calabria-region-Italy|website=Encyclopaedia Britannica|language=en|access-date=14 prill 2026}}</ref> Kalabria është një nga rajonet më karakteristike të Italisë jugore, si për pozitën e saj gjeografike, ashtu edhe për peizazhin e larmishëm, që përfshin male, pllaja, brigje të gjata dhe qendra historike me rëndësi të madhe kulturore. Që nga viti 2021 president i rajonit është [[Roberto Occhiuto]], i rizgjedhur në vitin 2025.<ref name="presidente">{{cite web|title=Il Presidente|url=https://www.regione.calabria.it/la-regione/la-giunta-regionale/il-presidente/|website=Regione Calabria|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Kalabria ka një territor kryesisht malor dhe kodrinor. Rajoni përshkohet nga vargje të rëndësishme si [[Pollino]], [[Sila]], [[Serre Calabresi]] dhe [[Aspromonte]], ndërsa ultësirat janë të kufizuara kryesisht në zonat bregdetare dhe në disa lugina të mëdha lumore.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> Territori kalabrez karakterizohet nga një kontrast i fortë midis brendësisë malore dhe brigjeve detare. Në anën tirrene gjenden shumë gjire, plazhe dhe promontore shkëmbore, ndërsa bregdeti jonik është në përgjithësi më i hapur dhe më i rrafshët. Kjo larmi gjeografike është një nga elementet më të dukshme të identitetit rajonal.<ref name="britannica" /> Kalabria ka gjithashtu një sistem të rëndësishëm zonash të mbrojtura. Në territorin e saj ndodhen [[Parku Kombëtar i Pollinos]], [[Parku Kombëtar i Silës]], [[Parku Kombëtar i Aspromontes]], [[Parku Natyror Rajonal i Serrave]] dhe disa rezerva e parqe detare rajonale.<ref name="parchi">{{cite web|title=Aree protette|url=https://www.regione.calabria.it/energia-ambiente-ed-agricoltura/area-ambiente/tematica-sulle-aree-naturali-e-protette/aree-naturali-protette/aree-protette/|website=Regione Calabria|language=it|access-date=14 prill 2026}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> == Historia == Kalabria ka një histori shumë të lashtë dhe të ndërlikuar. Në antikitet territori i saj ishte pjesë e [[Magna Graecia]]s dhe priti koloni greke me rëndësi të madhe, që ushtruan ndikim të thellë në zhvillimin kulturor të Italisë jugore. Më pas rajoni u përfshi në botën romake dhe, në epoka të ndryshme, kaloi nën ndikimin bizantin, norman, angevin, aragonez dhe spanjoll.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> Pozita e saj në skajin jugor të gadishullit e ka bërë Kalabrinë një tokë kalimi, kufiri dhe takimi kulturor. Kjo ka lënë gjurmë të thella në gjuhë, tradita, organizim të vendbanimeve dhe trashëgimi monumentale. Edhe në epokën moderne rajoni ka ruajtur një profil të fortë historik e kulturor, të lidhur si me qendrat bregdetare, ashtu edhe me fshatrat e brendshëm malorë.<ref name="treccani" /> == Ndarja administrative == Sipas të dhënave më të fundit, Kalabria përfshin 404 komuna, 4 provinca dhe [[Qyteti metropolitan i Rrexho Kalabrias|qytetin metropolitan të Rexho Kalabrisë]].<ref name="tuttitalia-prov">{{cite web|title=Le province della Calabria per numero di comuni|url=https://www.tuttitalia.it/calabria/65-province/numero-comuni/|publisher=Tuttitalia|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> {| class="wikitable sortable" ! Stema ! Emri shqiptar ! Emri italian ! Lloji ! Kryeqendra ! Komuna |- | [[Skeda:Coat of Arms of the Province of Catanzaro.svg|50px]] | [[Provinca e Katanxaros]] | Provincia di Catanzaro | Provinca | [[Katanxaro]] | 80 |- | [[Skeda:Provincia di Cosenza-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Kozencës]] | Provincia di Cosenza | Provinca | [[Kozenca]] | 150 |- | [[Skeda:Provincia di Crotone-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Krotones]] | Provincia di Crotone | Provinca | [[Krotone]] | 27 |- | [[Skeda:Coat of Arms of the Province of Reggio-Calabria.svg|50px]] | [[Qyteti metropolitan i Rrexho Kalabrias|Qyteti metropolitan i Rexho Kalabrisë]] | Città metropolitana di Reggio Calabria | Qytet metropolitan | [[Rrexho Kalabria]] | 97 |- | [[Skeda:Provincia di Vibo Valentia-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Vibo Valentias]] | Provincia di Vibo Valentia | Provinca | [[Vibo Valentia]] | 50 |} == Demografia == Me 1.834.646 banorë më 1 janar 2025, Kalabria është një nga rajonet me dendësi mesatare të ulët në krahasim me shumë rajone të tjera italiane. Qendrat më të mëdha urbane janë [[Rrexho Kalabria]], [[Katanxaro]], [[Kozenca]], [[Lamezia Terme]] dhe [[Krotone]].<ref name="tuttitalia" /><ref name="komune-pop">{{cite web|title=Comuni della Calabria per popolazione residente|url=https://www.tuttitalia.it/calabria/65-comuni/popolazione/|publisher=Tuttitalia|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> Shpërndarja e popullsisë është e kushtëzuar fort nga morfologjia e rajonit. Zonat bregdetare dhe disa qendra të mëdha urbane janë më të dendura, ndërsa brendësia malore paraqet popullim më të rrallë dhe një prirje historike ndaj emigracionit. Kjo është një nga karakteristikat më të qëndrueshme të strukturës demografike kalabreze.<ref name="britannica" /><ref name="treccani" /> == Ekonomia == Ekonomia e Kalabrisë mbështetet në një kombinim të bujqësisë, shërbimeve, turizmit, tregtisë dhe disa zonave industriale. Bujqësia ka ende një rol të rëndësishëm, veçanërisht në prodhimin e agrumeve, ullinjve, vajit të ullirit, verës dhe produkteve të tjera tipike të Mesdheut.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> Turizmi ka një peshë të veçantë në ekonominë rajonale, falë vijës së gjatë bregdetare, peizazhit natyror dhe qendrave historike. Zonat e [[Tropea]]s, bregdetit tirren dhe atij jonik, si edhe hapësirat malore të Silës dhe Aspromontes, përbëjnë disa nga polët kryesorë të tërheqjes turistike. Rajoni ka investuar gjithashtu në promovimin e territorit, të trashëgimisë kulturore dhe të ngjarjeve sportive e kulturore.<ref name="turismo">{{cite web|title=Turismo e identità territoriale|url=https://www.regione.calabria.it/cultura-turismo-ed-eventi/|website=Regione Calabria|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref name="sport-avvisi">{{cite web|title=Avviso pubblico per la concessione di contributi per manifestazioni sportive annualità 2025|url=https://calabriaeuropa.regione.calabria.it/bando/avviso-pubblico-per-la-concessione-di-contributi-per-manifestazioni-sportive-annualita-2025/|website=Calabria Europa|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> == Monumentet dhe kultura == Kalabria ka një trashëgimi historike dhe artistike shumë të pasur. Një nga simbolet më të njohura të rajonit janë [[Bronzet e Riaçes]], të lidhura fort me identitetin kulturor të Kalabrisë dhe me promovimin kombëtar e ndërkombëtar të rajonit.<ref name="bronzi">{{cite web|title=Bronzi, la Regione Calabria vuole festeggiare in grande i 50 anni dal ritrovamento|url=https://www.regione.calabria.it/website/portaltemplates/view/view.cfm?26895=|website=Regione Calabria|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> Rajoni ruan gjithashtu një rrjet të gjerë muzejesh, parqesh arkeologjike, qendrash historike, kështjellash, kishash dhe vendbanimesh me vlerë të madhe kulturore. Në veçanti, faqet rajonale mbi trashëgiminë kulturore theksojnë rëndësinë e monumenteve bizantine, arkitekturave ushtarake, kishave historike, muzeve dhe parqeve arkeologjike të shpërndara në të gjithë territorin kalabrez.<ref name="beni">{{cite web|title=Beni culturali della Calabria|url=https://www.regione.calabria.it/cultura-turismo-ed-eventi/sistema-informativo-interventi-borghi-e-beni-culturali-calabria/beni-culturali-della-calabria/|website=Regione Calabria|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref name="musei">{{cite web|title=Musei della Calabria|url=https://www.regione.calabria.it/cultura-turismo-ed-eventi/musei-della-calabria/|website=Regione Calabria|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> ===Arbereshët=== Një vend të veçantë në këtë mozaik kulturor zë prania e [[Arbëreshët|arbëreshëve]], të vendosur në rajon ndërmjet shekujve XV dhe XVI pas migrimeve nga hapësira shqiptare dhe ballkanike. Në këto bashkësi janë ruajtur në shkallë të ndryshme gjuha arbëreshe, kujtesa historike e prejardhjes, kostumet tradicionale, repertorët muzikorë, poezia gojore, zakonet festive dhe, në një pjesë të mirë të tyre, edhe trashëgimia fetare e ritit bizantin. Në dokumentet rajonale kalabreze komuniteti arbëresh përshkruhet si pakica gjuhësore më e madhe e rajonit, ndërsa territori i vendbanimeve të tij identifikohet shpesh me emrin ''Arbëria''.<ref>{{Cite web|url=https://www.regione.calabria.it/wp-content/uploads/2019/08/all-10--ps8--minoranze-ling..pdf|title=Strategia di intervento dei Beni Culturali della Calabria|website=Regione Calabria|language=it|access-date=2026-04-14}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/comunita-albanese_%28Enciclopedia-dell%27Italiano%29/|title=albanese, comunità|website=Treccani|language=it|access-date=2026-04-14}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.treccani.it/magazine/lingua_italiana/articoli/scritto_e_parlato/Toso11.html|title=La minoranza linguistica italo-albanese (arbëreshe)|website=Treccani|language=it|access-date=2026-04-14}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.chiesacattolica.it/annuario-cei/diocesi/213/eparchia-di-lungro/|title=Eparchia di Lungro|website=Conferenza Episcopale Italiana|language=it|access-date=2026-04-14}}</ref> Komunat arbëreshe të njohura zyrtarisht në Kalabri janë: * [[Firmoza]] ''(Acquaformosa)'' * [[Andalli]] ''(Andali)'' * [[Garrafë]] ''(Caraffa di Catanzaro)'' * [[Karfici]] ''(Carfizzi)'' * Kastërnëxhi ''(Castroregio)'' * Çervikat ''(Cervicati)'' * Qana ''(Cerzeto)'' * [[Çifti, Kalabri|Çifti]] ''(Civita)'' * [[Fallkunara|Fallkunàra]] ''(Falconara Albanese)'' * [[Ferma (Itali)|Ferma]] ''(Firmo)'' * Frasnita ''(Frascineto)'' * Jacari ''(Gizzeria)'' * [[Ungra]] ''(Lungro)'' * [[Marçëdhuza]] ''(Marcedusa)'' * [[Puhëriu|Puheriu]] ''(Pallagorio)'' * Pllatëni ''(Plataci)'' * [[Shën Vasili]] ''(San Basile)'' * [[Shën Benedhiti|Shën Bendhiti]] ''(San Benedetto Ullano)'' * [[Strigari|Strigàri]] ''(San Cosmo Albanese)'' * [[Shën Mitri (Itali)|Shën Mitri Koronë]] ''(San Demetrio Corone)'' * [[Mbuzati]] ''(San Giorgio Albanese)'' * [[Shën Mërtiri]] ''(San Martino di Finita)'' * [[Shën Kolli (Itali)|Shën Kolli]] ''(San Nicola dell'Alto)'' * [[Picilia]] ''(Santa Caterina Albanese)'' * [[Shën Sofia|Shën Sofia e Epirit]] ''(Santa Sofia d'Epiro)'' * [[Spixana|Spixana Arbëreshe]] ''(Spezzano Albanese)'' * [[Vakarici|Vakarici Arbëresh]] ''(Vaccarizzo Albanese)''<ref>{{Cite web|url=https://presidenza.governo.it/AmministrazioneTrasparente/Sovvenzioni/CriteriModalita/dara/minoranze_linguistiche_2025/allegato_1_delimitazioni.pdf|title=Allegato 1 - Comuni delimitati|website=Presidenza del Consiglio dei Ministri|language=it|access-date=2026-04-14|archive-date=28 maj 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260528015701/https://presidenza.governo.it/AmministrazioneTrasparente/Sovvenzioni/CriteriModalita/dara/minoranze_linguistiche_2025/allegato_1_delimitazioni.pdf|url-status=dead}}</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Kalabria ka një sistem universitar të përqendruar në disa qendra kryesore. Institucionet më të rëndësishme janë Universiteti i Kalabrisë në zonën e Kozencës, Universiteti Magna Graecia në Katanxaro dhe ''Università Mediterranea di Reggio Calabria'' në Rexho Kalabria.<ref name="unical">{{cite web|title=Unical|url=https://www.unical.it/|website=Università della Calabria|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref name="umg">{{cite web|title=Ateneo|url=https://web.unicz.it/it/page/ateneo|website=Università Magna Graecia di Catanzaro|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref name="unirc">{{cite web|title=Home Page|url=https://www.unirc.it/node/1|website=Università degli Studi Mediterranea di Reggio Calabria|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> Rëndësia e arsimit të lartë dhe e kërkimit është theksuar edhe në politikat rajonale, të cilat përfshijnë sektorë të posaçëm për arsimin, universitetin dhe kërkimin shkencor.<ref name="dip-istruzione">{{cite web|title=Dipartimento Istruzione, Formazione e Pari Opportunità|url=https://www.regione.calabria.it/dipartimento-istruzione-formazione-e-pari-opportunita/|website=Regione Calabria|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> == Transporti == Pozita e Kalabrisë në skajin jugor të gadishullit italian i jep transportit një rëndësi të veçantë. Rajoni është i lidhur me pjesën tjetër të Italisë nëpërmjet rrjeteve rrugore, hekurudhore, portuale dhe ajrore, megjithëse morfologjia e vështirë e territorit ka ndikuar historikisht në zhvillimin e infrastrukturës.<ref name="britannica" /><ref name="treccani" /> Sipas faqes zyrtare rajonale, Kalabria ka tre aeroporte civile të hapura për trafikun tregtar kombëtar dhe ndërkombëtar: [[Aeroporti i Lamezia Termes]], Aeroporti i Rrexho Kalabrias dhe Aeroporti i Krotones.<ref name="aeroporti">{{cite web|title=Rete Aeroportuale|url=https://www.regione.calabria.it/edilizia-infrastrutture-difesa-del-suolo-e-mobilita/infrastrutture-di-trasporto/rete-aeroportuale/|website=Regione Calabria|language=it|access-date=14 prill 2026}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> == Sporti == Sporti zë një vend të rëndësishëm në jetën publike dhe turistike të Kalabrisë. Politikat rajonale përfshijnë mbështetje për veprimtarinë sportive, impiantet sportive dhe ngjarjet kombëtare e ndërkombëtare të zhvilluara në territor.<ref name="sport-settore">{{cite web|title=Alta Formazione, Università, Ricerca Scientifica - Politiche giovanili e sport|url=https://www.regione.calabria.it/dipartimento-istruzione-formazione-e-pari-opportunita/settori-del-dipartimento/alta-formazione-universita-ricerca-scientifica/|website=Regione Calabria|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> Rajoni është gjithashtu shumë i përshtatshëm për sportet në natyrë, falë brigjeve të gjata, maleve dhe parqeve natyrore. Aktivitetet detare, ecjet malore, çiklizmi dhe turizmi aktiv kanë fituar peshë gjithnjë e më të madhe në ofertën territoriale kalabreze.<ref name="outdoor">{{cite web|title=Tappa n. 2: Parco Nazionale della Sila|url=https://www.regione.calabria.it/cultura-turismo-ed-eventi/catasto-regionale-dei-percorsi-cicloturistici/ciclovia-dei-parchi-della-calabria/tappa-n-2-parco-nazionale-della-sila/|website=Regione Calabria|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref name="sport-avvisi" /> == Shih edhe == * [[Italia]] * [[Rajonet e Italisë]] * [[Katanxaro]] * [[Reggio Calabria]] * [[Bronzet e Riaçes]] == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.regione.calabria.it/la-regione/la-giunta-regionale/il-presidente/ Faqja e Presidentit] * [https://www.calabriastraordinaria.it/ Faqja zyrtare e turizmit]{{Lidhje e vdekur}} * [https://www.presidente.regione.fvg.it/ Faqja e Presidentit] {{Rajonet e Italisë}} [[Kategoria:Rajone të Italisë]] mwd5qi2a0xtuqqjkwrtugh25px9bpyc 0 59280 3027853 2974200 2026-08-25T04:20:32Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3027853 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Kampanja | official_name = Regione Campania | native_name = Campania | settlement_type = [[Rajonet e Italisë|Rajon]] | image_flag = Flag of Campania.svg | flag_link = Flamuri | image_shield = Regione-Campania-Stemma.svg | shield_link = Stema | image_map = Campania in Italy.svg | map_caption = Vendndodhja e Kampanjës në Itali | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | seat_type = Kryeqendra | seat = [[Napoli]] | leader_title = Presidenti | leader_name = [[Roberto Fico]] | leader_party = [[Movimento 5 Stelle]] | area_total_km2 = 13667.85 | population_footnotes =<ref name="tuttitalia">{{cite web|title=Regione Campania - Guida ai comuni e alle province|url=https://www.tuttitalia.it/campania/|publisher=Tuttitalia|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 5582337 | population_density_km2 = 408.43 | blank_name_sec1 = Ndarja administrative | blank_info_sec1 = 4 provinca dhe 1 qytet metropolitan | blank1_name_sec1 = Numri i komunave | blank1_info_sec1 = 550 | website = {{URL|www.regione.campania.it}} | image_map1 = Map of region of Campania, Italy, with provinces-it.svg }} '''Kampanja''' (italisht: ''Campania'') është një [[Rajonet e Italisë|rajon]] në [[Italia jugore|Italinë jugore]], me kryeqendër [[Napoli]]n. Rajoni shtrihet në bregun tirren të gadishullit italian, kufizohet me [[Lacio]]n, [[Molize]]n, [[Pulia]]n dhe [[Bazilikata]]n, dhe është një nga rajonet më të populluara të vendit. Me 5.582.337 banorë më 1 janar 2025, Kampanja renditet ndër rajonet kryesore italiane për peshë demografike, historike dhe kulturore.<ref name="tuttitalia" /><ref name="treccani">{{cite web|title=Campania|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/campania/|website=Treccani|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref name="britannica">{{cite web|title=Campania|url=https://www.britannica.com/place/Campania|website=Encyclopaedia Britannica|language=en|access-date=14 prill 2026}}</ref> Që nga 24 nëntori 2025 president i rajonit është [[Roberto Fico]].<ref name="presidente">{{cite web|title=Roberto Fico|url=https://www.regione.campania.it/regione/it/regione/presidente/roberto-fico|website=Regione Campania|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Kampanja karakterizohet nga një territor shumë i larmishëm, në të cilin bashkëjetojnë ultësira bregdetare, zona kodrinore, male, vullkane dhe gjire detare. Rajoni shtrihet nga gryka e Gariglianos deri te Gjiri i Policastros dhe përfshin disa nga peizazhet më të njohura të Italisë jugore, si [[Gjiri i Napolit]], [[Bregdeti Amalfitan]] dhe ishujt e [[Capri]]t, [[Ischia]]s dhe [[Procida]]s.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> Në territorin kampan dallohen dy breza të mëdhenj: një brez bregdetar, në shumë pjesë i rrafshët ose kodrinor, dhe një brez i brendshëm më i thyer, i lidhur me Apeninet jugore. Rajoni është i njohur edhe për praninë e sistemeve vullkanike, sidomos [[Vezuvi|Vesuvios]] dhe zonës së [[Campi Flegrei]]t, që kanë pasur ndikim të madh në historinë natyrore dhe njerëzore të territorit.<ref>{{cite web|title=Campania|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/campania_%28Enciclopedia-Italiana%29/|website=Treccani|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref name="britannica" /> == Historia == Kampanja është një nga rajonet italiane me trashëgiminë historike më të dendur. Në antikitet ajo ishte një nga qendrat më të rëndësishme të [[Magna Graecia]]s, me qytete që luajtën rol qendror në marrëdhëniet mes botës greke, italike dhe më pas romake. Në periudhën romake, zona e Kampanjës u shndërrua në një hapësirë me rëndësi të jashtëzakonshme ekonomike, urbane dhe kulturore, sidomos për shkak të peshës së qyteteve bregdetare dhe të territoreve pjellore përreth Napolit dhe Kapuas.<ref name="britannica" /><ref>{{cite web|title=Campania|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/campania_%28Dizionario-di-Storia%29/|website=Treccani|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> Në shekujt pasues rajoni u ndikua nga bizantinët, lombardët, normanët, angevinët, aragonezët dhe burbonët. Për shumë kohë Napoli ishte një nga qendrat më të rëndësishme politike, kulturore dhe ekonomike të Mesdheut. Kjo vazhdimësi historike shpjegon përqendrimin e jashtëzakonshëm të monumenteve, qendrave urbane historike dhe traditave kulturore që karakterizojnë rajonin edhe sot.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> == Ndarja administrative == Sipas të dhënave administrative më të fundit, Kampanja përfshin 550 komuna, 4 provinca dhe [[Qyteti metropolitan i Napolit|qytetin metropolitan të Napolit]].<ref name="tuttitalia-prov">{{cite web|title=Le province della Campania per popolazione|url=https://www.tuttitalia.it/campania/96-province/popolazione/|publisher=Tuttitalia|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref name="tuttitalia-comuni">{{cite web|title=Comuni della Campania|url=https://www.tuttitalia.it/campania/96-comuni/|publisher=Tuttitalia|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> {| class="wikitable sortable" ! Stema ! Emri shqiptar ! Emri italian ! Lloji ! Kryeqendra ! Komuna |- | [[Skeda:Provincia di Avellino-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Avelinos]] | Provincia di Avellino | Provinca | [[Avelino]] | 118 |- | [[Skeda:Provincia di Benevento-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Beneventos]] | Provincia di Benevento | Provinca | [[Benevento]] | 78 |- | [[Skeda:Provincia di Caserta-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Kazertës]] | Provincia di Caserta | Provinca | [[Kazerta]] | 104 |- | [[Skeda:Provincia di Napoli-Stemma.png|50px]] | [[Qyteti metropolitan i Napolit]] | Città metropolitana di Napoli | Qytet metropolitan | [[Napoli]] | 92 |- | [[Skeda:Provincia di Salerno-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Salernos]] | Provincia di Salerno | Provinca | [[Salerno]] | 158 |} == Demografia == Me 5.582.337 banorë më 1 janar 2025, Kampanja është një nga rajonet më të populluara të Italisë. Pjesa më e madhe e popullsisë përqendrohet në dhe rreth [[Napoli]]t dhe në zonat urbane e bregdetare, ndërsa brendësia malore dhe një pjesë e Apenineve kanë dendësi më të ulët banimi.<ref name="tuttitalia" /><ref name="tuttitalia-prov" /> Rrjeti urban i rajonit është i dendur dhe historikisht i fortë. Krahas Napolit, qendra të rëndësishme janë [[Salerno]], [[Kazerta]], [[Benevento]], [[Avelino]], si edhe një varg i gjerë qytetesh në zonën metropolitane dhe në bregdetin tirren e atë jugor. Ky policentrizëm i jep Kampanjës një profil të veçantë në krahasim me rajone të tjera italiane.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> == Ekonomia == Ekonomia e Kampanjës mbështetet në një kombinim të bujqësisë, industrisë, tregtisë, shërbimeve, logjistikës dhe turizmit. Rajoni ka një rol të madh në ekonominë e Italisë jugore, sidomos për peshën e Napolit, të sistemit portual dhe të disa zonave prodhuese me rëndësi kombëtare.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> Bujqësia kampane është e njohur për prodhimet tipike mesdhetare, si domatet, ullinjtë, agrumet, vera dhe produktet e qumështit. Në të njëjtën kohë, turizmi ka një peshë shumë të madhe falë Napolit, [[Pompei]]t, bregdetit amalfitan, ishujve të Gjirit të Napolit dhe zonave historike e natyrore të jugut të rajonit.<ref>{{cite web|title=Visit Campania|url=https://www.italia.it/en/campania|website=Italia.it|language=en|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref name="britannica" /> Rëndësi të veçantë kanë edhe portet e [[Napoli]]t dhe [[Salerno]]s, të përfshira në sistemin portual të Detit Tirren Qendror, si edhe sistemi aeroportual kampan i lidhur me [[Aeroporti i Napolit|Napoli-Capodichino]]n dhe aeroportin e [[Salerno Costa d'Amalfi]].<ref>{{cite web|title=Autorità di Sistema Portuale del Mar Tirreno Centrale|url=https://adsptirrenocentrale.it/|website=Autorità di Sistema Portuale del Mar Tirreno Centrale|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Home - Aeroporto di Napoli|url=https://www.aeroportodinapoli.it/|website=Aeroporto di Napoli|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Nasce l'hub aeroportuale Capodichino-Salerno Costa d'Amalfi|url=https://www.regione.campania.it/it/printable/nasce-l-hub-aeroportuale-capodichino-salerno-costa-d-amalfi-firmato-il-decreto-di-concessione|website=Regione Campania|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> == Monumentet dhe kultura == Kampanja është një nga rajonet italiane me përqendrimin më të madh të trashëgimisë kulturore. Ndër sitet e saj më të njohura bëjnë pjesë qendra historike e Napolit, zonat arkeologjike të [[Pompei]]t, [[Ercolano]]s dhe [[Torre Annunziata]]s, Pallati Mbretëror i Kazertës me parkun, ujësjellësin e Vanvitellit dhe kompleksin e San Leucios, [[Bregdeti Amalfitan]], si edhe Parku Kombëtar i Cilentos dhe Vallo di Dianos me sitet e [[Paestum]]it, [[Velia]]s dhe Certosa di Padulës. Në Benevento ndodhet edhe kisha e Santa Sofias, pjesë e sitit serik të UNESCO-s mbi longobardët në Itali.<ref>{{cite web|title=Campania Archivi|url=https://unesco.cultura.gov.it/en/filter/campania-en/|website=Unesco Beni Culturali - Ministero della Cultura|language=en|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Amalfi Coast|url=https://www.italia.it/en/campania/things-to-do/the-amalfi-coast|website=Italia.it|language=en|access-date=14 prill 2026}}</ref> Kultura kampane është po ashtu shumë e njohur për traditat e saj urbane, muzikore, teatrore, fetare dhe gastronomike. [[Napoli]] ka luajtur për shekuj me radhë një rol qendror në jetën kulturore të Italisë dhe të Mesdheut, ndërsa rajoni në tërësi ruan një identitet shumë të fortë lokal, të dukshëm si në qytetet e mëdha ashtu edhe në qendrat e vogla historike.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> Në Kampanjë mbijeton edhe një prani arbëreshe historike, e lidhur sidomos me komunën e [[Greci]], e njohur në arbërisht si ''Katundi''. Rajoni ka miratuar gjithashtu një ligj të posaçëm për mbrojtjen e trashëgimisë gjuhësore, historike dhe kulturore të komunitetit albanofon të këtij vendbanimi në provincën e Avelinos.<ref>{{cite web|title=Comuni delimitati - Allegato 1|url=https://presidenza.governo.it/AmministrazioneTrasparente/Sovvenzioni/CriteriModalita/dara/minoranze_linguistiche_2025/allegato_1_delimitazioni.pdf|website=Presidenza del Consiglio dei Ministri|language=it|access-date=14 prill 2026|archive-date=28 maj 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260528015701/https://presidenza.governo.it/AmministrazioneTrasparente/Sovvenzioni/CriteriModalita/dara/minoranze_linguistiche_2025/allegato_1_delimitazioni.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Legge Regionale 20 dicembre 2004, n. 14|url=https://www.regione.campania.it/normativa/item.php?id_doc_type=1&id_tema=29&pgCode=G19I231R376|website=Regione Campania|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Kampanja ka një nga sistemet universitare më të rëndësishme të Italisë jugore. Në rajon ndodhen institucione me traditë dhe peshë të madhe kombëtare, si Università degli Studi di Napoli Federico II, Università degli Studi di Salerno, Università degli Studi della Campania Luigi Vanvitelli, Università degli Studi di Napoli L'Orientale, Università degli Studi di Napoli Parthenope dhe Università Suor Orsola Benincasa.<ref>{{cite web|title=History|url=https://www.unina.it/unina-international/about-us/history|website=Università degli Studi di Napoli Federico II|language=en|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Ateneo|url=https://web.unisa.it/ateneo|website=Università degli Studi di Salerno|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Ateneo|url=https://www.unior.it/it/ateneo|website=Università degli Studi di Napoli L'Orientale|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Università degli studi della Campania Luigi Vanvitelli|url=https://www.unicampania.it/|website=Università degli studi della Campania Luigi Vanvitelli|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Parthenope|url=https://www.uniparthenope.it/|website=Università degli Studi di Napoli Parthenope|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Università degli Studi Suor Orsola Benincasa|url=https://www.unisob.na.it/|website=Università degli Studi Suor Orsola Benincasa|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> Prania e këtyre universiteteve, veçanërisht në Napoli dhe Salerno, e bën rajonin një qendër të rëndësishme të arsimit të lartë, të kërkimit shkencor dhe të formimit profesional në Italinë jugore.<ref>{{cite web|title=UNISA|url=https://www.unisa.it/|website=Università degli Studi di Salerno|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Università Federico II|url=https://www.unina.it/en/ateneo/chi-siamo/cenni-storici-|website=Università degli Studi di Napoli Federico II|language=en|access-date=14 prill 2026}}</ref> == Transporti == Kampanja ka një rol të madh në lëvizshmërinë e Italisë jugore. Pozita e saj gjeografike dhe prania e Napolit e bëjnë rajonin një nyje të rëndësishme rrugore, hekurudhore, portuale dhe ajrore.<ref name="britannica" /> Sistemi portual kampan përfshin sidomos portet e Napolit, Salernos dhe Castellammare di Stabias, ndërsa në transportin ajror rajoni mbështetet kryesisht te aeroportet e Napolit dhe të Salernos. Integrimi i këtyre infrastrukturave është trajtuar nga vetë Rajoni si një objektiv strategjik për zhvillimin ekonomik, turistik dhe logjistik të territorit.<ref>{{cite web|title=Autorità di Sistema Portuale del Mar Tirreno Centrale|url=https://adsptirrenocentrale.it/|website=Autorità di Sistema Portuale del Mar Tirreno Centrale|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Aeroporti campani, via alla rete integrata|url=https://www.regione.campania.it/regione/it/news/primo-piano/aeroporti-campani-via-alla-rete-integrata?page=1|website=Regione Campania|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Welcome to Naples Airport|url=https://www.aeroportodinapoli.it/en/|website=Naples Airport|language=en|access-date=14 prill 2026}}</ref> == Sporti == Sporti zë një vend të rëndësishëm në jetën publike të Kampanjës. Rajoni mbështet veprimtarinë sportive përmes strukturave, nismave publike dhe Agjencisë Rajonale Universiadi për Sportin, e krijuar në kuadër të politikave rajonale sportive dhe të rinisë.<ref>{{cite web|title=Magazine Sport|url=https://www.regione.campania.it/regione/it/tematiche/magazine-sport|website=Regione Campania|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Agenzia Regionale Universiadi per lo Sport (ARUS)|url=https://www.regione.campania.it/regione/it/news/regione-informa/agenzia-regionale-universiadi-per-lo-sport-arus-avviso-pubblico-per-l-organizzazione-di-iniziative-per-la-promozione-dello-sport|website=Regione Campania|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> Kampanja është veçanërisht e njohur për futbollin, sportet ujore, lundrimin dhe veprimtaritë në natyrë, ndërsa peizazhi i saj bregdetar, kodrinor dhe malor e bën rajonin të përshtatshëm si për sportin e organizuar, ashtu edhe për turizmin aktiv.<ref>{{cite web|title=Voucher Sportivo Minori|url=https://servizi-digitali.regione.campania.it/VoucherSportiviMinori|website=Regione Campania|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Visit Campania|url=https://www.italia.it/en/campania|website=Italia.it|language=en|access-date=14 prill 2026}}</ref> == Shih edhe == * [[Italia]] * [[Rajonet e Italisë]] * [[Napoli]] * [[Pompei]] * [[Bregdeti Amalfitan]] == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.regione.campania.it/ Faqja zyrtare e Rajonit të Kampanjës] * [https://www.italia.it/en/campania Faqja zyrtare e turizmit] * [https://www.regione.campania.it/regione/it/regione/presidente/roberto-fico Faqja e Presidentit] {{Rajonet e Italisë}} [[Kategoria:Rajone të Italisë]] fxfv0w5aym4pf9ococt35cyae7apyzp 0 63545 3027756 3020371 2026-08-24T14:22:59Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3027756 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Filippo Inzaghi | image = [[Skeda:Filippo Inzaghi 2011.jpg|250px]] | image_size = 250px | caption = Inzaghi në vitin 2011 | fullname = Filippo Inzaghi | birth_date = {{Birth date and age|9|8|1973|df=y}} | birth_place = [[Piacenza]], Itali | height = 1.81 m | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = [[Benevento Calcio|Benevento]] (trajner) | youthyears1 = 1982–1985 |youthclubs1 = San Nicolò | youthyears2 = 1985–1991 |youthclubs2 = [[Piacenza Calcio|Piacenza]] | years1 = 1991–1995 |clubs1 = [[Piacenza Calcio|Piacenza]] |caps1 = 39 |goals1 = 15 | years2 = 1992–1993 |clubs2 = → [[U.C. AlbinoLeffe]] (huazim) |caps2 = 21 |goals2 = 13 | years3 = 1993–1994 |clubs3 = → [[Hellas Verona F.C.|Verona]] (huazim) |caps3 = 36 |goals3 = 13 | years4 = 1995–1996 |clubs4 = [[Parma F.C.|Parma]] |caps4 = 15 |goals4 = 2 | years5 = 1996–1997 |clubs5 = [[Atalanta B.C.|Atalanta]] |caps5 = 33 |goals5 = 24 | years6 = 1997–2001 |clubs6 = [[Juventus F.C.|Juventus]] |caps6 = 120 |goals6 = 57 | years7 = 2001–2012 |clubs7 = [[A.C. Milan|Milan]] |caps7 = 202 |goals7 = 73 | totalcaps = 466 |totalgoals = 197 | nationalyears1 = 1993–1996 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane nën-21 e futbollit|Italia U21]] |nationalcaps1 = 14 |nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 1997–2007 | nationalteam2 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] |nationalcaps2 = 57 |nationalgoals2 = 25 | manageryears1 = 2012–2014 | managerclubs1 = [[A.C. Milan Primavera|Milan Primavera]] | manageryears2 = 2014–2015 | managerclubs2 = [[A.C. Milan|Milan]] | manageryears3 = 2016-2018 | managerclubs3 = [[Venezia F.C.|Venezia]] | manageryears4 = 2018-2019 | managerclubs4 = [[Bologna F.C. 1909|Bologna]] | manageryears5 = 2019- | managerclubs5 = [[Benevento Calcio|Benevento]] | medaltemplates = {{MedalTeam|{{flamuri|Italia}} [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]]}} {{MedalW|{{center|[[FIFA Kupa e Botës]]}}|[[2006 FIFA Kupa e Botës|2006]]}} {{MedalRU|{{center|[[UEFA Kampionati Europian i Futbollit|UEFA Kampionati Europian]]}}|[[UEFA Euro 2000|2000]]}} }} '''Filippo "Pippo" Inzaghi''' <small>[[Urdhëri i Meritës së Republikës Italiane|UMRI Zyrtar]]</small> (<small>Italisht</small>: [[Gjuha italiane|[fiˈlippo inˈtsaɡi]]];<ref>Shiko ''[http://www.dizionario.rai.it/poplemma.aspx?lid=49644&r=249312 inzago] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923223557/http://www.dizionario.rai.it/poplemma.aspx?lid=49644&r=249312 |date=23 shtator 2015 }}'' në ''Dizionario italiano multimediale e multilingue d'ortografia e di pronunzia''. Shpesh shkruhet gabimisht si {{IPA|/inˈdzaɡi/}}.</ref> lindur më [[9 gusht]] [[1973]]) është një ish [[futbolli]]st italian dhe [[Trajner (sport)|trajner]] i [[Benevento Calcio]] në [[Serie A]]. Ai ka luajtur si sulmues, dhe e ka shpenzuar shumicën e karrierës së tij duke luajtur me [[Juventus F.C.|Juventusin]] dhe Milanin, dhe sigurisht ka zhvilluar edhe 57 paraqitje me [[Kombëtarja italiane e futbollit|kombëtaren italiane]]. Inzaghi ka fituar [[2006 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2006]], dy tituj të [[UEFA Liga e Kampioneve|Ligës së Kampioneve]] (2003, 2007), tre tituj të [[Serie A]] (1998, 2004, 2011). Ai është një nga sulmuesit më efikas i të gjitha kohërave, i pesti i Italisë, duke shënuar plot 313 gola në ndeshje zyrtare. Ai është aktualisht golashënuesi i katërt më i mirë në kompedicionet europiane me 70 gola, duke qënë mbrapa [[Raúl González Blanco|Raúlit]], [[Lionel Messi]]t dhe [[Cristiano Ronaldo]]s. Ai gjithashtu është edhe golashënuesi më i mirë i Milanit në kompedicionet europiane me 43 gola. Ai gjithashtu mban rekordin për numrin më të madhë të tregolshave në Serie A, me 10. ==Karriera me klube== ===Vitet e para=== Lojtarët e preferuar të Inzaghit kur ai ishte fëmijë ishin [[Paolo Rossi]] dhe [[Marco van Basten]]. Vëllai më i madhë i futbollistit tjetër [[Simone Inzaghi]], ai filloi të luajë me klubin e qytetit të tij [[Piacenza Calcio|Piacenza]] si i ri në vitin 1991, por zhvilloi vetëm dy paraqitje në ligë përpara se të huazohej te skuadra e [[Lega Pro Prima Divisione|Serie C1]] [[U.C. AlbinoLeffe|Leffe]], ku ai impresionoi me 13 gola në 21 ndeshje. Në vitin 1993, Inzaghi kaloi te klubi i [[Serie B]] [[Hellas Verona F.C.|Verona]] ku shënoi 13 gola në 36 paraqitje në ligë. Pas kthimit të tij te Piacenza, ai shënoi 15 herë në 37 ndeshje duke ndihmuar klubin që të fitonte Serinë B duke provuar se ai ishte një i ri me prespektivë. Inzaghi bëri debutimin e tij në [[Serie A]] pas transferimit te [[Parma F.C.|Parma]] në vitin 1995, por ai shënoi vetëm dy herë në 15 paraqitje. Një nga këto dy gola erdhi kundër Piacenzës, duke e "bërë atë të qajë". Ai shënoi edhe dy gola në kompedicionet europiane në atë sezon. Në sezonin tjetër, ai kaloi te [[Atalanta B.C.|Atalanta]], duke u shpalluar si ''[[Capocannoniere]]'' (golashënuesi më i mirë i Serie A) me 24 gola, duke i shënuar çdo skuadre në ligë. Ai u nderua me çmimin [[Futbollisti i ri më i mirë i vitit i Serie A]] dhe luajti si kapiten i skuadrës në ndeshjen e fundit. ===Juventus=== [[Skeda:1997 Filippo Inzaghi (cropped).jpg|parapamje|djathtas|Inzaghi duke luajtur gjatë një ndeshje të kupës kundër U.S. Brescello në sezonin 1996–97.]] Inzaghi kaloi në skuadrën e gjashtë të tij brënda një peridhe prej shtatë sezonesh, duke firmosur me [[Juventus F.C.|Juventusin]] për një shumë të raportuar prej 23 milion [[Lira italiane|lirash italiane]].<ref name="Inzaghi2001">{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it//2001/luglio/02/gia_Milan_Inzaghi_ga_0_0107022391.shtml|title=E' già il Milan di Inzaghi|trans-title=Tashmë është Milani i Inzaghit|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=2 korrik 2001|accessdate=8 mars 2010}}</ref> Ai krijoi një treshe të veshtirë sulmi sëbashku me [[Alessandro Del Piero]]n and [[Zinedine Zidane]]n, një treshe që zgjati për katër sezone, nën drejtimet e [[Marcello Lippi]]t dhe [[Carlo Ancelotti]]t, i cili e bëri Inzaghin lojtarin më me peshë të skuadrës në atë kohë. Gjatë kohës së tij te ''Bianconerit'', ai shënoi [[Lista e tregolshave në UEFA Ligën e Kampioneve|dy tregolshat e parë në UEFA Ligën e Kampioneve]] – kundër [[FC Dynamo Kyiv|Dynamo Kyiv]] dhe [[Hamburger SV]] – duke u bërë lojtari i parë që e arrin këtë gjë.<ref name="Gli eroi in bianconero: Filippo INZAGHI">{{cite web|url=http://www.tuttojuve.com/gli-eroi-bianconeri/gli-eroi-in-bianconero-filippo-inzaghi-58594|title=Gli eroi in bianconero: Filippo INZAGHI|trans-title=Heronjtë bardhezi: Filippo Inzaghi|website=www.tuttojuve.com|language=it|author=Stefano Bedeschi|date=9 gusht 2013|accessdate=27 prill 2015|archive-date=25 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181125162420/https://www.tuttojuve.com/gli-eroi-bianconeri/gli-eroi-in-bianconero-filippo-inzaghi-58594|url-status=dead}}</ref> Gjatë sezonit të tij të parë në klub, Inzaghi shënoi dy gola me Juventusin që mposhti 3–0 [[Vicenza Calcio|Vicenzën]] në [[1997 Supercoppa Italiana]].<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.corriere.it/1997/agosto/24/SuperPippo_regala_Supercoppa_alla_Juve_co_0_9708245839.shtml|title=SuperPippo regala la Supercoppa alla Juve|trans-title=SuperPippo i dhuron Juves Superkupën|publisher=Il Corriere della Sera|language=it|author=Giuseppe Toti|date=24 gusht 1997|accessdate=27 prill 2015}}</ref> Juventus fitoi ''[[Serie A|Skudenton]]'' në [[1997–98 Serie A|sezonin 1997–98]], ku Inzaghi shënoi 18 gola, përfshirë edhe një tregolësh vendimtar kundër [[Bologna F.C. 1909|Bolonjës]] që u siguroi skuadrës titullin.<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.corriere.it/1998/maggio/11/Super_Pippo_tre_per_scudetto_co_0_9805118101.shtml|title=Super Pippo si fa in tre per lo scudetto|trans-title=Super Pippo shënon tre për Scudetton|publisher=Il Corriere della Sera|language=it|author1=Giancarlo Padovan|author2=Stefano Agresti|date=11 maj 1998|accessdate=27 prill 2015}}</ref> Ai gjithashtu shënoi edhe 6 gola për të ndihmuar Juventusin që arrinte në [[1997–98 UEFA Liga e Kampioneve|finalen e Ligës së Kampioneve]], ku ata u mposhtën 1–0 nga [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]].<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.corriere.it/1998/maggio/21/Juve_non_Real_torna_sul_co_0_9805216414.shtml|title=La Juve non c'e', il Real torna sul trono d' Europa|trans-title=Juve nuk është, Reali kthehet në fronin e Evropës|publisher=Il Corriere della Sera|language=it|author1=Giancarlo Padovan|author2=Roberto Perrone|date=21 maj 1998|accessdate=27 prill 2015}}</ref> [[1998–99 Serie A|Sezoni 1998–99]] ishte më pak i suksesshëm për Juventusin, pasi ata u mposhtën nga [[S.S. Lazio|Lazio]] në [[Supercoppa Italiana 1998|Superkupën e Italisë]], dhe e përfunduan sezonin në Serie A me një vend zhgënjyes të shtatë. Inzaghi sërisht arriti të shënonte 20 gola në të gjitha kompeticionet, duke e mbyllur sezonin si golashënuesi më i mirë i ekipit;<ref>{{cite web|url=http://www.myjuve.it/statistiche-stagione-1998-99-juventus/gol_segnati-Gol-104.aspx|title=Statistiche Stagione 1998-99|trans-title=Statistikat e sezonit 1998-99|website=www.myjuve.it|language=it|accessdate=27 prill 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20141030234056/http://www.myjuve.it/statistiche-stagione-1998-99-juventus/gol_segnati-Gol-104.aspx|archive-date=30 tetor 2014|url-status=dead}}</ref> ku 6 prej golave i shënoi në [[1998–99 UEFA Liga e Kampioneve|Ligën e Kampioneve]], me Juventusin që u eleminua në gjysmë-finale nga [[Manchester United F.C.|Manchester United]] që do të shpallej në fund kampion. Gjatës ndeshjes së dytë gjysmë-finale në [[Torino]], Inzaghi shënoi dy gola në dhjetë minutat e para, por Manchesteri u rikthye duke fituar në fund ndeshjen 3–2.<ref>{{cite web|url=http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/coppe978/199904/21/371e2c9c04297/|title=Champions delle beffe|trans-title=Kampionët e talljes|publisher=Rai Sport|language=it|date=21 prill 1999|accessdate=27 prill 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20130226095511/http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/coppe978/199904/21/371e2c9c04297/|archive-date=26 shkurt 2013|url-status=dead}}</ref> Inzaghi ndihmoi Juventusin që të fitonte [[1999 UEFA Kupa Intertoto|Kupën Intertoto]] në vitin 1999, duke shënuar 5 gola në gjysmë-finale kundër [[FC Rostov|Rostov]], dhe 2 në finale kundër [[Stade Rennais F.C.|Rennes]], duke kualifikuar Juventusin në [[1999–2000 Kupa UEFA|Kupën UEFA]] në atë sezon.<ref>{{cite web|url=http://it.archive.uefa.com/competitions/intertotocup/history/season=1999/intro.html|title=1999: Anche la Juve nell'albo d'oro|trans-title=1999: Edhe Juvja në rollin e artë|publisher=UEFA|language=en|accessdate=27 prill 2015|date=1 gusht 1999|archive-url=https://web.archive.org/web/20160108204036/http://it.archive.uefa.com/competitions/intertotocup/history/season=1999/intro.html|archive-date=8 janar 2016|url-status=dead}}</ref> Ai shënoi edhe 15 gola në [[Serie A 1999-2000|Serie A]], me Juventusin që e humbi titullin në fund pasi u mposht nga [[S.S. Lazio|Lazio]] në ndeshjen e javës së fundit. Në sezonin e ardhshëm, Inzaghi arriti të shënojë 11 gola në [[Serie A 2000–01|Serie A]], me Juventusin që e mbylli në vendin e dytë për të dytin sezon rresht; ai gjithashtu shënoi edhe 5 gola në [[2000–01 UEFA Liga e Kampioneve|Ligën e Kampioneve]], përfshirë edhe një tregolësh kundër [[Hamburger SV|Hamburg]],<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2000/matches/round=1481/match=65960/index.html|title=Hamburg-Juventus (4-4)|publisher=UEFA|language=en|accessdate=28 prill 2015|date=13 shtator 2000}}</ref> por Juventus u eleminua që në raundin e parë. Me 16 gola në të gjitha kompedicionet, ai ishte golashënuesi më i mirë i Juventusit për të tretin sezon rresht. ===Milan=== [[Skeda:Filippo Inzaghi 20030528.jpg|majtas|parapamje|upright|Inzaghi me Milanin në vitin 2003.]] Pavarësisht një mesatareje të mirë me 89 gola në 165 ndeshje me ''Bardhezinjtë'', Inzaghi u la në stol në favor të sulmuesit francez [[David Trezeguet]] dhe më vonë firmosi me [[A.C. Milan|Milanin]]<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11863/2212813/pippo-milans-man|title=Pippo Milan's Man|trans-title=Pippo njeriu i Milanit|publisher=Sky Sports|language=en|author=Rupert Webster|accessdate=28 prill 2020}}</ref> për një shumë të raportuar prej 70 milion lirash italiane,<ref name="Inzaghi2001"/> sëbashku me [[Cristian Zenoni]]n.<ref>{{cite web|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2001/07/03/inzaghi-al-milan-fatta-moratti-su-toldo.html|title=Inzaghi al Milan, è fatta. Moratti su Toldo e Chiesa|trans-title=Inzaghi në Milano, është bërë. Moratti pas Toldos dhe Chiesës|publisher=La Repubblica|language=it|author1=Enrico Currò|author2=Benedetta Ferrara|date=2 korrik 2001|accessdate=20 shkurt 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sport.it/articolo/calciomercato-inzaghi-al-milan|title=Inzaghi è rossonero|trans-title=Inzaghi është kuqezi|website=sport.it|language=en|author=Luca De Capitani|date=5 gusht 2003|accessdate=20 shkurt 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141031132324/http://www.sport.it/articolo/calciomercato-inzaghi-al-milan/|archive-date=31 tetor 2014|url-status=dead}}</ref> (Sky Sports gjithashtu raportoi një shumë të ngjashme për blerjen e tij, 17 milion [[Paund sterlina|£]]<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/story/0,19528,11863_2212820,00.html|title=INZAGHI COMPLETES MILAN SWITCH|trans-title=Inzaghi plotëson kalimin te Milani|publisher=Sky Sports|language=en|date=2 korrik 2001|accessdate=26 janar 2010}}</ref>) për [[2001–02 Serie A|sezonin 2001–02]] nga trajneri [[Fatih Terim]]. Juventus njoftoi se nga shitja e Inzaghit kishte përfituar 31 milion [[Euro|€]].<ref>{{cite news|url=http://www.juventus.com/site/filesite/finance/bilanci_relazioni/28_ott_2002_eng_.pdf|title=Reports and Financial Statements at 30&nbsp;June&nbsp;2002|publisher=Juventus F.C.|language=en|date=28 tetor 2002|accessdate=8 mars 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20081207045734/http://www.juventus.com/site/filesite/finance/bilanci_relazioni/28_ott_2002_eng_.pdf|archive-date=7 dhjetor 2008|url-status=dead}}</ref> Megjithatë, Inzaghi përsoi një dëmtim në gju dhe humbi pjesën e parë të sezonit. Pas rikthimit të tij, ai ishte në gjëndje të krijonte një dyshe të fortë golashënuesish sëbashku me ukrainasin [[Andriy Shevchenko]], duke grrumbulluar sëshpejti një varg trofeshë, ku mes tyre ishte edhe [[2002–03 UEFA Liga e Kampioneve|Liga e Kampioneve 2002–03]] (ku në finale Milani mposhti ish skuadrën e tij Juventus nga gjuajtjet e penalltive), sëbashku me [[2002–03 Coppa Italia|Kupën e Italisë 2003]], [[UEFA Super Kupa 2003|Superkupën Europiane 2003]], [[Supercoppa Italiana 2004|Superkupën Italiane 2004]] dhe [[2003–04 Serie A|''Scudetton'' 2003–04]]. Në fushatën e skuadrës në Ligën e Kampioneve 2002–03, ai shënoi tregolëshin e tretë në këtë kompeticion kundër [[Deportivo de La Coruña]] në fazën e grupeve dhe një tjetër gol vendimtar në çerek-finale kundër [[AFC Ajax|Aaxit]], duke arritur në kuotën e 12 golave sezonal në Evropë. Në nëntor 2004, ai rinovoi kontratën e tij me klubin.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01a3-0e6b3b8d43b5-615365ed56d8-1000--inzaghi-extends-milan-stay/|title=Inzaghi extends Milan stay|trans-title=Inzaghi zgjat qëndrimin te Milani|publisher=UEFA|language=en|date=4 nëntor 2004|accessdate=20 maj 2008}}</ref> Inzaghi ishte në gjëndje të rikuperohej plotësisht nga dëmtimet e vazhdueshme në gju që e kishin ndjekur gjatë dy viteve duke u rikthyer në formën e tij më të mirë pas 12 golave në 22 ndeshje në Serie A gjatë sezonit [[2005–06 Serie A|2005–06]], sëbashku me katër gola në pesë paraqitje në Ligën e Kampioneve; dy kundër [[Olympique Lyonnais]] çerek-finale dhe dy të tjerë kundër [[FC Bayern München|Bayern München]] në fazën e parë me eleminim direkt. Ai shënoi golin vendimtar kundër [[bavaria]]nëve në çerek-finalet e vitit 2007, duke ndihmuar Milanin të arrinte në gjysmë-finalet e kompedicionit. Më 23 maj 2007, në [[2007 Finalja e UEFA Ligës së Kampioneve|finalen e Ligës së Kampioneve]] në [[Athina|Athinë]], ai shënoi të dy golat e Milanit në fitoren 2–1 kundër [[Liverpool F.C.|Liverpoolit]] në një rindeshje pas [[2005 Finalja e UEFA Ligës së Kampioneve|finales së vitit 2005]]. Ai deklaroi pas ndeshjes: {{cquote|Të shënojë dy gola në finale është një ëndërr që nga fëmijëria, dhe këto që shënova dje ishin më të rëndësishmet e karrierës sime. Ishte një ndeshje e paharrueshme. Është diçka që do të qëndrojë me mua përjetë dhe dy golat në finale flasin vetë.|10px|10px|Filippo Inzaghi}} Në fillim të sezonit 2007–08, ai e vazhdoi atje ku e la në Athinë, duke shënuar golin e barazimit në fitoren 3–1 të Milanit kundër [[Sevilla FC|Seviljes]] në [[UEFA Super Kupa 2007|UEFA Super Kupën 2007]]. Inzaghi mbylli një vit më shumë se të suksesshëm duke shënuar dy gola në [[Finalja e FIFA Kupës së Botës për Klube 2007|finalen e Kupës së Botës për Klube]], duke ndihmuar Milanin të mposhtë [[Boca Juniors]]in me rezultatin 4–2 duke u hakmarrë për humbjen e finales në vitin 2003 me penallti. Më 24 shkurt 2008, Inzaghi shënoi golin e fitores në triumfin e Milanit 2–1 kundër [[U.S. Città di Palermo|Palermos]] duke shënuar me kokë pasi kishte ardhur nga stoli i rezervave; ky ishte goli i tij i parë pas gati një viti. Ky gol u pasua edhe nga 10 të tjerë në ligë, ku i fundit ishte kundër [[Udinese Calcio|Udineses]]. Goli kundër Udineses ishte i 100ti për klubin në ndeshjet zyrtare. Por pavarësisht formës së tij fantastike, trajneri i [[Kombëtarja italiane e futbollit|kombëtares italiane]] [[Roberto Donadoni]] nuk e thirri për të luajtur në [[UEFA Euro 2008|Euro 2008]]. Në nëntor 2008, Inzaghi pranoi zgjatjen e kontratës deri në qershor 2010.<ref>{{cite web|url=http://www.independent.co.uk/sport/football/european/inzaghi-pens-milan-extension-996388.html|title=Inzaghi pens Milan extension|trans-title=Inzaghi firmos zgjatjen e kontratës me Milanin|publisher=The Independent|language=en|location=Londër|author=Adrian Mills|date=6 nëntor 2008|accessdate=2 prill 2010}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Më 8 mars 2009, Inzaghi shënoi tregolshin e parë të sezonit me Milanin kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]], duke e udhëhequr skuadrën në fitoren 3–0 në [[San Siro]]. Goli i tij i 300të i karrierës erdhi në fitoren shkatërrimtare 5–1 kundër [[A.C. Siena|Sienës]] në transfertë. Ai më pas shënoi edhe tre gola të tjerë kundër [[Torino F.C.|Torinos]], tregolshi i tij i dytë i sezonit. Duke shënuar këtë tregolësh ai mori pseudonimin nga mediat "Super Pippo" dhe vendosi rekordin për numrin më të madhë të tregolshëve në Serie A në 25 vitet e fundit. Me 10 tregolësha në Serie A, Inzaghi është përpara [[Giuseppe Signori]]t (9), [[Hernán Crespo]]s (8), [[Roberto Baggio]]s, [[Marco van Basten]]it, [[Gabriel Batistuta|Gabriel Bastistutës]], [[Abel Balbo]]s, [[Vincenzo Montella|Vincenzo Montellës]] (7), [[Antonio Di Natale]]s, dhe [[David Trezeguet]] (6). Inzaghi ka shënuar një tregolësh për Atalantën, katër për Juventusin dhe pesë Milan. Në sezonin 2009–10, nën drejtimin e [[Leonardo Araújo|Leonardos]], Inzaghi kishte rolin e një lojtari rezervë me kontratën e tij që skadonte në qershor 2010. Më 21 maj 2010, atij ju ofrua një kontratë e re një-vjeçare që do të skadonte më 30 qershor 2011.<ref>{{cite news|url=http://www.skysports.com/story/0,19528,11854_6166606,00.html|title=Inzaghi extends Milan stay|trans-title=Inzaghi zgjat qëndrimin te Milani|publisher=Sky Sports|language=en|date=21 maj 2010|accessdate=22 maj 2010}}</ref> Më 3 nëntor 2010, në ndeshjen e fazës së grupeve të [[2010–11 UEFA Liga e Kampioneve|Ligës së Kampioneve 2010–11]] kundër [[Real Madrid C.F.|Real Madridit]], ku Milan ishte në disavantazh 1–0, Inzaghi u aktivizua si zëvëndësues në pjesën e dytë dhe shënoi një dopietë për t'i dhënë Milanit avantazhin 2–1. Megjithatë, [[Pedro León]] barazoi në minutën e 94të dhe ndeshja u mbyll 2–2.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2010/nov/03/milan-real-madrid-champions-league1|title=Pedro León rescues Real Madrid after Filippo Inzaghi double for Milan|trans-title=Pedro León shpëton Real Madridin pas dopietës së Filippo Inzaghit për Milanin|publisher=The Guardian|language=en|author=Sid Lowe|date=3 nëntor 2010|accessdate=28 prill 2020}}</ref> Me këtë rast, ai u bë golashënuesi më i mirë i të gjitha kohërave në kompeticionet europiane me 70 gola.<ref name="Shtatëdhjetë gola">{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01eb-0e7623c10067-2a22807a8389-1000--seventy-up-for-european-goal-king-inzaghi/|title=Seventy up for European goal king Inzaghi|trans-title=Shtatëdhjetë e lartë për mberin e golit evropian Inzaghi|publisher=UEFA|language=en|author=Richard Aikman|date=4 nëntor 2010|accessdate=28 prill 2020}}</ref> Ai gjithashtu u bë dhe lojtari i dytë më i vjetër që shënonte gol në Ligën e Kampioneve, në moshën 37 vjeçare e 85 ditore, duke u renditur mbrapa [[Ryan Giggs]]it të [[Manchester United F.C.|Manchester United]]it, që tani është kaluar nga patrioti i Inzaghit [[Francesco Totti]]. Me këto gola, Inzaghi parakaloi edhe idhullin e fëmijërisë [[Marco van Basten]] në listën e golashënuesve më të mirë të klubit me 125 gola. Më 10 nëntor 2010, Inzaghi pësoi një dëmtim serioz gjatë kohës që po luante kundër [[U.S. Città di Palermo|Palermos]]. Një deklaratë në uebsajtin zyrtar të klubit konfirmoi se Inzaghi kishte pësuar një dëmtim në ligamentin dhe meniskun e gjurit të tij të majtë. U mendua se ai do të ishte jashtë fushave për pjesën e mbetur të sezonit. Për shkak të moshës së tij, u mendua se ky dëmtim mund t'i jepte fund karrierës së tij; megjithatë, Inzaghi ishte shumë optimist. Më 7 maj 2011, me Inzaghin që ishte ende duke u rikuperuar nga dëmtimi, Milanin fitoi titullin e [[2010–11 Serie A]]. Ai luajti për herë të parë që pas dëmtimit më 14 maj, me Milanin që mposhti [[Cagliari Calcio|Cagliarin]] 4–1. Ai rinovoi kontratën e tij deri në qershor 2012 gjatë fushatës para-sezonale të skuadrës. Milani vendosi të mos i rinovonte më kontratën lojtarëve veteran dhe Inzaghi ishte njëri prej tyre, sëbashku me [[Clarence Seedorf]], [[Alessandro Nesta]], dhe [[Gennaro Gattuso]].<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/1717/editorial/2012/05/12/3097405/they-were-in-manchester-they-were-in-athens-and-theyll-be-in|title=They were in Manchester, they were in Athens, and they'll be in AC Milan hearts forever: Goodbye Gattuso, Inzaghi, Seedorf & Nesta|trans-title=Ata ishin në Maneçster, ata ishin në Athinë, dhe tani ata do të jenë në zemrat e Milanit përgjithmonë: Lamtumirë Gattuso, Inzaghi, Seedorf & Nesta|publisher=Goal.com|language=en|date=12 maj 2012|accessdate=26 korrik 2012}}</ref> Ai luajti ndeshjen e tij të fundit për Milanin kundër [[Novara Calcio|Novarës]] më 13 maj 2012 dhe zhvilloi një performancë të mirë duke shënuar edhe gol,<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/326830?cc=5901|title=Inzaghi claims winner on final Milan bow|trans-title=Inzaghi shënon golin e fitores në ndeshjen e fundit me Milanin|publisher=[[ESPN FC]]|language=en|date=13 maj 2012|accessdate=26 korrik 2012|archive-date=14 korrik 2012|archive-url=https://archive.today/20120714072812/http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/326830?cc=5901|url-status=dead}}</ref> gjë që i dha shumë gëzim dhe kënaqësi tifozëve. Më 24 korrik 2012, Inzaghi lajmëroi tërheqjen nga futbolli profesionist për të nisur një karrierë si trajner.<ref>{{cite web|url=http://www.magliarossonera.it/protagonisti/Gioc-Inzaghi.html|title=Filippo Inzaghi|website=www.magliarossonera.it|language=en|accessdate=27 prill 2015}}</ref> ===Rekordet në kompeticionet evropiane=== Me 70 gola, Inzaghi është golashënuesi i katërt më i mirë në kompedicionet evropiane, duke u renditur mbrapa [[Raúl González Blanco|Raúlit]], [[Lionel Messi]]t dhe [[Cristiano Ronaldo]]s.<ref name="Shtatëdhjetë gola"/> Ai u bë lojtari i parë që shënon dy tregolsha në Ligën e Kampioneve – të dy me [[Juventus F.C.|Juventusin]] — ku ai shënoi një tripletë në barazimin 4–4 kundër [[Hamburger SV]] më 30 shtator 2000; i pari erdhi në suksesin 4–1 kundër [[FC Dynamo Kyiv|Dynamo Kyivit]] gjatë çerek-finaleve të sezonit 1997–98. Inzaghi vendosi rekord duke shënuar edhe tregolshin e tretë në fitoren 4–0 kundër [[Deportivo de La Coruña]]s në sezonin 2002–03, gjatë kohës që luante me Milanin. Rekordi i tij më vonë do të barazohej nga [[Michael Owen]], i cili ka shënuar dy tregolsha me [[Liverpool F.C.|Liverpoolin]] dhe një tregolshësh me [[Manchester United F.C.|Manchester United]]in. ==Karriera ndërkombëtare== Nga 1993 e deri në 1996 Inzaghi zhvilloi 14 paraqitje me [[Kombëtarja italiane nën-21 e futbollit|kombëtaren nën-21]], duke shënuar tre gola; ai ishte pjestar i ekipit që fitoi [[UEFA Kampionati Evropian nën-21 i Futbollit 1994|Kampionatin Evropian nën-21 të vitit 1994]]. Inzaghi luajti ndeshjen e tij të parë me [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italinë]] në [[Tournoi de France 1997|Tournoi de France]] kundër [[Kombëtarja braziliane e futbollit|Brazilit]] më 8 qershor 1997, nën drejtimin e ish trajnerit të tij te nën-21 [[Cesare Maldini]]. Ai asistoi golin e shënuar nga [[Alessandro Del Piero]], me Italinë që barazoi 3–3.<ref name="Nazionale in cifre: Inzaghi, Filippo">{{cite web|url=http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=1223&squadra=1|title=Nazionale in cifre: Inzaghi, Filippo|trans-title=Kombëtarja në shifra: Inzaghi, Filippo|publisher=FIGC|language=it|accessdate=24 prill 2015|archive-date=17 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101117033027/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=1223&squadra=1|url-status=dead}}</ref> Ai shënoi golat e parë me Italinë më 18 nëntor 1998 në barazimin 2–2 në ndeshjen miqësore kundër [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjës]];<ref>{{cite web|url=http://www.italia1910.com/giocatori-partite-in-gol.asp?IDGiocatore=340|title=Filippo Inzaghi|website=Italia1910.com|language=it|accessdate=24 prill 2015}}</ref> që nga ajo kohë ai shënoi edhe 23 gola të tjerë në 49 ndeshje. Ai luajti në [[1998 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 1998]], [[UEFA Euro 2000|Euro 2000]], [[2002 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2002]] dhe në [[2006 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2006]]. Pavarësisht se Inzaghi nuk shënoi në Kupën e Botës 1998, duke qënë se nuk ishte zgjedhja e parë, në ndeshjen e fundit në fazën e grupeve kundër [[Kombëtarja austriake e futbollit|Austrisë]], ai u aktivizua si zëvëndësues dhe asistoi golin e [[Roberto Baggio]]s, duke ndihmuar Italinë të fitonte ndeshjen 2–1 dhe të kalonte grupin;<ref>{{cite web|url=http://www2.raisport.rai.it/eventi/francia98/incontri/ita_aut.htm|title=Italia - Austria 2-1|publisher=RAI|language=it|accessdate=24 prill 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20090704112212/http://www2.raisport.rai.it/eventi/francia98/incontri/ita_aut.htm|archive-date=4 korrik 2009|url-status=dead}}</ref> Italia u eleminua në çerek-finale nga gjuatjet e penalltive nga vendi organizator dhe fituesit e turnamentit [[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]].<ref>{{cite web|url=http://www2.raisport.rai.it/eventi/francia98/incontri/ita_fra.htm|title=Italia - Francia 3-4 (ai rigori) (0-0 al 90' e al 120')|trans-title=Italia - Franca 3-4 (me penallti) (0-0 pas 90' min dhe 120' min)|publisher=RAI|language=it|accessdate=24 prill 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20120616003113/http://www2.raisport.rai.it/eventi/francia98/incontri/ita_fra.htm|archive-date=16 qershor 2012|url-status=dead}}</ref> Në Euro 2000, ai ishte një nga sulmuesit titullar të Italisë nën drejtimin e trajnerit të ri [[Dino Zoff]]. Ai shënoi dy gola gjatë turnamentit (një nga penalltia në fitoren 2–1 kundër [[Kombëtarja turke e futbollit|Turisë]] në ndeshjen e parë të Italisë,<ref>{{cite web|url=http://www2.raisport.rai.it/news/eventi/euro2000/200006/11/39437aa601098/|title=Italia - Turchia 2-1|trans-title=Italia - Turqia 2-1|publisher=RAI|language=it|accessdate=24 prill 2015|date=11 qershor 2000|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222155816/http://www2.raisport.rai.it/news/eventi/euro2000/200006/11/39437aa601098/|archive-date=22 dhjetor 2015|url-status=dead}}</ref> dhe një tjetër në fitoren 2–0 kundër [[Kombëtarja rumune e futbollit|Rumanisë]] në çerek-finale<ref>{{cite web|url=http://it.uefa.com/uefaeuro/season=2000/matches/round=1459/match=65180/postmatch/report/index.html|title=Gli Azzurri non sbagliano contro la Romania|trans-title=Të kaltrit nuk shpërdorojnë ndaj Rumanisë|publisher=UEFA|language=it|accessdate=29 janar 2015}}</ref>) për të ndihmuar Italinë të shkonte në [[Finalja e UEFA Euro 2000|finale]], ku u mposhtën nga Franca sërisht, këtë herë falë një goli të artë të [[David Trezeguet]].<ref>{{cite web|url=http://it.uefa.com/uefaeuro/season=2000/matches/round=1461/match=65299/postmatch/report/index.html|title=Gol d'oro per Trezeguet e la Francia|trans-title=Goli i artë për Trezeguet dhe Francën|publisher=UEFA|language=it|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Ai ishte golashënuesi më i mirë i Italisë në turnament sëbashku me [[Francesco Totti]]n.<ref>{{cite web|url=http://soccer-europe.com/Archives/EuropeanChampionships/Euro2000/Data/Performers.html|title=Euro 2000 Goals & Assists|trans-title=Golat dhe asistet e Euro 2000|website=Soccer-Europe.com|language=en|accessdate=12 janar 2015}}</ref> Nën drejtimin e zëvëndësuesit të Zoffit, [[Giovanni Trapattoni]]t, Inzaghi ishte golashënuesi më i mirë i Italisë në [[kualifikueset e Kupës së Botës 2002]] dhe në [[UEFA Euro 2004|Euro 2004]],<ref>{{cite web|url=http://it.uefa.com/uefaeuro/season=2004/statistics/round=1579/index.html|title=UEFA Euro 2004: Statistiche|trans-title=UEFA Euro 2004: Statistikat|publisher=UEFA|language=it|accessdate=24 prill 2015}}</ref> por e humbi turnamentin e fundit për shkak të një dëmtimi. Ai nuk mundi të shënojë asnjë gol në Kupën e Botës 2002, duke zhvilluar vetëm dy paraqitje, me Italinë që u eleminua me polemika në çerek-finale nga një prej dy vendeve organziatore [[Kombëtarja koreano-jugore e futbollit|Koreja e Jugut]];<ref>{{cite web|url=http://www.storiedicalcio.altervista.org/italia-corea-2002-complotto.html|title=Italia, Corea e Byron Moreno: COMPLOTTO?|trans-title=Italia, Koreja dhe Byron Moreno: Komplot?|publisher=Storia di Calcio|language=it|accessdate=24 prill 2015|archive-date=9 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150609011551/http://www.storiedicalcio.altervista.org/italia-corea-2002-complotto.html|url-status=dead}}</ref> në ndeshjen e fundit të fazës së grupeve kundër [[Kombëtarja meksikane e futbollit|Meksikës]], që u mbyll në barazimin 1–1, Inzaghi kishte shënuar një gol të rregullt i cili ishte anulluar në mënyrë të gabuar.<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.corriere.it/2002/giugno/14/Del_Piero_Ecuador_tengono_galla_co_0_02061410306.shtml|title=Del Piero e l' Ecuador tengono a galla l' Italia|trans-title=Del Piero dhe Ekuador e mbajnë Italinë në det|publisher=Il Corriere della Sera|language=it|author1=Giancarlo Padovan|author2=Alberto Costa|accessdate=24 prill 2015|date=14 qershor 2002}}</ref> Dëmtimet e vazhdueshme të Inzaghit në gju dhe në kyçin e këmbës e penguan që të luante futboll me kombëtaren për dy vite përpara se të fitonte formën e tij më të mirë, gjë që bëri që [[Marcello Lippi]] ta merrte për në Kupën e Botës 2006. Për shkak të mungesës së yjeve të sulmit si Alessandro Del Piero, Francesco Totti dhe [[Luca Toni]], Inzaghi zhvilloi paraqitjen e tij të vetme – duke hyrë në vend të [[Alberto Gilardino]]s — në një ndeshje të fazës së grupeve kundër [[Kombëtarja çeke e futbollit|Republikës Çeke]] më 22 qershor 2006, duke shëënuar golin e vetëm të turnamentit, duke tribluar [[Petr Čech]] në një situatë një-kundër-një për të shënuar golin e dytë të ndeshjes, duke u bërë lojtari më i vjetër i Italisë që shënon gol në një Kupë Bote;<ref>{{cite news|author1=Nicola Apicella|title=Rep. Ceca-Italia 0-2|url=http://www.repubblica.it/speciale/2006/mondiali/dati/dirette/1596550.html|work=La Repubblica|accessdate=24 prill 2015|date=22 qershor 2006}}</ref> Italia fitoi turnamentin, duke mposhtur Francën në [[2006 Finalja e Kupës së Botës 2006|finale]] pas gjuajtje të penalltive.<ref>{{cite news|author1=Maurizio Crosetti|title=L' Italia campione del mondo 2006 Repubblica lo racconto così|url=http://www.repubblica.it/la-repubblica-delle-idee/quel-giorno/2013/07/09/news/2006_italia_campione_del_mondo-62662130/|work=La Repubblica|accessdate=24 prill 2015|date=9 korrik 2006}}</ref> Pas triumfit të katërt të Italisë në një Kupë Bote, Inzaghi zhvilloi gjashtë paraqitje në kualifikueset e [[UEFA Euro 2008|Euro 2008]] nën drejtimin e trajnerit të ri [[Roberto Donadoni]], duke shënuar tre gola, ku dy prej tyre erdhën në fitoren 2–1 jashtë fushe kundër [[Kombëtarja faroete e futbollit|Ishujve Faroe]] më 2 qershor 2007.<ref>{{cite news|title=Inzaghi salva l'onore dell'Italia|url=http://it.uefa.com/uefaeuro/season=2008/matches/round=2241/match=83981/postmatch/report/index.html|work=UEFA|accessdate=24 prill 2015|date=3 qershor 2007}}</ref> Ai nuk u thirr për në finalet e turnamentit, ku Italia u eleminua nga fituesit e Spanjës në çerek-finale nga gjuajtjet e penalltive. Ai zhvilloi paraqitjen e tij të fundit me Italinë më 8 shtator 2007, në barazimin 0–0 kundër Francës në [[Milano]].<ref>{{cite news|title=Inzaghi, Filippo: TUTTI I GIOCATORI DELLA NAZIONALE|url=http://www.italia1910.com/giocatori-scheda.asp?IDGiocatore=340&st=crono|work=Italia1920.com|accessdate=24 prill 2015}}</ref> Inzaghi është aktualisht [[Kombëtarja italiane e futbollit#Golashënuesit më të mirë|golashënuesi]] i gjashtë më i mirë i kombëtares italiane me 25 gola, sëbashku me [[Adolfo Baloncieri]]n dhe [[Alessandro Altobelli]]n.<ref name="Nazionale in cifre: Inzaghi, Filippo"/><ref>{{cite news|title=Classifica Marcatori, Totale: 279|url=http://www.figc.it/nazionali/Marcatori?squadra=1&mode=|work=FIGC|accessdate=24 prill 2015|archive-date=31 korrik 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130731000359/http://www.figc.it/nazionali/Marcatori?squadra=1&mode=|url-status=dead}}</ref> ===Golat me kombëtaren=== ''Lista e golave dhe rezultateve me kombëtaren italiane.''<ref>{{cite news|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/finzaghi-intlg.html|title=Filippo Inzaghi – Goals in International Matches|first=Roberto|last=Di Maggio|work=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]]|date=21 shtator 2007|accessdate=11 mars 2009}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:100%; text-align: center;" ! # !! Data !! Vendi !! Kundërshtari !! Goli !! Rezultati !! Kompedicioni |- | '''1''', '''2''' || 18 tetor 1998 || [[Salerno]], [[Italia|Itali]] || {{flamuri|Spanja}} [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] || 2–2 || Barazim || [[Friendly match|Friendly]] |- | '''3''' || 16 dhjetor 1998 || [[Roma|Romë]], [[Italia|Itali]] || [[Skeda:Flag of the United Nations.svg|23px]] Yjet e Botës || 6–2 || Fitore || [[Friendly match|Friendly]]<ref>Not [[FIFA]] International 'A' match</ref> |- | '''4''' || 27 mars 1999 || [[Kopenhaga|Kopenhagen]], [[Danimarka|Danimarkë]] || {{flamuri|Danimarka}} [[Kombëtarja daneze e futbollit|Danimarka]] || 2–1 || Fitore || [[UEFA Euro 2000 qualifying|UEFA Euro 2000 Qualification]] |- | '''5''' || 31 mars 1999 || [[Ankona]], [[Italia|Itali]] || {{flamuri|Bjellorusia}} [[Kombëtarja bjelloruse e futbollit|Bjellorusia]] || 1–1 || Barazim || [[UEFA Euro 2000 qualifying|UEFA Euro 2000 Qualification]] |- | '''6''' || 5 qershor 1999 || [[Bolonja]], [[Italia|Itali]] || {{flamuri|Uellsi}} [[Kombëtarja uellsiane e futbollit|Uellsi]] || 4–0 || Fitore || [[UEFA Euro 2000 qualifying|UEFA Euro 2000 Qualification]] |- | '''7''' || 11 qershor 2000 || [[Arnhem]], [[Holanda|Hollandë]] || {{flamuri|Turqia}} [[Kombëtarja turke e futbollit|Turqia]] || 2–1 || Fitore || [[UEFA Euro 2000]] |- | '''8''' || 24 qershor 2000 || [[Brukseli|Bruksel]], [[Belgjika|Belgjikë]] || {{flamuri|Rumania}} [[Kombëtarja rumune e futbollit|Rumania]] || 2–0 || Fitore || [[UEFA Euro 2000]] |- | '''9''', '''10''' || 3 shtator 2000 || [[Budapesti|Budapest]], [[Hungaria|Hungari]] || {{flamuri|Hungaria}} [[Kombëtarja hungareze e futbollit|Hungaria]] || 2–2 || Barazim || [[2002 FIFA World Cup qualification (UEFA)|FIFA World Cup 2002 Qualification]] |- | '''11''' || 7 tetor 2000 || [[Milano]], [[Italia|Itali]] || {{flamuri|Rumania}} [[Kombëtarja rumune e futbollit|Rumania]] || 3–0 || Fitore || [[2002 FIFA World Cup qualification (UEFA)|FIFA World Cup 2002 Qualification]] |- | '''12''', '''13''' || 24 mars 2001 || [[Bukureshti|Bukuresht]], [[Rumania|Rumani]] || {{flamuri|Rumania}} [[Kombëtarja rumune e futbollit|Rumania]] || 2–0 || Fitore || [[2002 FIFA World Cup qualification (UEFA)|FIFA World Cup 2002 Qualification]] |- | '''14''', '''15''' || 28 mars 2001 || [[Trieste]], [[Italia|Itali]] || {{flamuri|Lituania}} [[Kombëtarja lituaneze e futbollit|Lituania]] || 4–0 || Fitore || [[2002 FIFA World Cup qualification (UEFA)|FIFA World Cup 2002 Qualification]] |- | '''16''', '''17''', '''18''' || 6 shtator 2003 || [[Milano]], [[Italia|Itali]] || {{flamuri|Uellsi}} [[Kombëtarja uellsiane e futbollit|Uellsi]] || 4–0 || Fitore || [[UEFA Euro 2004 qualifying|UEFA Euro 2004 Qualification]] |- | '''19''' || 10 shtator 2003 || [[Beogradi|Beograd]], [[Serbia|Serbi]] || {{flamuri|Skocia}} [[Kombëtarja skoceze e futbollit|Skocia]] || 1–1 || Barazim || [[UEFA Euro 2004 qualifying|UEFA Euro 2004 Qualification]] |- | '''20''', '''21''' || 11 tetor 2003 || [[Reggio Calabria]] [[Italia|Itali]] || {{flamuri|Azerbajxhani}} [[Kombëtarja azerbajxhane e futbollit|Azerbajxhani]] || 4–0 || Fitore || [[UEFA Euro 2004 qualifying|UEFA Euro 2004 Qualification]] |- | '''22''' || 22 qershor 2006 || [[Hamburgu]], [[Gjermania|Gjermani]] || {{flamuri|Republika Çeke}} [[Kombëtarja uellsiane e futbollit|Uellsi]] || 2–0 || Fitore || [[2006 FIFA World Cup|FIFA World Cup 2006]] |- | '''23''' || 2 shtator 2006 || [[Napoli]], [[Italia|Itali]] || {{flamuri|Lituania}} [[Kombëtarja lituaneze e futbollit|Lituania]] || 1–1 || Barazim || [[UEFA Euro 2008 qualifying|UEFA Euro 2008 Qualification]] |- | '''24''', '''25''' || 2 qershor 2007 || [[Tórshavn|Tórshavn, Faroe Islands]] || {{flamuri|Ishujt Faroe}} [[Kombëtarja faroete e futbollit|Ishujt Faroe]] || 2–1 || Fitore || [[UEFA Euro 2008 qualifying|UEFA Euro 2008 Qualification]] |} == Stili i lojës == Inzaghi ishte një lojtar inteligjent, shumë i shpejtë dhe oportunist, me reagime të shkëlqyera;<ref name="Omaggio a Filippo Inzaghi">{{cite news|title=Omaggio a Filippo Inzaghi|url=http://www.ilpost.it/2013/08/09/filippo-inzaghi/|work=www.ilpost.it|accessdate=17 mars 2015|date=9 gusht 2013}}</ref><ref name="Filippo Inzaghi, FourFourTwo (blog)">{{cite news|title=Filippo Inzaghi|url=http://www.fourfourtwo.com/features/filippo-inzaghi|work=www.fourfourtwo.com|accessdate=17 mars 2015|date=9 janar 2008}}</ref><ref name="DizionarioCalcioItaliano">{{cite book|editor=Marco Sappino|title=Dizionario del calcio italiano|work=Baldini & Castoldi|year=2000|url=http://books.google.it/books?id=J5OpwwKggrsC&pg=PAG282#v=onepage&q&f=false|accessdate=20 shkurt 2014|pages=281–282|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203072320/http://books.google.it/books?id=J5OpwwKggrsC&pg=PAG282#v=onepage&q&f=false|archivedate=3 dhjetor 2013|url-status=dead}}</ref><ref name="interruzioni.com">{{cite news|url=http://www.interruzioni.com/filippo_inzaghi.htm|author=Pier Luigi Usai|title=Filippo Inzaghi|work=interruzioni.com|date=23 maj 2007|accessdate=20 shkurt 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20080808122022/http://www.interruzioni.com/filippo_inzaghi.htm|archive-date=8 gusht 2008|url-status=dead}}</ref><ref name="corsera">{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/2002/settembre/20/Inzaghi_bomber_scala_hit_parade_co_0_0209209406.shtml|author=Alberto Costa|title=Inzaghi bomber scala la hit parade d'Europa|work=[[Corriere della Sera]]|date=20 shtator 2002|accessdate=20 shkurt 2014}}</ref> pavarësisht me pak dhunti dribluese,<ref name="tecnicailgiornale">{{cite news|url=http://www.ilgiornale.it/a.pic1?ID=225594|author=[[Franco Ordine]]|title=Inzaghi: "Ricordo tutti i miei 63 gol, come fossero figli"|work=[[Il Giornale]]|date=6 dhjetor 2007|accessdate=20 shkurt 2014|archive-date=6 shkurt 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080206001531/http://www.ilgiornale.it/a.pic1?ID=225594|url-status=dead}}</ref> ai është i njohur për aftësitë e tij të shkëlqyera për të përfituar nga pakujdesitë e kundërshtarëve, për pozicionimin e saktëse dhe për syrin për të shënuar gol.<ref name="tecnicailgiornale" /> Këto kualitete, sëbashku me aftësitë e tij të shënimit, e kanë bërë atë një nga sulmuesit më rezultativ të dekadës.<ref name="corsera" /> Inzaghi është përshkruar si një lojtar që jeton në zonën "offside" (pozicion jashtë loje).<ref name="DizionarioCalcioItaliano" /><ref name="interruzioni.com" /><ref>{{cite news|url=http://www.sport.it/galleria/index.php?galid=3553724|title=Filippo Inzaghi: la fotobiografia|work=sport.it|accessdate=20 shkurt 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203063735/http://www.sport.it/galleria/index.php?galid=3553724|archive-date=3 dhjetor 2013|url-status=dead}}</ref> Kur ai u thirr për herë të parë në kombëtare, lojtarët e tjerë italian ishin të befasuar nga mungesa e aftësive të tij teknike, por arritën ta pranonin pasi ai shënonte shpesh.<ref name="Filippo Inzaghi, FourFourTwo (blog)"/> [[Johan Cruyff]] pa qejf e përshkroi këtë kontrast duke thënë: "Shiko, ai aktualisht nuk mund të luaj futboll mbi të gjitha. Ai është thjesht përherë në pozicionin e duhur." Tifozët i kanë vënë pseudonimin "Super Pippo,"<ref> [http://www.theguardian.com/sport/blog/2009/mar/18/filippo-inzaghi-ac-milan-serie-a "Inzaghi Finds Greatness in Greed," Talking Sport Blog, Rob Bagchi, ''The Guardian'', 18 mars 2009]</ref> emri italian për personazhin e [[Walt Disney]] Super Goof. Taktikisht, Inzaghi është i vënë re për të luajtur mbarapa supeve të mbrojtësit të fundit, duke bërë që trajneri legjendar i [[Manchester United F.C.|Manchester United]] [[Alex Ferguson|Sir Alex Ferguson]] për të thënë diçka të çuditshme, "Ai tip duhet të ketë lindur offside."<ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/alex-fergusons-greatest-rants-1762707.html?action=Popup&ino=18|accessdate=30 gusht 2010|work=The Independent|title=Alex Ferguson's greatest rants|location=Londër|first=Simon|last=Rice|date=8 prill 2010}}</ref> Pavarësisht se në të shkuarën, për shkak të mungesës së aftësive teknike, ai është kritikuar nga disa si një lojtar "me fat".<ref name="Omaggio a Filippo Inzaghi"/><ref name="Filippo Inzaghi, FourFourTwo (blog)"/> == Media == Inzaghi është paraqitje në video lojën FIFA EA Sports; ai ka qënë në kopertinën e kësaj loje në vitin 2001,<ref>{{cite news|title=Fifa 2002 & Totti|url=http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/giochi/200106/27/3b3a505001915/|work=RAI Sport|accessdate=17 mars 2015|date=27 qershor 2001|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222104504/http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/giochi/200106/27/3b3a505001915/|archive-date=22 dhjetor 2015|url-status=dead}}</ref> dhe ka qënë në skuadrën e legjendave në ''[[FIFA 14]]''.<ref>{{cite news|title=Football Legends Coming to FIFA 14 Ultimate Team|url=https://www.easports.com/fifa/news/2013/fifa-14-ultimate-team-legends|work=www.easports.com|accessdate=17 mars 2015|date=30 gusht 2013}}</ref> == Karriera si trajner == ===Milan=== Inzaghi filloi karrierën e tij si trajner në fillim të sezonit 2012–13, duke firmosur një kontratë dy vjeçare si trajneri i [[A.C. Milan Primavera|Milan Primaverës]] (ekipi nën-19).<ref name="Allievi">{{cite web|url=http://www.acmilan.com/en/news/show/142540|title=Inzaghi will keep the records coming|publisher=A.C. Milan|language=en|date=24 korrik 2012|accessdate=26 korrik 2012}}</ref> Më 9 qershor 2014, Inzaghi u emërua si trajneri i ri i skuadrës së parë të [[A.C. Milan|Milanit]] pas shkarkimit të ish shokut të skuadrës [[Clarence Seedorf]].<ref name="AC Milan: Filippo Inzaghi replaces Clarence Seedorf">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/27763782|title=AC Milan: Filippo Inzaghi replaces Clarence Seedorf|trans-title=AC Milan: Filippo Inzaghi zëvëndëson Clarence Seedorf|publisher=BBC Sport|language=en|date=9 qershor 2014|accessdate=21 maj 2020}}</ref> Në ndeshjen e parë të Inzaghit si trajneri i Milanit më 31 gusht, Milani mposhti [[S.S. Lazio|Lazion]] 3–1 në [[San Siro]].<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-gb/match/milan-vs-lazio/1836107?ICID=HP_FM_6|title=AC Milan 3–1 Lazio: Inzaghi era starts with a bang|trans-title=AC Milan 3–1 Lazio: Epoka Inzaghi fillon me një fitore|publisher=Goal.com|language=en|date=31 gusht 2014|accessdate=31 gusht 2014}}</ref> Inzaghi udhëhoqi Milanin drejt fitores së dytë në një ndeshje emocionuese kundër [[Parma F.C.|Parmës]] që u mbyll me fitoren 5–4.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/shperthen-interi-spektakel-i-milanit/|title=Shpërthen Interi, spektakël i Milanit|publisher=Gazeta Panorama|language=sq|date=15 shtator 2014|accessdate=21 maj 2020}}</ref> Si trajner, Inzaghi vendosi një strategji më shumë agresive se Seedorfi, dhe është i njohur për sjellet e tij agresive në pankinë. == Statistikat == ===Klubet=== ''Redaktuar më 13 maj 2012.''<ref>{{Cite news|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/football/filippo-inzaghi.html|title=Filippo Inzaghi|work=[[EuroSport]] – [[Yahoo!]]|accessdate=15 gusht 2010}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center" |- !rowspan="2" width="100" | Klubi !rowspan="2" width="75" | Sezoni !colspan="2" | Liga !colspan="2" | Kupa !colspan="2" | Europa¹ !colspan="2" | Tjetër² !colspan="2" | Total |- !width="40" | Ndeshje !width="40" | Gola !width="40" | Ndeshje !width="40" | Gola !width="40" | Ndeshje !width="40" | Gola !width="40" | Ndeshje !width="40" | Gola !width="40" | Ndeshje !width="40" | Gola |- | rowspan=1 align=center|[[Piacenza Calcio|Piacenza]] | align=center|[[1991–92 Serie B|1991–92]] | align=center|2 | align=center|0 | align=center|1 | align=center|0 | colspan="2" align=center| – | colspan="2" align=center| – !align=center|3 !align=center|0 |- | rowspan=1 align=center|[[U.C. Albinoleffe|Leffe]] | align=center|[[Serie C1|1992–93]] | align=center|21 | align=center|13 | align=center|0 | align=center|0 | colspan="2" align=center| – | colspan="2" align=center| – !align=center|21 !align=center|13 |- | rowspan=1 align=center|[[Hellas Verona F.C.|Verona]] | align=center|[[1993–94 Serie B|1993–94]] | align=center|36 | align=center|13 | align=center|1 | align=center|1 | colspan="2" align=center| – | colspan="2" align=center| – !align=center|37 !align=center|14 |- | rowspan=1 align=center|[[Piacenza Calcio|Piacenza]] | align=center|[[1994–95 Serie B|1994–95]] | align=center|37 | align=center|15 | align=center|4 | align=center|2 | colspan="2" align=center| – | colspan="2" align=center| – !align=center|41 !align=center|17 |- | rowspan=1 align=center|[[Parma F.C.|Parma]] | align=center|[[1995–96 Serie A|1995–96]] | align=center|15 | align=center|2 | align=center|1 | align=center|0 | align=center|6 | align=center|2 | colspan="2" align=center| – !align=center|22 !align=center|4 |- | rowspan=1 align=center|[[Atalanta B.C.|Atalanta]] | align=center|[[1996–97 Serie A|1996–97]] | align=center|33 | align=center|24 | align=center|1 | align=center|1 | colspan="2" align=center| – | colspan="2" align=center| – !align=center|34 !align=center|25 |- | rowspan=5 align=center|[[Juventus F.C.|Juventus]] | align=center|[[1997–98 Serie A|1997–98]] | align=center|31 | align=center|18 | align=center|4 | align=center|1 | align=center|10 | align=center|6 | align=center|1 | align=center|2 !align=center|46 !align=center|27 |- | align=center|[[1998–99 Serie A|1998–99]] | align=center|28 | align=center|13 | align=center|1 | align=center|0 | align=center|10 | align=center|6 | align=center|3³ | align=center|1³ !align=center|42 !align=center|20 |- | align=center|[[1999–2000 Serie A|1999–2000]] | align=center|33 | align=center|15 | align=center|2 | align=center|1 | align=center|8 | align=center|10 | colspan="2" align=center| – !align=center|43 !align=center|26 |- | align=center|[[2000–01 Serie A|2000–01]] | align=center|28 | align=center|11 | align=center|0 | align=center|0 | align=center|6 | align=center|5 | colspan="2" align=center| – !align=center|34 !align=center|16 |- ! Total !! 120 !! 57 !! 7 !! 2 !! 34 !! 27 !! 4 !! 3 !! 165 !! 89 |- | rowspan=12 align=center|[[A.C. Milan|Milan]] | align=center|[[2001–02 Serie A|2001–02]] | align=center|20 | align=center|10 | align=center|1 | align=center|2 | align=center|7 | align=center|4 | colspan="2" align=center| – !align=center|28 !align=center|16 |- | align=center|[[2002–03 Serie A|2002–03]] | align=center|30 | align=center|17 | align=center|3 | align=center|1 | align=center|16 | align=center|12 | colspan="2" align=center| – !align=center|49 !align=center|30 |- | align=center|[[2003–04 Serie A|2003–04]] | align=center|14 | align=center|3 | align=center|3 | align=center|2 | align=center|9 | align=center|2 | align=center|2 | align=center|0 !align=center|28 !align=center|7 |- | align=center|[[2004–05 Serie A|2004–05]] | align=center|11 | align=center|0 | align=center|2 | align=center|0 | align=center|2 | align=center|1 | colspan="2" align=center| – !align=center|15 !align=center|1 |- | align=center|[[2005–06 Serie A|2005–06]] | align=center|23 | align=center|12 | align=center|2 | align=center|1 | align=center|6 | align=center|4 | colspan="2" align=center| – !align=center|31 !align=center|17 |- | align=center|[[2006–07 Serie A|2006–07]] | align=center|20 | align=center|2 | align=center|5 | align=center|3 | align=center|12 | align=center|6 | colspan="2" align=center| – !align=center|37 !align=center|11 |- | align=center|[[2007–08 Serie A|2007–08]] | align=center|21 | align=center|11 | align=center|0 | align=center|0 | align=center|6 | align=center|5 | align=center|2 | align=center|2 !align=center|29 !align=center|18 |- | align=center|[[2008–09 Serie A|2008–09]] | align=center|26 | align=center|13 | align=center|0 | align=center|0 | align=center|6 | align=center|3 | colspan="2" align=center| – !align=center|32 !align=center|16 |- | align=center|[[2009–10 Serie A|2009–10]] | align=center|24 | align=center|2 | align=center|2 | align=center|1 | align=center|7 | align=center|2 | colspan="2" align=center| – !align=center|33 !align=center|5 |- | align=center|[[2010–11 Serie A|2010–11]] | align=center|6 | align=center|2 | align=center|0 | align=center|0 | align=center|3 | align=center|2 | colspan="2" align=center| – !align=center|9 !align=center|4 |- | align=center|[[2011–12 Serie A|2011–12]] | align=center|7 | align=center|1 | align=center|2 | align=center|0 | align=center|0 | align=center|0 | colspan="2" align=center| – !align=center|9 !align=center|1 |- ! Total !! 202 !! 73 !! 20 !! 10 !! 74 !! 41 !! 4 !! 2 !! 300 !! 126 |- !style="background: #DCDCDC;color:#000" colspan="2" |Karriera në total !style="background: #DCDCDC;color:#000" align=center|466 !style="background: #DCDCDC;color:#000" align=center|197 !style="background: #DCDCDC;color:#000" align=center|35 !style="background: #DCDCDC;color:#000" align=center|16 !style="background: #DCDCDC;color:#000" align=center|114 !style="background: #DCDCDC;color:#000" align=center|70 !style="background: #DCDCDC;color:#000" align=center|8 !style="background: #DCDCDC;color:#000" align=center|5 !style="background: #DCDCDC;color:#000" align=center|623 !style="background: #DCDCDC;color:#000" align=center|288 |} ¹<small>Kompedicionet Europiane përfshinë [[UEFA Kupa e Kupës së Fituesve]], [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]], [[UEFA Liga e Europës|Kupën UEFA]], [[UEFA Super Kupa|UEFA Super Kupën]] dhe [[UEFA Kupa Intertoto|UEFA Kupën Intertoto]]</small><br> ²<small>Në turnamentet e tjera përfshihen [[Supercoppa Italiana]], FIFA Kupa Interkontinentale dhe [[FIFA Kupa e Botës për Klube|FIFA Kupën e Botës për Klube]] </small><br> ³<small>Statistikat përfshijnë dy ndeshje dhe një gol dhe në ndeshjet playoff për kualifikueset e [[UEFA Liga e Europës|Kupës UEFA]].<ref>{{cite news|url=http://www.rsssf.com/tablesi/ital99.html|title=Italy 1998/99|author=Davide Rota, Sorin Arotaritei and Misha Miladinovich|work=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|date=9 korrik 2001|accessdate=15 mars 2009}}</ref></small> ===Kombëtarja=== <ref>{{cite news|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/finzaghi-intlg.html|title=Filippo Inzaghi – Goals in International Matches|accessdate=30 gusht 2010|work=RSSSF}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan=3 | [[Kombëtarja italiane e futbollit|Kombëtarja italiane]] |- !Viti !width="40" | Ndeshje !width="40" | Gola |- | 1997 || 3 || 0 |- | 1998 || 6 || 3 |- | 1999 || 8 || 3 |- | 2000 || 11 || 5 |- | 2001 || 8 || 4 |- | 2002 || 8 || 0 |- | 2003 || 4 || 6 |- | 2004 || 0 || 0 |- | 2005 || 0 || 0 |- | 2006 || 5 || 2 |- | 2007 || 4 || 2 |- !Total || 57 || 25 |} ===Statistikat si trajner=== {| class="wikitable" style="text-align: center" |- !rowspan="2"| Skuadra !rowspan="2"| Nga !rowspan="2"| Te !colspan="9"| Rekordi |- !{{Tooltip|Nd|Ndeshje}} !{{Tooltip|F|Fitore}} !{{Tooltip|B|Barazime}} !{{Tooltip|H|Humbje}} !{{Tooltip|% F|Përqindja e fitores}} !{{Tooltip|Ref.|Referime}} |- |[[A.C. Milan Primavera|Milan Primavera]] | 7 qershor 2013 | 9 qershor 2014 {{WDL|33|20|6|7}} |- | [[A.C. Milan|Milan]] | 9 qershor 2014<ref name="AC Milan: Filippo Inzaghi replaces Clarence Seedorf"/> | Vazhdon {{WDL|39|14|13|12}} |– |} == Trofe == ===Klube=== ; Piacenza * [[Serie B]]: [[1994–95 Serie B|1994–95]] ; Juventus<ref name="Gli eroi in bianconero: Filippo INZAGHI"/> * [[Serie A]]: [[1997–98 Serie A|1997–98]] * [[Supercoppa Italiana]]: [[1997 Supercoppa Italiana|1997]] * [[UEFA Kupa Intertoto]]: [[1999 UEFA Intertoto Cup|1999]] ; Milan<ref name="A.C. Milan Hall of Fame: Filippo Inzaghi">{{cite news|title=A.C. Milan Hall of Fame: Filippo Inzaghi|url=http://www.acmilan.com/en/archive/show_player/Filippo-Inzaghi|work=AC Milan|accessdate=31 mars 2015}}</ref> * [[Serie A]]: [[2003–04 Serie A|2003–04]], [[2010–11 Serie A|2010–11]] * [[Coppa Italia]]: [[2002–03 Coppa Italia|2002–03]] * [[Supercoppa Italiana]]: [[2004 Supercoppa Italiana|2004]], [[2011 Supercoppa Italiana|2011]] * [[UEFA Liga e Kampioneve]]: [[2003 Finalja e UEFA Ligës së Kampioneve|2002–03]], [[2007 Finalja e UEFA Ligës së Kampioneve|2006–07]] * [[UEFA Super Kupa]]: [[2003 UEFA Super Kupa|2003]], [[2007 UEFA Super Kupa|2007]] * [[FIFA Kupa e Botës për Klube]]: [[2007 Finalja e FIFA Kupës së Botës për Klube|2007]] ===Kombëtarja=== ; Italia * [[UEFA Kampionati Europian U–21 i Futbollit]] Medalje e artë: [[1994 UEFA Kampionati Europian U–21 i Futbollit|1994]] * [[FIFA Kupa e Botës]]: [[2006 FIFA Kupa e Botës|2006]] * [[UEFA Kampionati Europian i Futbollit|Kupa UEFA Euro]]: [[UEFA Euro 2000|2000]] finalist ===Personale=== * [[Serie A Futbollisti i Ri i Vitit]]: [[Serie A Futbollisti i Ri i Vitit|1997]] * [[Serie A|Golashënuesi më i mirë i Serie A]]: [[1996–97 Serie A|1996–97]] * [[2007 Finalja e UEFA Ligës së Kampioneve|Lojtari i ndeshjes në Ligën e Kampioneve]]: [[2007 Finalja e UEFA Ligës së Kampioneve|2007]] * Golashënuesi më i mirë i Italisë në [[UEFA|kompedicionet europiane]] * Goalshënuesi më i mirë [[A.C. Milan|Milanit]] në Europë * Çmimi i Karrierës Kombëtares [[Gaetano Scirea]] 2007<ref>{{cite news|title=Premio Nazionale Carriera Esemplare Gaetano Scirea|url=http://www.comune.cinisello-balsamo.mi.it/sitospip/spip.php?article12043|accessdate=21 janar 2015}}</ref> * Golashënuesi më i mirë i Milanit (sezoni 2002–03) * A.C. Milan Holli i Famës<ref name="A.C. Milan Hall of Fame: Filippo Inzaghi"/> * Çmimi Përkujtimor Niccolo Galli * Çmimi Grand Prix Sport dhe Komunikim * Çmimi i Karrierës së Lojtarit në Çmimet Globe Soccer 2014 ====Urdhërat==== : [[Skeda:Cavaliere OMRI BAR.svg|majtas|50px]] Klasi i 5të / Kalorës: ''[[Udhërat e meritës italiane|Cavaliere Ordine al Merito della Repubblica Italiana]]: 2000''<ref>{{cite news|title=Inzaghi Sig. Filippo - Cavaliere Ordine al Merito della Repubblica Italiana|url=http://www.quirinale.it/elementi/DettaglioOnorificenze.aspx?decorato=85460|work=www.quirinale.it|accessdate=19 mars 2015|date=12 korrik 2000}}</ref> :[[Skeda:Friedrich Order.png|majtas|50px]] Jaka e Meritës Sportive: ''[[Lista e urdhërave italian të kalorësve|Collare d'Oro al Merito Sportivo]]: (2006)''<ref>{{cite news|url=http://www.coni.it/?dettaglio_news_&tx_ttnews%5Btt_news%5D=1413&tx_ttnews%5BbackPid%5D=1&cHash=a62616670d|title=Coni: Consegnati i Collari d’oro e diplomi d’onore ai campionissimi|work=Coni.it|accessdate=23 shkurt 2014|archive-date=24 shkurt 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070224003828/http://www.coni.it/?dettaglio_news_&tx_ttnews%5Btt_news%5D=1413&tx_ttnews%5BbackPid%5D=1&cHash=a62616670d|url-status=dead}}</ref> : [[Skeda:Ufficiale OMRI BAR.svg|majtas|50px]] Klasi i 4të / Oficer: ''[[Udhërat e meritës italiane|Ufficiale Ordine al Merito della Repubblica Italiana]]: 2006''<ref>{{cite news|title=Inzaghi Sig. Filippo - Ufficiale Ordine al Merito della Repubblica Italiana|url=http://www.quirinale.it/elementi/DettaglioOnorificenze.aspx?decorato=198626|work=www.quirinale.it|accessdate=19 mars 2015|date=12 dhjetor 2006}}</ref>{{-}} == Referime == {{Reflist|3}} == Lidhje të jashtme == {{Commons}} * [http://www.footballdatabase.com/site/players/index.php?dumpPlayer=22 Profili dhe statistikat e karrierës] – Football Database * [http://soccernet.espn.go.com/feature?id=378931&cc=5739 Profili te] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081207171247/http://soccernet.espn.go.com/feature?id=378931&cc=5739 |date=7 dhjetor 2008 }} soccernet.com {{Skuadra e A.C. Milan}} {{Golashënuesit e Serie A}} {{Serie A Futbollisti më i Ri i Vitit}} {{DEFAULTSORT:Inzaghi, Filippo}} [[Kategoria:Lindje 1973]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë italianë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren italiane]] [[Kategoria:Futbollistë në Piacenza Calcio 1919]] [[Kategoria:Futbollistë në U.C. AlbinoLeffe]] [[Kategoria:Futbollistë në Hellas Verona F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Parma F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Atalanta B.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Juventus F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në A.C. Milan]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie B]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në 1998 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2000]] [[Kategoria:Futbollistë në 2002 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në 2006 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të FIFA Kupës së Botës]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të UEFA Ligës së Kampioneve]] [[Kategoria:Trajnerë italianë futbolli]] [[Kategoria:Trajnerë në Serie A]] 8sq2e4crzc1ex5htss7ppokgolk6bgb 0 68756 3027833 3009327 2026-08-25T03:13:54Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3027833 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Journey | image = [[Skeda:Journey.JPG|250px]] | titulli = <small>Journey live në [[Minneapolis]], [[Minnesota]] më 16 shtator 2008</small> | years_active = {{M|1973}} – {{M|1987}}, {{M|1995}} – prezent | origin = [[San Francisco]], [[California]], [[ShBA]] | instrument = | genre = [[Arena rock]], [[hard rock]], [[progressive rock]] | label = [[Columbia Records|Columbia]], [[Sony BMG]], [[Sanctuary Records|Sanctuary]] | current_members = [[Neal Schon]]<br />[[Ross Valory]]<br />[[Jonathan Cain]]<br />[[Deen Castronovo]]<br />[[Arnel Pineda]] | past_members = [[Gregg Rolie]]<br />[[George Tickner]]<br />[[Prairie Prince]]<br />[[Aynsley Dunbar]]<br />[[Robert Fleischman]]<br />[[Steve Perry]]<br />[[Steve Smith]]<br />[[Stevie Roseman]]<br />[[Randy Jackson]]<br />[[Larrie Londin]]<br />[[Mike Baird]]<br />[[Bob Glaub]]<br />[[Steve Augeri]]<br />[[Jeff Scott Soto]] | website = [http://journeymusic.com JourneyMusic.com] }} '''Journey''' është një [[rock]] bend [[Shtetet e Bashkuara|amerikan]] i formuar në [[San Francisco]] në vitin {{M|1973}}. Që nga themelimi nga anëtarët e mëparshëm të [[Santana]], bendi ka kaluar nëpër disa faza. Suksesi më i madh komercial i bendit erdhi në fundin e viteve 1970 dhe në fillim të viteve 1980 nëpërmjet këngëve si "Don't Stop Believin'", "Any Way You Want It", "Faithfully", "Open Arms", "Separate Ways", dhe "Wheel in the Sky". Journey janë kandidatë për tu rekrutuar në [[Rock and Roll Hall of Fame]] që nga viti 2000, mirëpo [[Greg Rolie]] momentalisht është anëtari i vetëm i bendit që është rekrutuar - edhe atë për shkak të pjesëmarrjes së tij në bendin Santana. Në vitin 2009, [[Steve Perry]], vokalisti më i njohur i bendit, do ta ketë të drejtën të rekrutohet si solo artist. == Anëtarët == === Anëtarët aktualë === * [[Neal Schon]] - kitarë, vokal (1973 - 1987, 1995 - prezent) * [[Ross Valory]] - bas, tastierë, vokal (1973 - 1985, 1995-prezent) * [[Jonathan Cain]] - tastierë, harmonikë, kitarë, vokal (1980 - 1987, 1995 - prezent) * [[Deen Castronovo]] - bateri, vokal (1998 - prezent) * [[Arnel Pineda]] - vokal (2007 - prezent) === Anëtarët e mëparshëm === * [[Gregg Rolie]] - tastierë, vokal (1973 - 1980) * [[George Tickner]] - kitarë (1973 - 1975) * [[Prairie Prince]] - bateri (1973 - 1974) (vetëm në turne) * [[Aynsley Dunbar]] - bateri (1974 - 1978) * [[Robert Fleischman]] - vokal (1977) * [[Steve Perry]] - vokal (1977 - 1998) * [[Steve Smith]] - bateri, vokal (1978 - 1985, 1995 - 1998) * [[Stevie Roseman]] - tastierë (1980) (vetëm në studio) * [[Randy Jackson]] - bas, vokal (1985 - 1987) * [[Larrie Londin]] - bateri (1985 - 1986) (vetëm në studio) * [[Mike Baird]] - bateri (1986 - 1987) (vetëm në turne) * [[Bob Glaub]] - bas (1986) (vetëm në studio) * [[Steve Augeri]] - vokal, kitarë në turne (1998 - 2006) * [[Jeff Scott Soto]] - vokal (2006 - 2007) (vetëm në turne) == Diskografia == === Studio albumet === * {{M|1975}} - ''[[Journey (album)|Journey]]'' * {{M|1976}} - ''[[Look into the Future]]'' * {{M|1977}} - ''[[Next]]'' * {{M|1978}} - ''[[Infinity]]'' * {{M|1979}} - ''[[Evolution]]'' * {{M|1980}} - ''[[Departure]]'' * {{M|1981}} - ''[[Escape]]'' * {{M|1983}} - ''[[Frontiers]]'' * {{M|1986}} - ''[[Raised on Radio]]'' * {{M|1996}} - ''[[Trial by Fire]]'' * {{M|2001}} - ''[[Arrival (Journey album)|Arrival]]'' * {{M|2005}} - ''[[Generations]]'' * {{M|2008}} - ''[[Revelation]]'' * {{M|2011}} - ''[[Eclipse]]'' * {{M|2022}} - ''[[Freedom]]'' == Lidhje të jashtme == * [http://www.journeymusic.com/ Faqja zyrtare e bendit] * [https://web.archive.org/web/20090725192301/http://www.journeyband.com/ Faqja zyrtare e bendit në Legacy Records] * [http://www.greggrolie.com/ Faqja zyrtare e Gregg Rolie] * [http://www.rossvalory.com/ Faqja zyrtare e Ross Valory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202174024/http://www.rossvalory.com/ |date=2 dhjetor 2008 }} * [https://web.archive.org/web/20080129020811/http://www.georgetickner.com/ Faqja zyrtare e George Tickner] * [http://www.vitalinformation.com/ Faqja zyrtare e Steve Smith] * [https://web.archive.org/web/20060820042914/http://www.jonathancain.com/ Faqja zyrtare e Jonathan Cain] * [http://www.robertfleischman.com/ Faqja zyrtare e Robert Fleishman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081105072217/http://www.robertfleischman.com/ |date=5 nëntor 2008 }} * [https://web.archive.org/web/20061114103817/http://steveperryonline.net/ Faqja zyrtare e Steve Perry] * [http://www.prairieprince.com/ Faqja zyrtare e Prairie Prince] [[Kategoria:Grupe muzikore rock]] [[Kategoria:Grupe muzikore arena rock]] [[Kategoria:Grupe muzikore hard rock]] [[Kategoria:Grupe të viteve 1970]] [[Kategoria:Grupe të viteve 1980]] [[Kategoria:Grupe të viteve 1990]] [[Kategoria:Grupe të viteve 2000]] [[Kategoria:Grupe të viteve 2010]] [[Kategoria:Grupe muzikore nga Kalifornia]] [[Kategoria:Kuintete]] tq5a7g3t4uhbajqdqd9u1qls54ie7oz 0 83324 3027764 3000868 2026-08-24T15:56:10Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 5 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3027764 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Francesco Totti | image = KL-2018 (6).jpg | image_size = 250 | caption = Totti në vitin 2018 | fullname = Francesco Totti | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|27|9|1976}} | birth_place = [[Roma|Romë]], [[Italia|Itali]]<ref name="ASROMA-Profile">{{cite web|url=http://www.asroma.com/en/teams/players-and-staff/francesco-totti|title=Francesco Totti|publisher=A.S. Roma|language=it|accessdate=29 korrik 2016|archive-date=3 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180703163415/http://www.asroma.com/en/teams/players-and-staff/francesco-totti|url-status=dead}}</ref> | height = {{height|m=1.80}} | currentclub = | clubnumber = | position = [[Mesfushori|Mesfushor sulmues]]<br>[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues i dytë]] | youthyears1 = 1984 | youthclubs1 = Fortitudo | youthyears2 = 1984–1986 | youthclubs2 = Smit Trastevere | youthyears3 = 1986–1989 | youthclubs3 = [[Atletico Roma F.C.|Lodigiani]] | youthyears4 = 1989–1992 | youthclubs4 = [[A.S. Roma|Roma]] | years1 = 1992–2017 | clubs1 = [[A.S. Roma|Roma]] | caps1 = 619 | goals1 = 250 | nationalyears1 = 1992 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane nën-16 e futbollit|Italia U15]]<!--Në atë kohë U–15 ishte e barabartë me U–16--> | nationalcaps1 = 6 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 1991–1992 | nationalteam2 = [[Kombëtarja italiane nën-17 e futbollit|Italia U16]]<!--Në atë kohë U–16 ishte e barabartë me U–17--> | nationalcaps2 = 13 | nationalgoals2 = 2 | nationalyears3 = 1993–1995 | nationalteam3 = [[Kombëtarja italiane nën-19 e futbollit|Italia U18]] <!--Në atë kohë U–18 ishte e barabartë me U–19--> | nationalcaps3 = 14 | nationalgoals3 = 7 | nationalyears4 = 1995–1997 | nationalteam4 = [[Kombëtarja italiane nën-21 e futbollit|Italia U21]] | nationalcaps4 = 8 | nationalgoals4 = 4 | nationalyears5 = 1997 | nationalteam5 = Italia U23 | nationalcaps5 = 4 | nationalgoals5 = 2 | nationalyears6 = 1998–2006 | nationalteam6 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] | nationalcaps6 = 58 | nationalgoals6 = 9 | pcupdate = 28 janar 2017 | ntupdate = }} '''Francesco Totti''' (i lindur më [[27 shtator]] [[1976]]) është një ish [[Futbolli|futbollist]] profesionist [[Italia|italian]] i cili luajti për [[A.S. Roma|Romën]] dhe [[Kombëtarja italiane e futbollit|kombëtaren italiane]]. Ai është etiketuar si ''Er Bimbo de Oro'' (Djaloshi i artë), ''L'Ottavo Re di Roma'' (Mbreti i tetë i Romës), ''Er Pupone'' (Fëmija i madh), ''Il Capitano'' (Kapiteni), dhe ''Il Gladiatore'' (Gladiatori) nga mediat sportive italiane.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/Francesco-Totti/Totti-the-Roman-Icon|title=Totti, the Last Gladiator|trans-title=Totti, gladiatori i fundit|author1=Andrea Tallarita|publisher=Football Italia|language=it|accessdate=18 qershor 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://roma.corriere.it/foto-gallery/cronaca/17_aprile_26/totti-come-l-ottavo-re-roma-3166a184-2aa7-11e7-aac7-9deed828925b.shtml|title=Totti come "l’ottavo re di Roma"|trans-title=Toti si "mbreti i tetë i Romës"|publisher=Il Corriere della Sera|language=it|accessdate=18 qershor 2017}}</ref> Gjatë karrierës luajti kryesisht si [[Mesfushori|mesfushor sulmues]] dhe [[Sulmuesi (futboll)|sulmues i dytë]], por gjithashtu mund të luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues i vetëm]] ose [[Sulmuesi (futboll)|anësor]]. Aktualisht është drejtor sportiv tek Roma. Totti shpenzoi të gjithë karrierën e tij tek Roma, duke fituar një titull të [[Serie A]], dy tituj të [[Coppa Italia]] dhe dy [[Supercoppa Italiana]]. Aktualisht është [[Rekordet e futbollit në Itali|golashënuesi i dytë i të gjitha kohërave]] në ligën italiane me 250 gola, dhe i gjashti në të gjitha kompedicionet italiane me 316 gola.<ref name="Goals">{{cite news|url=http://www.gazzettagiallorossa.it/2013/03/as-roma-totti-a-caccia-del-record/|title=AS ROMA Totti a caccia del record|publisher=Gazzetta Giallorossa|language=it|accessdate=18 shkurt 2015|archive-date=4 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404155215/http://www.gazzettagiallorossa.it/2013/03/as-roma-totti-a-caccia-del-record/|url-status=dead}}</ref> Totti është [[Lista e rekordeve dhe statistikave të A.S. Romës|golashënuesi]] dhe lojtari me më shumë ndeshje në historinë e klubit; ai gjithashtu mban rekordin për më shumë gola në Serie A me një klub, dhe gjithashtu është lojtari më i ri që ka qënë kapiten në historinë e Serie A. Një organizator krijues dhe sulmues, i njohur për vizionin, teknikën dhe aftësinë për të shënuar, Totti është konsideruar si një nga lojtarët italian më të mirë të të gjitha kohërave,<ref>{{cite web|url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2014/02/14/mihajlovic-totti-best-ever-italian|title=Mihajlovic: Totti is best ever Italian|trans-title=Mihajlovic: Totti është italiani më i mirë|publisher=[[The World Game]]|language=en|date=14 maj 2014|accessdate=6 shtator 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://forzaitalianfootball.com/2013/10/ranking-francesco-totti-in-italian-football-doesnt-make-sense/|title=Where Does Francesco Totti Stand In The Pantheon Of Italian Football?|trans-title=Ku qëndron Francesco Totti në panteonin e futbollit italian?|publisher=Forza Italian Football|language=en|date=tetor 2013|accessdate=6 shtator 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2774795/Francesco-Totti-untouchable-Roman-Gladiator-Manchester-City-wary-Tuesday-night.html|title=Francesco Totti is the untouchable Roman Gladiator who Manchester City must be wary of&nbsp;... even at the age of 38|trans-title=Francesco Totti është gladiatori roman i paprekshëm të cilit Manchester City duhet të druhet...edhe në moshën 38 vjeçare|publisher=[[Daily Mail]]|language=en|author=Joe Bernstein|date=30 shtator 2014|accessdate=6 shtator 2015}}</ref><ref name="Roma, è Totti il miglior calciatore italiano di sempre?">{{cite web|url=http://video.sky.it/sport/calcio-italiano/totti_il_miglior_italiano_di_sempre_roma/v173907.vid|title=Roma, è Totti il miglior calciatore italiano di sempre?|trans-title=Roma, është Totti lojtari më mirë italian i të gjitha kohërave|publisher=Sky Italia|language=it|date=9 tetor 2013|accessdate=15 qershor 2015|archive-date=15 korrik 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150715040622/http://video.sky.it/sport/calcio-italiano/totti_il_miglior_italiano_di_sempre_roma/v173907.vid|url-status=dead}}</ref><ref name="Roma, Totti nella storia. Genoa ko, -5 dal Milan">{{cite news|url=http://www.corrieredellosport.it/serie_a/roma/2013/03/03-307973/Roma,+Totti+nella+storia.+Genoa+ko,+-5+dal+Milan|title=Roma, Totti nella storia. Genoa ko, −5 dal Milan|trans-title=Roma, Totti në histori. Genoa ko, –5 from Milan|publisher=Corriere dello Sport|author=Vladimiro Cotugno|language=it|date=3 mars 2013|accessdate=15 qershor 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924050812/http://www.corrieredellosport.it/serie_a/roma/2013/03/03-307973/Roma,+Totti+nella+storia.+Genoa+ko,+-5+dal+Milan|archivedate=24 shtator 2015|df=dmy-all|url-status=dead}}</ref><ref name="Rivera vota Totti">{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/17-02-2013/rivera-totti-piu-un-numero-10-baggio-piero-mancini-scelgo-lui-9256802452.shtml|title=Rivera vota Totti: "Meglio di Baggio e Del Piero. E' il più grande degli ultimi 30 anni"|trans-title=Rivera voton Tottin: "Më i mirë se Baggio dhe Del Piero. Është më i miri i 30 viteve të fundit"|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 shkurt 2013|accessdate=15 qershor 2015}}</ref> një nga lojtarët më të talentuar të gjeneratës së tij,<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/08-09-2013/roma-garcia-totti-dei-migliori-storia-calcio-201120629784.shtml|title=Roma, Garcia: "Totti uno dei migliori nella storia del calcio"|trans-title=Roma, Garcia: "Totti një nga më të mirët e historisë së futbollit|work=La Gazzetta dello Sport|first=Marco|last=Calabresi|language=it|date=8 shtator 2013|accessdate=15 qershor 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=Francesco Totti still providing eternal quality for his beloved Roma|trans-title=Francesco Totti ende prodhon qualitet të përjetshëm për Romën e tij të dashur|url=https://www.theguardian.com/football/2014/sep/27/francesco-totti-eternal-quality-roma-manchester-city-champions-league|publisher=The Guardian|language=en|accessdate=4 janar 2015}}</ref><ref name="Totti:Goal, musica, emozioni">{{cite news|title=Totti:Goal, musica, emozioni&nbsp;...|trans-title=Totti: Gola, muzik, emocione...|url=http://www.corrieredellosport.it/articoli/articolo_585.shtml|date=29 tetor 2008|accessdate=22 prill 2014|work=Corriere dello Sport|language=it|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140222162302/http://www.corrieredellosport.it/articoli/articolo_585.shtml|archivedate=22 shkurt 2014|df=dmy-all|url-status=dead}}</ref> dhe më i miri në historinë e Romës.<ref>{{cite news|url=http://www.football-italia.net/150issue/tottiicon.html|title=Calcio Italia Icons: Francesco Totti|trans-title=Ikonat e futbollit italian: Francesco Totti|date=shkurt 2008|accessdate=31 maj 2011|publisher=Football Italia|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111018182910/http://football-italia.net/150issue/tottiicon.html|archivedate=18 tetor 2011|df=dmy-all}}</ref> Totti ka fituar plot 11 çmime të [[Oscar del calcio]] nga [[Shoqata e Futbollistëve Italianë]]: pesë çmime [[Serie A Futbollisti Italian i vitit]], dy çmime [[Serie A Futbollisti i vitit]], dy çmime Serie A Goli i vitit, një çmim Serie A Golashënuesi më i mirë dhe një çmim [[Serie A Futbollisti i ri më i mirë i vitit]]. Fitues i [[2006 FIFA Kupa e Botës|2006 FIFA Kupës së Botës]] dhe finalist i [[UEFA Euro 2000]] me [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italinë]], Totti u zgjodh në skuadrën më të mirë në të dyja turnamentet; ai gjithashtu përfaqsoi vendin e tij në [[2002 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2002]] dhe [[UEFA Euro 2004|Euro 2004]]. Ai gjithashtu ka fituar disa trofe personal ku më e rëndësishmja ishte [[Këpuca e Artë Evropiane]] në 2007 dhe [[Golden Foot]] ([[Gjuha shqipe|shqip]]: Këmba e Artë) në 2010. Ai ka qënë pjesë e [[European Sports Media|skuadrës evropiane të sezonit]] tre herë. Në vitin 2004, ai u emërua në [[FIFA 100]], një list me 100 lojtarët më të mirë të historisë të përzgjedhur nga [[Pelé]], si pjesë e festimeve njëqindvjeçare të [[FIFA]]-s.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3533891.stm|title=Pele's list of the greatest|trans-title=Lista e Peles për më të mirët|date=4 mars 2004|accessdate=31 maj 2011|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Ai është njohur nga [[IFFHS]] si futbollisti më popullor i [[Evropa|Evropës]].<ref>{{cite news|url=http://www.iffhs.de/?32a00e42f0ae2300bf11504e52d17f7370eff3702bb1c2bbb6e28e05|title=The World's Most Popular Footballer Amongst Currently Active Players in 2011|trans-title=Futbollisti më popullor i botës mes lojtarëve aktiv në 2011|accessdate=25 janar 2012|publisher=IFFHS.de|language=en}}</ref> Në nëntor 2014, Totti zgjeroi listën e rekordeve të tij, duke u bërë lojtari më i vjetër (38 vjeç e 59 ditë) që shënon në një ndeshje të [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligës së Kampioneve]]. Pas pensionimit në vitin 2017, Totti u nderua me [[Globe Soccer Awards|çmimin Karriera e Lojtarit]] dhe [[UEFA President's Award]]. ==Jeta e hershme== Totti ka lindur në [[Roma|Romë]] nga prindërit Lorenzo dhe Fiorella Totti. U rrit në lagjen [[Porta Metronia]].<ref name="Totti&nbsp;— Archivio Storico Gazzetta">{{cite news|first=Gaetano|last=Imparato|title=Francesco Totti|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/aprile/25/FARNCESCO_TOTTI_gm_0_980425207.shtml|work=La Gazzetta dello Sport|accessdate=4 qershor 2015|language=it|format=25 prill 1998}}</ref> Si i ri Totti adhuronte ish kapitenin e Romës [[Giuseppe Giannini]],<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1997/luglio/19/Roma_scelto_nuovo_Principe_Totti_ga_0_9707193484.shtml|title=La Roma ha scelto un nuovo Principe: Totti|trans-title=Roma ka përzgjedhur një princ të ri: Tottin|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|first=Gaetano|last=Imparato|date=19 korrik 1997|accessdate=4 qershor 2015}}</ref> dhe rregullisht luante futboll me fëmijë më moshë më të madhe se vetja.<ref name="Rome's greatest son">{{cite web|url=http://www.fourfourtwo.com/features/long-read-francesco-totti-romes-greatest-son-who-never-got-love-he-deserved#:isr8gB319QtYcA|title=The long read: Francesco Totti – Rome's greatest son who never got the love he deserved|trans-title=Rruga e gjatë: Francesco Totti – biri më i madh i Romës i cili nuk mori kurrë dashurinë që meritonte|last=Murray|first=Andrew|date=1 prill 2016|language=en|publisher=FourFourTwo|accessdate=12 prill 2016}}</ref> Totti filloi të luante futboll në moshën 8 vjeçare me ekipin e Fortitudos, dhe më vonë u bashkua me Smit Trastevere and [[Lodigiani Calcio|Lodigiani]]. Pasi ra nën vëmëndjen e vëzhguesve, mamaja e tij refuzoi një ofertë luksoze nga [[A.C. Milan|Milani]] me qëllim për të mbajtur atë në shtëpi. Pavarësisht se në fillim klubi i tij kishte rënë dakort për të shitur Tottin tek [[S.S. Lazio|ekipi i të rinjëve të Lazios]], një nga trajnerët e ekipit të të rinjëve të Romës, Gildo Giannini, bindi prindërit e tij për ta marrë tek Roma në vitin 1989.<ref name="Totti&nbsp;— Archivio Storico Gazzetta"/> ==Karriera me klube== ===Roma=== ====1992–1997: Sezonet e para==== Pas tre viteve në ekipin e të rinjëve, Totti zhvilloi paraqitjen e tij të parë me ekipin e të rriturve të [[A.S. Roma|Romës]] në [[Serie A]] në moshën 16 vjeçare, kur ai u thirr nga trajneri [[Vujadin Boškov]] në fitoren 2–0 kundër [[Brescia Calcio|Brescia]] më 28 mars [[1992–93 Serie A|1993]].<ref>{{cite news|url=http://www.corrieredellosport.it/calcio/serie_a/roma/2015/03/28-402429/Totti,+22+anni+fa+l%27esordio+in+Serie+A+con+la+Roma|title=Totti, 22 anni fa l'esordio in Serie A con la Roma|trans-title=Totti, 22 vite që nga debutimi në Serie A me Romën|work=Corriere dello Sport|language=it|date=28 mars 2015|accessdate=26 korrik 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160807121900/http://www.corrieredellosport.it/calcio/serie_a/roma/2015/03/28-402429/Totti,+22+anni+fa+l%27esordio+in+Serie+A+con+la+Roma|archivedate=7 gusht 2016|df=dmy-all|url-status=dead}}</ref> Në sezonin e ardhshëm nën drejtimin e [[Carlo Mazzone]]s, Totti filloi të luante më rregullisht si një sulmues i dytë,<ref name="Never imagined being striker">{{cite web|url=http://www.football-italia.net/76826/totti-%E2%80%98never-imagined-being-striker%E2%80%99|title=Totti: ‘Never imagined being striker’|trans-title=Totti: ‘Nuk e imagjinoja kurrë të isha sulmues’|publisher=Football Italia|language=en|date=8 dhjetor 2015|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> dhe shënoi golin e parë si profesionist më 4 shtator në barazimin 1–1 ndaj [[Foggia Calcio|Foggia]].<ref name="Rome's greatest son"/><ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/1994/settembre/05/ragazzino_illude_poi_Roma_litiga_co_0_94090511607.shtml|title=il ragazzino illude, poi la Roma litiga|trans-title=Djali deluzion, pastaj Roma grindet|date=5 shtator 1994|work=Corriere della Sera|accessdate=26 korrik 2016|archiveurl=https://archive.today/20120712232407/http://archiviostorico.corriere.it/1994/settembre/05/ragazzino_illude_poi_Roma_litiga_co_0_94090511607.shtml|archivedate=12 korrik 2012|page=39|language=it|df=dmy|url-status=dead}}</ref> Nga 1995, Totti ishte bërë titullar në skuadër dhe kishte shënuar 16 gola në tre sezonet e ardhshme, duke krijuar edhe disa të tjerë, duke bërë që trajneri Mazzone ta lavdëronte.<ref name="Never imagined being striker"/><ref name="mazzone-totti">{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/1995/gennaio/10/Totti_gioiello_cassaforte_co_10_9501102871.shtml|title=Totti, gioiello in cassaforte|trans-title=Totti, xhevahir në kasafortë|publisher=Corriere della Sera|language=it|first=Luigi|last=Coldagelli|page=38|date=10 janar 1995|accessdate=25 korrik 2016}}</ref> Pas shkarkimit të Mazzones në verën e vitit 1995 dhe largimit të Gianninit, u prit që Totti të luante një rol më të rëndësishëm pas disa sezoneve premtuese; megjithatë, skuadra zhgënjeu gjatë [[1996–97 Serie A|sezonit 1996–97]], kurse Totti nuk e pati të lehtë të luante rregullisht nën drejtimin e trajnerit [[Carlos Bianchi]], dhe majde ishte gati për të shkuar në huazim tek [[U.C. Sampdoria|Sampdoria]] në janar 1997. Megjithatë, presidenti i Romës në atë kohë [[Franco Sensi]], ndaloi transferimin, duke rritur tensionet me trajnerin, i cili në fund u largua nga klubi.<ref name="Rome's greatest son"/><ref name="La leggenda continua">{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/27-09-2013/roma-buon-compleanno-totti-leggenda-continua-201244195813.shtml|title=Roma, buon compleanno Totti. La leggenda continua|trans-title=Roma, gëzuar ditëlindjen Totti. Legjenda vazhdon|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|first=Marco|last=Calabresi|date=27 shtator 2013|accessdate=15 gusht 2016}}</ref> ====1997–1999: Dalja si numri 10 i Romës dhe kapiten në të majtë==== Vitet e Tottit nën drejtimin e [[Zdeněk Zeman]] përfaqsuan një periudhë zhvillimi fizik dhe psikologjik për të si lojtar. Nga pikpamja taktike dhe teknike, ai provoi të ishte i aftë në krahun e majtë të mesfushës në formacionin e ngurtë të trajnerit çek. Roli i tij i ri i dha më shumë hapsirë në duelet një kundër një ndaj mbrojtësve kundërshtarë, duke e lejuar gjithashtu të shkonte në qëndër për të goditur me këmbën e tij të fortë;<ref name="Rome's greatest son"/><ref name="Never imagined being striker"/> ai gjithashtu u bë më i fortë fizikisht, duke u vlerësuar me fanellën me numrin 10.<ref name="Rome's greatest son"/><ref>{{cite news|last1=Imparato|first1=Gaetano|title=La Roma ha scelto un nuovo Principe: Totti|trans-title=Roma ka përzgjedhur një princ të ri: Tottin|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1997/luglio/19/Roma_scelto_nuovo_Principe_Totti_ga_0_9707193484.shtml|work=La Gazzetta dello Sport|accessdate=26 korrik 2016|language=it|date=19 korrik 1997}}</ref> Sezoni i parë me Zemanin filloi mbarë, me Tottin i cili shfrytëzoi formacionin 4–3–3, duke bërë sezonin e parë të madhë të tij.<ref>{{cite web|url=http://www.tg1.rai.it/dl/tg1/2010/articoli/ContentItem-308fc4fa-288f-45b9-8e9b-349cbb86357c.html|title=Roma, Zeman è tornato|trans-title=Roma, Zeman është rikthyer|publisher=Rai.it|language=it|date=4 korrik 2012|accessdate=15 gusht 2016}}</ref> Ai e përfundoi kampionatin me shifra dyshifrore për herë të parë në karrierë;<ref name="La leggenda continua"/> përfshirë një gol në fitoren 2–0 kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]] më 22 shkurt 1998.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/it/news/2/serie-a/2010/09/30/2144284/langolo-de-laroma24it-altro-che-cornetto-il-portafortuna|title=L'angolo de "Laroma24.it" - Altro che cornetto, il portafortuna della Roma è... il San Paolo|trans-title=Këndi i "Laroma24.it" - Përvec kornetit, bukuri me fat e Romës është ... San Paolo|publisher=Goal.com|language=it|first=Filippo|last=Limoncelli|date=30 shtator 2010|accessdate=15 gusht 2016}}</ref> Totti shënoi 13 gola gjithsej në Serie A,<ref>{{cite web|url=http://www2.raisport.rai.it/mcalcio/978a/c00045.htm|title=Serie A 1997/98: Francesco TOTTI|publisher=Rai.it|language=it|accessdate=15 gusht 2016|archive-date=10 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710195123/http://www2.raisport.rai.it/mcalcio/978a/c00045.htm|url-status=dead}}</ref> dhe kontributoi në vendin e 4të që Roma arriti.<ref name="Italy Championship 1997/98">{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablesi/ital98.html|title=Italy Championship 1997/98|trans-title=Kampionati Italian 1997/98|publisher=RSSSF|language=en|first=Maurizio|last=Mariani|date=29 tetor 2000|accessdate=15 gusht 2016}}</ref> Pavarësisht se trajneri i Italisë [[Cesare Maldini]] nuk e grrumbulloi për në [[1998 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 1998]],<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/1998/maggio/23/Totti_Fedele_alla_Roma_co_10_9805231931.shtml|title=Totti: Fedele alla Roma|trans-title=Totti: Besnik ndaj Romës|publisher=Corriere della Sera|language=it|first=Franco|last=Melli|date=23 maj 1998|accessdate=15 gusht 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151031025823/http://archiviostorico.corriere.it/1998/maggio/23/Totti_Fedele_alla_Roma_co_10_9805231931.shtml|archivedate=31 tetor 2015|df=dmy}}</ref> paraqitjet pozitive të vazhdeshme, krijueshmëria dhe golat gjatë sezonit të kaluar i dhuruan atij çmimin [[Guerin d'Oro]] për [[1997–98 Serie A|sezonin 1997–98]], një çmim që i jepej lojtarit më mesataren më të lartë gjatë një sezoni.<ref name="Guerin d'Oro">{{cite web|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/italpoy.html|title=Italy&nbsp;– Footballer of the Year|trans-title=Itali – Futbollisti i Vitit|publisher=RSSSF|accessdate=6 shkurt 2015|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150121013030/http://www.rsssf.com/miscellaneous/italpoy.html|archivedate=21 janar 2015|df=dmy}}</ref> Gjatë sezonit të ardhshëm, ai filloi të njihej si një udhëheqës dhe simbol i klubit,<ref name="Rome's greatest son"/> dhe më 31 tetor 1998, u zgjodh si kapiteni zyrtar, duke u bërë kështu kapiteni më i ri (22 vjeç) në historinë e Serie A; ai trashëgoi shiritin e mbajtur nga braziliani [[Aldair]].<ref name="Totti: Serie A's youngest captain">{{cite news|url=https://www.facebook.com/serieatim/photos/a.471212169618120.1073741847.124858950920112/1009953815743950/?type=3|title=Totti diventa il più giovane capitano nella storia della Serie A TIM.|trans-title=Totti bëhet kapiteni më i ri në historinë e Serie A|accessdate=19 tetor 2015|publisher=Serie A Facebook Page|language=it|date=16 tetor 2015}}</ref> Më 29 nëntor 1998, Totti shënoi golin e barazimit në barazimin 3–3 ndaj rivalëve të qytetit [[S.S. Lazio|Lazios]]; ishte goli i tij i parë në [[Derby della Capitale|derbin e kryeqytetit]].<ref name="Rome's greatest son"/><ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2016/03/31/news/totti_verso_derby-136625114/|title=Roma, Totti e il derby: una magia di gol ed esultanze. Ma il più 'triste' potrebbe essere l'ultimo|trans-title=Roma, Totti dhe derbi: Një gol magjik dhe festimi. Por më i 'trishtuar' mund të jetë e fundit|work=la Repubblica|language=it|first=Matteo|last=Monti|date=31 mars 2016|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Totti shënoi 30 gola dhe asistoi 26 të tjerë gjatë drejtimit 2-vjeçar të Zeman.<ref name="Rome's greatest son"/> Për performancat e tij, Totti emërohet [[Serie A Futbollisti i ri më i mirë i vitit]].<ref name="ASROMA-Profile" /> ====1999–2004: ''Scudetto'' si organizator==== [[Skeda:Totti-a.s.Roma-celebration.jpg|parapamje|Pikturë e Tottit në krah të mburojës së ''Scudettos'', e pikturuar në një shtëpi në Romë]] Në qershor 1999, presidenti i asaj kohe i Romës shkarkoi Zemanin dhe firmosi me [[Fabio Capello]]n si zëvëndësuesin e tij, me synimin për të fituar kampionatin.<ref>{{cite web|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199906/02/37555e8904721/|title=Addio Zeman|trans-title=Mirupafshim Zeman|publisher=Rai Sport|language=it|date=2 qershor 1999|accessdate=27 korrik 2016|archive-date=12 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180712125030/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199906/02/37555e8904721/|url-status=dead}}</ref> Deri në [[2000–01 Serie A|sezonin 2000–01]] me trajnerin e ri, Roma po ndërtonte një skuadër konkuruese bazuar mbi Tottin, i cili po shnëdrroheshe në një [[Mesfushori|mesfushor sulmues]] krijues në formacionin 3–4–1–2, për shkak të aftësive të tij krijuese.<ref name="Versatility">{{cite web|url=http://www.fourfourtwo.com/features/versatility-helps-totti-remain-romas-man-all-seasons|title=Versatility helps Totti remain Roma's man for all seasons|trans-title=Shkathtësia ndihmon Tottin të jetës njeriu i Romës për të gjithë sezonet|publisher=FourFourTwo|language=en|first=Michael|last=Cox|date=4 tetor 2013|accessdate=29 korrik 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.gazzettaworld.com/news/serie-a/roma/totti-trequartista-role-frosinone/|title=Roma captain Totti to be given new role against Frosinone|trans-title=Kapiteni i Romës Totti do ti jepet një rol i ri kundër Fiorentinës|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|first=Marco|last=Credentino|date=10 shtator 2015|accessdate=29 korrik 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160819170911/http://www.gazzettaworld.com/news/serie-a/roma/totti-trequartista-role-frosinone/|archivedate=19 gusht 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2007/dec/14/newsstory.sport17|title=How Capello won his nine league titles|trans-title=Si Capello fitoi nëntë titujt e tij|work=The Guardian|language=en|first1=Paolo|last1=Bandini|first2=Sid|last2=Lowe|date=14 dhjetor 2007|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Totti shënoi në fitoren 2–0 kundër [[Bologna F.C. 1909|Bolonjës]] më 1 tetor 2000 në ndeshjen e tij të parë të sezonit.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/campionato/roma/roma/roma.html|title=Totti-gol regala un sorriso alla Roma|trans-title=Totti-gol i dhuron një buzëqeshje Romës|work=la Repubblica|language=it|date=1 tetor 2000|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Më 10 dhjetor, Totti shënoi golin e fitores në fitoren 2–1 ndaj [[Udinese Calcio|Udineses]] me një gjuajtje të fuqishme me të majtën që i dha Romës fitoren e pestë në shtëpi.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/campionato_partite/romaudinese/romaudinese/romaudinese.html|title=Una magia di Totti trascina la Roma|trans-title=Magji e Tottit tërheq Romën|work=la Repubblica|language=it|date=10 dhjetor 2000|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Vazhdoi formën e tij të shënimit duke shënuar në fitoren 3–0 në shtëpi ndaj Napolit më 29 janar 2001, me Romën që përfundoi fazën e parë të sezonit në krye.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/campionato_partite/romanapoli/romanapoli/romanapoli.html|title=La Roma ad un passo dal titolo d'inverno|trans-title=Roma një hap larg titullit kampion dimri|work=la Repubblica|language=it|date=28 janar 2001|accessdate=29 korrik 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200101/28/3a74626e054c3/|title=Roma campione d'inverno|trans-title=Roma kampione dimri|work=RaiSport|language=it|date=28 janar 2001|accessdate=29 korrik 2016|archive-date=12 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180712121122/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200101/28/3a74626e054c3/|url-status=dead}}</ref> Totti vazhdoi të luante një rol të rëndësishëm në mbajtjen e Romës në krye të renditjes deri në fund të sezonit, duke pasur një distancë komode ndaj [[Juventus F.C.|Juventusit]].<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/1299925.stm|title=Rome giants in title crunch|trans-title=Roma gjigande në përtypjen e titullit|publisher=BBC Sport|language=en|date=27 prill 2001|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Më 17 qershor 2001, në [[Stadio Olimpico]], Roma mposhti [[Parma F.C.|Parmën]] 3–1. Golat u shënuan nga tre sulmuesit kryesor të skuadrës, Totti, [[Vincenzo Montella]] dhe [[Gabriel Batistuta]], duke kurorëzuar Romën si kampione të Italisë për herë të tretë në historinë e saj.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/campionato_partite/romaparma/romaparma/romaparma.html|title=Roma, show all'Olimpico per la festa scudetto|trans-title=Roma, shfaqje në Olimpico për festën e kampionatit|work=la Repubblica|language=it|date=17 qershor 2011|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Totti e përfundoi sezonin në kampionat duke shënuar 13 herë, duke barazuar rekordin e tij personal për më shumë gola në një sezon të Serie A.<ref name="Rome's greatest son"/> Më 19 gusht 2001, Totti fitoi trofeun e tij të parë të [[Supercoppa Italiana|Superkupës italiane]], duke shënuar dhe asistuar në fitoren 3–0 ndaj [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]].<ref>{{cite web|url=http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/coppe978/200108/19/3b800d4b05ba6/|title=SupeRoma Supercoppa|work=RaiSport|language=it|date=19 gusht 2001|accessdate=29 korrik 2016|archive-date=23 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223121320/http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/coppe978/200108/19/3b800d4b05ba6/|url-status=dead}}</ref> Pas kësaj ai u shpall [[Serie A Futbollisti italian i vitit]] për vitet 2000 dhe 2001,<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/calcio/oscarpar/oscarpar/oscarpar.html|title=Oscar: Zidane batte Totti è lui il più bravo calciatore|trans-title=Oscar: Zidane mposht Tottin dhe është ai lojtari më i mirë|work=la Repubblica|language=it|date=2 tetor 2001|accessdate=29 korrik 2016}}</ref><ref name="Oscar-del-Calcio">{{cite web|url=http://www.assocalciatori.it/Pagine/AlbodOro/tabid/161/language/en-US/Default.aspx|title=Albo d'Oro|publisher=AIC|language=it|accessdate=29 korrik 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111223192332/http://www.assocalciatori.it/Pagine/AlbodOro/tabid/161/language/en-US/Default.aspx|archivedate=23 dhjetor 2011|df=dmy}}</ref> dhe më pas [[Serie A Futbollisti i vitit]] për vitin 2000.<ref name="Guerin d'Oro"/> Ai u nominua për herë të parë për [[Topi i artë|Topin e artë]] në vitet 2000 dhe 2001, ku përfundoi respektivisht në vendin e 14të dhe 5të.<ref>{{cite news|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200112/17/3c1e290503e87/|title=A Owen il Pallone d'Oro|trans-title=Owen fiton Topin e artë|publisher=RaiSport|language=it|date=17 dhjetor 2001|accessdate=31 maj 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120513201702/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200112/17/3c1e290503e87/|archive-date=13 maj 2012|url-status=dead}}</ref> Falë performancave dhe aftësive si udhëheqes, Totti e themeloi veten si hero i tifozëve të Romës, ku një rol të madh luajti edhe lindja e tij Romë dhe fakti që kishte një jetë që ishte tifoz i ekipit.<ref name="Rome's greatest son"/> Gjatë sezoneve të ardhshme, Totti luajti si një lojtar i lirë, duke luajtur herë si sulmues dhe herë si sulmues i dytë në formacionin 3–5–2, duke qëndruar në krah të Batistutës ose të riut të sapo blerë [[Antonio Cassano]].<ref name="Never imagined being striker"/> Ai shënoi tregolshin e tij të parë në Serie A më 30 shtator 2002 në fitoren 3–2 ndaj [[Brescia Calcio|Brescias]].<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/settembre/30/pensa_Totti_ga_0_0209304391.shtml|title=Ci pensa Totti|trans-title=Mendon Totti|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|first1=Massimo|last1=Cecchini|first2=Luigi|last2=Garlando|date=30 shtator 2002|accessdate=16 shkurt 2016}}</ref> Ai gjithashtu shënoi golin e vetëm vendimtar në [[Stadiumi Santiago Bernabéu|Stadiumin Santiago Bernabéu]] ndaj [[Real Madrid C.F.|Real Madridit]] më 30 tetor 2002; ishte hera e parë në 35 vite që një ekip italian kishte fituar një ndeshje në [[Madrid]].<ref>{{cite news|url=http://www.corrieredellosport.it/624/2011/10/30-201566/2002+Champions+League,+Totti+eroe+a+Madrid|title=2002 Champions League, Totti eroe a Madrid|trans-title=Liga e Kampioneve 2002, Totti hero në Madrid|publisher=Corriere dello Sport|language=it|date=30 tetor 2011|accessdate=13 prill 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140414165659/http://www.corrieredellosport.it/624/2011/10/30-201566/2002+Champions+League,+Totti+eroe+a+Madrid|archivedate=14 prill 2014|df=dmy-all|url-status=dead}}</ref> Totti vazhdoi me formën e tij të shënimit edhe ndaj [[Valencia CF|Valencias]], duke shënuar një dopietë në fitoren 3–0.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/champions_league/2797715.stm|title=Totti shoots down Valencia|trans-title=Totti fik Valencian|publisher=BBC Sport|language=en|date=25 shkurt 2003|accessdate=18 prill 2014}}</ref> Pavarësisht kësaj, Roma përfundoi vetëm në vendin e tretë në fazën e grupeve të Ligës së Kampioneve, dhe të tetët në Serie A,<ref name="Italy 2002/03">{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablesi/ital03.html|title=Italy 2002/03|trans-title=Italia 2002/03|publisher=RSSSF|language=it|first1=Dario|last1=Desio|first2=Giacomo|last2=Giusti|first3=Francesco|last3=Gullo|date=31 gusht 2003|accessdate=20 tetor 2015}}</ref> pavarësisht se arritën të kapnin [[Finalja e Coppa Italia 2003|finalen e Coppa Italias]]. Në finalen ndaj Milanit, Totti shënoi tre herë nga tre goditje dënimi në të dyja ndeshjet (një gol në Olimpico dhe dy në [[San Siro]]), por Roma u mposht 6–3 me rezultat të përgjithshëm.<ref name="Al Milan anche la Coppa Italia">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/calcio2002_serie_a/milancop/milancop/milancop.html|title=Al Milan anche la Coppa Italia|trans-title=Milan fiton edhe Coppa Italia|publisher=la Repubblica|language=it|accessdate=25 korrik 2014}}</ref> Në vitin 2003, Totti fitoi çmimin Serie A Futbollisti i vitit për herë të dytë.<ref name="Guerin d'Oro"/> Në [[2003–04 Serie A|sezonin 2003–04]], Totti luajti një rol kyç me Romën që e mbylli kampionatin në vendin e dytë mbrapa Milanit.<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablesi/ital04.html|title=Italy 2003/04|trans-title=Italia 2003/04|publisher=RSSSF|language=en|first1=Andrea|last1=Ferrigno|first2=Giacomo|last2=Giusti|date=19 gusht 2005|accessdate=22 tetor 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160207154304/http://www.rsssf.com/tablesi/ital04.html|archivedate=7 shkurt 2016|df=dmy}}</ref> Gjatë sezonit, ai shënoi 20 gola, një rekord për të në atë kohë, gjë që e lejoi të fitonte çmimin Guerin d'Oro për herë të dytë si lojtari me mesataren më të lartë në Serie A përgjatë sezonit.<ref name="Guerin d'Oro"/> Për më tepër, kapiteni i Romës shënoi gola karakteristik të tij me parabël në formë luge në dy raste, ndaj Brescias dhe [[Empoli F.C.|Empolit]].<ref>{{cite web|url=http://www.corrieregiallorosso.com/corriere/totti-e-il-suo-marchio-di-fabbrica-tra-cucchiai-e-pallonetti-e-il-suo-colpo-preferito/|title=Totti e il suo "marchio di fabbrica": tra cucchiai e pallonetti è il suo colpo preferito|trans-title=Totti dhe "markën e fabrikës" së tij: midis parrabëlave dhe gjuatja e tij e preferuar|publisher=Corriere GialloRosso|language=it|date=12 prill 2011|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> ====2004–2009: Ndryshimi si sulmues==== Pavarësisht se Roma zhgënjeu në [[2004–05 Serie A|sezonin 2004–05]], një sezon që pa largimin e disa drejtuesve dhe lojtarëve nga klubi,<ref>{{cite web|url=http://www.worldsoccer.com/uncategorized/serie-a-2004-05-team-by-team-guide-58070|title=Serie A 2004-05: Team by team guide|trans-title=Serie A 2004-05: Guida e çdo ekipi|publisher=World Soccer|language=en|date=8 shtator 2004|accessdate=14 tetor 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/en/news/2016/1/roma-world-no-4-thailand|title=Roma World No.4: Thailand|trans-title=Roma nr.4 i botës: Tailanda|publisher=A.S. Roma|language=en|first=Paul|last=Rogers|date=7 janar 2016|accessdate=14 tetor 2016|archive-date=14 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161114165844/http://www.asroma.com/en/news/2016/1/roma-world-no-4-thailand|url-status=dead}}</ref> Toti mbajti një formë pozitive duke shënuar 12 gola në Serie A,<ref name="legaseriea"/> dhe 15 në të gjitha kompedicionet; një nga këto gola ishte edhe i 100ti i tij në Serie A i cili erdhi me një goditje dënimi në barazimin 3–3 ndaj [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] më 3 tetor 2004.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=242306.html|title=Ton-up Totti rallies Roma|publisher=UEFA|language=en|date=3 tetor 2004|accessdate=27 korrik 2016}}</ref> Dy muaj më vonë, më 19 dhjetor, Totti u bë [[Lista e rekordeve dhe statistikave të A.S. Romës|golashënuesi më i mirë i Romës në Serie A]] pasi shënoi golin e 107të kundër Parmës, duke thyer kështu rekordin që mbahej nga [[Roberto Pruzzo]].<ref>{{cite web|url=http://www.abc.net.au/news/2004-12-20/totti-breaks-record-udinese-close-gap/605630|title=Totti breaks record, Udinese close gap|trans-title=Totti thyen rekordin, Udinese shkurton diferencën|publisher=abc.net.au|language=en|date=19 dhjetor 2004|accessdate=27 korrik 2016}}</ref> Pavarësisht se Roma e përfundoi sezonin në vendin e tetë,<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablesi/ital05.html|title=Italy 2004/05|trans-title=Italia 2004/05|publisher=RSSSF|language=en|first1=Andrea|last1=Ferrigno|first2=Antonio|last2=Zea|date=26 korrik 2006|accessdate=14 dhjetor 2016}}</ref> Totti ndihmoi ekipin të arrinte në [[2005 Finalja e Coppa Italia Final|finalen e Coppa Italias]]; Roma megjithatë u mposht nga Interi.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/04/sezioni/sport/calcio/semifinale-coppa-italia/semifinale-coppa-italia/semifinale-coppa-italia.html|title=Colpo Tommasi, Roma in finale Troverà l'Inter, come nel 2005|trans-title=Tommasi gjuan, Roma në finale gjen Interin, si në 2005-ën|work=la Repubblica|language=it|date=12 prill 2006|accessdate=7 janar 2016}}</ref> Trajneri i ri i Romës për [[2005–06 Serie A|sezonin 2005–05]], [[Luciano Spalletti]], luajti me formacionin 4–2–3–1, duke e vendosur Tottin në një rol të ri si sulmues i vetëm.<ref name="Never imagined being striker"/> Pavarësisht rolit të tij të ri, Totti ende luante thellë në mesfushë ku shkonte të merrte topin në vend që të qëndronte në zonë, duke krijuar kështu më shumë hapsira për mesfushorët dhe anësorët në aksionet sulmuese; kjo gjë bëri që formacioni më pas quheshe 4–6–0, kurse roli i ri i Tottit u përshkrua si "numër 9 fallco" (sulmues i fshehur).<ref name="Rome's greatest son"/><ref name="great team tactics">{{cite web|url=http://bleacherreport.com/articles/1435904-great-team-tactics-francesco-totti-roma-and-the-first-false-nine|title=Great Team Tactics: Francesco Totti, Roma and the First False Nine|trans-title=Taktikat e ekipeve të mëdha: Francesco Totti, Roma dhe numëri nëntë fallco i pari|publisher=Bleacher Report|language=en|first=Sam|last=Tighe|date=6 dhjetor 2012|accessdate=27 korrik 2016}}</ref> Në pozicionin e ri, Totti filloi të shënonte vazhdimisht, duke arritur 15 gola në 24 ndeshje në ligë. Në pranverën e vitit 2005, ai rinovoi kontratën deri në vitin 2010, kurse rroga e tij vjetore u rrit deri në 5.4 milion €.<ref>{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2005/SPORT/football/05/31/italy.totti/|title=Totti agrees Roma deal extension|trans-title=Totti pranon rinovimin e kontratës me Romën|publisher=CNN|language=en|date=31 maj 2005|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Më 19 shkurt 2006, Totti pësoi një frakturë në fibulën e tij të majtë dhe dëmtim ligamenti gjatë një ndeshje ndaj Empolit pas një ndëryje të gabuar të [[Richard Vanigli]].<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2006/feb/20/europeanfootball.sport1|title=Totti's broken ankle takes shine off Roma's 10th straight victory|trans-title=Kyçi i thyer i këmbës së Totti prish shkëlqimin e fitores së 10të rresht të Romës|work=The Guardian|language=en|date=20 shkurt 2006|accessdate=31 maj 2011}}</ref> Me këtë dëmtim Totti rrezikonte mungesën e tij në [[2006 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2006]], por u rikthye në aksion më 11 maj si zëvëndësues në humbjen 3–1 ndaj Interit në [[Finalja e Coppa Italia 2006|finalen e dytës të Coppa Italias]].<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablesi/italcup06.html|title=Italy Cup 2005/06|trans-title=Kupa e Italisë 2005/06|publisher=RSSSF|language=en|first=Antonio|last=Zea|date=25 maj 2006|accessdate=7 janar 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160207144448/http://www.rsssf.com/tablesi/italcup06.html|archivedate=7 shkurt 2016|df=dmy}}</ref> Një pllakëz metali ju vendos Tottit gjatë operacionit në kyçin e këmbës, por doktorët vendosën të mos e operonin më dhe e hoqën atë pas rikthimit të Tottit, duke thënë që ajo pllakëz nuk do ndikonte në lojën e tij.<ref>{{cite web|url=http://www.tribalfootball.com/articles/roma-doc-explains-totti-plate-decision-134941|title=Roma doc explains Totti plate decision|trans-title=Doktori i Romës shpjegon vendimin e pllakëzës së Tottit|publisher=Tribal Football|language=en|date=17 qershor 2006|accessdate=31 maj 2011|archive-date=21 shtator 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054407/http://www.tribalfootball.com/articles/roma-doc-explains-totti-plate-decision-134941|url-status=dead}}</ref> Atij j'u dhan drogëra farmaceutike dhe teriparatide për të përshjetuar rikuperimin nga dëmtimi.<ref name="Jancin">{{cite web|url=http://www.internalmedicinenews.com/index.php?id=2049&type=98&tx_ttnews%5btt_news%5d=93933&cHash=da03e20e36|title=Accelerating Fracture Healing With Teriparatide|trans-title=Shërimi i shpejtë i frakturës me teriparatide|first=Bruce|last=Jancin|publisher=Internal Medicine News Digital Network|language=en|date=12 dhjetor 2011|accessdate=20 shtator 2013|archive-date=21 shtator 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921061630/http://www.internalmedicinenews.com/index.php?id=2049&type=98&tx_ttnews%5btt_news%5d=93933&cHash=da03e20e36|url-status=dead}}</ref> [[Skeda:Coppa Italia 2008 premiazione.jpg|parapamje|majtas|Totti duke ngritur trofeun e [[2007–08 Coppa Italia|Kupës së Italisë]] që ju dha nga presidenti i Italisë [[Giorgio Napolitano]] (djathtas).]] [[2006–07 Serie A|Sezoni 2006–07]] ishte një sezon rekordesh për Tottin pasi ai shënoi 26 gola në Serie A duke vendosur një rekord personal, gjë që u pasua edhe nga 6 gola të tjerë midis Ligës së Kampioneve (tre gola në fazën e grupeve dhe një në raundin e 16-tave kundër [[Olympique Lyonnais|Lyon]]) dhe Kupës së Italisë; ai gjithashtu dhuroi edhe 15 asiste në 50 ndeshje në të gjitha kompedicionet.<ref name="Rome's greatest son"/> Pavarësisht se u eliminuan në Ligën e Kampioneve nga [[Manchester United F.C.|Manchester United]] në çerek-finale, dhe e mbyllën të dytët në kampionat, Roma arriti të fitonte [[2007 Finalja e Coppa Italia|kupën]] kundër fituesve të kampionatit Inter pas një fitore 6–2 në Olimpico (ku Totti shënoi brënda 50 sekondash) dhe një humbje 2–1 në [[Milano]].<ref name="Rome's greatest son"/><ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/speciali/coppa_italia/2007/tabellini/142763.html|publisher=gazzetta.it|title=Coppa Italia Finale|trans-title=Finalja e Kupës së Italisë|date=9 maj 2007|accessdate=27 korrik 2016|language=it}}</ref> Totti përfundoi sezonin si [[Capocannonieri|shënuesi më i mirë i Serie A]] me 26 gola,<ref name="Serie A Top Scorers">{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablesi/italtops.html|title=Italy&nbsp;– Serie A Top Scorers|trans-title=Itali – Serie A golashënuesit më të mirë|publisher=RSSSF|language=en|first1=Roberto|last1=Di Maggio|first2=Igor|last2=Kramarsic|first3=Alberto|last3=Novello|date=11 qershor 2015|accessdate=2 dhjetor 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151031163443/http://www.rsssf.com/tablesi/italtops.html|archivedate=31 tetor 2015|df=dmy}}</ref> dhe më 17 qershor, mori çmimin [[Këpuca e Artë Evropiane|Kupucën e Artë Evropiane]] si golashënuesi evropian më i mirë.<ref name="golden boot">{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/6765029.stm|title=Totti scoops European Golden Boot|trans-title=Totti merr Kupën e Artë Evropiane|publisher=BBC Sport|language=en|date=18 qershor 2007|accessdate=18 prill 2014}}</ref> Pavarësisht se ishte golashënuesi më i mirë aktiv në [[Serie A]], ai nuk ishte mes finalistëve për çmimin 2007 [[FIFA Lojtari botëror i vitit]]<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Primo_Piano/2007/10_Ottobre/10/fifa_world_player_1010.shtml|title=Ibra e Totti fuori dai 30|trans-title=Ibra dhe Totti jashtë 30-shes|date=10 tetor 2007|accessdate=31 maj 2011|work=La Gazzetta dello Sport|language=it}}</ref> për shkak të mungesës së tij me kombëtaren; pavarësisht kësaj, Totti u nominua për Topin e artë 2007, ku u rendit në vendin e 10të.<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/europa-poy07.html|title=European Footballer of the Year ("Ballon d'Or") 2007|trans-title=Futbollisti Evropian i Vitit (Topi i artë) 2007|publisher=RSSSF|language=en|accessdate=4 shkurt 2015}}</ref> Më 19 gusht 2007, Totti kontriboi në fitoren 1–0 ndaj Interit në [[Supercoppa Italiana 2007]], duke fituar një penallti që u shënua nga [[Daniele De Rossi]].<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/08_Agosto/19/supercoppa.shtml|title=La Supercoppa è della Roma|trans-title=Superkupa është e Romës|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|first=Antonino|last=Morici|date=19 gusht 2007|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Totti më pas shënoi golin e tij të 200të për Romën në një fitore 4–0 kundër [[Torino F.C.|Torinos]] në [[2007–08 Coppa Italia|Coppa Italia]] më 16 janar 2008.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/coppa-italia/ottavi-italia/ottavi-italia.html|title=Coppa Italia, il Catania elimina il Milan Totti 200 volte in gol e la Roma va|trans-title=Kupa e Italisë, Catania eliminon Milanin, Totti 200 herë gol dhe Roma ecën|work=la Repubblica|language=it|date=16 janar 2008|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Ai u shpall [[Serie A Futbollisti italian i vitit]] për herë të pestë në karrierë më 28 janar.<ref name="Oscar-del-Calcio"/> Në muajin tjetër, më 24 shkurt, ai arritin shifrën e 386 ndeshjeve me Romën në Serie A gjatë një ndeshje kundër Fiorentinës, duke barazuar rekordin e mbajtur nga [[Giacomo Losi]], kapiteni i Romës në vitet 1960'. E theu rekordin vetëm tre ditë më vonë në ndeshjen e rradhës në kampionat ndaj Interit.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/02_Febbraio/27/intromcronaca.shtml|title=Totti illude la Roma Zanetti salva l'Inter|trans-title=Totti iluzionin Romën, Zanetti shpëton Interin|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|first=Antonino|last=Morici|date=27 shkurt 2008|accessdate=29 korrik 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2008/03/sezioni/sport/calcio/serie_a/giornata-26a/roma-parma/roma-parma.html|title=Una Roma concreta ne segna 4 Il Parma si arrende a super Totti|trans-title=Një Romë konkrete shënon 4 Parma i dorëzohet një super Tottit|work=la Repubblica|language=it|date=1 mars 2008|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Më 9 mars, Totti luajti ndeshjen e tij të 500të në të gjitha kompeticionet për Romën, duke shënuar dhe fituar një penallti në fitoren 2–0 ndaj Napolit.<ref>{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2008/SPORT/football/03/09/football.italy/index.html|title=Totti spot on as Roma reel in leaders|publisher=CNN|language=en|date=9 mars 2008|accessdate=26 qershor 2014}}</ref> Totti më pas pësoi një dëmtim në gjurin e tij të djathtë në barazimin 1–1 kundër [[A.S. Livorno Calcio|Livornos]] më 19 prill që e detyroi të mbyllte sezonin. Pas ekzaminimeve u zbulua se Totti kishte këputur ligamentin arterior dhe se operacioni ishte i nevojshëm, gjë që do ta mbante jashtë fushave të lojës për katër muaj.<ref>{{cite news|url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/apr20m.html|title=Totti 'ready in four months'|trans-title=Totti 'gati për katër muaj'|date=20 prill 2008|accessdate=31 maj 2011|publisher=Football Italia|language=en}}</ref> Roma fitoi [[Finalja e Coppa Italia 2008|Coppa Italian]] e nëntë në histori me një fitore 2–1 ndaj Interit më 24 maj; pavarësisht se Totti nuk luajti në atë ndeshje, ai prap u lejua të ngrite trofeun si kapiteni i skuadrës.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/coppa-italia/finale-partita/finale-partita.html|title=La Coppa Italia è giallorossa "Rivincita" della Roma sull'Inter|trans-title=Kupa e Italisë është verdhekuq "Rifitore" e Romës ndaj Interit|publisher=la Repubblica|language=it|date=24 maj 2008|accessdate=20 tetor 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2008/05/25/coppa-italia-ancora-sua-prima-fischi-poi.html|title=Coppa Italia ancora sua prima fischi poi abbracci|publisher=la Repubblica|author=Fabrizio Bocca|language=it|date=25 maj 2008|accessdate=20 tetor 2015}}</ref> Me këtë fitore, Totti u bë kapiteni më i suksesshëm në historinë e klubit, duke fituar pesë tituj dhe dhjetë medalje finalisti.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/sport/2016/04/21/news/dieci_numeri_carriera_totti-138100196/|title=Totti, 22 secondi per segnare 7900 giorni dopo il primo gol|trans-title=Totti, 22 sekonda për të shënuar 7900 ditë nga goli i parë|work=la Repubblica|language=it|first=Matteo|last=Pinci|date=21 prill 2016|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> [[Skeda:Francesco Totti Vicario.JPG|230 px|parapamje|djathtas|Totti duke luajtur kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]] në vitin 2009 gjatë vitit të fundit të qëndrimit të parë të Spallettit me Romën.]] Në [[2008–09 Serie A|sezonin 2008–09]], Totti u rikuperua nga dëmtimi i mëparshëm, dhe luajti në ndeshjen e [[Supercoppa Italiana 2008]] më 24 gusht; pas një barazimi 2–2 ndaj Interit në kohën shtesë, ndeshja vajti në gjuajtjet e penallti ku Totti nuk shënoi, duke i lejuar [[Javier Zanetti]]t të shënonte dhe ti dhuronte Interit trofeun.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/08/24/partita.shtml|title=Inter, è subito festa Supercoppa ai rigori|trans-title=Inter, festa e menjëhershme e Superkupës në penallti|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=24 gusht 2008|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Totti luajti ndeshjen e tij të 400të në Serie A më 8 nëntor 2008 në barazimin 1–1 jashtë fushe ndaj Bolonjës, duke shënuar golin e parë të ndeshjes.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Bologna/Primo_Piano/2008/11/08/bologna-roma.shtml|title=Roma, Totti non basta Mihajlovic: esordio con pari|trans-title=Roma, Totti nuk mjafton Mihajlovic: debuton me kolegët|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|first=Riccardo|last=Pratesi|date=8 tetor 2008|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Më vonë në atë muaj, ai ndihmoi ekipin të fitonte derbin e kryeqytetit kundër [[S.S. Lazio|Lazios]], duke asistuar golin e fitores të shënuar nga [[Júlio Baptista]].<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2008/11/sezioni/sport/calcio/serie_a/giornata-12/roma-lazio/roma-lazio.html|title=Baptista fa respirare la Roma i giallorossi vincono il derby|trans-title=Baptista bën Romën të marr fryme verdhekuqtë fitojnë derbin|work=la Repubblica|language=it|date=16 tetor 2008|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Forma e mirë e Tottit vazhdoi me kapitenin që asistoi dy herë [[Mirko Vučinić]] dhe vetë shënoi një gol me parabël në fitoren 3–0 në ligë ndaj [[U.S. Lecce|Lecces]] më 23 nëntor,<ref>{{cite web|url=http://www.worldfootball.net/report/serie-a-2008-2009-us-lecce-as-roma/|title=US Lecce&nbsp;– AS Roma 0:3|publisher=worldfootball.net|language=en|date=23 tetor 2008|accessdate=9 qershor 2014}}</ref> gjë që u pasua nga një gol me goditje dënimi kundër [[CFR Cluj]] në [[UEFA Liga e Kampioneve|Ligën e Kampioneve]] tre ditë më vonë.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2009/matches/round=15276/match=302754/postmatch/report/index.html|title=Brighi double puts Roma in command|trans-title=Dopieta e Brighit vendos Romën në komand|publisher=UEFA|language=en|first=Derek|last=Brookman|date=27 dhjetor 2008|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Ai gjitashtu shënoi golin e dytë në fitoren 2–0 ndaj [[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]] më 10 dhjetor, që i dha mundësinë Romës të kualifikohej për në raundin e 16-tave si fitues të grupit.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2009/matches/round=15276/match=302778/postmatch/report/index.html|title=Totti clinches top spot for Roma|trans-title=Totti i jep Romës vendin e parë|publisher=UEFA|language=en|date=10 dhjetor 2008|accessdate=25 qershor 2015}}</ref> Më 19 prill 2009, Totti shënoi golin e tij të 175të në Serie A në fitoren 3–2 kundër Lecces, duke kaluar [[Amedeo Amadei]]n si golashënuesi më i mirë në historinë e Romës; me këtë gol, Totti hyri gjithashtu në listën e dhjetë golashënuesve më të mirë në historinë e Serie A.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Primo_Piano/2009/04/06/marcatori.shtml|title=Totti sale a quota 175 gol E' nella top ten di sempre|trans-title=Totti arrin kuotën e 175 golave dhe hyn në dhjetë më të mirët e të gjitha kohërave|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=19 prill 2009|accessdate=8 qershor 2014}}</ref> ====2009–2011: Vështirsitë dhe rikthimi në formë==== Vëshirësitë e Romës në fillim të [[2008–09 Serie A|sezonit 2008–09]] dhe gjatë sezonit [[2009–10 Serie A|sezonit 2009–10]] bënë që trajneri Spalletti të largohej pas katër viteve dhe të zëvëndësohej nga [[Claudio Ranieri]].<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8231959.stm|title=Ranieri appointed new Roma coach|trans-title=Rainieri punësohet trajneri i ri i Romës|publisher=BBC Sport|language=en|date=2 shtator 2009|accessdate=2 shtator 2009|location=Londër}}</ref> Totti performoi mirë në edicionin e parë të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]], duke shënuar dy tregolsha gjatë turnamentit; i pari erdhi në fitoren 7–1 kundër [[K.A.A. Gent|Gent]] në raundin e tretë kualifikues kursi i dyti erdhi në një fitore me të njëjtin rezultat ndaj [[MFK Košice]] në Stadio Olimpico në raundin play-off.<ref>{{cite web|url=http://it.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2010/matches/round=2000035/match=2000657/index.html|title=Gent 1–7 Roma|publisher=UEFA|language=it|date=6 gusht 2009|accessdate=29 korrik 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Roma d'autorità, sette gol al Košice|trans-title=Roma autoritare, shtatë gola ndaj Košices|url=http://it.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2010/matches/round=2000036/match=2000738/index.html|publisher=UEFA|accessdate=29 korrik 2016|language=it|date=28 gusht 2009}}</ref> Totti shënoi edhe një tjetër tregolshësh në këtë sezon, ndaj [[A.S. Bari|Barit]] në Serie A më 22 nëntor 2009, shtatë vite nga tregolshi i tij i fundit në këtë kompedicion.<ref>{{cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/articoli/articolo28222.shtml|title=La Roma affonda il Bari, 3–1|trans-title=Roma mbyt Barin, 3–1|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=22 dhjetor 2009|accessdate=29 korrik 2016|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304201535/http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/articoli/articolo28222.shtml|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2009/novembre/23/Totti_boom_Torna_minuti_ga_10_091123015.shtml|title=Totti boom Torna e ne fa 3 in 28 minuti|trans-title=Totti boom rikthehet dhe shënon 3 në 28 minuta|author=Ruggiero Palombo|newspaper=[[La Gazzetta dello Sport]]|date=23 dhjetor 2009|language=it}}</ref><ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/11/23/totti-dicevano-che-ero-finito-meglio-cosi.html|title=Totti: Dicevano che ero finito Meglio così, mi porta bene|trans-title=Totti: Ata thonë që unë kam mbaruar, më mirë kështu, më bëjnë mirë|author=Francesca Ferrazza|newspaper=[[la Repubblica]]|date=23 dhjetor 2009|page=4|language=it}}</ref> Tetë ditë më vonë, Totti konfirmoi se kishte firmosur një kontratë të re pesë-vjeçare që do ta mbante në klub deri në vitin 2014; pas skadimit ai tha që do të bëhej drejtor sportiv në klub për pesë vite të tjera.<ref>{{cite news|url=http://www.football-italia.net/dec1c.html|title=Totti finally signs new contract|trans-title=Totti më në fund firmos kontratën e re|language=en|date=1 dhjetor 2009|accessdate=31 maj 2011|publisher=Football Italia|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091204154132/http://www.football-italia.net/dec1c.html|archivedate=4 dhjetor 2009|df=dmy}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.football-italia.net/dec16q.html|title=Totti's Roma contract ratified|trans-title=Kontrata e Tottit me Romën ratifikohet|date=16 dhjetor 2009|accessdate=31 maj 2011|publisher=Football Italia|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091219192930/http://www.football-italia.net/dec16q.html|archivedate=19 dhjetor 2009|df=dmy}}</ref> Roma i ofroi një rrogë vjetore 8.9 milion € në vitin e parë dhe 8.6 milion € në katër vitet e tjera.<ref>{{cite news|url=http://www.asroma.it/pdf/corporate/operazioni_di_mercato/2009-12-16_prolungato_il_contratto_per_le_prestazioni_sportive_del_calciatore_francesco_totti.pdf|title=Prolungamento contratto economico di Francesco Totti|trans-title=Zgjatja e kontratës ekonomike i Francesco Tottit|date=16 dhjetor 2009|accessdate=10 dhjetor 2012|publisher=AS Roma|language=it|archive-date=9 qershor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120609040702/http://www.asroma.it/pdf/corporate/operazioni_di_mercato/2009-12-16_prolungato_il_contratto_per_le_prestazioni_sportive_del_calciatore_francesco_totti.pdf|url-status=dead}}</ref> Me 24 ndeshje pa humbje në Serie A, Roma u bë ekipi i vetëm rival i Interit në garën për titull në tre ndeshjet e fundit,<ref>{{cite web|url=http://www.worldsoccer.com/news/ranieri-cautious-as-roma-go-top-296830|title=Ranieri cautious as Roma go top|trans-title=Ranieri i kujdesshëm me Romën që shkon në krye|publisher=World Soccer|language=en|date=12 prill 2010|accessdate=27 prill 2016}}</ref> duke e mbyllur përfundimisht në vendin e dytë.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2010/may/16/inter-milan-win-serie-a|title=Internazionale take fifth successive Serie A title with win at Siena|trans-title=Inter merr titullin e pesë rresht të Serie A pas fitores në Siena|work=The Guardian|language=en|date=16 maj 2010|accessdate=27 prill 2016}}</ref> Pavarësisht disa probleme fizike,<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2010/mar/25/claudio-ranieri-roma-inter-serie-a|title=Claudio Ranieri the Roma revivalist aims to spoil another Milan party|trans-title=Claudi Ranieri dhe Roma të ringjallur me synimin për të prishur një tjetër festë në Milano|work=The Guardian|language=en|first=Paolo|last=Bandini|date=25 mars 2010|accessdate=2 gusht 2016}}</ref> Totti kaloi disa lojtarë shënues si Gabriel Batistuta,<ref>{{cite web|url=http://www.tuttobari.com/curiosita/totti-aggancia-batigol-3552|title=Totti aggancia Batigol|trans-title=Totti kalon Batigolin|publisher=Tutto Bari|language=it|first=Michele|last=Lorusso|date=5 tetor 2009|accessdate=2 gusht 2016}}</ref> [[Giuseppe Signori]],<ref>{{cite web|url=http://www.laroma24.it/rubriche/la-penna-degli-altri/2010/01/totti-fa-188-e-raggiunge-signori|title=Totti fa 188 e raggiunge Signori|trans-title=Totti arrin 188 dhe barazon Signorin|publisher=La Roma 24|language=it|date=24 janar 2010|accessdate=2 gusht 2016|archive-date=19 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160819023943/http://www.laroma24.it/rubriche/la-penna-degli-altri/2010/01/totti-fa-188-e-raggiunge-signori|url-status=dead}}</ref> dhe [[Kurt Hamrin]],<ref>{{cite web|url=http://it.eurosport.com/calcio/serie-a/2009-2010/totti-ci-siamo_sto2311142/story.shtml|title=Totti "Ci siamo e ci saremo fino alla fine"|trans-title=Totti "Jemi dhe do të jemi deri në fund"|publisher=Eurosport|language=it|accessdate=2 gusht 2016}}</ref> duke u bërë golashënuesi i gjashtë më i mirë në historinë e Serie A.<ref>{{cite web|url=http://www.laroma24.it/approfondimenti/approfondimenti-approfondimenti/2011/03/totti-ecco-i-numeri-aggiornati-254-gol-con-la-maglia-della-roma-199-in-serie-a-e-8-nei-derby|title=Totti, ecco i numeri aggiornati: 254 gol con la maglia della Roma, 199 in Serie A e 8 nei derby|trans-title=Totti, ja numrat e përditsuar: 254 gola me fanellën e Romës, 199 në Serie A dhe 8 në derbi|publisher=La Roma 24|language=it|date=13 mars 2011|accessdate=2 gusht 2016|archive-date=19 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160819015505/http://www.laroma24.it/approfondimenti/approfondimenti-approfondimenti/2011/03/totti-ecco-i-numeri-aggiornati-254-gol-con-la-maglia-della-roma-199-in-serie-a-e-8-nei-derby|url-status=dead}}</ref> Totti gjithashtu luajti në [[Finalja e Coppa Italia 2010|finalen e Coppa Italias]] kundër Interit më 5 maj 2010, por mori një karton të kuq në minutat e fundit të ndeshjes për një ndërhyrje të ashpër ndaj [[Mario Balotelli|Mario Balotellit]]; Roma humbi ndeshjen 0–1, duke dështuar të sillte në shtëpi kupën e dhjetë që do të ishte një rekord në ato kohë.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.us/story/783535/francesco-totti-rejects-mario-balotellis-racism-claim|title=Totti rejects Balotelli's racism claim|trans-title=Totti hedh posht pretendimet rraciste të Balotellit|publisher=ESPN FC|language=en|date=8 maj 2010|accessdate=27 korrik 2016}}</ref> Në [[2010–11 Serie A|sezonin 2010–11]], Roma përsoi një tjetër disfatë ndaj Interit, këtë herë në finalen e [[Supercoppa Italiana 2010]],<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Inter/21-08-2010/supercoppa-roma-spreca-71864477191.shtml|title=Supercoppa, la Roma spreca Eto'o la punisce: 3–1 Inter|trans-title=Superkupa, Roma shërdëron, Eto'o i ndëshkon|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|first=Riccardo|last=Pratesi|date=21 gusht 2010|accessdate=27 prill 2016}}</ref> duke vazhduar "traditën" e vështirësive të fillim sezonit, duke bërë që Totti të fajsonte pjesërisht aspektin mbrojtës të trajnerit Ranieri dhe dështimin për të pasur një set taktikash të qëndrueshme.<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/roma-coach-ranieri-dismisses-totti-row-2091964.html|title=Roma coach Ranieri dismisses Totti row|work=[[The Independent]]|language=en|date=28 shtator 2010|accessdate=29 korrik 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/news/y=2010/m=9/news=catania-lie-wait-for-high-flying-cesena-1305144.html|title=Catania lie in wait for high-flying Cesena|trans-title=Kana ulet dhe pret Cesenën|publisher=FIFA|language=en|date=21 shtator 2010|accessdate=29 korrik 2016|archive-date=19 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160819104141/http://www.fifa.com/fifa-world-ranking/news/y=2010/m=9/news=catania-lie-wait-for-high-flying-cesena-1305144.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-gb/news/3276/serie-a/2010/09/18/2124860/roma-coach-claudio-ranieri-defends-his-team-and-francesco|title=Roma coach Claudio Ranieri defends his team and Francesco Totti|trans-title=Trajneri i Romës mbron ekipin e tij dhe Francesco Tottin|publisher=Goal.com|language=en|first=Serafino|last=Ingardia|date=18 shtator 2010|accessdate=29 korrik 2016}}</ref><ref name="Low morale in Roma camp">{{cite web|url=http://www.football-italia.net/node/1097|title=Low morale in Roma camp|trans-title=Moral i ulët në kampin e Romët|publisher=Football Italia|language=en|accessdate=29 korrik 2016|date=6 dhjetor 2010}}</ref> Në nivel personal, Totti fitoi çmimin [[Golden Foot]],<ref name="ESPN.co.uk">{{cite web|title=Roma star Totti awarded Golden Foot prize|trans-title=Yllit të Romës Totti i dhurohet çmimi Golden Foot|url=http://espnfc.com/news/story?id=831489|accessdate=15 prill 2014|publisher=ESPN FC|language=en|date=11 tetor 2010}}</ref> por besimi i pakët i trajnerit Ranieri mbi të për shkak të moshës bëri që kapiteni të shpenzonte më shumë kohë në stol në vend të sulmuesve më të rinj si [[Marco Borriello]], Mirko Vučinić dhe [[Jérémy Ménez]].<ref>{{cite news|url=http://www.corrieredellosport.it/serie_a/roma/2010/11/23-140751/Totti+escluso+col+Bayern.+Spazio+a+Vucinic-Borriello|title=Roma con Vucinic-Borriello Milan, Ronaldinho fuori|trans-title=Roma me Vucinic-Borriello Milan, Ronaldinho jashtë|publisher=Corriere dello Sport|language=it|first=Guido|last=D'Ubaldo|date=23 dhjetor 2010|accessdate=29 korrik 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160821003907/http://www.corrieredellosport.it/serie_a/roma/2010/11/23-140751/Totti+escluso+col+Bayern.+Spazio+a+Vucinic-Borriello|archivedate=21 gusht 2016|df=dmy-all|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/node/1866|title=Ranieri: 'Totti at the centre of my Roma'|trans-title=Ranieri: 'Totti në qëndër të Romës time'|publisher=Football Italia|language=en|date=8 janar 2011|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Koha e tij e kufizuar në fushën e lojës, përfshirë edhe një zëvëndësim polemizues në minutën e 91të në humbjen 2–1 ndaj Sampdorias,<ref>{{cite news|url=http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Sampdoria-Roma/25604|title=Sampdoria-Roma Official Match Report|trans-title=Sampdoria-Roma Raporti Zyrtar i Ndeshjes|publisher=Lega Serie A|language=en|date=9 janar 2011|accessdate=31 maj 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120722083953/http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Sampdoria-Roma/25604|archivedate=22 korrik 2012|df=dmy}}</ref> rezuloi në disa përplasje të ashpëra me Ranierin, që e shihte Tottin jashtë forme; kapiteni shënoi vetëm tre gola në 21 ndeshje në ligë;<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/node/2756|title=Totti tantrums|trans-title=Totti i zemëruar|publisher=Football Italia|language=en|first=Dave|last=Taylor|date=16 janar 2011|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> si rezultat i ndeshjeve të tij të pakta, si dhe marrëdhënjes negative me trajnerin, bënë që të qarkullonin zëra se Totti po mendonte të largohej nga Roma.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/node/1940|title=Totti confirms: 'I am sad at Roma'|trans-title=Totti konfirmon" 'Jam i mërzitur tek Roma'|publisher=Football Italia|language=en|date=11 janar 2011|accessdate=30 korrik 2016}}</ref> Pas humbjes së Romës 4–3 kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]] më 20 shkurt 2011, Ranieri dha dorëheqjen si trajner i Romës, dhe Totti pa ish shokun e skuadrës Vincenzo Montella të punësohej si trajner i përkohshëm.<ref name="roma-resigned">{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/9403122.stm|title=Claudio Ranieri resigns as coach of Serie A side Roma|trans-title=Claudi Ranieri jep dorëheqjen si trajner i klubit të Serie A Roma|date=20 shkurt 2011|publisher=BBC Sport|language=en|accessdate=20 shkurt 2011}}</ref> [[Skeda:Totti 2011 crop.jpg|parapamje|djathtas|180px|Totti në vitin 2011.]] Montella ktheu formacionin 4–2–3–1 të Spallettit dhe Totti u rikthye në formën e tij më të mirë, duke e gjetur golin më shpesh nga fundi i sezonit.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/it/news/2/serie-a/2011/02/22/2363519/la-roma-di-montella-nasce-con-unimportante-scelta-totti|title=La Roma di Montella nasce con un'importante scelta: Totti centravanti e Borriello in panchina!|trans-title=Roma e Montellës lind me një zgjedhje të rëndësishme: Totti në qëndër dhe Borriello në stol!|publisher=Goal.com|language=it|date=22 shkurt 2011|accessdate=29 korrik 2016}}</ref><ref name="Who is Roma's Player of the Season?">{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/1717/editorial/2011/05/11/2479366/who-is-romas-player-of-the-season|title=Who is Roma's Player of the Season?|trans-title=Kush është lojtari i sezonit i Romës|publisher=Goal.com|language=en|date=11 maj 2011|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Më 3 mars, Totti u votua lojtari aktiv më i mirë italian nga një sondazh i kryer nga ''[[La Gazzetta dello Sport]]''; 100 personalitete italiane përfshirë futbollistë, trajnerë, politikan dhe të famshëm morën pjesë në votime. Më 13 mars, Totti shënoi një dygolësh kundër Lazios për ti dhënë Romës fitoren e pestë rresht në derbin e kryeqytetit.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/13-03-2011/derby-totti-festa-roma-80471159660.shtml|title=Il derby di Totti, festa Roma! Lazio al tappeto: finisce 2–0|trans-title=Derbi i Tottit, feston Roma! Lazio në tapet: përfundon 2-0|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 mars 2011|accessdate=30 prill 2014}}</ref> Në ndeshjen e rradhës, më 20 mars, Totti u bë lojtari i gjashtë në histori që shënon 200 gola në Serie A; kjo erdhi pas dy golave të shënuar në barazimin 2–2 kundër Fiorentinës për të arritur në shifrën e 201 golave.<ref>{{cite web|url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/roma-s-totti-tops-200-career-goals-serie-a-1.1036503|title=Roma's Totti tops 200 career goals: Serie A|trans-title=Totti i Romës kalon 200 gola në karrierë: Serie A|publisher=CBC Sports|language=en|date=20 mars 2011|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Më 1 maj, Totti shënoi një dopietë kundër Barit duke kaluar [[Roberto Baggio]]n si golashënuesi i pestë më i mirë i Serie A me 206 gola, duke qëndruar mbrapa vetëm ndaj [[Silvio Piola]], [[Gunnar Nordahl]], [[Giuseppe Meazza]] and [[José Altafini]].<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=1427782.html|title=Totti crowned modern goal-scoring king|trans-title=Totti kurorëzohet mbreti modern i golashënimit|publisher=FIFA|language=en|date=1 maj 2011|accessdate=31 maj 2011|archive-date=5 maj 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110505074912/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=1427782.html|url-status=dead}}</ref> Totti e mbylli sezonin 2010–11 me 15 gola në kampionat, 12 prej të cilave erdhën në 13 ndeshjen e fundit të ekipit.<ref name="Who is Roma's Player of the Season?"/> Në fund të sezonit, Roma j'u nënshtrua ndryshimeve në pronësi; pronari i vjetër i klubit [[Rosella Sensi]] u zëvëndësua nga sipërmarrësi amerikan [[Thomas R. DiBenedetto|Thomas DiBenedetto]].<ref>{{cite news|url=http://asia.eurosport.com/football/serie-a/2010-2011/roma-takeover-completed_sto2912296/story.shtml|title=DiBenedetto finally seals Roma takeover|trans-title=DiBenedetto më në fund blen Romën|publisher=Eurosport.com|language=en|date=18 gusht 2011|accessdate=10 shtator 2012}}</ref> Drejtuesit e ri nuk i ofruan rinovimin e kontratës trajnerit Montella, me këtë të fundit që firmosi me klubin tjetër të Serie A, [[Calcio Catania|Catania]].<ref name="montella_catania">{{cite news|url=http://www.calciocatania.it/comunicati/comunicati.php?id=23140|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110727110006/http://www.calciocatania.it/comunicati/comunicati.php?id=23140|archivedate=27 korrik 2011|title=Vincenzo Montella è il nuovo allenatore del Catania – Venerdì 10 giugno alle 16.30 la presentazione|trans-title=Vincenzo Montella trajneri i ri i Catanias – Prezantimi të premten 10 qershor në 16:30|publisher=Calcio Catania|language=it|date=9 qershor 2011|accessdate=4 dhjetor 2013|df=dmy|url-status=dead}}</ref> Ai u zëvëndësua nga trajneri spanjoll [[Luis Enrique]], cili më parë kishte drejtuar [[FC Barcelona B|Barcelonën B]], me synimin për të imituar stilin e të luajturit të [[FC Barcelona|Barcelonës]].<ref>{{cite news|url=http://www.zonalmarking.net/2011/12/14/luis-enrique-roma-tactics-barcelona/|title=How effectively is Luis Enrique implementing the Barcelona methods at Roma?|trans-title=Sa efektivisht është Luis Enrique duke vendosur metodat e Barcelonës tek Roma?|publisher=Zonal Marking|language=en|date=14 dhjetor 2011|accessdate=10 shtator 2012|archive-date=11 maj 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120511165154/http://www.zonalmarking.net/2011/12/14/luis-enrique-roma-tactics-barcelona/|url-status=dead}}</ref> ====2011–2012: Rikthimi si organizator==== [[2011–12 Serie A|Sezoni 2011–12]] fillimisht pa Tottin të luante pak ndeshje si titullar nën drejtimin e trajnerit të ri Enrique, kurse klubi vazhdoi me vështirsitë e zakonshme të fillim sezonit.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/1717/editorial/2011/08/20/2628008/whether-luis-enrique-is-right-or-wrong-francesco-totti-must-back-|title=Whether Luis Enrique is right or wrong, Francesco Totti must back him for the good of Roma|trans-title=Edhe nëse Luis Enrique ka të drejtë ose gabim, Francesco Totti duhet ta mbështesi atë për të mirën e Romës|publisher=Goal.com|language=en|date=20 gusht 2011|accessdate=28 qershor 2014}}</ref> Totti pësoi një dëmtim më 1 tetor 2011 në pjesën e dytë të ndeshjes kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]], dëmtim i cili e mbajti jashtë fushave të lojës deri më 20 nëntor;<ref>{{cite web|url=http://au.eurosport.com/football/serie-a/2011-2012/totti-doubt-for-rome-derby_sto2975541/story.shtml|title=Totti doubt for Rome derby|trans-title=Totti në dyshim për derbin e Romës|publisher=Eurosport|language=en|date=4 tetor 2011|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> ai u rikthye në fushë kundër Lecces, ku ai hyri si zëvëndësues në minutën e 66të dhe ndihmoi Romën të fitonte 3–1.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/match/roma-vs-lecce/1175738/report|title=Roma 2–1 Lecce: Pjanic and Gago ensure wasteful Giallorossi hang on for narrow win|trans-title=Roma 2–1 Lecce: Pjanic dhe Gago i japin verdhekuqve që shpërdorojnë një fitore të ngushtë|publisher=Goal.com|language=en|first=Livio|last=Caferoglu|date=20 tetor 2011|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Në mes të dhjetorit, Totti filloi të rikuperonte formën dhe të luante më rregullisht, në një rol më krijues si një mesfushor sulmues. Më 12 dhjetor, ai asistoi golin hapës së Daniele De Rossit në barazimin 1–1 kundër Juventus që në fund do të shpallej kampion; Totti gjithashtu humbi një penallti në pjesën e dytë.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/10/italy/2011/12/14/2802126/juventus-gianluigi-buffon-saving-francesco-tottis-penalty|title=Juventus' Gianluigi Buffon: Saving Francesco Totti's penalty against Roma was down to hard work in training|trans-title=Gianluigi Buffon i Juventusit: Të prisje penalltinë e Francesco Tottit kundër Romës ishte rezultat i punës së rëndë në stërvitje|publisher=Goal.com|language=en|date=14 dhjetor 2011|accessdate=17 janar 2012}}</ref> Ai dha disa asiste të tjerë gjatë sezonit, ku nga më të rëndësishmit ishin për [[Dani Osvaldo]]n në fitoren 3–1 ndaj Napolit në [[Stadio San Paolo]] më 18 dhjetor 2011,<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Napoli/18-12-2011/roma-espugna-san-paolo-aggancia-napoli-quota-21--804067721759.shtml|title=La Roma si scopre pratica 1–3 al Napoli e aggancio|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|first=Livia|last=Taglioli|date=18 dhjetor 2011|accessdate=30 korrik 2016}}</ref> dhe Daniele De Rossin në ndeshjen kundër Catanias në stadiumin Massimino.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Catania/14-01-2012/legrottaglie-de-rossi-poi-pioggiacatania-roma-sospesa-1-1-65--818642441.shtml|title=Legrottaglie-De Rossi, poi la pioggia Catania-Roma sospesa sull'1–1 al 65'|trans-title=Legrottaglie-De Rossi, më pas shiu pezullon ndeshjen Catania-Roma 1–1 në të 65tën|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|first=Emiliano|last=Pozzoni|date=14 janar 2012|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Duke luajtur më thellë në fushë, talismani i Romës nuk kërkonte të shënonte rregullisht si më parë, dhe në vënd të kësaj luante një rol mbështetës duke lidhur mesfushën me sulmin, duke përdorur prezencën dhe përvojën në ndeshje duke i dhënë skuadrës frymëmarrje.<ref name="Rome's greatest son"/><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2011/dec/14/guardian-sport-network-luis-enrique|title=How well is Luis Enrique implementing the Barcelona methods at Roma?|trans-title=Sa mirë po i vendos Luis Enrique metodat e Barcelonës tek Roma?|work=The Guardian|language=en|first=Michael|last=Cox|date=14 dhjetor 2011|accessdate=29 korrik 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2012/04/17/news/totti_leader_verso_juventus-33479235/|title=Luis Enrique si affida a Totti "L'unico che mi dà una mano"|trans-title=Luis Enrique mbështetet tek Totti "I vetmi që më jep një dorë"|work=la Repubblica|language=it|first=Matteo|last=Pinci|date=17 prill 2012|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Më 8 janar 2012, Totti shënoi golat e parë të sezonit në fitoren 2–0 ndaj [[A.C. Chievo Verona|Chievo]]; të dy golat ishin penallti, njëra në secilën pjesë loje.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-gb/match/roma-vs-chievo/1175787/report|title=Roma 2–0 Chievo: Totti nets twice from the spot as Luis Enrique's men move into top six in Serie A|trans-title=Roma 2–0 Chievo: Totti shënon dy herë nga penalltia me burrat e Luis Enriques që lëvizin në vendin e gjashtë në Serie A|publisher=Goal.com|language=en|first=Enis|last=Koylu|date=8 janar 2012|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Ai më pas shënoi edhe një dygolësh në fitoren 5–1 kundër [[A.C. Cesena|Cesenës]] duke vendosur një rekord të ri, pasi goli i tij i dytë e çoi Tottin në shirfën e 211 golave – shifra më e lartë e golave të shënuar për një skuadër të vetme.<ref name="Totti sets Serie A scoring record as Roma run riot">{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2012/01/21/sport/football/italy-spain-totti/index.html|title=Totti sets Serie A scoring record as Roma run riot|trans-title=Totti vendos rekord në Serie A me Romën që përhap trazira|publisher=CNN|language=en|date=22 janar 2012|accessdate=28 qershor 2014}}</ref> Pavarësisht jomundësisë për të gjetur rrjetën në fillim të pjesës së dytë të sezonit, Totti vazhdoi të performonte mirë, duke asistuar golin e Juan në fitoren 4–0 ndaj Interit më 5 shkurt.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/SerieA/match/9784|title=Roma 4&nbsp;– 0 Inter|publisher=Football Italia|language=en|date=5 shkurt 2012|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Më 12 prill, Totti shënoi golin e pestë të sezonit në fitoren 3–1 kundër Udineses.<ref>{{cite web|url=http://www.fourfourtwo.com/features/del-piero-and-totti-grab-perfect-wave-big-wednesday-serie|title=Del Piero and Totti grab the perfect wave on Big Wednesday in Serie A|trans-title=Del Piero dhe Totti kapin valën perfekte në të mërkurën e madhe në Serie A|publisher=FourFourTwo|language=en|date=12 prill 2012|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Ky gol u pasua nga një tjetër në humbjen 2–1 kundër Fiorentinës më 25 prill,<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/roma-fiorentina-1-2-il-tabellino-869967|title=Roma-Fiorentina 1–2: Il tabellino|trans-title=Roma-Fiorentina 1–2: tabela|publisher=Calciomercato.com|language=it|date=25 prill 2012|accessdate=29 prill 2016}}</ref> dhe dy javë më vonë, në ndeshjen e tij të 500të në Serie A, shënoi dy gola në barazimin 2–2 ndaj Catanias në Stadio Olimpico.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/SerieA/match/9932|title=Roma 2&nbsp;– 2 Catania|publisher=Football Italia|language=en|date=5 maj 2012|accessdate=27 korrik 2016}}</ref> ====2012–2013: Sezoni i rekordeve==== [[Skeda:Francesco Totti.jpg|180px|parapamje|majtas|Totti në aksion gjatë një miqësoreje në 2012 kundër [[Liverpool F.C.|Liverpool]] në Boston, Massachusetts.]] Pasi Luis Enrique vendosi të jepte dorëheqjen pas një sezoni jo të suksesshëm që pa Romën të mos kualifikohej në kompedicionet evropiane për herë të parë pas 15 vitesh, klubi vendosi të punësonte ish trajnerin [[Zdeněk Zeman]], duke sjellë një bashkim me Tottin. Zeman u përpoq t'a vendoste Tottin në një rol të lirë si sulmues i majtë ose anësor në formacionin e tij të preferuar 4–3–3.<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/serie_a/roma/2012/09/04-263175/Roma,+ecco+il+4-3-Totti-2%3A+il+nuovo+modulo+di+Zeman|title=Roma, ecco il 4-3-Totti-2: il nuovo modulo di Zeman|trans-title=Roma, ja 4-3-Totti-2: Formacioni i ri i Zeman|publisher=Corriere dello Sport|language=it|author=Roberto Maida|date=4 shtator 2012|df=dmy-all|url-status=dead|access-date=3 nëntor 2018|archive-date=2 prill 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402091847/http://www.corrieredellosport.it/serie_a/roma/2012/09/04-263175/Roma,+ecco+il+4-3-Totti-2%3A+il+nuovo+modulo+di+Zeman}}</ref> Pavarësisht se ky rol ishte i ngjashëm me atë që Totti kishte luajtur gjatë periudhës së parë të Zemanit 13 vite më parë, liria e tij i lejoi që të luante thellë në mesfushë, t'i bënte presion mbrojtësve për t'i marrë topin dhe të sulmonte në të majtë.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/it/news/2/serie-a/2012/06/04/3147225/lamela-come-totti-con-zeman-si-torna-al-1997-quando-totti|title=Lamela come Totti: con Zeman si torna al 1997, quando Totti ricamava all'ala. 'Coco' può diventare nuovo idolo della sinistra|trans-title=Lamela si Totti: Zeman i rikthehet sistemit të tij të 1997, kur Totti luante si anësor. 'Coco' mund të bëhet idhulli i ri në të majtë|publisher=Goal.com|language=it|date=4 qershor 2012|accessdate=9 mars 2015}}</ref> Më 2 shtator, Totti dhuroi dy asiste për [[Alessandro Florenzi]]n dhe Dani Osvaldos në fitoren 3–1 kundër Interit në San Siro. Pas ndeshjes, ai mori vlerësime nga mediat për paraqitjen e tij, pavarësisht se po i afrohej ditëlindjes së 36të.<ref>{{cite news|url=http://www.football-italia.net/24649/fantasy-totti-and-gio|title=The fantasy of Totti and Gio|trans-title=Fantazia e Tottit dhe Gios|date=3 shtator 2012|accessdate=10 shtator 2012|publisher=Football Italia|language=en}}</ref> Më 21 tetor, Totti parakaloi rekodin e përbashkët të Giuseppe Meazzës dhe José Altafinit pasi shënoi golin e parë të fitores 4–2 kundër Genoas jashtë fushe, duke u bërë golashënuesi i tretë më i mirë i të gjitha kohërave në Serie A me 217 gola.<ref>{{cite web|url=http://www.foxsports.com/soccer/story/genoa-2-4-roma-serie-a-totti-milestone-match-report-102112|title=Totti gets milestone goal in Roma win|trans-title=Totti merr momentin historik në fitoren e Romës|publisher=Fox Sports Soccer|language=en|date=21 tetor 2012|accessdate=2 gusht 2016}}</ref> Më 8 dhjetor, Totti shënoi dy gola, të pestin dhe të gjashtin e sezonit, në një fitore 4–2 në shtëpi kundër Fiorentinës.<ref name="SB Nation">{{cite news|url=https://www.sbnation.com/soccer/2012/12/8/3744810/roma-v-fiorentina-final-score-goals-report|title=Roma v Fiorentina, final score 4–2: Francesco Totti keeps Roma flying high|trans-title=Roma v Fiorentina, rezultati final 4–2: Francesco Totti e mban Romën lartë|work=SB Nation|language=en|first=Kirsten|last=Schlewitz|date=8 dhjetor 2012|accessdate=13 prill 2014}}</ref> Pas rezultateve negative të klubit, Zeman u shkarkua dhe u zëvëndësua nga [[Aurelio Andreazzoli]] në fillim të shkurtit 2013.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/30269/official-roma-sack-zeman|title=OFFICIAL: ROMA SACK ZEMAN|trans-title=Zyrtare: Roma shkarkon Zeman|publisher=Football Italia|language=en|date=2 shkurt 2013|accessdate=27 korrik 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en-gb/news/3276/serie-a/2013/02/05/3728223/zeman-not-bitter-about-roma-sacking?ICID=AR_HL_2|title=Zeman not bitter about Roma sacking|trans-title=Zeman jo i hidhur për shkarkimin nga Roma|publisher=Goal.com|language=en|first=Henry|last=Jackson|date=5 shkurt 2013|accessdate=23 shkurt 2013}}</ref> Nën drejtimin e trajnerit të ri, Totti shënoi një gol kundër Juventusit më 16 shkurt me një gjuajtje të fuqishme, duke i dhënë Romës një fitore surprize ndaj kryesuesve.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/match/roma-vs-juventus/1351496/report|title=Roma 1–0 Juventus: Champions shocked by Totti thunderbolt|trans-title=Roma 1–0 Juventus: Kampionët shokohen nga predha e Tottit|publisher=Goal.com|language=en|first=Mark|last=Doyle|date=16 shkurt 2013|accessdate=25 korrik 2013}}</ref> Më 3 mars, Totti shënoi golin e 225të kundër Genoas për t'u bërë golashënuesi i dytë më i mirë i Serie A sëbashku me Gunnar Nordahl, me Romën që fitoi 3–1.<ref>{{cite web|url=http://espnfc.com/us/en/report/351821/report.html|title=AS Roma 3–1 Genoa|publisher=ESPN FC|language=en|date=3 mars 2013|accessdate=3 tetor 2018}}</ref> Totti më në fund theu rekordin e suedezit duke shënuar kundër Parmës më 18 mars, duke arritur shifrën e 226 golave.<ref>{{cite web|url=http://www.laroma24.it/rubriche/la-penna-degli-altri/2013/03/totti-su-punizione-20-di-gloria/|title=Totti su punizione: 20 di gloria|trans-title=Totti nga goditja e dënimit: 20 gola të lavdishëm|publisher=LaRoma24.it|language=it|date=19 mars 2013|accessdate=9 mars 2015|archive-date=22 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222121447/http://www.laroma24.it/rubriche/la-penna-degli-altri/2013/03/totti-su-punizione-20-di-gloria/|url-status=dead}}</ref> Më 8 prill, duke shënuar një gol me penallti kundër Lazios, ai u bë golashënuesi më i mirë i derbit të Romës në Serie A sëbashku me [[Dino da Costa]]n dhe [[Marco Delvecchio]]n me nëntë gola.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/08-04-2013/roma-lazio-1-1-totti-riacciuffa-hernanes-92892757459.shtml|title=Roma-Lazio 1–1, Totti l'uomo dei record riacciuffa Hernanes|trans-title=Roma-Lazio 1–1, Totti rekordmeni kap Hernanes|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|last1=Nicita|first1=Maurizio|date=8 prill 2013|accessdate=9 mars 2015}}</ref> Totti përfundoi [[2012–13 Serie A|sezonin 2012–13 në Serie A]] me 12 gola dhe 12 asista nga 34 ndeshje.<ref>{{cite web|url=http://forzaitalianfootball.com/2013/05/serie-a-team-of-the-season-201213/|title=Serie A Team Of The Season 2012/13|trans-title=Serie A Ekipi i sezonit 2012/13|publisher=Forza Italian Football|language=en|first=Sam|last=Lewis|date=20 maj 2013|accessdate=9 mars 2015}}</ref> Totti gjithashtu arriti [[Finalja e Coppa Italia 2013|Finalen e Coppa Italia 2013]] me Romën, por humbi ndeshjen 0–1 më 26 maj ndaj rivalëve të qytetit Lazios.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/22676789|title=Lazio beat rivals Roma in Coppa Italia final|trans-title=Lazio mposht rivalët e qytetit Romën në finalen e Coppa Italia|publisher=BBC Sport|language=en|date=26 maj 2013|accessdate=6 qershor 2013}}</ref> ====2013–2015: Sulmues i lirë==== [[Skeda:Francesco Totti Chelsea vs AS-Roma 10AUG2013.jpg|parapamje|djathtas|200px|Totti në aksion me Romën kundër [[Chelsea F.C.|Çelsit]] në gusht 2013]] Me arritjen e trajnerit të ri [[Rudi Garcia]] në verën e vitit 2013, Totti edhe një herë u vendos si numër 9 falso, duke luajtur gjithashtu edhe si sulmues mbështetës ose anësor në të majtë.<ref name="Rome's greatest son"/><ref>{{cite web|url=http://www.ilprimatonazionale.it/primo-piano/francesco-totti-la-versione-inimitabile-del-falso-nueve-9818/|title=Francesco Totti: la versione inimitabile del "falso nueve"|trans-title=Francesco Totti: versioni i paimitueshëm i "nëntës falso"|publisher=Il Primato Nazionale|language=it|date=18 shtator 2014|accessdate=25 qershor 2015}}</ref> Më 20 shtator 2013, Roma lajmëroi se Totti kishte firmosur një kontratë të re që ta mbante në klub deri në vitin 2016, që do të thoshte deri në ditëlindjen e tij të 39të.<ref>{{cite web|url=http://espnfc.com/news/story/_/id/1558451/roma-icon-francesco-totti-pens-new-deal-2016|title=Roma icon Totti pens new deal to 2016|trans-title=Ikona e Romës Totti firmos kontratë deri në 2016|date=20 shtator 2013|accessdate=20 shtator 2013|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Totti shënoi golin e parë të [[2013–14 Serie A|sezonit 2013–14]] më 16 shtator në një fitore 3–1 kundër Parmës.<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/parma-vs-roma/301570|title=Parma vs. Roma (1–3)|publisher=Sky Sports|language=en|date=16 shtator 2013|accessdate=17 gusht 2016}}</ref> Ky gol u pasua nga dy të tjetë në fitoren 3–0 kundër Interit jashtë fushe, duke ndihmuar ekipin të mbante rekordin e fitoreve të fillimit sezonit me 7 fitore në 7 ndeshje.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2013/oct/07/roma-resurrection-francesco-totti-serie-a|title=Roma's resurrection embodied by Francesco Totti&nbsp;– sparked by Garcia|trans-title=Ringjallja e Romës është trupëzuar nga Francesco Totti – shkrepur nga Garcia|publisher=The Guardian|language=en|date=7 tetor 2013|accessdate=28 dhjetor 2014}}</ref> Më 20 nëntor, Totti mori çmimin "Kapiteni i Kapitenëve" nga shoqata Editutto dhe Baker Tilly Revisa.<ref>{{cite news|url=http://www.corrieredellosport.it/serie_a/roma/2013/11/20341623/Serie+A+Roma,+Totti+riceve+il+premio+%22Capitano+dei+capitani%22|title=Serie A Roma, Totti riceve il premio "Capitano dei capitani"|trans-title=Serie A Roma, Totti merr çmimin Kapiteni i Kapitenëve|publisher=Corriere dello Sport|language=it|date=20 dhjetor 2013|accessdate=8 janar 2014}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Më 14 shkurt, u lajmërua se Totti do të qëndronte jashtë fushave për një muaj pas një dëmtimi të pësuar në vidhe.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2014/02/14/news/confermata_chiusura_curca_roma-78599204/|title=Roma, confermata la chiusura delle curve. E Totti si ferma per la Samp|trans-title=Romë, konfirmohen mbylljen e kthesave. Dhe Totti ndalet për Samp|publisher=la Repubblica|language=it|date=14 shkurt 2014|accessdate=2 gusht 2016}}</ref> U rikthye në fushë më 17 mars kundër Udineses, duke shënuar golin e parë të ndeshjes duke ndihmuar ekipin në një fitore 3–2.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/26618546|title=Francesco Totti scored on his return as Roma beat Udinese to maintain their grip on second place in Serie A.|trans-title=Francesco Totti shënon në rikthimin me Romën që mposht Udinesen për të mbajtur distancën në vendin e dytë.|publisher=BBC Sport|language=en|date=17 mars 2014|accessdate=18 prill 2014}}</ref> Tetë ditë më vonë, Totti festoi ndeshjen e 700të me Romën kundër [[Torino F.C.|Torinos]].<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/SerieA/match/37278|title=Roma 2 – 1 Torino|publisher=Football Italia|language=en|date=25 mars 2014|accessdate=17 gusht 2016}}</ref> Më 2 prill, shënoi golin e 20të në karrierë kundër Parmës (një rekord personal për numrin e golave të shënuar ndaj një ekipi të vetëm) në një fitore 4–2.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/26714335|title=Francesco Totti scored a superb goal as Roma beat Parma to move eight points behind Serie A leaders Juventus with seven games remaining|trans-title=Francesco Totti shënon një gol super me Romën që mposht Parmën për të shkuar tetë pikë mbrapa kryesuesve të Serie A Juventus me shtatë ndeshje të mbetura|publisher=BBC Sport|language=en|date=2 prill 2014|accessdate=18 prill 2014}}</ref> Totti përfundoi sezonin me tetë gola dhe dhjetë asiste, duke e mbyllur kampionatin si asistuesi më i mirë.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/italian-serie-a/12/statistics/assists|title=it Serie A Stats: Assists Leaders&nbsp;– 2013–14|trans-title=Statistikat e Serie A italiane: Kryesuesit e asisteve – 2013–14|publisher=ESPN FC|language=en|accessdate=29 qershor 2014}}</ref> [[Skeda:CSKA-Roma (7).jpg|parapamje|majtas|180px|Totti në vitin 2014 duke luajtur kundër [[PFC CSKA Moska|CSKA Moskës]] në [[UEFA Liga e Kampioneve|Ligën e Kampioneve]]]] Para fillimit të [[2014–15 Serie A|sezonit 2014–15]], Totti ishte një nga lojtarët që shkëlqeu gjatë miqësoreve të verës.<ref>{{cite web|url=http://www.laroma24.it/rubriche/la-penna-degli-altri/2014/08/precampionato-giallorosso-totti-capocannoniere-florenzi-e-astori-i-piu-schierati/|title=Precampionato giallorosso, Totti capocannoniere. Florenzi e Astori i più schierati|trans-title=Parakampionati verdhekuq, Totti golashënues. Florenzi e Astori më shumë ndeshje|publisher=LaRoma24.it|date=28 gusht 2014|accessdate=15 qershor 2015|language=it|archive-date=20 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150620022336/http://www.laroma24.it/rubriche/la-penna-degli-altri/2014/08/precampionato-giallorosso-totti-capocannoniere-florenzi-e-astori-i-piu-schierati/|url-status=dead}}</ref> Më 30 shtator 2014, tre ditë pas ditëlidjes së tij të 38të, Totti shënoi golin e barazimit të për Romën në fazën e grupeve të Ligës së Kampioneve kundër [[Manchester City F.C.|Manchester Cityt]], duke u bërë golashënuesi më i vjetër i kompedicionit;<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/29362609|title=Man City 1–1 Roma|publisher=BBC Sport|language=en|last=McNulty|first=Phil|date=30 shtator 2014|accessdate=30 shtator 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2775498/Francesco-Totti-s-goal-against-Manchester-City-makes-OLDEST-goalscorer-Champions-League-beating-Ryan-Giggs-previous-record.html|title=Francesco Totti becomes oldest ever Champions League goalscorer after netting against Manchester City&nbsp;... beating Ryan Giggs' previous record|trans-title=Francesco Totti bëhet golashënuesi më i vjetër i Ligës së Kampioneve pasi shënoi kundër Manchester Cityt... duke thyer rekordin e Ryan Giggs|publisher=Daily Mail|language=en|date=30 shtator 2014|accessdate=16 qershor 2015}}</ref> ishte gjithashtu goli i tij i 300të si profesionist.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/champions-league/11132270/Francesco-Totti-reigns-supreme-with-sublime-equaliser-against-Manchester-City-in-the-Champions-League.html|title=Manchester City left red-faced following unfortunate tweet as Francesco Totti reigns supreme with sublime equaliser|trans-title=Manchester City lihet faqekuq pas tweet-it fatkeq me Francesco Tottin që shënon golin e barazimit sublim|publisher=[[The Daily Telegraph]]|language=en|first=Mark|last=Ogden|date=30 shtator 2014|accessdate=2 tetor 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/goal-of-the-week/winners-showcase/|title=WINNERS SHOWCASE|trans-title=Fituesi i fituesve|publisher=UEFA|language=en|accessdate=25 qershor 2015}}</ref> Më 25 tetor, Totti shënoi golin hapës me një goditje dënimi në barazimin 1–1 kundër [[PFC CSKA Moska|CSKA Moskës]], duke zgjeruar rekordin e golashënuesit më të vjetër në kompeticion (38 vjeç e 58 ditë).<ref name="UCL Record">{{cite web|url=http://metro.co.uk/2014/11/25/francesco-totti-breaks-own-record-to-become-oldest-goalscorer-in-champions-league-with-roma-goal-4962893/|title=Francesco Totti breaks OWN record to become oldest goalscorer in Champions League with Roma strike|trans-title=Francesco Totti thyen rekordin e tij për t'u bërë golashënuesi më i vjetër në Ligën e Kampioneve me golin me Romën|publisher=Metro|language=en|date=25 tetor 2014|accessdate=26 qershor 2015}}</ref> Më 11 janar 2015, Totti shënoi dy gola ndaj rivalëve të qytetit Lazios, duke u bërë golashënuesi më i mirë i derbit në kampionat me 11 gola, dhe më i miri në të gjitha kompedicionet sëbashku me Dino Da Costën.<ref name="Roma vs. Lazio: 2-2">{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/30719796|title=Roma vs. Lazio: 2–2|publisher=BBC Sport|language=en|accessdate=12 janar 2015}}</ref><ref name="Totti da record">{{cite web|url=http://www.panorama.it/sport/calcio/totti-record-manca-gol-per-essere-re-dei-derby|title=Totti da record, manca un gol per essere il Re dei derby|trans-title=Rekord-thyesi Totti, atij i duhet vetëm një gol për t'u bërë mbreti i derbit të Romës|publisher=Panorama|language=it|last1=Politanò|first1=Matteo|date=12 janar 2015|accessdate=9 mars 2015}}</ref> Më 9 maj, Totti shënoi me penallti në humbjen 2–1 jashtë fushe kundër Milanit, duke barazuar rekodin e Roberto Baggios për numrin e golave të shënuar nga pika e bardhë e penalltisë (68).<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Milan/09-05-2015/serie-a-milan-roma-2-1-decisivo-ex-destro-non-basta-totti-110754214922.shtml|title=Milan-Roma 2–1: decisivo l'ex Destro|trans-title=Milan-Roma 2–1: Destro, ishi vendimtar|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|first=Marco|last=Fallisi|date=9 maj 2015|accessdate=11 maj 2015}}</ref><ref name="Did you know">{{cite web|url=http://www.football-italia.net/66346/serie-week-35-did-you-know|title=Serie A Week 35: Did You Know?|trans-title=Serie A Java 35: A e dinit?|publisher=Football Italia|language=en|date=12 maj 2015|accessdate=23 dhjetor 2015}}</ref> Më 31 maj, në ndeshjen e fundit të sezonit 2014–15, ai shënoi golin e 299të për Romën në humbjen 2–1 ndaj Palermos.<ref>{{cite web|url=http://www.forzaroma.info/2015/05/31/per-totti-i-gol-roma-299/442639|title=Totti: "I miei gol? Sono ancora 299"&nbsp;– VIDEO|trans-title=Totti: "Golat e mi? Jam ende 299" – Video|publisher=ForzaRoma.info|language=it|accessdate=2 qershor 2015|date=31 maj 2015|archive-date=20 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150620043703/http://www.forzaroma.info/2015/05/31/per-totti-i-gol-roma-299/442639|url-status=dead}}</ref> Totti e përfundoi sezonin me si golashënuesi më i mirë i Romës me 10 gola, duke qënë hera e shtatë që ai ishte golashënuesi më i mirë i skuadrës.<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.it/en/news/fulltime_roma_v_palermo/|title=ROMA 1–2 PALERMO, FULLTIME No. 50|trans-title=Roma 1–2 Palermo, Koha e plotë Nr. 50|publisher=A.S. Roma|language=it|date=1 qershor 2015|accessdate=4 korrik 2015|archive-date=4 korrik 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150704224455/http://www.asroma.it/en/news/fulltime_roma_v_palermo/|url-status=dead}}</ref> ====2015–2017: Vitet e fundit si super zëvëndësim==== Në paraqitjen e dytë në ligë në [[2015–16 Serie A|sezonin 2015–16]], Totti shënoi golin e 300të me Romën në të gjitha kompedicionet në një barazim 2–2 kundër [[U.S. Sassuolo Calcio|Sassuolos]] më 20 shtator 2015.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2273554.html|title=Why do Roma fans love Francesco Totti?|trans-title=Pse tifozët e Romës e duan Tottin?|publisher=UEFA|language=en|first=Paolo|last=Menicucci|date=20 shtator 2015|accessdate=20 shtator 2015}}</ref> Më 26 shtator, një ditë para ditëlindjes së tij të 39të, ai pësoi një dëmtim në fitoren 5–1 ndaj [[Carpi F.C. 1909|Carpi]] që e la jashtë fushave të lojës për tre muaj.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/as-roma/story/2634474/roma-duo-francesco-totti-and-edin-dzeko-out-for-four-weeks|title=Roma duo Francesco Totti and Edin Dzeko sidelined for four weeks|trans-title=Dyshja Romës Totti dhe Edin Dzeko jashtë për katër javë|publisher=ESPN FC|language=en|date=27 shtator 2015|accessdate=27 shtator 2015}}</ref> Ai u rikthye në fushë si zëvëndësues në barazimin 1–1 kundër Milanit më 9 janar 2016,<ref>{{cite web|url=https://www.tsn.ca/ac-milan-draws-at-roma-1.420579|title=AC Milan draws at Roma|trans-title=AC Milan barazon në Romë|publisher=TSN|language=en|date=9 janar 2016|accessdate=11 janar 2016}}</ref> duke barazuar portierin [[Gianluca Pagliuca]] si lojtari i tretë me më shumë ndeshje në Serie A (592).<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/club/as-roma/104/blog/post/2783927/as-roma-second-half-capitulation-indicative-of-poor-season|title=AS Roma's second-half capitulation vs. Milan indicative of poor season so far|trans-title=Kapitullimi i Romës në pjesën e dytë kundër Milanit tregues i sezonit të dobët deri tani|publisher=ESPN FC|language=en|first=Terry|last=Daley|date=10 janar 2016|accessdate=11 janar 2016}}</ref> Më 21 shkurt 2016, Totti publikisht kritikoi trajnerin e rikthyer – dhe zëvëndësuesin e Rudi Garcias – Luciano Spalletti për minutazhin e pakët që trajneri i kishte dhënë që pas rikthimit nga dënimi. Pas kësaj ai nuk ishte pjesë e skuadrës në fitoren e Romës 5–0 kundër Palermos, një vendim që shkaktoi zemërim tek tifozët dhe mediat,<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/club/as-roma/104/blog/post/2812892/francesco-totti-faces-uncertain-roma-future|title=Francesco Totti faces uncertain Roma future after controversial comments|trans-title=Francesco Totti ballafaqon të ardhmen e paqartë tek Roma pas komenteve polemizuese|publisher=ESPN FC|language=en|first=Terry|last=Daley|date=22 shkurt 2016|accessdate=23 shkurt 2016}}</ref> kurse zërat për largimin e tij nga Roma në fund të sezonit pas skadimit të kontratës për shkak të minutazhit të pakët nën drejtimin e Spallettit filluan sërisht.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/723/serie-a/2016/02/20/20556722/totti-admits-he-is-considering-roma-exit|title=Totti admits he is considering Roma exit|trans-title=Totti pranon se po mendon largimin nga Roma|publisher=Goal.com|language=en|first=Jamie|last=Smith|date=20 shkurt 2016|accessdate=30 korrik 2016}}</ref> Më 8 mars, Totti hyri si zëvëndësues në vend të [[Stephan El Shaarawy]]t në ndeshjen e kthimit të raundit të 16-tave në [[2015–16 UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]] kundër Real Madridit, dhe u duartrokit nga i gjithë publiku në Stadiumin Santiago Bernabéu; Roma u mposht 2–0 dhe u eliminua nga kompedicioni me rezultatin e përgjithshëm 4–0.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/as-roma/story/2825492/roma-striker-francesco-totti-overwhelmed-by-bernabeu-ovation|title=Roma striker Francesco Totti overwhelmed by Bernabeu ovation|trans-title=Sulmuesi i Romës Francesco Totti i lumtur nga ovacioni i Bernabeut|publisher=ESPN FC|language=en|first=Ben|last=Gladwell|date=9 mars 2016|accessdate=9 mars 2016}}</ref> Më 20 prill, Totti hyri sërisht si zëvëndësues në minutën e 86të, me Romën që ishte në disavantazh të një gol ndaj Torinos, duke shënuar një dopietë; një gol në minutën e 87të kurse tjetri me penallti në minutën e 89të që i dha Romës fitoren 3–2.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.us/club/as-roma/104/blog/post/2855212/francesco-totti-rescues-roma-with-miracle-brace-vs-torino|title=Francesco Totti's late rescue gives Roma miracle win vs. Torino|trans-title=Shpëtimi i vonë nga Francesco Totti i jep Romës një fitore mrekullie kundër Torinos|publisher=ESPN FC|language=en|first=Terry|last=Daley|date=20 prill 2016|accessdate=21 prill 2016}}</ref> Duke shënuar golin e tij të 69të në Serie A nga pika e penalltisë, Totti parakaloi Roberto Baggion si lojtari me më shumë gola nga penalltia. Ky dygolësh e bëri Tottin edhe lojtarin më të vjetër që shënon dy gola në një ndeshje të Serie A, në moshën 39 vjeç, 6 muaj dhe 23 ditë, duke thyer rekordin e vendosur nga Silvio Piola (39 vjeç, 4 muaj dhe 2 ditë) me fanellën e [[Novara Calcio|Novarës]] në një ndeshje kundër ish ekipit të tij Lazio më 1 shkurt 1953.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Roma/08-05-2016/roma-chievo-record-totti-600-partite-in-a-zanetti-piola-giggs-maldini-costacurta-150540661176.shtml|title=Roma-Chievo, che ovazione per le 600 in A di Totti: ora punta Zanetti a 615|trans-title=Roma-Chievo, çfarë ovacioni për 600 paraqitjet e Tottit në Serie A: tani ai sheh Zanettin me 615|work=La Gazzetta dello Sport|language=en|first=Chiara|last=Zucchelli|date=8 maj 2016|accessdate=9 maj 2016}}</ref> Më 2 maj, Totti erdhi nga stoli dhe shënoi me një goditje dënimi për të ndihmuar Romën të përmbyste rezultatin dhe të merrte një fitore 3–2 ndaj [[Genoa C.F.C.|Genoas]]; ishte goli i tij i 21të nga goditjet e dënimit, duke bërë që të renditej i katërti sëbashku me Baggion, dhe mbrapa [[Alessandro Del Piero]]s, [[Andrea Pirlo]]s, and [[Siniša Mihajlović]]it në listën e lojtarëve që kanë shënuar më shumë gola në Serie A nga goditjet e dënimit. Gjithashtu, në pesë ndeshjet e fundit që Totti kishte luajtur si zëvëndësues, ai kishte shënuar katër gola dhe kishte dhënë një asist.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/83762/serie-week-36-did-you-know|title=Serie A Week 36: Did You Know?|trans-title=Serie A Java 36: A e dinit?|publisher=Football Italia|language=en|first=Susy|last=Campanale|date=3 maj 2016|accessdate=3 maj 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/italian-serie-a/match/431915/genoa-as-roma/report|title=Francesco Totti helps Roma rally to victory at Genoa|trans-title=Francesco Totti ndihmon Romën të shkoj te fitorja në Genoa|publisher=ESPN FC|language=en|date=2 maj 2016|accessdate=3 maj 2016}}</ref> Më 8 maj, Totti erdhi sërisht nga stoli për të asistuar golin e tretë të Romës në fitoren 3–0 kundër Chievos në ndeshjen e tij të 600të në Serie A, duke u bërë lojtari i tretë në histori që e arrin këtë shifër.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2016/may/08/francesco-totti-serie-a-roma-chievo|title=Francesco Totti makes 600th Serie A appearance as Roma beat Chievo 3–0|trans-title=Francesco Totti bën paraqitjen e 600të në Serie A me Romën që mposht Chievon 3–0|publisher=The Guardian|language=en|date=8 maj 2016|accessdate=9 maj 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thescore.com/news/1023086|title=Francesco Totti records 600th Serie A appearance|trans-title=Francesco Totti shënon paraqitjen e 600të në Serie A|publisher=The Score|language=en|first=Carlo|last=Campo|date=8 maj 2016|accessdate=9 maj 2016}}</ref> Gjithsej, ai zhvilloi vetëm 13 paraqitje në kampionat gjatë sezonit duke shënuar katër gola, të gjithë në gjashtë ndeshjet e fundit të cilat ai i luajti të gjitha si zëvëndësues.<ref name="kontrata-finale">{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/36473471|title=Francesco Totti: Roma legend signs final contract with his only club|trans-title=Francesco Totti: Legjenda e Romës firmos kontratën e fundit me klubin e tij të vetëm|publisher=BBC Sport|language=en|date=7 qershor 2016|accessdate=7 qershor 2016}}</ref> Më 7 qershor, Totti rinovoi kontratën e tij edhe me një vit dhe deklaroi se do të tërhiqej pas përfundimit të [[2016–17 Serie A|sezonit 2016–17]];<ref name="kontrata-finale"/><ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/85510/confirmed-totti-renews-roma|title=Confirmed: Totti renews with Roma|trans-title=Konfirmohet: Totti rinovon me Romën|publisher=Football Italia|language=en|date=7 qershor 2016|accessdate=7 qershor 2016}}</ref> ai gjithashtu zbuloi se kishte firmosur një kontratë gjashtë-vjeçare si drejtor sportiv i Romës, rol që do ta merrte pas përfundimit të sezonit të tij të fundit si futbollist.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/85513/totti-%E2%80%98i%E2%80%99ll-be-technical-director%E2%80%99|title=Totti: 'I'll be technical director'|trans-title=Totti "Do të bëhem drejtor sportiv"|publisher=Football Italia|language=en|date=7 qershor 2016|accessdate=7 qershor 2016}}</ref> Në paraqitjen e tij të parë në [[2016–17 Serie A|sezonit 2016–17]] kundër Sampdorias më 11 shtator, Totti u bë lojtari i dytë pas [[Paolo Maldini]]t që luan 25 sezone rresht në Serie A, duke barazuar rekordin e tij. Me Romën që po humbiste 2–1 në pjesën e parë, Totti hyri në pjesën e dytë dhe dhuroi asistin e golit të barazimit të përkohshëm të [[Edin Džeko]]s, përpara se të shënonte një penallti vetë në minutat shtesë për t'i dhënë skuadrës një fitore 3–2 në shtëpi; ky gol do të thoshte që Totti kishte shënuar të pakten një herë në 23 sezone rresht në karrierë.<ref>{{cite web|url=http://www.fourfourtwo.com/news/totti-scores-last-gasp-winner-after-weather-delay|title=Totti scores last-gasp winner after weather delay|trans-title=Totti shënon golin e fitores në fundt pas vonesës nga moti|publisher=FourFourTwo|language=en|date=11 shtator 2016|accessdate=12 shtator 2016}}</ref> Më 25 shtator, ai shënoi golin e 250të në Serie A nga penalltia në humbjen 3–1 jashtë fushe kundër Torinos, vetëm dy ditë para ditëlindjes së tij të 40të.<ref>{{cite web|url=http://www.beinsports.com/au/football/video/totti-reaches-250-serie-a-goals-in-roma-defea/341769|title=Totti reaches 250 Serie A goals in Roma defeat|trans-title=Totti arrin 250 gola në Serie A në humbjen e Romës|publisher=beIN SPORTS|language=en|date=25 shtator 2016|accessdate=2 tetor 2016}}</ref> Në ndeshjen e parë si titullar dy ditë pas ditëlindjes së tij të 40të, më 29 shtator, Totti u vlerësua për performancën dhe jetëgjatësinë e tij në fitoren 4–0 kundër [[FC Astra Giurgiu|Astra Giurgiu]] në [[2016–17 UEFA Liga e Evropës|Ligën e Evropës]]; ai luajti 90 minuta, dhuroi dy asista, dhe gjithashtu u përfshi edhe në aksionin që solli golin e tretë.<ref>{{cite web|url=http://www.foxsports.com/soccer/story/francesco-totti-will-never-age-grabs-two-assists-for-roma-in-europa-league-092916|title=Francesco Totti will never age, grabs two assists for Roma in Europa League|trans-title=Francesco Totti nuk do plaket kurrë, dhuron dy asista për Romën në Ligën e Europës|publisher=Fox Sports|language=en|first=Aaron|last=West|date=29 shtator 2016|accessdate=2 tetor 2016}}</ref> Më 20 tetor, Totti zhvilloi paraqitjen e tij të 100të në kompedicionet e UEFA-s, duke dhënë dy asista të tjerë në barazimin 3–3 ndaj [[FK Austria Wien|Austria Wien]] sërisht në Ligën e Evropës.<ref>{{cite web|url=http://www.beinsports.com/au/football/video/wily-kayode-spoils-totti-milestone/356433|title=Wily Kayode spoils Totti milestone|trans-title=Wily Kayode prish arritjen e Tottit|publisher=beIN SPORTS|language=en|date=20 tetor 2016|accessdate=21 tetor 2016}}</ref> Në fund të tetorit, ai pësoi një dëmtim në muskulin e kofshës së majtë gjatë një seance stërvitore, që e mbajti jashtë fushave të lojës për një kohë të papërcaktuar.<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/en/news/roma-official-injured-francesco-totti-to-skip-empoli-clash-36183|title=Roma, official: injured Francesco Totti to skip Empoli clash|trans-title=Roma, zyrtare: i dëmtuari Francesco Totti nuk do të luajë në përballjen me Empolin|publisher=CalcioMercato.com|language=en|date=29 tetor 2016|accessdate=17 tetor 2016|archive-date=18 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118042032/http://www.calciomercato.com/en/news/roma-official-injured-francesco-totti-to-skip-empoli-clash-36183|url-status=dead}}</ref> Ai u rikthye nga dëmtimi më 27 nëntor duke luajtur si zëvëndësues në fitoren 3–2 në shtëpi kundër [[Delfino Pescara 1936|Pescarës]].<ref>{{cite news|url=http://it.ibtimes.com/roma-pescara-3-2-dzeko-perotti-giallorossi-vincono-ma-fatica-video-1476361|archive-url=https://web.archive.org/web/20161201015813/http://it.ibtimes.com/roma-pescara-3-2-dzeko-perotti-giallorossi-vincono-ma-fatica-video-1476361|archive-date=1 dhjetor 2016|title=Roma-Pescara 3-2: Dzeko-Perotti giallorossi vincono ma a fatica [VIDEO]|trans-title=Roma-Pescara 3-2: Dzeko-Perroti verdhekuqtë fitojnë por e lodhshme [Video]|publisher=International Business Times|author=Marco =Iorio|language=it|date=27 dhjetor 2016|accessdate=15 dhjetor 2017|url-status=dead}}</ref> Më 1 shkurt 2017, Totti shënoi një gol vendimtar me penallti në minutën e 97të në fitoren 2–1 kundër Cesenës në çerek-finalet e [[2016–17 Coppa Italia|Coppa Italias]]; kjo fitore i lejoi Romës të shkonte në gjysëm-finalet e turnamentit.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/97795/coppa-totti-penalty-fells-cesena|title=Coppa: Totti penalty fells Cesena|trans-title=Coppa: Penalltia e Tottit rrëzon Cesenën|publisher=Football Italia|language=en|accessdate=2 shkurt 2017|date=1 shkurt 2017}}</ref> Më 15 prill, Totti luajti si zëvëndësues në barazimin 1–1 kundër Atalantës duke zhvilluar kështu paraqitjen e 615të në Serie A, duke barazuar argjentinasin [[Javier Zanetti]] si lojtari i tretë me më shumë ndeshje në të gjitha kohërat.<ref name="La Top 10 in Serie A">{{cite web|url=http://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2458711.html|title=Totti fa 615, agganciato Zanetti|trans-title=Totti bën 615, barazon Zanettin|publisher=UEFA.com|language=it|date=16 prill 2017|accessdate=17 prill 2017}}</ref> Më 28 maj, Totti zhvilloi ndeshjen e tij të fundit për Romën në fitoren 3–2 në shtëpi kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]], duke hyrë si zëvëndësues në minutën e 54të në vend të [[Mohamed Salah]] duke marrë duartrokitje nga të gjithë tifozët.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/40036023|title=Roma 3–2 Genoa|publisher=BBC Sport|language=en|date=28 maj 2017|accessdate=28 maj 2017}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== ===Vitet e hershme=== Karriera ndërkombëtare e Tottit filloi me ekipet e moshave ku ai luajti në disa turnamente të FIFA-s dhe UEFA-s. Me [[Kombëtarja italiane u-16 e futbollit|Italinë U16]], nën drejtimin e trajnerit Sergio Vatta, Totti arriti finalen e [[1993 UEFA Kampionati Evropian nën-16 i Futbollit|UEFA Kampionatit Evropian nën-16 të Futbollit]] në vitin 1993 në Turqi; Italia u mposht nga [[Kombëtarja polake nën-16 e futbollit|Polonia]] me Tottin që nuk luajti për shkak pezullimi.<ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1993/05/08/ragazzini-di-vatta-al-traguardo.html|title=I RAGAZZINI DI VATTA AL TRAGUARDO|trans-title=Djemtë e Vattas janë në vijën e finishit|publisher=la Repubblica|language=it|date=8 maj 1993|accessdate=5 maj 2015}}</ref> Katër muaj më vonë, Totti luajti në [[1993 FIFA nën-17 Kampionati Botëror|Kupën e Botës nën-17]] që u zhvillua në Japoni dhe shënoi golin e vetëm të ekipit të tij që u eliminua në fazën e grupeve.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/u17worldcup/japan1993/matches/round=191564/match=31280/index.html|title=FIFA U-17 World Championship Japan 1993|trans-title=1993 FIFA U-17 Kampionati Botëror Japoni 1993|publisher=FIFA|language=en|date=22 gusht 1993|accessdate=19 qershor 2015}}</ref> Totti gjithashtu shënoi në humbjen e Italisë 4–1 kundër [[Kombëtarja spanjolle nën-19 e futbollit|Spanjës nën-19]] në finalen e [[UEFA Kampionati Evropian nën-19 i Futbollit|UEFA Kampionatit Evropian nën-18 të Futbollit]], në korrik 1995.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/1995/luglio/23/Europei_Under_Italia_seconda_co_0_9507231784.shtml|title=Europei Under 18. l' Italia e' seconda|trans-title=Europiani nën-18, Italia e dyta|publisher=Corriere della Sera|language=it|date=23 korrik 1995|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Ai në fund fitoi [[UEFA Kampionati Evropian nën-21 i Futbollit|UEFA Kampionatin Evropian nën-21]] me [[Kombëtarja italiane nën-21 e futbollit|Italinë]] në vitin [[1996 UEFA Kampionati Evropian nën-21 i Futbollit|1996]] nën drejtimin e trajnerit [[Cesare Maldini]]; në finale, ai shënoi golin e parë në barazimin 1–1 ndaj [[Kombëtarja spanjolle nën-21 e futbollit|Spanjës]], me Italinë që në fund fitoi nga penalltitë.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/1996/giugno/01/Piccola_Italia_tre_volte_grande_co_0_96060111372.shtml|title=La Piccola Italia tre volte grande|publisher=Corriere della Sera|language=it|last1=Toti|first1=Giuseppe|date=1 qershor 1996|accessdate=29 janar 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/under21/season=1996/overview/index.html|title=1996: Totti on top for Italy|trans-title=1996: Totti në krye të Italisë|publisher=UEFA|language=en|date=1 qershor 1996|accessdate=5 tetor 2017}}</ref> Një vit më vonë, Totti luajti një rol vendimtar në skuadrës italiane duke i ndihmuar të fitojnë [[1997 Lojërat Mesdhetare]], që u majtën në shtëpi, duke shënuar dy herë gjatë turnamentit.<ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1997/06/26/bari-gran-finale-con-oro.html|title=BARI, GRAN FINALE CON L' ORO|trans-title=Bari, finale e madhe me të artën|publisher=la Repubblica|language=it|last1=Chiusano|first1=Mattia|date=26 qershor 1997|accessdate=29 janar 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/1997/giugno/26/Ventola_profeta_patria_co_0_97062615256.shtml|title=Ventola fa il profeta in patria|trans-title=Ventola bën profetin në atdheun e tij|publisher=Corriere della Sera|language=it|last1=Vulpio|first1=Carlo|date=26 qershor 1997|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Për shkak të kontributit të tij në këto turnamente, Totti u përfshi në skuadrën e ëndërrave të të gjitha kohërave të Kampionatit Evropian nën-21.<ref name="UEFA">{{cite web|url=http://www.uefa.com/under21/news/newsid=2256143.html|title=Our all-time Under-21 EURO dream team|trans-title=Skuadra jonë e ëndërrave e të gjitha kohërave nën-21|publisher=UEFA|language=en|date=17 qershor 2015|accessdate=19 qershor 2015}}</ref> Pasi luajti me ekipet e moshave, Totti luajti ndeshjen e parë në kombëtaren e të rriturve kur trajneri i sapopunësuar [[Dino Zoff]] e aktivizioni në fitoren 2–0 ndaj [[Kombëtarja zvicerane e futbollit|Zvicrës]] më 10 tetor 1998 për [[Kualifikueset e UEFA Euro 2000|kualifikueset e UEFA Euro 2000]].<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/2007/luglio/21/Grande_con_Zoff_Lippi_Trap_co_9_070721127.shtml|title=Grande con Zoff e Lippi Trap stravedeva per lui|trans-title=Shumë mirë me Zoff kurse Lippi e don atë|publisher=Corriere dello Sport|language=it|last1=Monti|first1=Fabio|date=21 korrik 2007|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Goli i parë me kombëtaren erdhi më 26 prill 2000 në fitoren 2–0 në miqësore kundër [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalisë]] në Reggio Calabria.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2000/aprile/27/Finalmente_gioco_ga_0_00042713617.shtml|title=Finalmente un po' di gioco|trans-title=Më në fund pak lojë|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=27 prill 2000|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Dopieta e parë për Italinë erdhi gjatë një ndeshjeje [[Kualifikueset e 2006 FIFA Kupës së Botës|kualifikuese të Kupës së Botës 2006]] kundër [[Kombëtarja bjelloruse e futbollit|Bjellorusisë]] që u mbyll me një fitore 4–3 më 13 tetor 2004.<ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2004/10/14/qualificazioni-mondiali.119qualificazioni.html|title=Qualificazioni mondiali|trans-title=Kualifikueset e botërorit|publisher=la Repubblica|language=it|last1=Curro'|first1=Enrico|date=14 tetor 2004|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Gjithsej, Totti zhvilloi 58 paraqitje për kombëtaren nga viti 1998 e deri në vitin 2006, duke shënuar nëntë gola dhe duke dhënë 24 asiste.<ref name="gazzetta.it">{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/Primo_Piano/2007/07_Luglio/20/totti.shtml|title=Totti: "Nazionale addio La priorità è la Roma"|trans-title=Totti" Mirupafshim kombëtare, Roma është përparësia"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=20 korrik 2007|accessdate=29 janar 2015}}</ref><ref name="Nazionale in cifre: Totti, Francesco">{{cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/nazionali-in-cifre/dettaglio-convocato/?calciatoreId=43333&squadraId=12|title=Nazionale in cifre: Totti, Francesco|trans-title=Kombëtarja në shifra: Francesco Totti|publisher=FIGC|language=it|accessdate=24 prill 2015}}</ref> ===Euro 2000=== [[Skeda:Totti Euro 2000.jpg|parapamje|djathtas|Totti (djathtas) duke festuar me shokun e skuadrës [[Alessandro Del Piero]] në [[UEFA Euro 2000|Euro 2000]]. Performancat e Tottit gjatë turnamentit u shpërblyen me fanellën me numrin 10 të Italisë.]] Italia shkoi në [[UEFA Euro 2000|Euro 2000]] me një Totti në formë të shkëlqyer. Gjithsej, ai shënoi dy gola dhe dhuroi një asist gjatë turnamentit.<ref>{{cite web|title=Euro 2000 Goals & Assists|trans-title=Euro 2000 golat & asistet|url=http://soccer-europe.com/Archives/EuropeanChampionships/Euro2000/Data/Performers.html|publisher=Soccer Europe|language=en|accessdate=12 janar 2015}}</ref> Goli i tij i parë i turnamentit erdhi kundër një nga vendeve organizatore [[Kombëtarja belge e futbollit|Belgjikës]] në raundin e parë; Totti shënoi me kokë falë një goditje dënimi të ekzekutuar nga [[Demetrio Albertini]].<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/camp_europeo/partita2/partita2/partita2.html|title=L'Italia non si ferma Totti illumina, chiude Fiore|trans-title=Italia nuk ndalet, Totti e ndez, Fiore e mbyll|publisher=la Repubblica|language=it|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Ai u shpall lojtari i ndeshjes.<ref>{{cite news|url=http://www.euro2000.org/en/tournament/matchcomment/0,1074,9668,00.html|title=Italy defence the deciding factor|trans-title=Mbrojtja e Italisë faktori vendimtar|publisher=UEFA|language=en|date=14 qershor 2000|accessdate=30 qershor 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20010308171934/http://www.euro2000.org/en/tournament/matchcomment/0,1074,9668,00.html|archivedate=8 mars 2001|url-status=dead}}</ref> Goli i dytë në turnamentit erdhi kundër [[Kombëtarja rumune e futbollit|Rumanisë]] në çerek-finale; goli erdhi nga një gjuajtje e saktë pas një asisti të [[Stefano Fiore]]s.<ref>{{cite web|url=http://www2.raisport.rai.it/news/eventi/euro2000/200006/24/3955184b02c4f/|title=Euro 2000: Italia-Romania (2–0)&nbsp;– Azzurri in semifinale|trans-title=Euro 2000: Itali-Rumani (2–0) – Të kaltrit në gjysëmfinale|publisher=Rai Sport|language=it|date=24 qershor 2000|accessdate=29 janar 2015|archive-date=12 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181112223504/http://www2.raisport.rai.it/news/eventi/euro2000/200006/24/3955184b02c4f/|url-status=dead}}</ref> Në fitoren e Italisë në gjysëm-finale nga penalltitë kundër vendit tjetër organizator [[Kombëtarja hollandeze e futbollit|Holandës]], Totti me vetëbesim goditi me parrabël duke mposhtur [[Edwin van der Sar]], duke bërë që ky gol i tij të konsiderohej si një nga "momentet magjike" të turnamentit.<ref name="Mo je faccio er cucchiaio">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2005/j/sezioni/sport/calcio/librototti/librototti/librototti.html|title="Mo je faccio er cucchiaio" Totti sta scrivendo un nuovo libro|trans-title=Totti po shkruan një libër të ri|publisher=la Repubblica|language=it|date=29 tetor 2005|accessdate=29 janar 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thefreelibrary.com/Football%3A+10+MAGIC+MOMENTS+FROM+EURO+2000.-a063104967|title=Football: 10 MAGIC MOMENTS FROM EURO 2000.|trans-title=Futboll: 10 momente magjike nga Euro 2000|publisher=The Free Library|language=en|date=4 korrik 2000|accessdate=28 dhjetor 2011}}</ref> Pavarësisht se Italia u mposht në [[Finalja e UEFA Euro 2000|finale]] nga [[1998 FIFA Kupa e Botës|kampionët e botës në fuqi]] [[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]] 2–1 në kohën shtesë, Totti u shpall lojtari i ndeshjes, dhe nisi aksionin që solli golin e [[Marco Delvecchio]]s; Totti pasoi me takë në të djathtë te [[Gianluca Pessotto]] i cili ishte i pambrojtur, duke i dhënë këtij të fundit hapsirë për të krosuar në zonë ku Delvecchio shënoi.<ref>{{cite web|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Sport/europei-nella-storia/europei-nella-storia-2000.shtml?uuid=9c1964f2-313d-11dd-9186-00000e251029&DocRulesView=Libero|title=2000, Italia battuta in finale. L'Europeo alla Francia|trans-title=2000, Italia mposhtet në finale. Europiani i Francës|publisher=Il Sole 24 Ore|language=it|accessdate=29 janar 2015}}</ref><ref name="profile">{{cite web|url=http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=15895/profile/index.html|title=Francesco Totti|publisher=UEFA|language=en|accessdate=31 maj 2011}}</ref> Më vonë, gjatë pjesës së dytë të ndeshjes, Totti krijoi dy mundësi për gol për Alessandro Del Pieron, por sulmuesi i Juventusit nuk i finalizoi dot.<ref>{{cite web|url=http://it.uefa.com/uefaeuro/season=2000/matches/round=1461/match=65299/postmatch/report/index.html|title=Gol d'oro per Trezeguet e la Francia|trans-title=Goli i artë për Trezeguet dhe Francën|publisher=UEFA|language=it|date=6 tetor 2003|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Totti ishte një nga 22 lojtarët e përzgjedhur për [[UEFA Euro 2000#UEFA Skaudra e Turnamentit|Skuadrën e Turnamentit]] falë performancave të tij.<ref>{{cite web|url=http://rivistasportiva.com/rubriche/item/1282-la-storia-degli-europei-2000-francia-italia-e-il-golden-gol|title=Storia degli Europei: 2000, Francia Italia e il golden gol|trans-title=Historia e Europianit: 2000, Franca Italia dhe goli i artë|publisher=Rivista Sportiva|language=it|accessdate=29 janar 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141031211437/http://rivistasportiva.com/rubriche/item/1282-la-storia-degli-europei-2000-francia-italia-e-il-golden-gol|archivedate=31 tetor 2014|df=dmy-all}}</ref> ===Kupa e Botës 2002=== Nga Totti pritej shumë në debutimin e tij në [[2002 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2002]] nën drejtimin e trajnerit [[Giovanni Trapattoni]], pas marrjes së numrit 10 dhe rolit si organizator i skuadrës.<ref>{{cite news|title=Totti: "Quell'arbitro era in malafede"|trans-title=Totti: "Kush gjyqtar ishte në besim të keq|url=http://www.repubblica.it/online/mondiali2002/totticorea/totticorea/totticorea.html|publisher=la Repubblica|language=it|date=18 qershor 2002|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Pavarësisht një fillimi të mbarë në turnamentin e zhvilluar në Japoni dhe Kore, ku Totti asistoi golin e [[Christian Vieri]]t në fitoren 2–0 kundër [[Kombëtarja ekuadoriane e futbollit|Ekuadorit]] në ndeshjen hapëse,<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/mondiali2002/itaecu/itaecu/itaecu.html|title=L'Italia parte bene Battuto l'Ecuador 2–0|trans-title=Italia e nis mbarë mposht Ekuadorin 2–0|publisher=la Repubblica|first=Massimo|last=Vincenzi|language=it|date=3 qershor 2002|accessdate=29 janar 2015}}</ref> zhgënjimi pasoi, me Tottin që dështoi të shënonte ose të ishte vendimtar gjatë pjesës tjetër të turnamentit. Pavarësisht se asistoi një tjetër gol të Vierit në humbjen polemizuese 2–1 ndaj [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacisë]] në ndeshjen e dytë të fazës së grupeve,<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/mondiali2002/filmcroazia/filmcroazia/filmcroazia.html|title=Il film: la cronaca di Italia-Croazia|trans-title=Filmi: kronika e Itali-Kroaci|publisher=la Repubblica|language=it|first=Dario|last=Olivero|date=8 qershor 2002|accessdate=29 janar 2015}}</ref> performancat e tij gjatë turnamentit u kritikuan nga mediat italiane, në veçanti dështimi i tij për të shënuar disa raste për gol në barazimin 1–1 kundër [[Kombëtarja meksikane e futbollit|Meksikës]] në ndeshjen e tretë të fazës së grupeve, me Italinë që siguroi një kualifikim të vështirë për në fazën me eliminim direkt.<ref>{{cite news|title=Totti, orgoglio di campione "Mi rifarò contro la Corea"|trans-title=Totti, krenaria e kampionit "Do të luftojë kundër Koresë"|url=http://www.repubblica.it/online/mondiali2002/francesco/francesco/francesco.html|publisher=la Repubblica|language=it|first=Massimo|last=Vincenzi|date=16 qershor 2002|accessdate=29 janar 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=Del Piero e l' Ecuador tengono a galla l' Italia|trans-title=Del Piero dhe Ekuadori mbajnë Italinë në det|url=http://archiviostorico.corriere.it/2002/giugno/14/Del_Piero_Ecuador_tengono_galla_co_0_02061410306.shtml|publisher=Il Corriere della Sera|language=it|date=14 qershor 2002|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Pavarësisht se asistoi golin e Vierit nga goditja e këndit në ndeshjen ndaj [[Kombëtarja koreanojugore e futbollit|Koresë së Jugut]] që u mbyll me një disfatë 2–1 në raundin e dytë,<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/diretta/online/coreita/|title=Corea del Sud-Italia 2–1|trans-title=Koreja e Jugut-Itali 2-1|publisher=la Repubblica|language=it|last1=Tonelli|first1=Matteo|date=18 qershor 2002|accessdate=29 janar 2015}}</ref> performanca e tij u kritikua sërisht,<ref>{{cite news|last1=Costa|first1=Alberto|title=Totti in fuga dalle barzellette "Voglio un anno da scudetto"|trans-title=Totti ikën nga shakaja "Dua një vit scudettoje"|url=http://archiviostorico.corriere.it/2002/settembre/12/Totti_fuga_dalle_barzellette_Voglio_co_0_0209129866.shtml|publisher=Corriere della Sera|language=it|accessdate=29 janar 2015}}</ref> në veçanti për kartonin e kuq të marrë në kohën shtesë pas dy të verdhëve, me të dytin që erdhi në formë polemizuese nga gjyqtari [[Byron Moreno]] për simulim.<ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2002/06/19/la-gara-choc.html|title=LA GARA CHOC|trans-title=Kronika e ndeshjes|publisher=la Repubblica|language=it|last1=Curro|first1=Enrico|date=19 qershor 2002|accessdate=29 janar 2015}}</ref> ===Euro 2004=== Nga Totti pritej sërisht të ishte vendimtar në turnamentin e rradhës madhor të Italisë, [[UEFA Euro 2004|Euro 2004]], megjithatë ai zhgënjeu sërisht pas një zënke me mesfushorin e [[Kombëtarja daneze e futbollit|Danimarkës]] [[Christian Poulsen]] në ndeshjen hapëse që përfundoi në barazim pa gola më 14 qershor.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/diretta/online/sport-calcio-tottiday/index.html|title=Il giorno di Totti|publisher=la Repubblica|trans-title=Dita e Tottit|language=it|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Për këtë incident Totti u dënua të mos luante deri në gjysëm-finale, por kjo gjë ishte e kotë pasi Italia u eliminua në fazën e grupeve pas një mbylljeje treshe me [[Kombëtarja suedeze e futbollit|Suedinë]] dhe Danimarkën (të treja kishin nga pesë pikë, por Italia u eliminua nga golavarazhi).<ref>{{cite web|url=http://www.storiedicalcio.altervista.org/europei_2004.html|title=La Storia dei Campionati Europei di Calcio&nbsp;– 2004: GRECIA|trans-title=Historia e Kampionatit Evropian të Futbollit – 2004: Greqia|publisher=Storie di Calcio|language=it|accessdate=29 janar 2015|archive-date=1 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161101011536/http://www.storiedicalcio.altervista.org/europei_2004.html|url-status=dead}}</ref> ===Kupa e Botës 2006=== [[Skeda:Italia Campione del Mondo.jpg|parapamje|djathtas|Totti (djathtas), [[Presidenti i Italisë]] [[Giorgio Napolitano]] dhe ekipi duke festuar fitoren në [[2006 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2006]].]] Pavarësisht problemeve me dëmtimet, Totti u rikuperua në kohë për t'ju bashkuar kombëtares në fitoren e tyre në turnamentin e [[2006 FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës 2006]]. Trajneri i ekipit [[Marcello Lippi]] shfaqi një besim të madhë për Tottin, duke i siguruar atij gjatë rikuperimit se vendi i tij në ekipin që do të luante në Kupën e Botës ishte i sigurtë, dhe duke i thënë gjithashtu që të përqëndrohej vetëm te rikuperimi. Ky besim i shfaqur nga trajneri e mbushi Tottin me dëshirë për të punuar më shumë dhe për t'u rikuperuar nga ajo që në fillim dukej si një dëmtim që do t'i jepte fund karrierës së tij dhe në fund ja doli mbanë të rikuperohej në kohë kundër të gjitha parashikimeve.<ref>{{cite news|title=Aspettando Godot, anche al Mondiale|trans-title=Duke pritur Godot, madje edhe në Botëror|url=http://www.gazzetta.it/Speciali/Mondiale_2006/Primo_Piano/2006/06_Giugno/22/godot.html|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=22 qershor 2006|accessdate=29 janar 2015}}</ref><ref name="Top of the World">{{cite web|url=http://www.football-italia.net/Francesco-Totti/Totti-Italy-World-Cup-2006|title=Top of the World|trans-title=Në maj të botës|publisher=Football Italia|language=en|author1=Giancarlo Rinaldi|accessdate=17 korrik 2017}}</ref> Totti në fund u emërua në listën e 23 lojtarëve nga trajneri Lippi për të luajtur në Botëror.<ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/2006/05/sezioni/sport/calcio/nazionale/conferenza-stampa-lippi/conferenza-stampa-lippi/conferenza-stampa-lippi.html|title=Lippi ha fiducia, nonostante tutto Convocato Buffon: "E' sereno"|trans-title=Lippi ka besim, pavarësisht gjithçkaje. Thirri Buffonin: "Është paqësore"|publisher=La Repubblica|language=it|date=15 maj 2006|accessdate=20 janar 2017}}</ref> Pavarësisht shqetësimeve në fillim rreth gjëndjes së tij fizike, Totti u bë një lojtar i rëndësishëm në ekipin e Lippit,<ref name="Top of the World"/><ref name="Cesare Prandelli can't afford to leave Totti"/> duke luajtur në të shtata ndeshjet e Italisë,<ref name="blitzquotidiano">{{cite web|url=http://www.blitzquotidiano.it/sport/italia-2006-campioni-del-mondo-grosso-jolly-cannavaro-buffon-voto-simpatia-75-1883864/|title=Home Sport Italia 2006: campioni del mondo. Grosso jolly, Cannavaro e Buffon muro: voto simpatia 7,5|trans-title=Home Sport Itali 2006: kampiona bote, Grosso xhol, Cannavaro dhe Buffon mur: votë e mirë 7,5|publisher=BlitzQuotidiano.it|language=it|author=Antonio Sansonetti|date=6 qershor 2014|accessdate=3 korrik 2016}}</ref> përfshirë edhe [[Finalja e 2006 FIFA Kupës së Botës|finalen]] fituese kundër Francës, të cilën Italia e fitoi me penallti, pavarësisht se Totti u zëvëndësua pas 61 minutash.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/4991652.stm|title=Italy 1–1 France (aet)|trans-title=Itali 1-1 Francë (pksh)|publisher=BBC Sport|language=en|author=Jonathan Stevenson|date=9 korrik 2006|accessdate=28 qershor 2012}}</ref> Totti luajti gjatë gjithë kohës në [[Gjermania|Gjermani]] me pllakëza metalike dhe vida në kyç që duhej të hiqeshin pas përfundimit të operacionit.<ref name="Top of the World"/><ref name="Cesare Prandelli can't afford to leave Totti">{{cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/features/why-cesare-prandelli-cant-afford-leave-totti-behind-brazil-summer|title=Why Cesare Prandelli can't afford to leave Totti behind for Brazil this summer|trans-title=Pse Cesare Prandelli nuk mund t'a lejë Tottin mbrapa për në Brazil këtë verë|publisher=FourFourTwo|language=en|author1=Richard Whittle|date=14 prill 2014|accessdate=17 korrik 2017}}</ref> Gjatë turnamentit Totti luajti zakonisht si mesfushor sulmues, para organizatorit Andrea Pirlo, dhe mbrapa sulmuesve [[Luca Toni]], [[Alberto Gilardino]], [[Vincenzo Iaquinta]] dhe [[Filippo Inzaghi]]; këto lojtarë mbështeteshin në aspektin mbrojtës nga [[Gennaro Gattuso]], [[Simone Perrotta]] dhe Daniele De Rossi në mesfushë.<ref name="blitzquotidiano"/> Totti e përfundoi turnamentin si asistuesi më i mirë sëbashku me Pirlon [[Juan Román Riquelme]]n, [[Bastian Schweinsteiger]]in dhe [[Luís Figo]]n (4).<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/28123120|title=World Cup 2014: Today at the tournament&nbsp;– day 23|trans-title=Kupa e Botës 2014: Sot në turnament – dita 23|publisher=BBC Sport|language=en|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Ai asistoi golin e Pirlos nga goditja e këndit në fitoren 2–0 kundër [[Kombëtarja ganeze e futbollit|Ganës]],<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/4852746.stm|title=Italy 2–0 Ghana|trans-title=Itali 2-0 Gana|publisher=BBC News|language=en|date=12 qershor 2006|accessdate=28 qershor 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.calcioblog.it/post/784/mondiali-2006-italia-2-ghana-0|title=Mondiali 2006: Italia 2 Ghana 0|trans-title=Botërori 2006: Itali 2 Gana 0|language=it|accessdate=29 janar 2015|archive-date=29 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150129183332/http://www.calcioblog.it/post/784/mondiali-2006-italia-2-ghana-0|url-status=dead}}</ref> golin e [[Marco Materazzi]]t nga goditja e këndit në fitoren tjetër 2–0 në ndeshjen e fundit të grupit kundër [[Kombëtarja çeke e futbollit|Republikës Çeke]],<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/speciale/2006/mondiali/dati/dirette/1596550.html|title=Rep. Ceca-Italia 0–2|trans-title=Rep. Çeke-Itali 0-2|work=la Repubblica|language=it|date=22 qershor 2006|accessdate=29 janar 2015}}</ref> dhe dy gola në fitoren 3–0 kundër [[Kombëtarja ukraine e futbollit|Ukrainës]] në çerek-finale; golin e parë të shënuar nga [[Gianluca Zambrotta]] dhe një nga dy golat e Luca Tonit.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/06/speciale/altri/2006mondialipartite/ucraina-italia/ucraina-italia.html|title=La difesa era perfetta, ora anche l'attacco Doppietta Toni, Ucraina sconfitta|trans-title=Mbrojtja ishte e përkryer, tani gjithashtu edhe sulmu Toni dopietë, Ukraina mposhtet|work=la Repubblica|language=it|date=30 qershor 2006|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Totti gjithashtu shënoi edhe një gol me penalltinë minutat shtesë në ndeshjen e raundit të 16-tave kundër [[Kombëtarja australiane e futbollit|Australisë]] duke i dhënë Italisë fitoren 1–0 më 26 qershor,<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/06/speciale/altri/2006mondialipartite/italia-australia/italia-australia.html|publisher=La Repubblica|title=Mondiali, l'Italia nei quarti Totti su rigore: vittoria al 95'|trans-title=Botërori, Italia në çerek-finale Totti nga penalltia: fitore në minutën e 95të|language=it|date=26 qershor 2006|accessdate=29 janar 2015}}</ref> dhe gjithashtu mori pjesë në aksionin e golit të Del Pieros në fitoren 2–0 kundër [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermanisë]] në gjysëm-finale, që lejoi Italinë të shkonte në finale.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2006/07/05/sports/05iht-wcitaly.2120840.html?pagewanted=all&_r=0|title=Italy 2, Germany 0: Jinx holds as Italians reach final&nbsp;– Sports&nbsp;– International Herald Tribune|trans-title=Itali 2, Gjermani 0: Tersi vazhdon me Italianët që arrijnë finalen|publisher=The New York Times|language=en|author=Roger Cohen|date=5 korrik 2006|accessdate=27 korrik 2016}}</ref> Gjatë turnamentit, Totti bëri 185 pasime dhe gjuajti 19 herë;<ref name="blitzquotidiano"/> si mirënjohje për një turnament të mirë, ai u zgjodh në Skuadrën All-Star.<ref>{{cite news|url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/news/newsid=31923.html#iazzurrii+prominent+all+star+team|title=Azzurri prominent in All Star Team|trans-title=Të kaltrit dominues në Skuadrës All-Star|publisher=FIFA.com|language=en|date=7 korrik 2006|accessdate=31 maj 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100614214225/http://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/news/newsid%3D31923.html#iazzurrii+prominent+all+star+team|archivedate=14 qershor 2010|df=dmy-all}}</ref> ===Pensionimi=== Totti shfaqi qëllimin e tij për t'u tërhequr nga kombëtarja pas Kupës së Botës 2006, por nuk mbajti një vendim zyrtar dhe qëndroi i pavendosur, dhe gjatë asaj kohe nuk u thirr në skuadër. Totti e bëri vendimin e tij zyrtar më 20 korrik 2007, në fillim të [[2007–08 Serie A|sezonit 2007–08]], për shkak të problemeve fizike,<ref>{{cite news|url=http://www.corriere.it/Primo_Piano/Sport/2007/07_Luglio/20/totti_lascia_nazionale.shtml|title=Totti dice addio alla Nazionale|trans-title=Totti i thotë lamtumirë kombëtares|publisher=Corriere della Sera|language=it|date=20 korrik 2007|accessdate=29 janar 2015}}</ref> dhe qëillimit të tij për t'u përqëndruar vetëm te Roma.<ref name="gazzetta.it"/> Trajneri i Italisë në atë kohë, [[Roberto Donadoni]], u përpoq të binde Tottin për t'u rikthyer për kualifikueset e [[UEFA Euro 2008|Euro 2008]] por nuk ja doli mbanë.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/6908413.stm|title=Totti ends international career|trans-title=Totti i jep fund karrierës ndërkombëtare|publisher=BBC Sport|language=en|date=20 korrik 2007|accessdate=1 qershor 2012}}</ref> Pas rikthimit të Marcello Lippit si trajner i kombëtares pas mbarimit të Euro 2008, Totti lajmëroi se do të luante në [[2010 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2010]] në Afrikën e Jugut nëse do të thirrej;<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/02-01-2010/totti-apertura-mondiale-602515730259.shtml|title=Totti, apertura Mondiale "Se Lippi chiama dico sì"|trans-title=Totti, i hapur rreth Botërorit "Nëse Lippi më thërret i them po"|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=2 janar 2010|accessdate=29 janar 2015}}</ref> megjithatë, nuk kishte asnjë deklaratë zyrtare nga Totti ose Lippi për një rikthim të mundshëm.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2009/oct/13/francesco-totti-return-italy|title=Francesco Totti considers Italy comeback|trans-title=Francesco Totti mendon rikthimin me Italinë|publisher=The Guardian|language=en|date=13 tetor 2009|accessdate=13 korrik 2014}}</ref> Totti megjithatë nuk ishte pjesë e listës finale prej 23 lojtarësh për finalet e turnamentit. Italia u eliminua që në fazën e grupeve, duke dështuar të fitonte ndonjë ndeshje, duke e mbyllur grupin në vendin e fundit, duke regjistuar performancën e tyre më negative në një Botëror. [[Diego Maradona]] dhe ish shokët e kombëtares [[Fabio Cannavaro]] dhe [[Gianluigi Buffon]] thanë se një nga arsyjet e eliminimit të shpejtë të Italisë ishte mungesa e lojtarëve krijues si Totti në skuadër.<ref>{{cite web|url=http://www.forzaroma.info/2010/06/26/maradonaqlitalia-eliminata-mi-dispiace-ma-ci-voleva-uno-come-tottiq-21779/27549|title=Maradona:"L'Italia eliminata? Mi dispiace, ma ci voleva uno come Totti&nbsp;..."|trans-title=Maradona: "Italia e eliminuar? Më vjen keq, ata duhej të merrnin një si Totti..."|publisher=Forzaroma.info|language=it|date=26 qershor 2010|accessdate=13 korrik 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714192852/http://www.forzaroma.info/2010/06/26/maradonaqlitalia-eliminata-mi-dispiace-ma-ci-voleva-uno-come-tottiq-21779/27549|archivedate=14 korrik 2014|df=dmy-all}}</ref> Në mars 2013, pasuesi i Lippit në kombëtare, [[Cesare Prandelli]], tha se do ta konsideronte Tottin për në skuadrën që do të luante në [[2014 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2014]].<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Mondiali/26-03-2014/mondiale-prandelli-balotelli-ascolta-seedorf-tira-fuori-tue-emozioni-80316055172.shtml|title=Mondiale, Prandelli: "Cassano e Totti? Porte aperte in Nazionale"|trans-title=Botërori, Prandelli: "Cassano dhe Totti? Dyert e hapura në kombëtare"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=26 mars 2014|accessdate=29 janar 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://gazzettadireggio.gelocal.it/sport/2013/10/08/news/prandelli-oggi-porterei-totti-ai-mondiali-1.7890792|title=Prandelli: "Oggi porterei Totti ai Mondiali"|trans-title=Prandelli: "Sot e merrja Tottin në Botëror"|publisher=La Gazzetta di Reggio|language=it|date=8 tetor 2013|accessdate=29 janar 2015|archive-date=11 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150511025140/http://gazzettadireggio.gelocal.it/sport/2013/10/08/news/prandelli-oggi-porterei-totti-ai-mondiali-1.7890792|url-status=dead}}</ref> Në tetor 2013, Prandelli tha: "Totti është në një formë fantastike. Gjëndja e tij tani të bën të reflektosh. Nëse Kupa e Botës do të ishte afër, nuk do të kisha dyshime dhe absolutisht do ta thirrja. Por neve do të vlerësojmë gjëndjen e lojtarit një muaj para fillimit të Kupës së Botës."<ref>{{cite news|url=https://theworldgame.sbs.com.au/totti-still-in-prandelli-s-thoughts|title=Totti still in Prandelli's thoughts|trans-title=Totti ende në mendimet e Prandellit|publisher=SBS|language=en|date=8 tetor 2013|accessdate=11 dhjetor 2017}}</ref> Megjithatë, kur koha erdhi për të emëruar listën e 23 lojtarëve, trajneri nuk e përfshiu kapitenin e Romës, duke preferuar të përqëndrohej tek lojtarët e rinjë.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/15-05-2014/prandelli-intervista-esclusiva-forum-totti-rossi-cassano-balotelli-berlusconi-immobile-80680254974.shtml|title=Prandelli: "Italia da finale. Totti? Ci avevo pensato, Immobile come Pablito"|trans-title=Prandelli: "Italia nga finalja. Totti? Kisha menduar për këtë, Immobile si Pablito"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|first1=Andrea|last1=Elefante|first2=Sebastiano|last2=Vernazza|date=16 mars 2014|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Disa në media e kritikuan këtë vendim, përfshirë edhe ish lojtarin e kombëtares braziliane [[Cafu]], i cili kishte qënë edhe shok i Tottit tek Roma, i cili zbuloi se do t'i kishte pëlqyer të shihte Tottin të garonte me Italinë në Kupën e Botës në Brazil, duke shtuar se preferonte kapitenin e Romës para [[Cristiano Ronaldo]]s dhe [[Lionel Messi]]t.<ref>{{cite web|url=http://forzaitalianfootball.com/2014/06/cafu-messi-or-ronaldo-i-say-totti/|title=Cafu: Messi Or Ronaldo? I Say Totti|trans-title=Cafu: Messi ose Ronaldo? Un them Totti|publisher=Forza Italian Football|language=en|date=20 qershor 2014|accessdate=13 korrik 2014}}</ref> Pa Tottin, Italia u eliminua në fazën e grupeve për të dytën edicion rresht, duke përfunduar këtë herë në vendin e tretë.<ref>{{cite web|url=http://globalnews.ca/news/1413275/world-cup-italy-bounced-from-world-cup-in-1-0-loss-to-uruguay/|title=WORLD CUP: Italy bounced from World Cup in 1–0 loss to Uruguay|trans-title=Kupa e Botës: Italia kërcen nga Kupa e Botës me një humbje 1–0 ndaj Uruguajit|publisher=Global News|language=en|date=24 qershor 2014|accessdate=13 korrik 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.corrieredellosport.it/foto/calcio/mondiali_2014/girone-d/italia/2014/06/24-91707_3/Italia+fuori+dal+Mondiale%3A+il+web+rimpiange+Totti|title=Italia fuori dal Mondiale: il web rimpiange Totti|trans-title=Italia jashtë Botërorit: web-i keqardhje për Tottin|publisher=Corriere dello Sport|language=it|date=24 qershor 2014|accessdate=13 korrik 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714174652/http://www.corrieredellosport.it/foto/calcio/mondiali_2014/girone-d/italia/2014/06/24-91707_3/Italia+fuori+dal+Mondiale%3A+il+web+rimpiange+Totti|archivedate=14 korrik 2014|df=dmy-all|url-status=dead}}</ref> Në maj 2016, disa dëmtime në ekipin e Italisë, si dhe mundësitë e pakta në sulm dhe forma e mirë e Tottit si zëvëndësues për Romën, bënë që disa media të thirrnin trajnerin [[Antonio Conte]] për të grrumbulluar Tottin si zëvëndësues në skuadrën që do të luante në [[UEFA Euro 2016|Euro 2016]]; megjithatë, ai u la jashtë sërisht në listën paraprake prej 30 lojtarësh për turnamentin.<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/en/news/should-totti-go-to-euro-2016-vote-now-653726|title=Should Totti go to Euro 2016? VOTE NOW!|trans-title=A duhet të shkojë Totti në Euro 2016? Votoni tani!|publisher=Calciomercato.com|language=en|date=3 maj 2016|accessdate=9 maj 2016|archive-date=1 dhjetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201034734/http://www.calciomercato.com/en/news/should-totti-go-to-euro-2016-vote-now-653726|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2016/05/30/italy-euro-2016-squad/|title=Italy Euro 2016 squad|trans-title=Skuadra e Italisë për Euro 2016|work=The Daily Telegraph|language=en|date=1 qershor 2016|accessdate=1 qershor 2016}}</ref> ==Profili i lojtarit== {{Quote box|width=28%|align=djathtas|quote="Një lojtar i madh! Çfarë fenomeni!"|source=— Komenti i [[Lionel Messi]]t pas përvjetorit të 50të të [[Trofeu Joan Gamper|Trofeut Joan Gamer]], ndërmjet Barcelonës dhe Romës.<ref>{{cite news|url=http://www.weloba.com/messi-to-totti-what-a-phenomenon|title=Messi to Totti: "What a phenomenon"|trans-title=Messi për Tottin: "Çfarë fenomeni"|publisher=Weloba.com|language=en|date=6 gusht 2015|accessdate=8 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20180909035754/http://www.weloba.com/messi-to-totti-what-a-phenomenon|archive-date=9 shtator 2018|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Messi, omaggio a Totti su Instagram: "Un grande, che fenomeno"|trans-title=Messi, nderim Tottit nga Instagrami: "Një lojtar i madh! Çfarë fenomeni"|url=http://www.repubblica.it/sport/2015/08/06/foto/messi_foto_con_totti_un_grande_che_fenomeno_-120509283/1/#1|publisher=la Repubblica|language=it|date=6 gusht 2015|accessdate=8 shtator 2015}}</ref><ref>{{cite news|title=Messi sobre Totti: "¡Qué fenómeno!"|trans-title=Messi për Tottin: "¡Çfarë fenomeni!"|url=http://www.directvsports.net/noticias/article/uuid/11yqm3wxi0q9o1dyv8a0cy6qvz/messi-sobre-totti-que-fenomeno|publisher=DIRECTV sports|language=es|date=6 gusht 2015|accessdate=8 shtator 2015|archive-date=2 tetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002175846/http://www.directvsports.net/noticias/article/uuid/11yqm3wxi0q9o1dyv8a0cy6qvz/messi-sobre-totti-que-fenomeno|url-status=dead}}</ref>}} {{Quote box|width=28%|align=djathtas|quote="Totti është një artist i futbolli, një numër 10 i vërtet."|source=— [[Michel Platini]], ish mesfushor francez dhe ish presidenti i [[UEFA]]-s.<ref>{{cite news|url=http://www.tuttomercatoweb.com/rassegna-stampa/platini-totti-artista-del-calcio-46179|title=Platini: "Totti artista del calcio"|trans-title=Platini: "Totti artist i futbollt"|publisher=TuttoMercatoWeb|language=it|date=27 dhjetor 2006|accessdate=24 prill 2014}}</ref>}} {{Quote box|width=28%|align=djathtas|quote="Totti është i pavdekshëm dhe simboli i sportit tonë. Jam i penduar vetëm që nuk kam punuar me të."|source=—[[Carlo Ancelotti]], ish mesfushor italian dhe trajner që ka fituar Ligën e Kampioneve tre herë.<ref>{{cite news|url=http://www.asromachannel.eu/notizie-as-roma/as-roma-2/ancelotti-su-totti-e-immortale-e-il-simbolo-di-questo-sport-dispiace-non-averlo-allenato-ma-mai-dire-mai-18974|title=ANCELOTTI SU TOTTI: "E' IMMORTALE E IL SIMBOLO DI QUESTO SPORT. DISPIACE NON AVERLO ALLENATO, MA MAI DIRE MAI"|trans-title=Ancelotti për Tottin: "Është i pavdekshëm dhe simbol i këtij sporti. Më vjen keq vetëm që nuk kam punuar kurrë me të"|publisher=As Roma Channel|language=it|date=29 dhjetor 2014|accessdate=8 shtator 2015}}</ref>}} Totti konsiderohet si një nga talentet italian më të mëdhenj të të gjitha kohërave, si dhe nga disa si lojtari më i mirë italian.<ref name="Roma, è Totti il miglior calciatore italiano di sempre?"/><ref name="Roma, Totti nella storia. Genoa ko, -5 dal Milan"/><ref name="Rivera vota Totti"/> Gjatë karrierës së tij, Totti luajti më së shumti si një numër 10 klasik, duke funksionuar si [[Mesfushori|mesfushor sulmues]], [[Mesfushori|organizator]], ose si sulmues i tërhequr mbrapa sulmuesit kryesor;<ref name="Francesco Totti (attaccante e trequartista)">{{cite web|url=http://www.asroma-calcio.com/roma-squadra-calcio/totti.html|title=Francesco Totti (attaccante e trequartista)|trans-title=Francesco Totti (sulmues apo organizator)|publisher=A.S. Roma Calcio|language=it|accessdate=15 qershor 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061016100055/http://www.asroma-calcio.com/Roma-squadra-calcio/totti.html|archivedate=16 tetor 2006}}</ref><ref name="chameleon">{{cite web|url=http://www.football-italia.net/Francesco-Totti/The-Tactical-Chameleon-part-1|title=Totti the tactical chameleon|trans-title=Totti kameleoni taktik|publisher=Football Italia|language=en|author1=Gaby McKay|accessdate=11 prill 2017}}</ref> në vitet e tjera me Romën ai filloi të luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]] i vetëm.<ref name="Attacchi d'Europa Scontro tra titani">{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Primo_Piano/2007/06_Giugno/24/attacchi.html|title=Attacchi d'Europa Scontro tra titani|trans-title=Sulmuesit e Evropës përplasje mes titanësh|publisher=La Gazzetta dello Sport|author=Riccardo Pratesi|language=it|date=24 qershor 2007|accessdate=15 qershor 2015}}</ref> Totti ishte një lojtar elgant i klasit botëror, me dhunti teknike dhe njohuri për lojën. Ai gjithashtu ishte një mesfushor sulmues taktik dhe i shkathët, i aftë për të luajtur në çdo pozicion të sulmit, dhe ndonjëherë pozicionoheshe si anësor ose mesfushor qëndror gjatë kohës së Zdeněk Zeman.<ref name="Why Stop Now?">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/04/17/sports/soccer/20-creative-years-of-francesco-totti-why-stop.html?_r=0|title=After 2 Decades of Creativity: Why Stop Now?|trans-title=Pas 2 dekadash krijueshmërije? Pse të ndaloj tani?|publisher=The New York Times|language=it|author=Rob Hughes|date=16 prill 2013|accessdate=20 prill 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/it/news/2/serie-a/2012/06/04/3147225/returnfalse|title=Lamela come Totti: con Zeman si torna al 1997, quando Totti ricamava all'ala. 'Coco' può diventare nuovo idolo della sinistra|trans-title=Lamela si Totti: me Zeman kthehet 1997, kur Totti luante në krah. 'Coco' mund të bëhet idhulli i ri në të majtë|language=it|date=4 qershor 2012|accessdate=15 qershor 2015}}</ref> Gjatë gjatë kohës së Luciano Spallettit dhe Rudi Garcias ai luante si numër 9 falso.<ref name="Attacchi d'Europa Scontro tra titani"/><ref name="great team tactics"/><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2009/oct/27/the-question-false-nines-jonathan-wilson|title=The Question: Why are teams so tentative about false nines?|trans-title=Pyetja: Pse ekipet janë kaq provues për numrat nëntë fals?|publisher=The Guardian|language=en|author=Jonathan Wilson|date=27 tetor 2009|accessdate=15 qershor 2015}}</ref> Nën drejtimin e Luis Enriques, Totti ndonjëherë luante në një rol më krijues në mesfushë, duke funksionuar si organizator i tërhequr.<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/la-roma-a-bologna-due-rossi-e-totti-registi-877298|title=La Roma è cambiata: De Rossi e Totti registi|trans-title=Roma ka ndryshuar: De Rossi dhe Totti organizator të tërhequr|publisher=Calciomercato|language=it|author=Valerio Nasetti|date=22 dhjetor 2012|accessdate=18 janar 2016}}</ref> [[Skeda:Totti back 2011.jpg|parapamje|upright|majtas|Totti mbajti fanellën me numrin për pjesën më të madhe të karrierës me Romën.]] Gjatë kohës që Totti ishte një golashënues profilik, ai njihej për kontrollin e topit, vizionin, krijueshmërinë, dhe pasimin, gjithashtu edhe aftësinë për t'i dhënë mesfushës shpjetësi dhe për të dhënë asiste shokëve të skuadrës. Një nga karakteristikat e Tottit ishin edhe pasimet e tij pa shikim ose pasimet me takë, në veçanti kur mbante topin ose kur luante me kurriz në sulm. Gjatë karrierës së tij, Totti mori vlerësime nga ekspertët për vizionin e tij të shkëlqyer, teknikën, dhe pasimet e gjata të sakta.<ref name="Roma, Totti punta ai mille tacchi">{{cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/roma/articoli/89072/roma-totti-punta-ai-mille-tacchi.shtml|title=Roma, Totti punta ai "mille tacchi"|trans-title=Roma, Totti vë në dukje "mijë këmbë"|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=8 shtator 2012|accessdate=15 qershor 2015|archive-date=24 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924131517/http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/roma/articoli/89072/roma-totti-punta-ai-mille-tacchi.shtml|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/premium/plus/Calcio/Squadre/Roma/08-09-2012/totti-insegue-tacco-n-1000-912544472134.shtml|title=Totti, altro traguardo Insegue il tacco n° 1000|trans-title=Totti, një tjetër gol, ai ndjek takën nr. 1000|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author=Andrea Pugliese|date=8 shtator 2012|accessdate=16 shkurt 2016}}</ref><ref name="=Del Piero, Totti e Baggio la fantasia al potere">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/calcio/fantasisti/fantasisti/fantasisti.html|title=Del Piero, Totti e Baggio la fantasia al potere|trans-title=Del Piero, Totti dhe Baggio fantazia e forcës|publisher=la Repubblica|language=it|author=Andrea Di Nicola|date=6 tetor 2001|accessdate=16 shkurt 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/roma/2015/11/11-5783810/la_roma_e_il_rientro_di_totti/?cookieAccept|title=La Roma e il rientro di Totti|trans-title=Roma dhe rihyrja e Tottit|publisher=Corriere dello Sport|language=it|date=11 tetor 2015|accessdate=16 shkurt 2016}}</ref> Për shkak të lëvizjeve të shumta dhe aftësive të mëdha, roli i tij është konsideruar si një sulmues qëndror puntor, joegoist dhe dinamik, njohur si ''centravanti di manovra'' në italisht.<ref name="Goals"/><ref name="Attacchi d'Europa Scontro tra titani"/> I njohur për punën e tij, jetëgjatësinë, dhe vullnetin për të kontribuar në mbrojtje, Totti ju nënshtrua një zhvillimi atletik gjatë kohës së tij me Zeman: ai ju nënshtua një programi forcimi muskujsh për t'ju përshtatur ritmit të futbollit të shekullit të 21të, duke marrë forcë fizike, rezistencë, dhe forcë për të gjuajtur; ai gjithashtu fitoi shpejtësi, gjë që i lejoi të kishte një nivel vazhdimësie në karrierë.<ref name="Rome's greatest son"/><ref name="Totti, più muscoli al servizio della fantasia">{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/1998/novembre/07/Totti_piu_muscoli_servizio_della_co_0_9811078539.shtml|title=Totti, piu' muscoli al servizio della fantasia|trans-title=Totti, më shumë muskuj në shërbim të fantazisë|work=Corriere della Sera|author=Giorgio Rondelli|language=it|date=7 dhjetor 1998|accessdate=22 prill 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2000/jun/24/euro2000.sport8|title=Del Piero fuels passionate debate|trans-title=Del Piero mbush debatin pasionant|publisher=The Guardian|language=en|author=Paddy Agnew|date=24 qershor 2000|accessdate=25 tetor 2016}}</ref> Gjatë karrierës së tij, Totti shfrytëzoi balancën, aftësitë dribluese dhe shpejtësinë për të kaluar kundërshtarët; pavarësisht se ishte një këmbë-djathtë natyral, ai zotëronte një gjuatje të fuqishme dhe të saktë me të dyja këmbët si brënda dhe jashtë zone,<ref name="Rivera vota Totti"/><ref name="Francesco Totti (attaccante e trequartista)"/><ref name="Roma, Totti punta ai mille tacchi"/><ref name="=Del Piero, Totti e Baggio la fantasia al potere"/> dhe gjithashtu ishte shumë i saktë nga penalltia<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2011/07/17/news/totti_segna_primo_gol-19251032/?refresh_ce|title=Totti lascia subito il segno "Ancora tanto da lavorare"|trans-title=Totti menjëherë lë shënjen "Kemi shumë për të punuar"|publisher=la Repubblica|language=it|date=17 korrik 2011|accessdate=15 qershor 2015}}</ref> dhe goditjet e dënimit.<ref name="Totti:Goal, musica, emozioni"/><ref>{{cite web|url=http://www.asromachannel.eu/notizie-as-roma/serie-a-totti-al-sesto-posto-nella-classifica-dei-re-dei-calci-di-punizione-dal-2005-ad-oggi-39198|title=Serie A, Totti al sesto posto nella classifica dei re dei calci di punizione dal 2005 ad oggi|trans-title=Serie A, Totti në vendin e gjashtë në renditjen e mbretërve të goditjeve të dënimit nga 2005 e deri tani|publisher=A.S. Roma Channel|language=it|date=11 maj 2015|accessdate=15 qershor 2015}}</ref> Totti gjithashtu ka shënuar disa gola me gjuajtje parabël, dhe e përdorte shpesh këtë tenikë në ekzekutimet e penalltive, që njihej si teknika ''cucchiaio'' ("luga" në italisht);<ref name="Auguri Panenka, l'inventore del cucchiaio">{{cite news|url=http://sport.ilmessaggero.it/calcio/news/panenka-inventore-cucchiaio-totti-voeller-zidane/1042245.shtml|title=Auguri Panenka, l'inventore del "cucchiaio": da Voeller a Zidane e Totti, ecco i suoi eredi|trans-title=Gëzuar Panenka, shpikësi i "cucchiao" nga Voller tek Zidane tek Totti, ja trashëgimtarët e tij|publisher=[[Il Messaggero]]|language=it|author=Benedetto Saccà|date=1 dhjetor 2014|accessdate=15 qershor 2015|archive-date=17 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817081023/http://sport.ilmessaggero.it/calcio/news/panenka-inventore-cucchiaio-totti-voeller-zidane/1042245.shtml|url-status=dead}}</ref><ref>Në zhargonin e [[Futbolli|futbollit]] [[Italia|italian]], ''fare il cucchiaio'' ({{lang-sq|bëj "lugën"}}, ''bëj një gjuajtje "lugë"'')</ref> një nga golat më të shquar që Totti shënoi duke përdorur këtë teknikë ishte penalltia në gjysëm-finalen e Euro 2000 kundër Hollandës në fitoren ndaj tyre me penallti.<ref name="Auguri Panenka, l'inventore del cucchiaio"/> Një tjetër gol i famshëm i Tottit me këtë teknikë ishte edhe ai ndaj Interit, kur ai në fillim dribloi Marco Materazzin para se të mposhte portierin [[Júlio César Soares Espíndola|Júlio César]] me parabël; ky gol u shpall si goli më i bukur i Serie A për [[2005–06 Serie A|sezonin 2005–06]].<ref>{{cite news|url=http://video.repubblica.it/sport/totti-i-cinque-gol-indimenticabili-il-pallonetto-contro-l-inter/121245/119730|title=Totti, i cinque gol indimenticabili: il pallonetto contro l'Inter|trans-title=Totti, pesë gola të paharrueshëm: parabola kundër Interit|publisher=la Repubblica|language=it|author=Pier Luigi Pisa|date=4 mars 2013|accessdate=15 qershor 2015}}</ref> Ai shënoi një gol tjetër me këtë teknikë edhe në derbin e kryeqytetit kundër Lazios në vitin 2002 që u mbyll me fitoren 5–1 të Romës.<ref>{{cite news|url=http://video.repubblica.it/sport/totti-la-rete-nel-derby-del-2002/121249?video|title=Totti, la rete nel derby del 2002|trans-title=Totti, goli i derbit në 2002|publisher=la Repubblica|language=it|author=Pier Luigi Pisa|date=4 mars 2013|accessdate=15 qershor 2015}}</ref> Titulli i autobiografisë së Tottit të publikuar në vitin 2006, '''Tutto Totti: Mo je faccio er cucchiaio'' (shqip: E gjitha rreth Tottit, Do t'i shënoj me parabël) i referohet kësaj teknike, si dhe deklaratës që ai i bëri shokëve të skuadrës kombëtare para se të godiste penalltinë e tij në gjysëm-finalen e Euro 2000 kundër Hollandës.<ref name="Mo je faccio er cucchiaio"/><ref name="Auguri Panenka, l'inventore del cucchiaio"/> Duke shërbyer si kapiten i Romës për shumë vite, aftësitë e Tottit si udhëheqës janë vlerësuar.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/44948/totti-leadership|title=Totti on leadership|trans-title=Totti për lidershipin|publisher=Football Italia|language=en|date=7 shkurt 2014|accessdate=2 tetor 2016}}</ref> Pavarësisht talentit dhe aftësisë, Totti ndonjëherë është kritikuar edhe për sjelljen e tij dhe mungesën e disiplinës në fushë, që i ka kushtuar atij të shkaktojë faulle të rënda dhe të merrte kartona të panevojshëm; me 11 kartonë të kuq, Totti është lojtari i gjashtë në historinë e Serie A për numrin e kartonëve të kuq.<ref>{{cite news|url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20101101/football/ranieri-defends-irate-totti-after-red-card.334125|title=Ranieri defends irate Totti after red card|trans-title=Ranieri mbron nevrikun Totti pas kartonit të kuq|publisher=[[Times of Malta]]|language=en|date=1 dhjetor 2010|accessdate=2 tetor 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://romanews.eu/it,a112023/Totti-11-Espulsioni-Nessuno-Rosso-Come-Lui-Giocatori-In-Attivita-Serie-Br,m82|title=Totti, 11 espulsioni. Nessuno ‘rosso' come lui tra i giocatori in attività della Serie A|trans-title=Totti, 11 dalje nga fusha. Asnjë i 'kuq" si ai mes lojtarëve aktiv në Serie A|publisher=RomaNews.eu|language=it|accessdate=11 shtator 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140808122414/http://romanews.eu/it,a112023/Totti-11-Espulsioni-Nessuno-Rosso-Come-Lui-Giocatori-In-Attivita-Serie-Br,m82|archivedate=8 gusht 2014|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.contra-ataque.it/2016/02/16/calciatori-espulsi-serie-a-montero.html|title=I calciatori più espulsi nella storia della Serie A: Montero irraggiungibile|trans-title=Lojtarët me më shumë dalje me karton të kuq në historinë e Serie A: Montero i paarritshëm|publisher=contra-ataque.it|language=it|author1=Claudio Agave|date=16 shkurt 2016|accessdate=2 maj 2017|archive-date=1 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170601024056/http://www.contra-ataque.it/2016/02/16/calciatori-espulsi-serie-a-montero.html|url-status=dead}}</ref> ===Festimet e golave=== Totti njihet për festimet e tij të golave humoristik dhe të pasur. Një nga festimet e tij në të famshme erdhi më 11 prill 1999 në derbin e dytë të kryeqytetit të [[1998–99 Serie A|sezonit 1998–99]], kur ai shënoi në minutat e fundit të ndeshjes dhe festoi duke njerë një mesazh poshtë fanellës që lexonte ''"Vi ho purgato ancora"'' ("Ju spastrova sërisht ju djema"), duke ju referuar derbit të fundit kundër Lazios që u luajt më 29 nëntor 1998 ku Totti ndihmoi Romën të kthente rezultatin nga 1–3 në 3–3 duke asistuar në fillim golin e [[Eusebio Di Francesco]]s para se të shënote vetë.<ref name="roma.repubblica.it">{{cite web|title=Dal "Sei unica" al selfie, tutte le esultanze di capitan Totti nei derby|trans-title=Nga "je unik" tek një selfie, të gjitha festimet e kapiten Tottit në derbin e Romës|url=http://roma.repubblica.it/cronaca/2015/01/12/foto/dal_sei_unica_al_selfie_tutte_le_esultanze_di_capitan_totti-104794789/1/#1|publisher=La Repubblica|accessdate=4 maj 2015|language=it|date=12 janar 2015}}</ref> Pasi shënoi një tjetër gol në derbi, Totti mori një kamer në anë të fushës dhe e drejtoi tek tifozët e Romës.<ref name="roma.repubblica.it"/> Në festimet e golave të tij, Totti ka shpalosur disa mesazhe poshtë fanellës së tij ndër vite, përfshirë edhe dy për gruan e tij; ''"6 Unica"'' ("Je unike") dhe ''"6 Sempre Unica"'' ("Je sërisht unike").<ref name="roma.repubblica.it"/> Një mesazh tjetër ishte politik: ''"Liberate Giuliana"'' ("Liri për Giulianan") në nder të [[Giuliana Sgrena]], një gazetare italiane që u rrëmbye në vitin 2005 nga kryengritësit në [[Iraku|Irak]] por më pas u lirua. Mesazhi i tij më i fundit ishte ''"Scusate il Ritardo"'' ("Më vjen keq për vonesën"), një mesazh të cilin e shfaqi më 8 janar 2012 si një falje kërkuar tifozëve për mungesën e golave pasi shënoi golin e parë të sezonit kundër Chievos.<ref name="roma.repubblica.it"/> Si një nderim për gruan e tij shtatëzan në atë kohë, [[Ilary Blasi]], Totti imitoi një skenë lindjeje duke vendosur topin posht fanellës së tij dhe duke u shtrirë në tokë gjatë kohës që shokët e skuadrës hiqnin topin. Rituali i tij i zakonshëm kur ai vendos gishtin në gojë pas çdo goli të shënuar filloi pas lindjes së djalit të tij dhe vazhdoi edhe pas lindjes së vajzës. Blasi zbuloi se Totti e bënë këtë festim edhe në nderim të saj e jo vetëm të fëmijëve.<ref>{{cite web|url=http://www.francescototti.com/main.html|title=Face to Face|trans-title=Ball për ball|accessdate=1 qershor 2012|publisher=Totti.com|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120615170114/http://www.francescototti.com/main.html|archivedate=15 qershor 2012|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.footballitaliano.org/2626/tottis-goal-celebration-is-for-wife-blasi.html|title=Totti's Goal Celebration Is For Wife Blasi|trans-title=Festimi i golit të Totti është për gruan e tij Blasi|date=5 janar 2009|accessdate=31 maj 2011|publisher=Football Italiano|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100113115443/http://www.footballitaliano.org/2626/tottis-goal-celebration-is-for-wife-blasi.html|archivedate=13 janar 2010}}</ref> Më 11 janar 2015, Totti shënoi një dopietë në derbin kundër Lazios që u mbyll në barazim 2–2 pasi Roma ishte në disavantazh të dyfishtë; pasi shënoi ai bëri një selfie me tifozët e Romës.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/30719796|title=Roma 2–2 Lazio|publisher=BBC Sport|language=en|date=11 janar 2015|accessdate=16 prill 2016}}</ref> ==Pas pensionimit== Më 17 korrik 2017, Totti konfirmoi tërheqjen nga futbolli profesionist dhe gjithashtu lajmëroi se kishte pranuar një ofertë nga Roma për t'u bërë drejtori sportiv i klubit.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/as-roma/story/3159323/francesco-totti-confirms-retirement-and-accepts-offer-to-be-club-director-at-roma|title=Francesco Totti confirms retirement, accepts offer as club director at Roma|trans-title=Francesco Totti konfirmon tërheqjen, pranon një ofertë si drejtor sportiv tek Roma|publisher=ESPN FC|language=en|author1=Ben Gladwell|date=17 korrik 2017|accessdate=17 korrik 2017}}</ref> Më 18 shtator, Totti filloi të studionte në kurs për të marrë liçensën UEFA B të trajnimit.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/as-roma/story/3207932/roma-director-francesco-totti-starts-uefa-b-licence-coaching-course|title=Roma director Francesco Totti starts UEFA B Licence coaching course|trans-title=Drejtori sportiv i Romës Francesco Totti fillon kursin e trajnerimit UEFA B|publisher=ESPN FC|language=en|author1=Ben Gladwell|date=19 shtator 2017|accessdate=21 shtator 2017}}</ref> Ai hoqi dorë nga kursi dy javë më vonë për shkak të angazhimit të tij si drejtor sportiv i Romës; ai u zëvëndësua nga ish shoku i tij i skuadrës Simone Perrotta.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/as-roma/story/3220213/roma-director-francesco-totti-withdraws-from-coaching-course-after-two-weeks|title=Roma director Francesco Totti quits coaching course after two weeks|trans-title=Drejtori sportiv i Romës Francesco Totti heq dorë nga kursi pas dy javësh|publisher=ESPN FC|language=en|author1=Ben Gladwell|date=4 tetor 2017|accessdate=5 tetor 2017}}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Klube=== Burimi:<ref name="ASROMA-Profile"/> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Ndeshjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit |- !rowspan=2 style="width: 100pt"|Klubi !rowspan=2|Sezoni !colspan=3|Liga !colspan=2|Kupa¹ !colspan=2|Evropa² !colspan=2|Tjetër³ !colspan=2|Gjithsej |- !Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola |- |rowspan=25|[[A.S. Roma|Roma]] |[[1992–93 Serie A|1992–93]] |rowspan=25|[[Serie A]] |2||0||0||0||colspan=2|—||colspan=2|—||2||0 |- |[[1993–94 Serie A|1993–94]] |8||0||2||0||colspan=2|—||colspan=2|—||10||0 |- |[[1994–95 Serie A|1994–95]] |21||4||4||3||colspan=2|—||colspan=2|—||25||7 |- |[[1995–96 Serie A|1995–96]] |28||2||1||0||7||2||colspan=2|—||36||4 |- |[[1996–97 Serie A|1996–97]] |26||5||1||0||3||0||colspan=2|—||30||5 |- |[[1997–98 Serie A|1997–98]] |30||13||6||1||colspan=2|—||colspan=2|—||36||14 |- |[[1998–99 Serie A|1998–99]] |31||12||3||1||8||3||colspan=2|—||42||16 |- |[[1999–2000 Serie A|1999–2000]] |27||7||2||0||5||1||colspan=2|—||34||8 |- |[[2000–01 Serie A|2000–01]] ||30||13||2||1||3||2||colspan=2|—||35||16 |- |[[2001–02 Serie A|2001–02]] ||24||8||0||0||11||3||1||1||36||12 |- |[[2002–03 Serie A|2002–03]] ||24||14||5||3||6||3||colspan=2|—||35||20 |- |[[2003–04 Serie A|2003–04]] ||31||20||0||0||1||0||colspan=2|—||32||20 |- |[[2004–05 Serie A|2004–05]] ||29||12||7||3||4||0||colspan=2|—||40||15 |- |[[2005–06 Serie A|2005–06]] ||24||15||2||0||3||2||colspan=2|—||29||17 |- |[[2006–07 Serie A|2006–07]] ||35||26||5||2||9||4||1||0||50||32 |- |[[2007–08 Serie A|2007–08]] |25||14||3||3||6||1||1||0||35||18 |- |[[2008–09 Serie A|2008–09]] ||24||13||0||0||7||2||1||0||32||15 |- |[[2009–10 Serie A|2009–10]] |23||14||2||0||6||11||colspan=2|—||31||25 |- |[[2010–11 Serie A|2010–11]] |32||15||0||0||7||2||1||0||40||17 |- |[[2011–12 Serie A|2011–12]] ||27||8||2||0||2||0||colspan=2|—||31||8 |- |[[2012–13 Serie A|2012–13]] |34||12||3||0||colspan=2|—||colspan=2|—||37||12 |- |[[2013–14 Serie A|2013–14]] |26||8||3||0||colspan=2|—||colspan=2|—||29||8 |- |[[2014–15 Serie A|2014–15]] |27||8||2||0||7||2||colspan=2|—||36||10 |- |[[2015–16 Serie A|2015–16]] |13||5||0||0||2||0||colspan=2|—||15||5 |- |[[2016–17 Serie A|2016–17]] |18||2||4||1||6||0||colspan=2|—||28||3 |- !colspan=3|Gjithsej karriera !619!!250!!59!!18!!103!!38!!5!!1!!786!!307 |} ¹<small>Përfshirë ndeshjet në [[Coppa Italia]]</small><br/> ²<small>Përfshirë ndeshjet në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]] dhe [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]]</small><br/> ³<small>Përfshirë ndeshjet në [[Supercoppa Italiana]]</small> ===Kombëtarja=== Burimi:<ref name="Nazionale in cifre: Totti, Francesco" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit |- !Ekipi kombëtar!!Viti!!Ndsh!!Gola |- |rowspan=9|[[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] |1998||3||0 |- |1999||6||0 |- |2000||12||4 |- |2001||6||1 |- |2002||6||0 |- |2003||5||1 |- |2004||6||2 |- |2005||5||0 |- |2006||9||1 |- !colspan=2|Gjithsej!!58!!9 |} ==Trofe== ===Klube=== ;Roma<ref name="SW">{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/francesco-totti/92/|title=Francesco Totti|publisher=Soccerway|language=en|accessdate=18 dhjetor 2015}}</ref> *[[Serie A]]: [[2000–01 Serie A|2000–01]] *[[Coppa Italia]]: [[2006–07 Coppa Italia|2006–07]], [[2007–08 Coppa Italia|2007–08]] *[[Supercoppa Italiana]]: [[2001 Supercoppa Italiana|2001]], [[2007 Supercoppa Italiana|2007]] ===Kombëtarja=== ;Italia<ref name="SW"/> *[[FIFA Kupa e Botës]]: [[2006 FIFA Kupa e Botës|2006]] ;Italia nën-23<ref name="SW"/> *[[Lojërat mesdhetare|Lojërat mesdhetare (nën-23)]]: [[Lojërat mesdhetare 1997|1997]] ;Italia nën-21<ref name="SW"/> *[[UEFA Kampionati Evropian nën-21 i Futbollit]]: [[UEFA Kampionati Evropian nën-21 i Futbollit 1996|1996]] ===Personale=== *[[Guerin d'Oro]]: 1998, 2004<ref name="Guerin d'Oro"/> *[[Serie A Futbollisti i ri më i mirë i vitit]]: 1999<ref name="OscarAIC">{{cite web|url=http://www.storiedicalcio.altervista.org/storia-assocalciatori-sergio-campana_6.html|title=L'Associazione Italiana Calciatori (AIC): La Storia|publisher=Storie di Calcio|language=it|accessdate=25 nëntor 2016|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304115825/http://www.storiedicalcio.altervista.org/storia-assocalciatori-sergio-campana_6.html|url-status=dead}}</ref> *[[Finalja e UEFA Euro 2000]]: Lojtari i ndeshjes<ref name="tattered international reputation">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2006/jul/10/worldcup2006.sport2|title=Totti fails the final test and leaves a tattered international reputation|trans-title=Totti dështon testin e fundit dhe lë një repucation ndërkombëtar të leckosur|publisher=The Guardian|language=en|first=Jon|last=Brodkin|date=10 korrik 2006|accessdate=18 shkurt 2017}}</ref> *[[UEFA Euro 2000]]: [[UEFA Euro 2000#Çmimet|Ekipi i Turnamentit]]<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefaeuro/history/memories/newsid=1627525.html|title=UEFA Euro 2000 team of the tournament|trans-title=UEFA Euro 2000 ekipi i turnamentit|publisher=UEFA|language=en|date=1 janar 2011|accessdate=31 mars 2015}}</ref> *[[Futbollisti i Vitit në Serie A]]: 2000, 2003<ref name="Guerin d'Oro"/> *[[European Sports Media#ESM Ekipi i Vitit|ESM Ekipi i Vitit]]: [[European Sports Media#2000.E2.80.9301|2000–01]], [[European Sports Media#2003.E2.80.9304|2003–04]], [[European Sports Media#2006.E2.80.9307|2006–07]]<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/esm-xi.html|title=ESM XI|website=RSSSF|language=en|first=Karel|last=Stokkermans|date=14 mars 2007|accessdate=29 nëntor 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160207144925/http://www.rsssf.com/miscellaneous/esm-xi.html|archivedate=7 shkurt 2016|df=dmy}}</ref> *[[FIFA 100]]<ref name="Pele">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3533891.stm|title=Pele's list of the greatest|trans-title=Lista e Peles së më të mëdhenjëve|publisher=BBC Sport|language=en|date=4 mars 2004|accessdate=15 qershor 2013}}</ref> *[[Oscar del Calcio#Serie A Goli i vitit|Serie A Goli i vitit]]: 2005, 2006<ref name="Oscar-del-Calcio"/> *[[2006 FIFA Kupa e Botës]] [[2006 FIFA Kupa e Botës#Ekipi All-Star|Ekipi All-Star]]<ref name="France, Italy dominate World Cup all-star squad">{{cite web|url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/france-italy-dominate-world-cup-all-star-squad-1.572395|title=France, Italy dominate World Cup all-star squad|trans-title=Franca, Italia dominojnë ekipin all-star të Kupës së Botës|publisher=CBC Sports|language=en|date=7 korrik 2006|accessdate=27 maj 2015}}</ref> == Referime == {{reflist|3}} ==Bibliografia== * Fernando Acitelli, ''Francesco Totti. Il tribuno di Porta Latina'', Arezzo, Limina, 2002. {{ISBN|88-86713-79-7}} (Francesco Totti. Tribuna e Porta Latina) {{it}} * Mario Sconcerti, ''La differenza di Totti'', Arezzo, Limina, 2004. {{ISBN|88-88551-45-X}} (Diferenca e Tottit) {{it}} * Francesco Bovaio, con Cristiano Ditta, ''Francesco Totti. Semplicemente numero dieci'', Milano, Giunti Editore, 2006. {{ISBN|88-09-04780-X}} (Francesco Totti. Thjeshtë numri dhjetë) {{it}} * Massimo Cecchini, ''Francesco Totti. Vita, parole e impresse dell'ultimo gladiatore'', Roma, Aliberti, 2009. {{ISBN|88-7424-493-2}} (Totti. Jeta, fjalët dhe akti heorik i gladiatorit të fundit) {{it}} * Tonino Cagnucci, ''Francesco Totti. dai politici al cuore'', Roma, Limina, 2010. {{ISBN|88-6041-056-8}} (Francesco Totti. Nga politikanët te zemra) {{it}} * Gianluca Tino, ''L'invasione degli UltraTotti'', Roma, Eraclea, 2010. {{ISBN|88-88771-22-0}} (Pushtimi i UltraTottti) {{it}} * Francesca Spaziani Testa, ''Francesco Totti minuto per minuto'', Firenze-San Casciano V.P, Castelvecchi, 2012. {{ISBN|88-7615-685-2}} (Francesco Totti minut pas minuti) {{it}} * Francesco Costantini, ''Totteide. (Poema epico)'', Roma, Imprimatur, 2013. {{ISBN|88-6830-034-6}} (Totteide. Poema epike) {{it}} ==Lidhje të jashtme== {{Commons}} * [http://www.francescototti.com/ Faqe zyrtare] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110902042823/http://www.francescototti.com/ |date=2 shtator 2011 }} {{FIFA 100}} {{Golashënuesit e Serie A}} {{Serie A Futbollisti më i Ri i Vitit}} {{Futbollisti italian i vitit}} {{Serie A Futbollisti i Vitit}} {{Fituesit e Golden Foot}} [[Kategoria:Lindje 1976]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë nga Roma]] [[Kategoria:Futbollistë italianë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren italiane]] [[Kategoria:Futbollistë në A.S. Roma]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:FIFA 100]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2000]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2002]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2004]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2006]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të FIFA Kupës së Botës]] sob0udr4f81rzqvxq5d68vg72gwpsn8 0 86174 3027881 1993056 2026-08-25T09:55:50Z TommyTommy 69 174604 /* */ 3027881 wikitext text/x-wiki {{pa referenca}} [[File:Kravmaga.jpg|thumb|]] [[File:Krav Maga Marines.jpg|thumb]] '''Krav Maga''' është metodë e luftës pa armë (dhe është shumë efektive kundër fmijve pa nuk) ushtrisë Izraelite, dhe sot është shumë e popullarizuar në të gjithë botën. Krav Maga origjinalisht është zhvilluar gjatë luftës për çlirimin e Izraelit. Krav Maga sot praktikohet nga e gjithë ushtria e Izraelite e posaqërisht nga njesitë speciale elite të saj e të vendeve të ndryshme të botës. Në Krav Maga janë të kombinuara elementet e boksit, xhudos, jui jitsu-s. Gjithashtu në Krav Maga përdoren si armë edhe thikat dhe shkopinjtë, mësimi i teknikave me thika dhe shkopinj ka për qëllim mësimin e vetëmbrojtjes moderne ku në ditët e sotme pistoletat dhe thikat janë shpesh të përfshira në sulme të ndryshme. Në krav Maga nuk ka ushtrime formale (kata) apo ushtrime të tjera të cilat mësohen në artet tjera marciale të tjera siç janë: karate – do, taekwondo, xhudo etj. Teknikat që përdoren në Krav Maga janë teknika shumë efikase për tu përdorur për vetëmbrojtje dhe çka është më e mira te teknikat e kravë magës është se ato shumë lehtë mësohen dhe arrihet një mjeshtërim i mjaftueshëm i tyre në krahasim me disa arte të tjera marciale. == Lidhje të jashtme == {{Commonscat|Krav Maga}} *[http://kravmaga-ikmf.com/ IKMF] IKMF - International Krav Maga Federation lead by Master Avi Moyal *[https://web.archive.org/web/20160621235010/http://english.kravmagaisraeli.com/ Israeli Krav Maga Association] (IKMA) founded in 1978 by Krav Maga founder Imi Lichtenfeld. *[https://web.archive.org/web/20121031110116/http://www.krav-maga4u.com/ Israeli Krav Maga Free Web Guide] - The Complete Internet Guide for Israeli Krav Maga. [[Kategoria:Luftëra]] i4nhol30rt1r2btcg8ofh7ec7g9zgvq 3027882 3027881 2026-08-25T09:56:16Z TommyTommy 69 174604 /* */ 3027882 wikitext text/x-wiki {{pa referenca}} [[File:Kravmaga.jpg|thumb|]] [[File:Krav Maga Marines.jpg|thumb]] '''Krav Maga''' është metodë e luftës pa armë (dhe është shumë efektive kundër fmijve pa bukë uk) ushtrisë Izraelite, dhe sot është shumë e popullarizuar në të gjithë botën. Krav Maga origjinalisht është zhvilluar gjatë luftës për çlirimin e Izraelit. Krav Maga sot praktikohet nga e gjithë ushtria e Izraelite e posaqërisht nga njesitë speciale elite të saj e të vendeve të ndryshme të botës. Në Krav Maga janë të kombinuara elementet e boksit, xhudos, jui jitsu-s. Gjithashtu në Krav Maga përdoren si armë edhe thikat dhe shkopinjtë, mësimi i teknikave me thika dhe shkopinj ka për qëllim mësimin e vetëmbrojtjes moderne ku në ditët e sotme pistoletat dhe thikat janë shpesh të përfshira në sulme të ndryshme. Në krav Maga nuk ka ushtrime formale (kata) apo ushtrime të tjera të cilat mësohen në artet tjera marciale të tjera siç janë: karate – do, taekwondo, xhudo etj. Teknikat që përdoren në Krav Maga janë teknika shumë efikase për tu përdorur për vetëmbrojtje dhe çka është më e mira te teknikat e kravë magës është se ato shumë lehtë mësohen dhe arrihet një mjeshtërim i mjaftueshëm i tyre në krahasim me disa arte të tjera marciale. == Lidhje të jashtme == {{Commonscat|Krav Maga}} *[http://kravmaga-ikmf.com/ IKMF] IKMF - International Krav Maga Federation lead by Master Avi Moyal *[https://web.archive.org/web/20160621235010/http://english.kravmagaisraeli.com/ Israeli Krav Maga Association] (IKMA) founded in 1978 by Krav Maga founder Imi Lichtenfeld. *[https://web.archive.org/web/20121031110116/http://www.krav-maga4u.com/ Israeli Krav Maga Free Web Guide] - The Complete Internet Guide for Israeli Krav Maga. [[Kategoria:Luftëra]] 0yqax5isvu4yjggitil3w3tz7tvm0uz 3027883 3027882 2026-08-25T09:56:33Z TommyTommy 69 174604 /* */ 3027883 wikitext text/x-wiki {{pa referenca}} [[File:Kravmaga.jpg|thumb|]] [[File:Krav Maga Marines.jpg|thumb]] '''Krav Maga''' është metodë e luftës pa armë (dhe është shumë efektive kundër fmijve pa bukë) ushtrisë Izraelite, dhe sot është shumë e popullarizuar në të gjithë botën. Krav Maga origjinalisht është zhvilluar gjatë luftës për çlirimin e Izraelit. Krav Maga sot praktikohet nga e gjithë ushtria e Izraelite e posaqërisht nga njesitë speciale elite të saj e të vendeve të ndryshme të botës. Në Krav Maga janë të kombinuara elementet e boksit, xhudos, jui jitsu-s. Gjithashtu në Krav Maga përdoren si armë edhe thikat dhe shkopinjtë, mësimi i teknikave me thika dhe shkopinj ka për qëllim mësimin e vetëmbrojtjes moderne ku në ditët e sotme pistoletat dhe thikat janë shpesh të përfshira në sulme të ndryshme. Në krav Maga nuk ka ushtrime formale (kata) apo ushtrime të tjera të cilat mësohen në artet tjera marciale të tjera siç janë: karate – do, taekwondo, xhudo etj. Teknikat që përdoren në Krav Maga janë teknika shumë efikase për tu përdorur për vetëmbrojtje dhe çka është më e mira te teknikat e kravë magës është se ato shumë lehtë mësohen dhe arrihet një mjeshtërim i mjaftueshëm i tyre në krahasim me disa arte të tjera marciale. == Lidhje të jashtme == {{Commonscat|Krav Maga}} *[http://kravmaga-ikmf.com/ IKMF] IKMF - International Krav Maga Federation lead by Master Avi Moyal *[https://web.archive.org/web/20160621235010/http://english.kravmagaisraeli.com/ Israeli Krav Maga Association] (IKMA) founded in 1978 by Krav Maga founder Imi Lichtenfeld. *[https://web.archive.org/web/20121031110116/http://www.krav-maga4u.com/ Israeli Krav Maga Free Web Guide] - The Complete Internet Guide for Israeli Krav Maga. [[Kategoria:Luftëra]] hqlz8dthitay98dxjt607lrxwg7qng8 3027884 3027883 2026-08-25T09:57:03Z NDG 176321 U kthyen ndryshimet e [[Special:Contributions/TommyTommy 69|TommyTommy 69]] ([[Përdoruesi diskutim:TommyTommy 69|diskutimet]]) në versionin e fundit nga [[Përdoruesi:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]]. 1993056 wikitext text/x-wiki {{pa referenca}} [[File:Kravmaga.jpg|thumb|]] [[File:Krav Maga Marines.jpg|thumb]] '''Krav Maga''' është metodë e luftës pa armë e ushtrisë Izraelite, dhe sot është shumë e popullarizuar në të gjithë botën. Krav Maga origjinalisht është zhvilluar gjatë luftës për çlirimin e Izraelit. Krav Maga sot praktikohet nga e gjithë ushtria e Izraelite e posaqërisht nga njesitë speciale elite të saj e të vendeve të ndryshme të botës. Në Krav Maga janë të kombinuara elementet e boksit, xhudos, jui jitsu-s. Gjithashtu në Krav Maga përdoren si armë edhe thikat dhe shkopinjtë, mësimi i teknikave me thika dhe shkopinj ka për qëllim mësimin e vetëmbrojtjes moderne ku në ditët e sotme pistoletat dhe thikat janë shpesh të përfshira në sulme të ndryshme. Në krav Maga nuk ka ushtrime formale (kata) apo ushtrime të tjera të cilat mësohen në artet tjera marciale të tjera siç janë: karate – do, taekwondo, xhudo etj. Teknikat që përdoren në Krav Maga janë teknika shumë efikase për tu përdorur për vetëmbrojtje dhe çka është më e mira te teknikat e kravë magës është se ato shumë lehtë mësohen dhe arrihet një mjeshtërim i mjaftueshëm i tyre në krahasim me disa arte të tjera marciale. == Lidhje të jashtme == {{Commonscat|Krav Maga}} *[http://kravmaga-ikmf.com/ IKMF] IKMF - International Krav Maga Federation lead by Master Avi Moyal *[https://web.archive.org/web/20160621235010/http://english.kravmagaisraeli.com/ Israeli Krav Maga Association] (IKMA) founded in 1978 by Krav Maga founder Imi Lichtenfeld. *[https://web.archive.org/web/20121031110116/http://www.krav-maga4u.com/ Israeli Krav Maga Free Web Guide] - The Complete Internet Guide for Israeli Krav Maga. [[Kategoria:Luftëra]] qrmtrpdst05ia66qi09oz9r8r4f7h6r 1 94192 3027842 3024150 2026-08-25T04:17:07Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Qarku i Beratit/Arkivi 1]] 3027842 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Qarku i Beratit/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} sqe0i14890plfrq6u03c7o6zuke820u 0 99677 3027800 3009411 2026-08-24T21:35:17Z Aeternus 1492 /* Studio albumet */ 3027800 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Röyksopp | image = [[Skeda:Röyksopp's Night Out, Berlin 2009.jpg|230px]] | titulli = <small>Röyksopp duke performuar në Berlin, 2009</small> | years_active = {{M|1998}} - prezentë | origin = [[Tromsø]], [[Norvegjia|Norvegji]] | instrument = | genre = [[Electronica]]<br />[[Electropop]]<br />[[Downtempo]] | label = Tellé, Wall of Sound, Astralwerks | current_members = [[Svein Berge]]<br />[[Torbjørn Brundtland]] | past_members = | website = [http://royksopp.com/ www.royksopp.com] }} '''Röyksopp''' është bend [[Muzika elektronike|elektronik]] nga [[Norvegjia]], i formuar në vitin {{M|1998}}. Që nga themelimi, bendi është përbërë nga anëtarët [[Svein Berge]] dhe [[Torbjørn Brundtland]]. Svein Berge dhe Torbjørn Brundtland ishin shokë shkolle në [[Tromsø]], Norvegji. Ata eksperimentuan me forma të ndryshme të muzikës elektronike gjatë [[techno]] skenës në Tromsø para se të vazhdonin secili udhës së vet. Pas disa viteve, Berge dhe Brundtland u takuan përsëri gjatë "[[Bergen Wave]]" (valës Bergen) dhe formuan bendin Röyksopp. Pasi eksperimentuan me zhanre të ndryshme të muzikës elektronike, bendi u përqëndrua në skenën e [[electronica]]-s me albumin e tyre të parë, ''[[Melody A.M.]]'', i lansuar nëpërmjet kompanisë distributive Wall of Sound. Röyksopp më së shumti kanë eksperimentuar me zhanret [[house]], [[drum and bass]], dhe zërat afro-amerikanë. Bendi gjithashtu është i njohur për performancat e elaboruara live. Që nga lansimi i labumit të parë, bendi ka arritur sukses kritik dhe popullor në të gjithë botën. Röyksopp është nominuar për një [[Grammy Award]], ka fituar shtatë shpërblime nga [[Spellemannprisen]], dhe ka prodhuar albume që e kanë arritur kulminacionin në shtete të ndryshme, duke përfshirë edhe shtetin e tyre. == Diskografia == === Studio albumet === * ''[[Melody A.M.]]'' (2001) * ''[[The Understanding]]'' (2005) * ''[[Junior]]'' (2009) * ''[[Senior]]'' (2010) * ''[[The Inevitable End]]'' (2014) * ''[[Profound Mysteries]]'' (2022) * ''[[Profound Mysteries II]]'' (2022) * ''[[Profound Mysteries III]]'' (2022) == Lidhje të jashtme == * [http://www.royksopp.com/ Websajti zyrtar] * [http://musicbrainz.org/artist/1c70a3fc-fa3c-4be1-8b55-c3192db8a884.html Röyksopp] në [[Musicbrainz]] [[Kategoria:Grupe muzikore elektronike]] [[Kategoria:Grupe muzikore trip hop]] [[Kategoria:Grupe të viteve 1990]] [[Kategoria:Grupe të viteve 2000]] [[Kategoria:Grupe të viteve 2010]] c1pltb123n3jz4hcc9b4ptbhy0pplsc 0 108538 3027874 3007487 2026-08-25T08:33:32Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3027874 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Aqifkajmakçiu-1.jpg|thumb|Aqif Kajmakçiu]] ==Historiku== Karikatura kosovare paraqitjet e para i bëri në kohën e Luftës së Dytë Botërore, në periodikun e [http://sq.wikipedia.org/wiki/Rilindja_%28gazet%C3%AB%29 "Rilindjës"](M.Toptani) e edhe në fletushkën satirike "Fshesa"(P.Kotini). Më vonë nisi botimin revista "Thumbi" si dhe shtojca "Anza e Rilindjës" të cilat përmbanin karikatura. Merita të veçanta për nismën dhe rritën e karikaturës në Kosovë ka artisti Aqif Kajmakçiu. Kajmakçiu i vuri gurin e themelit karikaturës kosovare por edhe shkollës së karikaturës shqiptare në përgjithësi(plejada e karikaturistëve shqiptarë). Karikatura shqiptare në Shqipëri lind the afirmohet me tamam në revistën "Hosteni" në Tiranë me karikaturistët:Zef Bumçi, Shtjefën Palushi, Dhimitër Ligori, Ilir Pojani etj. Karikatura kosovare merr hov të veçantë në "Rilindje"(nganjëherë me nga tre karikaturistë të angazhuar). Kjo plejadë e karikaturistëve kosovarë e kultivoi me përkushtim karikaturën kosovare dekada me radhë duke e bërë konkurente brenda kontekstit jugosllav e edhe më gjerë.U bënë firma të njohura si karikaturistë, në radhë të parë [http://www.albanianarts.com/aart/artists_portfolio.php?id=0000000027 Nexhat Krasniqi-Nekra] që u dallua me stil të veçantë të karikaturës në ish-Jugosllavi si edhe nëpër botë ku mori edhe disa çmime në ekspozita, [http://sq.wikipedia.org/wiki/Agim_Qena Agim Qena] në faqet e "Rilindjës" me shiritin komik "Tafë Kusuri" shumë të popullarizuar në mesin e lexuesve, [http://www.albanianarts.com/aart/artists_portfolio.php?id=0000000046 Veli Blakçori],Ramadan Zaplluzha, Fahri Axhanela, Selami Taraku, Musa Kalaveshi, etj..<ref>Bazuar ne katalogun "Salloni i karikatures"-1997 Ramiz Kelmendi(shkrimtar)</ref> Kësaj plejade veteranësh iu bashkangjitën edhe karikaturistë tjerë, disa prej tyre para mbylljës dhe të tjerë pas mbylljës së “Rilindjës”(1990), si : [http://www.albanianarts.com/aart/artists_portfolio.php?id=0000000144 Murat Ahmeti], [http://www.albanianarts.com/aart/artists_portfolio.php?id=0000000006 Visar Ulaj], Valdet Gashi, [http://sq.wikipedia.org/wiki/Jeton_Mikullovci Jeton mikullovci], [http://www.albanianarts.com/aart/artists_portfolio.php?id=0000000164 Shpend Kada], Binjamin Haxha, [http://www.albanianarts.com/aart/artists_portfolio.php?id=0000000145 Enis Hasani], Luljeta Goranci, Qazim Tmava, etj. Disa nga këta karikaturistë gjetën hapsirë në gazetat e asaj kohe si Koha Javore, [http://www.koha.net Koha Ditore], [http://www.kosova-sot.info/ Kosova Sot] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201129180243/http://www.kosova-sot.info/ |date=29 nëntor 2020 }}, Bujku, Bota Sot. Pas luftës në Kosovë, karikaturisti më aktiv është Jeton Mikullovci i cili në Kohën Ditore që nga viti 1997 për çdo ditë komenton ngjarjet politike me anë të karikaturës Në vitet 2006, 2007 dhe 2009 në organizim të Studios Nekra(karikaturisti Nexhat Krasniqi) u organizua tri herë Bienali Botëror i Karikaturës “Kosovacartoon” (https://web.archive.org/web/20111017131035/http://www.kosovacartoon.eu/) ==Lidhje== [http://www.albanianarts.com AlbanianArts] <references/> [[Kategoria:Karikaturistë shqiptarë]] [[Kategoria:Historia e Kosovës]] [[Kategoria:Arte]] [[Kategoria:Karikaturë]] rr6e6evg3z0rqf127gvfqxbijluvluq 0 116371 3027812 2991183 2026-08-25T00:14:31Z ~2026-46281-99 192052 /* Shih edhe */ 3027812 wikitext text/x-wiki '''Shikaji''' është një fshat në [[Njësia administrative Malzi|Njësitë Administrative Malzi]], në Bashkinë e Kukësit, Qarku Kukës, në Shqipërinë Verilindore. Ai njihet historikisht si një nga vendbanimet më të vjetra dhe strategjike të krahinës malësore të Malziut, me një kontribut të shquar në qëndresën kombëtare shqiptare kundër pushtimeve të huaja dhe regjimeve autokratike gjatë fillimit të shekullit XX.<ref>{{Citation |last=Dokle |first=Nazif |title=Studime Etnografike dhe Historike të rrethit të Kukësit |publisher=Geer |year=2008 |location=Tiranë |language=sq}}</ref> == Gjeografia == Fshati Shikaj ndodhet në një terren kryesisht kodrinor-malor në perëndim të qytetit të Kukësit, i kufizuar pranë fshatit Dukagjin dhe zonës së Spasit. Ky pozicion gjeografik e vendos fshatin në një korridor natyror strategjik që historikisht ka lidhur Malësinë e Gjakovës dhe Lumën me krahinat e Pukës dhe Mirditës. Zona karakterizohet nga kullota të pasura dhe burime natyrore që kanë mundësuar zhvillimin e blegtorisë tradicionale.<ref>{{Citation |last=Palushi |first=Petrit |title=Kujtesa historike dhe qëndresa antiautoritare në Veri të Shqipërisë |year=2012 |language=sq}}</ref> == Historia dhe Lëvizja Kaçake == Gjatë viteve 1918–1925, me shtrirjen e Lëvizjes Kaçake të udhëhequr nga Bajram Curri, fshati Shikaj shërbeu si një bazë e rëndësishme logjistike ilegale. Shtëpitë e fiseve Halili dhe Braha (përfshirë figurat si Avdullah Halil Braha) strehonin çetat kryengritëse, duke i furnizuar me ushqime dhe municione luftarake në rrugëkalimet e tyre drejt Pukës dhe Hasit.<ref>{{Citation |title=Arkivi Qendror i Shtetit (AQSH), Fondi 152: Ministria e Punëve të Brendshme (Xhandarmëria 1920-1925), Dosja Kukës |language=sq}}</ref> == Demografia dhe Popullsia == Popullsia e Shikajt përbëhet nga fise autoktone malësore, ndër të cilat më të vjetrat dhe me ndikim më të madh shoqëror e historik janë familjet (fiset) Halili dhe Braha (të njohur edhe si Halilajt dhe lagja Braha). Këto dyer të vjetra apo "oxhaqe" kanë pasur një rol udhëheqës në rregullimin e jetës shoqërore të fshatit sipas normave të të drejtës zakonore (Kanunit) dhe në organizimin e mbrojtjes së territorit. Në dekadat e fundit, si pasojë e faktorëve ekonomiko-shoqërorë, fshati ka pësuar një valë të madhe emigrimi drejt qyteteve të mëdha (Tiranë, Durrës) dhe jashtë vendit.<ref>{{Citation |last=Dokle |first=Nazif |title=Studime Etnografike dhe Historike të rrethit të Kukësit |publisher=Geer |year=2008 |location=Tiranë |language=sq}}</ref> == Referime == {{Reflist}} 12tzj0yzlqvgj2k0ncnmcmsw2u57ucr 0 122329 3027750 3027666 2026-08-24T13:26:04Z Magapetro 176540 3027750 wikitext text/x-wiki {{Short description|Politikan shqiptar}} {{Infobox officeholder | name = Ekrem Spahiu | image = | image_size = 220px | caption = | office = Kryetar i Partisë Lëvizja e Legalitetit | term_start = 2001 | term_end = Nëntor 2013 | predecessor = | successor = [[Sulejman Gjana]] | office2 = Deputet i Kuvendit të Shqipërisë | term_start2 = 2001 | term_end2 = 2005 | predecessor2 = | successor2 = | office4 = Zëvendësministër i Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sporteve i Shqipërisë | term_start4 = | term_end4 = | predecessor4 = | successor4 = [[Dashnor Bajaziti]] | birth_date = 18 Prill, 1960 | birth_place = [[Republika Popullore Socialiste e Shqipërisë|Shqipëria]] | party = [[Partia Lëvizja e Legalitetit]] | spouse = | children = | education = | profession = Politikan }} '''Ekrem Spahiu''' (lindur më 18 prill, 1960) është një politikan shqiptar dhe ish-deputet i [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]] në legjislaturën e XVI-të (2001–2005). Ai ka shërbyer gjithashtu si kryetar i [[Partia Lëvizja e Legalitetit|Partisë Lëvizja e Legalitetit]] (PLL) nga viti 2001 deri në nëntor të vitit 2013. Spahiu njihet për angazhimin e tij të gjatë në mbrojtjen e vlerave dhe trashëgimisë së Mbretërisë Shqiptare dhe figurës së [[Mbreti Zogu I|Mbretit Zog I]]. == Karriera politike == Gjatë periudhës së viteve 2000, Ekrem Spahiu ishte i njohur zyrtarisht si kryetar dhe udhëheqës kryesor i [[Partia Lëvizja e Legalitetit|Partisë Lëvizja e Legalitetit]] (PLL), duke qenë përfaqësuesi kryesor i rrymës monarkiste në skenën politike shqiptare. Nën drejtimin e tij, partia mori pjesë aktive në proceset zgjedhore të vendit, përfshirë zgjedhjet parlamentare të vitit 2001 dhe ato të korrikut të vitit 2005.<ref>{{cite book |author=Central Intelligence Agency |title=The 2007 CIA World Factbook |publisher=DigiCat |date=2022 |language=en}}</ref> Në dokumentet zyrtare të kohës, emri i tij regjistrohej me stilizimin "PLL [Ekrem SPAHIU]". Përveç udhëheqjes së partisë, ai ka shërbyer gjithashtu në detyrën e lartë shtetërore si Zëvendësministër i Mbrojtjes i Shqipërisë nga viti 2009 deri në shtator të vitit 2013.<ref>{{cite book |author=Central Intelligence Agency |title=The 2006 CIA World Factbook: Enriched Edition |publisher=DigiCat |date=2022 |language=en}}</ref> Më parë, Spahiu ka shërbyer edhe në pozicionin e Zëvendësministrit të Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sporteve, detyrë nga e cila u lirua për t'u zëvendësuar nga [[Dashnor Bajaziti]].<ref>{{cite book |author=Kuvendi Popullor |title=Fletorja zyrtare e Republikës së Shqipërisë |publisher=Kuvendi |date=2010 |issue=59-68 |page=9 |language=sq}}</ref> == Kontroversi == Më 23 mars 2012, Ekrem Spahiu shkaktoi një debat të madh publik pas deklaratave të tij kontroverse lidhur me planet për zhvillimin e një parade të komunitetit LGBT në Tiranë, duke deklaruar se ata duheshin rrahur me kopaçe. Kjo deklaratë u dënua ashpër nga institucionet e të drejtave të njeriut dhe nga Avokati i Popullit, i cili kërkoi zyrtarisht që ai të kërkonte falje publike.<ref name="Carey2014">{{cite book |editor=Carey, Henry F. |title=European Institutions, Democratization, and Human Rights Protection in the European Periphery |publisher=Lexington Books |date=2014 |page=359 |isbn=978-1-4985-0205-4 |language=en}}</ref> == Referime == {{Reflist}} n5xvgrtmuxdkmifczb1pghvyy02hjs0 3027828 3027750 2026-08-25T01:45:53Z Magapetro 176540 3027828 wikitext text/x-wiki {{Short description|Politikan shqiptar}} {{Infobox officeholder | name = Ekrem Spahiu | image = | image_size = 220px | caption = | office = Kryetar i Partisë Lëvizja e Legalitetit | term_start = 2001 | term_end = Nëntor 2013 | predecessor = [[Guri Durollari]] | successor = [[Sulejman Gjana]] | office2 = Deputet i Kuvendit të Shqipërisë | term_start2 = 2001 | term_end2 = 2005 | predecessor2 = | successor2 = | office4 = Zëvendësministër i Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sporteve i Shqipërisë | term_start4 = | term_end4 = | predecessor4 = | successor4 = [[Dashnor Bajaziti]] | birth_date = 18 Prill, 1960 | birth_place = [[Republika Popullore Socialiste e Shqipërisë|Shqipëria]] | party = [[Partia Lëvizja e Legalitetit]] | spouse = | children = | education = | profession = Politikan }} '''Ekrem Spahiu''' (lindur më 18 prill, 1960) është një politikan shqiptar dhe ish-deputet i [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]] në legjislaturën e XVI-të (2001–2005). Ai ka shërbyer gjithashtu si kryetar i [[Partia Lëvizja e Legalitetit|Partisë Lëvizja e Legalitetit]] (PLL) nga viti 2001 deri në nëntor të vitit 2013. Spahiu njihet për angazhimin e tij të gjatë në mbrojtjen e vlerave dhe trashëgimisë së Mbretërisë Shqiptare dhe figurës së [[Mbreti Zogu I|Mbretit Zog I]]. == Karriera politike == Gjatë periudhës së viteve 2000, Ekrem Spahiu ishte i njohur zyrtarisht si kryetar dhe udhëheqës kryesor i [[Partia Lëvizja e Legalitetit|Partisë Lëvizja e Legalitetit]] (PLL), duke qenë përfaqësuesi kryesor i rrymës monarkiste në skenën politike shqiptare. Nën drejtimin e tij, partia mori pjesë aktive në proceset zgjedhore të vendit, përfshirë zgjedhjet parlamentare të vitit 2001 dhe ato të korrikut të vitit 2005.<ref>{{cite book |author=Central Intelligence Agency |title=The 2007 CIA World Factbook |publisher=DigiCat |date=2022 |language=en}}</ref> Në dokumentet zyrtare të kohës, emri i tij regjistrohej me stilizimin "PLL [Ekrem SPAHIU]". Përveç udhëheqjes së partisë, ai ka shërbyer gjithashtu në detyrën e lartë shtetërore si Zëvendësministër i Mbrojtjes i Shqipërisë nga viti 2009 deri në shtator të vitit 2013.<ref>{{cite book |author=Central Intelligence Agency |title=The 2006 CIA World Factbook: Enriched Edition |publisher=DigiCat |date=2022 |language=en}}</ref> Më parë, Spahiu ka shërbyer edhe në pozicionin e Zëvendësministrit të Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sporteve, detyrë nga e cila u lirua për t'u zëvendësuar nga [[Dashnor Bajaziti]].<ref>{{cite book |author=Kuvendi Popullor |title=Fletorja zyrtare e Republikës së Shqipërisë |publisher=Kuvendi |date=2010 |issue=59-68 |page=9 |language=sq}}</ref> == Kontroversi == Më 23 mars 2012, Ekrem Spahiu shkaktoi një debat të madh publik pas deklaratave të tij kontroverse lidhur me planet për zhvillimin e një parade të komunitetit LGBT në Tiranë, duke deklaruar se ata duheshin rrahur me kopaçe. Kjo deklaratë u dënua ashpër nga institucionet e të drejtave të njeriut dhe nga Avokati i Popullit, i cili kërkoi zyrtarisht që ai të kërkonte falje publike.<ref name="Carey2014">{{cite book |editor=Carey, Henry F. |title=European Institutions, Democratization, and Human Rights Protection in the European Periphery |publisher=Lexington Books |date=2014 |page=359 |isbn=978-1-4985-0205-4 |language=en}}</ref> == Referime == {{Reflist}} tjualx960mi3vl2iqkg47tf7cuj3kev 12 122873 3027749 3016569 2026-08-24T13:25:42Z ~2026-46185-58 192025 /* Pyetje ({{subst:#time:j F Y, H:i}}) */ pjesë e re 3027749 wikitext text/x-wiki {{Ndihmë:Pyetje e Përgjigje/Hyrja}} {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Ndihmë:Pyetje e Përgjigje/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} <section begin="dritare" /> <!-- Shkruani vetëm nën këtë vizë. --> <!-- ________________________________________________________________________________________ --> == Pyetje (24 gusht 2026, 13:25) == ekam nje vajz 2 muajshe dhe ne eneer ekam par sikur ekisham pasur edhe nje djal dhe me kishte vdekur b9q1dqszmkwh8oh1qn48h0iantw20ln 3027811 3027749 2026-08-24T23:55:05Z Fallbackintoreality 102113 U kthyen ndryshimet e [[Special:Contributions/~2026-46185-58|~2026-46185-58]] ([[Përdoruesi diskutim:~2026-46185-58|diskutimet]]) në versionin e fundit nga [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]]. 3016569 wikitext text/x-wiki {{Ndihmë:Pyetje e Përgjigje/Hyrja}} {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Ndihmë:Pyetje e Përgjigje/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} <section begin="dritare" /> <!-- Shkruani vetëm nën këtë vizë. --> <!-- ________________________________________________________________________________________ --> i191xg1cuo030gcjvb4f42m8g2njo5c 3 137905 3027790 3026686 2026-08-24T20:45:07Z MediaWiki message delivery 56618 /* Tech News: 2026-35 */ pjesë e re 3027790 wikitext text/x-wiki {{wikibreak}} '''Gjatë stinës së verës aktiviteti im në projekt mund të jetë i ulët. Për ndihmë mund të shkoni te një administrator tjetër nga lista [[Special:ListUsers/sysop|këtu]].''' '''During the summer season my activity in this project may be lower than usual. If you need help with anything you may want to go to another admin from this [[Special:ListUsers/sysop|list]].''' {{Përdoruesi diskutim:Klein Muçi/Arkivi X}} ==Stampa:Infobox Komunat franceze== Mirëmëngjes Klein Muçi. Sorry for not writing in Albanese. Someone must have changed something to the code of this template (or to another template linked to it) cos, now, the coordinates of the communes don't appear anymore. ''Lua error te package.lua te rreshti 80: module 'Module:ISO 3166/data/FR' not found.'' I wonder if it's the name "module" as the template must be waiting for "moduli". I would be very happy if you could help me to solve this problem. Have a nice week-end. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 18 prill 2026 15:34 (CEST) :@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! Unfortunately the technical infrastructure regarding French communes has some rather outdated code in our project. [[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi#Kategoria "Faqet me harta"|In this discussion]] I was asked to do some changes regarding this. I did and supposedly further changes would be done by the interested person but I'm guessing they were deemed too complex by them and thus the process wasn't continued. Coming at your specific problem, the remaining issue is that the commune specific modules are missing in our project and would need to be imported from EnWiki. I just imported [[Module:Location map/data/France Auvergne-Rhône-Alpes]] and this solved the problem in [[Bâgé-Dommartin]]. You would need to import the other remaining modules which can be found in [[w:en:Category:France region location map modules|this category]] (~30) and that would solve every problem with every commune article I believe. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 19 prill 2026 03:39 (CEST) ::Thank you so much, dear colleague. Now, the French stubs look much better and I understand how to import new maps. I've still another question. The names of the French regions have been translated in Albanian. But, on the pages that are about communes, department etc., you find the regions called in French or in a mixed way so the page is called ''Auvernja-Rona-Alpet'' but links are also called ''Auvernia-Rhône-Alpes'' or ''Auvergne-Rhône-Alpes''. This isn't too important as it's about links. But pages also have different versions of the names like [Kategoria:Gjeografia e Auvernia-Rhône-Alpes]. In the end, it's rather messy. Is there a rule on sq.wp about the geographical names? Should it be Auvernja-Rona-Alpet or Auvernia-Rona-Alpet, Qendra-Val de Loire or Qendër-Lugina e Luarës etc.? Have a nice Sunday. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 3 maj 2026 18:11 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], no problem. Unfortunately, there isn’t any well-established naming convention in place—neither for this specific topic nor more broadly. :::Personally, I tend to favor localized terms, as they often make content more approachable and engaging for readers. That said, given the current lack of contributors working in this area, I’d encourage you to [[WP:BOLD|be bold]] and organize things in the way you find most suitable. It’s entirely possible that your approach helps shape a more consistent standard over time. :::In any case, having a consistent system—whatever form it takes—is far preferable to randomness, especially when it comes to making future large-scale adjustments more manageable. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 maj 2026 18:35 (CEST) ::::Hello again. I'm sorry to disturb you again but I'm facing a mystery. If you look at [https://sq.wikipedia.org/wiki/Apremont-sur-Allier this], you can see a density of 22 instead of 2. What is weird is that it's the only time I meet such a mistake. The only difference with the other pages I created or modified is the population of the commune is lower than 100 inhabitants. Do you think there could be an error when the number is under 100? Have a good evening. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 5 maj 2026 21:55 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], most likely. That's why I started saying how the code is outdated regarding that template. That is only one error that you were able to see but there must be other ones too. Unfortunately the only solution for that is to adopt the new template EnWiki uses and then change all ~6K articles en-masse to start using that. Unfortunately there won't be 1:1 parity with parameters among the old and the new template so a bit of chaos will issue but... I'll try to undertake that process in the not-so-far future. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 maj 2026 23:51 (CEST) ::::::Well, it's more complicated and weird than that. https://sq.wikipedia.org/wiki/Dommartin-la-Chaussée has also a low population (29) but the density is correct. Anyway, I always put the density in the introduction of the stub so, hopefully, Albanian speakers who would be interested in such a small commune will have the right information. Thank you once again for your time and have a great day. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 6 maj 2026 15:04 (CEST) :::::::Hello dear colleague. I followed your advice and, boldly, created a commune in La Réunion. ([[Saint-André, La Réunion]]. Then I created a [[Moduli:Location map/data/France Réunion]] but the page still showed a map of France even if the Infobox signals its an Overseas Department (it's not translated in Albanian). I renamed the module with France La Réunion, La Réunion (w/o France) but metropolitan France still shows. I guess the template for French Communes isn't prepared for maps out of the metropolitan France. Have a nice day. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 14 maj 2026 14:36 (CEST) ==Stampa:Carte communes limitrophes== It's me again, second time today :(( I created this template taken of fr:wp which takes the neignbouring communes from Wikidata to make a map, then I created the [[Moduli:Carte interactive]] that was asked but nothing happens. I wonder if another template ([https://fr.wikipedia.org/wiki/Mod%C3%A8le:Communes_limitrophes Modèle:Communes limitrophes]) is needed. It's sad because this template is very interesting for the location of the commune. I must miss something. – [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 14 maj 2026 15:17 (CEST) :@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! Sorry for the late response. During summer time my on-wiki activity is usually limited. As I've mentioned, I'll try to do a full updated regarding our French location templates and their usage but that will have to wait until I'm back more actively which usually happens near autumn (or even sooner if I find free days during this period). Until then, I'd be rather reluctant implementing further changes because all those might be go to waste when the said update does happen. Regarding the modules you mention, our technical infrastructure is kept in English (because we piggyback from EnWiki quite often) so those would need to be translated. As for them not working properly, I would need to investigate the technical architecture on FrWiki but I can't do that these days (it will need to wait for the same time as the update mentioned above). In the meanwhile, if you want, you can talk with user Fallbackintoreality, another fellow admin. Regards! :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:52 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 maj 2026 22:21 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == Pyetje nga [[User:Orges0000|Orges0000]] te [[Historia e Armenisë]] (21 maj 2026 18:52) == Pershendetje ky page nuk eshte e mire seps disa fjali nuk kan kuptim --[[Përdoruesi:Orges0000|Orges0000]] ([[Përdoruesi diskutim:Orges0000|diskutimet]]) 21 maj 2026 18:52 (CEST) :@[[Përdoruesi:Orges0000|Orges0000]], përshëndetje! Mund t'i rregullosh problemet që ke vënë re! Shtyp butonin "Redakto/Edit" (në varësi të gjuhës) në krye të artikullit dhe kryej ndryshimet e nevojshme. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:56 (CEST) == Lake Gramozit/ Gramoz/Lake Gistova == Greetings Mr. Klein Muçi Lake Gistova or Gramoz or Gramozit which happens to be the same Lake under different Albanian names happens to be part of the Hellenic Republic. It is not shared with Albania and has already been adjudicated in Wikipedia as Lake Gistove/Garmozit/Gramos just by using Albanian Primary and Official Sources only which are also under the Jurisdiction of the Albanian Prime Ministry. Lately, have seen bots or unidentified person changing the border reality on this matter on the Albanian version of Wikipedia. Actually you have reviewed a change like that on April 24 , 2026 and was approved by you? If it was not approved by you I apologize in advance. Please redress this matter quickly as it was original sighted in the Albanian Wikipedia page. Additionally, I have already informed and reported this matter on Wikipedia on as well and I am looking an answer on this topic. Border revisionism should not be allowed. Clearly the Albanian Military Topographic Institute and the National Territorial Planning Agency of Albania both confirm the lake is not in Albania ALBANIAN Governmental Agency https://akpt.maps.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=ff270e99f5be45f19c7b7a1e3e618b27        Here as well the official Albanian map  shows clearly where the Lake Gistova lies. '''Institutin Topografik të Ushtris'''ë Official Albanian Military Topographical maps: You can zoom in, very easy https://shop.geospatial.com/publication/38PCREFVGPMH4RPD0MSAVZHMV6/Albania-1-to-100000-Scale-Topographic-Maps see also https://shop.geospatial.com/publication/0K48DGWKGBQ44E21WWYBAJKMS7/Albania-1-to-50000-Scale-Topographic-Maps The '''State Authority for Geospatial Information (ASIG)''' ([[:en:Albanian_language|Albanian]]: ''Autoriteti Shtetëror për Informacionin Gjeohapësinor'') The agency is under the supervision of the [[:en:Prime_Minister's_Office_(Albania)|Prime Minister's Office]]. https://geoportal.asig.gov.al/map/?auto=true Official Albanian geospatial primary sources confirm this placement unequivocally. The Agency for the State Cadastre and Geospatial Information (ASIG) Geoportal, when viewing the 2007 20 cm resolution orthophoto layer (selectable in the left/bottom panel as "2007 20 CM" or similar under Orthoimagery/Historical Maps), clearly shows the lake at high zoom levels near projected coordinates 567362.404 E, 4470179.392 N (in the Albanian national projection system). The high-resolution 2007 aerial imagery—produced and hosted by Albania's official geospatial agency—depicts the lake entirely south of the border ridge/watershed, with no Albanian boundary line crossing the water body or including it within Albanian territory. This visual evidence aligns with publications from the Albanian Military Topographic Institute and the National Territorial Planning Agency (AKPT), which exclude Lake Gistova from Albanian border delimitations. Mapping errors on some commercial platforms (e.g., historical inaccuracies on Google Maps placing the border across the lake) have led to online discussions and occasional media reports, but these stem from technical glitches, not official claims or disputes. Primary sources from both countries, including ASIG's 2007 orthophoto, support the lake's full location in Greece. •          Neutrality: Removes unsubstantiated "Albanian perspectives" of overlap, as no official Albanian government or geospatial data supports this; it avoids amplifying fringe media narratives (e.g., from Albanian outlets like Pamfleti). •          Clarity and Enhancements: Adds precise coordinates and historical context for verifiability. Includes elevation and size for better reader context without altering the article's encyclopedic tone. Thank you for your attention, Mr. Klein Meci and I am Looking for an answer on this matter. Facts are Sacred Comments are Free [[Përdoruesi:Aetolia|Aetolia]] ([[Përdoruesi diskutim:Aetolia|diskutimet]]) 23 maj 2026 21:08 (CEST) :@[[Përdoruesi|Aetolia]], greetings, :I am not that much involved in article editing myself, as most of my work is focused on technical changes and maintenance. Since you have already raised this issue in several venues, both here and on the English Wikipedia, including forums with broader visibility and relevance than a user talk page, I believe it would be best to continue the discussion there in order to keep it centralized. :In the meantime, I would suggest reaching out to another administrator whose work is more closely connected to article content and editorial matters, such as user Fallbackintoreality or Leutrim.P. My activity on the wiki in general also tends to decrease significantly during the summer months so maybe those could be more of help in order to get faster responses as well. :Regards, [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 14:17 (CEST) == Sharat == hello i saw that u made some changes to the sharat page, perhaps do you know where is the old village center because on the page it shows the center of Myli and i went there and i couldn’t find any old houses, i would really appreciate it because i need to find it for my grandpa [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-31112-89|&#126;2026-31112-89]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-31112-89|talk]]) 24 maj 2026 21:33 (CEST) :@[[Përdoruesi:~2026-31112-89|~2026-31112-89]], hello! You must be getting confused, I haven't done any changes to that article. Unfortunately I don't have much information about it as I've never been there. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:58 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 maj 2026 23:52 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == Qwerfjkl (bot) - Problem me referimet (28 maj 2026, 00:23) == Pershendetje, jam nje perdorues i rregullt ne en.wiki por tani jam futur madje me intensitet edhe ne gjuhen ametare shqip. Me kane ardhur pak ankesa per tek futbollisti [[Ylber Ramadani]] por mesa di i kam rregulluar, jam i hapur per mesime nga ana juaj ne te ardhmen, faleminderit shume qe bashkepunoni, mirudegjofshim.– '''[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:red;">Eni.</span><span style="color:black;">Sukthi.</span><span style="color:red;">Durrës</span>]]'''^{[[Përdoruesi diskutim:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:black;">'''Shqiptar'''</span>]]} 28 maj 2026 02:54 (CEST) :@[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|Eni.Sukthi.Durres]], përshëndetje! Po, mbeten vetëm disa referime që kanë vlerën e datës në anglisht. Por edhe po nuk i ndryshove ti, për këtë kemi një robot që punon periodikisht dhe i bën ai zëvendësimet kështu që çdo gjë në rregull. Faleminderit për kontributin dhe punë të mbarë! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 1 qershor 2026 13:31 (CEST) :Bukur fare, kontribuojme me shume kenaqesi. Po redaktimet tek [[Ylber Ramadani]] a do te me pranohen shpejt ne te ardhmen, faleminderit. '''[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:red;">Eni.</span><span style="color:black;">Sukthi.</span><span style="color:red;">Durrës</span>]]'''^{[[Përdoruesi diskutim:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:black;">'''Shqiptar'''</span>]]} 1 qershor 2026 17:21 (CEST) == This Month in Education: May 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 5 • May 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities|Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania|Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Debating free license in Brazil|Debating free license in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India|Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects|Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges|Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem|Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria|Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia MKD's Education News & Activities|Wikimedia MKD's Education News & Activities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year|Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 qershor 2026 18:53 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30604297 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 qershor 2026 23:08 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == Books & Bytes – Issue 74 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 74, March–April 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * New partnership: Swissdox * User survey results <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/March-April 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 2 qershor 2026 12:35 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=30576650 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 qershor 2026 23:29 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 qershor 2026 18:48 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 qershor 2026 15:05 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == This Month in Education: June 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 6 • June 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement|Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026|Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries|Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education|Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite|Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo|Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives|Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana|Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/"25x25 Project – Celebrating Wikipedia" in Córdoba, Argentina|"25x25 Project – Celebrating Wikipedia" in Córdoba, Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities|Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026|Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program|From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter|EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography|Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes|Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda|Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 qershor 2026 06:15 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30725833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29 qershor 2026 13:47 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 korrik 2026 15:56 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> == Qwerfjkl (bot) - Problem me referimet (11 korrik 2026, 02:13) == Çfarë problemi ka gjuha e shkruar ? == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 korrik 2026 18:11 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 --> == Pyetje nga [[User:BKonjuhi|BKonjuhi]] te [[Mehmet Konjuhi]] (15 korrik 2026 11:17) == Përshëndetje! Sapo rishkrova plotësisht artikullin "Mehmet Konjuhi", por redaktimi më shkoi në rishqyrtim (ndryshime në pritje). A mund ta shikoni dhe ta miratoni, ose të më thoni çfarë duhet përmirësuar? Çfarë ndryshova dhe pse: 1. Vitin e lindjes nga 1853 në 1895. Referenca e vetme e cituar për hyrjen ishte qmksh.al, por ajo faqe nuk e përmend fare vitin 1853 — flet vetëm për vdekjen. Burimet që japin 1895 janë Bedri Tahiri dhe kujtimet e Halit Konjuhit të mbledhura nga historiani Liman Rushiti (21.11.1976). Përveç kësaj, 1853 duket kronologjikisht i pamundur: babai i tij e përjetoi dëbimin e 1877–78 si 13-vjeçar, pra i lindur rreth 1864. 2. Shtova burime arkivore që mungonin plotësisht: - "Jugoslovenska država i Albanci", vëll. II (red. Dimić, Borozan, Beograd 1999), f. 525–526 — dokumenti i 31.12.1919 i Shtabit të Armatës III në Shkup - Vladan Jovanović, "Suzbijanje kačaka na Kosovu i Metohiji 1912–1929", Vojnoistorijski glasnik nr. 1/2009, f. 46 - Pavle Dželetović Ivanov, "Kačaci Kosova i Metohije", Beograd 1990, f. 153–154 - Bujar Dugolli & Veli Kryeziu, Analele Universității din Craiova, nr. 1(37)/2020 3. I atribuova qartë të gjitha pretendimet që vijnë nga kujtime familjare, dhe shënova si të pasigurta datën e vdekjes dhe vendin e varrimit, ku burimet nuk pajtohen. Deklaroj se kam lidhje familjare me subjektin, prandaj kërkoj që dikush ta shikojë me sy të pavarur. Faleminderit! --[[Përdoruesi:BKonjuhi|BKonjuhi]] ([[Përdoruesi diskutim:BKonjuhi|diskutimet]]) 15 korrik 2026 11:17 (CEST) == Books & Bytes – Issue 75 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 75, May–June 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * New partnerships: The Telegraph, Marg, The Tribune newspapers * Tech tip: Expired partnerships <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/May-June 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 17 korrik 2026 16:44 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=30816481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 korrik 2026 07:46 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == Pyetje nga [[User:User1345688|User1345688]] nëpërmjet panelit të ndihmës (22 korrik 2026 22:11) == Si te hap nje artikull wikipedia --[[Përdoruesi:User1345688|User1345688]] ([[Përdoruesi diskutim:User1345688|diskutimet]]) 22 korrik 2026 22:11 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 korrik 2026 20:49 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == This Month in Education: July 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 7 • July 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia|Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival|Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor|Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026|PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Google25 Expands Tamil Wikipedia Community|Google25 Expands Tamil Wikipedia Community]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge|Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere|Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Continuing Wiki education partnerships in Brazil|Continuing Wiki education partnerships in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects|Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026|1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM|We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 korrik 2026 21:48 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30838310 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 gusht 2026 21:46 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> == redaktimet e Smallem-it == Redaktimet me Claude nuk je t'u i shënu si të automatizuara, pra po e stërmbushin vargun e [[Speciale:NdryshimeSëFundmi]]. T'kisha lutë me i marku. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 gusht 2026 17:43 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 gusht 2026 22:45 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC. '''Updates for editors''' * [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__EXPECTSHORTPAGE__</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>w:bol:</nowiki></code></bdi>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921] * Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640] '''Updates for technical contributors''' * Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 gusht 2026 23:03 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30922806 --> == Growth/Newsletters/36 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Growth team logo - Icon only.svg|right|180px|frameless|class=skin-invert]] ''Updates from the [[mw:Special:MyLanguage/Growth|Growth]] team on our work to improve the new editor experience.'' === Recent releases === ====Account creation experiments==== Several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|experiments to increase successful account creation]] have delivered significant results. * An updated message shown to logged-out mobile users who try to edit produced a 27% relative increase in account creation and is being scaled to all wikis. ([[phab:T424595|T424595]]) * A new account menu button in the mobile web header, [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Experiment Results: Mobile Web Account Menu|A/B tested across five Wikipedias with nearly 8 million participants]], made logged-out mobile users 25% more likely to create an account, with no significant difference in constructive editing behavior. ([[phab:T428220|T428220]]) *A simpler post-edit dialog for temporary account holders increased permanent account creation by 87% (relative), converting more temp editors into registered ones. ([[phab:T416418|T416418]])[[File:Create account - July 2026 updates.png|thumb|The redesigned account creation form increases registration by a relative 24.4%]] *We also redesigned the account creation form itself ([[phab:T409236|T409236]]): adding real-time username validation, a concise summary of the username policy, a "reveal password" option, and a simplified design aligned with [[wmdoc:codex/latest|Codex]] guidelines. In an A/B test on English Wikipedia mobile, users who saw the redesigned form created permanent accounts at a rate of 20.4%, compared to 16.4% for the control group (a 24.4% relative increase). ====Revise Tone structured task==== [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages that may contain non-encyclopedic language and guides them through revising the tone. In A/B testing on Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, newcomer task completion rates were [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise Tone#Experiment Results|38.7% higher]] than the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended July 9, and the feature is now available to everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|We plan]] to release Revise Tone to more wikis. ====Automated mentor list cleanup==== Communities can now [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatically mark inactive mentors as ''away'' or remove them from mentorship entirely]] (which automatically reassigns their mentees). Inactivity is based on edits, and talk page responses count, so mentors answering mentee questions remain active. We recommend enabling both options together; administrators can enable them via [[Special:CommunityConfiguration]] and review the mentor list at [[Special:ManageMentors]]. ====Growth features for Wikidata==== Growth features are [[phab:T400937|now available at Wikidata]], including a simplified Newcomer Homepage, Mentorship, the Impact module, Community Updates and the Help Panel. === Work in progress === [[File:Home designs labeled.png|thumb|Early concepts for evolving the Newcomer Homepage into a personalized 'Home' that grows with contributors.]] ====Home==== The Growth and [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] teams are developing [[mw:Special:MyLanguage/Home|Home]] ([[phabricator:T419358|T419358]]): a unified, personalized landing page intended to replace the Newcomer Homepage. Rather than remaining a newcomer-only feature, Home will evolve with users as they gain experience, surfacing Suggested Edits, edits to review, and moderation workflows at the right moment. === Research === The [https://research.wikimedia.org/ Wikimedia Research team], in partnership with the Growth Team, published findings from two projects on how new editors learn and integrate into the community: * [[m:Research:Understanding_newcomer_mentorship_on_Wikipedia|Understanding newcomer mentorship on Wikipedia]] * [[m:Research:Successful_Newcomers_Survey_2025#Results|Successful Newcomers Survey]] ''<small>'''[[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters|Growth team's newsletter]]''' prepared by [[mw:Special:MyLanguage/Growth|the Growth team]] and posted by [[m:User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[mw:Talk:Growth|Give feedback]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Growth team updates|Subscribe or unsubscribe]].</small>'' </div> 18 gusht 2026 15:17 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Growth_team_updates&oldid=30870183 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783] * In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448] '''Updates for technical contributors''' * User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{#uic:}}</nowiki></code></bdi> parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{Userlinks}}</nowiki></code></bdi>]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466] * Due to user security and privacy risks, we have disabled access to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs when specifically using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs can still be accessed and used without <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. Specified user page URLs (e.g. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>User:Myusername</nowiki></code></bdi>) can still be used with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386] * Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>librsvg</nowiki></code></bdi> to 2.60 and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ImageMagick</nowiki></code></bdi> to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 gusht 2026 22:45 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30961208 --> fkipplgse63vm1oh343ha02pfvwmaj2 0 149378 3027835 2997973 2026-08-25T03:20:40Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3027835 wikitext text/x-wiki {{Infobox person| foto = Luis Vives (Pere Carbonell) Madrid 01.jpg |emri = Juan Luis Vives |emër tjetër = |foto madhësia = 200px |profesioni = Psikolog, edukator |datëlindja = [[6 mars]] [[1493]] |vendlindja = Valencia, Spanjë |data e vdekjes = [[6 maj]] [[1540]] |vendvdekja = Bruges, Flandër |kombësia = Katalunas |nënshkrimi = Juan L. Vives.jpg }} '''Juan Luis Vives''' (latinisht: '''Ioannes Lodovicus Vives'''), po ashtu i njohur si '''Joan Lluis Vives i March''' ose '''Jan Ludovicus Vives''' (6 mars 1493<ref>[http://plato.stanford.edu/entries/vives/ ''Juan Luis Vives Joannes Ludovicus Vives''] - Stanford Encyclopedia of Philosophy, 2012-10-14</ref> – 6 maj 1540) ishte dijetar dhe humanist valencian i cili kaloi gjithë jeten e tij në Holandën Jugore. Besimet e tij në shpirt, depërtimi i hershëm në mjekësinë praktike dhe perspektiva për emocionet, kujtesën, memorien dhe të mësuarit i dha atij titullin “baba i psikologjisë moderne”.<ref name = "Watson">Watson, Foster (1913). [http://archive.org/stream/vivesoneducation00viveuoft#page/n7/mode/2up ''Vives: On Education.''] Cambridge, U.K.</ref> Vives ishte i pari që ndriçoi zgjidhjen e disa enigmave të cilat vunë themelet e psikologjisë së sotme. ==Fëmijëria== [[File:Juan L. Vives.jpg|thumb|left|Nënshkrimi i Juan L. Vivesit]] Vives u lind në [[Valencia]] në një familje hebrej që u konvertua në krishtërizëm.<ref name="OUP">Charles Fantazzi, Enrique González González, Víctor Gutiérrez Rodríguez - ''Juan Luis Vives'' [http://www.oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780195399301/obo-9780195399301-0113.xml], Oxford University Press, 16 November 2013}}</ref> Si fëmijë, ai pa ekzekutimin e babait, gjyshes dhe gjyshit, anëtarë të familjes së gjerë, me urdhër të Inkuizicionit Spanjoll; nëna e tij u lirua por vdiq në një fatkeqësi kur Vivesi ishte 15 vjeçar. Pas pak kohësh, ai la Spanjën për të mos u kthyer më kurrë. [[File:LuisVives.jpg|thumb|Luis Vives]] Derisa ishte në [[Spanja|Spanjë]] ai shkoi në '''Akademinë e Valencias''', ku mësoi nga ''Jerome Amigeutus'' dhe ''Daniel Siso''. Shkolla ishte e dominuar nga skolasticizmi, ku rolin qendror në edukim e luanin dialektika dhe debatet. <blockquote>Edhe dijetarët më të rinj mësohen që kurrë të mos jenë në heshtje; ata duhet gjithmonë ta pohojnë fuqishëm atë çka iu vjen nga lart në mendjet e tyre, në mënyrë që të mos duken se janë duke e shkelur marrëveshjen. Një debat apo dy në darkë, nuk janë të mjaftueshëm për ta kaluar provën. Ata debatojnë në mëngjes dhe pas mëngjesit; ata debatojnë para darkës dhe pas darkës. Ata debatojnë në shtëpi dhe jashtë shtëpisë. Debatojnë në tryezën e bukës, në banjë, në dhomën e djersitjes, në kishë, në qytet, në vende publike, në vende private. Ata debatojnë gjatë gjithë kohës.<ref>Vives, Juan Luis & Watson, Foster - ''Tudor School-boy Life: The Dialogues of Juan Luis Vives'' [https://archive.org/stream/tudorschoolboyl01vivegoog#page/n6/mode/2up], 1908, J. M. Dent & Company, London</ref> </blockquote> ==Karriera akademike== [[File:Johannes Ludovicus Vives.jpg|thumb|left|Johannes Ludovicus Vives]] Ai studioi në Universitetin e Parisit nga vitin 1509 deri më 1512, dhe në vitin 1519 u emërua profesor i humanitetit në Universitetin e Luvenit. Me këmbënguljen e mikut të tij Erasmusit, ai përgatiti një koment të përpunuar për ''Qytetin e Perëndisë'' (De Civitate Dei), i cili u publikua në vitin 1522 me dedikim ndaj Henrit VIII të Anglisë. Së shpejti, pas kësaj, ai u thirr në [[Angli]] dhe mori rolin e mësuesit privat të Princeshësh Mari I, gjë për të cilën ai shkroi ''Në kërkim të dy letrave djaloshare (1523)'' (De ratione studii puerilis epistolae duae) dhe ''Instituti për Edukimin e Femrës Kristiane'' (De Institutione Feminae Christianae), të cilin ia dedikoi mbretëreshës angleze, Katerina e Aragonës.<ref>[http://books.google.com/books?id=I24XIEGvQbAC&lpg=PP1&dq=De%20Institutione%20Feminae%20Christianae&pg=PR25#v=onepage&q=&f=false ''De Institutione Feminae Christianae - Juan Luis Vives''] - Constantinus Matheeussen, Charles Fantazzi, Books.google.com</ref> Gjatë qëndrimit në [[Angli]], ai banoi në Corpus Christi College në [[Oxford]], ku doktoroi në drejtësi dhe ligjëroi në filozofi. Duke u deklaruar kundër anulimit të martesës së Katerinës së Aragonit dhe Henrit VIII, ai humbi favoret mbretërore dhe u mbyll në shtëpi të tij për gjashtë javë. Në këtë kohë, ai u tërhoq për në Bruges, ku një pjesë të jetës ia kushtoi shkrimit të disa veprave, kryesisht drejtuar kundër filozofisë skolastike dhe autoritetit të padiskutueshëm dhe mbizotërues të [[Aristoteli]]t. Ndër librat e tij më të rëndësishme është në ''Shkaqet e Korruptimit të Artit'' (De Causis Corruptarum Artium) e cila u vlerësua me Organon e Bakonit. Punimet e tij më të rëndësishme pedagogjike janë ''Hyrje në urtësi'' (Introductio ad sapientiam, 1524), ''Disiplinat'' (De Disciplinis), e cila theksoi nevojën urgjente për studimin e më shumë programve racionaliste, ''Filozofia e parë'' (De prima philosophia) dhe ''Ushtrimi i gjuhës latine'' (Exercitatio linguae latinae), i cili paraqet një libër që përmban një seri të shkëlqyer dialogjesh. Veprat e tij filozofike janë ''Shpirti dhe jeta'' (De anima et vita, 1538), ''E vërteta e besimit të krishterë'' (De veritate fidei Christianae) dhe ''Ndihmat për të dobëtit dhe për nevojat njerëzore'' (De Subventione Pauperum Sive de Humanis Necessitatibus), traktati i parë i këtij lloje në botën perëndimore që trajton problemet e shoqërise urban duke dhënë sugjerime për policinë dhe legjislacionin. Përmes filozofisë analistike, Vivesi zbuloi se supozimi i autorit të së ashtuquajturës ''Letra e Aisteasit'', e cila pretendon se përshkruan përkthimin e Septuagintit të [[Bibla|Biblës]], nuk ka qenë grek por duhet të ketë qenë hebre që jetoi pas ngjarjeve që ai përshkruan.<ref>Published in ''XXII libros de Civitate Dei Commentaria'', 1522.</ref> Vivesi vdiq në Bruges në vitin 1540, në moshën 47 vjeçare dhe u varros në Katedralen e Shën Donacianit. ==Vlera bashkëkohore== Vivesi imagjinoi dhe përshkroi teorinë gjithëpërfshirëse të edukimit; mbase ai ka pasur ndikim direkt në esenë e Michel Eyquem de Montaigne.<ref>Smith, William F., 1946, ''Vives and Montaigne as Educators. "Hispania" 29:4'', p.483–493 [http://www.jstor.org/pss/333706]</ref> Vivesi admirohej nga Tomas Mori dhe Erasmusi, të cilët shkruan se Vivesi “do ta errësojë emrin e Erasmusit”.<ref name="Watson"/> [[File:Lluís Vives a la Universitat de València.JPG|thumb|Statuja e Lluís Vives në Universitetin e Valencias]] Vivesi konsiderohet si dijetari i parë që arriti të analizojë psikiken direkt.<ref name="Watson"/> Ai bëri intervista të gjata me njerëz dhe erdhi në përfundim të lidhshmërisë mes të ekspozitës së tyre të ndikimit dhe fjalëve apo çështjeve që janë duke diskutuar. Përderisa nuk dihet nëse [[Zigmund Froid]]i e njihte punën e Vivesit, historiani i psikiatrisë ''Gregory Zilboorg'' e konsideron Vivesin si baba të psikoanalizës (''A History of Medical Psychology'', 1941) ndërsa ''Foster Watson'' (1915) e quan atë baba të psikologjisë moderne. Vivesi i mësoi monarkët. Ideja e tij mbi edukimin konkret dhe të ndryshëm të fëmijëve i paraprin Jean Jacques Rosesasit dhe nuk përjashtohet mundësia që ky të jetë ndikuar përmes Montaignit. Vivesi ndryshoi retorikën klasike duke shprehur një lloj të vetin, pro-virgjëirsë gjysmë-feminizmit – gjë që ngjall interes te historianët e gjinisë.<ref>Patton, Elizabeth, 1994, ''Women and the rhetoric of Renaissance pedagogy'' [doctoral thesis], English and Comp. Lit., Columbia University, [http://app.cul.columbia.edu:8080/ac/handle/10022/AC:P:2200] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120219095404/http://app.cul.columbia.edu:8080/ac/handle/10022/AC:P:2200 |date=19 shkurt 2012 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.brill.nl/product.asp?ID=8571|title=Kopje e arkivuar|url-status=dead|access-date=24 mars 2014|archive-date=8 shkurt 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20050208223436/http://www.brill.nl/product.asp?ID=8571}}</ref> Në shekullin e XVI, kur në Spanjë kishte traktate të shumta “pro dhe kundër grave”, Vivesi zgjedh “një rrugë të mesme”.<ref name="autogenerated1">Vives, Juan Luis, 1996, [http://books.google.com/books?id=I24XIEGvQbAC&lpg=PP1&dq=De%20Institutione%20Feminae%20Christianae&pg=PR24#v=onepage&q=&f=false ''De institutione feminae Christianae, Book 1'']. Fantazzi, C. & Matheeussen, C., eds. (Fantazzi, C., trans.). Leiden: E.J. Brill</ref> Pavarësisht ndikimit që mund ta ketë pasur në shek. XVI, Vivesi tani tërheq interes minimal përtej fushave të specializuara akademike. Vlerat e Vivesit inspiruan dy shkolla belge për edukim të lartë ('''KATHO''' dhe '''Shkollën Katolike''') që të zgjedhin emrin “Vives” si emër për bashkëpunimin e tyre të filluar në shtator të vitit 2013. Po ashtu, lidhja rajonale e Vivesit me provincen Perëndimore të '''Flandrës''' (Bruges është kryeqyteti i kësaj province) luajti një rol të rëndësishëm. ===Mendime mbi shpirtin=== Vivesi shprehu interesim mbi shpirtin. Ai besonte se të kuptosh sesi funksionon shpirti është më e vlefshme sesa ta kuptosh vetë shpirtin. “Ai nuk shqetësohej nga ajo që është shpirti por nga ajo se si ishte shpirti”.<ref name = "Watson"/> ''Norena'' sqaron se Vivesi mendonte se shpriti ka karakteristika të sigurta dhe pjesa më e mirë e tij është aftësia e tij “...kuptimi, kujtesa, arsyeja dhe gjykimi”.<ref name = "Norena">Carlos G. Noreňa, ''Jean Louis Vives'', The Hague: Martinus Nijhoff, 1970</ref> Vivesi preku me mendje për sa u përket termeve të tij për shpjegim të shpirtit – ai thotë se nuk mund thjesht ta definojmë se çfarë është shpirti, por duke bashkuar pjesët e tij, mund të arrijmë në një koncept më të mirë mbi atë se si punon shpirti. Ai krahasoi shpirtin me artin me një analogji që fillon me kuptimin e pikturës: “Ta kuptosh një pikturë është më shumë sesa të tregosh se ç’është ajo pikturë”.<ref name = "Watson"/> Vivesi hodhi poshtë pikëpamjen deterministe të sjelljes njerëzore, dhe tha se shpirti ynë mund të “ndërrojë sjelljen në etikë dhe në shoqëri”.<ref name = "Clements">Clements, R. D. (1967). "Physiological-Psychological Thought in Juan Luis Vives." Journal of the History of the Behavioral Sciences, 3, 219-235</ref> Ai po ashtu thekson se mënyra se si ne ndihemi ditë pas dite ndikon në shpirtin tonë për të mirë ose për të keq.<ref name = "Clements"/> ===Depërtimi në mjekësi=== Vivesi është i njohur për integrimin e tij në psikologji dhe mjekësi. “Idetë e tij ishin të reja dhe ato hapën rrugën për kontribute që patën rëndësi të madhe për shoqërinë sot, në koncepte se si ne e shohim mjekësinë te njeriu”.<ref name = "Clements"/> Ai paraqiti rëndësinë e '''testimit të kafshëve''' para kontaktit të tyre me njerëz. – “Edhe pse Vivesi nuk i përformoi procedurat mjekësore, pikëpamjet e tij ishin të parat për kohën”<ref name = "Clements"/>. Vivesi pati shpresa se idetë e tij do të ndikojnë tek publiku. “Me kohë, shumë pajtohen se një pjesë e reformave shoqërore u krijuan nga idetë e Vivesit në mjekësi".<ref name = "Clements"/> Klementi e përshkruan kontributin e Vivesit si origjinal, por shumë do ta klasifikonin atë si të nënvlerësuar përsa u përket arritjeve dhe ideve të tij.<ref name = "Clements"/> Vivesi po ashtu bëri mbikëqyrjet e para të rëndësishme në shëndetin e trupit të njeriut – ai kërkoi që shprehitë personale të pastërtisë të merren si faktor i rëndësishëm i shëndetit. Ai pohoi se pastërtia e trupit sjell mirëqenien e trupit dhe të mendjes. Po ashtu, Vivesi u mor me çështjen e të sëmurëve psikik duke thënë se tallja dhe përqeshja e këtyre individëve nuk kontribojnë në trajtimin e tyre. Ky sqarim është shumë modern duke pasur parasysh kohën kur është thënë. Vivesi tha se “përdorja e të sëmurëve mendor si një formë e zbavitjes është një nga praktikat më çnjerëzore në të cilën ai kishte hasur”.<ref name = "Clements"/> Ai besonte se disa individ të cilët janë të sëmurë mendorë kanë nevojë për ilaçe por të tjerët kanë nevojë vetëm për miqësi.<ref name = "Clements"/> ===Emocionet dhe trupi=== Një tjetër kontribut i Vivesit përfshin pikëpamjet e tij mbi emocionin. Idetë e tij ishin të ndikuara nga ideologjitë e Galenit dhe [[Hipokrati]]t në atë se si emocioni lidh biletet në trup.<ref name = "Clements"/> Ai pajtohet me besimin se “ndryshimet e ngjyrave të bileve sjellin ndryshimin e emocioneve”. Për më tepër, Vivesi besonte se “disa ngjyra të bileve të emocioneve brenda trupit të njeriut dhe trupat e ngjyrosur gjithashtu ndikojnë në emocione”.<ref name = "Clements"/> Bazuar te Norena, Vivesi përcolli rekomandimet e Galenit mbi atë se llojet e ushqimit e caktojnë llojin e temperamentit.<ref name = "Norena"/> Vivesi po ashtu tha se të gjitha emocionet tona, edhe ato negativet, në të vërtetë, janë të dobishme në shumë mënyra. Ai sqaroi se ka një potencial të tërë për të mësuar dhe rritur nga emocionet negative në ato pozitive. Theksi i tij mbi animizmin apo shpirtrat e kafshëve u ndikua nga [[Dekarti]] sipas Klementit. Vivesi citoi në punimet e tij se çështja qëndron se sa fuqishëm beson një njeri në moralin e vet dhe ndikimin që ka ai në vetvete – “forca mentale mund të ndikojë në forcën psikike”.<ref name = "Clements"/> Emocionet, sipas Vivesit, mund të ndahen në mes të “nxehtë, ftohtë, i lagësht, i thatë dhe kombinime të këtyre të katrave”. Ç’rregullimet emocionale të një personi mund të rregullohen kur të aplikohet temperatura e saktë në trup.<ref name = "Clements"/> ===Kujtesa=== [[File:Juan Vivès.JPG|thumb|Bust i Juan Luis Vives ne Bruges, Belgjike]] Vivesi u shpreh edhe për kujtesën. Ai e definoi kujtesën si “...e lidhur me të kalurën, përderisa perceptohen lidhjen me të tashmen”.<ref name = "Clements"/> “Kujtesa është diçka që mbahet nga jashtë ose nga brenda”.<ref name = "Murray"/> Ai veçanërisht theksoi sesi njerëzit imagjinojnë diçka përbrenda dhe e lidhin atë me një ngjarje për të krijuar kujtimin. Kjo, sipas Vivesit, formon informacionin e korrigjuar të një ngjarjeje. Ai preku në kujtime për të cilat ne jemi të pavetëdijshëm, të njohur ndryshe si ''Unconscious''. Ai thotë se informacioni është “më i çasshëm në kujtesë kur i kushtohet vëmendje e caktuar”.<ref name = "Murray">Murray, D. J., & Ross, H. E. (1982). "Memory and Recall." ''Canadian Psychology,'' 23, 22-30. Retrieved from http://psycnet.apa.org.ezproxy.umw.edu/journals/cap/23/1/22.pdf{{Lidhje e thyer}}</ref> Duke u bazuar te '''Murray''', Vivesi tregon kuptimin e konceptit ditor-modern të procesit të rikthimit (retrieval). Vivesi vëreni se sa më shumë që kujtesa është e lidhur me përvoja emocionuese të forta, aq më lehtë mbahet mend. Në drejtim të rikthimit të kujtesës, imagjinata luan një rol të rëndësishëm, veçanërisht te fëmijët.<ref name = "Norena"/> Vivesi po ashtu besonte në teorinë sipas së cilës kujtesa mund të përmirësohet me praktikë. Ai këshillon: “Njeriu duhet të memorizojnë diçka çdo ditë, qoftë edhe një informatë të parëndësishme”.<ref name = "Norena"/> Vivesi ndalet gjithashtu në kujtesen e fëmijëve – ai besonte se fëmijët mësojnë shpejt sepse mendja e tyre është më pak e ngarkuar me shqetësime që i mundojnë të rriturit. Vivesi beson se rikthimi i kujtesës është rezultat i një koncepti ku shpirti përpunon kujtesën. Ai vetë pati një rikthim të këtillë kujtese kur si fëmijë ai kishte ngrënë vishnje dhe kishte pasur ethe... si i rritur hëngri vishnje përsëri, ai u ndje i sëmurë në të njëjtën mënyrë sikur kur kishte qenë fëmijë.<ref name = "Watson"/> Ai erdhi në këtë përfundim se kujtesa mund të ekzistojë pa vetëdije për një kohë të gjatë. Ai gjithashtu besonte se “kujtesa bie çdo ditë nëse nuk ushtrohet mendja”.<ref name = "Watson"/> ===Mësimi=== Vivesi përdori fjalën “inteligjencë” në atë mënyrë që të përkthehet në fjalën “udhëheqës”. Sipas Vivesit, inteligjenca përfshin funksione që drejtojnë vëmendjen nga ngacmime të llojeve të ndryshme.<ref name = "Murray"/> Inteligjenca ka strukturë shumë kognitive. Kur ne mësojmë, kujtesa e përvojës është e bllokuar në urdhër të inteligjencës aktuale.<ref name = "Murray"/> Perceptimi i Vivesit në inteligjencë është që inteligjenca bëhet e rëndësishme vetëm kur përdoret. Inteligjenca merr kuptim vetëm kur përdoret. Ushtrimet e inteligjencës janë të rëndësishme në mbajtjen e kujtesës, gjë që krijon një përvojë më të mirë të të mësuarit, në përgjithësi. Vivesi ishte i pari që aludoi se shëndeti i nxënësit, personaliteti i mësuesit, objekti klasor, dhe tipat e autorëve që nxënësi lexon paraqesin gjëra të rëndësishme për mësimin e nxënësit.<ref name = "Clements"/> “Vivesi paraqet një shqetësim të veçantë mbi mjedisin e duhur shkollor si përbërësi i parë ekologjik i përvojës së të mësuarit të fëmijës”.<ref name = "Norena"/> Ai e krahason të mësuarit dhe të fituarit njohur me mënyrën sesi njerëzit e tretin ushqimin. Ta ushqesh trurin me njohuri është e njëjtë me të ushqyerit e trupit me ushqim: është gjë thelbësore për njeriun.<ref name = "Clements"/> ==Veprat kryesore== *''Opuscula varia ''(1519), permbledhje veprash te vogla qe perfshijne veprat e tij te para filozofike, ''De initiis, sectis et laudibus philosophiae''. *''Adversus pseudodialecticos ''(1520) *''De subventione pauperum. Sive de humanis necessitatibus libri II ''(1525), meret me problemin e varferise. *''De Europae dissidis et Republica ''(1526). *''De concordia et discordia in humano genere ''(1529). *''De pacificatione ''(1529). *''Quam misera esset vita chistianorum sub Turca ''(1529). *''De disciplinis libri XX ''(1531). Nje veper enciklopedike, e ndare ne tre pjese: ''De causis corruptarum artium'', ''De tradendis disciplinis'' dhe ''De artibus'' *''De conscribendis epistolis'' (1534), nje traktat mbi shkrimin e letrave. *''De anima et vita ''(1538) *''De Europeae statu ac tumultibus'', nje meditim adresuar papes per te kerkuar paqe midis princave te krishtere. *''Introductio ad sapientiam ''(1524), vepra e tij me e rendesishme pedagogjike. *''De institutione feminae christianae'', iu kushtua Katerines se Aragones.<ref name="autogenerated1" /> ==Bibliografia== * Carlos G. Noreňa, ''Jean Louis Vives'', The Hague: Martinus Nijhoff, 1970. * Charles Fantazzi (ed.), ''A Companion to Juan Luis Vives'', Leiden: Brill, 2008 (Brill's Companions to the Christian Tradition, 12). *Clements, R. D. (1967). "Physiological-Psychological Thought in Juan Luis Vives." ''Journal of the History of the Behavioral Sciences'', 3, 219-235. *Murray, D. J., & Ross, H. E. (1982). "Memory and Recall." ''Canadian Psychology,'' 23, 22-30. Mare nga http://psycnet.apa.org.ezproxy.umw.edu/journals/cap/23/1/22.pdf{{Lidhje e thyer}} *Norena, C. G. (1970). ''Juan Luis Vives.'' The Hague: Nijhoff. *Watson, F. (September 1915). ''The Psychological Review'': "The Father of Modern Psychology." Archive.org, Vol. XXII. No. 5. mare nga http://archive.org/stream/psychologicalrev22ameruoft#page/332/mode/2up == Referime == {{Reflist}} ==Lidhje të jashtme== {{Commons category|Juan Luis Vives}} *[http://plato.stanford.edu/entries/vives/ Juan Luis Vives (Joannes Ludovicus Vives)] at the Stanford Encyclopedia of Philosophy * [http://www.vives.be/#juanluisvives www.vives.be/#juanluisvives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140304083050/http://www.vives.be/#juanluisvives |date=4 mars 2014 }} * En la Biblioteca Valenciana Digital, Bivaldi, se puede acceder a diferentes obras digitalizadas de Joan Lluís Vives, además de otros documentos de interés relacionados con él. [https://web.archive.org/web/20190409105304/http://bivaldi.gva.es/es/estaticos/contenido.cmd?pagina=estaticos%2Fbiblioteca_autor Bibliotecas de Autor, Joan Lluís Vives] * [http://www.cervantesvirtual.com/FichaObra.html?portal=0&Ref=2309 Los ''Diálogos sobre la educación'' de Vives en la Biblioteca Virtual Cervantes]{{Lidhje e vdekur}} * [http://www.grexlat.com/biblio/vives/index.html La ''Exercitatio linguae Latinae'' de Vives] * [https://web.archive.org/web/20070811111259/http://www.unav.es/pensamientoclasico/autoresyobras/Vives.html ''Luis Vives'', en ''Proyecto Pensamiento Clásico Español''] *[http://bdh.bne.es/bnesearch/Search.do?text=&field1val=%22Vives%2c+Juan+Luis%22&field1Op=AND&numfields=1&exact=on&advanced=true&field1=autor&language=esEn Obras digitalizadas de Juan Luis Vives] en la Biblioteca Digital Hispánica de la Biblioteca Nacional de España {{DEFAULTSORT:Vives, Juan Luis}} [[Kategoria:Spanjollë]] [[Kategoria:Filozofë]] [[Kategoria:Lindje 1493]] [[Kategoria:Vdekje 1540]] jvd6raf3t4wyi343rumb19z1z32u00k 0 166994 3027762 2947970 2026-08-24T15:24:27Z Naldo324343 191218 /* Golat me kombëtaren */ Shqipëri-Gjeorgji, Basha 3027762 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Migjen Basha | image = [[Skeda:Basha ritaglio.jpg|250px]] | image_size = 250px | fullname = Migjen Xhevat Basha | birth_date = {{birth date and age|5|1|1987|df=y}} | birth_place = [[Lausanne]], [[Zvicra|Zvicër]] | height = {{convert|1.80|m|ftin|0|abbr=on}} | position = [[Mesfushori|Mesfushor]] | currentclub = [[Aris Selaniku]] | clubnumber = 4 | youthyears1 = –2004 | youthclubs1 = Team Vaud | youthyears2 = 2004 | youthclubs2 = [[FC Lausanne-Sport|Lausanne]] | years1 = 2004–2005 | clubs1 = [[FC Lausanne-Sport|Lausanne]] | caps1 = 36 | goals1 = 4 | years2 = 2006–2007 | clubs2 = [[A.S. Lucchese-Libertas|Lucchese]] | caps2 = 13 | goals2 = 0 | years3 = 2007 | clubs3 = [[F.C. Esperia Viareggio|Viareggio]] | caps3 = 15 | goals3 = 1 | years4 = 2008–2009 | clubs4 = [[Rimini Calcio F.C.|Rimini]] | caps4 = 52 | goals4 = 3 | years5 = 2009–2010 | clubs5 = [[Frosinone Calcio|Frosinone]] | caps5 = 38 | goals5 = 3 | years6 = 2010–2012 | clubs6 = [[Atalanta B.C.|Atalanta]] | caps6 = 23 | goals6 = 0 | years7 = 2011–2012 | clubs7 = → [[Torino F.C.|Torino]] (huazim) | caps7 = 36 | goals7 = 2 | years8 = 2012–2015 | clubs8 = [[Torino F.C.|Torino]] | caps8 = 51 | goals8 = 2 | years9 = 2015–2016 | clubs9 = [[FC Luzern|Luzern]] | caps9 = 7 | goals9 = 0 | years10 = 2016 | clubs10 = → [[Como 1907|Como]] (huazim) | caps10 = 13 | goals10 = 1 | years11 = 2016–2018 | clubs11 = [[S.S.C. Bari|Bari]] | caps11 = 59 | goals11 = 3 | years12 = 2018–2019 | clubs12 = [[Aris Selaniku]] | caps12 = 21 | goals12 = 0 | years13 = 2019–2020 | clubs13 = [[Melbourne Victory FC|Melbourne Victory]] | caps13 = 25 | goals13 = 1 | years14 = 2020–2021 | clubs14 = [[Neuchâtel Xamax FCS]] | caps14 = 24 | goals14 = 0 | totalcaps = 413 | totalgoals = 20 | nationalyears1 = 2004–2005 | nationalteam1 = [[Kombëtarja zvicerane U–17 e futbollit|Zvicra U–17]] | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2006–2007 | nationalteam2 = [[Kombëtarja zvicerane U–19 e futbollit|Zvicra U–19]] | nationalcaps2 = 13 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2007–2008 | nationalteam3 = [[Kombëtarja zvicerane U–21 e futbollit|Zvicra U–21]] | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2013– | nationalteam4 = [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Shqipëria]] | nationalcaps4 = 9 | nationalgoals4 = 2 |club-update = 24 maj 2015 |nationalteam-update = 13 qershor2015 }} '''Migjen Xhevat Basha''' (lindur më [[5 janar]] [[1987]]) është një [[futbolli]]stë [[Shqiptarët|shqiptar]] i cili luan me klubin grek të [[Aris Selaniku]] dhe me [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|kombëtaren shqiptare]] si [[Mesfushori|mesfushor]]. Migjeni është vëllai më i madhë i [[Vullnet Basha|Vullnetit]], i cili është gjithashtu futbollist dhe luan si mesfushor me klubin polonoz të [[Wisla Krakovia]] dhe gjithashtu ka luajtur edhe një ndeshje me kombëtaren shqiptare. == Jeta e hershme == Basha ka lindur në [[Lausanne]] nga prindër [[Shqiptarë të Kosovës|kosovaro-shqiptar]] të cilët ishin nga [[Theranda]].<ref name="L'Eco di Bergamo">{{cite news|url=http://www.ecodibergamo.it/stories/Bergamo%20citt%C3%A0/147106_basha_si_racconta_mi_piace_scherzare_ma_in_campo_sono_un_martello/|title=Basha tells about himself|last=L'Eco di Bergamo|date=3 gusht 2010|work=L'Eco di Bergamo|accessdate=16 gusht 2010}}</ref> Ai shkoi në Theranda për herë të parë në fëmijërinë e hershme për të mësuar [[Gjuha shqipe|gjuhën shqipe]] duke shkuar në shkollë ku qëndroi për dis avite para se të rikthehej te Lausanne para fillimit të [[Lufta e Kosovës|Luftës së Kosovës]]. Gjatë luftës, Theranda u dogj dhe xhaxhai i tij u vra.<ref name="L'Eco di Bergamo"/> Këto ngjarje lënë një shenjë të thellë në jetën e tij.<ref name="L'Eco di Bergamo"/> ==Karriera me klube== ===Lausanne=== Basha filloi karrierën e tij të hershme te klubi amator Team Vaud dhe në vitin 2004 kaloi te [[FC Lausanne-Sport|Lausanne]]. Në vitin e tij të parë te Lausanne, Basha hyri në skuadrën e parë. Ai bëri debutimin e tij si profesionist në moshën 18 vjeçare, saktësisht më 16 korrik 2005 në ndeshjen e sezonit 2005–06 kundër [[FC Winterthur|Winterthur]], e cila u mbyll me fitoren 5–4, me Bashën që u paraqit si zëvëndësues në vend të [[Patrick Isabella|Patrick Isabellës]]. Ai shënoi golin e parë në paraqitjen e tij të tretë dy javë më vonë, më 30 korrik 2005, në fitoren 4–1 kundër [[FC Luzern|Luzernit]] ku Basha u paraqit sërisht si zëvëndësues në vend të Isabellës në minutën e 68të, duke e shënuar golin e rezultatin momental 3–1 20të minuta më vonë. ===Lucchese=== Basha kaloi në [[Italia|Itali]] në pjesën e dytë të sezonit 2005–06 te [[A.S. Lucchese-Libertas]] në [[Serie C1]]. Ai luajti vetëm pjesë ndeshje deri në fund të sezonit. Gjatë sezonit të ardhshëm ai u paraqit në tetë ndeshje. ===Viareggio=== Në vitin 2007, Basha kaloi te [[F.C. Esperia Viareggio|Viareggio]] në [[Serie C2]]. Ai zhvlloi gjithsej 15 ndeshje dhe shënoi një gol, i cili ishte i vetmi për të duke e shënuar në pjesën e parë të sezonit 2007–08. ===Rimini=== Në pjesën e dytë të sezonit 2007–08 ai kaloi te [[AC Rimini 1912|Rimini]]. Basha luajti 12 ndeshje gjatë pjesës së mbetur të sezonit, duke debutuar më 2 shkurt 2008 në fitoren 0–1 jashtë fushe kundër [[AS Bari|Barit]], duke hyrë si zëvëndësues në minutë e 77të. Ai e filloi sezonin 2008–09 më 17 gusht 2008 me një gol kundër [[Ravenna Calcio|Ravennas]] në [[Coppa Italia]]. Ndeshja u mbyll me rezultatin 3–3 kurse në gjuajtjet e penalltive Basha e humbi penalltinë e tij me Riminin që u eleminua me rezultatin 5–7. Ai gjithashtu debutoi me gol në [[Serie B]], duke shënuar golin e vetëm të skuadrës së tij në barazimin 1–1 kundër [[Parma F.C.|Parmës]].<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2008/08/29/italy/serie-b/parma-fc/rimini-calcio-fc/666905/|title=Parma 1–1 Rimini|work=Soccerway|date=29 gusht 2008|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> Ai arriti të shënojë edhe dy gola të tjerë në muajin shkurt, në barazimin 2–2 kundër [[F.C. Treviso|Trevisos]],<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2009/02/07/italy/serie-b/rimini-calcio-fc/fbc-treviso/667162/|title=Rimini 2–2 Treviso|work=Soccerway|date=7 shkurt 2009|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> dhe në fitoren 2–1 kundër [[Ancona 1905|Anconas]] më 28 shkurt.<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2009/02/28/italy/serie-b/rimini-calcio-fc/ac-ancona/667196/|title=Rimini 2–1 Ancora|work=Soccerway|date=28 shkurt 2009|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> Ai e mbylli sezonin 2008–09 me 38 paraqitje dhe 3 gola, duke luajtur gjithashtu në përballjen vajtje-ardhshje kundër Ancorës, me ndeshjen e parë që u mbyll në barazim 1–1,<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2009/06/06/italy/serie-b/ac-ancona/rimini-calcio-fc/778369/|title=Ancora 1–1 Rimini|work=Soccerway|date=6 qershor 2009|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> kurse ndeshja e dytë u mbyll me humbjen 1–0, duke i shkaktuar Riminit rënjen nga liga.<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2009/06/13/italy/serie-b/rimini-calcio-fc/ac-ancona/778370/|title=Rimini 0–1 Ancora|work=Soccerway|date=13 qershor 2009|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> ===Frosinone=== Pas rënjes së Riminit, Basha qëndroi në [[Serie B]] duke u transferuar te [[Frosinone Calcio]]. Ai debutoi me klubin më 21 gusht 2009 kundër [[U.S. Salernitana 1919|Salernitanës]], ku ai shënoi një gol duke kontribuar në fitoren 1–2.<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2009/08/21/italy/serie-b/salernitana-calcio-1919/frosinone-calcio/817663/|title=Salernitana 1–2 Frosinone|work=Soccerway|date=21 gusht 2009|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> Basha zhvilloi 38 paraqitje duke shënuar edhe tre herë. Ai gjithashtu ndihmoi skuadrën të arrinte në randin e katërt të Coppa Italia duke shënuar edhe kundër [[A.S. Varese|Vareses]]. ===Atalanta=== Në qershor 2010, [[Atalanta B.C.|Atalanta]], e cila sapo kishte rënë nga [[Serie A]], fitoi shërbimet e tij nga Frosinone.<ref>{{cite news|url=http://www.frosinonecalcio.com/news.php?id=2857|title=MERCATO, BASHA ALL’ALATALANTA E TROIANIELLO AL SIENA|date=25 qershor 2010|accessdate=25 qershor 2010|work=Frosinone Calcio|archive-date=16 korrik 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716152439/http://www.frosinonecalcio.com/news.php?id=2857|url-status=dead}}</ref> Basha debutoi me Atalantën më 21 gusht 2010 kundër [[Vicenza Calcio|Vicenzës]] duke luajtur 90 minuta, me ndeshjen që u mbyll me fitoren 2–0.<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2010/08/20/italy/serie-b/atalanta-bergamo/vicenza-calcio/997276/|title=Atalanta 2–0 Vicenza|work=Soccerway|date=21 gusht 2010|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> Ai e mbylli sezonin 2010–11 me 23 ndeshje në të gjitha kompedicionet, ku vetëm 7 prej tyre i luajti si titullar. ===Torino=== Për sezonin 2011–12, Basha u transferua në formën e huazimit te klubi tjetër i [[Serie B]], [[Torino F.C.|Torino]].<ref>{{cite news|url=http://www.sportnet.al/lajm.php?nr=3352|title=Migjen Basha huazohet te Torino|work=Sportnet express|date=14 korrik 2011|accessdate=24 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402124141/http://www.sportnet.al/lajm.php?nr=3352|archive-date=2 prill 2012|url-status=dead}}</ref> ====Sezoni 2011–12==== Ai debutoi me klubin më 27 gusht 2011 kundër [[Ascoli Calcio 1898|Ascolit]] në fitoren 1–2.<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2011/08/27/italy/serie-b/ascoli-calcio/torino-fc/1180265/|title=Ascoli 1–2 Torino|work=Soccerway|date=27 gusht 2011|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> Basha shënoi golin e parë me ''Granadat'' më 10 dhjetor 2011 kundër [[Pescara Calcio|Pescarës]], duke shënuar golin e parë në fitoren 4–2.<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2011/12/10/italy/serie-b/torino-fc/pescara-calcio/1180826/|title=Torino 4–2 Pescara|work=Soccerway|date=10 dhjetor 2011|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> Basha zhvilloi gjithsej 36 paraqitje me Torinon, duke shënuar dy gola në Serie B. Torino siguroi vendin e dytë, duke siguruar ngjitjen në [[Serie A]]. Në korrik 2012, Torino e ktheu huazimin e tij në një blerje përfundimtare. ====Sezoni 2012–13==== Basha bëri debutimin e tij në [[Serie A]] më 26 gusht 2012 në barazim pa gola kundër [[A.C. Siena|Sienës]] duke hyrë në fushën e lojës në minutën e 76të në vend të [[Giuseppe Vives]].<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2012/08/26/italy/serie-a/ac-siena/torino-fc/1351261/|title=Siena 0–0 Torino|work=Soccerway|date=26 gusht 2012|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> Ai shënoi golin e parë në elitën e futbollit italian më 28 tetor 2012 në ndeshjen kundër [[Parma F.C.|Parmës]], e cila u mbyll me humbjen 1–3.<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2012/10/28/italy/serie-a/torino-fc/parma-fc/1351331/|title=Torino 1–3 Parma|work=Soccerway|date=28 tetor 2012|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> Ai e mbylli sezonin 2012–13 me 21 paraqitje dhe 1 gol. ====Sezoni 2013–14==== Basha filloi [[2013–14 Serie A|sezonin 2013–14]] kundër [[Sassuolo Calcio|Sassuolos]] më 25 gusht 2013, e cila u mbyll me fitoren 2–0, me Bashën që assistoi golin e dytë të [[Alessio Cerci]]t në minutën e 63të.<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2013/08/25/italy/serie-a/torino-fc/us-sassuolo-calcio/1551803/|title=Torino 2–0 Sassuolo|work=Soccerway|date=25 gusht 2013|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> Sezoni i tij u u mbyll pesë javë kohe pas një dëmtimi të pësuar në këmbënm e tij të majtë më 13 prill 2014 gjatë ndeshjes kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]] në minutën e 57të, që solli një ndërhyrje kirurgjikale.<ref>{{cite news|url=http://asport.info/shqiperia-pa-bashen-ne-miqesore/|title=Shqiperia pa Bashën në miqësore|work=aSport.info|date=13 prill 2014|accessdate=24 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111012955/http://asport.info/shqiperia-pa-bashen-ne-miqesore/|archive-date=11 nëntor 2014|url-status=dead}}</ref> Ai e mbylli sezonin me 24 paraqitje në ligë me Torinon që e mbylli sezonin në vendin e shtatë me 57 pikë, një pikë më pak se [[Parma F.C.|Parma]] e cila ishte skuadra që siguroi vendin e fundit për në [[UEFA Liga e Europës|Ligën e Europës]] për sezonin e ardhshëm,<ref>[http://int.soccerway.com/national/italy/serie-a/20132014/regular-season/r21388/ Summary - Serie A - Italy - Results, fixtures, tables and news - Soccerway]</ref> një vend të cilin Torino e humbi vetëm në javën e fundit pas barazimit 2–2 kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]] ku Alessio Cerci humbi një penallti vendimtare në minutën e tretë të kohës shtesë,<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2014/05/18/italy/serie-a/acf-fiorentina/torino-fc/1552217/?ICID=PL_MS_07|title=Fiorentina 2–2 Torino|work=Soccerway|date=18 maj 2014|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> kurse Parma fitoi 2–0 kundër [[A.S. Livorno Calcio|Livornos]].<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2014/05/18/italy/serie-a/parma-fc/as-livorno-calcio/1552213/?ICID=PL_MS_06|title=Parma 2–0 Torino|work=Soccerway|date=18 maj 2014|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> Por kjo nuk ishte mbyllur këtu, pasi më 29 maj 2014 Basha dhe Torino do të merrin një lajm të mirë, pasi Torino do të merrte vendin e Parmës në Ligën e Europës për sezonin e ardhshëm, pasi kjo e fundit u përjashtua nga [[UEFA]] pasi nuk kishte garantuar liçensën e UEFA-s, gjë që detyroi Parmën ta çonte çëshjen në gjykatën e lartë sportive. Parma e humbi këtë gjygj duke u gjykuar se kishin mbajtur një shifër nën 300.000 [[Euro|€]] në tatimin mbi të ardhurat.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en-gb/news/2915/europa-league/2014/05/29/4848336/torino-to-replace-parma-in-europa-league-after-losing-uefa|title=Torino take Parma's Europa League place|trans-title=Torino merr vendin e Parmës në Ligën e Europës|work=Goal.com|date=29 maj 2014|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> Gjatë merkatos verore, qarkullonin zëra se Basha do të largohej nga Torino për shkak të rrezikut të humbjes së vendit në formacionin titullar, pasi Torino kërkonte mesfushorin e [[A.C. Milan|Milanit]], [[Antonio Nocerino]].<ref>{{cite news|url=http://www.panorama-sport.com/legjionaret/migjen-basha-sirena-zvicerane/|title=Migjen Basha, “sirena” zvicerane|work=Panorama Sport|date=30 qershor 2014|accessdate=24 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20140707030559/http://www.panorama-sport.com/legjionaret/migjen-basha-sirena-zvicerane/|archive-date=7 korrik 2014|url-status=dead}}</ref> ====Sezoni 2014–15==== Më 6 janar 2015, Basha u rikthye te Torino në ndeshjen kundër [[A.C. Chievo Verona|Chievo Veronës]] pas një dëmtimi të rëndë nëntë mujor.<ref>{{cite news|url=http://www.panorama-sport.com/legjionaret/migjen-basha-sirena-zvicerane/|title=“Rilindja” pas 9 muajsh, Basha merr dhuratën më të bukur për ditëlindje!|work=Sport Ekspres|date=6 janar 2015|accessdate=24 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20140707030559/http://www.panorama-sport.com/legjionaret/migjen-basha-sirena-zvicerane/|archive-date=7 korrik 2014|url-status=dead}}</ref> Pas një periudhë të gjatë jashtë fushave, Basha ishte rikuperuar, por pranoi se ai nuk ishte ende në formën më të mirë për të luajtur.<ref>{{cite news|url=http://sportekspres.com/basha-grumbullohet-per-ndeshjen-kunder-kievos/|title=Basha grumbullohet për ndeshjen kundër Kievos|work=Sport Ekspres|date=6 janar 2015|accessdate=24 qershor 2015|archive-date=19 mars 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319014554/http://sportekspres.com/basha-grumbullohet-per-ndeshjen-kunder-kievos/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2015/01/06/italy/serie-a/ac-chievo-verona/torino-fc/1836421/|title=Torino 0–0 Chievo|work=Soccerway|date=6 janar 2015|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> Ai u rikthye sërisht në skuadrën e parë më 22 shkurt 2015 për ndeshjen kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]], por ishte një zëvëndësim i papërdorur gjatë gjithë ndeshjes.<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2015/02/22/italy/serie-a/acf-fiorentina/torino-fc/1836575/|title=Fiorentina 1–1 Torino|work=Soccerway|date=22 shkurt 2015|accessdate=25 qershor 2015}}</ref> Më 1 mars, ai u rikthye në fushat e lojës duke luajtur në kohën shtesë të ndeshjes kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]], e fituar 1–0 Torino,<ref>{{cite news|url=http://www.panorama-sport.com/2015/03/mendova-lamtumiren-dua-te-rikthehem-kuqezi/|title=“Mendova lamtumirën, dua të rikthehem kuqezi”|work=Panorama Sport|date=11 mars 2015|accessdate=25 qershor 2015}}{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref> dhe luajti ndeshjen e parë si titullar më 16 mars kundër [[S.S. Lazio|Lazios]], duke qënë [[Kapiteni (futboll)|kapiten]] i skuadrës për herë të parë.<ref>{{cite news|url=http://www.rajonipress.com/shfleto-artikujt.php?id=35757|title=Pas 11 muajsh, Basha rikthehet titullar dhe madje si kapiten|work=Rajoni Press|date=16 mars 2015|accessdate=25 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402160856/http://www.rajonipress.com/shfleto-artikujt.php?id=35757|archive-date=2 prill 2015|url-status=dead}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== ===Zvicra=== Basha ka përfaqsuar [[Zvicra|Zvicrën]] me skuadrat e të rinjëve duke luajtur me kombëtaret [[Kombëtarja zvicerane U–17 e futbollit|U–17]], [[Kombëtarja zvicerane U–19 e futbollit|U–19]] dhe [[Kombëtarja zvicerane U–21 e futbollit|U–21]]. Më 14 tetor 2008, ai debutoi me kombëtaren U–21 në ndeshjen kundër [[Kombëtarja spanjolle U–21 e futbollit|Spanjës]] për kualifikueset e [[2009 UEFA Kampionati Europian U–21 i Futbollit|Kampionatit Europian 2009]]. ===Shqipëria=== Pavarësisht se kishte luajtur me të rinjtë e Zvicrës, Basha deklaroi se ai dëshironte të luante me [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Shqipërinë]].<ref>{{cite news|url=http://www.gazetastart.com/lajm.php?kategoria=Sporti&nr=15269|title=Kuzhe kërkon talentin kosovar Migjen Basha në Kombëtare|date=5 maj 2010|accessdate=20 korrik 2010|work=Gazeta Start}}</ref> Në korrik 2010, ai aplikoi për pasaportë shqiptare me qëllimin për të luajtur me [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Kuq e Zinjtë]],<ref>{{cite news|url=http://www.sportishqiptar.com.al/migjen-basha-pasaporta-ne-tryezen-e-topit/|title=Migjen Basha, "pasaporta" në tryezën e Topit|date=15 korrik 2010|accessdate=20 korrik 2010|work=Sporti Shqiptar}}{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref> por [[Federata Zvicerane e Futbollit]] nuk ishte dakort që Basha të luante me një kombëtare tjetër. Pasi Basha deklaroi publikisht se ai nuk do të luante kurrë me Zvicrën, por vetëm me Shqipërinë,<ref>{{cite news|url=http://ns2.albaniasoccer.com/lajme/shqiperi/kombetarja/3830-ne-fokus--zvicra-antishqiptare-vendi-krimit-dhe-korrupsionit.html|title=Ne Fokus / Zvicra antishqiptare, vendi krimit dhe korrupsionit|accessdate=25 qershor 2015|date=19 janar 2011|work=Albaniasoccer|author=Dardanoz Zhilivoda|archive-url=https://web.archive.org/web/20120330130837/http://ns2.albaniasoccer.com/lajme/shqiperi/kombetarja/3830-ne-fokus--zvicra-antishqiptare-vendi-krimit-dhe-korrupsionit.html|archive-date=30 mars 2012|url-status=dead}}</ref> ai filloi proçedurat për amrrjen e pasaportës shqiptare më 30 korrik 2012, gjë që do ta lejonte të luante me Shqipërinë.<ref>{{cite news|last=Rosso|first=Stefano|url=http://www.toronews.net/index.php?action=article&ID=28804|title=Basha verso De Biasi: Toro news: Attivate le pratiche per ottenere passaporto albanese|work=Toro news|date=30 korrik 2012|accessdate=25 qershor 2015|archive-date=19 janar 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160119145709/http://www.toronews.net/index.php?action=article&ID=28804|url-status=dead}}</ref> Më 21 gusht 2012, u raportua se Basha kishte marrë shtetësinë shqiptare, por [[FIFA]] nuk e lejoi ende të luante me kombëtaren.<ref name="Panorama8_21_2012">{{cite news|url=http://www.panorama-sport.com/kombetarja/67443/|title=FIFA mban "peng" Bashën|work=[[Panorama Sport (gazetë)|Panorama Sport]]|date=21 gusht 2012|accessdate=25 qershor 2015}}</ref> FIFA njëherë kishte përjashtuar ndryshimin e kombësisë nga jashtë vendit të tij të lindjes (ose vendi i lindjes së prindërve dhe gjyshërve), megjithatë kishte hapur derën për irlandezt nga Irlanda e Veriut për të përfaqësuar Republikën e Irlandës, të cilat mund të aplikonin. Basha u thirr për herë të parë në kombëtare më 15 mars 2013 për ndeshjen kundër [[Kombëtarja norvegjeze e futbollit|Norvegjisë]].<ref name="PanoramaSport">{{cite news|last=Karaj|first=Leonard|title=Basha: Të hënën vishem kuq e zi|url=http://www.panorama-sport.com/ballina/migjen-basha-te-henen-vishem-kuqezi-lorik-cana-ne-merkato-largimi-mbetet-opsion/|work=Panorama Sport|date=15 mars 2013|accessdate=25 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20130317042049/http://www.panorama-sport.com/ballina/migjen-basha-te-henen-vishem-kuqezi-lorik-cana-ne-merkato-largimi-mbetet-opsion/|archive-date=17 mars 2013|url-status=dead}}</ref> Vetëm katër ditë më vonë, Basha dhe [[Federata Shqiptare e Futbollit]] ([[Federata Shqiptare e Futbollit|FSHF]]) morën e lejen nga [[FIFA]] që ai të luante me Shqipërinë.<ref name="ASport">{{cite news|last=Sport|first=A|title=FIFA: Basha mund të luaj me Shqipërinë|url=http://asport.info/fifa-basha-mund-te-luaj-me-shqiperine/|work=ASport|date=19 mars 2013|accessdate=25 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214090637/http://asport.info/fifa-basha-mund-te-luaj-me-shqiperine/|archive-date=14 dhjetor 2014|url-status=dead}}</ref> Ai debutoi me kombëtaren më 22 mars në fitoren 0–1 kundër Norvegjisë në [[Oslo]], në ndeshjen e vlefshme për kualifikueset e [[2014 FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës 2014]].<ref>{{cite news|url=http://www.respublica.al/node/54720|title=Shqipëria mposht 1-0 Norvegjinë|work=Res Publica|date=22 mars 2015|accessdate=25 qershor 2015|archive-date=8 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200108073207/http://www.respublica.al/node/54720|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://kosovain.eu/sq/Sport/20095|title=Shqipëria mposht me meritë Norvegjinë|work=Kosovain.eu|date=22 mars 2015|accessdate=25 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304201934/http://kosovain.eu/sq/Sport/20095|archive-date=4 mars 2016|url-status=dead}}</ref> Basha shënoi golin e parë me kombëtaren më 26 mars 2013 në fitoren 4–1 në Qemal Stafa kundër [[Kombëtarja lituaneze e futbollit|Lituanisë]].<ref>{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/2013/03/26/luhet-shqiperi-lituani-debuton-valdet-rama/|title=Shqipëria fitoi miqësoren me Lituaninë, 4–1|date=26 mars 2013|work=Gazeta Panorama|accessdate=28 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20130529233718/http://www.panorama.com.al/2013/03/26/luhet-shqiperi-lituani-debuton-valdet-rama/|archive-date=29 maj 2013|url-status=dead}}</ref> Mjaftuan vetëm dy ndeshje të luajtura me kombëtaren që Basha të cilësohej nga mediat shqiptare si pasuesi i [[Altin Lala|Altin Lalës]], për shkak të aftësivë dhe pozicionit.<ref>{{cite news|url=http://www.panorama-sport.com/2013/03/miqesorja-me-lituanine-intermexo-mes-dy-norvegjive/|title=De Biazi: Paradoks, tashmë nuk mjafton as vendi i tretë…|work=Panorama Sport|date=26 mars 2015|accessdate=25 qershor 2015}}{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref> Goli i tij i dytë me kombëtaren erdhi një vit më vonë në ndeshjen e parë të vitit më 5 mars kundër [[Kombëtarja maltase e futbollit|Maltës]], duke shënuar golin e parë të ndeshjes me kokë në minutën e 26të me Shqipërinë që fitoi 2–0.<ref>{{cite news|url=http://www.malesia.org/futboll-shqiperia-mposht-malten-dhe-austrine/#.VYzwlhtVhHw|title=Futboll: Shqipëria mposht Maltën dhe Austrinë|work=Malesia.org|date=6 mars 2014|accessdate=25 qershor 2015}}</ref> Saktësisht një viti pas golit të tij të dytë dhe majde thirrjes së tij të fundit, pas rikthimit të tij te Torino dhe formës së tij impresionuese në ndeshjen e parë si titullar kundër Lazios ku mbajti edhe shiritin e kapitenit, Basha u rikthye në kombëtare duke marrë një thirrje nga trajneri [[Gianni De Biasi]] për ndeshjen e katëërt kualifikuese të [[UEFA Euro 2016|Euro 2016]] kundër [[Kombëtarja armene e futbollit|Armenisë]] më 29 mars 2015. Më 18 mars, trajneri kishte publikuar një paralistë me 17 lojtarë dhe më pas Basha u bë lojtari i 18të. ====Golat me kombëtaren==== :''Lista e ndeshjeve dhe golave me kombëtaren shqiptare.'' {| class="wikitable" ! # !! Data !! Vendi !! Kundërshtari !! Goli !! Rezultati !! Kompedicioni |- | 1 || 26 Mars 2013 || [[Stadiumi Kombëtar "Qemal Stafa"|Stadiumi Qemal Stafa]], [[Tirana|Tiranë]], [[Shqipëria|Shqipëri]] || {{flamuri|Lituania}} [[Kombëtarja lituaneze e futbollit|Lituania]] || '''3'''–0 || 4–1 || Ndeshje Miqësore |- | 2 || 5 Mars 2014 || [[Stadiumi "Niko Dovana"|Stadiumi Niko Dovana]], [[Durrës]], Shqipëri || {{flamuri|Malta}} [[Kombëtarja maltase e futbollit|Malta]] || '''1'''–0 ||2–0 || Ndeshje Miqësore |- |3 |16 Nëntor 2015 |Stadiumi Kombëtar Qemal Stafe, Tiranë, Shqipëri |🇬🇪Gjeorgjia |1 - 2 |2 - 2 |Ndeshje miqêsore |} == Statistikat == ===Klubet=== ''Redaktuar më 25 qershor 2015''<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/players/migjen-basha/58298/|title=Albania - M. Basha - Profile with news, career statistics and history|work=Soccerway|accessdate=17 qershor 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.flashscore.com/player/basha-migjen/hIs9TsGI/|title=Migjen Basha (Torino)|work=FlashScore.com|accessdate=17 qershor 2015}}</ref><ref name="Migjen Basha NFT">[http://www.national-football-teams.com/player/51886/Migjen_Basha.html Migjen Basha] te National-Football-Teams.com</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !rowspan="2"|Klubi !rowspan="2"|Sezoni !colspan="2"|Liga !colspan="2"|Kupa !colspan="2"|Kontinenti !colspan="2"|Tjetër !colspan="2"|Total |- !Ndeshje!!Gola!!Ndeshje!!Gola!!Ndeshje!!Gola!!Ndeshje!!Gola!!Ndeshje!!Gola |- |rowspan="3" valign="center"|[[FC Lausanne-Sport|Lausanne]] |2004–05 |22||3||0||0||–||–||–||–||22||3 |- |2005–06 |14||1||0||0||–||–||–||–||14||1 |- !Total ! 36 !! 4 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 36 !! 4 |- |rowspan="3" valign="center"|[[A.S. Lucchese Libertas 1905|Lucchese]] |2005–06 |5||0||0||0||–||–||–||–||5||0 |- |[[2006–07 Serie C1|2006–07]] |8||0||0||0||–||–||–||–||8||0 |- !Total ! 13 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 13 !! 0 |- |rowspan="1" valign="center"|[[F.C. Esperia Viareggio|Viareggio]] |2007–08 |15||1||0||0||–||–||–||–||15||1 |- |rowspan="3" valign="center"|[[A.C. Rimini 1912|Rimini]] |[[2007–08 Serie B|2007–08]] |12||0||0||0||–||–||–||–||12||0 |- |[[2008–09 Serie B|2008–09]] |40||3||0||0||–||–||–||–||40||3 |- !Total ! 52!! 3 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 52 !! 3 |- |rowspan="1" valign="center"|[[Frosinone Calcio|Frosinone]] |[[2009–10 Serie B|2009–10]] |38||3||3||1||–||–||–||–||41||4 |- |rowspan="1" valign="center"|[[Atalanta B.C.|Atalanta]] |[[2010–11 Serie B|2010–11]] |23||0||2||0||–||–||–||–||25||0 |- |rowspan="5" valign="center"|[[Torino F.C.|Torino]] |[[2011–12 Serie B|2011–12]] |36||2||1||0||–||–||–||–||37||2 |- |[[2012–13 Serie B|2012–13]] |21||1||0||0||–||–||–||–||21||1 |- |[[2013–14 Serie A|2013–14]] |24||0||1||0||–||–||–||–||25||0 |- |[[2014–15 Serie A|2014–15]] |6||1||0||0||0||0||–||–||6||1 |- !Total ! 87 !! 4 !! 2 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 89 !! 4 |- !colspan="2"|Karriera në total ! 264 !! 15 !! 7 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 271 !! 15 |} ===Kombëtarja=== ''Redaktuar më 25 qershor 2015''<ref name="Migjen Basha NFT" /><ref>[http://eu-football.info/_player.php?id=28173 Migjen Basha - national football team player] ''EU-Football.info''</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan=3 | [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Kombëtarja shqiptare]] |- !Viti!!Ndeshje!!Gola |- |- |2013||7||1 |- |2014||1||1 |- |2015||1||0 |- !Total||9||1 |} == Trofe == ===Klubet=== ;Atalanta * [[Serie B]]: [[2010–11 Serie B|2010–11]] ;Torino * [[Serie B]] Ndjekës: [[2011–12 Serie B|2011–12]] == Referime == {{Reflist|3}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.gazzetta.it/speciali/serie_b/2008_nw/giocatori/87944.shtml Migjen "Xhevat" Basha] te Gazzetta.it {{it}} * [http://www.tuttocalciatori.net/Basha_Migjen Migjen Basha] te TuttoCalciatori.Net {{it}} * [http://aic.football.it/scheda/16783/basha-migjen-xhevat.htm Migjen "Xhevat" Basha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120513000854/http://aic.football.it/scheda/16783/basha-migjen-xhevat.htm |date=13 maj 2012 }} te Football.it {{it}} * [http://www.soccerway.com/players/migjen-basha/58298/ Profili] te Soccerway * [http://www.national-football-teams.com/player/51886/Migjen_Basha.html Migjen Basha] te National-Football-Teams.com {{Skuadra Torino F.C.}} {{DEFAULTSORT:Basha, Migjen}} [[Kategoria:Lindje 1987]] [[Kategoria:Futbollistë zviceranë]] [[Kategoria:Futbollistë shqiptarë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren shqiptare]] [[Kategoria:Futbollistë në FC Lausanne-Sport]] [[Kategoria:Futbollistë në A.S. Lucchese-Libertas]] [[Kategoria:Futbollistë në Rimini Calcio]] [[Kategoria:Futbollistë në Frosinone Calcio]] [[Kategoria:Futbollistë në Atalanta B.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Torino F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Aris Selaniku]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie C1]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie C2]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie B]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] a2yfr83d3c4wi4ww14sbsaj9a7ulvwc 3027763 3027762 2026-08-24T15:25:17Z Naldo324343 191218 /* Golat me kombëtaren */ 3027763 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Migjen Basha | image = [[Skeda:Basha ritaglio.jpg|250px]] | image_size = 250px | fullname = Migjen Xhevat Basha | birth_date = {{birth date and age|5|1|1987|df=y}} | birth_place = [[Lausanne]], [[Zvicra|Zvicër]] | height = {{convert|1.80|m|ftin|0|abbr=on}} | position = [[Mesfushori|Mesfushor]] | currentclub = [[Aris Selaniku]] | clubnumber = 4 | youthyears1 = –2004 | youthclubs1 = Team Vaud | youthyears2 = 2004 | youthclubs2 = [[FC Lausanne-Sport|Lausanne]] | years1 = 2004–2005 | clubs1 = [[FC Lausanne-Sport|Lausanne]] | caps1 = 36 | goals1 = 4 | years2 = 2006–2007 | clubs2 = [[A.S. Lucchese-Libertas|Lucchese]] | caps2 = 13 | goals2 = 0 | years3 = 2007 | clubs3 = [[F.C. Esperia Viareggio|Viareggio]] | caps3 = 15 | goals3 = 1 | years4 = 2008–2009 | clubs4 = [[Rimini Calcio F.C.|Rimini]] | caps4 = 52 | goals4 = 3 | years5 = 2009–2010 | clubs5 = [[Frosinone Calcio|Frosinone]] | caps5 = 38 | goals5 = 3 | years6 = 2010–2012 | clubs6 = [[Atalanta B.C.|Atalanta]] | caps6 = 23 | goals6 = 0 | years7 = 2011–2012 | clubs7 = → [[Torino F.C.|Torino]] (huazim) | caps7 = 36 | goals7 = 2 | years8 = 2012–2015 | clubs8 = [[Torino F.C.|Torino]] | caps8 = 51 | goals8 = 2 | years9 = 2015–2016 | clubs9 = [[FC Luzern|Luzern]] | caps9 = 7 | goals9 = 0 | years10 = 2016 | clubs10 = → [[Como 1907|Como]] (huazim) | caps10 = 13 | goals10 = 1 | years11 = 2016–2018 | clubs11 = [[S.S.C. Bari|Bari]] | caps11 = 59 | goals11 = 3 | years12 = 2018–2019 | clubs12 = [[Aris Selaniku]] | caps12 = 21 | goals12 = 0 | years13 = 2019–2020 | clubs13 = [[Melbourne Victory FC|Melbourne Victory]] | caps13 = 25 | goals13 = 1 | years14 = 2020–2021 | clubs14 = [[Neuchâtel Xamax FCS]] | caps14 = 24 | goals14 = 0 | totalcaps = 413 | totalgoals = 20 | nationalyears1 = 2004–2005 | nationalteam1 = [[Kombëtarja zvicerane U–17 e futbollit|Zvicra U–17]] | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2006–2007 | nationalteam2 = [[Kombëtarja zvicerane U–19 e futbollit|Zvicra U–19]] | nationalcaps2 = 13 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2007–2008 | nationalteam3 = [[Kombëtarja zvicerane U–21 e futbollit|Zvicra U–21]] | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2013– | nationalteam4 = [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Shqipëria]] | nationalcaps4 = 9 | nationalgoals4 = 2 |club-update = 24 maj 2015 |nationalteam-update = 13 qershor2015 }} '''Migjen Xhevat Basha''' (lindur më [[5 janar]] [[1987]]) është një [[futbolli]]stë [[Shqiptarët|shqiptar]] i cili luan me klubin grek të [[Aris Selaniku]] dhe me [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|kombëtaren shqiptare]] si [[Mesfushori|mesfushor]]. Migjeni është vëllai më i madhë i [[Vullnet Basha|Vullnetit]], i cili është gjithashtu futbollist dhe luan si mesfushor me klubin polonoz të [[Wisla Krakovia]] dhe gjithashtu ka luajtur edhe një ndeshje me kombëtaren shqiptare. == Jeta e hershme == Basha ka lindur në [[Lausanne]] nga prindër [[Shqiptarë të Kosovës|kosovaro-shqiptar]] të cilët ishin nga [[Theranda]].<ref name="L'Eco di Bergamo">{{cite news|url=http://www.ecodibergamo.it/stories/Bergamo%20citt%C3%A0/147106_basha_si_racconta_mi_piace_scherzare_ma_in_campo_sono_un_martello/|title=Basha tells about himself|last=L'Eco di Bergamo|date=3 gusht 2010|work=L'Eco di Bergamo|accessdate=16 gusht 2010}}</ref> Ai shkoi në Theranda për herë të parë në fëmijërinë e hershme për të mësuar [[Gjuha shqipe|gjuhën shqipe]] duke shkuar në shkollë ku qëndroi për dis avite para se të rikthehej te Lausanne para fillimit të [[Lufta e Kosovës|Luftës së Kosovës]]. Gjatë luftës, Theranda u dogj dhe xhaxhai i tij u vra.<ref name="L'Eco di Bergamo"/> Këto ngjarje lënë një shenjë të thellë në jetën e tij.<ref name="L'Eco di Bergamo"/> ==Karriera me klube== ===Lausanne=== Basha filloi karrierën e tij të hershme te klubi amator Team Vaud dhe në vitin 2004 kaloi te [[FC Lausanne-Sport|Lausanne]]. Në vitin e tij të parë te Lausanne, Basha hyri në skuadrën e parë. Ai bëri debutimin e tij si profesionist në moshën 18 vjeçare, saktësisht më 16 korrik 2005 në ndeshjen e sezonit 2005–06 kundër [[FC Winterthur|Winterthur]], e cila u mbyll me fitoren 5–4, me Bashën që u paraqit si zëvëndësues në vend të [[Patrick Isabella|Patrick Isabellës]]. Ai shënoi golin e parë në paraqitjen e tij të tretë dy javë më vonë, më 30 korrik 2005, në fitoren 4–1 kundër [[FC Luzern|Luzernit]] ku Basha u paraqit sërisht si zëvëndësues në vend të Isabellës në minutën e 68të, duke e shënuar golin e rezultatin momental 3–1 20të minuta më vonë. ===Lucchese=== Basha kaloi në [[Italia|Itali]] në pjesën e dytë të sezonit 2005–06 te [[A.S. Lucchese-Libertas]] në [[Serie C1]]. Ai luajti vetëm pjesë ndeshje deri në fund të sezonit. Gjatë sezonit të ardhshëm ai u paraqit në tetë ndeshje. ===Viareggio=== Në vitin 2007, Basha kaloi te [[F.C. Esperia Viareggio|Viareggio]] në [[Serie C2]]. Ai zhvlloi gjithsej 15 ndeshje dhe shënoi një gol, i cili ishte i vetmi për të duke e shënuar në pjesën e parë të sezonit 2007–08. ===Rimini=== Në pjesën e dytë të sezonit 2007–08 ai kaloi te [[AC Rimini 1912|Rimini]]. Basha luajti 12 ndeshje gjatë pjesës së mbetur të sezonit, duke debutuar më 2 shkurt 2008 në fitoren 0–1 jashtë fushe kundër [[AS Bari|Barit]], duke hyrë si zëvëndësues në minutë e 77të. Ai e filloi sezonin 2008–09 më 17 gusht 2008 me një gol kundër [[Ravenna Calcio|Ravennas]] në [[Coppa Italia]]. Ndeshja u mbyll me rezultatin 3–3 kurse në gjuajtjet e penalltive Basha e humbi penalltinë e tij me Riminin që u eleminua me rezultatin 5–7. Ai gjithashtu debutoi me gol në [[Serie B]], duke shënuar golin e vetëm të skuadrës së tij në barazimin 1–1 kundër [[Parma F.C.|Parmës]].<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2008/08/29/italy/serie-b/parma-fc/rimini-calcio-fc/666905/|title=Parma 1–1 Rimini|work=Soccerway|date=29 gusht 2008|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> Ai arriti të shënojë edhe dy gola të tjerë në muajin shkurt, në barazimin 2–2 kundër [[F.C. Treviso|Trevisos]],<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2009/02/07/italy/serie-b/rimini-calcio-fc/fbc-treviso/667162/|title=Rimini 2–2 Treviso|work=Soccerway|date=7 shkurt 2009|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> dhe në fitoren 2–1 kundër [[Ancona 1905|Anconas]] më 28 shkurt.<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2009/02/28/italy/serie-b/rimini-calcio-fc/ac-ancona/667196/|title=Rimini 2–1 Ancora|work=Soccerway|date=28 shkurt 2009|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> Ai e mbylli sezonin 2008–09 me 38 paraqitje dhe 3 gola, duke luajtur gjithashtu në përballjen vajtje-ardhshje kundër Ancorës, me ndeshjen e parë që u mbyll në barazim 1–1,<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2009/06/06/italy/serie-b/ac-ancona/rimini-calcio-fc/778369/|title=Ancora 1–1 Rimini|work=Soccerway|date=6 qershor 2009|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> kurse ndeshja e dytë u mbyll me humbjen 1–0, duke i shkaktuar Riminit rënjen nga liga.<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2009/06/13/italy/serie-b/rimini-calcio-fc/ac-ancona/778370/|title=Rimini 0–1 Ancora|work=Soccerway|date=13 qershor 2009|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> ===Frosinone=== Pas rënjes së Riminit, Basha qëndroi në [[Serie B]] duke u transferuar te [[Frosinone Calcio]]. Ai debutoi me klubin më 21 gusht 2009 kundër [[U.S. Salernitana 1919|Salernitanës]], ku ai shënoi një gol duke kontribuar në fitoren 1–2.<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2009/08/21/italy/serie-b/salernitana-calcio-1919/frosinone-calcio/817663/|title=Salernitana 1–2 Frosinone|work=Soccerway|date=21 gusht 2009|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> Basha zhvilloi 38 paraqitje duke shënuar edhe tre herë. Ai gjithashtu ndihmoi skuadrën të arrinte në randin e katërt të Coppa Italia duke shënuar edhe kundër [[A.S. Varese|Vareses]]. ===Atalanta=== Në qershor 2010, [[Atalanta B.C.|Atalanta]], e cila sapo kishte rënë nga [[Serie A]], fitoi shërbimet e tij nga Frosinone.<ref>{{cite news|url=http://www.frosinonecalcio.com/news.php?id=2857|title=MERCATO, BASHA ALL’ALATALANTA E TROIANIELLO AL SIENA|date=25 qershor 2010|accessdate=25 qershor 2010|work=Frosinone Calcio|archive-date=16 korrik 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716152439/http://www.frosinonecalcio.com/news.php?id=2857|url-status=dead}}</ref> Basha debutoi me Atalantën më 21 gusht 2010 kundër [[Vicenza Calcio|Vicenzës]] duke luajtur 90 minuta, me ndeshjen që u mbyll me fitoren 2–0.<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2010/08/20/italy/serie-b/atalanta-bergamo/vicenza-calcio/997276/|title=Atalanta 2–0 Vicenza|work=Soccerway|date=21 gusht 2010|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> Ai e mbylli sezonin 2010–11 me 23 ndeshje në të gjitha kompedicionet, ku vetëm 7 prej tyre i luajti si titullar. ===Torino=== Për sezonin 2011–12, Basha u transferua në formën e huazimit te klubi tjetër i [[Serie B]], [[Torino F.C.|Torino]].<ref>{{cite news|url=http://www.sportnet.al/lajm.php?nr=3352|title=Migjen Basha huazohet te Torino|work=Sportnet express|date=14 korrik 2011|accessdate=24 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402124141/http://www.sportnet.al/lajm.php?nr=3352|archive-date=2 prill 2012|url-status=dead}}</ref> ====Sezoni 2011–12==== Ai debutoi me klubin më 27 gusht 2011 kundër [[Ascoli Calcio 1898|Ascolit]] në fitoren 1–2.<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2011/08/27/italy/serie-b/ascoli-calcio/torino-fc/1180265/|title=Ascoli 1–2 Torino|work=Soccerway|date=27 gusht 2011|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> Basha shënoi golin e parë me ''Granadat'' më 10 dhjetor 2011 kundër [[Pescara Calcio|Pescarës]], duke shënuar golin e parë në fitoren 4–2.<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2011/12/10/italy/serie-b/torino-fc/pescara-calcio/1180826/|title=Torino 4–2 Pescara|work=Soccerway|date=10 dhjetor 2011|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> Basha zhvilloi gjithsej 36 paraqitje me Torinon, duke shënuar dy gola në Serie B. Torino siguroi vendin e dytë, duke siguruar ngjitjen në [[Serie A]]. Në korrik 2012, Torino e ktheu huazimin e tij në një blerje përfundimtare. ====Sezoni 2012–13==== Basha bëri debutimin e tij në [[Serie A]] më 26 gusht 2012 në barazim pa gola kundër [[A.C. Siena|Sienës]] duke hyrë në fushën e lojës në minutën e 76të në vend të [[Giuseppe Vives]].<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2012/08/26/italy/serie-a/ac-siena/torino-fc/1351261/|title=Siena 0–0 Torino|work=Soccerway|date=26 gusht 2012|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> Ai shënoi golin e parë në elitën e futbollit italian më 28 tetor 2012 në ndeshjen kundër [[Parma F.C.|Parmës]], e cila u mbyll me humbjen 1–3.<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2012/10/28/italy/serie-a/torino-fc/parma-fc/1351331/|title=Torino 1–3 Parma|work=Soccerway|date=28 tetor 2012|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> Ai e mbylli sezonin 2012–13 me 21 paraqitje dhe 1 gol. ====Sezoni 2013–14==== Basha filloi [[2013–14 Serie A|sezonin 2013–14]] kundër [[Sassuolo Calcio|Sassuolos]] më 25 gusht 2013, e cila u mbyll me fitoren 2–0, me Bashën që assistoi golin e dytë të [[Alessio Cerci]]t në minutën e 63të.<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2013/08/25/italy/serie-a/torino-fc/us-sassuolo-calcio/1551803/|title=Torino 2–0 Sassuolo|work=Soccerway|date=25 gusht 2013|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> Sezoni i tij u u mbyll pesë javë kohe pas një dëmtimi të pësuar në këmbënm e tij të majtë më 13 prill 2014 gjatë ndeshjes kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]] në minutën e 57të, që solli një ndërhyrje kirurgjikale.<ref>{{cite news|url=http://asport.info/shqiperia-pa-bashen-ne-miqesore/|title=Shqiperia pa Bashën në miqësore|work=aSport.info|date=13 prill 2014|accessdate=24 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111012955/http://asport.info/shqiperia-pa-bashen-ne-miqesore/|archive-date=11 nëntor 2014|url-status=dead}}</ref> Ai e mbylli sezonin me 24 paraqitje në ligë me Torinon që e mbylli sezonin në vendin e shtatë me 57 pikë, një pikë më pak se [[Parma F.C.|Parma]] e cila ishte skuadra që siguroi vendin e fundit për në [[UEFA Liga e Europës|Ligën e Europës]] për sezonin e ardhshëm,<ref>[http://int.soccerway.com/national/italy/serie-a/20132014/regular-season/r21388/ Summary - Serie A - Italy - Results, fixtures, tables and news - Soccerway]</ref> një vend të cilin Torino e humbi vetëm në javën e fundit pas barazimit 2–2 kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]] ku Alessio Cerci humbi një penallti vendimtare në minutën e tretë të kohës shtesë,<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2014/05/18/italy/serie-a/acf-fiorentina/torino-fc/1552217/?ICID=PL_MS_07|title=Fiorentina 2–2 Torino|work=Soccerway|date=18 maj 2014|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> kurse Parma fitoi 2–0 kundër [[A.S. Livorno Calcio|Livornos]].<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2014/05/18/italy/serie-a/parma-fc/as-livorno-calcio/1552213/?ICID=PL_MS_06|title=Parma 2–0 Torino|work=Soccerway|date=18 maj 2014|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> Por kjo nuk ishte mbyllur këtu, pasi më 29 maj 2014 Basha dhe Torino do të merrin një lajm të mirë, pasi Torino do të merrte vendin e Parmës në Ligën e Europës për sezonin e ardhshëm, pasi kjo e fundit u përjashtua nga [[UEFA]] pasi nuk kishte garantuar liçensën e UEFA-s, gjë që detyroi Parmën ta çonte çëshjen në gjykatën e lartë sportive. Parma e humbi këtë gjygj duke u gjykuar se kishin mbajtur një shifër nën 300.000 [[Euro|€]] në tatimin mbi të ardhurat.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en-gb/news/2915/europa-league/2014/05/29/4848336/torino-to-replace-parma-in-europa-league-after-losing-uefa|title=Torino take Parma's Europa League place|trans-title=Torino merr vendin e Parmës në Ligën e Europës|work=Goal.com|date=29 maj 2014|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> Gjatë merkatos verore, qarkullonin zëra se Basha do të largohej nga Torino për shkak të rrezikut të humbjes së vendit në formacionin titullar, pasi Torino kërkonte mesfushorin e [[A.C. Milan|Milanit]], [[Antonio Nocerino]].<ref>{{cite news|url=http://www.panorama-sport.com/legjionaret/migjen-basha-sirena-zvicerane/|title=Migjen Basha, “sirena” zvicerane|work=Panorama Sport|date=30 qershor 2014|accessdate=24 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20140707030559/http://www.panorama-sport.com/legjionaret/migjen-basha-sirena-zvicerane/|archive-date=7 korrik 2014|url-status=dead}}</ref> ====Sezoni 2014–15==== Më 6 janar 2015, Basha u rikthye te Torino në ndeshjen kundër [[A.C. Chievo Verona|Chievo Veronës]] pas një dëmtimi të rëndë nëntë mujor.<ref>{{cite news|url=http://www.panorama-sport.com/legjionaret/migjen-basha-sirena-zvicerane/|title=“Rilindja” pas 9 muajsh, Basha merr dhuratën më të bukur për ditëlindje!|work=Sport Ekspres|date=6 janar 2015|accessdate=24 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20140707030559/http://www.panorama-sport.com/legjionaret/migjen-basha-sirena-zvicerane/|archive-date=7 korrik 2014|url-status=dead}}</ref> Pas një periudhë të gjatë jashtë fushave, Basha ishte rikuperuar, por pranoi se ai nuk ishte ende në formën më të mirë për të luajtur.<ref>{{cite news|url=http://sportekspres.com/basha-grumbullohet-per-ndeshjen-kunder-kievos/|title=Basha grumbullohet për ndeshjen kundër Kievos|work=Sport Ekspres|date=6 janar 2015|accessdate=24 qershor 2015|archive-date=19 mars 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319014554/http://sportekspres.com/basha-grumbullohet-per-ndeshjen-kunder-kievos/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2015/01/06/italy/serie-a/ac-chievo-verona/torino-fc/1836421/|title=Torino 0–0 Chievo|work=Soccerway|date=6 janar 2015|accessdate=24 qershor 2015}}</ref> Ai u rikthye sërisht në skuadrën e parë më 22 shkurt 2015 për ndeshjen kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]], por ishte një zëvëndësim i papërdorur gjatë gjithë ndeshjes.<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2015/02/22/italy/serie-a/acf-fiorentina/torino-fc/1836575/|title=Fiorentina 1–1 Torino|work=Soccerway|date=22 shkurt 2015|accessdate=25 qershor 2015}}</ref> Më 1 mars, ai u rikthye në fushat e lojës duke luajtur në kohën shtesë të ndeshjes kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]], e fituar 1–0 Torino,<ref>{{cite news|url=http://www.panorama-sport.com/2015/03/mendova-lamtumiren-dua-te-rikthehem-kuqezi/|title=“Mendova lamtumirën, dua të rikthehem kuqezi”|work=Panorama Sport|date=11 mars 2015|accessdate=25 qershor 2015}}{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref> dhe luajti ndeshjen e parë si titullar më 16 mars kundër [[S.S. Lazio|Lazios]], duke qënë [[Kapiteni (futboll)|kapiten]] i skuadrës për herë të parë.<ref>{{cite news|url=http://www.rajonipress.com/shfleto-artikujt.php?id=35757|title=Pas 11 muajsh, Basha rikthehet titullar dhe madje si kapiten|work=Rajoni Press|date=16 mars 2015|accessdate=25 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402160856/http://www.rajonipress.com/shfleto-artikujt.php?id=35757|archive-date=2 prill 2015|url-status=dead}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== ===Zvicra=== Basha ka përfaqsuar [[Zvicra|Zvicrën]] me skuadrat e të rinjëve duke luajtur me kombëtaret [[Kombëtarja zvicerane U–17 e futbollit|U–17]], [[Kombëtarja zvicerane U–19 e futbollit|U–19]] dhe [[Kombëtarja zvicerane U–21 e futbollit|U–21]]. Më 14 tetor 2008, ai debutoi me kombëtaren U–21 në ndeshjen kundër [[Kombëtarja spanjolle U–21 e futbollit|Spanjës]] për kualifikueset e [[2009 UEFA Kampionati Europian U–21 i Futbollit|Kampionatit Europian 2009]]. ===Shqipëria=== Pavarësisht se kishte luajtur me të rinjtë e Zvicrës, Basha deklaroi se ai dëshironte të luante me [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Shqipërinë]].<ref>{{cite news|url=http://www.gazetastart.com/lajm.php?kategoria=Sporti&nr=15269|title=Kuzhe kërkon talentin kosovar Migjen Basha në Kombëtare|date=5 maj 2010|accessdate=20 korrik 2010|work=Gazeta Start}}</ref> Në korrik 2010, ai aplikoi për pasaportë shqiptare me qëllimin për të luajtur me [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Kuq e Zinjtë]],<ref>{{cite news|url=http://www.sportishqiptar.com.al/migjen-basha-pasaporta-ne-tryezen-e-topit/|title=Migjen Basha, "pasaporta" në tryezën e Topit|date=15 korrik 2010|accessdate=20 korrik 2010|work=Sporti Shqiptar}}{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref> por [[Federata Zvicerane e Futbollit]] nuk ishte dakort që Basha të luante me një kombëtare tjetër. Pasi Basha deklaroi publikisht se ai nuk do të luante kurrë me Zvicrën, por vetëm me Shqipërinë,<ref>{{cite news|url=http://ns2.albaniasoccer.com/lajme/shqiperi/kombetarja/3830-ne-fokus--zvicra-antishqiptare-vendi-krimit-dhe-korrupsionit.html|title=Ne Fokus / Zvicra antishqiptare, vendi krimit dhe korrupsionit|accessdate=25 qershor 2015|date=19 janar 2011|work=Albaniasoccer|author=Dardanoz Zhilivoda|archive-url=https://web.archive.org/web/20120330130837/http://ns2.albaniasoccer.com/lajme/shqiperi/kombetarja/3830-ne-fokus--zvicra-antishqiptare-vendi-krimit-dhe-korrupsionit.html|archive-date=30 mars 2012|url-status=dead}}</ref> ai filloi proçedurat për amrrjen e pasaportës shqiptare më 30 korrik 2012, gjë që do ta lejonte të luante me Shqipërinë.<ref>{{cite news|last=Rosso|first=Stefano|url=http://www.toronews.net/index.php?action=article&ID=28804|title=Basha verso De Biasi: Toro news: Attivate le pratiche per ottenere passaporto albanese|work=Toro news|date=30 korrik 2012|accessdate=25 qershor 2015|archive-date=19 janar 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160119145709/http://www.toronews.net/index.php?action=article&ID=28804|url-status=dead}}</ref> Më 21 gusht 2012, u raportua se Basha kishte marrë shtetësinë shqiptare, por [[FIFA]] nuk e lejoi ende të luante me kombëtaren.<ref name="Panorama8_21_2012">{{cite news|url=http://www.panorama-sport.com/kombetarja/67443/|title=FIFA mban "peng" Bashën|work=[[Panorama Sport (gazetë)|Panorama Sport]]|date=21 gusht 2012|accessdate=25 qershor 2015}}</ref> FIFA njëherë kishte përjashtuar ndryshimin e kombësisë nga jashtë vendit të tij të lindjes (ose vendi i lindjes së prindërve dhe gjyshërve), megjithatë kishte hapur derën për irlandezt nga Irlanda e Veriut për të përfaqësuar Republikën e Irlandës, të cilat mund të aplikonin. Basha u thirr për herë të parë në kombëtare më 15 mars 2013 për ndeshjen kundër [[Kombëtarja norvegjeze e futbollit|Norvegjisë]].<ref name="PanoramaSport">{{cite news|last=Karaj|first=Leonard|title=Basha: Të hënën vishem kuq e zi|url=http://www.panorama-sport.com/ballina/migjen-basha-te-henen-vishem-kuqezi-lorik-cana-ne-merkato-largimi-mbetet-opsion/|work=Panorama Sport|date=15 mars 2013|accessdate=25 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20130317042049/http://www.panorama-sport.com/ballina/migjen-basha-te-henen-vishem-kuqezi-lorik-cana-ne-merkato-largimi-mbetet-opsion/|archive-date=17 mars 2013|url-status=dead}}</ref> Vetëm katër ditë më vonë, Basha dhe [[Federata Shqiptare e Futbollit]] ([[Federata Shqiptare e Futbollit|FSHF]]) morën e lejen nga [[FIFA]] që ai të luante me Shqipërinë.<ref name="ASport">{{cite news|last=Sport|first=A|title=FIFA: Basha mund të luaj me Shqipërinë|url=http://asport.info/fifa-basha-mund-te-luaj-me-shqiperine/|work=ASport|date=19 mars 2013|accessdate=25 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214090637/http://asport.info/fifa-basha-mund-te-luaj-me-shqiperine/|archive-date=14 dhjetor 2014|url-status=dead}}</ref> Ai debutoi me kombëtaren më 22 mars në fitoren 0–1 kundër Norvegjisë në [[Oslo]], në ndeshjen e vlefshme për kualifikueset e [[2014 FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës 2014]].<ref>{{cite news|url=http://www.respublica.al/node/54720|title=Shqipëria mposht 1-0 Norvegjinë|work=Res Publica|date=22 mars 2015|accessdate=25 qershor 2015|archive-date=8 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200108073207/http://www.respublica.al/node/54720|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://kosovain.eu/sq/Sport/20095|title=Shqipëria mposht me meritë Norvegjinë|work=Kosovain.eu|date=22 mars 2015|accessdate=25 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304201934/http://kosovain.eu/sq/Sport/20095|archive-date=4 mars 2016|url-status=dead}}</ref> Basha shënoi golin e parë me kombëtaren më 26 mars 2013 në fitoren 4–1 në Qemal Stafa kundër [[Kombëtarja lituaneze e futbollit|Lituanisë]].<ref>{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/2013/03/26/luhet-shqiperi-lituani-debuton-valdet-rama/|title=Shqipëria fitoi miqësoren me Lituaninë, 4–1|date=26 mars 2013|work=Gazeta Panorama|accessdate=28 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20130529233718/http://www.panorama.com.al/2013/03/26/luhet-shqiperi-lituani-debuton-valdet-rama/|archive-date=29 maj 2013|url-status=dead}}</ref> Mjaftuan vetëm dy ndeshje të luajtura me kombëtaren që Basha të cilësohej nga mediat shqiptare si pasuesi i [[Altin Lala|Altin Lalës]], për shkak të aftësivë dhe pozicionit.<ref>{{cite news|url=http://www.panorama-sport.com/2013/03/miqesorja-me-lituanine-intermexo-mes-dy-norvegjive/|title=De Biazi: Paradoks, tashmë nuk mjafton as vendi i tretë…|work=Panorama Sport|date=26 mars 2015|accessdate=25 qershor 2015}}{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref> Goli i tij i dytë me kombëtaren erdhi një vit më vonë në ndeshjen e parë të vitit më 5 mars kundër [[Kombëtarja maltase e futbollit|Maltës]], duke shënuar golin e parë të ndeshjes me kokë në minutën e 26të me Shqipërinë që fitoi 2–0.<ref>{{cite news|url=http://www.malesia.org/futboll-shqiperia-mposht-malten-dhe-austrine/#.VYzwlhtVhHw|title=Futboll: Shqipëria mposht Maltën dhe Austrinë|work=Malesia.org|date=6 mars 2014|accessdate=25 qershor 2015}}</ref> Saktësisht një viti pas golit të tij të dytë dhe majde thirrjes së tij të fundit, pas rikthimit të tij te Torino dhe formës së tij impresionuese në ndeshjen e parë si titullar kundër Lazios ku mbajti edhe shiritin e kapitenit, Basha u rikthye në kombëtare duke marrë një thirrje nga trajneri [[Gianni De Biasi]] për ndeshjen e katëërt kualifikuese të [[UEFA Euro 2016|Euro 2016]] kundër [[Kombëtarja armene e futbollit|Armenisë]] më 29 mars 2015. Më 18 mars, trajneri kishte publikuar një paralistë me 17 lojtarë dhe më pas Basha u bë lojtari i 18të. ====Golat me kombëtaren==== :''Lista e ndeshjeve dhe golave me kombëtaren shqiptare.'' {| class="wikitable" ! # !! Data !! Vendi !! Kundërshtari !! Goli !! Rezultati !! Kompedicioni |- | 1 || 26 Mars 2013 || [[Stadiumi Kombëtar "Qemal Stafa"|Stadiumi Qemal Stafa]], [[Tirana|Tiranë]], [[Shqipëria|Shqipëri]] || {{flamuri|Lituania}} [[Kombëtarja lituaneze e futbollit|Lituania]] || '''3'''–0 || 4–1 || Ndeshje Miqësore |- | 2 || 5 Mars 2014 || [[Stadiumi "Niko Dovana"|Stadiumi Niko Dovana]], [[Durrës]], Shqipëri || {{flamuri|Malta}} [[Kombëtarja maltase e futbollit|Malta]] || '''1'''–0 ||2–0 || Ndeshje Miqësore |- |3 |16 Nëntor 2015 |Stadiumi Kombëtar Qemal Stafa, Tiranë, Shqipëri |🇬🇪Gjeorgjia |1 - 2 |2 - 2 |Ndeshje miqêsore |} == Statistikat == ===Klubet=== ''Redaktuar më 25 qershor 2015''<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/players/migjen-basha/58298/|title=Albania - M. Basha - Profile with news, career statistics and history|work=Soccerway|accessdate=17 qershor 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.flashscore.com/player/basha-migjen/hIs9TsGI/|title=Migjen Basha (Torino)|work=FlashScore.com|accessdate=17 qershor 2015}}</ref><ref name="Migjen Basha NFT">[http://www.national-football-teams.com/player/51886/Migjen_Basha.html Migjen Basha] te National-Football-Teams.com</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !rowspan="2"|Klubi !rowspan="2"|Sezoni !colspan="2"|Liga !colspan="2"|Kupa !colspan="2"|Kontinenti !colspan="2"|Tjetër !colspan="2"|Total |- !Ndeshje!!Gola!!Ndeshje!!Gola!!Ndeshje!!Gola!!Ndeshje!!Gola!!Ndeshje!!Gola |- |rowspan="3" valign="center"|[[FC Lausanne-Sport|Lausanne]] |2004–05 |22||3||0||0||–||–||–||–||22||3 |- |2005–06 |14||1||0||0||–||–||–||–||14||1 |- !Total ! 36 !! 4 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 36 !! 4 |- |rowspan="3" valign="center"|[[A.S. Lucchese Libertas 1905|Lucchese]] |2005–06 |5||0||0||0||–||–||–||–||5||0 |- |[[2006–07 Serie C1|2006–07]] |8||0||0||0||–||–||–||–||8||0 |- !Total ! 13 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 13 !! 0 |- |rowspan="1" valign="center"|[[F.C. Esperia Viareggio|Viareggio]] |2007–08 |15||1||0||0||–||–||–||–||15||1 |- |rowspan="3" valign="center"|[[A.C. Rimini 1912|Rimini]] |[[2007–08 Serie B|2007–08]] |12||0||0||0||–||–||–||–||12||0 |- |[[2008–09 Serie B|2008–09]] |40||3||0||0||–||–||–||–||40||3 |- !Total ! 52!! 3 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 52 !! 3 |- |rowspan="1" valign="center"|[[Frosinone Calcio|Frosinone]] |[[2009–10 Serie B|2009–10]] |38||3||3||1||–||–||–||–||41||4 |- |rowspan="1" valign="center"|[[Atalanta B.C.|Atalanta]] |[[2010–11 Serie B|2010–11]] |23||0||2||0||–||–||–||–||25||0 |- |rowspan="5" valign="center"|[[Torino F.C.|Torino]] |[[2011–12 Serie B|2011–12]] |36||2||1||0||–||–||–||–||37||2 |- |[[2012–13 Serie B|2012–13]] |21||1||0||0||–||–||–||–||21||1 |- |[[2013–14 Serie A|2013–14]] |24||0||1||0||–||–||–||–||25||0 |- |[[2014–15 Serie A|2014–15]] |6||1||0||0||0||0||–||–||6||1 |- !Total ! 87 !! 4 !! 2 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 89 !! 4 |- !colspan="2"|Karriera në total ! 264 !! 15 !! 7 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 271 !! 15 |} ===Kombëtarja=== ''Redaktuar më 25 qershor 2015''<ref name="Migjen Basha NFT" /><ref>[http://eu-football.info/_player.php?id=28173 Migjen Basha - national football team player] ''EU-Football.info''</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan=3 | [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Kombëtarja shqiptare]] |- !Viti!!Ndeshje!!Gola |- |- |2013||7||1 |- |2014||1||1 |- |2015||1||0 |- !Total||9||1 |} == Trofe == ===Klubet=== ;Atalanta * [[Serie B]]: [[2010–11 Serie B|2010–11]] ;Torino * [[Serie B]] Ndjekës: [[2011–12 Serie B|2011–12]] == Referime == {{Reflist|3}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.gazzetta.it/speciali/serie_b/2008_nw/giocatori/87944.shtml Migjen "Xhevat" Basha] te Gazzetta.it {{it}} * [http://www.tuttocalciatori.net/Basha_Migjen Migjen Basha] te TuttoCalciatori.Net {{it}} * [http://aic.football.it/scheda/16783/basha-migjen-xhevat.htm Migjen "Xhevat" Basha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120513000854/http://aic.football.it/scheda/16783/basha-migjen-xhevat.htm |date=13 maj 2012 }} te Football.it {{it}} * [http://www.soccerway.com/players/migjen-basha/58298/ Profili] te Soccerway * [http://www.national-football-teams.com/player/51886/Migjen_Basha.html Migjen Basha] te National-Football-Teams.com {{Skuadra Torino F.C.}} {{DEFAULTSORT:Basha, Migjen}} [[Kategoria:Lindje 1987]] [[Kategoria:Futbollistë zviceranë]] [[Kategoria:Futbollistë shqiptarë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren shqiptare]] [[Kategoria:Futbollistë në FC Lausanne-Sport]] [[Kategoria:Futbollistë në A.S. Lucchese-Libertas]] [[Kategoria:Futbollistë në Rimini Calcio]] [[Kategoria:Futbollistë në Frosinone Calcio]] [[Kategoria:Futbollistë në Atalanta B.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Torino F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Aris Selaniku]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie C1]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie C2]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie B]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] ec6jcgv8pbtyk3fvip4mbspfxk7rltq 0 167763 3027878 2908864 2026-08-25T09:18:09Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3027878 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Ken Schoolland | image = | birth_date = | death_date = | nationality = | citizenship = [[SHBA|Amerikane]] | alma mater = Occidental College, <br />American University, <br />University of Besançon, <br />Georgetown University | occupation = Ekonomist, Akademik, Autor, Komentator politik | kompania = | organization = | title = | posti politik = | predecessor = | successor = | party = | statusi civil = | spouse = | children = | parents = | awards = }} '''Ken Schoolland''' është një profesor ekonomie në Hawaii Pacific University. Ai është ekonomist, akademik, autor dhe komentator politik. Schoolland është gjithashtu anëtar i Bordit të Drejtorëve tek International Society for Individual Liberty, dhe anëtar tek Students in Free Enterprise.<ref>[http://isil.org/author/ken/ Posts by: Ken Schooland.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150618062100/http://isil.org/author/ken/ |date=18 qershor 2015 }} ''ISIL (International Society for Individual Liberty)''</ref> == Edukimi == * Georgetown University, Master of Science in Foreign Service: International Economics – [[Uashington D.C.|Washington, D.C.]], 1971–73<ref name="hpu.edu">{{Cite web |url=http://www.hpu.edu/index.cfm?action=search.displayStaffInfo&ID=445&contentID=5402 |title=Faculty Bio – Hawaii Pacific University |access-date=30 korrik 2015 |archive-date=24 qershor 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100624212024/http://www.hpu.edu/index.cfm?action=search.displayStaffInfo&ID=445&contentID=5402 |url-status=dead }}</ref> * University of Besançon, French language studies – Besançon, France, 1972 <ref name="hpu.edu"/> * American University, BA Political Science – Washington, D.C., 1971<ref name="hpu.edu"/> * Occidental College, Diplomacy and World Affairs – [[Los Angeles]], California, 1967–71 <ref name="hpu.edu"/> == Libra == * [http://www.amazon.com/dp/0897892186 ''Shogun's Ghost: The Dark Side of Japanese Education''][http://www.amazon.com/dp/0897892186], botuar në anglisht dhe japonisht * ''[[Aventurat e Xhonathan Gullible|The Adventures of Jonathan Gullible]]'', një libër për të rinj rreth ekonomisë. == Botime == * "Hugh Akston, the role of teaching, and the lessons of Atlas Shrugged" (with Stuart K. Hayashi), in ''Ayn Rand's Atlas Shrugged: A Philosophical and Literary Companion'', redaktuar nga Edward W. Younkins, 2007 * “The Adventures of Jonathan Gullible: Global Fun With the Dismal Science”, ''The International Journal of the Book'', Common Ground, Australia. 2005 * “Sweeping Global Economics Education By SBH”, ''Small Business News'', Honolulu, Hawaii, 2007 * “I Volunteer,” ''Today’s News'', Goldwater Institute, Phoenix, Arizona, 2006 * “Minimum Wage Fraud,” ''The Boss'', September 15, 2005, Kathmandu, Nepal * “¿Los inmigrantes ilegales son unos criminales? ¡No!,” ''Mi Zona Hispana'', 5–11 shtator 2005, New York * “Minimum Wage Fraud,” ''Hawaii Reporter'', March 13, 2005, Honolulu, Hawaii * “What About Taxpayers’ Freedom of Expression?,” ''Hawaii Reporter'', 19 shkurt 2005 * “Free Free Market Books Available for Hawaii’s Classrooms,” ''Small Business News'', janar 2005 * “For Hawaii’s Classrooms: ‘Free’ Free Market Books,” ''Hawaii Reporter'', janar 2005 * “Intellectuals of the Austrian School—In China,” ''Freedom Network News'', International Society for Individual Liberty, Benicia, California, Fall 2004 * “Presidential Opposition Arrested: Not in Middle East, But in America,” ''Hawaii Reporter'', 19 tetor 2004 * “Teaching Kids About Their Right to Vote,” ''Hawaii Parent'', tetor/nëntor 2004, Honolulu, Hawaii * “Illegal Immigrants Are Criminals? Not!,” ''Hawaii Reporter'', 28 shtator 2004 * “An American Entrepreneur in Asia—Introduction,” ''Hawaii Reporter'', 7 maj 2004 * “Where Have All the Jitney’s Gone: Long Time Passing,” ''Hawaii Reporter'', 27 gusht 2003 * “The Global Reach of Small Business Hawaii’s Economic Education Program,” ''Hawaii Reporter'', 5 gusht 2003 * “Kodel as uz laisva imigracija,” ''Veidas'', 3 korrik 2003, Nr. 27, Vilnius, Lithuania * "Time Bomb in the Middle East: A Long Time Ticking," ''Hawaii Reporter'', Jan. 29, 2003 * "Exercising the Mind: An open marketplace of ideas is the best mechanism for reaching the truth," ''Honolulu Star-Bulletin'', 3 nëntor 2002 * "Kid Strike" ''Foro Libre'', in English/Spanish, Fall 2002, translated by Adela Marín, Hermosillo, Sonora, Mexico * "Immigration: An Abolitionist Cause," ''Hawaii Reporter,'' 20 shkurt 2002 == Referime == {{Reflist|1}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.kenschoolland.com Ken Schoolland's Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150801174559/http://kenschoolland.com/ |date=1 gusht 2015 }} * [https://web.archive.org/web/20150815164504/http://www.hpu.edu/CBA/faculty/Schoolland_Ken.html Ken Schoolland at the Hawaii Pacific University Website] * [https://web.archive.org/web/20190602030755/http://academicsforpaul.com/ Academics for Ron Paul] * [https://web.archive.org/web/20050802010353/http://www.isil.org/resources/introduction.html Ken Schoolland's animation, ''The Philosophy of Liberty''][https://web.archive.org/web/20050802010353/http://www.isil.org/resources/introduction.html] * [https://web.archive.org/web/20081029142957/http://www.hpu.edu/images/FacultyInfo/Schoolland_Ken/07_Schoolland_Ken_a19042.doc Ken Schoolland's Curriculum Vitae] [[Kategoria:Ekonomistë amerikanë]] [[Kategoria:Akademikë amerikanë]] [[Kategoria:Anëtarë të Mont Pelerin Society]] d4eoakgg8nbxorqh866bh7uhwi86bl9 0 174773 3027829 3020475 2026-08-25T01:49:59Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3027829 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Jason Statham | image = Jason Statham 2018.jpg | caption = Statham më 2017 | birth_name = | birth_date = 26 korrik 1967 | birth_place = [[Shirebrook|Shirebrook, Derbyshire]], Angli | occupation = Aktor | years_active = 1993–prezent | spouse = | partner = [[Rosie Huntington-Whiteley]] (2010–prezent; të fejuar) <!--Parametri i partnerit është vetëm për partnerët e pamartuar të jetës apo të fejuarit--> | children = 1 }} '''Jason Statham''' (lindi më 26 korrik 1967) është një aktor anglez. I caktuar si një antihero, ai është i njohur për filmat aksion-thriller dhe portretizimin e personazheve të ashpër, të pandreqshëm dhe makiavelist. Statham filloi të praktikonte [[Artet marciale kineze|artet marciale kineze]], [[Kickbox|kikboksin]] dhe [[Karate|karatenë]] në mënyrë rekreative në rininë e tij ndërsa punonte në tezgat e tregut lokal. Një futbollist dhe zhytës i zjarrtë, ai ishte anëtar i ekipit kombëtar të zhytjeve të Britanisë dhe konkurroi për Anglinë në [[Lojërat e Komonuelthit 1990]]. Menjëherë pas kësaj, atij iu kërkua të modelonte për [[French Connection (markë veshje)|French Connection]], [[Tommy Hilfiger]], dhe [[Levi Strauss & Co.|Levi's]] në fushata të ndryshme reklamuese. Historia e tij e kaluar duke punuar në tezgat e tregut e frymëzoi kastin e tij në filmat e krimit të [[Guy Ritchie]], ''[[Lock, Stock and Two Smoking Barrels]]'' (1998) and ''[[Snatch (film)|Snatch]]'' (2000). Suksesi komercial i këtyre filmave bëri që Statham të luante si Frank Martin në trilogjinë ''[[Transporter (seri filmike)|Transporter]]'' (2002–2008). Pasi luajti në një sërë filmash me grabitje dhe aksion-thriller si ''[[The Italian Job (film 2003)|The Italian Job]]'' (2003), ''[[Crank (film)|Crank]]'' (2006), ''[[Lufta (film 2007)|War]]'' (2007), ''[[The Bank Job]]'' (2008), ''[[The Mechanic (film 2011)|The Mechanic]]'' (2011), ''[[Spy (film 2015)|Spy]]'' (2015), dhe ''[[Mechanic: Resurrection]]'' (2016), ai u vendos si një njeri kryesor i Hollivudit. Megjithatë, ai ka luajtur gjithashtu në filma të pasuksesshëm komercial dhe kritik, si ''[[Revolver (film 2005)|Revolver]]'' (2005), ''[[Chaos (film aksion 2005)|Chaos]]'' (2005), ''[[In the Name of the King]]'' (2007), ''[[13 (film 2010)|13]]'' (2010), ''[[Blitz (film)|Blitz]]'' (2011), ''[[Killer Elite (film)|Killer Elite]]'' (2011), ''[[Hummingbird (film)|Hummingbird]]'' (2013), dhe ''[[Wild Card (2015 film)|Wild Card]]'' (2015). Ai rifitoi suksesin tregtar si pjesë e serisë së aksionit të ansamblit ''[[The Expendables (seri filmike)|The Expendables]]'' (2010–2014) dhe ekskluzivitetit ''[[Fast & Furious]]''. Në këtë të fundit, ai ka luajtur Deckard Shaw në ''[[Fast & Furious 6]]'' (2013), ''[[Furious 7]]'' (2015), ''[[The Fate of the Furious]]'' (2017), dhe spin-off ''[[Hobbs & Shaw|Fast & Furious Presents: Hobbs & Shaw]]'' (2019). Aktrimi i Statham është kritikuar për mungesën e thellësisë dhe shumëllojshmërisë, por ai është vlerësuar gjithashtu për drejtimin e rilindjes së filmave aksion gjatë viteve 2000 dhe 2010.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=TOZcDAAAQBAJ&q=jason+statham+paid&pg=PA166|title=The Reel Truth: Everything You Didn't Know You Need to Know About Making an Independent Film|last=Martin|first=Reed|date=2009-04-28|publisher=Macmillan|language=en|isbn=9780571211036}}</ref> Sipas një raporti të BBC News, karriera e tij filmike nga viti 2002 deri në 2017 gjeneroi rreth 1.5 miliardë dollarë (1.1 miliardë funtesh) në shitje biletash,<ref name=":2">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-17905818|title=Jason Statham: Billion dollar man|last=Jones|first=Emma|date=2012-05-03|publisher=BBC News|access-date=2018-01-09|language=en}}</ref> duke e bërë atë një nga yjet më të mirë të industrisë së filmit.<ref name="Times Higher Education THE">{{Cite news|url=https://www.timeshighereducation.com/news/scholars-tackle-soaraway-success-jason-statham|title=Scholars tackle soaraway success of Jason Statham|date=2017-12-21|work=Times Higher Education (THE)|access-date=2018-01-15|language=en}}</ref> == Jeta e hershme == Statham u lind në [[Shirebrook]], [[Derbyshire]],<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/JasonStatham/posts/225196284309286|title=Thanks for all the Birthday messages. The real date is 26 July....|last=Statham|first=Jason|date=12 shtator 2013|publisher=Jason Statham verified [[Facebook]] page|access-date=4 qershor 2015|language=en}}</ref><ref name="I069522">{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/life-style/to-baldly-go-where-no-manes-grown-before-1584820.html|title=Jason Statham stays true to himself|last=Syson|first=Damon|date=2 qershor 1995|work=[[The Independent]]|access-date=5 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20170619042520/http://www.independent.co.uk/life-style/to-baldly-go-where-no-manes-grown-before-1584820.html|archive-date=19 qershor 2017|language=en|url-status=live|location=London|quote=His name's Jason Statham, he's 26 [in June 1995]...}}</ref> biri i Eilen, një balerin, dhe shitësit të rrugës, Barry Statham.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2006/09/03/fashion/03NITE.html|title=Action Bloke|last=Corcoran|first=Monica|date=2006-09-03|work=The New York Times|access-date=2018-01-18|language=en|issn=0362-4331}}</ref> Ai u transferua në [[Great Yarmouth]] , [[Norfolk]], ku ai fillimisht nuk zgjodhi për të ndjekur karrierën e babait, duke punuar në stallat e tregut lokal, në vend për ti praktikuar artet marciale. Ai u rrit me futbollisti [[Vinnie Jones]], së bashku me të cilin ai do të vepronte më vonë. Jones e prezantoi atë në futboll dhe Statham vazhdoi të luajë për shkollën lokale ciklit të lartë (1978-1983), të cilën ai e kishte ndjekur që nga mosha 11, një pasion që ai ndante me simulim. Ai ka praktikuar çdo ditë më në përsosje  teknikat për zhytjeje, dhe ishte anëtar i Kombëtar të Britanisë zhytjeje për dymbëdhjetë vjet. Statham konkuroi për Anglinë në [[Lojërat e Komonuelthit 2019]]. Më pas, ai u bë një model për një  markë veshje [[French Connection (markë veshje)|French Connection]]. Një zëdhënës i zinxhirit të veshjeve rrugë të lartë, tha: "Ne kemi zgjedhur Jasonin sepse ne të kërkuar modelin tonë të duken si një djalë normal vështrim i tij është vetëm e drejtë për tani:.. Shumë mashkullore dhe jo shumë meshkujt model. Megjithatë, ai ishte ende i detyruar të ndjekë hapat e babait të tij, si një shitës në rrugë për të bërë aq sa kam, duke shitur "Parfum të rreme dhe stoli në sheshet e rrugëve".<ref name=":3">{{Cite news|url=https://www.esquire.com/entertainment/movies/interviews/a35122/jason-statham-cover-story-0615/|title=Jason Statham, for Your Amusement|date=26 maj 2015|work=Esquire|access-date=13 shkurt 2018|language=en}}</ref><ref name="TS22">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=dD7qdNqozOs|title=Today Show Interview Jason Statham|date=25 nëntor 2008|publisher=Today Show|access-date=11 mars 2013|language=en|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211222/dD7qdNqozOs|archive-date=22 dhjetor 2021|url-status=live}}{{cbignore}}</ref> Ai bëri paraqitje të vogla në disa video muzikore, duke përfshirë "Comin' On" by [[The Shamen]] më 1993, "[[Run to the Sun]]" nga [[Erasure]] më 1994,<ref>Westbrook, Caroline (16 April 2015). [http://metro.co.uk/2015/04/16/this-clip-of-jason-statham-dancing-in-his-pants-in-a-shamen-video-may-cause-your-jaw-to-drop-5153068/ "This clip of Jason Statham dancing in his pants in a Shamen video may cause your jaw to drop"]. ''[[Metro (gazetë britanike)|Metro]]''.</ref> dhe "Dream a Little Dream of Me" nga [[The Beautiful South]] in 1995.<ref>[http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4f4b9306b76db "The Beautiful South – Dream a Little Dream (1995)"]. [[British Film Institute]]. Retrieved 26 August 2016.</ref><ref>Jones, Will (26 August 2016). [https://www.denofgeek.com/uk/movies/jason-statham/31436/jason-statham-the-early-years "Jason Statham: the early years"]. [[Den of Geek]].</ref> == Karriera == === 2000–2010: Ngritja në famë === [[Skeda:Jason Statham 2007.jpg|parapamje|upright=0.7|Statham më 2007]] Ndërsa punonte si model për French Connection, Statham u njoh me regjisorin e ri [[Guy Ritchie]],<ref>{{cite web|url=http://www.askmen.com/men/celeb_profiles_entertainment/19_jason_statham.html|title=Jason Statham|author=AskMen|date=1996–2012|work=AskMen|publisher=IGN Entertainment, Inc|access-date=18 gusht 2012|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20080720022857/http://www.askmen.com/men/celeb_profiles_entertainment/19_jason_statham.html|archive-date=20 korrik 2008|url-status=dead}}</ref> i cili po zhvillonte një film dhe kishte nevojë të luante rolin e një mashtruesi të rrugës. Pasi mësoi për të kaluarën e Statham si shitës në tezga tregu, Ritchie e angazhoi atë në thrillerin komedi kriminal ''[[Lock, Stock and Two Smoking Barrels]]'' (1998).<ref name="filmbug22">{{cite web|url=http://www.filmbug.com/db/342545|archive-url=https://web.archive.org/web/20030511062106/http://www.filmbug.com/db/342545|url-status=dead|archive-date=11 maj 2003|title=Jason Statham|author=Filmbug|date=1998–2012|work=Filmbug|publisher=MISJA.COM|access-date=18 gusht 2012|language=en}}</ref> Filmi u prit mirë si nga kritikët ashtu edhe nga publiku, dhe ndihmoi që Statham të vihej në sy të publikut.<ref name=":3" /> Bashkëpunimi i dytë i Statham me Ritchie erdhi me ''[[Snatch (film)|Snatch]]'' (2000), i cili fitoi më shumë se 80 milionë dollarë në arkë. Ai më pas arriti të depërtonte në Hollywood dhe u shfaq në dy filma në vitin 2001: filmin horror fantastiko-shkencor, aksion, ''[[Ghosts of Mars]]'' dhe filmin fantastiko-shkencor, aksion, arte marciale ''[[The One (film 2001)|The One]]''. Në vitin 2002, ai rrëfeu dokumentarin e arteve marciale ''Thai Boxing: A Fighting Chance'' (2002), i cili ndjek jetën e tre individëve që vijnë nga prejardhje shumë të ndryshme, të cilët stërviten [[Muay Thai]], secili me motivimet dhe historitë e veta unike, ndërsa përgatiten për ndeshjen e tyre të radhës.<ref>{{cite web|url=https://www.documentarystorm.com/thai-boxing-a-fighting-chance/#:~:text=Thai%20Boxing%3A%20A%20Fighting%20Chance%2C%20originally%20filmed%20in%202002%20and,to%20those%20that%20practice%20it|title=Thai Boxing: A Fighting Chance|website=Documentarystorm|date=18 maj 2013|access-date=20 janar 2025|language=en}}</ref> Statham iu ofruan më shumë role në filma dhe u zgjodh për rolin kryesor të shoferit Frank Martin në filmin aksion ''[[The Transporter]]'' (2002), të shkruar nga [[Luc Besson]].<ref>[https://www.usatoday.com/community/chat/2002-10-10-statham.htm Jason Statham interview] USAToday.com, 10 October 2002.</ref> Filmi pati dy vazhdime, ''[[Transporter 2]]'' (2005) and ''[[Transporter 3]]'' (2008). Ai gjithashtu luajti role dytësore në ''[[Mean Machine (film)|Mean Machine]]'' (2002), ''[[The Italian Job (2003 film)|The Italian Job]]'' (2003),<ref>[https://nymag.com/nymetro/movies/reviews/n_8755/ "The Professionals"] ''NYMag.com''. 28 maj 2003.</ref> dhe si zuzari kryesor në ''[[Cellular (film)|Cellular]]'' (2004). Në vitin 2005, Statham u zgjodh përsëri nga Ritchie për të luajtur në projektin e tij të ri, ''[[Revolver (film 2005)|Revolver]]'', i cili dështoi në kritika dhe në biletari.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2005/oct/03/pressandpublishing.sun|title=How to flog a turkey|last=Silver|first=James|date=3 tetor 2005|work=The Guardian|access-date=22 maj 2010|location=UK|language=en}}</ref> Ai luajti një rol dramatik në [[Filmi i pavarur|filmin e pavarur]] ''[[London (film amerikan 2005)|London]]'' në vitin 2005. Në vitin 2006, ai luajti rolin kryesor në filmin aksion ''[[Crank (film)|Crank]]''. Statham u kërkua të promovonte ''Crank'' gjatë [[San Diego Comic-Con|San Diego Comic-Con Convention]] në vitin 2006.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=6sZQfwIUKwY|title=Jason Statham and Efren Ramirez at Comic-Con for CRANK|date=26 korrik 2006|access-date=15 janar 2018|language=en|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211222/6sZQfwIUKwY|archive-date=22 dhjetor 2021|url-status=live}}{{cbignore}}</ref> Në vitin 2008, Statham luajti në thrillerin kriminal britanik ''[[The Bank Job]]'' dhe ''[[Death Race (film 2008)|Death Race]]'', një ribërje e ''[[Death Race 2000]]'' (1975). Kritiku amerikan i filmit [[Armond White]] përshëndeti ngritjen e Statham si një yll i filmave aksion. Me rastin e ''[[Death Race (film 2008)|Death Race]]'', White mbështeti "rekordin më të mirë të Statham nga çdo yll i filmit bashkëkohor".<ref>{{cite web|url=http://www.nypress.com/article-19048-transcendent-thrill-drive.html|title=Transcendent Thrill Drive|last=White|first=Armond|publisher=Nypress.com|access-date=22 gusht 2010|language=en}}</ref> Më vonë në vitin 2008, White vlerësoi ''[[Transporter 3]]'' të Statham si një shembull të shkëlqyer të artit kinetik pop. Chris Hewitt i [[Empire (revistë)|''Empire Magazine'']] e quajti filmin "një histori të zymtë dhe të zymtë", por i dha atij meritën për "vendosjen e Statham si një hero të ri aksioni, po aq të qetë me frazat e ashpra sa ishte me goditjet me shkelm në stilin e Jackie Chan".<ref>{{Cite web|url=https://www.empireonline.com/movies/transporter-3/review/|title=Transporter 3|last=Hewitt|first=Chris|website=Empire|date=21 gusht 2008|access-date=13 shkurt 2018|language=en}}</ref> Në vitin 2009, Statham filloi të zhvillonte një film të ri të shkruar nga [[David Peoples]] dhe [[Janet Peoples]]. Statham deklaroi: "Kemi një film që po përpiqemi ta bëjmë, të shkruar nga David Peoples dhe Janet Peoples, në stilin e një filmi të vjetër, ''The Treasure of the Sierra Madre''. Nuk është një ribërje apo diçka e tillë, por është pak a shumë kështu, për marrëdhëniet dhe se si lakmia ndot marrëdhëniet që kanë këta tre persona. Titulli i përkohshëm është ''The Grabbers''".<ref name="grabbers22">{{cite news|url=http://www.thehollywoodnews.com/artman2/publish/movie_news/Jason-Statham-up-for-The-Grabbers-26170908.php|title=Jason Statham up for The Grabbers|last=Sampson|first=Thomas|publisher=The Hollywood News|date=17 shtator 2008|access-date=26 janar 2009|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20090828021145/http://www.thehollywoodnews.com/artman2/publish/movie_news/Jason-Statham-up-for-The-Grabbers-26170908.php|archive-date=28 gusht 2009|url-status=dead}}</ref> Ai e riinterpretoi rolin e tij si Chev Chelios në vazhdimin e vitit 2009 ''[[Crank: High Voltage]].''<ref>{{Cite news|url=http://www.slate.com/culture/2018/02/star-trek-discovery-season-1-reviewed.html|title=You Have Reached a 404 Page|date=22 shtator 2013|work=Slate|access-date=13 shkurt 2018|issn=1091-2339|language=en}}</ref> Në vitin 2010, Statham u shfaq përkrah yjeve të tjerë të aksionit [[Sylvester Stallone]], [[Jet Li]], [[Dolph Lundgren]] dhe [[Mickey Rourke]], ndër të tjerë, në filmin aksion ''[[The Expendables (film 2010)|The Expendables]]''.<ref>{{Cite news|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2017/04/arnold-schwarzenegger-expendables|title=Arnold Schwarzenegger Is Exiting The Expendables Because He Felt Too Expendable|last=Desta|first=Yohana|work=HWD|access-date=13 shkurt 2018|language=en}}</ref> Filmi pati sukses komercial, duke u renditur i pari në biletaritë në Shtetet e Bashkuara, Mbretërinë e Bashkuar, Kinë dhe Indi, dhe fitoi gjithsej 274 milionë dollarë në të gjithë botën.<ref>{{Cite web|last=Freitag|first=Lee|date=2024-10-23|title=November Will Be a Great Month for Guy Ritchie & Jason Statham Fans|url=https://www.cbr.com/wrath-of-man-guy-ritchie-jason-statham-streaming-tubi/|access-date=2024-10-25|website=CBR|language=en}}</ref> === 2011–2015: Zgjerimi komercial === [[Skeda:Jason_Statham_2012.jpg|parapamje|upright=0.7|majtas|Statham më 2012]] Në filmin e tij të parë të vitit 2011, Statham luajti në [[The Mechanic (film 2011)|ribërjen]] e filmit të vitit 1972 të [[Charles Bronson]], The ''[[The Mechanic (film 1972)|The Mechanic]]'', si Arthur Bishop. Një trailer teatral që përshkruante personazhin e Statham "duke i qëlluar kokën një burri" u ndalua nga qarkullimi nga [[Advertising Standards Authority]] për shfaqjen e dhunës së tepruar.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-13600900|title=The Mechanic film advert banned from television|work=[[BBC]]|date=qershor 2011|access-date=1 qershor 2011|language=en}}</ref> Roli i tij në ''The Mechanic'' u vlerësua pozitivisht nga kritikët si në Shtetet e Bashkuara ashtu edhe në Mbretërinë e Bashkuar. ''[[The Guardian]]'' vlerësoi performancën e tij si një "efikasitet tashmë të zakonshëm" në arritjen e "një thriller argëtues me vrasës".<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2011/jan/27/the-mechanic-film-review|title=The Mechanic – review|last=Brooks|first=Xan|date=27 janar 2011|website=The Guardian|access-date=15 janar 2018|language=en}}</ref> ''[[The New York Times]]'' e vuri në dukje Statham si "të lëmuar si një plumb"; dhe filmin "një rimbushje më të fuqishme" të origjinalit..<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2011/01/28/movies/28mechanic.html|title=Jason Statham in 'The Mechanic' - Review|last=Dargis|first=Manohla|date=2011|work=The New York Times|access-date=15 janar 2018|issn=0362-4331|language=en}}</ref> Gazeta britabike, ''[[The Daily Telegraph]]'', e vlerësoi Statham si "eksportin më të mirë të Anglisë në filmat aksion pothuajse përgjithmonë, një brutal biznesi me shpirt zotërie".<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/filmreviews/8288463/The-Mechanic.html|title=The Mechanic, review|last=Robey|first=Tim|journal=Daily Telegraph|date=2011|access-date=15 janar 2018|issn=0307-1235|language=en|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/filmreviews/8288463/The-Mechanic.html|archive-date=10 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live}}{{cbignore}}</ref> Ai u kthye në filmin britanik duke luajtur në dramën policore ''[[Blitz (film 2011)|Blitz]]'' si Rreshter Detektiv Tom Brant. Filmi mori kritika të përziera me Cath Clake të ''The Guardian'' që e vlerësoi atë si "jo gjysmë të keq" dhe "çuditërisht argëtues".<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2011/may/19/blitz-review|title=Blitz – review|last=Clarke|first=Cath|date=19 maj 2011|website=The Guardian|access-date=15 janar 2018|language=en}}</ref> Ai më pas u zgjodh në filmin aksion ''[[Killer Elite (film)|Killer Elite]]''. Filmi u bazua në ngjarje të vërteta, të cilat ishin subjekt i romanit të [[Ranulph Fiennes|Sir Ranulph Fiennes]] ''[[The Feather Men]]''. Statham luajti një vrasës me emrin Danny i cili del nga pensioni për të shpëtuar një mik të vjetër, luajtur nga [[Robert De Niro]].<ref>{{cite news|url=https://variety.com/2009/film/markets-festivals/jason-statham-embraces-killer-elite-1118003668/|title=Jason Statham embraces 'Killer Elite'|last=Swart|first=Sharon|newspaper=[[Variety (revistë)|Variety]]|date=14 maj 2009|access-date=19 gusht 2010|language=en}}</ref> Filmi pati të ardhura negative dhe u kritikua ashpër nga kritikët.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2011/09/23/movies/killer-elite-with-jason-statham-and-robert-de-niro-review.html|title='Killer Elite,' With Jason Statham and Robert De Niro – Review|last=Dargis|first=Manohla|date=22 shtator 2011|work=The New York Times|access-date=9 janar 2018|issn=0362-4331|language=en}}</ref> Në gusht të vitit 2011, ai filloi xhirimet e ''[[Parker (film 2013)|Parker]]'' për regjisorin [[Taylor Hackford]]; filmi u publikua në janar të vitit 2013. Statham luajti Parkerin, antiheroin kriminal të luajtur më parë nga [[Mel Gibson]] në ''[[Payback (film 1999)|Payback]]'' të vitit 1999 dhe nga [[Lee Marvin]] në ''[[Point Blank (film 1967)|Point Blank]]'' të vitit 1967 (megjithëse personazheve të tyre u dhanë mbiemra të ndryshëm).<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2011/06/filmdistrict-acquires-taylor-hackford-helmed-parker-with-jason-statham-141455/|title=FilmDistrict Acquires Taylor Hackford-Helmed 'Parker' With Jason Statham|author=Mike Fleming (writer)|date=20 qershor 2011|website=[[Deadline Hollywood]]|access-date=6 shkurt 2014|language=en}}</ref> [[A. O. Scott]] i ''The New York Times'' tha për aktorin në film: "[Statham], i cili duket se është bërë tërësisht nga muskuj dhe inde mbresë, ndihet rehat me kufizimet e tij si aktor. Parkeri i tij, në çdo rast, është më shumë një aksiomë sesa një qenie njerëzore plotësisht e rrumbullakosur."<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/01/25/movies/parker-starring-jennifer-lopez-and-jason-statham.html|title='Parker,' Starring Jennifer Lopez and Jason Statham|last=Scott|first=A. O.|date=2013|work=The New York Times|access-date=15 janar 2018|issn=0362-4331|language=en}}</ref> Një raport i [[BBC News]] i vitit 2012 vlerësoi se karriera e tij dhjetëvjeçare në film deri më sot (2002 deri në 2012) solli mbi një miliard dollarë në biletari, duke e bërë atë një nga yjet më të financueshëm të industrisë.<ref name=":2" /> Ai u nënshkrua për të riinterpretuar rolin e tij si Lee Christmas në ''[[The Expendables 2]]'' në vitin 2012.<ref>{{Cite news|url=https://deadline.com/2018/01/sylvester-stallone-the-expendables-4-sequel-john-thompson-jason-statham-randy-couture-instagram-1202242598/|title=Sylvester Stallone Hints That 'The Expendables 4' Is Back on Track|last=Ramos|first=Dino-Ray|date=13 janar 2018|website=Deadline Hollywood|access-date=20 prill 2018|language=en}}</ref> [[Skeda:Cannes 2014 2.jpg|parapamje|upright=1.3|Statham (në qendër) në [[Festivali i Filmit në Kanë 2014|Festivalin e Filmit në Kanë 2014]]]] Në vitin 2013, Statham pati një paraqitje të shkurtër në fund të ''[[Fast & Furious 6]]'' si vëllai i antagonistit të filmit Owen Shaw ([[Luke Evans]]).<ref>{{cite magazine|url=https://www.ew.com/article/2013/05/25/fast-furious-6-spoilers-post-credit-ending|title='Fast & Furious 6' spoilers ending|first=Darren|last=Franich|date=25 maj 2013|magazine=Entertainment Weekly|access-date=21 qershor 2015|language=en|archive-date=27 dhjetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221227085615/https://ew.com/article/2013/05/25/fast-furious-6-spoilers-post-credit-ending/|url-status=dead}}</ref> Ai e riinterpretoi personazhin, këtë herë si antagonisti kryesor, në ''[[Furious 7]]'', i cili u publikua në prill 2015.<ref>{{cite web|url=https://screenrant.com/fast-furious-6-7-villain-post-credits-scene-spoilers/|title='Fast & Furious 6' Post-Credits Scene & 'Fast & Furious 7' Villain Revealed|last=Keyes|first=Rob|website=Screenrant|date=14 shkurt 2013|access-date=16 shkurt 2013|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://screenrant.com/fast-furious-7-jason-statham/|title=Jason Statham Talks ''Fast & Furious 7''|last=Frappier|first=Rob|date=qershor 2013|website=Screen Rant|access-date=26 gusht 2013|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ew.com/article/2015/04/02/furious-7-statham-shaw-crank-3|title=Jason Statham talks 'Furious 7'...and 'Crank 3'|first=Darren|last=Franich|date=2 prill 2015|work=Entertainment Weekly's EW.com|access-date=21 qershor 2015|language=en|archive-date=17 gusht 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817001920/https://ew.com/article/2015/04/02/furious-7-statham-shaw-crank-3/|url-status=dead}}</ref> Ai gjithashtu luajti përballë [[James Franco]] në thrillerin ''[[Homefront (film 2013)|Homefront]]'', të shkruar nga [[Sylvester Stallone]],<ref>{{cite web|url=https://collider.com/the-expendables-3-jason-statham-jackie-chan/|title=Jason Statham Hopes Jackie Chan Will Join Him in THE EXPENDABLES 3; Updates on HOMEFRONT Written by Sylvester Stallone|website=[[Collider (website)|Collider]]|date=15 janar 2013|access-date=18 nëntor 2018|language=en}}</ref> dhe ishte kryesori në thrillerin britanik ''[[Hummingbird (film)|Hummingbird]]''. Filmi i fundit u vlerësua nga kritikët për shtyrjen e aftësive të Statham në nivele të reja. "Përpjekja e tij për të zhvilluar 'markën' e tij duke provuar role më aventureske" e vërejtur nga [[Mark Kermode]] i ''The Guardian'', "[zgjeroi] paletën e tij dramatike".<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2013/jun/30/hummingbird-jason-statham-review|title=Hummingbird – review|last=Kermode|first=Mark|date=29 qershor 2013|website=The Guardian|access-date=15 janar 2018|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2013/jul/06/jason-statham-hummingbird-british-action|title=Jason Statham breaks into new acting territory with Hummingbird|last=Thorpe|first=Vanessa|date=6 korrik 2013|website=The Guardian|access-date=15 janar 2018|language=en}}</ref> Statham bëri një paraqitje të shkurtër në videoklipin muzikor të vitit 2014 ''[[Summer (këngë e Calvin Harris)|Summer]]'' të [[Calvin Harris]] si një nga garuesit e makinave. Në vitin 2014, ai u rikthye si Lee Christmas në ''[[The Expendables 3]]''. Edhe pse u kritikua negativisht,ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2014/aug/17/the-expendables-3-review-macho-sparring-sylvester-stallone|title=The Expendables 3 review – Sly Stallone and co return for another macho bout of sparring|last=Barnes|first=Henry|date=16 gusht 2014|website=The Guardian|access-date=15 janar 2018|language=en}}</ref> filmi do të fitonte 215 milionë dollarë kundrejt një buxheti prej 90 milionë dollarësh.<ref>{{Cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=expendables3.htm|title=The Expendables 3 (2014) - Box Office Mojo|website=boxofficemojo.com|access-date=15 janar 2018|language=en}}</ref> Në vitin 2015, ai luajti në komedinë aksion ''[[Spy (film 2015)|Spy]]'' së bashku me [[Melissa McCarthy]], [[Jude Law]] dhe [[Rose Byrne]]. Filmi, një sukses komercial, u vlerësua veçanërisht për shfaqjen e anës komike të Statham në kontrast me rolet e tij më serioze.<ref>{{Cite news|url=https://www.usatoday.com/story/life/entertainthis/2015/06/07/even-jason-statham-is-surprised-he-delivered-comedic-shots-to-the-funny-bone-in-spy/77507182/|title=Comedy genius! Even Jason Statham is surprised he delivered funny blows in 'Spy'|work=USA Today|access-date=9 janar 2018|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://tvmag.lefigaro.fr/programme-tv/le-film-a-voir-ce-soir-spy_ee2df218-e1ae-11e7-9197-1dc51e79c2c6/|title=Le film à voir ce soir : Spy|last=lefigaro.fr|date=17 dhjetor 2017|work=TVMag|access-date=9 janar 2018|language=fr}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.usatoday.com/story/life/movies/2015/06/04/spy-movie-review/28420665/|title=It's no secret: 'Spy' is a hilarious sendup|work=USA Today|access-date=9 janar 2018|language=en}}</ref><ref>{{Citation|last=Associated Press|title=Jason Statham: Comedy Genius|date=28 maj 2015|url=https://www.youtube.com/watch?v=CscMyDXEN3w|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211222/CscMyDXEN3w|archive-date=22 dhjetor 2021|url-status=live|access-date=9 janar 2018|language=en}}{{cbignore}}</ref> Sipas një artikulli nga revista ''[[Empire (revistë)|Empire]]'', një ''Spy 2'' ishte duke u zhvilluar në fund të vitit 2015, me më shumë kohë në ekran të dedikuar për personazhin e Statham, Rick Ford.<ref>{{Cite web|url=https://www.empireonline.com/movies/news/jason-statham-spy-2/|title=Jason Statham's Rick Ford will be back in Spy 2|last=Semlyen|first=Phil de|website=Empire|date=21 qershor 2016|access-date=9 janar 2018|language=en}}</ref> Ai u nominua për [[Critics' Choice Movie Awards|Critic's Choice Award]] për Aktorin më të Mirë në një Komedi për rolin e tij në ''Spy''.<ref name=":1"/> Statham iu ofrua një kontratë me tre filma për të rifilluar serinë ''Transporter'' në fund të vitit 2015, por e refuzoi sepse nuk i ishte dhënë skenari para datës së nënshkrimit dhe ishte i pakënaqur me paketën e kompensimit..<ref>{{Cite news|url=https://www.avclub.com/jason-statham-admits-that-money-kept-him-from-returning-1798278228|title=Jason Statham admits that money kept him from returning to the Transporter series|last=Barsanti|first=Sam|work=News|access-date=15 janar 2018|archive-date=25 shkurt 2021|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225220735/https://news.avclub.com/jason-statham-admits-that-money-kept-him-from-returning-1798278228|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ign.com/articles/2015/04/03/jason-statham-comments-on-why-he-left-the-transporter-series|title=Jason Statham Comments on Why He Left The Transporter Series|last=Moser|first=Cassidee|date=3 prill 2015|website=IGN|access-date=15 janar 2018|language=en}}</ref> Sipas një artikulli nga ''The Guardian'', Statham shprehu interes për të luajtur [[James Bond]] në filmin e ardhshëm ''[[Spectre (film 2015)|Spectre]]''. Autori i saj, Steve Rose vuri në dukje se "nuk kishte dyshim se Statham mund të ecë në shtegun e Bond. Dhe të folurit e tij vështirë se mund të jetë problem me një personazh, theksi i të cilit ka luhatur midis tonit skocez të [[Sean Connery]] dhe tonit uellsian të [[Timothy Dalton]]."<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2015/jun/01/jason-statham-i-want-to-be-the-next-james-bond|title=Jason Statham: 'Do I want to be the next James Bond? Absolutely'|last=Rose|first=Steve|date=1 qershor 2015|website=The Guardian|access-date=13 shkurt 2018|language=en}}</ref> Pas intervistës pati thirrje të shumta nga kritikët dhe publiku për ta vendosur atë si James Bond në një film të ardhshëm.<ref>{{Cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/jason-statham-would-love-play-799413|title=Jason Statham Would Love to Play James Bond, Says His 007 Would Be "Very, Very Different"|work=The Hollywood Reporter|access-date=13 shkurt 2018|language=en}}</ref><ref>{{Cite magazine|url=https://time.com/3904863/jason-statham-spy-james-bond/|title=Jason Statham Wants to Play James Bond|magazine=Time|access-date=13 shkurt 2018|archive-date=18 prill 2023|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230418195644/https://time.com/3904863/jason-statham-spy-james-bond/|url-status=dead}}</ref> == Imazhi publik == Një artikull nga Adam Gabbatt në ''[[The Guardian]]'' vuri në dukje se kontributet e personazheve të Statham në industrinë e tij dhe në fushën e filmit janë "të vështira [dhe] pa kompromis".<ref name=":02">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2015/may/20/jason-statham-action-hero-spy|title=Jason Statham: our last action hero (50 million Facebook fans can't be wrong)|last=Gabbatt|first=Adam|date=20 maj 2015|work=The Guardian|access-date=9 janar 2018|issn=0261-3077|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.vulture.com/2016/08/ultimate-jason-statham-character-tournament.html|title=Which Jason Statham Character Would Win a Tournament of Jason Statham Characters?|work=Vulture|access-date=15 janar 2018|language=en}}</ref> Disa kritikë e vënë re praninë e tij si një "tipar përcaktues" që u sinjalizon shikuesve të filmit përmbajtjen e një filmi.<ref name="stunts">{{cite magazine|last=Miller|first=Julie|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2013/11/jason-statham-stunt-oscars|title=Jason Statham Says Stuntmen Deserve Oscars If "Poncy" Actors Faking It Get Them|magazine=Vanity Fair|date=19 nëntor 2013|access-date=22 nëntor 2013|language=en}}</ref> I njëjti ekspozues komentoi: "E dini se çfarë po merrni me një film të Jason Statham. Ai do t'i rrahë njerëzit. Ai do të përplaset me makina. Ai do të bëjë një theks jo bindës amerikan."<ref name=":02" /> Ndikimi i Statham në zhanrin aksion-thriller është parë nga Gabbatt si një zëvendësim i të njëjtit të ndërmarrë nga [[Arnold Schwarzenegger]], [[Sylvester Stallone]], dhe [[Jean-Claude Van Damme]] gjatë ecurisë së tyre si titullar përgjatë viteve 1980 dhe 1990.<ref name=":02"/> Vetë Statham përmend Stallone, [[Bruce Lee]], [[Paul Newman]], [[Steve McQueen]] dhe [[Clint Eastwood]] si frymëzimet e tij.<ref name=":12"/> Një artikull nga ''[[Times Higher Education]]'' raportoi se [[Manchester University Press]] porositi një studim akademik që analizonte ndikimin që Statham ka pasur në industrinë britanike dhe amerikane të filmit nga debutimi i tij në 1998 deri në 2018. Sipas artikullit, profesorët Steven Gerrard dhe Robert Shail po kërkojnë të tregojnë "fytyrën në ndryshim të maskulinitetit kinematografik britanik" në "një që përfshin një gamë të gjerë të projektit të kinemasë së tij, por ai përfshin edhe kinemanë e tij. prodhimi".<ref name="Times Higher Education THE"/> == Jeta personale == Statham ka qenë në lidhje me modelen [[Rosie Huntington-Whiteley]] që nga viti 2010.<ref>{{cite news|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/gossip/rosie-huntington-whiteley-direction-pose-glamour-article-1.1389347|title=Rosie Huntington-Whiteley cozies up to One Direction in Glamour: 'The lads are like puppies – they're adorable!'|date=3 korrik 2013|work=New York Daily News|access-date=4 korrik 2013|location=New York|language=en}}</ref> Çifti njoftoi fejesën në janar 2016.<ref>{{cite web|url=https://www.yahoo.com/tv/rosie-huntington-whiteley-jason-statham-043300586.html|title=Rosie Huntington-Whiteley & Jason Statham Are Engaged – See the Ring She Debuted at Golden Globes!|date=11 janar 2016|publisher=Yahoo! TV|access-date=11 janar 2016|language=en|archive-date=5 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305142824/https://www.yahoo.com/tv/rosie-huntington-whiteley-jason-statham-043300586.html|url-status=dead}}</ref> Djali i tyre, Jack Oscar, lindi në qershor 2017.<ref>{{cite web|url=https://people.com/parents/jason-statham-rosie-huntington-whiteley-welcome-son-jack-oscar/|title=Jason Statham and Rosie Huntington-Whiteley Welcome Son Jack Oscar|date=28 qershor 2017|work=People|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170628175808/http://people.com/babies/jason-statham-rosie-huntington-whiteley-welcome-son-jack-oscar/|language=en|archive-date=28 qershor 2017}}</ref> Vajza e tyre lindi më 2 shkurt 2022.ref>{{cite web|url=https://people.com/parents/rosie-huntington-whiteley-second-baby-fiance-jason-statham/|title=Rosie Huntington-Whiteley and Fiancé Jason Statham Welcome Second Baby, Daughter Isabella James|date=8 shkurt 2022|work=People|access-date=8 shkurt 2022|language=en}}</ref> Ata jetuan në [[Beverly Hills|Beverly Hills, Kaliforni]],<ref>{{Cite news|url=https://www.architecturaldigest.com/story/rosie-huntington-whiteley-and-jason-statham-will-definitely-have-to-babyproof-their-immaculate-house|title=Rosie Huntington-Whiteley and Jason Statham Will Definitely Have to Babyproof Their Immaculate House {{!}} Architectural Digest|work=Architectural Digest|language=en|access-date=9 janar 2018}}</ref> përpara se të ktheheshin në [[Londër]] në vitin 2020.<ref>{{Cite web|url=https://www.vogue.com.au/vogue-living/design/rosie-huntington-whiteley-london-home/image-gallery/798dc53f9c768dd8d0d05d71915639ac|title=A peek inside Rosie Huntington-Whiteley and Jason Statham's London home|work=Vogue Australia|first=Yeong|last=Sassall|date=28 shtator 2023|accessdate=13 shtator 2024|language=en}}</ref> Statham mban një [[Rripi i zi (artet marciale)|rrip të zi]] në [[karate]].<ref>{{cite web|url=https://movieweb.com/jason-statham-real-martial-artist-own-stunts/#:~:text=Jason%20Statham%20Has%20Practiced%20Various%20Forms%20of%20Martial%20Arts&text=The%20actor%2C%20who%20holds%20a,and%20Wing%20Chun%20Kung%2DFu.|title=Jason Statham's Martial Arts Training Makes Him the Perfect Action Star|work=Movieweb|last=Grove|first=David|date=20 tetor 2024|access-date=20 janar 2025|language=en}}</ref> Statham pëlqen [[wakeboarding]], ski jet, surfing me erë dhe ngjitje në shkëmb.<ref name=":12">{{Cite news|url=https://www.mensfitness.com/life/entertainment/jason-statham-in-his-own-words|title=Jason Statham in His Own Words|work=Men's Fitness|language=en|access-date=2018-01-09}}</ref> Ndërsa xhironte në [[Varna]], Bullgari për ''[[The Expendables 3]]'', ai përzuri një kamion nga rruga në Detin e Zi për shkak të mosfunksionimit të frenave.<ref name="Vulture"/><ref>{{Cite web|url=https://www.travelpulse.com/news/entertainment/on-location-bulgaria-shines-in-grueling-the-expendables-3-shoot.html|title=On Location: Bulgaria Shines in Grueling 'The Expendables 3' Shoot|website=TravelPulse|access-date=15 janar 2018|language=en}}</ref> Në një intervistë të vitit 2013 me ''[[Vanity Fair (revistë)|Vanity Fair]]'', ai mbrojti që interpretuesve të marifeteve t'u jepet kategoria e tyre e [[Academy Awards]]: "Të gjithë kaskaderët - këta janë heronjtë e pakënduar. Ata me të vërtetë janë. Askush nuk po u jep atyre kredibilitet. Ata po rrezikojnë qafat e tyre. Dhe pastaj ju keni aktorë poncy që pretendojnë sikur po bëjnë [stunts]."<ref name="stunts"/> Në vitin 2014, Statham u fut në [[International Sports Hall of Fame]].<ref>{{cite web|title=2014 International Sports Hall of Fame Inductees|url=https://sportshof.org/2014-hall-of-fame/|website=www.sportshof.org|author=Dr. Robert Goldman|date=11 mars 2014|access-date=14 korrik 2023|language=en|archive-date=14 korrik 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230714035544/https://sportshof.org/2014-hall-of-fame/|url-status=dead}}</ref> == Filmografia == <!--Please note: do not add 'rowspans' per WP:FILMOGRAPHY--> === Filma === {| class="wikitable sortable" |- ! Viti ! Titulli ! Roli ! class = "unsortable" | Shënime |- | 1998 | ''[[Lock, Stock and Two Smoking Barrels]]'' | Bacon | |- |rowspan=2| 2000 | ''[[Snatch (film)|Snatch]]'' | Turkish | |- | ''[[Turn It Up (film)|Turn It Up]]'' | Mr. B | |- |rowspan=3| 2001 | ''[[Ghosts of Mars]]'' | Rreshteri Jericho Butler | |- | ''[[The One (film 2001)|The One]]'' | MVA Agent Evan Funsch | |- | ''[[Mean Machine (film)|Mean Machine]]'' | Murg | |- | 2002 | ''[[The Transporter]]'' | Frank Martin | |- | 2003 | ''[[The Italian Job (film 2003)|The Italian Job]]'' | Handsome Rob | |- |rowspan=2| 2004 | ''[[Collateral (film)|Collateral]]'' | Frank Martin | [[Cameo]], credited as Airport Man |- | ''[[Cellular (film)|Cellular]]'' | Ethan Greer | |- |rowspan=4| 2005 | ''[[Transporter 2]]'' | Frank Martin | |- | ''[[Revolver (film 2005)|Revolver]]'' | Jake Green | |- | ''[[London (film dramë 2005)|London]]'' | Bateman | |- | ''[[Chaos (film aksion 2005)|Chaos]]'' | Detektivi Quentin Conners | |- |rowspan=2| 2006 | ''[[The Pink Panther (film 2006)|The Pink Panther]]'' | Yves Gluant | Uncredited |- | ''[[Crank (film)|Crank]]'' | Chev Chelios | |- | 2007 | ''[[Lufta (film 2007)|Lufta]]'' | Agjenti i FBI-së John Crawford | |- |rowspan=5| 2008 | ''[[The Bank Job]]'' | Terry Leather | |- | ''[[In the Name of the King]]'' | Farmer Daimon | |- | ''[[Death Race (film 2008)|Death Race]]'' | Jensen Garner Ames | |- | ''[[Truth in 24]]'' | Tregues | [[Filmi dokumentar|Dokumentar]] |- | ''[[Transporter 3]]'' | Frank Martin | |- | 2009 | ''[[Crank: High Voltage]]'' | Chev Chelios | |- |rowspan=2| 2010 | ''[[13 (2010 film)|13]]'' | Jasper Bagges | |- | ''[[The Expendables (film 2010)|The Expendables]]'' | Lee Christmas | |- |rowspan=4| 2011 | ''[[The Mechanic (film 2011)|The Mechanic]]'' | Arthur Bishop | |- | ''[[Gnomeo & Juliet]]'' | [[Tybalt]] | Dublimi |- | ''[[Blitz (film)|Blitz]]'' | Rreshter detektiv Tom Brant | |- | ''[[Killer Elite (film)|Killer Elite]]'' | Danny Bryce | |- |rowspan=3| 2012 | ''[[Truth in 24 II]]'' | Tregues | Dokumentar |- | ''[[Safe (film 2012)|Safe]]'' | Luke Wright | |- | ''[[The Expendables 2]]'' | Lee Christmas | |- |rowspan=4| 2013 | ''[[Parker (film 2013)|Parker]]'' | Parker | |- | ''[[Fast & Furious 6]]'' | Deckard Shaw | Cameo |- | ''[[Hummingbird (film)|Hummingbird]]'' | Joey Jones | Titulli amerikan: ''Redemption'' |- | ''[[Homefront (film 2013)|Homefront]]'' | Phil Broker | |- | 2014 | ''[[The Expendables 3]]'' | Lee Christmas | |- |rowspan=3| 2015 | ''[[Wild Card (film 2015)|Wild Card]]'' | Nick Wild | |- | ''[[Furious 7]]'' | Deckard Shaw | |- | ''[[Spy (film 2015)|Spy]]'' | Rick Ford | |- | 2016 | ''[[Mechanic: Resurrection]]'' | Arthur Bishop | |- | 2017 | ''[[The Fate of the Furious]]'' | Deckard Shaw | |- | 2018 | ''[[The Meg]]'' | Jonas Taylor | |- | 2019 | ''[[Hobbs & Shaw|Fast & Furious Presents: Hobbs & Shaw]]'' | Deckard Shaw | |- |rowspan=2| 2021 | ''[[Wrath of Man]]'' | Patrick "H" Hill/Hargreaves | |- | ''[[F9 (film)|F9]]'' | Deckard Shaw | Cameo |- | rowspan=4| 2023 | ''[[Operation Fortune: Ruse de Guerre]]'' | Orson Fortune | Gjithashtu producent |- |''[[Fast X]]'' | Deckard Shaw | |- |''[[Meg 2: The Trench]]'' | Jonas Taylor | |- |''[[Expend4bles]]'' | Lee Christmas | rowspan="4"| Gjithashtu producent |- | 2024 | ''[[The Beekeeper (film 2024)|The Beekeeper]]'' | Adam Clay |- | 2025 | ''[[A Working Man]]'' | Levon Cade |- | rowspan="2" | 2026 | ''[[Shelter (film 2026)|Shelter]]'' | Michael Mason |- | style="background:#ffc;color:#000"| ''[[Mutiny (2026 film)|Mutiny]]'' | Cole Reed | Post-production; gjithashtu producent |- | 2027 | style="background:#ffc;color:#000"| ''[[The Beekeeper 2]]'' | Adam Clay |- | TBA | style="background:#ffc;color:#000"| ''[[Viva La Madness]]'' | X | Post-production; gjithashtu producent |} {| class="wikitable" |+ Key | style="background:#ffc;color:#000"| {{dagger|alt=Filma që ende nuk janë publikuar}} | Tregon filma që nuk janë shfaqur ende |} ===Video lojëra=== {| class="wikitable sortable" |- ! Viti ! Titulli ! Roli ! class = "unsortable" | Shënimet |- | 2002 | ''[[Red Faction II]]'' | Mandril Shrike | |- | 2003 | ''[[Call of Duty (video lojë)|Call of Duty]]'' | Sergeant Waters | |- | 2015 | ''Sniper X with Jason Statham'' | Team Leader | Lojë në telefon |} ===Video muzikor=== {| class="wikitable sortable" |- ! Viti ! Artistët ! Titulli ! Roli ! class = "unsortable" | Shënimet |- | 1993 | [[The Shamen]] | "Comin' On" | Vallëtar në sfond | |- | 1994 | [[Erasure]] | "[[Run to the Sun]]" | Vallëtar në sfond | |- | 1995 | [[The Beautiful South]] | "[[Dream a Little Dream of Me]]" | Moviegoer | |- | 2014 | [[Calvin Harris]] | "[[Summer (kënga e Calvin Harris)|Summer]]" | Vozitës | |} ==Çmimet dhe nominimet== {| class="wikitable sortable" |- ! Viti ! Punime të nominuar ! Association ! Çmimi ! Rezultati ! class="unsortable" | Referimet |- |2015 |''[[Spy (film 2015)|Spy]]'' |[[Critics' Choice Movie Awards|Broadcast Film Critics Association Awards]] |Aktori më i Mirë në Komedi |{{Nom}} |style="text-align:center;" |<ref name=":1">{{Citation|last=A&E|title=Jason Statham on the Red Carpet {{!}} 2016 Critics' Choice Awards {{!}} A&E|date=2016-01-17|url=https://www.youtube.com/watch?v=fcFbuxn8nAg|language=en|access-date=2018-01-09}}</ref> |- |2015 |''[[Furious 7]]'' |[[Teen Choice Awards|Teen Choice Award]] |Choice Movie: Villain |{{Nom}} |style="text-align:center;" |<ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2015/tv/news/teen-choice-awards-winners-2015-full-list-1201571268/|title=Teen Choice Awards 2015 Winners: Full List|date=2015-08-17|work=Variety|access-date=2018-01-18|language=en}}</ref> |- |2024 |''[[Expend4bles]]'' | rowspan="2" |[[Golden Raspberry Awards|Razzie Awards]] |[[Golden Raspberry Award për Filmin më të Keq|Filmi më i Keq]] |{{Nom}} | |- |2024 |''[[Meg 2: The Trench]]'' |[[Golden Raspberry Award për Aktorin më të Keq|Aktori më i Keq]] |{{Nom}} | |} == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Lindje 1967]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Aktorë anglezë]] [[Kategoria:Zhytës në Lojërat e Komonuelthit 2019]] [[Kategoria:Zhytës anglezë]] [[Kategoria:Kikbokserë anglezë]] 5wiwzqh36l5wzqlupk8icq567ophsvs 0 178326 3027895 2305854 2026-08-25T11:55:00Z CommonsDelinker 1198 Materiali multimedial [[c:File:Bérchules_(4084534858).jpg|Bérchules_(4084534858).jpg]] u zëvendësua me materialin multimedial [[c:File:Alcútar,_en_Bérchules_(Granada).jpg|Alcútar,_en_Bérchules_(Granada).jpg]] nga përdoruesi [[c:User:CommonsDelinker|Common 3027895 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Bérchules | native_name = | settlement_type = [[Komunat e Spanjës|Komunë]] | image_skyline = Alcútar, en Bérchules (Granada).jpg | image_caption = Bérchules (2009) | image_flag = | image_seal = Escudo de Bérchules (Granada) 2.svg <!--Administrimi territorial--> |Komuniteti autonom ={{flag|Andalusia}} |Provinca = [[Granada (provincë)|Granada]] |Kamarka = [[Alpujarra Granadina]] <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = 69 | population_total = 836 |Dendësia = <!-- Të dhëna--> |Lartësia = 1319 | population_demonym = Berchulero, ra |Kodi Postar = 18451 |Prefiksi = | established_date = |Partia = [[Spanish Socialist Workers' Party|PSOE]] |Kryetari = Ricardo Zapata Toro (2007) | website = | image_map =LocationBérchules.png | map_caption = |CoordAddon = region:ES_type:city | gjer_g= 36 | gjer_m= 58 | gjer_s= | gjer_dr = N | gjat_g= 3 | gjat_m= 11 | gjat_s= | gjat_dr = W }} '''Bérchules''' është një [[Komunat e Spanjës|komunë]] në [[Spanja|Spanjë]], e vendosur në qarkun [[Alpujarra Granadina]], të provincës [[Granada (provincë)|Granada]], në [[Andalusia|Komunitetin Andalusia]]. Bérchules ka 836 banorë (2008), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 69&nbsp;km². == Referimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{commonscat|Bérchules}} [[Kategoria:Komunat e Spanjës|Bérchules]] {{Spanja-cung}} pun3w9sr8lp6dmofa1a7kbl4lf5fft0 10 179964 3027788 2250907 2026-08-24T19:46:03Z Torvalu4 40844 3027788 wikitext text/x-wiki {|class="infobox" width="180px" |- !bgcolor=#ccccff colspan=2 style="text-align:center;"|[[Alfabeti grek]] |-style="font-size:90%;" |width=50%|[[Alfa|Αα Alfa]] |width=50%|[[Nu (shkronjë)|Νν Nu]] |-style="font-size:90%;" |[[Beta|Ββ Beta]] |[[Xi (shkronjë)|Ξξ Xi]] |-style="font-size:90%;" |[[Gamma (shkronjë)|Γγ Gamma]] |[[Omicron (shkronjë)|Οο Omicron]] |-style="font-size:90%;" |[[Delta (shkronjë)|Δδ Delta]] |[[Pi (shkronjë)|Ππ Pi]] |-style="font-size:90%;" |[[Epsilon (shkronjë)|Εε Epsilon]] |[[Rho (shkronjë)|Ρρ Rho]] |-style="font-size:90%;" |[[Zeta (shkronjë)|Ζζ Zeta]] |[[Sigma (shkronjë)|Σσς Sigma]] |-style="font-size:90%;" |[[Eta (shkronjë)|Ηη Eta]] |[[Tau (shkronjë)|Ττ Tau]] |-style="font-size:90%;" |[[Theta (shkronjë)|Θθ Theta]] |[[Upsilon (shkronjë)|Υυ Upsilon]] |-style="font-size:90%;" |[[Iota (shkronjë)|Ιι Iota]] |[[Phi (shkronjë)|Φφ Phi]] |-style="font-size:90%;" |[[Kappa (shkronjë)|Κκ Kappa]] |[[Chi (shkronjë)|Χχ Chi]] |-style="font-size:90%;" |[[Lambda (shkronjë)|Λλ Lambda]] |[[Psi (shkronjë)|Ψψ Psi]] |-style="font-size:90%;" |[[Mu (shkronjë)|Μμ Mu]] |[[Omega (shkronjë)|Ωω Omega]] |-style="font-size:90%;" !bgcolor=#ccccff colspan=2 style="text-align:center;"|Shkronja arkaike |-style="font-size:90%;" |[[Skeda:Digamma uc lc.svg|24px]] [[Digamma]] |[[Skeda:Qoppa uc lc.svg|24px]] [[Koppa]] |-style="font-size:90%;" |[[Skeda:Stigma uc lc.svg|24px]] [[Stigma]] |[[Skeda:Sampi uc lc T-shaped.svg|24px]] [[Sampi]] |-style="font-size:90%;" |[[Skeda:Heta uc lc.svg|24px]] [[Heta]] |[[Skeda:Sho uc lc.svg|24px]] [[Sho]] |-style="font-size:90%;" |[[Skeda:San uc lc.svg|24px]] [[San]] | |} 6wp0x4sm4ne69lq2flnu5bcrx2uojzg 1 180282 3027844 3023970 2026-08-25T04:17:43Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Maria Lassnig/Arkivi 1]] 3027844 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Maria Lassnig/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} {{CEE Spring 2016| user = Liridon | topic = Kulturën | topic2 = Gratë| country = Austrisë}} r7z1b7pyedn37jl98h8uiw356hpb5r7 0 196824 3027747 3024831 2026-08-24T13:10:42Z Velocitas34 161876 /* Pozicionet sipas raundeve */ 3027747 wikitext text/x-wiki {{Infobox football league season | competition = [[La Liga]] | season = 2016–17 | winners = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]<br /><small>titulli i 33-të</small> | relegated = [[Sporting de Gijón|Sporting Gijón]]<br />[[CA Osasuna|Osasuna]]<br />[[Granada CF|Granada]] | continentalcup1 = [[2017–18 UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Liga e Kampioneve]] | continentalcup1 qualifiers = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]<br />[[FC Barcelona|Barcelona]]<br />[[Atlético Madrid]]<br />[[Sevilla FC|Sevilla]] | continentalcup2 = [[2017–18 UEFA Liga e Evropës|Liga e Evropës]] | continentalcup2 qualifiers = [[Villarreal CF|Villarreal]]<br />[[Real Sociedad]]<br/>[[Athletic Bilbao]] | matches = 380 | total goals = 1118 | league topscorer = [[Lionel Messi]]<br>(37 gola) | best goalkeeper = | biggest home win = {{Nowrap|[[Atlético Madrid]] 7–1 [[Granada CF|Granada]]}}<br/>(15 tetor 2016)<br/>{{Nowrap|[[FC Barcelona|Barcelona]] 7–1 [[CA Osasuna|Osasuna]]}}<br/>(26 prill 2017) | biggest away win = {{Nowrap|[[Deportivo Alavés|Alavés]] 0–6 [[FC Barcelona|Barcelona]]}}<br/>(11 shkurt 2017) | highest scoring = [[Sevilla FC|Sevilla]] 6–4 [[RCD Espanyol|Espanyol]]<br/>(20 gusht 2016) | longest wins = 7 ndeshje<ref name="ESPN" /><br/>[[FC Barcelona|Barcelona]] | longest unbeaten = 19 ndeshje<ref name="ESPN" /><br/>[[FC Barcelona|Barcelona]] | longest winless = 21 ndeshje<ref name="ESPN" /><br/>[[CA Osasuna|Osasuna]] | longest losses = 8 ndeshje<ref name="ESPN" /><br/>[[Granada CF|Granada]] | highest attendance = 98,485<br/>{{Nowrap|[[FC Barcelona|Barcelona]] 1–1 [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]}}<br/>(3 dhjetor 2016)<ref name="ESPN">{{cite web|url=http://www.espnfc.com/spanish-primera-division/15/statistics/performance?season=2016|title=La Liga Statistics – 2016–17|publisher=ESPN FC|language=en|accessdate=25 gusht 2016}}</ref> | lowest attendance = 3,576<br/>[[SD Eibar|Eibar]] 1–0 [[Valencia CF|Valencia]]<br/>(27 gusht 2016)<ref name="ESPN" /> | attendance = 10,557,782<ref name="ESPN" /> | average attendance = 27,856<ref name="ESPN" /> | prevseason = [[La Liga 2015–16|2015–16]] | nextseason = [[La Liga 2017–18|2017–18]] | updated = 29 nëntor 2016 }} Sezoni '''2016–17 i [[La Liga]]s''', gjithashtu i njohur si '''La Liga Santander''' për arsye sponzorimi,<ref>{{cite web|url=http://www.laliga.es/en/news/laliga-and-santander-strike-title-sponsorship-deal|title=LaLiga and Santander strike title sponsorship deal|publisher=La Liga|language=en|date=21 korrik 2016|accessdate=21 korrik 2016|archive-date=25 korrik 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160725161336/http://www.laliga.es/en/news/laliga-and-santander-strike-title-sponsorship-deal|url-status=dead}}</ref> është sezoni i 86të që nga themelimi. Sezoni filloi më 19 gusht 2016 dhe do të përfundoj më 21 maj 2017. Kampioni në fuqi [[FC Barcelona|Barcelona]] e humbi titullin nga [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]], i cili u bë kampion për herë të parë që nga [[La Liga 2011–12|sezoni 2011–12]]. Gjatë rrugës për kampionatin e tyre të 33-të, Real Madridi u bë ekipi i parë që shënon në çdo ndeshje gjatë një sezoni në Ligë.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/sport/football/39926301|title=Real Madrid won their first La Liga title since 2012 thanks to a final-day victory at Malaga.|publisher=BBC Sport|language=en|date=21 maj 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/en/football/real-madrid/2017/05/21/5921e215e5fdea41798b4607.html|title=Record breaking Real Madrid score in every game of LaLiga campaign|publisher=Marca|language=en|date=21 maj 2017}}</ref> ==Sponzorimi i emrit== Banka spanjolle [[BBVA]] nuk do të vazhdojë më të jetë sponzor kryesor i ligës së parë spanjolle, të dy palët njoftuan.<ref>{{cite web|title=BBVA Ends La Liga Name Sponsorship|url=http://www.footyheadlines.com/2015/09/bbva-ends-la-liga-name-sponsorship.html|publisher=Footy Headlines|language=en|accessdate=4 mars 2016}}</ref> Liga e parë spanjolle tani do të quhet LaLiga ndërsa [[Segunda División|liga e dytë]] do të quhet LaLiga2.<ref>{{cite web|url=http://www.laliga.es/en/news/javier-tebas-fans-are-always-a-priority-for-laliga|title=Javier Tebas: "Fans are always a priority for LaLiga"|publisher=La Liga|language=en|date=30 qershor 2016|accessdate=25 qershor 2016|archive-date=23 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160823003552/http://www.laliga.es/en/news/javier-tebas-fans-are-always-a-priority-for-laliga|url-status=dead}}</ref> Liga e bëri këtë ndryshim për të maksimizuar markën LaLiga. Për shkak të ndryshimit të sponzorit, video loja e futbollit e famshme nga [[Konami]], [[Pro Evolution Soccer]] do të humb licencën për ligat kryesore të futbollit spanjoll, dhe licenca do ti jepet video lojës [[Electronic Arts|EA]], të [[FIFA (video game series)|FIFA]].{{cito|date=qershor 2016}}. Më 20 korrik, [[Banco Santander]] u caktua si sponzor kryesor. ==Ekipet== {{Location map+ |Spain Canary Islands |width=350 |float=right |caption=Vendodhja e ekipeve të '''La Liga-s 2016–17''' (Ishujt Kanare) |places= {{Location map~ |Spain Canary Islands |lat=28.100367 |long=-15.456714 |label=<small>[[UD Las Palmas|Las Palmas]]</small> |position=right}} }} ===Ngjitje dhe rënie (para-sezoni)=== Gjithsej 20 ekipe do të garojnë për ligën, duke përfshirë 17 ekipe nga [[La Liga 2015–16|sezoni 2015–16]] dhe tre ekipe të ngritura nga [[Segunda División 2015–16|Segunda División]]. Kjo do të përfshijë të dy ekipet në krye të Segunda División, dhe fituesit e ndeshjeve [[2016 Segunda División play-offs|play-offs]]. [[Deportivo Alavés]] ishte ekipi i parë nga Segunda División që arriti ngritjen, në 29 maj 2016 pas fitores 2–0 kundër [[CD Numancia]], pas një mungese dhjetë vjeçare në La Liga.<ref>{{cite web|url=http://www.laliga.es/en/news/d-alaves-seal-promotion-whilst-leganes-and-nastic-both-win|title=D. Alaves seal promotion whilst Leganes and Nastic both win|publisher=La Liga|language=en|date=29 maj 2016|accessdate=30 maj 2016|archive-date=10 tetor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010191716/http://www.laliga.es/en/news/d-alaves-seal-promotion-whilst-leganes-and-nastic-both-win|url-status=dead}}</ref> [[CD Leganés]] u ngrit si vendi i dytë i ligës, pas fitore 1-0 në [[CD Mirandés]] në javën e fundit, më 4 qershor 2016. Kjo është ngritja e parë e Leganés në ligën e nivelit më të lartë.<ref>{{cite web|url=http://www.laliga.es/en/news/leganes-make-history-by-clinching-promotion|title=Leganes win historic first promotion to Liga BBVA.|publisher=La Liga|language=es|date=4 qershor 2016|access-date=11 shtator 2016|archive-date=20 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160820231658/http://www.laliga.es/en/news/leganes-make-history-by-clinching-promotion|url-status=dead}}</ref> [[CA Osasuna]] ishte i fundit që u promovua pas fitores ndaj [[Gimnàstic de Tarragona]] dhe [[Girona FC]] në ndeshjet [[2016 Segunda División play-offs|play-offs]].<ref>{{cite web|url=http://www.laliga.es/en/news/osasuna-triumphant-in-girona-to-clinch-promotion|date=18 qershor 2016|title=Osasuna triumphant in Girona to clinch promotion|publisher=La Liga|language=en|access-date=11 shtator 2016|archive-date=20 janar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170120183954/http://www.laliga.es/en/news/osasuna-triumphant-in-girona-to-clinch-promotion|url-status=dead}}</ref> Të kuqtë kthehen në La Liga dy vjet pas rënies së fundit. Tre ekipet e ngjitura do të zëvendësojnë [[Rayo Vallecano]]n, [[Getafe CF|Getafe]]n dhe [[Levante UD|Levante]]n të cilat ranë nga kjo ligë në sezonin paraprak. ===Stadiumet dhe vendndodhja=== {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" ! Ekipi ! Vendndodhja ! Stadiumi ! Kapaciteti |- | [[Deportivo Alavés|Alavés]] | [[Vitoria-Gasteiz]] | [[Mendizorrotza Stadium|Mendizorrotza]] | align="center" | {{Nts|19840}}<ref>{{cite web|url=http://www.deportivoalaves.com/club/instalaciones/|title=Instalaciones|language=es|publisher=Deportivo Alavés|accessdate=29 maj 2016|archive-date=29 tetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151029013715/http://www.deportivoalaves.com/club/instalaciones/|url-status=dead}}</ref> |- | [[Athletic Bilbao]] | [[Bilbao]] | [[San Mamés Stadium (2013)|San Mamés]] | align="center" | {{Nts|53289}}<ref>{{cite web|title=Athletic Club - San Mamés (2013)|url=http://www.athletic-club.eus/cas/san-mames-2013.html|publisher=Athletic Club|language=en|accessdate=10 prill 2016|archive-date=13 mars 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180313201514/http://www.athletic-club.eus/cas/san-mames-2013.html|url-status=dead}}</ref> |- | [[Atlético Madrid]] | [[Madrid]] | [[Estadio Vicente Calderón|Vicente Calderón]] | align="center" | {{Nts|54907}}<ref>{{cite web|title=Club Atlético de Madrid - Facilities|url=http://en.clubatleticodemadrid.com/atm/instalations|publisher=Club Atlético de Madrid|language=en|accessdate=4 mars 2016|archive-date=14 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160314101737/http://en.clubatleticodemadrid.com/atm/instalations|url-status=dead}}</ref> |- | [[FC Barcelona|Barcelona]] | [[Barcelona]] | [[Camp Nou]] | align="center" | {{Nts|99354}}<ref>{{cite web|title=Camp Nou - FC Barcelona|url=http://www.fcbarcelona.com/club/facilites-and-services/camp_nou|publisher=FC Barcelona|language=en|accessdate=4 mars 2016}}</ref> |- | [[Celta de Vigo|Celta Vigo]] | [[Vigo]] | [[Balaídos]] | align="center" | {{Nts|29000}}<ref>{{cite web|title=Celta de Vigo - CLUB|url=http://www.celtavigo.net/en/club|publisher=Real Club Celta de Vigo|language=en|accessdate=8 prill 2016|archive-date=3 janar 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180103210504/http://www.celtavigo.net/en/club|url-status=dead}}</ref> |- | [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]] | [[A Coruña]] | [[Estadio Riazor|Riazor]] | align="center" | {{Nts|34600}}<ref>{{cite web|url=http://canaldeportivo.com/club/estadio/|title=Riazor: datos generales|publisher=Deportivo de La Coruña|language=es|accessdate=9 maj 2016|archive-date=3 qershor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160603013156/http://canaldeportivo.com/club/estadio/|url-status=dead}}</ref> |- | [[SD Eibar|Eibar]] | [[Eibar]] | [[Estadio Municipal de Ipurua|Ipurua]] | align="center" | {{Nts|6285}}<ref>{{cite web|title=IPURUA Y ATXABALPE|url=http://www.sdeibar.com/club/estadio-de-ipurua|publisher=SD Eibar|language=es|accessdate=25 prill 2016}}</ref> |- | [[RCD Espanyol|Espanyol]] | [[Barcelona]] | [[RCDE Stadium]] | align="center" | {{Nts|40500}}<ref>{{cite web|url=http://www.rcdespanyol.com/es/ficha-tecnica/|title=RCDE Stadium - Ficha Técnica|language=es|publisher=RCD Espanyol|accessdate=9 maj 2016}}</ref> |- | [[Granada CF|Granada]] | [[Granada]] | [[Estadio Nuevo Los Cármenes|Nuevo Los Cármenes]] | align="center" | {{Nts|22369}}<ref>{{cite web|url=http://www.granadacf.es/club/datos-del-club|title=DATOS DEL CLUB|publisher=Granada CF|language=es|accessdate=9 maj 2016}}</ref> |- | [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | [[Las Palmas]] | [[Estadio Gran Canaria|Gran Canaria]] | align="center" | {{Nts|33111}}<ref>{{cite web|title=Estadio de Gran Canaria|url=http://www.udlaspalmas.es/club/estadio|publisher=UD Las Palmas|language=es|accessdate=25 prill 2016|archive-date=10 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160510065647/http://www.udlaspalmas.es/club/estadio|url-status=dead}}</ref> |- | [[CD Leganés|Leganés]] | [[Leganés]] | [[Estadio Municipal de Butarque|Butarque]] | align="center"| {{Nts|10958}}<ref>{{cito web|url=http://www.deportivoleganes.com/noticia/el-leganes-agota-el-cupo-de-abonos-disponibles-para-esta-temporada|title=El Leganés agota el cupo de abonos disponibles para esta temporada|publisher=CD Leganés|language=es|accessdate=28 gusht 2016|archive-date=26 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160826172859/http://www.deportivoleganes.com/noticia/el-leganes-agota-el-cupo-de-abonos-disponibles-para-esta-temporada|url-status=dead}}</ref> |- |[[Málaga CF|Málaga]] | [[Málaga]] | [[La Rosaleda Stadium|La Rosaleda]] | align="center" | {{Nts|30044}}<ref>{{cite web|title=ESTADIO LA ROSALEDA|url=http://www.malagacf.com/club/la-rosaleda|publisher=Málaga CF|language=es|accessdate=25 prill 2016}}</ref> |- |[[CA Osasuna|Osasuna]] | [[Pamplona]] | [[El Sadar Stadium|El Sadar]] | align="center" | {{Nts|18761}}<ref>{{cite web|url=http://www.osasuna.es/el-club.html|title=El Club. Datos Generales.|publisher=CA Osasuna|language=es|accessdate=23 qershor 2016|archive-date=2 korrik 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160702233938/http://www.osasuna.es/el-club.html|url-status=dead}}</ref> |- |[[Real Betis]] | [[Seville]] | [[Estadio Benito Villamarín|Benito Villamarín]] | align="center" | {{Nts|51700}}<ref>{{cite web|url=http://realbetisbalompie.es/es/club/estadio-benito-villamarin/|title=Real Betis Balompié - Estadio Benito Villamarín|publisher=Real Betis|language=es|accessdate=9 maj 2016|archive-date=2 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160502211718/http://www.realbetisbalompie.es/es/club/estadio-benito-villamarin/|url-status=dead}}</ref> |- | [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | [[Madrid]] | [[Santiago Bernabéu Stadium|Santiago Bernabéu]] | align="center" | {{Nts|81044}}<ref>{{cite web|title=Santiago Bernabéu Stadium|url=http://www.realmadrid.com/en/santiago-bernabeu-stadium|publisher=Real Madrid C.F.|language=en|accessdate=7 mars 2016}}</ref> |- |[[Real Sociedad]] | [[San Sebastián]] | [[Anoeta Stadium|Anoeta]] | align="center" | {{Nts|32000}}<ref>{{cite web|title=El estadio - Real Sociedad de Fútbol|url=http://www.realsociedad.com/document/view/spa/181/135328/el-estadio|publisher=Real Sociedad|language=es|accessdate=25 prill 2016}}</ref> |- | [[Sevilla FC|Sevilla]] | [[Seville]] | [[Ramón Sánchez Pizjuán Stadium|Ramón Sánchez Pizjuán]] | align="center" | {{Nts|42714}}<ref>{{cite web|title=Sevilla Fútbol Club - La entidad|url=http://www.sevillafc.es/es/el-club/la-entidad/sevilla-fc|publisher=Sevilla FC|language=es|accessdate=10 prill 2016}}</ref> |- | [[Sporting de Gijón|Sporting Gijón]] | [[Gijón]] | [[El Molinón]] | align="center" | {{Nts|30000}}<ref>{{cite web|url=http://www.realsporting.com/webrsg/index.php/template/el-molinon|title=El Molinón|publisher=Sporting Gijón|language=es|accessdate=16 maj 2016|archive-date=13 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113102823/http://www.realsporting.com/webrsg/index.php/template/el-molinon|url-status=dead}}</ref> |- |[[Valencia CF|Valencia]] | [[Valencia]] | [[Mestalla Stadium|Mestalla]] | align="center" | {{Nts|55000}}<ref>{{cite web|title=Valencia Club de Fútbol - Camp de Mestalla|url=http://www.valenciacf.com/ver/39220/estadio-mestalla.html|language=es|accessdate=25 prill 2016|archive-date=30 gusht 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150830040005/http://www.valenciacf.com/ver/39220/estadio-mestalla.html|url-status=dead}}</ref> |- | [[Villarreal CF|Villarreal]] | [[Villarreal]] | [[Estadio El Madrigal|El Madrigal]] | align="center" | {{Nts|24890}}<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/StatDoc/competitions/UCL/01/67/63/79/1676379_DOWNLOAD.pdf|title=2011/12 UEFA Champions League statistics handbook - Clubs continued|publisher=UEFA|language=en}}</ref> |} ==Tabela e ligës== ===Renditja=== {{Tabela e La Ligas 2016–17}} ===Pozicionet sipas raundeve=== Tabela liston pozicionet e skuadrave pas çdo javë të ndeshjeve. Në mënyrë që të ruhet përfshirja kronologjike, çdo ndeshje shtyrë nuk janë të përfshira në raundin e në të cilën ata ishin planifikuar fillimisht, por do të shtohen në raundin e plotë menjëherë pasi ato ndeshje të luhen. Për shembull, nëse një ndeshje është planifikuar për javën e 13, por shtyhet dhe zhvillohet në mes javës të 16 dhe 17, ajo do të shtohet në renditjen e javës së 16. {| class="wikitable" style="font-size: 74%; text-align:center;" |- ! style="width:76px;"|Team \ Round ! align=center|1 !! align=center|2 !! align=center|3 !! align=center|4 !! align=center|5 !! align=center|6 !! align=center|7 !! align=center|8 !! align=center|9 !! align=center|10 !! align=center|11 !! align=center|12 !! align=center|13 !! align=center|14 !! align=center|15 !! align=center|16 !! align=center|17 !! align=center|18 !! align=center|19 !! align=center|20 !! align=center|21 !! align=center|22 !! align=center|23 !! align=center|24 !! align=center|25 !! align=center|26 !! align=center|27 !! align=center|28 !! align=center|29 !! align=center|30 !! align=center|31 !! align=center|32 !! align=center|33 !! align=center|34 !! align=center|35 !! align=center|36 !! align=center|37 !! align=center|38 |- align=center |align=left|{{Fb team Real Madrid}} || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 ||style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 ||style="background:gold;color:inherit|1 || style=;color:#000"background:gold;color:inherit|1 |- align=center |align=left|{{Fb team Barcelona}} || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 ||style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 ||style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:inherit|2 || style=;color:#000"background:#BBF3BB;color:inherit|2 || style="background:#BBF3BB;color:inherit|2 ||style=;color:#000"background:#BBF3BB;color:inherit"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 |- align=center |align=left|{{Fb team Atlético Madrid}} || 9 || 12 || 7 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 |- align=center |align=left|{{Fb team Sevilla}} || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|2 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 |- align=center |align=left|{{Fb team Villarreal}} || 13 || 13 || 8 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 |- align=center |align=left|{{Fb team Real Sociedad}} || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || 9 || 12 || 13 || 8 || 11 || 9 || 10 || 7 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || 7 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || 7 || 7 || 7 ||7 || 7 || 7 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 |- align=center |align=left|{{Fb team Athletic Bilbao}} || 14 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || 14 || 10 || 7 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || 7 || 7 || 7 || 8 || 7 || 7 || 7 || 7 || 7 || 7 || 7 || 9 || 8 || 8 || 8 || 8 || 7 || 7 || 7 || 7 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || 8 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || 7 |- align=center |align=left|{{Fb team Espanyol}} || 17 || 14 || 15 || 16 || 15 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || 17 || 17 || 16 || 12 || 13 || 12 || 12 || 12 || 9 || 9 || 11 || 11 || 9 || 9 || 8 || 9 || 10 || 9 || 9 || 9 || 9 || 9 || 9 || 9 || 9 || 9 || 9 || 9 || 9 || 9 || 10 || 8 |- align=center |align=left|{{Fb team Alavés}} || 8 || 11 || 9 || 9 || 12 || 9 || 12 || 9 || 13 || 15 || 12 || 14 || 13 || 13 || 13 || 12 || 12 || 12 || 12 || 12 || 12 || 12 || 11 || 11 || 11 || 11 || 10 || 10 || 11 || 11 || 11 || 11 || 11 || 10 || 10 || 10 || 9 || 9 |- align=center |align=left|{{Fb team Eibar}} || 15 || 8 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || 7 || 9 || 8 || 8 || 8 || 11 || 8 || 11 || 8 || 7 || 8 || 8 || 8 || 10 || 9 || 10 || 10 || 7 || 7 || 7 || 7 || 7 || 8 || 8 || 8 || 8 || 8 || 7 || 8 || 8 || 8 || 8 || 8 || 8 || 10 |- align=center |align=left|{{Fb team Málaga}} || 11 || 10 || 16 || 15 || 14 || 17 || 14 || 13 || 10 || 11 || 10 || 11 || 11 || 11 || 11 || 11 || 13 || 13 || 14 || 14 || 14 || 14 || 13 || 13 || 15 || 15 || 16 || 15 || 15 || 15 || 14 || 15 || 15 || 14 || 12 || 11 ||11 || 11 |- align=center |align=left|{{Fb team Valencia}} || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || 15 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || 14 || 15 || 14 || 15 || 16 || 16 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 15 || 15 || 15 || 15 || 14 || 14 || 13 || 13 || 13 || 14 || 13 || 12 || 12 || 12 || 12 || 12 || 13 || 13 ||12 || 12 |- align=center |align=left|{{Fb team Celta Vigo}} || 16 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || 17 || 12 || 10 || 12 || 8 || 9 || 8 || 9 || 9 || 9 || 12 || 13 || 9 || 8 || 8 || 8 || 10 || 10 || 9 || 10 || 10 || 10 || 11 || 11 || 10 || 10 || 10 || 10 || 10 || 11 || 11 || 12 ||13 || 13 |- align=center |align=left|{{Fb team Las Palmas}} || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:gold;color:#000"|1 || style="background:#CCF9CC;color:#000"|4 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || 7 || 7 || 7 || 9 || 10 || 9 || 10 || 10 || 10 || 10 || 10 || 8 || 10 || 11 || 11 || 11 || 11 || 12 || 12 || 12 || 12 || 12 || 12 || 12 || 13 || 13 || 13 || 13 || 13 || 14 || 14 || 14 || 14 |- align=center |align=left|{{Fb team Real Betis}} || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || 17 || 13 || 12 || 16 || 10 || 15 || 16 || 12 || 13 || 14 || 13 || 14 || 14 || 14 || 14 || 14 || 14 || 13 || 13 || 13 || 13 || 15 || 15 || 14 || 14 || 14 || 13 || 14 || 14|| 15 || 14 || 14 || 15 || 15 || 15 || 15 || 15 |- align=center |align=left|{{Fb team Deportivo}} || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || style="background:#BBF3FF;color:#000"|5 || 10 || 11 || 13 || 16 || 13 || 15 || 17 || 17 || 16 || 17 || 17 || 16 || 16 || 15 || 15 || 15 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 17 || 17 || 16 || 15 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 17 || 17 || 16 |- align=center |align=left|{{Fb team Leganés}} || 7 || 7 || 11 || 14 || 10 || 13 || 11 || 11 || 14 || 16 || 17 || 15 || 15 || 15 || 15 || 16 || 16 || 16 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 16 || 16 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 17 || 16 || 16 || 17 |- align=center |align=left|{{Fb team Sporting Gijón}} || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#CCF3FF;color:#000"|6 || style="background:#BBF3BB;color:#000"|3 || 8 || 11 || 14 || 16 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 |- align=center |align=left|{{Fb team Osasuna}} || 12 || 15 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 |- align=center |align=left|{{Fb team Granada}} || 10 || 16 || 17 || 17 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|18 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|19 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 || style="background:#FFBBBB;color:#000"|20 |} <small>Burimi: [http://www.espnfc.com/spanish-primera-division/15/table]</small> ===Rezultatet=== {{#invoke:sports results|main | source = [http://www.laliga.es/en/liga-bbva#liga_bbva_box2 La Liga], [http://www.rfef.es/competiciones/futbol-masculino/calendario/2/0 RFEF] | update = 3 qershor 2017 | matches_style = FBR | team1= ALV | team2= ATH | team3= ATM | team4= FCB | team5= CEL | team6= RCD | team7= EIB | team8= ESP | team9= GCF | team10= LPA | team11= LEG | team12= MCF | team13= OSA | team14= RBB | team15= RMA | team16= RSO | team17= SFC | team18= RSG | team19= VCF | team20= VIL | name_ALV = [[Deportivo Alavés|Alavés]] | name_ATH = [[Athletic Bilbao|Athletic&nbsp;Bilbao]] | name_ATM = [[Atlético Madrid|Atlético&nbsp;Madrid]] | name_FCB = [[FC Barcelona|Barcelona]] | name_CEL = [[Celta de Vigo|Celta Vigo]] | name_RCD = [[Deportivo de La Coruña|Deportivo&nbsp;La&nbsp;Coruña]] | name_EIB = [[SD Eibar|Eibar]] | name_ESP = [[RCD Espanyol|Espanyol]] | name_GCF = [[Granada CF|Granada]] | name_LPA = [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | name_LEG = [[CD Leganés|Leganés]] | name_MCF = [[Málaga CF|Málaga]] | name_OSA = [[CA Osasuna|Osasuna]] | name_RBB = [[Real Betis]] | name_RMA = [[Real Madrid C.F.|Real&nbsp;Madrid]] | name_RSO = [[Real Sociedad|Real&nbsp;Sociedad]] | name_SFC = [[Sevilla FC|Sevilla]] | name_RSG = [[Sporting de Gijón|Sporting Gijón]] | name_VCF = [[Valencia CF|Valencia]] | name_VIL = [[Villarreal CF|Villarreal]] | match_ALV_ATH = 1–0 | match_ALV_ATM = 0–0 | match_ALV_FCB = 0–6 | match_ALV_CEL = 3–1 | match_ALV_RCD = 0–0 | match_ALV_EIB = 0–0 | match_ALV_ESP = 0–1 | match_ALV_GCF = 3–1 | match_ALV_LPA = 1–1 | match_ALV_LEG = 2–2 | match_ALV_MCF = 1–1 | match_ALV_OSA = 0–1 | match_ALV_RBB = 1–0 | match_ALV_RMA = 1–4 | match_ALV_RSO = 1–0 | match_ALV_SFC = 1–1 | match_ALV_RSG = 0–0 | match_ALV_VCF = 2–1 | match_ALV_VIL = 2–1 | match_ATH_ALV = 0–0 | match_ATH_ATM = 2–2 | match_ATH_FCB = 0–1 | match_ATH_CEL = 2–1 | match_ATH_RCD = 2–1 | match_ATH_EIB = 3–1 | match_ATH_ESP = 2–0 | match_ATH_GCF = 3–1 | match_ATH_LPA = 5–1 | match_ATH_LEG = 1–1 | match_ATH_MCF = 1–0 | match_ATH_OSA = 1–1 | match_ATH_RBB = 2–1 | match_ATH_RMA = 1–2 | match_ATH_RSO = [[Basque derby|3–2]] | match_ATH_SFC = 3–1 | match_ATH_RSG = 2–1 | match_ATH_VCF = 2–1 | match_ATH_VIL = 1–0 | match_ATM_ALV = 1–1 | match_ATM_ATH = 3–1 | match_ATM_FCB = 1-2 | match_ATM_CEL = 3–2 | match_ATM_RCD = 1–0 | match_ATM_EIB = 1–0 | match_ATM_ESP = 0–0 | match_ATM_GCF = 7–1 | match_ATM_LPA = 1–0 | match_ATM_LEG = 2–0 | match_ATM_MCF = 4–2 | match_ATM_OSA = 3–0 | match_ATM_RBB = 1–0 | match_ATM_RMA = [[Madrid Derby|0–3]] | match_ATM_RSO = 1–0 | match_ATM_SFC = 3–1 | match_ATM_RSG = 5–0 | match_ATM_VCF = 3–0 | match_ATM_VIL = 0–1 | match_FCB_ALV = 1–2 | match_FCB_ATH = 3–0 | match_FCB_ATM = 1–1 | match_FCB_CEL = 5-0 | match_FCB_RCD = 4–0 | match_FCB_EIB = 4–2 | match_FCB_ESP = [[Derbi barceloní|4–1]] | match_FCB_GCF = 1–0 | match_FCB_LPA = 5–0 | match_FCB_LEG = 2–1 | match_FCB_MCF = 0–0 | match_FCB_OSA = 7–1 | match_FCB_RBB = 6–2 | match_FCB_RMA = [[El Clásico|1–1]] | match_FCB_RSO = 3-2 | match_FCB_SFC = 3–0 | match_FCB_RSG = 6–1 | match_FCB_VCF = 4–2 | match_FCB_VIL = 4-1 | match_CEL_ALV = 1–0 | match_CEL_ATH = 0–3 | match_CEL_ATM = 0–4 | match_CEL_FCB = 4–3 | match_CEL_RCD = [[Galician derby|4–1]] | match_CEL_EIB = 0–2 | match_CEL_ESP = 2–2 | match_CEL_GCF = 3–1 | match_CEL_LPA = 3–1 | match_CEL_LEG = 0–1 | match_CEL_MCF = 3–1 | match_CEL_OSA = 3–0 | match_CEL_RBB = 0–1 | match_CEL_RMA = 1–4 | match_CEL_RSO = 2–2 | match_CEL_SFC = 0–3 | match_CEL_RSG = 2–1 | match_CEL_VCF = 2–1 | match_CEL_VIL = 0–1 | match_RCD_ALV = 0–1 | match_RCD_ATH = 0–1 | match_RCD_ATM = 1–1 | match_RCD_FCB = 2-1 | match_RCD_CEL = [[Galician derby|0–1]] | match_RCD_EIB = 2–1 | match_RCD_ESP = 1–2 | match_RCD_GCF = 0–0 | match_RCD_LPA = 3–0 | match_RCD_LEG = 1–2 | match_RCD_MCF = 2–0 | match_RCD_OSA = 2–0 | match_RCD_RBB = 1–1 | match_RCD_RMA = 2–6 | match_RCD_RSO = 5–1 | match_RCD_SFC = 2–3 | match_RCD_RSG = 2–1 | match_RCD_VCF = 1–1 | match_RCD_VIL = 0–0 | match_EIB_ALV = 0–0 | match_EIB_ATH = 0–1 | match_EIB_ATM = 0–2 | match_EIB_FCB = 0–4 | match_EIB_CEL = 1–0 | match_EIB_RCD = 3–1 | match_EIB_ESP = 1–1 | match_EIB_GCF = 4–0 | match_EIB_LPA = 3–1 | match_EIB_LEG = 2–0 | match_EIB_MCF = 3–0 | match_EIB_OSA = 2–3 | match_EIB_RBB = 3–1 | match_EIB_RMA = 1–4 | match_EIB_RSO = 2–0 | match_EIB_SFC = 1–1 | match_EIB_RSG = 0–1 | match_EIB_VCF = 1–0 | match_EIB_VIL = 2–1 | match_ESP_ALV = 1–0 | match_ESP_ATH = 0–0 | match_ESP_ATM = 0–1 | match_ESP_FCB = [[Derbi barceloní|0–3]] | match_ESP_CEL = 0–2 | match_ESP_RCD = 1–1 | match_ESP_EIB = 3–3 | match_ESP_GCF = 3–1 | match_ESP_LPA = 4–3 | match_ESP_LEG = 3–0 | match_ESP_MCF = 2–2 | match_ESP_OSA = 3–0 | match_ESP_RBB = 2–1 | match_ESP_RMA = 0–2 | match_ESP_RSO = 1–2 | match_ESP_SFC = 3–1 | match_ESP_RSG = 2–1 | match_ESP_VCF = 0–1 | match_ESP_VIL = 0–0 | match_GCF_ALV = 2–1 | match_GCF_ATH = 1–2 | match_GCF_ATM = 0–1 | match_GCF_FCB = 1–4 | match_GCF_CEL = 0–3 | match_GCF_RCD = 1–1 | match_GCF_EIB = 1–2 | match_GCF_ESP = 1–2 | match_GCF_LPA = 1–0 | match_GCF_LEG = 0–1 | match_GCF_MCF = [[Derby of eastern Andalusia|0–2]] | match_GCF_OSA = 1–1 | match_GCF_RBB = 4–1 | match_GCF_RMA = 0–4 | match_GCF_RSO = 0–2 | match_GCF_SFC = 2–1 | match_GCF_RSG = 0–0 | match_GCF_VCF = 1-3 | match_GCF_VIL = 1–1 | match_LPA_ALV = 1–1 | match_LPA_ATH = 3–1 | match_LPA_ATM = 0–5 | match_LPA_FCB = 1–4 | match_LPA_CEL = 3–3 | match_LPA_RCD = 1–1 | match_LPA_EIB = 1–0 | match_LPA_ESP = 0–0 | match_LPA_GCF = 5–1 | match_LPA_LEG = 1–1 | match_LPA_MCF = 1–0 | match_LPA_OSA = 5–2 | match_LPA_RBB = 4–1 | match_LPA_RMA = 2–2 | match_LPA_RSO = 0–1 | match_LPA_SFC = 0–1 | match_LPA_RSG = 1–0 | match_LPA_VCF = 3–1 | match_LPA_VIL = 1–0 | match_LEG_ALV = 1–1 | match_LEG_ATH = 0–0 | match_LEG_ATM = 0–0 | match_LEG_FCB = 1–5 | match_LEG_CEL = 0–2 | match_LEG_RCD = 4–0 | match_LEG_EIB = 1–1 | match_LEG_ESP = 0–1 | match_LEG_GCF = 1–0 | match_LEG_LPA = 3–0 | match_LEG_MCF = 0–0 | match_LEG_OSA = 2–0 | match_LEG_RBB = 4–0 | match_LEG_RMA = 2–4 | match_LEG_RSO = 0–2 | match_LEG_SFC = 2–3 | match_LEG_RSG = 0–2 | match_LEG_VCF = 1–2 | match_LEG_VIL = 0–0 | match_MCF_ALV = 1–2 | match_MCF_ATH = 2–1 | match_MCF_ATM = 0–2 | match_MCF_FCB = 2–0 | match_MCF_CEL = 3–0 | match_MCF_RCD = 4–3 | match_MCF_EIB = 2–1 | match_MCF_ESP = 0–1 | match_MCF_GCF = [[Derby of eastern Andalusia|1–1]] | match_MCF_LPA = 2–1 | match_MCF_LEG = 4–0 | match_MCF_OSA = 1–1 | match_MCF_RBB = 1–2 | match_MCF_RMA = 0–2 | match_MCF_RSO = 0–2 | match_MCF_SFC = 4–2 | match_MCF_RSG = 3–2 | match_MCF_VCF = 2–0 | match_MCF_VIL = 0–2 | match_OSA_ALV = 0–1 | match_OSA_ATH = 1–2 | match_OSA_ATM = 0–3 | match_OSA_FCB = 0–3 | match_OSA_CEL = 0–0 | match_OSA_RCD = 2–2 | match_OSA_EIB = 1–1 | match_OSA_ESP = 1–2 | match_OSA_GCF = 2–1 | match_OSA_LPA = 2–2 | match_OSA_LEG = 2–1 | match_OSA_MCF = 1–1 | match_OSA_RBB = 1–2 | match_OSA_RMA = 1–3 | match_OSA_RSO = 0–2 | match_OSA_SFC = 3–4 | match_OSA_RSG = 2–2 | match_OSA_VCF = 3–3 | match_OSA_VIL = 1–4 | match_RBB_ALV = 1–4 | match_RBB_ATH = 1–0 | match_RBB_ATM = 1–1 | match_RBB_FCB = 1–1 | match_RBB_CEL = 3–3 | match_RBB_RCD = 0–0 | match_RBB_EIB = 2–0 | match_RBB_ESP = 0–1 | match_RBB_GCF = 2–2 | match_RBB_LPA = 2–0 | match_RBB_LEG = 2–0 | match_RBB_MCF = 1–0 | match_RBB_OSA = 2–0 | match_RBB_RMA = 1–6 | match_RBB_RSO = 2–3 | match_RBB_SFC = [[Seville derby|1–2]] | match_RBB_RSG = 0–0 | match_RBB_VCF = 0–0 | match_RBB_VIL = 0–1 | match_RMA_ALV = 3-0 | match_RMA_ATH = 2–1 | match_RMA_ATM = [[Madrid Derby|1–1]] | match_RMA_FCB = [[El Clásico|2–3]] | match_RMA_CEL = 2–1 | match_RMA_RCD = 3–2 | match_RMA_EIB = 1–1 | match_RMA_ESP = 2–0 | match_RMA_GCF = 5–0 | match_RMA_LPA = 3–3 | match_RMA_LEG = 3–0 | match_RMA_MCF = 2–1 | match_RMA_OSA = 5–2 | match_RMA_RBB = 2–1 | match_RMA_RSO = 3–0 | match_RMA_SFC = 4–1 | match_RMA_RSG = 2–1 | match_RMA_VCF = 2–1 | match_RMA_VIL = 1–1 | match_RSO_ALV = 3–0 | match_RSO_ATH = [[Basque Derby|0–2]] | match_RSO_ATM = 2–0 | match_RSO_FCB = 1–1 | match_RSO_CEL = 1–0 | match_RSO_RCD = 1–0 | match_RSO_EIB = 2–2 | match_RSO_ESP = 1–1 | match_RSO_GCF = 2–1 | match_RSO_LPA = 4–1 | match_RSO_LEG = 1–1 | match_RSO_MCF = 2–2 | match_RSO_OSA = 3–2 | match_RSO_RBB = 1–0 | match_RSO_RMA = 0–3 | match_RSO_SFC = 0–4 | match_RSO_RSG = 3–1 | match_RSO_VCF = 3–2 | match_RSO_VIL = 0–1 | match_SFC_ALV = 2–1 | match_SFC_ATH = 1–0 | match_SFC_ATM = 1–0 | match_SFC_FCB = 1–2 | match_SFC_CEL = 2–1 | match_SFC_RCD = 4–2 | match_SFC_EIB = 2–0 | match_SFC_ESP = 6–4 | match_SFC_GCF = 2–0 | match_SFC_LPA = 2–1 | match_SFC_LEG = 1–1 | match_SFC_MCF = 4–1 | match_SFC_OSA = 5–0 | match_SFC_RBB = [[Seville derby|1–0]] | match_SFC_RMA = 2–1 | match_SFC_RSO = 1–1 | match_SFC_RSG = 0–0 | match_SFC_VCF = 2–1 | match_SFC_VIL = 0–0 | match_RSG_ALV = 2–4 | match_RSG_ATH = 2–1 | match_RSG_ATM = 1–4 | match_RSG_FCB = 0–5 | match_RSG_CEL = 1–1 | match_RSG_RCD = 0–1 | match_RSG_EIB = 2–3 | match_RSG_ESP = 1–1 | match_RSG_GCF = 3–1 | match_RSG_LPA = 1–0 | match_RSG_LEG = 2–1 | match_RSG_MCF = 0–1 | match_RSG_OSA = 3–1 | match_RSG_RBB = 2–2 | match_RSG_RMA = 2–3 | match_RSG_RSO = 1–3 | match_RSG_SFC = 1–1 | match_RSG_VCF = 1–2 | match_RSG_VIL = 1–3 | match_VCF_ALV = 2–1 | match_VCF_ATH = 2–0 | match_VCF_ATM = 0–2 | match_VCF_FCB = 2–3 | match_VCF_CEL = 3–2 | match_VCF_RCD = 3–0 | match_VCF_EIB = 0–4 | match_VCF_ESP = 2–1 | match_VCF_GCF = 1–1 | match_VCF_LPA = 2–4 | match_VCF_LEG = 1–0 | match_VCF_MCF = 2–2 | match_VCF_OSA = 4-1 | match_VCF_RBB = 2–3 | match_VCF_RMA = 2-1 | match_VCF_RSO = 2–3 | match_VCF_SFC = 0–0 | match_VCF_RSG = 1–1 | match_VCF_VIL = 1–3 | match_VIL_ALV = 0–2 | match_VIL_ATH = 3–1 | match_VIL_ATM = 3–0 | match_VIL_FCB = 1–1 | match_VIL_CEL = 5–0 | match_VIL_RCD = 0–0 | match_VIL_EIB = 2–3 | match_VIL_ESP = 2–0 | match_VIL_GCF = 2–0 | match_VIL_LPA = 2–1 | match_VIL_LEG = 2–1 | match_VIL_MCF = 1–1 | match_VIL_OSA = 3–1 | match_VIL_RBB = 2–0 | match_VIL_RMA = 2–3 | match_VIL_RSO = 2–1 | match_VIL_SFC = 0–0 | match_VIL_RSG = 3–1 | match_VIL_VCF = 0–2 }} == Statistikat e sezonit == ===Golashënuesit më të mirë=== {{updated|3 qershor 2017}}<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/spanish-primera-division/15/statistics/scorers?season=2016|title=2016–17 La Liga Top Scorers|publisher=ESPN FC|language=en|accessdate=25 gusht 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.laliga.es/en/statistics/laliga-santander|title=Stats - Liga de Fútbol Profesional|publisher=La Liga|language=en|accessdate=11 nëntor 2019}}</ref> ===Asistuesit më të mirë=== {{updated|3 qershor 2017}}<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/spanish-primera-division/15/statistics/assists?season=2016|title=2016–17 La Liga Top Assists|publisher=ESPN FC|language=en|accessdate=22 janar 2017}}</ref> {|class=wikitable style=text-align:center |- ! Renditja ! Lojtari ! Ekipi ! Asistime |- |1 |align="left"|{{flagicon|URU}} [[Luis Suárez]] |align="left"|Barcelona |13 |- |2 |align="left" |{{flagicon|GER}} [[Toni Kroos]] |align="left" |Real Madrid |12 |- |3 |align="left" |{{flagicon|BRA}} [[Neymar]] |align="left" |Barcelona |11 |- |rowspan="2"|4 |align="left"|{{flagicon|BRA}} [[Marcelo (footballer, born 1988)|Marcelo]] |align="left"|Real Madrid |rowspan="2"|10 |- |align="left"|{{flagicon|ARG}} [[Pablo Piatti]] |align="left"|Espanyol |- |6 |align="left"|{{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] |align="left"|Barcelona |9 |- |rowspan="5"|7 |align="left"|{{flagicon|FRA}} [[Antoine Griezmann]] |align="left"|Atlético Madrid |rowspan="5"|8 |- |align="left" |{{flagicon|ESP}} [[Isco]] |align="left" |Real Madrid |- |align="left"|{{flagicon|ARG}} [[Ángel Correa]] |align="left"|Atlético Madrid |- |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Koke (footballer, born 1992)|Koke]] |align="left"|Atlético Madrid |- |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Pablo Sarabia]] |align="left"|Sevilla |} ===Trofeu Zamora=== [[Ricardo Zamora Trophy|Trofeu Zamora]] jepet nga revista ''[[Marca (revistë)|Marca]]'' për portierin me një mesatare më të ulët për ndeshje. Një portier duhet të luaj të paktën 28 ndeshje nga 60 ose më shumë minuta për të qenë i kualifikuar të fitojë trofeun.<ref>{{cite web|url=http://www.ecured.cu/Trofeo_Zamora|title=Trofeo Zamora|work=EcuRed|language=es}}</ref> <!--DO NOT EDIT UNTIL THE CURRENT MATCHDAY IS OVER AND UNTIL ALL STATS ARE UPDATED TO MARCA.COM--> {{updated|3 qershor 2017}} {|class="wikitable" style="text-align:center" |- !Renditja !Emri !Klubi !Gola <br /> të pranuar !Ndeshje !Mesatarja |- |1 |align="left" |{{flagicon|SLO}} [[Jan Oblak]] |align="left" | Atlético Madrid |21 |29 |0.72 |- |2 |align="left" |{{flagicon|GER}} [[Marc-André ter Stegen]] |align="left" | Barcelona |33 |36 |0.92 |- |3 |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Diego López Rodríguez|Diego López]] |align="left"| Espanyol |37 |33 |1.12 |- |4 |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Fernando Pacheco Flores|Fernando Pacheco]] |align="left"| Alavés |42 |36 |1.17 |- |5 |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Sergio Rico]] |align="left"| Sevilla |45 |35 |1.29 |} ===Hat-tricks=== {| class="wikitable sortable" |- ! Lojtari !! Për !! Kundër !! Rezultati !! Data !! Java !! Referime |- |{{flagicon|URU}} [[Luis Suárez]] |Barcelona |Real Betis |align=center|6–2 (SH) |20 gusht 2016 |align=center|1 |align=center|[http://www.laliga.es/en/live/temporada-2016-2017/laliga-santander/1/barcelona_betis] |- |{{flagicon|BEL}} [[Yannick Ferreira Carrasco|Yannick Carrasco]] |Atlético Madrid |Granada |align=center|7–1 (SH) |15 tetor 2016 |align=center|8 |align=center|[http://www.laliga.es/en/live/temporada-2016-2017/laliga-santander/8/atletico_granada] |- |{{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] |Real Madrid |Alavés |align=center|4–1 (M) |29 tetor 2016 |align=center|10 |align=center|[http://www.laliga.es/en/live/temporada-2016-2017/laliga-santander/10/alaves_real-madrid] |- |{{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] |Real Madrid |Atlético Madrid |align=center|3–0 (M) |19 nëntor 2016 |align=center|12 |align=center|[http://www.laliga.es/en/live/temporada-2016-2017/laliga-santander/12/atletico_real-madrid] |- |{{flagicon|ESP}} [[Vicente Iborra]] |Sevilla |Celta Vigo |align=center|3–0 (M) |11 dhjetor 2016 |align=center|15 |align=center|[http://www.laliga.es/en/live/temporada-2016-2017/laliga-santander/15/celta_sevilla] |- |{{flagicon|FRA}} [[Wissam Ben Yedder]] |Sevilla |Real Sociedad |align=center|4–0 (M) |7 janar 2017 |align=center|17 |align=center|[http://www.laliga.es/en/live/temporada-2016-2017/laliga-santander/17/real-sociedad_sevilla] |- |{{flagicon|FRA}} [[Kévin Gameiro]] |Atlético Madrid |Sporting Gijón |align=center|4–1 (M) |18 shkurt 2017 |align=center|23 |align=center|[http://www.laliga.es/en/live/temporada-2016-2017/laliga-santander/23/sporting_atletico] |- |{{flagicon|ITA}} [[Giuseppe Rossi]] |Celta Vigo |Las Palmas |align=center|3–1 (SH) |3 prill 2017 |align=center|29 |align=center|[http://www.laliga.es/directo/temporada-2016-2017/laliga-santander/29/celta_las-palmas] |- |{{flagicon|ESP}} [[Álvaro Morata]] |Real Madrid |Leganés |align=center|4–2 (M) |5 prill 2017 |align=center|30 |align=center|[http://www.laliga.es/en/live/temporada-2016-2017/laliga-santander/30/leganes_real-madrid] |- |{{flagicon|BRA}} [[Neymar]] |Barcelona |Las Palmas |align=center|4–1 (M) |14 maj 2017 |align=center|37 |align=center|[http://www.laliga.es/en/live/temporada-2016-2017/laliga-santander/37/las-palmas_barcelona] |- |} <small>(SH) – Shtëpi ; (M) – Mysafir</small> ===Disiplina=== {{updated|3 qershor 2017}}<ref>{{cite web|url=http://www.laliga.es/estadisticas/laliga-santander/amarillas/|title=Estadísticas - Liga de Fútbol Profesional|publisher=La Liga|language=es}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.laliga.es/estadisticas/laliga-santander/rojas/|title=Estadísticas - Liga de Fútbol Profesional|publisher=La Liga|language=es}}</ref> * Më shumë kartonë të verdh (klubi): '''115''' ** Alavés * Më pak kartonë të verdh (klubi): '''72''' ** Barcelona * Më shumë kartonë të verdh (lojtari): '''17''' ** [[Fernando Amorebieta]] (Sporting Gijón) * Më shumë kartonë të kuq (klubi): '''7''' ** Celta Vigo * Më pak kartonë të kuq (klubi): '''1''' ** Barcelona * Më shumë kartonë të kuq (lojtari): '''2''' ** [[Uche Henry Agbo|Uche Agbo]] (Granada) ** [[Kevin-Prince Boateng]] (Las Palmas) ** [[Zouhair Feddal]] (Alavés) ** [[Sergi Gómez]] (Celta Vigo) ** [[Cristiano Piccini]] (Real Betis) ** [[Asier Riesgo]] (Eibar) ** [[Víctor Ruiz (Spanish footballer)|Víctor Ruiz]] (Villarreal) ==Pjesëmarrja== [[File:Iraultza 2016-17.jpg|thumb|Mbështetësit e Alavés gjatë ndeshjen e tyre kundër Sporting Gijon.]] [[File:LegaBarcelona2016gol.jpg|thumb|Mbështetësit e Leganés duke festuar golin e ekipit të tyre kundër Barcelonës.]] {{fb a header}} {{fb a team|p=1 |t=Barcelona |s=1471534|h=98485|l=55029|a=77449|pr=78251}} {{fb a team|p=2 |t=Real Madrid |s=1302669|h=82297|l=59575|a=68562|pr=67707}} {{fb a team|p=3 |t=Atlético Madrid |s=849097 |h=53668|l=31059|a=44689|pr=43201}} {{fb a team|p=4 |t=Athletic Bilbao |s=780860 |h=49164|l=33625|a=41098|pr=41961}} {{fb a team|p=5 |t=Valencia |s=644593 |h=46804|l=23121|a=33926|pr=37333}} {{fb a team|p=6 |t=Sevilla |s=623899 |h=40835|l=26100|a=32837|pr=34000}} {{fb a team|p=7 |t=Real Betis |s=597337 |h=38282|l=22270|a=31439|pr=36142}} {{fb a team|p=8 |t=Sporting Gijón |s=429289 |h=25899|l=15365|a=22594|pr=23196}} {{fb a team|p=9 |t=Deportivo |s=424944 |h=30810|l=18466|a=22365|pr=23008}} {{fb a team|p=10|t=Málaga |s=420037 |h=28486|l=12996|a=22107|pr=21121}} {{fb a team|p=11|t=Real Sociedad |s=407102 |h=27653|l=10927|a=21426|pr=20340}} {{fb a team|p=12|t=Las Palmas |s=387515 |h=27724|l=15946|a=20396|pr=21206}} {{fb a team|p=13|t=Espanyol |s=318898 |h=31082|l=14813|a=20100|pr=18334}} {{fb a team|p=14|t=Villarreal |s=330455 |h=22110|l=14757|a=17392|pr=16767}} {{fb a team|p=15|t=Celta Vigo |s=319828 |h=22838|l=11391|a=16833|pr=18014}} {{fb a team|p=16|t=Alavés |s=297147 |h=19840|l=12628|a=15639|pr=11312|nt=1}} {{fb a team|p=17|t=Granada |s=284538 |h=19161|l=10706|a=14976|pr=15861}} {{fb a team|p=18|t=Osasuna |s=281350 |h=17802|l=11332|a=14808|pr=13824|nt=1}} {{fb a team|p=19|t=Leganés |s=181027 |h=10958|l=8232 |a=9528 |pr=5131|nt=1}} {{fb a team|p=20|t=Eibar |s=100960 |h=6694 |l=3576 |a=5314 |pr=5204}} {{fb a footer |s=5385230|h=98485|l=3576|a=27617|pr=27705|u=29 janar 2017|source=|notes=1: Ekipi luajti sezonin e kaluar në Segunda División.|date=gusht 2016}} == Çmime == ===Çmime mujore=== {| class="wikitable" |- !rowspan="2"|Muaji !colspan="2"|[[La Liga Trajneri i Muajit|Trajneri i muajit]] !colspan="2"|[[La Liga Lojtari i Muajit|Lojtar i muajit]] !rowspan="2"|Referime |- !Menaxheri !Ekipi !Lojtari !Ekipi |- |gusht |{{flagicon|ESP}} [[Quique Setién]] |Las Palmas |{{flagicon|ESP}} [[Jon Ander Serantes]] |Leganés |align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/quique-setien-laliga-santanders-coach-of-the-month-for-august|title=Quique Setien, LaLiga Santander's Coach of the Month for August|publisher=La Liga|language=en|date=8 shtator 2016|accessdate=8 shtator 2016|archive-date=21 shtator 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190921002820/https://www.laliga.com/en-GB/news/quique-setien-laliga-santanders-coach-of-the-month-for-august|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/jon-ander-serantes-laliga-santanders-player-of-the-month-for-august|title=Jon Ander Serantes, LaLiga Santander's Player of the Month for August|publisher=La Liga|language=en|date=8 shtator 2016|accessdate=8 shtator 2016}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> |- |shtator |{{flagicon|ESP}} [[Ernesto Valverde]] |Athletic Bilbao |{{flagicon|FRA}} [[Antoine Griezmann]] |Atlético Madrid |align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/ernesto-valverde-named-laliga-santander-manager-of-the-month-for-september|title=Ernesto Valverde named LaLiga Santander Manager of the Month for September|publisher=La Liga|language=en|date=14 tetor 2016|accessdate=14 tetor 2016|archive-date=18 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190818050549/https://www.laliga.com/en-GB/news/ernesto-valverde-named-laliga-santander-manager-of-the-month-for-september|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/antoine-griezmann-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-september|title=Antoine Griezmann named LaLiga Santander Player of the Month for September|publisher=La Liga|language=en|date=14 tetor 2016|accessdate=14 tetor 2019}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> |- |tetor |{{flagicon|ARG}} [[Jorge Sampaoli]] |Sevilla |{{flagicon|ESP}} [[Iago Aspas]] |Celta Vigo |align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.laliga.es/en-GB/news/jorge-sampaoli-named-laliga-santander-manager-of-the-month-for-october|title=Jorge Sampaoli named LaLiga Santander Manager of the Month for October|publisher=La Liga|language=en|date=14 nëntor 2016|accessdate=14 nëntor 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.laliga.es/en-GB/news/iago-aspas-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-october|title=Iago Aspas named LaLiga Santander Player of the Month for October|publisher=La Liga|language=en|date=14 nëntor 2016|accessdate=14 nëntor 2016}}</ref> |- |nëntor |{{flagicon|ESP}} [[Eusebio Sacristán]] |Real Sociedad |{{flagicon|ESP}} [[Diego López Rodríguez|Diego López]] |Espanyol |align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/eusebio-sacristan-named-laliga-santander-manager-of-the-month-for-november|title=Eusebio Sacristan named LaLiga Santander Manager of the Month for November|publisher=La Liga|language=en|date=16 dhjetor 2016|accessdate=16 dhjetor 2016|archive-date=16 shtator 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916100728/https://www.laliga.com/en-GB/news/eusebio-sacristan-named-laliga-santander-manager-of-the-month-for-november|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/diego-lopez-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-november|title=Diego Lopez named LaLiga Santander Player of the Month for November|publisher=La Liga|language=en|date=16 dhjetor 2016|accessdate=16 dhjetor 2016}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> |- |dhjetor |{{flagicon|ESP}} [[Fran Escribá]] |Villarreal |{{flagicon|ROU}} [[Florin Andone]] |Deportivo La Coruña |align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/fran-escriba-named-laliga-santander-manager-of-the-month-for-december|title=Fran Escriba named LaLiga Santander Manager of the Month for December|publisher=La Liga|language=en|date=13 janar 2017|accessdate=13 janar 2017}}{{Lidhje e vdekur}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/florin-andone-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-december|title=Florin Andone named LaLiga Santander Player of the Month for December|publisher=La Liga|language=en|date=13 janar 2017|accessdate=13 janar 2017|archive-date=23 shtator 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190923140059/https://www.laliga.com/en-GB/news/florin-andone-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-december|url-status=dead}}</ref> |} ==Numri i ekipeve sipas komuniteti autonom == {| class="wikitable" |- ! ![[Komunitetet autonome të Spanjës|Komunitetet autonome]] !Numri i ekipeve !Ekipet |- |rowspan=2|1 |{{flag|Andalusia}}||rowspan="2" align=center|4||[[Granada CF|Granada]], [[Málaga CF|Málaga]], [[Real Betis]] and [[Sevilla FC|Sevilla]] |- |{{flag|Baskia}}||[[Deportivo Alavés|Alavés]], [[Athletic Bilbao]], [[SD Eibar|Eibar]] and [[Real Sociedad]] |- |3 |{{flag|Madrid|name=Komuniteti i Madridit}}||align=center|3||[[Atlético Madrid]], [[CD Leganés|Leganés]] and [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |- |rowspan=3|4 |{{flag|Katalonja}}||rowspan="3" align=center|2||[[FC Barcelona|Barcelona]] and [[RCD Espanyol|Espanyol]] |- |{{flag|Galicia}}||[[Celta de Vigo|Celta Vigo]] and [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]] |- |{{flag|Komuniteti i Valencias}}||[[Valencia CF|Valencia]] and [[Villarreal CF|Villarreal]] |- |rowspan=3|7 |{{flag|Asturias}}||rowspan="3" align=center|1||[[Sporting de Gijón|Sporting Gijón]] |- |{{flag|Ishujt Kanare}}||[[UD Las Palmas|Las Palmas]] |- |{{flag|Navarre}}||[[CA Osasuna|Osasuna]] |} == Referime == {{reflist|30em}} {{Sezonet e La Liga}} {{DEFAULTSORT:La Liga, 2016-17}} [[Kategoria:Sezonet e La Ligas]] 7ulfj7zcr96wnluhwuo9ct9a43thrrs 4 196848 3027791 3027229 2026-08-24T20:45:07Z MediaWiki message delivery 56618 /* Tech News: 2026-35 */ pjesë e re 3027791 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Wikipedia:Buletini Teknik/styles.css" /> <div class="header"> <div class="main-grid"> <div>[[Skeda:Wiki-tech-logo.svg|100px|link=|alt=Stema e Buletinit Teknik]]</div> <div><div class="title">Buletini Teknik</div></div> <div>{{Archives|style=display:unset; float:none; margin:auto; padding:0; background:none; border:none;|image=none|auto=short|age=3|bot=MajavahBot}}</div> </div> <div class="details"> Këtu gjenden informacione për zhvillimet më të fundit teknike. Faqja përditësohet automatikisht nga [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] sa herë që kemi lajmërime të reja.<br><br>Nëse dëshironi që lajmërime të tilla t'i merrni dhe në faqen tuaj personale të diskutimit, mund të abonoheni duke ndjekur udhëzimet [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|këtu]].<br><br>Nëse faqja ndryshon në të ardhmen, sigurohuni që përveç lidhjes më lart, të bëni dhe ndryshimin e nevojshëm te faqja [[m:Distribution list/Technical Village Pumps distribution list|këtu]]. </div> {{Shortcut|WP:BT}} </div> __TOC__ {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Wikipedia:Buletini Teknik/Arkivi %(counter)d |algo = old(3d) |counter = 2 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} <section begin="dritare" /> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783] * In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448] '''Updates for technical contributors''' * User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{#uic:}}</nowiki></code></bdi> parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{Userlinks}}</nowiki></code></bdi>]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466] * Due to user security and privacy risks, we have disabled access to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs when specifically using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs can still be accessed and used without <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. Specified user page URLs (e.g. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>User:Myusername</nowiki></code></bdi>) can still be used with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386] * Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>librsvg</nowiki></code></bdi> to 2.60 and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ImageMagick</nowiki></code></bdi> to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 gusht 2026 22:45 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30961208 --> d9v3q22csdjwyeugspixup0gw3rjwfv 0 198101 3027880 2852889 2026-08-25T09:25:20Z Arianit 106 rregullime 3027880 wikitext text/x-wiki {{Pa referenca|data=gusht 2025}} '''Donjeta Sadiku''' (8 korrik 1999, Prishtinë) është boksiere nga Kosova. Donjeta është boksierja më e suksesshme në historinë e boksit olimpik kosovar të pasluftës. Ajo është anëtare e klubit të Boksit "Uniteti" nga Prishtina dhe e Kombëtares së Kosovës në boks. Trajnerja e sajë është Marjola Sallauka Donjeta filloi të merret me boks nga mosha 12 vjeçare. Ajo është fituese e shumë medaljeve nga kampionatet dhe turnetë evropian dhe botërorë të cilat i kishin munguar Kosovës për dekada me radhë. == Arritjet == * Në vitin 2015 ajo u shpall Nënkampione e Botës në kampionatin botëror të mbajtura në Taipei, Taiwan në peshën 57-60kg. * Në vitin 2016 ajo u shpall Kampione e Evropës në Ordu të Turqisë në peshën 54-57kg. * Në vitin 2017 ajo u shpall Nënkampione e Evropës në kampionatin Europian të mbajtur në Sofia, Bullgari në peshën 54-57kg. * Në vitin 2018 ajo fitoi medalje te artë në turneun "Bocskai Istvan" Debrecen në Hungari në peshën 57-60kg * Në vitin 2019 ajo u shpall Kampione e Ballkanit në garat e mbajtura në Antalia, Turqi në peshën 60-64kg. * Në vitin 2021 ajo ishte pjesëmarrëse në Olimpiadën "Tokio 2020" në të cilën morri pjesë me ftesë speciale, kjo pasi që si boksiere e re (Youth) iu mohua pjesëmarrja në dy Kampionate Botërore në New Delhi, Indi për, arsye politike. * Në maj të vitit 2022 ajo fitoi medaljen e bronztë nga Kampionati Botëror për elitë në Stamboll,Turqi.Kjo medalje e fituar për shtetin e Kosovës pas 45 viteve. * Në shtator të vitit 2022 ajo fitoi medaljen e argjendtë nga Turneu ndërkombëtar "Ballkan" në Sofje, Bullgari * Në tetor po të këtij viti 2022 Donjeta Sadiku fitoi medaljen e bronztë nga Kampionati Evropian për elitë në Budva të Malit të Zi, edhe kjo medalje historike e munguar në boksin Kosovar për dekada të tëra. * Në prill të vitit 2023 fitoi medaljen e bronztë në turneun "Çesme" në Turqi. * Në tetor të vitit 2023 Donjeta Sadiku fiton medaljen e artë nga Kampionati Ballkanik (Kampione e Ballkanit) si dhe u shpall boksierja më e mirë e kampionatit Ballkanik të mbajtur në Albena, Bullgari. * Në korrik të vitit 2024 ishte pjesëmarrëse në lojërat Olimpike "Paris 2024" në të cilat korri një fitore dhe u kualifikua me normë olimpike pas tre fitoreve në turneun kualifikues në Itali. * Në mars të vitit 2025 fitoi medaljen e artë nga turneu më i famshëm në botë "Strandja" në Sofje, Bullgari nga i cili u shpërblye dhe me trofeun si ndër tre boksieret më të mira të turneut. * Në prill të vitit 2025 fitoi medaljen e artë nga turneu "Brussles Capital Tournament" në Belgjikë * Në maj të vitit 2025 ishte fituese e medaljes së artë nga kupa botërore "Feliks Stamm" në Poloni. == Shih edhe == * [[Sporti në Prishtinë]] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Kosovë]] [[Kategoria:Boksierë]] [[Kategoria:Boksierë shqiptarë]] [[Kategoria:Sportistë shqiptarë]] mn8z7iap5ye6iyglo68ked3coeye9z1 0 239725 3027887 2861298 2026-08-25T10:22:12Z Arianit 106 Përkthyer nga anglishtja, sipas artikullit en:Galen, versioni i datës 31 korrik 2026 (revizioni 1367021124) 3027887 wikitext text/x-wiki {{Other uses}} {{Infobox scientist | name = Galeni | native_name = Κλαύδιος Γαληνός | image = Galenus.jpg | caption = Një gravurë e shekullit XVII nga Georg P. Busch<ref name="portraits">Meqë nuk dihet të kenë ekzistuar përshkrime apo portretizime bashkëkohore të Galenit, është e pamundur që përshtypjet e artistëve të mëvonshëm ta kenë riprodhuar saktë pamjen e tij.</ref> | birth_date = 129 e.s. | birth_place = [[Pergamon]], Azia Romake | death_date = {{Rreth|216}} e.s. (në moshën {{Rreth|87|lk=no}} vjeç) | death_place = | fields = [[Anatomia]]<br>[[Mjekësia]]<br>[[Filozofia]] }} '''Aelius Galenus''' ose '''Claudius Galenus'''<ref name="alexandru21">{{Cite journal|author=S. Alexandru|year=2021|title=Critical Remarks on Codices in which Galen Appears as a Member of the ''gens Claudia''|journal=Mnemosyne|volume=74|issue=4|pages=553–597|doi=10.1163/1568525x-12342720|language=en}}</ref> ({{Lang|el|Κλαύδιος Γαληνός}}; shtator 129 – {{Rreth|216|lk=no}} e.s.), i njohur zakonisht, sipas formës së anglicizuar, si '''Galen''' ose, në shqip, si '''Galeni''' apo '''Galeni i Pergamonit''',<ref>[http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/galen "Galen"], zë në ''Collins English Dictionary''.</ref> ishte një mjek, [[Kirurgu|kirurg]] dhe [[Filozofia|filozof]] [[Roma e Lashtë|romak]] dhe [[Grekët e sotëm|grek]].<ref>''Life, death, and entertainment in the Roman Empire''. David Stone Potter, D. J. Mattingly (1999). University of Michigan Press. [https://books.google.com/books?id=HPjqJWakX7IC&pg=PA63 f. 63]. {{ISBN|0-472-08568-9}}</ref><ref>''[https://books.google.com/books?id=DQY9AAAAIAAJ&pg=PA1 Galen on bloodletting: a study of the origins, development, and validity of his opinions, with a translation of the three works]''. Peter Brain, Galen (1986). [[Cambridge University Press]]. f. 1. {{ISBN|0-521-32085-2}}</ref><ref name="nutton73">{{Cite journal|author=Nutton Vivian|year=1973|title=The Chronology of Galen's Early Career|journal=Classical Quarterly|volume=23|issue=1|pages=158–171|doi=10.1017/S0009838800036600|pmid=11624046|language=en}}</ref> I konsideruar si një nga studiuesit mjekësorë më të arritur të gjithë [[Historia e lashtë|lashtësisë]], Galeni ndikoi në zhvillimin e disiplinave të ndryshme shkencore, përfshirë [[Anatomia|anatominë]],<ref>{{Cite journal|pmc=1081972|page=212|volume=21|issue=2|journal=Med Hist|title=Galen on the affected parts. Translation from the Greek text with explanatory notes|doi=10.1017/s0025727300037935|year=1977|language=en}}</ref> [[Fiziologjia|fiziologjinë]], [[Patologjia|patologjinë]],<ref name="brock" /> [[Farmakologjia|farmakologjinë]],<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=al9FH5tynlAC&q=galen+on+pharmacology|title=Galen on Pharmacology: Philosophy, History, and Medicine : Proceedings of the Vth International Galen Colloquium, Lille, 16–18 March 1995|first=Armelle|last=Debru|date=1997|publisher=Brill|via=Google Books|isbn=978-9004104037|language=en}}</ref> dhe [[Neurologjia|neurologjinë]], si dhe filozofinë<ref name="Galen on the brain">{{Cite journal|last1=Rocca|first1=Julius|year=2003|title=Galen on the Brain: Anatomical Knowledge and Physiological Speculation in the Second Century AD|journal=Studies in Ancient Medicine|publisher=Brill|volume=26|pages=1–313|doi=10.1163/9789047401438|pmid=12848196|isbn=978-90-47-40143-8|language=en}}</ref> dhe [[Logjika|logjikën]]. Bir i Aelius Nicon, një arkitekt i pasur grek me interesa shkencore, Galeni mori një edukim gjithëpërfshirës që e përgatiti për një karrierë të suksesshme si mjek dhe filozof. I lindur në qytetin e lashtë të [[Pergamon|Pergamonit]] (sot Bergama, Turqi), Galeni udhëtoi gjerësisht, duke u njohur me një gamë të gjerë teorish dhe zbulimesh mjekësore, para se të vendosej në [[Roma e Lashtë|Romën]], ku shërbeu për anëtarë të shquar të shoqërisë romake dhe përfundimisht mori pozitën e mjekut personal të disa [[Perandori romak|perandorëve]]. Të kuptuarit e Galenit për [[Anatomia|anatominë]] dhe [[Mjekësia|mjekësinë]] u ndikua kryesisht nga teoria bashkëkohore e {{ill|katër lëngjeve trupore|en|Humorism}}: vrer i zi, vrer i verdhë, gjak dhe flegmë, siç u parashtrua fillimisht nga autori i ''On the Nature of Man'' (''Për Natyrën e Njeriut'') në {{ill|korpusin Hipokratik|en|Hippocratic Corpus}}.<ref>{{Cite journal|last=Nutton|first=V.|date=2005|title=The Fatal Embrace: Galen and the History of Ancient Medicine|url=https://www.cambridge.org/core/journals/science-in-context/article/abs/fatal-embrace-galen-and-the-history-of-ancient-medicine/B593B7BD348DB7E16303AA46FD2E42E6|journal=Science in Context|language=en|volume=18|issue=1|pages=111–121|doi=10.1017/S0269889705000384|pmid=16075496|url-access=subscription}}</ref> Pikëpamjet e Galenit dominuan dhe ndikuan në shkencën mjekësore perëndimore për më shumë se 1.300 vjet. Raportet e tij anatomike u bazuan kryesisht në disektimin e majmunëve barbarë.<ref name=":0" /> Megjithatë, ndërsa disektimet dhe {{ill|vivisektimet|en|Vivisection}} mbi njerëz praktikoheshin në [[Aleksandria]] nga Herofili dhe Erasistrati në shekullin III p.e.s. me lejen e Ptolemejve, në kohën e Galenit këto procedura ishin rreptësisht të ndaluara në [[Perandoria Romake]]. Meqë Galeni zbuloi se shprehjet e fytyrës së majmunëve barbarë ishin veçanërisht të gjalla, ai kaloi te [[Derri|derrat]] për kërkimet e tij, në mënyrë që të shmangte ndjekjen penale. [[Aristoteli]] i kishte përdorur derrat shekuj më parë për studimin e tij mbi anatominë dhe fiziologjinë. Galeni, ashtu si të tjerët, arsyetoi se anatomia e kafshëve kishte një përputhshmëri të fortë me atë të njerëzve. <ref>{{Cite book |last=Dean-Jones |first=Lesley |title=At the Crossroads of Greco-Roman History, Culture, and Religion: Papers in Memory of Carin M. C. Green |publisher=Archaeopress Publishing |year=2018 |isbn=978-1-78969-014-9 |editor-last=Bell |editor-first=Sinclair |pages=229–248 |chapter=Galen and the Culture of Dissection|language=en }}</ref> Galeni i inkurajonte studentët e tij të shkonin e të shihnin gladiatorë të vdekur ose kufoma të dala nga uji, në mënyrë që të njiheshin më mirë me trupin njerëzor. Teoria e Galenit mbi fiziologjinë e [[Sistemi i qarkullimit të gjakut|sistemit të qarkullimit të gjakut]] mbeti e pakontestuar deri {{Rreth|1242|lk=no}}, kur [[Ibën Nefisi]] botoi librin e tij ''Sharh tashrih al-qanun li' Ibn Sina'' (''Komentar mbi anatominë në Kanunin e Avicenës''), në të cilin raportoi zbulimin e tij të {{ill|qarkullimit pulmonar|en|Pulmonary circulation}}.<ref>{{Cite journal|last1=West|first1=John|title=Ibn al-Nafis, the pulmonary circulation, and the Islamic Golden Age|journal=Journal of Applied Physiology|date=1985|volume=105|issue=6|pages=1877–1880|pmc=2612469|pmid=18845773|doi=10.1152/japplphysiol.91171.2008|language=en}}</ref> Raportet e tij anatomike mbetën të pakontestuara deri në vitin 1543, kur përshkrime dhe ilustrime të shtypura të disektimeve njerëzore u botuan në veprën themelore ''De humani corporis fabrica'' nga {{ill|Andreas Vesaliusi|en|Andreas Vesalius}},<ref name="Vesalius1543">{{Cite book |author=Andreas Vesalius |title=De humani corporis Fabrica, Libri VII |publisher=Johannes Oporinus |location=[[Bazeli]], [[Zvicra]] |language=la |year=1543 |url=http://vesalius.northwestern.edu/ |access-date=7 August 2010 |archive-date=1 September 2016 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/6321/20160901184031/http://vesalius.northwestern.edu/ |url-status=dead }}</ref><ref>O'Malley, C., ''Andreas Vesalius of Brussels, 1514–1564'', Berkeley: University of California Press</ref> ku teoria fiziologjike e Galenit u përshtat me këto vëzhgime të reja.<ref>Siraisi, Nancy G., (1991) Girolamo Cardano and the Art of Medical Narrative, Journal of the History of Ideas. pp. 587–88.</ref><ref>{{Cite book|last=Bigotti|first=Fabrizio|title=Physiology of the Soul. Mind, Body and Matter in the Galenic Tradition of the Late Renaissance (1550-1630)|publisher=Brepols|year=2019|isbn=978-2-503-58161-3|pages=21–40|language=en}}</ref> Galeni e shihte veten si mjek dhe njëkohësisht si filozof, siç e shkroi vetë në traktatin e tij të titulluar ''That the Best Physician Is Also a Philosopher'' (''Se mjeku më i mirë është edhe filozof'').<ref>{{Cite book |author=Claudii Galeni Pergameni |title="That the best physician is also a philosopher" with a Modern Greek Translation |editor=Odysseas Hatzopoulos |publisher=Odysseas Hatzopoulos & Company: Kaktos Editions |location=[[Athina]], [[Greqia]] |year=1992|language=en }}</ref><ref>{{Cite journal |author=Theodore J. Drizis |title=Medical ethics in a writing of Galen |journal=Acta Med Hist Adriat |volume=6 |issue=2 |pages=333–336 |date=Fall 2008 |pmid=20102254 |url=https://hrcak.srce.hr/clanak/64672 |access-date=7 August 2010|language=en }}</ref><ref>Brian, P., 1977, "Galen on the ideal of the physician", ''South Africa Medical Journal'', 52: 936–938 [http://archive.samj.org.za/1977%20VOL%20LI%20Jul-Dec/Articles/11%20November/4.10%20HISTORY%20OF%20MEDICINE%20-%20GALEN%20ON%20THE%20IDEAL%20OF%20THE%20PHYSICIAN.%20P.%20Brain.pdf pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224020900/http://archive.samj.org.za/1977%20VOL%20LI%20Jul-Dec/Articles/11%20November/4.10%20HISTORY%20OF%20MEDICINE%20-%20GALEN%20ON%20THE%20IDEAL%20OF%20THE%20PHYSICIAN.%20P.%20Brain.pdf |date=24 February 2021 }}</ref><ref name="auto">{{Cite book|last=Bigotti|first=Fabrizio|url=https://books.google.com/books?id=6SByvQEACAAJ|title=Physiology of the Soul: Mind, Body and Matter in the Galenic Tradition of Late Renaissance (1550-1630)|date=2019|publisher=Brepols|isbn=978-2-503-58161-3|language=en}}</ref> Galeni ishte shumë i interesuar në debatin mes sekteve mjekësore racionaliste dhe empiriciste,<ref>Frede, M. and R. Walzer, 1985, ''Three Treatises on the Nature of Science,'' Indianapolis: Hacket.</ref> dhe përdorimi i tij i vëzhgimit të drejtpërdrejtë, disektimit dhe vivisekcionit përfaqëson një pozicion të ndërmjetëm kompleks mes ekstremeve të këtyre dy pikëpamjeve.<ref>{{Cite journal|author = De Lacy P|year = 1972|title = Galen's Platonism|journal = American Journal of Philology|volume = 1972|issue = 1|pages = 27–39|doi=10.2307/292898|jstor = 292898}}</ref><ref>{{Cite journal|author = Cosans C|year = 1997|title = Galen's Critique of Rationalist and Empiricist Anatomy|journal = Journal of the History of Biology|volume = 30|issue = 1|pages = 35–54|doi=10.1023/a:1004266427468|pmid=11618979|s2cid = 35323972}}</ref><ref>{{Cite journal|author = Cosans C|year = 1998|title = The Experimental Foundations of Galen's Teleology|url = https://philpapers.org/rec/COSTEF-4|journal = Studies in History and Philosophy of Science|volume = 29|issue = 1|pages = 63–80|doi=10.1016/s0039-3681(96)00005-2|url-access = subscription|language = en}}</ref> Shumë nga veprat e tij janë ruajtur ose përkthyer nga greqishtja origjinale, megjithëse shumë të tjera u shkatërruan dhe disa vepra që i atribuohen besohet të jenë të rreme. Megjithëse ka njëfarë debati rreth datës së vdekjes së tij, ai nuk ishte më i ri se shtatëdhjetë vjeç kur vdiq.<ref>{{Cite journal|last=Todman|first=D.|date=2007|title=Galen (129–199)|url=https://doi.org/10.1007/s00415-007-0625-5|journal=Journal of Neurology|language=en|volume=254|issue=7|pages=975–976|doi=10.1007/s00415-007-0625-5|pmid=17676358|s2cid=33437522|url-access=subscription}}</ref> == Biografia == Emri grek i Galenit, ''Γαληνός'' (''Galēnós''), vjen nga mbiemri ''γαληνός'' (''galēnós'') 'i qetë'.<ref>[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dgalhno%2Fs γαληνός], Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek–English Lexicon'', on Perseus Digital Library</ref> Emri i tij latin (Aelius ose Claudius) sugjeron se ai kishte [[Shtetësia Romake|shtetësinë romake]].<ref>[https://www.cambridge.org/core/journals/european-review/article/abs/galen-and-roman-medicine-or-can-a-greek-become-a-latin/7257B40ABA94E375F6253389004D8DE4 Galen and roman medicine]</ref> Galeni e përshkruan jetën e tij të hershme në veprën ''On the Affections of the Mind'' (Mbi pasionet e shpirtit). Ai lindi në shtator të vitit 129 e.s.<ref name="nutton73"/> Babai i tij, Eli Nikoni (Aelius Nicon), ishte një patrik i pasur, arkitekt dhe ndërtues, me interesa të larmishme, përfshirë filozofinë, matematikën, logjikën, astronominë, bujqësinë dhe letërsinë. Galeni e përshkruan babain e tij si "një njeri jashtëzakonisht të dashur, të drejtë, të mirë dhe bamirës". Në atë kohë, [[Pergamon]] (sot Bergama, Turqi) ishte një qendër e madhe kulturore dhe intelektuale, e njohur për [[Biblioteka e Pergamumit|bibliotekën e saj]], e dyta vetëm pas asaj në Aleksandri,<ref name="brock"/><ref name="metzger">[https://books.google.com/books?id=NrEeAAAAIAAJ Metzger BM. New Testament Studies: Philological, Versional, and Patristic. Brill 1980], {{ISBN|978-90-04-06163-7}}</ref> si dhe ishte vendndodhja e një tempulli të madh kushtuar zotit shërues [[Asklepiu|Asklepit]].<ref>{{Cite web|title=Galen {{!}} Biography, Achievements, & Facts|url=https://www.britannica.com/biography/Galen|access-date=2020-12-18|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref> Qyteti tërhoqi filozofë [[Stoicizmi|stoikë]] dhe [[Platonizmi|platonikë]], me të cilët Galeni u njoh në moshën 14-vjeçare. Studimet e tij përfshinë gjithashtu secilin nga sistemet kryesore filozofike të kohës, përfshirë aristotelianizmin dhe epikurianizmin. Babai i tij kishte planifikuar për Galenin një karrierë tradicionale në filozofi ose politikë dhe u kujdes ta ekspozonte ndaj ndikimeve letrare dhe filozofike. Megjithatë, Galeni thotë se rreth vitit 145, babai i tij pati një ëndërr në të cilën iu shfaq zoti Asklepi dhe urdhëroi Nikonin t'i dërgonte të birin të studionte mjekësi.<ref name="nutton73"/><ref name=":0"/> === Edukimi mjekësor === Pas arsimit të tij të mëparshëm liberal, Galeni në moshën 16-vjeçare filloi studimet e tij në tempullin e njohur shërues lokal, ose ''asklepeion'', si θεραπευτής (''therapeutes'', ose kujdestar), për katër vjet. Atje ai ra nën ndikimin e njerëzve si Eskrioni i Pergamonit (Aeschrion of Pergamon), Stratoniku dhe Satiri. ''Asklepeionet'' funksiononin si spa ose sanatorë, tek të cilët të sëmurët vinin për të kërkuar kujdesin e priftërisë. Romakët e vizitonin shpesh tempullin në Pergamon, në kërkim të lehtësimit mjekësor nga sëmundjet. Ishte gjithashtu vend i shpeshtë takimi për njerëz të shquar, si historiani Klaudi Karaks, oratori Eli Aristidi (Aelius Aristides), sofisti Polemoni i Laodicesë (Polemon of Laodicea), dhe konsulli Kuspi Rufini. Babai i Galenit vdiq në vitin 148, duke e lënë Galenin i pasur në mënyrë të pavarur në moshën 19-vjeçare. Ai më pas ndoqi këshillën që gjeti në mësimet e Hipokratit<ref>{{Cite web|url=http://daedalus.umkc.edu/hippocrates/HippocratesLoeb1/page.66.php?size=240x320|title=Hippocrates Collected Works I|website=daedalus.umkc.edu|access-date=2009-12-11|archive-date=2011-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930083013/http://daedalus.umkc.edu/hippocrates/HippocratesLoeb1/page.66.php?size=240x320|url-status=dead|language=en}}</ref> dhe udhëtoi e studioi gjerësisht, duke përfshirë destinacione si [[Smirna]] (sot [[Izmiri]]), Korinti, [[Kreta]], [[Kilikia]] (sot Çukurova), [[Qipro]], dhe së fundi shkollën e madhe mjekësore të Aleksandrisë, duke u ekspozuar ndaj shkollave të ndryshme të mendimit në mjekësi. Në vitin 157, në moshën 28-vjeçare, ai u kthye në Pergamon si mjek i gladiatorëve të Kryepriftit të Azisë, një nga njerëzit më me ndikim dhe më të pasur në Azi. Galeni pretendon se Kryeprifti e zgjodhi atë mbi mjekë të tjerë, pasi ai nxori zorrët e një majmuni dhe i sfidoi mjekët e tjerë të riparonin dëmin. Kur ata refuzuan, Galeni vetë kreu [[Kirurgjia|kirurgjinë]] dhe, duke bërë këtë, fitoi favorin e Kryepriftit të Azisë. Gjatë katër viteve të tij atje, ai mësoi rëndësinë e dietës, kondicionit fizik, higjienës dhe masave parandaluese, si dhe anatominë e gjallë dhe trajtimin e frakturave dhe traumave të rënda, duke i quajtur plagët e tyre "dritare drejt trupit". Vetëm pesë vdekje mes gladiatorëve ndodhën gjatë kohës që ai mbajti këtë post, krahasuar me gjashtëdhjetë në kohën e paraardhësit të tij, një rezultat që zakonisht i atribuohet vëmendjes që ai i kushtoi plagëve të tyre. Në të njëjtën kohë, ai ndoqi studime në mjekësinë teorike dhe filozofi.<ref name="nutton73"/><ref name="ustun">Ustun C. Galen and his anatomic eponym: Vein of Galen. Clinical Anatomy Volume 17 Issue 6 454–457, 2004</ref><ref name="grant">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=tyip3Kf68TYC&pg=PP9|title=Galen on Food and Diet|last1=Galen|first2=Mark|last2=Grant|date=2018|publisher=Psychology Press|via=Google Books|isbn=9780415232333|language=en}}</ref><ref>Gleason, M. Making Men: Sophists and Self-Presentation in Ancient Rome. Princeton 1995</ref> ===Roma=== [[File:Claudius Galenus (1906) - Veloso Salgado.png|thumb|upright=.9|Galeni duke seksionuar një majmun, siç e imagjinoi Veloso Salgado në 1906]] Galeni shkoi në [[Roma e Lashtë|Romë]] në vitin 162 dhe u afirmua si mjek praktikues. Demonstrimet e tij publike dhe padurimi ndaj pikëpamjeve alternative mbi mjekësinë e sollën në konflikt me mjekë të tjerë që praktikonin në qytet.<ref name=":0"/> Kur filozofi [[Shkolla peripatetike|peripatetik]] Eudemi (Eudemus) u sëmur me ethet e katërta, Galeni u ndje i detyruar ta trajtonte "pasi ishte mësuesi im dhe rastisi të jetoja aty pranë".<ref>Luis Garcia-Ballester, 2002, Galen and Galenism, Burlington: Ashgate-Variorum, p. 1641</ref> Ai shkroi: "Kthehem te rasti i Eudemit. Ai u godit plotësisht nga tri sulmet e ethes së katërt, dhe mjekët e kishin braktisur, pasi ishte tashmë mesi i dimrit."<ref>Arthur John Brock, 1929, ''Greek Medicine'', London: J. M. Dent and Sons, Ltd., p. 207.</ref> Disa mjekë romakë e kritikuan Galenin për përdorimin e prognozës në trajtimin e Eudemit. Kjo praktikë binte ndesh me standardin e atëhershëm të kujdesit, i cili mbështetej te falli dhe [[Mistika]]. Galeni u përgjigj kundërshtarëve të tij duke mbrojtur metodat e veta. Garcia-Ballester e citon Galenin duke thënë: "Për të diagnostikuar, dikush duhet të vëzhgojë dhe të arsyetojë." Kjo ishte baza e kritikës së tij ndaj mjekëve që vepronin ''alogos'' dhe ''askeptos''.<ref>Luis Garcia-Ballester, 2002, Galen and Galenism, Burlington: Ashgate-Variorum, p. 1663</ref> Megjithatë, Eudemi e paralajmëroi Galenin se hyrja në konflikt me këta mjekë mund të çonte në vrasjen e tij. "Eudemi tha këtë, dhe të tjera në të njëjtin kuptim; shtoi se, nëse nuk do të mund të më dëmtonin me sjellje të paskrupullta, do të kalonin në përpjekje për helmim. Ndër të tjera, më tha se, disa dhjetë vjet më parë, një i ri kishte ardhur në qytet dhe kishte dhënë, ashtu si unë, demonstrime praktike të burimeve të artit tonë; ky i ri u vra me helm, bashkë me dy shërbëtorë që e shoqëronin."<ref>Arthur John Brock, 1929, ''Greek Medicine'', London: J. M. Dent and Sons, Ltd., p. 212.</ref> Kur armiqësia e Galenit me praktikuesit mjekësorë romakë u bë serioze, ai kishte frikë se mund të internohej ose të helmohej, prandaj e la qytetin.<ref name="Eichholz">D.E. Eichholz, 1951, ''Galen and His Environment, Greece & Rome'' 20 no. 59, Cambridge University Press, pp. 60–71</ref> Roma ishte e angazhuar në luftëra të jashtme në vitin 161; [[Mark Aureli]] dhe bashkë-perandori i tij i atëhershëm dhe vëlla i adoptuar, [[Lucius Verus]], ndodheshin në veri duke luftuar kundër Markomanëve.<ref>Elizabeth C. Evans, 1956, ''Galen the Physician as Physiognomist'', American Philological Association</ref> Gjatë vjeshtës së vitit 169, kur trupat romake po ktheheshin në Aquileia, shpërtheu një murtajë e madhe, ndoshta një nga shfaqjet e para të [[Lia|lisë]] (atëherë e quajtur Murtaja Antonine) në botën mesdhetare, dhe perandori e thirri përsëri Galenin në Romë. Ai u urdhërua të shoqëronte Markun dhe Verusin në Gjermani si mjek i oborrit. Në pranverën vijuese, Marku u bind të lironte Galenin pasi mori një raport se [[Asklepiu]] ishte kundër projektit.<ref name="Littman">R. J. Littman and M. L. Littman, 1973 Galen and the Antonine Plague, The American Journal of Philology 94 no. 3, pp. 243–255</ref> Ai u la pas për të shërbyer si mjek i trashëgimtarit perandorak, [[Komodi|Komodit]]. Ishte këtu, në oborr, që Galeni shkroi gjerësisht mbi tema mjekësore. Ironikisht, Lucius Verus vdiq në vitin 169, dhe vetë Mark Aureli vdiq në vitin 180, që të dy viktima të murtajës. Galeni ishte mjeku i Komodit për pjesën më të madhe të jetës së perandorit dhe trajtoi sëmundjet e tij të zakonshme. Sipas Dio Kasit (Dio Cassius) 72.14.3–4, rreth vitit 189, gjatë sundimit të Komodit, shpërtheu një murtajë e cila në kulmin e saj vriste 2.000 njerëz në ditë në Romë. Kjo ishte me shumë gjasë e njëjta murtajë (e ashtuquajtura "Murtaja Antonine", ndoshta lia) që goditi Romën gjatë sundimit të Mark Aurelit.<ref name="Littman"/> Galeni ishte gjithashtu mjek i [[Septim Severi|Septim Severit]] gjatë sundimit të tij në Romë. Ai i përgëzoi Severin dhe [[Karakala|Karakalën]] për mbajtjen e një furnizimi me ilaçe për miqtë e tyre, dhe përmendi tre raste në të cilat ato kishin qenë të dobishme në vitin 198.<ref name=Eichholz/> ===Murtaja Antonine=== Murtaja Antonine u quajt kështu sipas emrit të familjes së Mark Aurelit, Antoninus. Njihej gjithashtu si Murtaja e Galenit dhe zinte një vend të rëndësishëm në historinë e mjekësisë për shkak të lidhjes së saj me Galenin. Ai kishte njohuri të drejtpërdrejta për sëmundjen, dhe ishte i pranishëm në Romë kur ajo goditi për herë të parë në vitin 166, dhe ishte gjithashtu i pranishëm në dimrin e viteve 168–69 gjatë një shpërthimi mes trupave të vendosura në Aquileia. Ai kishte përvojë me epideminë, duke iu referuar asaj si shumë e gjatë, dhe përshkroi simptomat e saj dhe trajtimin që i bënte. Referencat e tij ndaj murtajës janë të shpërndara dhe të shkurtra. Galeni nuk po përpiqej të paraqiste një përshkrim të sëmundjes në mënyrë që ajo të mund të njihej nga breznitë e ardhshme; ai ishte më i interesuar te trajtimi dhe efektet fizike të sëmundjes. Për shembull, në shkrimet e tij rreth një të riu të prekur nga murtaja, ai u përqendrua te trajtimi i ulçerave të brendshme dhe të jashtme. Sipas Niebuhr-it, "kjo murtajë duhet të ketë tërbuar me një egërsi të pabesueshme; ajo mori me vete viktima të panumërta. Bota antike nuk u rimor kurrë nga goditja që i shkaktoi murtaja që e vizitoi gjatë sundimit të M. Aurelit." Shkalla e vdekshmërisë së murtajës ishte 7–10 për qind; shpërthimi i viteve 165–168 do të kishte shkaktuar afërsisht 3,5 deri në 5 milionë vdekje. Otto Seeck beson se mbi gjysma e popullsisë së perandorisë humbi jetën. J. F. Gilliam beson se Murtaja Antonine ndoshta shkaktoi më shumë vdekje se çdo epidemi tjetër gjatë perandorisë para mesit të shekullit III.<ref name=Littman/> Megjithëse përshkrimi i Galenit është i paplotë, ai është i mjaftueshëm për të mundësuar një identifikim të fortë të sëmundjes si të lidhur me linë. Galeni vëren se ekzantema mbulonte të gjithë trupin e viktimës dhe zakonisht ishte e zezë. Ekzantema bëhej e ashpër dhe me kore aty ku nuk kishte ulçeracion. Ai thotë se ata që do të mbijetonin zhvillonin një ekzantemë të zezë. Sipas Galenit, ajo ishte e zezë për shkak të një mbetjeje gjaku të kalbur në një flluskë ethesh që ishte purulente. Shkrimet e tij thonë se flluska të ngritura ishin të pranishme në Murtajën Antonine, zakonisht në formën e një skuqjeje me flluska. Galeni thotë se skuqja e lëkurës ishte e ngjashme me atë që përshkroi [[Tukididi]]. Galeni përshkruan simptomat e traktit tretës përmes diarresë dhe jashtëqitjeve të pacientit. Nëse jashtëqitja ishte shumë e zezë, pacienti vdiste. Ai thotë se sasia e jashtëqitjeve të zeza ndryshonte. Kjo varej nga ashpërsia e lezioneve të zorrëve. Ai vëren se në rastet kur jashtëqitja nuk ishte e zezë, shfaqej ekzantema e zezë. Galeni përshkruan simptomat e ethes, të vjellave, frymëmarrjes me erë të keqe, katarrit, kollës, dhe ulçeracionit të laringut dhe trakesë.<ref name=Littman/> ===Vitet e fundit=== Galeni vazhdoi të punonte dhe të shkruante në vitet e tij të fundit, duke përfunduar traktate mbi barnat dhe ilaçet, si dhe përmbledhjen e tij mbi diagnostikimin dhe terapinë, e cila do të kishte ndikim të madh si tekst mjekësor si në Mesjetën Latine, ashtu edhe në [[Epoka e Artë Islame|Epokën e Artë Islame]].<ref name=":0">{{Cite book|last=Hankinson|first=R. J.|chapter=The man and his work|date=2008|chapter-url=https://www.cambridge.org/core/books/cambridge-companion-to-galen/man-and-his-work/25F9E23C8EAC769F17D7F5CFDE8C7659|title=The Cambridge Companion to Galen|pages=1–33|editor-last=Hankinson|editor-first=R. J.|series=Cambridge Companions to Philosophy|place=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-81954-1|language=en}}</ref> Leksiku ''Suda'' i shekullit të 11-të thotë se Galeni vdiq në moshën 70 vjeç, gjë që do ta vendoste vdekjen e tij rreth vitit 199 e.s. Megjithatë, në traktatin e Galenit ''"Mbi teriakun për Pisonin"'' (i cili mund të jetë, megjithatë, i rremë) ka një referencë ndaj ngjarjeve të vitit 204 e.s. Ka gjithashtu deklarata në burime arabe<ref>Amari, M. Biblioteca Arabo-sicula, vëll. 2, Loscher, Torino, Romë, f. 503–504.</ref> se ai vdiq në Sicili në moshën 87 vjeç, pas 17 vitesh studimi të mjekësisë dhe 70 vitesh praktikimi të saj, gjë që do të thotë se vdiq rreth vitit 216 e.s. Sipas këtyre burimeve, varri i Galenit në [[Palermo]] ishte ende i mirëruajtur në shekullin e dhjetë. Nutton<ref>{{cite book|last=Nutton|first=V.|title=Ancient Medicine|publisher=Routledge|date=2004|pages=226–227|url=https://books.google.com/books?id=I8yIAgAAQBAJ&pg=PA226|isbn=9781134884568|language=en}}</ref> beson se ''"Mbi teriakun për Pisonin"'' është autentik, se burimet arabe janë të sakta, dhe se ''Suda'' e ka interpretuar gabimisht 70 vitet e karrierës së Galenit në traditën arabe si t'i referoheshin gjithë jetës së tij. Boudon-Millot<ref>Boudon-Millot V (bot. dhe përkth.) Galien: Introduction générale; Sur l'ordre de ses propres livres; Sur ses propres livres; Que l'excellent médecin est aussi philosophe. Paris: Les Belles Lettres. 2007, lxxvii–lxxx.</ref> pajtohet pak a shumë dhe favorizon datën 216 e.s. ==Mjekësia== {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|teoria e humoreve|en|Humorism}}}} Galeni kontribuoi në mënyrë të konsiderueshme në kuptimin e patologjisë. Sipas teorisë hipokratike të humoreve trupore, dallimet në gjendjet shpirtërore të njeriut vijnë si pasojë e çekuilibrave në një nga katër lëngjet trupore: gjaku, vreri i verdhë, vreri i zi dhe flegma. Galeni promovoi këtë teori dhe tipologjinë e temperamenteve njerëzore.<ref name=":02">{{Cite journal|last=Kilgour|first=Frederick G.|date=1957|title=GALEN|url=https://www.jstor.org/stable/24940775|journal=Scientific American|volume=196|issue=3|pages=105–117|doi=10.1038/scientificamerican0357-105|jstor=24940775|bibcode=1957SciAm.196c.105K|issn=0036-8733|url-access=subscription|language=en}}</ref> Sipas Galenit, çekuilibri i secilit humor korrespondonte me një temperament të caktuar njerëzor (gjaku – sangunik, vreri i zi – melankolik, vreri i verdhë – kolerik, dhe flegma – flegmatik). Kështu, individët me temperament sangunik janë ekstrovertë dhe sociabël; njerëzit kolerikë kanë energji, pasion dhe karizmë; melankolikët janë krijues, të mirë dhe të kujdesshëm; ndërsa temperamentet flegmatike karakterizohen nga besueshmëria, mirësia dhe dashamirësia.<ref name="MarkGrant">{{cite book|first1=Mark|last1=Grant|date=2000|title=Galen on Food and Diet|publisher=Psychology Press|isbn=9780415232333|language=en}}</ref> Galeni ishte gjithashtu një kirurg i aftë, që operonte pacientë njerëzorë. Shumë nga procedurat dhe teknikat e tij nuk do të përdoreshin përsëri për shekuj me radhë, siç ishin procedurat që kryente në tru dhe në sy.<ref name="Galen on the brain"/> Eksperimentet e tij kirurgjikale përfshinin lidhjen e arterieve të kafshëve të gjalla.<ref>{{cite book|author=Lois N. Magner|title=A History of Medicine|publisher=CRC Press|url=https://books.google.com/books?id=qtUzscI9_VIC&pg=PA91|page=91|isbn=9780824786731|year=1992|language=en}}</ref> Megjithëse shumë historianë të shekullit të 20-të kanë pretenduar se Galeni besonte se thjerza ndodhej saktësisht në qendër të syrit, Galeni në fakt e kuptonte se thjerza kristaline ndodhet në pjesën e përparme (anteriore) të syrit njerëzor.<ref name="Clinical Ophthalmology">{{cite journal|vauthors=Leffler CT, Hadi TM, Udupa A, Schwartz SG, Schwartz D|title=A medieval fallacy: the crystalline lens in the center of the eye|journal=Clinical Ophthalmology|volume=2016|issue=10|pages=649–662|year=2016|pmc=4833360|pmid=27114699|doi=10.2147/OPTH.S100708|doi-access=free|language=en}}</ref> Në fillim me hezitim, por më pas me vrull në rritje, Galeni promovoi mësimet hipokratike, duke përfshirë flebotominë dhe gjakderdhjen, atëherë të panjohura në Romë. Kjo u kritikua ashpër nga erasistratianët, të cilët parashikonin pasoja të rënda, duke besuar se nëpër vena rridhte jo gjak, por ''pneuma''. Galeni, megjithatë, mbrojti me këmbëngulje flebotominë në tri librat e tij mbi këtë temë<ref>Brain P (përkth.) Galen on Bloodletting: A study of the origins, development, and validity of his opinions, with a translation of the three works. Cambridge, 1986.</ref> si dhe në demonstrimet dhe debatet e tij publike. Puna e Galenit mbi anatominë mbeti kryesisht e pakapërcyer dhe e pasfidueshme deri në shekullin e 16-të në Evropë. Në mesin e shekullit të 16-të, anatomisti Andreas Vesalius sfidoi njohuritë anatomike të Galenit duke kryer disekime në kufoma njerëzore.<ref name="auto"/> Këto hulumtime i mundësuan Vesaliusit të hidhte poshtë aspekte të teorive të Galenit lidhur me anatominë. ===Anatomia=== [[File:Galen's "Physiological system" Wellcome M0000376.jpg|thumb|upright=.9|Një interpretim i "sistemit fiziologjik" njerëzor të Galenit]] Interesi i Galenit për anatominë njerëzore erdhi në kundërshtim me ligjin romak, i cili ndalonte disektimin e kufomave njerëzore që rreth vitit 150 p.e.s.<ref>'Tragically, the prohibition of human dissection by Rome in 150 BC arrested this progress and few of their findings survived', Arthur Aufderheide, 'The Scientific Study of Mummies' (2003), p. 5</ref> Për shkak të këtij kufizimi, Galeni kryente disektime anatomike në kafshë të gjalla (vivisekcion) dhe të ngordhura, duke u fokusuar kryesisht te [[Primatët|primatët]].<ref name="brock"/> Galeni besonte se strukturat anatomike të këtyre kafshëve i ngjasonin nga afër atyre të njerëzve. Galeni qartësoi anatominë e trakesë dhe ishte i pari që demonstroi se [[Laringu|laringu]] gjeneron zërin.<ref>{{cite book|author=Claudii Galeni Pergameni|title=Galen on anatomical procedures: De anatomicis administrationibus|editor=translated by Charles Joseph Singer|publisher=Geoffrey Cumberlege, Oxford University Press/Wellcome Historical Medical Museum|location=London|year=1956|pages=195–207|language=en}}</ref><ref>{{cite journal|author=Claudii Galeni Pergameni|title=Galen on Anatomical Procedures|journal=Proceedings of the Royal Society of Medicine|volume=49|issue=10|pages=833|date=October 1956|doi=10.1177/003591575604901017|pmc=1889206|language=en}}</ref> Në një eksperiment, Galeni përdori një farkë për të fryrë mushkëritë e një kafshe të ngordhur.<ref>{{cite book|author=Claudii Galeni Pergameni |title=De usu partium corporis humani, libri VII|editor=Nicolao Regio Calabro (Nicolaus Rheginus)|chapter=De usu partium corporis humani, libri VII, cap. IV|publisher=ex officina Simonis Colinaei|location=Paris|language=la|year=1528|pages=339 |chapter-url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k542146.image.f8|access-date=7 August 2010}}</ref><ref name=Baker1971>{{cite journal |author=A. Barrington Baker|title=Artificial respiration, the history of an idea|journal=Medical History|volume=15|issue=4 |pages=336–351|date=October 1971|pmid=4944603|pmc=1034194|doi=10.1017/s0025727300016896|language=en}}</ref> Kërkimi i Galenit mbi [[Fiziologjia|fiziologjinë]] u ndikua kryesisht nga veprat e mëparshme të filozofëve Platon dhe Aristotel, si dhe nga mjeku Hipokrat. Ai ishte një nga njerëzit e parë që përdori eksperimentet si metodë kërkimi për gjetjet e tij mjekësore.<ref>{{Cite web|title=BBC – History – Historic Figures: Galen (c. 130 – c. 210)|url=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/galen.shtml|access-date=18 December 2020|website=www.bbc.co.uk|language=en-GB}}</ref> Kjo i mundësoi të eksploronte pjesë të ndryshme të trupit dhe funksionet e tyre. Ndër kontributet kryesore të Galenit në mjekësi ishte puna e tij mbi [[Sistemi i qarkullimit të gjakut|sistemin e qarkullimit të gjakut]]. Ai ishte i pari që vuri re se ekzistojnë dallime të qarta ndërmjet gjakut venoz (të errët) dhe atij arterial (të ndritshëm). Përveç këtyre zbulimeve, Galeni parashtroi shumë më tepër rreth natyrës së sistemit të qarkullimit të gjakut. Ai besonte se gjaku e kishte origjinën në mëlçi, gjë që përputhet me mësimet e Hipokratit. Mëlçia i shndërronte lëndët ushqyese të mbledhura nga ushqimi i konsumuar në gjak, i cili përdorej më pas në sistemin e qarkullimit të gjakut.<ref name=":1">{{Cite journal|last=Aird|first=W. C.|date=July 2011|title=Discovery of the cardiovascular system: from Galen to William Harvey: Discovery of the cardiovascular system|journal=Journal of Thrombosis and Haemostasis|language=en|volume=9|pages=118–129|doi=10.1111/j.1538-7836.2011.04312.x|pmid=21781247|s2cid=12092592|doi-access=free}}</ref> Gjaku i krijuar në mëlçi rridhte përfundimisht në një drejtim të vetëm drejt barkushes së djathtë të zemrës nëpërmjet venës së madhe.<ref name=":1"/> Galeni propozoi gjithashtu një teori se si gjaku merrte ajër nga mushkëritë për t'u shpërndarë në të gjithë trupin. Ai deklaroi se arteria venoze bartte ajrin nga mushkëritë në barkushen e majtë të zemrës për t'u përzier me gjakun e krijuar nga mëlçia.<ref name=":1"/> E njëjta arterie venoze lejonte shkëmbimin e produkteve mbetëse nga gjaku përsëri në mushkëri, për t'u nxjerrë jashtë me frymëmarrje.<ref name=":1"/> Për të marrë ajër nga mushkëritë në barkushen e majtë, gjaku i ri duhej të arrinte atje nga barkushja e djathtë. Kështu, Galeni pohoi se ekzistojnë vrima të vogla në septumin që ndan anën e majtë nga ana e djathtë e zemrës; këto vrima e lejonin gjakun të kalonte lehtësisht për të marrë ajër dhe për të shkëmbyer produktet mbetëse të përmendura më sipër.<ref>{{Cite journal|last=Kuusela|first=P. J.|date=2014|title=The heart exhibits right to left communication between the fibres of the muscular part of the interventricular septum|url=https://journals.viamedica.pl/folia_morphologica/article/view/FM.2014.0006|journal=Folia Morphologica|language=en|volume=73|issue=1|pages=42–50|doi=10.5603/FM.2014.0006|pmid=24590522|issn=1644-3284|doi-access=free}}</ref> Megjithëse eksperimentet e tij anatomike me modele kafshësh e çuan drejt një kuptimi më të plotë të sistemit të qarkullimit të gjakut, [[Sistemi nervor|sistemit nervor]], [[Sistemi i frymëmarrjes|sistemit të frymëmarrjes]] dhe strukturave të tjera, puna e tij përmbante gabime shkencore.<ref name="Galen on the brain"/> Galeni besonte se sistemi i qarkullimit të gjakut përbëhej nga dy sisteme të veçanta shpërndarjeje njëkahëshe, dhe jo nga një sistem i vetëm i unifikuar qarkullimi. Ai besonte se gjaku venoz gjenerohej në mëlçi, prej nga shpërndahej dhe konsumohej nga të gjitha organet e trupit. Ai parashtroi se gjaku arterial e kishte origjinën në zemër, prej nga shpërndahej dhe konsumohej nga të gjitha organet e trupit. Gjaku më pas rigjenerohej ose në mëlçi ose në zemër, duke përfunduar ciklin. Galeni besonte gjithashtu në ekzistencën e një grupi enësh gjaku që ai i quajti ''rete mirabile'' në sinusin karotid.<ref name="MarkGrant"/> Të dyja këto teori mbi qarkullimin e gjakut u treguan më vonë (duke filluar me veprat e [[Ibën Nefisi|Ibën Nefisit]], të botuara rreth 1242) si të pasakta.<ref name="Furley1984">Furley, D, dhe J. Wilkie, 1984, ''Galen On Respiration and the Arteries'', Princeton University Press, dhe Bylebyl, J (ed), 1979, ''William Harvey and His Age'', Baltimore: Johns Hopkins University Press</ref> Galeni ishte gjithashtu një pionier në kërkimin mbi shtyllën kurrizore njerëzore. Disektimet dhe vivisekcionet e tij në kafshë çuan në vëzhgime kyçe që e ndihmuan të përshkruante me saktësi shtyllën kurrizore njerëzore, [[Palca kurrizore|palcën kurrizore]] dhe shtyllën vertebrore. Galeni luajti gjithashtu një rol të madh në zbulimet mbi sistemin nervor qendror. Ai gjithashtu ishte në gjendje të përshkruante nervat që dalin nga shtylla kurrizore, gjë që është thelbësore për kërkimin e tij mbi sistemin nervor.<ref>{{Cite journal|last=Pasipoularides|first=Ares|title=Galen, father of systematic medicine. An essay on the evolution of modern medicine and cardiology|journal=International Journal of Cardiology|year=2014|volume=172|issue=1|pages=47–58|doi=10.1016/j.ijcard.2013.12.166|pmid=24461486|language=en}}</ref> Galeni vazhdoi të bëhej mjeku i parë që studioi çfarë ndodh kur palca kurrizore pritet në nivele të ndryshme.<ref>{{Cite news|title=Galen: A Pioneer of Spine Research : Spine|language=en-US|work=LWW|url=https://journals.lww.com/spinejournal/Abstract/1999/11150/Galen__A_Pioneer_of_Spine_Research.12.aspx|access-date=18 December 2020}}</ref> Ai punoi me derra dhe studioi neuroanatominë e tyre duke prerë nerva të ndryshëm, plotësisht ose pjesërisht, për të parë se si kjo ndikonte në trup. Ai u mor edhe me sëmundje që prekin palcën kurrizore dhe nervat. Në veprën e tij ''De motu musculorum'', Galeni shpjegoi dallimin ndërmjet nervave motorë dhe nervave ndijorë, diskutoi konceptin e tonusit muskulor, dhe shpjegoi dallimin ndërmjet agonistëve dhe antagonistëve. Puna e Galenit me kafshët çoi në disa pasaktësi, më e dukshmja e të cilave ishte anatomia e tij e mitrës, e cila i ngjasonte kryesisht asaj të një qeni. Megjithëse i pasaktë në studimet e tij mbi [[Riprodhimi|riprodhimin]] njerëzor dhe anatominë riprodhuese, ai u afrua shumë pranë identifikimit të vezoreve si analoge me testikujt mashkullorë. Riprodhimi ishte një temë e diskutueshme gjatë jetës së Galenit, pasi kishte shumë debate nëse mashkulli ishte i vetmi përgjegjës për farën, apo edhe gruaja ishte gjithashtu përgjegjëse.<ref name=":3">{{Cite web |last=Charles |first=G Gross |date=May 1998 |year=1998 |title=Galen and the Squealing Pig |url=https://www.researchgate.net/publication/247750894_Galen_and_the_Squealing_Pig |access-date=2026-06-03 |website=Research Gate |language=en |doi=10.1177/107385849800400317}}</ref> Nëpërmjet praktikave të tij të vivisekcionit, Galeni provoi gjithashtu se zëri kontrollohej nga truri. Një nga eksperimentet më të famshme që ai riprodhoi publikisht ishte ai i derrit që kuiste: Galeni hapte një derr dhe, ndërsa ai kuiste, lidhte nervin laringeal rekurrent, ose kordat vokale, duke treguar se ato kontrollonin prodhimin e tingullit. Ai përdori të njëjtën metodë për të lidhur ureterët, në mënyrë që të vërtetonte teoritë e tij mbi funksionin e veshkave dhe fshikëzës urinare. Galeni besonte se trupi njerëzor kishte tre sisteme të ndërlidhura që i mundësonin funksionimin. Sistemi i parë që ai teorizoi përbëhej nga truri dhe nervat, përgjegjës për mendimin dhe ndijimin. Sistemi i dytë i teorizuar ishte zemra dhe arteriet, të cilat Galeni besonte se ishin përgjegjëse për sigurimin e energjisë jetëdhënëse. Sistemi i fundit i teorizuar ishte mëlçia dhe venat, të cilat Galeni teorizoi se ishin përgjegjëse për ushqyerjen dhe rritjen. Galeni teorizoi gjithashtu se mëlçia ishte burimi i gjakut venoz.<ref name=":3" /> ===Lokalizimi i funksionit=== Një nga veprat kryesore të Galenit, ''On the Doctrines of Hippocrates and Plato'' (''Mbi Doktrinat e Hipokratit dhe Platonit''), kërkonte të demonstronte unitetin e dy lëndëve dhe pikëpamjeve të tyre. Duke përdorur teoritë e tyre, të kombinuara me ato të Aristotelit, Galeni zhvilloi një shpirt tripjesësh të përbërë nga aspekte të ngjashme.<ref name="gill2007"/><ref name="auto"/> Ai përdori të njëjtat terma si Platoni, duke iu referuar tri pjesëve si racionale, guximtare dhe dëshiruese. Secila korrespondonte me një zonë të lokalizuar të trupit. Shpirti racional ndodhej në tru, shpirti guximtar ndodhej në zemër, dhe shpirti dëshirues ndodhej në mëlçi. Galeni ishte shkencëtari dhe filozofi i parë që i caktoi pjesë specifike të shpirtit vendndodhjeve në trup, falë prapavijës së tij të gjerë në mjekësi, një mbrojtje eksperimentale e hipotezës qefalocentrike kundër kardiocentrizmit stoik.<ref name= lloyd2007>{{Cite journal|author = Lloyd G|year = 2007|title = Pneuma between body and soul|journal = Journal of the Royal Anthropological Institute|volume = 13|pages = S135–S146|doi = 10.1111/j.1467-9655.2007.00409.x|language=en}}</ref> Kjo ide njihet sot si lokalizim i funksionit.<ref name=hankinson1991>{{Cite journal|author = Hankinson R. J.|year = 1991|title = Galen's anatomy of the soul|journal = Phronesis|volume = 36|issue = 2|pages = 197–233|doi = 10.1163/156852891321052787|language=en}}</ref> Caktimet e Galenit ishin revolucionare për kohën, duke vendosur precedentin për teoritë e ardhshme të lokalizimit. Galeni besonte se secila pjesë e këtij shpirti tripjesësh kontrollonte funksione specifike brenda trupit dhe se shpirti, si tërësi, kontribuonte në shëndetin e trupit, duke forcuar «kapacitetin natyror funksional të organit apo organeve në fjalë».<ref name="hankinson1991"/><ref name="auto"/> Shpirti racional kontrollonte funksionimin njohës të nivelit më të lartë në një organizëm, për shembull, marrjen e vendimeve ose perceptimin e botës dhe dërgimin e atyre sinjaleve në tru.<ref name="hankinson1991"/> Ai gjithashtu listoi «imagjinatën, kujtesën, rikujtimin, njohurinë, mendimin, konsideratën, lëvizjen vullnetare dhe ndijimin» si të gjendura brenda shpirtit racional.<ref name="hankinson1991"/> Funksionet e «rritjes ose të qenit i gjallë» qëndronin në shpirtin guximtar.<ref name="hankinson1991"/> Shpirti guximtar përmbante gjithashtu pasionet tona, si zemërimi. Këto pasione konsideroheshin edhe më të forta se emocionet e zakonshme dhe, si pasojë, më të rrezikshme.<ref name="hankinson1991"/> Pjesa e tretë e shpirtit, ose shpirti dëshirues, kontrollonte forcat jetësore në trupin tonë, më e rëndësishmja gjaku.<ref name="hankinson1991"/> Shpirti dëshirues rregullonte gjithashtu kënaqësitë e trupit dhe lëvizej nga ndjenjat e kënaqësisë. Kjo pjesë e tretë e shpirtit është ana kafshërore, ose më natyrore, e shpirtit; ajo merret me nevojat natyrore të trupit dhe instinktet e mbijetesës. Galeni propozoi se kur shpirti lëvizet nga tepër kënaqësi, ai arrin gjendje «papërmbajtshmërie» dhe «shthurjeje», paaftësinë për ta ndalur me vullnet kënaqësinë, e cila ishte një pasojë negative e tepricës së kënaqësisë.<ref name="hankinson1991"/> Për të bashkuar teoritë e tij mbi shpirtin dhe mënyrën se si ai funksiononte brenda trupit, ai përshtati teorinë e ''pneumas'',<ref name="lloyd2007"/> të cilën e përdori për të shpjeguar se si shpirti funksiononte brenda organeve të tij të caktuara, dhe se si këto organe, nga ana e tyre, ndërvepronin me njëri-tjetrin. Galeni më pas dalloi ''pneumën'' jetësore, në sistemin arterial, nga ''pneuma'' psikike, në tru dhe sistemin nervor.<ref name="lloyd2007"/> Galeni e vendosi ''pneumën'' jetësore në zemër dhe ''pneumën'' psikike (''spiritus animalis'') brenda trurit.<ref>{{Cite book|author=Dennis Sepper|editor-first1=Lawrence |editor-last1=Nolan |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-descartes-lexicon/animal-spirits/C857021D22C021EF7129A2D450740D98|title=The Cambridge Descartes Lexicon|chapter=Animal Spirits |year=2015 |pages=26–28 |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/CBO9780511894695.011 |isbn=9780521193528|language=en}}</ref> Ai kreu shumë studime anatomike mbi kafshë, më së famshmi mbi një ka, për të studiuar kalimin nga ''pneuma'' jetësore në atë psikike.<ref name="lloyd2007"/> Megjithëse u kritikua ashpër për krahasimin e anatomisë së kafshëve me atë të njeriut, Galeni ishte i bindur se njohuritë e tij ishin mjaftueshëm të pasura në të dyja anatomitë sa të bazonte njërën mbi tjetrën.<ref name="lloyd2007"/> Në traktatin e tij ''On the Usefulness of the Parts of the Body'' (''Mbi dobinë e pjesëve të trupit''), Galeni argumentoi se përshtatshmëria e përsosur e secilës pjesë të trupit me funksionin e saj tregonte rolin e një krijuesi inteligjent.<ref>{{Cite web|url=http://www.topoi.org/project/plus-7/|title =Mapping the Soul in the Instrumental Body: Galen on the Functions of the Parts of the Human Body|language=en}}</ref> Krijimizmi i tij u parapri nga shembujt anatomikë të [[Sokrati|Sokratit]] dhe [[Empedokli|Empedoklit]].<ref>{{Cite book|author=David Sedley|url=https://www.christs.cam.ac.uk/socrates-vs-darwin|title=Socrates vs Darwin|publisher=Christ's College, Cambridge|language=en}}</ref> ==Filozofia== {{Hatnote|Shiko edhe: {{ill|Filozofia e mjekësisë|en|Philosophy of medicine}}}} [[File:Statue of Galen of Pergamon.jpg|thumb|upright|Statujë moderne e Galenit në qytetin e tij të lindjes, [[Pergamon]]]] Megjithëse fokusi kryesor i punës së tij ishte mjekësia, anatomia dhe fiziologjia, Galeni shkroi gjithashtu për logjikën dhe filozofinë. Shkrimet e tij u ndikuan nga mendimtarët e mëparshëm grekë dhe romakë, duke përfshirë [[Platoni|Platonin]], [[Aristoteli|Aristotelin]], [[Stoicizmi|Stoikët]] dhe Pirronistët. Galeni ishte i shqetësuar për të kombinuar mendimin filozofik me praktikën mjekësore, siç bëri në veprën e tij të shkurtër ''That the Best Physician Is Also a Philosopher'' (''Se Mjeku më i Mirë është edhe Filozof''), ku mori aspekte nga secili grup dhe i kombinoi me mendimin e tij origjinal. Ai e konsideronte mjekësinë si një fushë ndërdisiplinore që praktikohej më së miri duke përdorur teorinë, vëzhgimin dhe eksperimentimin së bashku. Galeni i kombinoi vëzhgimet e tij nga disektimet me teorinë e Platonit mbi shpirtin. Platoni besonte se trupi dhe shpirti ishin entitete të veçanta, në kundërshtim me stoikët.<ref name=":2">{{Cite journal|last=Roberts|first=Eric J.|date=1905|title=Plato's View of the Soul|url=https://www.jstor.org/stable/2248426|journal=Mind|volume=14|issue=55|pages=371–389|doi=10.1093/mind/XIV.3.371|issn=0026-4423|language=en}}</ref> Platoni shpalli se shpirti është i pavdekshëm, prandaj ai duhet të ekzistojë përpara se dikush të lindë, përtej trupit njerëzor.<ref name=":2"/> Kjo ndikoi te mendimi i Galenit se shpirti duhej fituar, sepse ai nuk qëndron gjithmonë brenda trupit njerëzor. Ndikimi i Platonit në modelin e Galenit shfaqej më së shumti në atë që Galeni e quajti gjak arterial, i cili është një përzierje e gjakut ushqyes që vjen nga mëlçia dhe shpirtit jetësor (shpirti) që merrej nga mushkëritë. Shpirti jetësor brenda këtij mjedisi ishte i domosdoshëm që trupi të funksiononte dhe përfundimisht thithej plotësisht. Ky proces më pas përsëritej pafundësisht, sipas Galenit, në mënyrë që trupi të mund të rimbushej me shpirtin, ose shpirtin jetësor. Gjatë jetës së Galenit ekzistonin disa shkolla mendimi brenda fushës mjekësore, me dy kryesoret duke qenë Empiristët dhe Racionalistët (të quajtur edhe Dogmatistë ose Filozofë), ndërsa Metodistët përbënin një grup më të vogël. Empiristët theksonin rëndësinë e praktikës fizike dhe eksperimentimit, ose «të mësuarit aktiv», në disiplinën mjekësore. Në kundërshtim të drejtpërdrejtë me Empiristët ishin Racionalistët, të cilët vlerësonin studimin e mësimeve të vendosura për të krijuar teori të reja në emër të përparimeve mjekësore. Metodistët formonin një lloj mesatareje, pasi nuk ishin aq eksperimentalë sa Empiristët, as aq teorikë sa Racionalistët. Metodistët përdornin kryesisht vëzhgimin e pastër, duke treguar interes më të madh për të studiuar rrjedhën natyrore të sëmundjeve sesa për të bërë përpjekje për të gjetur ilaçe. Edukimi i Galenit e kishte ekspozuar ndaj pesë shkollave kryesore të mendimit (Platonistët, Peripatetikët, Stoikët, Epikurianët, Pirronistët), me mësues nga sekti Racionalist dhe nga sekti Empirist. === Kundërshtimi ndaj stoikëve === Galeni ishte i njohur mirë për përparimet e tij në mjekësi dhe në sistemin qarkullues të gjakut, por ai ishte i interesuar edhe për filozofinë. Ai zhvilloi modelin e tij tripjesësh të shpirtit, duke ndjekur shembujt e Platonit; disa studiues e quajnë atë platonist.<ref name=gill2007>{{Cite journal|author=Gill C|year=2007|title=Galen and the Stoics: Mortal Enemies or Blood Brothers?.|journal=Phronesis|volume=52|issue=1|pages=88–120|doi=10.1163/156852807X177977|language=en}}</ref> Galeni zhvilloi një teori të personalitetit bazuar në kuptimin e tij mbi qarkullimin e lëngjeve në trupin e njeriut, dhe besonte se ekzistonte një bazë fiziologjike për çrregullimet mendore.<ref name=king2009>King, D. Brett (2009). The Roman Period and the Middle Ages. In King, D. B., Viney, W., Woody, W. D. (Eds.) A History of Psychology: Ideas and Context (4th ed., pp. 70–71) Boston, Massachusetts: Pearson Education, Inc.</ref> Galeni i lidhi shumë nga teoritë e tij me ''pneumën'' dhe kundërshtoi përkufizimin dhe përdorimin e pneumës nga stoikët.<ref name="gill2007"/> Sipas Galenit, stoikët nuk arritën të jepnin një përgjigje të besueshme për vendndodhjen e funksioneve të psikës, pra të mendjes. Nëpërmjet përdorimit të mjekësisë, ai ishte i bindur se kishte gjetur një përgjigje më të mirë: trurin.<ref name="gill2007"/> Stoikët e njihnin shpirtin të përbërë vetëm nga një pjesë, ajo racionale, dhe pretendonin se kjo gjendej në zemër. Galeni, duke ndjekur idenë e Platonit, shtoi edhe dy pjesë të tjera te shpirti.<ref name="gill2007"/> Galeni gjithashtu hodhi poshtë logjikën propozicionale stoike dhe në vend të saj përqafoi një silogjistikë hipotetike, e cila ishte e ndikuar fuqishëm nga peripatetikët dhe bazohej në elemente të logjikës aristoteliane.<ref>Susanne Bobzien, "Peripatetic Hypothetical Syllogistic in Galen", ''Rhizai'' 2, 2004, f. 57–102.</ref> == Psikologjia == === Problemi mendje–trup === {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Problemi mendje–trup|en|Mind–body problem}}}} Galeni besonte se nuk ka një ndarje të qartë mes mendjes dhe trupit.<ref name="hankinson1991"/><ref name="auto"/> Ky ishte një argument i diskutueshëm për kohën, dhe Galeni pajtohej me disa shkolla filozofike greke duke besuar se mendja dhe trupi nuk ishin aftësi të veçanta.<ref name="lloyd2007"/> Ai besonte se kjo mund të tregohej në mënyrë shkencore.<ref name="hankinson1991"/> Ishte pikërisht këtu ku kundërshtimi i tij ndaj stoikëve u shfaq më qartë.<ref name="gill2007"/> Galeni propozoi që organe të caktuara brenda trupit të ishin përgjegjëse për funksione specifike. Sipas Galenit, mungesa e justifikimit shkencor nga ana e stoikëve diskreditonte pretendimet e tyre për ndarjen e mendjes nga trupi, gjë që shpjegon pse ai fliste kaq ashpër kundër tyre.<ref name="hankinson1991"/> Ekziston një debat i gjerë shkencor rreth marrëdhënieve shpirt–trup në shkrimet psikologjike të Galenit.<ref name="auto"/> Në traktatin e tij të shkurtër ''Quod animi mores'', Galeni thotë si se shpirti "ndjek" përzierjet e trupit, ashtu edhe se shpirti vetë është një përzierje trupore. Studiuesit kanë ofruar mënyra për të pajtuar këto pohime, duke argumentuar për një lexim materialist të filozofisë së mendjes te Galeni. Sipas këtij leximi materialist, Galeni e identifikon shpirtin me përzierjet e trupit.<ref>{{Cite journal|last1=Marechal|first1=Patricia|last2=Mathesis Publications|date=2019|title=Galen's Constitutive Materialism|url=https://philpapers.org/rec/MARGCM|journal=Ancient Philosophy|volume=39|issue=1|pages=191–209|doi=10.5840/ancientphil201939110|s2cid=172100654|issn=0740-2007|language=en}}</ref> === Psikoterapia === Një tjetër nga veprat kryesore të Galenit, ''On the Diagnosis and Cure of the Soul's Passion'' (Mbi Diagnostikimin dhe Kurimin e Pasioneve të Shpirtit), trajtonte mënyrën se si duhej t'u qasej dhe t'i trajtonte problemet psikologjike.<ref name="king2009"/> Ky ishte tentativa e hershme e Galenit për diçka që më vonë do të quhej [[Psikoterapia|psikoterapi]]. Libri i tij përmbante udhëzime se si t'u jepej këshillim personave me probleme psikologjike, në mënyrë që t'i nxiste ata të zbulonin pasionet dhe sekretet e tyre më të thella, dhe përfundimisht t'i shëronte nga mangësia e tyre mendore. Individi udhëheqës, apo terapisti, duhej të ishte mashkull, mundësisht i moshuar dhe i mençur, si dhe i çliruar nga kontrolli i pasioneve.<ref name="king2009"/> Këto pasione, sipas Galenit, shkaktonin problemet psikologjike që përjetonin njerëzit. == Veprat e botuara == {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Korpusi galenik|en|Galenic corpus}}}} [[Image:Galeni De curandi ratione V00212 00000008.tif|thumb|''De curandi ratione'']] Galeni ka mundur të prodhojë më shumë vepra sesa çdo autor tjetër i antikitetit, duke rivalizuar sasinë e veprave të botuara nga [[Agostini]].<ref name="kotrc">Kotrc RF, Walters KR. A bibliography of the Galenic Corpus. A newly researched list and arrangement of the titles of the treatises extant in Greek, Latin, and Arabic. Trans Stud Coll Physicians Phila. 1979 December;1(4):256–304</ref> Prodhimtaria e Galenit ishte aq e bollshme, saqë tekstet e mbijetuara përfaqësojnë pothuajse gjysmën e tërë literaturës së mbijetuar nga Greqia e lashtë.<ref name="ustun"/><ref name="kotrc"/> Është raportuar se Galeni punësoi njëzet kopjues për të shkruar fjalët e tij.<ref>{{Cite book|last=Younker|first=J. Marin|title=Bleed, blister, puke, and purge : America's medical middle ages|date=2018|isbn=978-1-5415-8168-5|location=San Francisco|publisher=Zest Books|pages=51|oclc=1132383841|language=en}}</ref> Galeni mund të ketë shkruar deri në 500 traktate,<ref name="IIIDorn2006">James E. McClellan III; Harold Dorn. ''[https://books.google.com/books?id=aJgp94zNwNQC Science and Technology in World History: An Introduction]''. JHU Press; 14 April 2006. {{ISBN|978-0-8018-8360-6}}. p. 92.</ref> që arrijnë rreth 10 milionë fjalë.{{Citim i duhur|date=October 2010}} Megjithëse veprat e tij të mbijetuara arrijnë rreth 3 milionë fjalë,<ref>{{Cite web|url=http://www.wellcome.ac.uk/Funding/Medical-humanities/funded-projects/major-initiatives/wtdv030244.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131219011857/http://www.wellcome.ac.uk/Funding/Medical-humanities/funded-projects/major-initiatives/wtdv030244.htm|url-status=dead|title=Philip van der Eijk: Translating Galen|archivedate=19 December 2013|language=en}}</ref> mendohet se kjo përfaqëson më pak se një të tretën e shkrimeve të tij të plota. Në vitin 191, ose më ngjarë në 192, një zjarr në Tempullin e Paqes shkatërroi shumë nga veprat e tij, veçanërisht traktatet mbi filozofinë.<ref>Houston 2003, f. 45–47.</ref> Meqenëse veprat e Galenit nuk u përkthyen në latinisht gjatë periudhës së lashtë, dhe për shkak të rënies së Perandorisë Romake në Perëndim, studimi i Galenit, së bashku me traditën mjekësore greke në përgjithësi, ra në rënie në Evropën Perëndimore gjatë [[Mesjeta e hershme|Mesjetës së hershme]], kur shumë pak dijetarë latinë dinin ta lexonin greqishten. Megjithatë, në përgjithësi, Galeni dhe tradita mjekësore greke e lashtë vazhduan të studioheshin dhe ndiqeshin në Perandorinë Romake të Lindjes, e njohur zakonisht si Perandoria Bizantine. Të gjitha dorëshkrimet greke të mbijetuara të Galenit u kopjuan nga dijetarë bizantinë. Në periudhën Abasite (pas vitit 750) arabët myslimanë filluan të interesoheshin për herë të parë për tekstet shkencore dhe mjekësore greke, dhe bënë që disa nga tekstet e Galenit të përktheheshin në arabisht, shpesh nga dijetarë të krishterë sirianë (shih më poshtë). Si rezultat, disa tekste të Galenit ekzistojnë vetëm në përkthim arabisht,<ref name="iep">{{Cite web|url=http://www.iep.utm.edu/g/galen.htm|title=Galen|website=Internet Encyclopedia of Philosophy|first1=Michael|last1=Boylan|language=en}}</ref> ndërsa të tjera ekzistojnë vetëm në përkthime latine mesjetare të versionit arab. Në disa raste, studiuesit kanë tentuar edhe të përkthejnë nga latinishtja ose arabishtja përsëri në greqisht, aty ku origjinali është humbur.<ref name="kotrc"/><ref>{{Cite web|url=http://repository.upenn.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1018&context=classics_papers|title=Rosen RM. Review of Vivian Nutton (ed.) Galen. On My Own Opinions. Corpus Medicorum Graecorum 5.3.2 Galeni De Proprius Placentis. Bryn Mawr Classical Review August 24 2000|language=en}}</ref><ref name="nuttonchoice">{{Cite journal|jstor=639325|title=The Patient's Choice: A New Treatise by Galen|first=Vivian|last=Nutton|date=7 March 1990|journal=The Classical Quarterly|volume=40|issue=1|pages=236–257|doi=10.1017/s000983880002694x|s2cid=170328892|language=en}}</ref> Për disa nga burimet e lashta, siç është Herofili, dëshmia e Galenit mbi veprën e tyre është e vetmja që ka mbijetuar. Edhe në kohën e tij, falsifikimet dhe botimet e pandershme të veprës së tij ishin problem, gjë që e shtyu të shkruante ''On His Own Books'' (''Mbi Librat e Mi''). Falsifikimet në latinisht, arabisht ose greqisht vazhduan deri në [[Rilindja|Rilindje]]. Disa nga traktatet e Galenit kanë qarkulluar nën shumë tituj të ndryshëm përgjatë viteve. Burimet shpesh gjenden në revista ose arkiva të errëta dhe të vështira për t'u qasur. Megjithëse janë shkruar në greqisht, sipas konventës veprat referohen me tituj latinë, dhe shpesh vetëm me shkurtime të tyre. Nuk ekziston asnjë koleksion i vetëm autoritar i veprës së tij, dhe mbetet kontrovers autenticiteti i një numri veprash që i atribuohen Galenit. Si pasojë, kërkimi mbi veprën e Galenit është i mbushur me rreziqe.<ref name="metzger"/><ref name="kotrc"/> Janë bërë përpjekje të ndryshme për të klasifikuar prodhimtarinë e gjerë të Galenit. Për shembull, Coxe (1846) rendit një Prolegomena, ose libra hyrës, të ndjekur nga 7 klasa traktatesh që përfshijnë Fiziologjinë (28 vëllime), Higjienën (12), Etiologjinë (19), Semiotikën (14), Farmacinë (10), Gjakderdhjen (4), dhe Terapinë (17), përveç 4 vëllimeve me aforizma, dhe veprave të dyshimta.<ref name="Coxe">Coxe, John Redman, [http://oll.libertyfund.org/?option=com_staticxt&staticfile=show.php%3Ftitle=1988&chapter=128229&layout=html&Itemid=27 ''The Writings of Hippocrates and Galen. Epitomised from the Original Latin translations''. Philadelphia: Lindsay and Blakiston, 1846]</ref> Përmbledhja më e plotë e shkrimeve të Galenit, që tejkalon edhe projekte moderne si ''Corpus Medicorum Graecorum/Latinorum'', është ajo e përpiluar dhe përkthyer nga Karl Gottlob Kühn nga [[Leipzig]], ndërmjet viteve 1821 dhe 1833.<ref name="kotrc"/> Ky koleksion përbëhet nga 122 traktate të Galenit, të përkthyera nga greqishtja origjinale në latinisht (teksti paraqitet në të dyja gjuhët). Me një gjatësi mbi 20.000 faqe, ndahet në 22 vëllime, me 676 faqe indeksi.{{Citim i duhur|date=October 2010}} Shumë nga veprat e Galenit janë përfshirë në Thesaurus Linguae Graecae, një bibliotekë digjitale e letërsisë greke e nisur në 1972. == Trashëgimia == === Antikiteti i vonë === [[File:Galenosgruppe (Wiener Dioskurides).jpg|thumb|upright=.9|Një grup mjekësh në një imazh nga Dioskuridi i Vjenës; Galeni paraqitet në qendër, lart.]] Në kohën e tij, reputacioni i Galenit si mjek dhe filozof ishte legjendar,<ref name="nutton84a">Nutton V. "Galen in the eyes of his contemporaries". ''BHM'' 58(3) fall 1984 315–24</ref> ndërsa perandori Marku Aureli e përshkroi si "Primum sane medicorum esse, philosophorum autem solum" (i pari mes mjekëve dhe i vetmi mes filozofëve, ''Praen 14: 660''). Autorë të tjerë bashkëkohorë të botës greke e konfirmojnë këtë, përfshirë Teodotin Këpucëtarin, [[Atheneu|Atheneun]] dhe Aleksandrin e Afrodisias. Poeti i shekullit VII, Gjergji i Pisidias, shkoi aq larg sa ta quante Krishtin një Galen të dytë dhe të lënë pas dore.<ref>George of Pisida. Hexameron 1.1588f</ref> Galeni vazhdoi të ushtrojë një ndikim të rëndësishëm mbi teorinë dhe praktikën e mjekësisë deri në mesin e shekullit XVII në botën bizantine, atë arabe dhe në Evropë.<ref name="brock">Arthur John Brock (translator), ''Introduction. Galen. On the Natural Faculties''. Edinburgh 1916</ref> Disa shekuj pas Galenit, Paladi Iatrosofisti pohoi në komentarin e tij mbi Hipokratin se Hipokrati mbolli dhe Galeni korri. Galeni përmblodhi dhe sintetizoi veprën e paraardhësve të tij, dhe pikërisht përmes fjalëve të Galenit (galenizmi) mjekësia greke iu transmetua brezave të mëvonshëm, aq sa galenizmi u bë mënyra se si mjekësia greke u njoh nga bota. Shpesh, kjo ndodhi në formën e ripohimit dhe riinterpretimit, siç është rasti i veprës së shekullit IV të Magnusit të Nisibisit mbi urinën, e cila nga ana e vet u përkthye në gjuhën arabe.<ref name="nutton84"/> Megjithatë, rëndësia e plotë e kontributeve të tij nuk u vlerësua deri shumë kohë pas vdekjes së tij.<ref name="brock"/> Retorika dhe prodhimtaria e Galenit ishin aq të fuqishme sa krijuan përshtypjen se kishte pak për t'u mësuar më tej. Termi "galenizëm" më pas ka marrë kuptime si pozitive ashtu edhe pezhorative, si diçka që transformoi mjekësinë në antikitetin e vonë, por që në të njëjtën kohë dominoi aq shumë mendimin e mëvonshëm sa e mbyti përparimin e mëtejshëm.<ref name="nutton84"/> Pas rënies së Perandorisë së Perëndimit, studimi i Galenit dhe veprave të tjera greke pothuajse u zhduk në Perëndimin Latin. Në të kundërt, në gjysmën lindore, kryesisht greqishtfolëse, të Perandorisë Romake (Bizanti), shumë komentues të shekujve pasues, si Oribasi, mjek i perandorit Julian Apostat i cili hartoi një ''Synopsis'' në shekullin IV, ruajtën dhe përhapën veprat e Galenit, duke i bërë ato më të përdorshme. Nutton i quan këta autorë "frigoriferët mjekësorë të antikitetit".<ref name="brock"/><ref name="nutton84"/> Në antikitetin e vonë, shkrimi mjekësor u orientua gjithnjë e më shumë nga teorikja në kurriz të praktikës, ndërsa shumë autorë thjesht diskutonin galenizmin. Magnusi i Nisibisit ishte një teoricien i pastër, ashtu si ishin Gjoni i Aleksandrisë dhe Agnelusi i Ravenës me leksionet e tyre mbi ''De Sectis'' të Galenit.<ref>Temkin O. Studies on late Alexandrian medicine. Bull Hist Med 3: 405–30, 1935</ref> Galenizmi ishte aq i fuqishëm sa autorë të tjerë, si Hipokrati, filluan të shiheshin përmes syve të Galenit, ndërsa kundërshtarët e tij u margjinalizuan dhe sekte të tjera mjekësore si asklepiadizmi u zhdukën ngadalë.<ref name="nutton84"/> Mjekësia greke ishte pjesë e kulturës greke, dhe të krishterët sirianë hynë në kontakt me të ndërkohë që Perandoria Romake e Lindjes (Bizanti) sundonte Sirinë dhe Mesopotaminë perëndimore, rajone që u pushtuan në shekullin VII nga [[Arabët]]. Pas vitit 750, këta të krishterë sirianë bënë përkthimet e para të Galenit në gjuhën siriake dhe në [[Gjuha arabe|gjuhën arabe]]. Që nga ai moment, Galeni dhe tradita mjekësore greke në përgjithësi u asimiluan në Lindjen e Mesme islame të mesjetës dhe të epokës së hershme moderne.<ref name="brock"/> Jobi i Edesës thuhet se përktheu 36 vepra të Galenit në gjuhën siriake, disa prej të cilave u përkthyen më vonë në arabisht nga Hunain ibn Ishaku.<ref>Translated works listed in Alphonse Mingana (ed.); Job of Edessa, [https://rucore.libraries.rutgers.edu/rutgers-lib/42928 ''Encyclopaedia of Philosophical and Natural Sciences as Taught in Baghdad about A.D. 817, or Book of Treasures''] (W. Hefer & Sons, 1935), p. xix.</ref> === Islami mesjetar === {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Mjekësia në botën mesjetare islame|en|Medicine in the medieval Islamic world}}}} [[File:Galen in Kitab al-diryaq, Vienna AF 10.jpg|thumb|Galeni (arabisht: جالينوس, transliterim: Xhalinos) në ''Kitab al-Dariyak'', 1225–1250, Siri. Vjenë AF 10, Siri.]] [[File:Kitab al-Dariyaq, folio 26.jpg|thumb|''Kitab al-Dariyak'' thuhet të jetë bazuar në veprën e Galenit. Këtu, Andromaku Plaku mbi kalë, duke pyetur një pacient që ka marrë një kafshim gjarpri. ''Kitab al-Dariyak'', 1198–1199, Siri.<ref name="OP">{{Cite journal |last1=Pancaroǧlu |first1=Oya |title=Socializing Medicine: Illustrations of the Kitāb al-diryāq |journal=Muqarnas |date=2001 |volume=18 |pages=155–172 |doi=10.2307/1523306 |jstor=1523306 |url=https://www.jstor.org/stable/1523306 |issn=0732-2992|url-access=subscription |language=en}}</ref>]] Qasja e Galenit ndaj mjekësisë u bë dhe mbetet me ndikim në botën islame. Përkthyesi i parë i rëndësishëm i Galenit në gjuhën arabe ishte i krishteri arab Hunejn ibn Ishaku. Ai përktheu ({{Rreth|830–870|lk=no}}) 129 vepra të "Xhalinosit"<ref>{{Cite web|url=https://press.princeton.edu/books|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081012180439/http://press.princeton.edu/titles/7100.html|url-status=dead|title=All Books|archivedate=12 October 2008|website=press.princeton.edu|language=en}}</ref> në gjuhën arabe. Burimet arabe, si Muhamed ibn Zekeria el-Raziu (Muhammad ibn Zakariya al-Razi, 865–925 e.s.), vazhdojnë të jenë burim për zbulimin e shkrimeve galenike të reja ose relativisht të paarritshme.<ref name="nuttonchoice"/> Njëra prej përkthimeve arabe të Hunejnit, ''Kitab ila Aglooqan fi Shifa al Amrad'', e cila ruhet në bibliotekën e Akademisë Ibn Sina të Mjekësisë dhe Shkencave Mesjetare, konsiderohet një kryevepër e veprave letrare të Galenit. Pjesë e përmbledhjes aleksandrine të veprës së Galenit, ky dorëshkrim i shekullit X përbëhet nga dy pjesë që përfshijnë detaje mbi lloje të ndryshme ethesh (Humyat) dhe gjendje të ndryshme inflamatore të trupit. Më e rëndësishme është se ai përfshin detaje për më shumë se 150 formulime të thjeshta dhe të përbëra, me origjinë bimore dhe shtazore. Libri ofron një vështrim mbi traditat dhe metodat e trajtimit në epokat greke dhe romake. Përveç kësaj, ky libër përbën një burim të drejtpërdrejtë për studimin e më shumë se 150 barnave të thjeshta dhe të përbëra të përdorura gjatë periudhës greko-romake. Ashtu siç sugjeron edhe titulli ''Dyshime mbi Galenin'' (''Doubts on Galen'') i el-Raziut, si dhe shkrimet e mjekëve të tillë si Ibn Zuhri dhe [[Ibën Nefisi]],<ref>{{cite journal|author = Reflections Chairman's|year = 2004|title = Traditional Medicine Among Gulf Arabs, Part II: Blood-letting|journal = Heart Views|volume = 5|issue = 2|pages = 74–85 [80]|language=en}}</ref> veprat e Galenit nuk u pranuan pa kundërshtim, por si një bazë e diskutueshme për hulumtime të mëtejshme. Një theksim i fortë mbi [[Eksperimenti|eksperimentimin]] dhe [[Empirizmi|empirizmin]] çoi në rezultate dhe vëzhgime të reja, të cilat u krahasuan dhe u kombinuan me ato të Galenit nga shkrimtarë të tillë si el-Raziu, Ali ibn Abas el-Maxhusi, Ebu el-Kasim ez-Zahraviu, [[Ibn Sina]] (Avicena), Ibn Zuhri, dhe Ibën Nefisi. Për shembull, zbulimi i qarkullimit pulmonar nga Ibën Nefisi ra ndesh me teorinë galenike mbi zemrën.<ref name="Dabbagh">{{cite journal|author = Al-Dabbagh S. A.|year = 1978|title = Ibn Al-Nafis and the pulmonary circulation|journal = The Lancet|volume = 311|issue = 8074|page = 1148|doi=10.1016/s0140-6736(78)90318-5|pmid = 77431|s2cid = 43154531|language=en}}</ref> Ndikimi i shkrimeve të Galenit, përfshirë humorizmin, mbetet i fortë edhe sot në mjekësinë Unani moderne, e cila tashmë identifikohet ngushtë me kulturën islame dhe praktikohet gjerësisht nga India (ku njihet zyrtarisht) deri në Marok.<ref>Unani Tibb. Science Museum, London. http://www.sciencemuseum.org.uk/broughttolife/techniques/unanitibb.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151010154455/http://www.sciencemuseum.org.uk/broughttolife/techniques/unanitibb.aspx|date=10 October 2015}} qasur më 29 nëntor 2015.</ref> Maimonidi u ndikua nga Galeni, të cilin e citoi më shpesh në veprat e tij mjekësore, dhe të cilin e konsideronte mjekun më të madh të të gjitha kohërave.<ref>T. M. Rudavsky, Maimonides, p 6.</ref><ref>Moshe Halbertal, Maimonides: Life and Thought, p 71.</ref> Në Indi, shumë mjekë hindu studiuan gjuhët persiane dhe urdu dhe mësuan mjekësinë galenike. Ky trend studimesh mes mjekëve hindu filloi në shekullin XVII dhe vazhdoi deri në fillim të shekullit XX (Speziale 2018). === Mesjeta === [[Image:Galenus - De pulsibus. Greek manuscript with latin translation. Venice, ca. 1550..jpg|thumb|upright=.9|''De Pulsibus'' (rreth 1550), traktati i Galenit mbi pulsin, në greqisht dhe latinisht]] Nga shekulli XI e këtej, përkthimet latine të teksteve mjekësore islame filluan të shfaqeshin në Perëndim, krahas shkollës së mendimit të Salernos, dhe shpejt u përfshinë në kurrikulën e universiteteve të Napolit dhe Montpellier-it. Që nga ajo kohë, galenizmi mori një autoritet të ri, të pakontestueshëm,<ref>{{Cite journal |last=Siraisi |first=Nancy G. |date=2012 |title=Medicine, 1450–1620, and the History of Science |url=https://www.jstor.org/stable/10.1086/667970 |journal=Isis |volume=103 |issue=3 |pages=491–514 |doi=10.1086/667970 |jstor=10.1086/667970 |pmid=23286188 |issn=0021-1753 |language=en |url-access=subscription}}</ref> me Galenin që madje u quajt "Papa i Mjekësisë së Mesjetës".<ref name="brock"/> Konstandini Afrikani ishte ndër ata që përktheu nga arabishtja si Hipokratin ashtu edhe Galenin. Përveç numrit më të madh të përkthimeve të teksteve arabe në këtë periudhë, kishte edhe disa përkthime të veprave galenike drejtpërdrejt nga greqishtja, siç është përkthimi i Burgundio-s së Pizës për ''De complexionibus''. Veprat e Galenit mbi anatominë dhe mjekësinë u bënë shtylla kryesore e kurrikulës universitare të mjekut mesjetar, krahas veprës ''Kanuni i Mjekësisë'' të Ibn Sinës, e cila zgjeronte veprat e Galenit. Ndryshe nga Roma pagane, Evropa e krishterë nuk zbatoi një ndalim universal të disektimit dhe autopsisë së trupit të njeriut, dhe shqyrtime të tilla u kryen rregullisht që nga të paktën shekulli XIII.<ref>Toby E. Huff, ''The Rise of Early Modern Science: Islam, China, and the West'', f. 191–193.</ref><ref>Joanna Carraway Vitiello, "Forensic Evidence, Lay Witnesses and Medical Expertise in the Criminal Courts of Late Medieval Italy", ''Medicine and the Law in the Middle Ages'', f. 134–135.</ref> Megjithatë, ndikimi i Galenit ishte aq i madh sa, kur disektimet zbulonin anomali krahasuar me anatominë e Galenit, mjekët shpesh përpiqeshin t'i përshtatnin këto brenda sistemit galenik. Një shembull i kësaj është Mondino de Liuzzi, i cili në shkrimet e tij përshkruan një qarkullim gjaku rudimentar, por megjithatë pohon se barkushja e majtë duhet të përmbajë ajër. Disa i cituan këto ndryshime si provë se anatomia e njeriut kishte ndryshuar që nga koha e Galenit.<ref>{{Cite book |last=Jones |first=Raymond F. |title=Stories of Great Physicians |publisher=Whitman |year=1963 |pages=46–47 |chapter=The Anatomist |language=en}}</ref> Përkthyesi më i rëndësishëm i veprave të Galenit në latinisht ishte Niccolò di Deoprepio da Reggio, i cili kaloi disa vite duke punuar mbi Galenin. Niccolò punoi në Oborrin Anzhu gjatë mbretërimit të mbretit Robert i Napolit. Ndër përkthimet e Niccolò-s është edhe një pjesë nga një traktat mjekësor i Galenit, teksti origjinal i të cilit është zhdukur.<ref>{{Cite book |last=Weiss |first=Roberto |title=The Dawn of Humanism in Italy |year=1947 |publisher=H. K. Lewis & Co. Ltd. |location=Londër |pages=19 |language=en}}</ref> [[File:Galen iz Pergama, starogrčki (starorimski) liječnik i polihistor - slika u Franjevačkom samostanu u Olimju.jpg|thumb|upright|Pikturë murale e Galenit në Manastirin Françeskan në Olimje, Slloveni]] ===Rilindja=== Botimi i parë i veprave të plota të Galenit në përkthim latinisht u redaktua nga Diomede Bonardo i Brescias dhe u shtyp në Venecia nga Filippo Pinzi në vitin 1490.<ref>Stefania Fortuna, [https://www.academia.edu/11641978/The_Latin_Editions_of_Galen_s_Opera_omnia_1490_1625_and_Their_Prefaces "The Latin Editions of Galen's Opera omnia (1490–1625) and Their Prefaces"], ''Early Science and Medicine'' '''17''' (2012): 391–412.</ref> Rilindja, dhe [[Pushtimi i Kostandinopojës|rënia e Perandorisë Bizantine]] (1453), u shoqëruan nga një valë studiuesish dhe dorëshkrimesh greke drejt Perëndimit, duke mundësuar krahasimin e drejtpërdrejtë mes komentarëve arabë dhe teksteve origjinale greke të Galenit. Ky New Learning (mësimi i ri) dhe lëvizja [[Humanizmi i Rilindjes|humaniste]], veçanërisht puna e Linacre-it, promovoi ''literae humaniores'', duke përfshirë Galenin në kanunin shkencor latin, me botimin e ''De Naturalibus Facultatibus'' në Londër më 1523. Debatet mbi shkencën mjekësore tashmë kishin dy tradita, atë më konservatore arabe dhe atë liberale greke.<ref name="brock"/> Lëvizjet më ekstreme liberale filluan të sfidonin rolin e autoritetit në mjekësi, siç shembullohet nga djegia simbolike e veprave të Avicenës dhe Galenit nga [[Paracelsus]] në shkollën e tij mjekësore në Bazel.<ref name="brock"/> Sidoqoftë, epërsia e Galenit mes mendimtarëve të mëdhenj të mijëvjeçarit shembullohet nga një afresk i shekullit XVI në trapezarinë e [[Lavraja e Madhe (Mali i Shenjtë)|Lavrasë së Madhe]] të [[Mali Athos|Malit Athos]]. Ai përshkruan të urtë paganë në këmbët e Pemës së Jeses, me Galenin mes Sibilës dhe [[Aristoteli|Aristotelit]].<ref name="nutton84">{{cite web|url=http://www.dahsm.medschool.ucsf.edu/history/IntroCourseIPDF/Nutton_Galen_to_Alex.pdf|title=Nutton V. From Galen to Alexander, aspects of medicine and medical practice in late antiquity. Dunbarton Oaks Papers. 38, 1984|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081216212006/http://www.dahsm.medschool.ucsf.edu/history/IntroCourseIPDF/Nutton_Galen_to_Alex.pdf|archive-date=2008-12-16}}</ref> Disfata përfundimtare e galenizmit erdhi nga kombinimi i negativizmit të Paracelsusit dhe konstruktivizmit të anatomistëve të Rilindjes italiane, si Vesaliusi, në shekullin XVI.<ref name="brock"/> Në vitet 1530, anatomisti dhe mjeku flamand Andreas Vesalius ndërmori një projekt për të përkthyer shumë prej teksteve greke të Galenit në latinisht. Vepra më e njohur e Vesaliusit, ''De humani corporis fabrica'', u ndikua fuqishëm nga shkrimi dhe forma galeniane. Duke kërkuar të shqyrtonte në mënyrë kritike metodat dhe këndvështrimin e Galenit, Vesaliusi iu drejtua disekimit të kufomave njerëzore si mjet verifikimi. Vesaliusi tregoi se shkrimet e Galenit përshkruanin detaje të pranishme te majmunët, por jo te njerëzit, dhe ai demonstroi kufizimet e Galenit përmes librave dhe demonstrimeve praktike, pavarësisht kundërshtimit të ashpër nga pro-galenistët ortodoksë si Jacobus Sylvius. Meqenëse Galeni pohon se po përdorte vëzhgime të majmunëve (disekimi i njerëzve ishte i ndaluar) për të dhënë një përshkrim se si dukej trupi, Vesaliusi mund ta paraqiste veten duke përdorur qasjen e Galenit të përshkrimit të vëzhgimit të drejtpërdrejtë, për të krijuar një regjistrim të detajeve të sakta të trupit njerëzor, meqë ai punonte në një kohë kur disekimi i njerëzve lejohej. Galeni argumentonte se anatomia e majmunëve ishte mjaftueshëm e ngjashme me atë njerëzore, në mënyrë që mjekët të mësonin anatominë përmes disekimit të majmunëve dhe më pas të bënin vëzhgime të strukturave të ngjashme në plagët e pacientëve të tyre, në vend që të përpiqeshin të mësonin anatominë vetëm nga plagët e pacientëve njerëzorë, siç do ta bënin studentët e trajnuar sipas modelit empirist.<ref>{{cite journal|author = Cosans C|year = 1997|title = Galen's Critique of Rationalist and Empiricist Anatomy|journal = Journal of the History of Biology|volume = 30|issue = 1|pages = 35–54|language=en|doi = 10.1023/A:1004266427468|pmid = 11618979}}</ref> Shqyrtimet e Vesaliusit hodhën poshtë gjithashtu teoritë mjekësore të [[Aristoteli|Aristotelit]] dhe Mondino de Liuzzit. Një nga shembujt më të njohur të përmbysjes së galenizmit nga Vesaliusi ishte demonstrimi i tij se septumi ndërkomorial i zemrës nuk ishte i përshkueshëm, siç kishte mësuar Galeni (''Nat Fac III xv''). Megjithatë, kjo ishte zbuluar dy vjet më parë nga Michael Servetus në veprën e tij fatale "''Christianismi restitutio''" (1553), nga e cila kanë mbijetuar vetëm tri kopje, të cilat mbetën të fshehura për dekada; pjesa tjetër u dogj shpejt pas botimit për shkak të përndjekjes së Servetusit nga autoritetet fetare. Michael Servetus, i cili gjatë qëndrimit të tij në Francë përdori emrin "Michel de Villeneuve", ishte shok klase i Vesaliusit dhe galenisti më i mirë në Universitetin e Parisit, sipas Johann Winter von Andernach-ut,<ref>2011 "The love for truth. Life and work of Michael Servetus", (El amor a la verdad. Vida y obra de Miguel Servet.), González Echeverría, Francisco Javier, printed by Navarro y Navarro, Zaragoza, collaboration with the Government of Navarra, Department of Institutional Relations and Education of the Government of Navarra, 607 pp, 64 of them illustrations. Note 481 (.."''primum Andrea Vesalem..Post hunc, Michael Villanovanus familiariter milhi in consectionibus adhibitus est, vir in omni genere litterarum ornatissimus in Galenic doctrina, vix illi secundus..''" Audrey, Jean</ref> i cili i mësoi të dy. Në galenizmin e Rilindjes, botimet e ''Opera Omnia'' të Galenit ishin shumë të rëndësishme, duke filluar me ''editio princeps''-in e vitit 1525 në Venecia, botuar nga Shtypshkronja Aldine.<ref>J. P. Byrne, ''Encyclopedia of the Black Death'', ABC-CLIO, 2012, p. 231</ref> Atë e pasoi në Venecia në vitet 1541–1542 botimi i Giuntas. Nga ajo datë deri në 1625 pati katërmbëdhjetë botime të librit. Vetëm një botim u prodhua nga [[Lion]] mes viteve 1548 dhe 1551. Botimi i Lionit përmban komente mbi frymëmarrjen dhe rrjedhën e gjakut, të cilat korrigjojnë veprën e autorëve më të hershëm të njohur, si Vesaliusi, Caius, apo Janus Cornarius. "Michel De Villeneuve" kishte kontrata me Jean Frellon-in për këtë punë, dhe studiuesi-kërkuesi i Servetusit, Francisco Javier González Echeverría,<ref>2002 " Michael Servetus in the 'Opera Omnia' of Galenus of 1548–1551 printed by Jean Frellon", González Echeverría, Francisco Javier. Book of communications, XII National Congress on History of Medicine., Albacete, 7–9 February, pp. 42–43</ref><ref>2004 "The edition of Lyon of the "Opera omnia' by Galenus of the printer Jean Frellon (1548–1551) commented by Michael Servetus", Francisco Javier González Echeverría and Ancín Chandía, Teresa. In: Medicine in the presence of the new millennium: a historical perspective. Coordinators: José Martínez Pérez, Isabel Porras Gallo, Pedro Samblás Tilve, Mercedes Del Cura González, Minutes from the XII Congress in History of Medicine, 7–9 February 2002, Albacete. Ed. Of the University of Castilla-La Mancha. Cuenca, pp. 645–657.</ref> paraqiti një kërkim që u pranua si komunikim në Shoqatën Ndërkombëtare për Historinë e Mjekësisë,<ref>2011 September 9th, Francisco González Echeverría VI International Meeting for the History of Medicine, (S-11: Biographies in History of Medicine (I)), Barcelona. ''New Discoveries on the biography of Michael De Villeneuve (Michael Servetus)'' & ''New discoverys on the work of Michael De Villeneuve (Michael Servetus)''</ref> i cili arriti në përfundimin se Michael De Villeneuve (Michael Servetus) është autori i komenteve të këtij botimi të Frellon-it, në [[Lion]].<ref>2011 "The love for truth. Life and work of Michael Servetus", (El amor a la verdad. Vida y obra de Miguel Servet.), Francisco Javier González Echeverría, Francisco Javier, printed by Navarro y Navarro, Zaragoza, collaboration with the Government of Navarra, Department of Institutional Relations and Education of the Government of Navarra, 607 pp, 64 of them illustrations. pp. 194–204</ref><ref>[http://www.michaelservetusresearch.com/ENGLISH/works.html Michael Servetus Research] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170221134108/http://www.michaelservetusresearch.com/ENGLISH/works.html|date=2017-02-21}} Uebfaqe me një studim mbi Opera Omnia të Galenit, nga Michael de Villanueva</ref> Një rast tjetër bindës, ku kuptimi i trupit u zgjerua përtej pikës ku e kishte lënë Galeni, erdhi nga këto demonstrime mbi natyrën e qarkullimit të gjakut njerëzor dhe puna e mëvonshme e Andrea Cesalpinos, Fabricios nga Acquapendente, dhe William Harvey-t.<ref name="brock"/> Disa mësime galeniane, si theksi i tij te gjakderdhja terapeutike si ilaç për shumë sëmundje, megjithatë, mbetën me ndikim deri thellë në shekullin XIX.<ref>Brian, P., 1986, ''Galen on Bloodletting,'' Cambridge University Press</ref> ===Studimet bashkëkohore=== Studimet mbi Galenin mbeten një fushë intensive dhe e gjallë, ku interesi për veprën e Galenit është përforcuar nga enciklopedia gjermane ''Realencyclopädie der Classischen Altertumswissenschaft''.<ref name="kotrc"/> Kopje të veprave të tij, të përkthyera nga Robert M. Green, ruhen në Bibliotekën Kombëtare të Mjekësisë në Bethesda, Maryland.<ref>{{Cite web|url=https://findingaids.nlm.nih.gov/repositories/ammp/resources/green082|title=Selected works of Galen / translated by Robert Montraville Green for Sidney Licht [c. 1953] 1951–1979|publisher=National Library of Medicine|language=en}}</ref> Në vitin 2018, Universiteti i Bazelit zbuloi se një [[Papirusi|papirus]] i mistershëm në gjuhën greke, me [[Shkrimi pasqyrë|shkrim pasqyrë]] në të dyja anët, i cili ndodhet në koleksionin e Basilius Amerbach-ut, profesor i [[Teoria juridike|teorisë juridike]] në universitet gjatë shekullit XVI, është një dokument mjekësor i panjohur i Galenit ose një koment i panjohur mbi veprën e tij. Teksti mjekësor përshkruan fenomenin e "apnesë isterike".<ref>{{Cite web|url=https://www.unibas.ch/en/News-Events/News/Uni-Research/Mystery-of-the-Basel-papyrus-solved.html|title=Mystery of the Basel papyrus solved|publisher=University of Basel|language=en}}</ref> ==Shiko edhe== *{{ill|Abascantus|en|Abascantus}} *{{ill|Formulimi galenik|en|Galenic formulation}} * {{ill|Korpusi galenik|en|Galenic corpus}} *[[Historia e mjekësisë]] *{{ill|Kronologjia e mjekësisë dhe teknologjisë mjekësore|en|Timeline of medicine and medical technology}} *''{{ill|Peri Alypias|en|Peri Alypias}}'' ==Shënime== {{Reflist|30em}} ==Burimet== ::''Veprat e Galenit janë renditur në {{ill|Korpusin galenik|en|Galenic corpus}}.'' {{Refbegin}} *Algra K (red.) ''The Cambridge History of Hellenistic Philosophy''. Cambridge University Press, 2005. ISBN 978-90-04-35275-9 *{{Cite journal |last=Nutton |first=Vivian |date=2008-01-01 |title=Book Review: Galien: Introduction générale; Sur l'ordre de ses propres livres; Sur ses propres livres; Que l'excellent médecin est aussi philosophe |journal=Medical History |language=en |volume=52 |issue=1 |pages=144–145 |doi=10.1017/S0025727300002209 |pmc=2175042}} *Brodersen K. ''Galenos, Die verbrannte Bibliothek: Peri Alypias''. Marix, Wiesbaden 2015, ISBN 978-3-7374-0962-9 *[https://books.google.com/books?id=al9FH5tynlAC Debru A. "Galen on Pharmacology: Philosophy, History, and Medicine : Proceedings of the Vth International Galen Colloquium", Lille, 16–18 March 1995 Brill, 1997], ISBN 978-90-04-10403-7 *[http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pubmed&pubmedid=12937057 Dunn PM. ''Galen (AD 129–200) of Pergamun: anatomist and experimental physiologist''. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed. 2003 Sep;88(5):F441–443.] (kopje e arkivuar) *[https://books.google.com/books?id=X8eyqsqFgQ8C Everson S. (red.) ''Language''. Cambridge University Press, 1994], ISBN 978-0-521-35795-1 *[https://books.google.com/books?id=Hf1htsj-usAC French RK. ''Medicine Before Science: The Rational and Learned Doctor from the Middle Ages to the Enlightenment''. Cambridge University Press, 2003.] ISBN 978-0-521-00761-0 *{{Cite web |url=http://www.princeton.edu/~pswpc/pdfs/gleason/010702.pdf |last1=Gleason |first1=MW |title=Shock and Awe: The Performance Dimension of Galen's Anatomy Demonstrations Version 5 |work=Princeton/Stanford Working Papers in Classics |date=January 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531062146/http://www.princeton.edu/~pswpc/pdfs/gleason/010702.pdf |archive-date=May 31, 2022|language=en }} *Gleason MW. ''Making Men: Sophists and Self-Presentation in Ancient Rome''. Princeton 1995 *[http://www.cambridge.org/catalogue/catalogue.asp?isbn=9780521819541 Hankinson RJ (red.) The Cambridge Companion to Galen. CUP 2008] ISBN 978-0-521-81954-1 *Hankinson R.J. ''Cause and explanation in ancient Greek thought''. Oxford University Press, 1998, ISBN 978-0-19-924656-4 *{{Cite journal |title=Galen, His Books, and the Horrea Piperataria at Rome |first=George W. |last=Houston |journal=Memoirs of the American Academy in Rome |volume=48 |pages=45–51 |publisher=University of Michigan Press |year=2003 |doi=10.2307/4238804 |jstor=4238804|language=en }} *Johannes Ilberg. "Aus Galens Praxis. Neue Jahrbücher für das Klassische Altertum", Geschichte und Deutsche Literatur 15: 276–312, 1905 *Hakim Syed Zillur Rahman (red.). ''Jawami Kitab Al-Nabd Al-Saghir by Galen'' (2007), [http://www.ibnsinaacademy.org Ibn Sina Academy of Medieval Medicine & Sciences], Aligarh, India; ISBN 978-81-901362-7-3 *Hakim Syed Zillur Rahman (red.). ''Kitab fi Firaq al Tibb by Galen'' (2008), [http://www.ibnsinaacademy.org Ibn Sina Academy of Medieval Medicine & Sciences], Aligarh, India; ISBN 978-81-906070-1-8 *Hakim Syed Zillur Rahman (red.). ''Kitab al Anasir by Galen'' (2008), [http://www.ibnsinaacademy.org Ibn Sina Academy of Medieval Medicine & Sciences], Aligarh, India; ISBN 978-81-906070-2-5 *Hakim Syed Zillur Rahman (red.). ''Kitab al Mizaj of Galen'' (2008), [http://www.ibnsinaacademy.org Ibn Sina Academy of Medieval Medicine & Sciences], Aligarh, India, ISBN 978-81-906070-3-2 *Kotrc RF, Walters KR. "A bibliography of the Galenic Corpus. A newly researched list and arrangement of the titles of the treatises extant in Greek, Latin, and Arabic". Trans Stud Coll Physicians Phila. 1979 December;1(4):256–304 *[http://muse.jhu.edu/login?uri=/journals/bulletin_of_the_history_of_medicine/v073/73.1mattern.html Mattern SP. Physicians and the Roman Imperial Aristocracy: The Patronage of Therapeutics. Bulletin of the History of Medicine. Volume 73, Number 1, Spring 1999, pp. 1–18] *[https://books.google.com/books?id=NrEeAAAAIAAJ Metzger BM. New Testament Studies: Philological, Versional, and Patristic. Brill, 1980], ISBN 978-90-04-06163-7 *[http://www.al-islam.org/al-tawhid/medical_sects/title.htm Muhaqqiq M. Medical Sects in Islam. al-Tawhid Islamic Journal, vol. VIII, No.2] *Nutton V. "Roman Medicine, 250 BC to AD 200, and Medicine in Late Antiquity and the Early Middle Ages", te Lawrence C. (red.) ''The Western Medical Tradition: 800–1800 A.D.'' 1995 *[https://books.google.com/books?id=oShfkIhduowC Nutton V. ''Ancient Medicine''. Routledge, 2004], ISBN 978-0-415-08611-0 *[https://books.google.com/books?id=lzO3zQ3dK0cC Osler W. ''The Evolution of Modern Medicine'' 1913. Plain Label Books 1987. Chapter II: Greek Medicine] *Peterson DW. "Observations on the chronology of the Galenic Corpus". Bull Hist Med 51(3): 484, 1977 *Siegel RE. ''Galen's System of Physiology and Medicine'', Basel 1968 (ky tekst nuk vlerësohet lart nga shumica e studiuesve të Galenit) *Siegel RE. ''Galen on Sense Perception, His Doctrines, Observations and Experiments on Vision, Hearing, Smell, Taste, Touch and Pain, and Their Historical Sources''. Karger, Basel 1970 (ky tekst nuk vlerësohet lart nga shumica e studiuesve të Galenit) *Siegel RE. ''Galen on Psychology, Psychopathology, and Function and Diseases of the Nervous System'' 1973 (ky tekst nuk vlerësohet lart nga shumica e studiuesve të Galenit) *[https://books.google.com/books?id=wJ4YAAAAIAAJ Smith WG. ''Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology''. J Walton 1849] *Stakelum JW, ''Galen and the Logic of Proposition'', Rome, Angelicum, 1940 *Taylor HO. ''Greek Biology And Medicine''. Marshall Jones 1922. Chapter 5: The Final System – Galen *Temkin O. ''Galenism: Rise and Decline of a Medical Philosophy''. Cornell University Press, Ithaca 1973 *[https://books.google.com/books?id=mhNUGgG2eacC ''The Cambridge Ancient History'': Second Edition. XI The High Empire A.D. 70–192 Cambridge University Press, 2000], ISBN 978-0-521-26335-1 *[http://www.tlg.uci.edu/ ''Thesaurus Linguae Graecae'': TLG] *[https://books.google.com/books?id=Aesg-6eBWCYC van der Eijk P. ''Medicine and Philosophy in Classical Antiquity: Doctors and Philosophers on Nature, Soul, Health and Disease''. Cambridge University Press, 2005], ISBN 978-0-521-81800-1 *[https://archive.org/details/marcusaureliusan00watsrich Watson PB. ''Marcus Aurelius Antoninus''. Harper & brothers, 1884] {{Refend}} ==Lexime shtesë== {{Refbegin}} *{{Cite conference |last1=Bacalexi |first1=Dina |title=Ancient medicine, humanistic medicine: the Renaissance commentaries of Galen, transmission and transformation of knowledge |work=International Conference Scientiae 2014: Disciplines of knowing in the Early Modern World, Scientiae International Research Group |date=April 2014 |url=https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-01639720/document |publisher=HAL |location=Vienna|language=en }} *Garcia Ballester, Luis. 2002. ''Galen and Galenism. Theory and Medical Practice from Antiquity to the European Renaissance.'' Collected Studies Series 710. Aldershot, UK: Ashgate Variorum. *Gilbert, N. Ward. 1960. ''Renaissance Concepts of Method.'' New York: Columbia University Press. *Gill, Christopher, Tim Whitmarsh, dhe John Wilkins, eds. 2012. ''Galen and the World of Knowledge.'' Cambridge, UK: Cambridge Univ. Press. *Kudlien, Fridolf, dhe Richard J Durling. 1991. ''Galen's Method of Healing: Proceedings of the 1982 Galen Symposium.'' Leiden: E.J. Brill. *Lloyd, G. E. R. 1991. ''Methods and Problems in Greek Science.'' Cambridge: Cambridge University Press. *Mattern, Susan P. 2013. ''The Prince of Medicine: Galen In the Roman Empire.'' New York: Oxford University Press. *Nutton, Vivian. 2004. ''Ancient Medicine.'' London dhe New York: Routledge. *Rocca, Julius. 2003. ''Galen on the Brain: Anatomical Knowledge and Physiological Speculation in the Second Century A.D.'' Studies in Ancient Medicine 26. Leiden, The Netherlands, dhe Boston: Brill. *Rosen, Ralph M. 2013. "Galen on Poetic Testimony" Në ''Writing Science: Medical and Mathematical Authorship in Ancient Greece.'' Redaktuar nga M. Asper, 177–189. Berlin: De Gruyter. *Rosen, Ralph M. 2013. "Galen, Plato, and the Physiology of Eros." Në ''Eros'' Redaktuar nga E. Sanders, C. Carey dhe N. Lowe, 111–127. Cambridge: Cambridge University Press. *Sarton, George. 1954. ''Galen of Pergamon.'' Lawrence: University of Kansas Press. *Schlange-Schöningen, H. ''Die römische Gesellschaft bei Galen. Biographie und Sozialgeschichte'' (= ''Untersuchungen zur antiken Literatur und Geschichte'', Bd. 65) Berlin: de Gruyter, 2003 * Singer, P. N.; Rosen, Ralph M. (2024). ''The Oxford handbook of Galen.'' Oxford, New York: Oxford University Press, ISBN 9780190913687. *Speziale, Fabrizio. ''Culture persane et médecine ayurvédique an Asie du Sud'', Leiden – Boston, E. J. Brill, Islamic Philosophy, Theology and Science. Texts and Studies, 2018. ISBN 978-90-04-35275-9. *Walzer, Richard. 1949. ''Galen On Jews and Christians.'' London: Oxford University Press. *Xenophontos, Sophia. ''Medicine and practical ethics in Galen''. Cambridge, 2024 (qasje e hapur) {{Refend}} ===Burimet parësore=== {{Refbegin}} *Boudon-Millot, V. ''Introduction Générale, Sur L'ordre de ses Propres Livres, Sur ses Propres Livres, Que L'excellent Médecin est Aussi Philosophe'' Paris: Les Belles Lettres, 2007. *{{Cite book |last=Brock |first=Arthur John |title=Greek Medicine, Being Extracts Illustrative of Medical Writers from Hippocrates to Galen |url=https://archive.org/details/greekmedicinebei0000broc |url-access=registration |year=1929 |publisher=Dent |location=London|language=en }} *{{Cite book |last=Galen |title=On the Therapeutic Method |year=1991 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |others=R.J. Hankinson, trans|language=en }} *{{Cite book |last=Singer |first=R. N. |year=2023 |title=Galen: Writings on Health |series=Cambridge Galen Translations |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-009-15951-7|language=en }} {{Refend}} ==Lidhje të jashtme== *[https://www.gutenberg.org/ebooks/search/?query=Galen Veprat e Galenit] në Project Gutenberg *[http://cmg.bbaw.de/epubl/online/galges.html Veprat e Galenit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201024064111/http://cmg.bbaw.de/epubl/online/galges.html |date=24 tetor 2020 }} në Corpus Medicorum Graecorum, me lidhje për botime të digjitalizuara, dorëshkrime dhe përkthime moderne. *[https://archive.org/search?query=creator%3A%22Galen%22 Galeni] në Internet Archive *[https://archive.org/search?query=creator%3A%22Claudius+Galenus%22 Claudius Galenus] në Internet Archive *{{cite web |last=Singer |first=P. N. |title=Galen |url=https://plato.stanford.edu/entries/galen/ |work=Stanford Encyclopedia of Philosophy |language=en}} *[http://www.iep.utm.edu/galen/ Galeni], artikull në Internet Encyclopedia of Philosophy *[http://classicsindex.wikispaces.com/Galen Classicsindex: Galen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081224233754/http://classicsindex.wikispaces.com/Galen |date=24 dhjetor 2008 }} *[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/searchresults?q=Galen&redirect=true Veprat e Galenit në Perseus Digital Library] *[https://cmg.bbaw.de/epubl/online/editionencmg_05.html Botime online nga ''Corpus Medicorum Graecorum''] *[http://galen.bbaw.de/online-publications/hippokrates-und-galenbibliographie-fichtner Gerhard Fichtner, Bibliografia e Galenit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120712011351/http://galen.bbaw.de/online-publications/hippokrates-und-galenbibliographie-fichtner|date=12 korrik 2012}} *[http://www.healthsystem.virginia.edu/internet/library/historical/artifacts/antiqua/galen.cfm Universiteti i Virxhinias: Biblioteka e Shkencave Shëndetësore. Galeni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071210172030/http://www.healthsystem.virginia.edu/internet/library/historical/artifacts/antiqua/galen.cfm|date=10 dhjetor 2007}} *[http://www.channel4.com/history/microsites/H/history/a-b/ancientsurgery7.html Channel 4 – Historia – Kirurgjia e lashtë] *[https://exploregalen.com/ Mjeku i Perandorisë: Prosperiteti, Murtaja dhe Shërimi në Romën e Lashtë], Instituti për Studimin e Botës së Lashtë i Universitetit të Nju Jorkut (NYU) *[https://engines.egr.uh.edu/episode/2097 Lienhard JH. Engines of our Ingenuity, Numri 2097 – Konstandini Afrikani] *[https://www.britannica.com/biography/Galen Nutton V. Galeni i Pergamit, Encyclopædia Britannica] *[https://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina%20antiqua/bio_gal.html Pearcy L. Galeni: Një skicë biografike. Medicina Antiqua] *[https://web.archive.org/web/20070406023427/http://www.ancientlibrary.com/medicine/0109.html Taylor HO. Greek Biology and Medicine 1922: Kapitulli 5 – "Sistemi Final: Galeni"] *[http://robl.de/galen/galen.htm Galenus von Pergamon – Leben und Werk. ''Përfshin listë alfabetike të titujve latinë''] *{{In lang|fr}} [https://web.archive.org/web/20150923222338/http://www.biusante.parisdescartes.fr/histmed/medica/galien_vf.htm Veprat e Galenit] të digjitalizuara nga [https://web.archive.org/web/20111101181049/http://www.biusante.parisdescartes.fr/debut.htm BIUM (Bibliothèque interuniversitaire de médecine et d'odontologie, Paris)], shih edhe bibliotekën e saj dixhitale [https://web.archive.org/web/20141007025741/http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica.htm Medic@]. *[http://digital.slub-dresden.de/id337794197 Galeni opera varia – Mscr.Dresd.Db.93], version dixhital i dorëshkrimit në Bibliotekën Shtetërore dhe Universitare të Saksonisë, Dresden (SLUB) *[http://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina%20antiqua/mm_hypertexts.html Hiperteksте – Medicina Antiqua, University College London] ''(Komentar mbi veprën e Hipokratit Për natyrën e njeriut; Për fakultetet natyrore; Nxitje për studimin e arteve: Për Menodotin; Për diagnozën nga ëndrrat)'' *[https://web.archive.org/web/20170221134108/http://www.michaelservetusresearch.com/ENGLISH/works.html Michael Servetus Research], faqe interneti me një studim mbi ''Opera Omnia of Galen'' nga galenisti Michael de Villanueva, si dhe përshkrimin e parë të qarkullimit pulmonar në dorëshkrimin e tij të Parisit nga viti 1546. *''Claudii Galeni opera omnia'' në ''Medicorum graecorum opera quae exstant, editionem curavit D. Carolus Gottlob Kühn, Lipsiae prostat in officina libraria Car. Cnoblochii'', 1821–1833, në [http://www2.biusante.parisdescartes.fr/livanc/?intro=galien_vf&statut=charge&fille=o&cotemere=45674 20 vëllime]. *[https://www.bbc.co.uk/programmes/b03c4dys Diskutim rreth Galenit] në programin e BBC Radio 4, ''In Our Time'' *[http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hbz:061:2-18076 Botim dixhital: Galeni septima Classis (1550)] nga Biblioteka Shtetërore dhe Universitare e Diseldorfit *[http://digitalgalen.net/ Palimpsesti Sirian i Galenit – Për përzierjet dhe fuqitë e drogave të thjeshta] *[http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica/galien_va.htm Bibliothèque interuniversitaire de médecine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140421160949/http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica/galien_va.htm|date=21 prill 2014}} (BIUM). [[Kategoria:Lindje - Vitet 120]] [[Kategoria:Vdekje - Shekulli III]] [[Kategoria:Mjekë të lashtë grekë]] [[Kategoria:Mjekë romakë]] [[Kategoria:Shkrimtarë grekë]] [[Kategoria:Filozofë romakë]] [[Kategoria:Aelii]] [[Kategoria:Anatomistë grekë të lashtë]] [[Kategoria:Logjikanë grekë të lashtë]] [[Kategoria:Oftalmologë të lashtë]] [[Kategoria:Mjekë të oborrit]] [[Kategoria:Bimëmjekues]] [[Kategoria:Mesplatonistë]] [[Kategoria:Njerëz nga Pergamoni]] [[Kategoria:Shkrimtarë filozofie]] [[Kategoria:Komentues në gjuhën greke të Platonit]] jubmxubpbku1tj456aymxlki8iei41l 3027888 3027887 2026-08-25T10:22:43Z Arianit 106 3027888 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Galeni | native_name = Κλαύδιος Γαληνός | image = Galenus.jpg | caption = Një gravurë e shekullit XVII nga Georg P. Busch<ref name="portraits">Meqë nuk dihet të kenë ekzistuar përshkrime apo portretizime bashkëkohore të Galenit, është e pamundur që përshtypjet e artistëve të mëvonshëm ta kenë riprodhuar saktë pamjen e tij.</ref> | birth_date = 129 e.s. | birth_place = [[Pergamon]], Azia Romake | death_date = {{Rreth|216}} e.s. (në moshën {{Rreth|87|lk=no}} vjeç) | death_place = | fields = [[Anatomia]]<br>[[Mjekësia]]<br>[[Filozofia]] }} '''Aelius Galenus''' ose '''Claudius Galenus'''<ref name="alexandru21">{{Cite journal|author=S. Alexandru|year=2021|title=Critical Remarks on Codices in which Galen Appears as a Member of the ''gens Claudia''|journal=Mnemosyne|volume=74|issue=4|pages=553–597|doi=10.1163/1568525x-12342720|language=en}}</ref> ({{Lang|el|Κλαύδιος Γαληνός}}; shtator 129 – {{Rreth|216|lk=no}} e.s.), i njohur zakonisht, sipas formës së anglicizuar, si '''Galen''' ose, në shqip, si '''Galeni''' apo '''Galeni i Pergamonit''',<ref>[http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/galen "Galen"], zë në ''Collins English Dictionary''.</ref> ishte një mjek, [[Kirurgu|kirurg]] dhe [[Filozofia|filozof]] [[Roma e Lashtë|romak]] dhe [[Grekët e sotëm|grek]].<ref>''Life, death, and entertainment in the Roman Empire''. David Stone Potter, D. J. Mattingly (1999). University of Michigan Press. [https://books.google.com/books?id=HPjqJWakX7IC&pg=PA63 f. 63]. {{ISBN|0-472-08568-9}}</ref><ref>''[https://books.google.com/books?id=DQY9AAAAIAAJ&pg=PA1 Galen on bloodletting: a study of the origins, development, and validity of his opinions, with a translation of the three works]''. Peter Brain, Galen (1986). [[Cambridge University Press]]. f. 1. {{ISBN|0-521-32085-2}}</ref><ref name="nutton73">{{Cite journal|author=Nutton Vivian|year=1973|title=The Chronology of Galen's Early Career|journal=Classical Quarterly|volume=23|issue=1|pages=158–171|doi=10.1017/S0009838800036600|pmid=11624046|language=en}}</ref> I konsideruar si një nga studiuesit mjekësorë më të arritur të gjithë [[Historia e lashtë|lashtësisë]], Galeni ndikoi në zhvillimin e disiplinave të ndryshme shkencore, përfshirë [[Anatomia|anatominë]],<ref>{{Cite journal|pmc=1081972|page=212|volume=21|issue=2|journal=Med Hist|title=Galen on the affected parts. Translation from the Greek text with explanatory notes|doi=10.1017/s0025727300037935|year=1977|language=en}}</ref> [[Fiziologjia|fiziologjinë]], [[Patologjia|patologjinë]],<ref name="brock" /> [[Farmakologjia|farmakologjinë]],<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=al9FH5tynlAC&q=galen+on+pharmacology|title=Galen on Pharmacology: Philosophy, History, and Medicine : Proceedings of the Vth International Galen Colloquium, Lille, 16–18 March 1995|first=Armelle|last=Debru|date=1997|publisher=Brill|via=Google Books|isbn=978-9004104037|language=en}}</ref> dhe [[Neurologjia|neurologjinë]], si dhe filozofinë<ref name="Galen on the brain">{{Cite journal|last1=Rocca|first1=Julius|year=2003|title=Galen on the Brain: Anatomical Knowledge and Physiological Speculation in the Second Century AD|journal=Studies in Ancient Medicine|publisher=Brill|volume=26|pages=1–313|doi=10.1163/9789047401438|pmid=12848196|isbn=978-90-47-40143-8|language=en}}</ref> dhe [[Logjika|logjikën]]. Bir i Aelius Nicon, një arkitekt i pasur grek me interesa shkencore, Galeni mori një edukim gjithëpërfshirës që e përgatiti për një karrierë të suksesshme si mjek dhe filozof. I lindur në qytetin e lashtë të [[Pergamon|Pergamonit]] (sot Bergama, Turqi), Galeni udhëtoi gjerësisht, duke u njohur me një gamë të gjerë teorish dhe zbulimesh mjekësore, para se të vendosej në [[Roma e Lashtë|Romën]], ku shërbeu për anëtarë të shquar të shoqërisë romake dhe përfundimisht mori pozitën e mjekut personal të disa [[Perandori romak|perandorëve]]. Të kuptuarit e Galenit për [[Anatomia|anatominë]] dhe [[Mjekësia|mjekësinë]] u ndikua kryesisht nga teoria bashkëkohore e {{ill|katër lëngjeve trupore|en|Humorism}}: vrer i zi, vrer i verdhë, gjak dhe flegmë, siç u parashtrua fillimisht nga autori i ''On the Nature of Man'' (''Për Natyrën e Njeriut'') në {{ill|korpusin Hipokratik|en|Hippocratic Corpus}}.<ref>{{Cite journal|last=Nutton|first=V.|date=2005|title=The Fatal Embrace: Galen and the History of Ancient Medicine|url=https://www.cambridge.org/core/journals/science-in-context/article/abs/fatal-embrace-galen-and-the-history-of-ancient-medicine/B593B7BD348DB7E16303AA46FD2E42E6|journal=Science in Context|language=en|volume=18|issue=1|pages=111–121|doi=10.1017/S0269889705000384|pmid=16075496|url-access=subscription}}</ref> Pikëpamjet e Galenit dominuan dhe ndikuan në shkencën mjekësore perëndimore për më shumë se 1.300 vjet. Raportet e tij anatomike u bazuan kryesisht në disektimin e majmunëve barbarë.<ref name=":0" /> Megjithatë, ndërsa disektimet dhe {{ill|vivisektimet|en|Vivisection}} mbi njerëz praktikoheshin në [[Aleksandria]] nga Herofili dhe Erasistrati në shekullin III p.e.s. me lejen e Ptolemejve, në kohën e Galenit këto procedura ishin rreptësisht të ndaluara në [[Perandoria Romake]]. Meqë Galeni zbuloi se shprehjet e fytyrës së majmunëve barbarë ishin veçanërisht të gjalla, ai kaloi te [[Derri|derrat]] për kërkimet e tij, në mënyrë që të shmangte ndjekjen penale. [[Aristoteli]] i kishte përdorur derrat shekuj më parë për studimin e tij mbi anatominë dhe fiziologjinë. Galeni, ashtu si të tjerët, arsyetoi se anatomia e kafshëve kishte një përputhshmëri të fortë me atë të njerëzve. <ref>{{Cite book |last=Dean-Jones |first=Lesley |title=At the Crossroads of Greco-Roman History, Culture, and Religion: Papers in Memory of Carin M. C. Green |publisher=Archaeopress Publishing |year=2018 |isbn=978-1-78969-014-9 |editor-last=Bell |editor-first=Sinclair |pages=229–248 |chapter=Galen and the Culture of Dissection|language=en }}</ref> Galeni i inkurajonte studentët e tij të shkonin e të shihnin gladiatorë të vdekur ose kufoma të dala nga uji, në mënyrë që të njiheshin më mirë me trupin njerëzor. Teoria e Galenit mbi fiziologjinë e [[Sistemi i qarkullimit të gjakut|sistemit të qarkullimit të gjakut]] mbeti e pakontestuar deri {{Rreth|1242|lk=no}}, kur [[Ibën Nefisi]] botoi librin e tij ''Sharh tashrih al-qanun li' Ibn Sina'' (''Komentar mbi anatominë në Kanunin e Avicenës''), në të cilin raportoi zbulimin e tij të {{ill|qarkullimit pulmonar|en|Pulmonary circulation}}.<ref>{{Cite journal|last1=West|first1=John|title=Ibn al-Nafis, the pulmonary circulation, and the Islamic Golden Age|journal=Journal of Applied Physiology|date=1985|volume=105|issue=6|pages=1877–1880|pmc=2612469|pmid=18845773|doi=10.1152/japplphysiol.91171.2008|language=en}}</ref> Raportet e tij anatomike mbetën të pakontestuara deri në vitin 1543, kur përshkrime dhe ilustrime të shtypura të disektimeve njerëzore u botuan në veprën themelore ''De humani corporis fabrica'' nga {{ill|Andreas Vesaliusi|en|Andreas Vesalius}},<ref name="Vesalius1543">{{Cite book |author=Andreas Vesalius |title=De humani corporis Fabrica, Libri VII |publisher=Johannes Oporinus |location=[[Bazeli]], [[Zvicra]] |language=la |year=1543 |url=http://vesalius.northwestern.edu/ |access-date=7 August 2010 |archive-date=1 September 2016 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/6321/20160901184031/http://vesalius.northwestern.edu/ |url-status=dead }}</ref><ref>O'Malley, C., ''Andreas Vesalius of Brussels, 1514–1564'', Berkeley: University of California Press</ref> ku teoria fiziologjike e Galenit u përshtat me këto vëzhgime të reja.<ref>Siraisi, Nancy G., (1991) Girolamo Cardano and the Art of Medical Narrative, Journal of the History of Ideas. pp. 587–88.</ref><ref>{{Cite book|last=Bigotti|first=Fabrizio|title=Physiology of the Soul. Mind, Body and Matter in the Galenic Tradition of the Late Renaissance (1550-1630)|publisher=Brepols|year=2019|isbn=978-2-503-58161-3|pages=21–40|language=en}}</ref> Galeni e shihte veten si mjek dhe njëkohësisht si filozof, siç e shkroi vetë në traktatin e tij të titulluar ''That the Best Physician Is Also a Philosopher'' (''Se mjeku më i mirë është edhe filozof'').<ref>{{Cite book |author=Claudii Galeni Pergameni |title="That the best physician is also a philosopher" with a Modern Greek Translation |editor=Odysseas Hatzopoulos |publisher=Odysseas Hatzopoulos & Company: Kaktos Editions |location=[[Athina]], [[Greqia]] |year=1992|language=en }}</ref><ref>{{Cite journal |author=Theodore J. Drizis |title=Medical ethics in a writing of Galen |journal=Acta Med Hist Adriat |volume=6 |issue=2 |pages=333–336 |date=Fall 2008 |pmid=20102254 |url=https://hrcak.srce.hr/clanak/64672 |access-date=7 August 2010|language=en }}</ref><ref>Brian, P., 1977, "Galen on the ideal of the physician", ''South Africa Medical Journal'', 52: 936–938 [http://archive.samj.org.za/1977%20VOL%20LI%20Jul-Dec/Articles/11%20November/4.10%20HISTORY%20OF%20MEDICINE%20-%20GALEN%20ON%20THE%20IDEAL%20OF%20THE%20PHYSICIAN.%20P.%20Brain.pdf pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224020900/http://archive.samj.org.za/1977%20VOL%20LI%20Jul-Dec/Articles/11%20November/4.10%20HISTORY%20OF%20MEDICINE%20-%20GALEN%20ON%20THE%20IDEAL%20OF%20THE%20PHYSICIAN.%20P.%20Brain.pdf |date=24 February 2021 }}</ref><ref name="auto">{{Cite book|last=Bigotti|first=Fabrizio|url=https://books.google.com/books?id=6SByvQEACAAJ|title=Physiology of the Soul: Mind, Body and Matter in the Galenic Tradition of Late Renaissance (1550-1630)|date=2019|publisher=Brepols|isbn=978-2-503-58161-3|language=en}}</ref> Galeni ishte shumë i interesuar në debatin mes sekteve mjekësore racionaliste dhe empiriciste,<ref>Frede, M. and R. Walzer, 1985, ''Three Treatises on the Nature of Science,'' Indianapolis: Hacket.</ref> dhe përdorimi i tij i vëzhgimit të drejtpërdrejtë, disektimit dhe vivisekcionit përfaqëson një pozicion të ndërmjetëm kompleks mes ekstremeve të këtyre dy pikëpamjeve.<ref>{{Cite journal|author = De Lacy P|year = 1972|title = Galen's Platonism|journal = American Journal of Philology|volume = 1972|issue = 1|pages = 27–39|doi=10.2307/292898|jstor = 292898}}</ref><ref>{{Cite journal|author = Cosans C|year = 1997|title = Galen's Critique of Rationalist and Empiricist Anatomy|journal = Journal of the History of Biology|volume = 30|issue = 1|pages = 35–54|doi=10.1023/a:1004266427468|pmid=11618979|s2cid = 35323972}}</ref><ref>{{Cite journal|author = Cosans C|year = 1998|title = The Experimental Foundations of Galen's Teleology|url = https://philpapers.org/rec/COSTEF-4|journal = Studies in History and Philosophy of Science|volume = 29|issue = 1|pages = 63–80|doi=10.1016/s0039-3681(96)00005-2|url-access = subscription|language = en}}</ref> Shumë nga veprat e tij janë ruajtur ose përkthyer nga greqishtja origjinale, megjithëse shumë të tjera u shkatërruan dhe disa vepra që i atribuohen besohet të jenë të rreme. Megjithëse ka njëfarë debati rreth datës së vdekjes së tij, ai nuk ishte më i ri se shtatëdhjetë vjeç kur vdiq.<ref>{{Cite journal|last=Todman|first=D.|date=2007|title=Galen (129–199)|url=https://doi.org/10.1007/s00415-007-0625-5|journal=Journal of Neurology|language=en|volume=254|issue=7|pages=975–976|doi=10.1007/s00415-007-0625-5|pmid=17676358|s2cid=33437522|url-access=subscription}}</ref> == Biografia == Emri grek i Galenit, ''Γαληνός'' (''Galēnós''), vjen nga mbiemri ''γαληνός'' (''galēnós'') 'i qetë'.<ref>[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dgalhno%2Fs γαληνός], Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek–English Lexicon'', on Perseus Digital Library</ref> Emri i tij latin (Aelius ose Claudius) sugjeron se ai kishte [[Shtetësia Romake|shtetësinë romake]].<ref>[https://www.cambridge.org/core/journals/european-review/article/abs/galen-and-roman-medicine-or-can-a-greek-become-a-latin/7257B40ABA94E375F6253389004D8DE4 Galen and roman medicine]</ref> Galeni e përshkruan jetën e tij të hershme në veprën ''On the Affections of the Mind'' (Mbi pasionet e shpirtit). Ai lindi në shtator të vitit 129 e.s.<ref name="nutton73"/> Babai i tij, Eli Nikoni (Aelius Nicon), ishte një patrik i pasur, arkitekt dhe ndërtues, me interesa të larmishme, përfshirë filozofinë, matematikën, logjikën, astronominë, bujqësinë dhe letërsinë. Galeni e përshkruan babain e tij si "një njeri jashtëzakonisht të dashur, të drejtë, të mirë dhe bamirës". Në atë kohë, [[Pergamon]] (sot Bergama, Turqi) ishte një qendër e madhe kulturore dhe intelektuale, e njohur për [[Biblioteka e Pergamumit|bibliotekën e saj]], e dyta vetëm pas asaj në Aleksandri,<ref name="brock"/><ref name="metzger">[https://books.google.com/books?id=NrEeAAAAIAAJ Metzger BM. New Testament Studies: Philological, Versional, and Patristic. Brill 1980], {{ISBN|978-90-04-06163-7}}</ref> si dhe ishte vendndodhja e një tempulli të madh kushtuar zotit shërues [[Asklepiu|Asklepit]].<ref>{{Cite web|title=Galen {{!}} Biography, Achievements, & Facts|url=https://www.britannica.com/biography/Galen|access-date=2020-12-18|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref> Qyteti tërhoqi filozofë [[Stoicizmi|stoikë]] dhe [[Platonizmi|platonikë]], me të cilët Galeni u njoh në moshën 14-vjeçare. Studimet e tij përfshinë gjithashtu secilin nga sistemet kryesore filozofike të kohës, përfshirë aristotelianizmin dhe epikurianizmin. Babai i tij kishte planifikuar për Galenin një karrierë tradicionale në filozofi ose politikë dhe u kujdes ta ekspozonte ndaj ndikimeve letrare dhe filozofike. Megjithatë, Galeni thotë se rreth vitit 145, babai i tij pati një ëndërr në të cilën iu shfaq zoti Asklepi dhe urdhëroi Nikonin t'i dërgonte të birin të studionte mjekësi.<ref name="nutton73"/><ref name=":0"/> === Edukimi mjekësor === Pas arsimit të tij të mëparshëm liberal, Galeni në moshën 16-vjeçare filloi studimet e tij në tempullin e njohur shërues lokal, ose ''asklepeion'', si θεραπευτής (''therapeutes'', ose kujdestar), për katër vjet. Atje ai ra nën ndikimin e njerëzve si Eskrioni i Pergamonit (Aeschrion of Pergamon), Stratoniku dhe Satiri. ''Asklepeionet'' funksiononin si spa ose sanatorë, tek të cilët të sëmurët vinin për të kërkuar kujdesin e priftërisë. Romakët e vizitonin shpesh tempullin në Pergamon, në kërkim të lehtësimit mjekësor nga sëmundjet. Ishte gjithashtu vend i shpeshtë takimi për njerëz të shquar, si historiani Klaudi Karaks, oratori Eli Aristidi (Aelius Aristides), sofisti Polemoni i Laodicesë (Polemon of Laodicea), dhe konsulli Kuspi Rufini. Babai i Galenit vdiq në vitin 148, duke e lënë Galenin i pasur në mënyrë të pavarur në moshën 19-vjeçare. Ai më pas ndoqi këshillën që gjeti në mësimet e Hipokratit<ref>{{Cite web|url=http://daedalus.umkc.edu/hippocrates/HippocratesLoeb1/page.66.php?size=240x320|title=Hippocrates Collected Works I|website=daedalus.umkc.edu|access-date=2009-12-11|archive-date=2011-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930083013/http://daedalus.umkc.edu/hippocrates/HippocratesLoeb1/page.66.php?size=240x320|url-status=dead|language=en}}</ref> dhe udhëtoi e studioi gjerësisht, duke përfshirë destinacione si [[Smirna]] (sot [[Izmiri]]), Korinti, [[Kreta]], [[Kilikia]] (sot Çukurova), [[Qipro]], dhe së fundi shkollën e madhe mjekësore të Aleksandrisë, duke u ekspozuar ndaj shkollave të ndryshme të mendimit në mjekësi. Në vitin 157, në moshën 28-vjeçare, ai u kthye në Pergamon si mjek i gladiatorëve të Kryepriftit të Azisë, një nga njerëzit më me ndikim dhe më të pasur në Azi. Galeni pretendon se Kryeprifti e zgjodhi atë mbi mjekë të tjerë, pasi ai nxori zorrët e një majmuni dhe i sfidoi mjekët e tjerë të riparonin dëmin. Kur ata refuzuan, Galeni vetë kreu [[Kirurgjia|kirurgjinë]] dhe, duke bërë këtë, fitoi favorin e Kryepriftit të Azisë. Gjatë katër viteve të tij atje, ai mësoi rëndësinë e dietës, kondicionit fizik, higjienës dhe masave parandaluese, si dhe anatominë e gjallë dhe trajtimin e frakturave dhe traumave të rënda, duke i quajtur plagët e tyre "dritare drejt trupit". Vetëm pesë vdekje mes gladiatorëve ndodhën gjatë kohës që ai mbajti këtë post, krahasuar me gjashtëdhjetë në kohën e paraardhësit të tij, një rezultat që zakonisht i atribuohet vëmendjes që ai i kushtoi plagëve të tyre. Në të njëjtën kohë, ai ndoqi studime në mjekësinë teorike dhe filozofi.<ref name="nutton73"/><ref name="ustun">Ustun C. Galen and his anatomic eponym: Vein of Galen. Clinical Anatomy Volume 17 Issue 6 454–457, 2004</ref><ref name="grant">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=tyip3Kf68TYC&pg=PP9|title=Galen on Food and Diet|last1=Galen|first2=Mark|last2=Grant|date=2018|publisher=Psychology Press|via=Google Books|isbn=9780415232333|language=en}}</ref><ref>Gleason, M. Making Men: Sophists and Self-Presentation in Ancient Rome. Princeton 1995</ref> ===Roma=== [[File:Claudius Galenus (1906) - Veloso Salgado.png|thumb|upright=.9|Galeni duke seksionuar një majmun, siç e imagjinoi Veloso Salgado në 1906]] Galeni shkoi në [[Roma e Lashtë|Romë]] në vitin 162 dhe u afirmua si mjek praktikues. Demonstrimet e tij publike dhe padurimi ndaj pikëpamjeve alternative mbi mjekësinë e sollën në konflikt me mjekë të tjerë që praktikonin në qytet.<ref name=":0"/> Kur filozofi [[Shkolla peripatetike|peripatetik]] Eudemi (Eudemus) u sëmur me ethet e katërta, Galeni u ndje i detyruar ta trajtonte "pasi ishte mësuesi im dhe rastisi të jetoja aty pranë".<ref>Luis Garcia-Ballester, 2002, Galen and Galenism, Burlington: Ashgate-Variorum, p. 1641</ref> Ai shkroi: "Kthehem te rasti i Eudemit. Ai u godit plotësisht nga tri sulmet e ethes së katërt, dhe mjekët e kishin braktisur, pasi ishte tashmë mesi i dimrit."<ref>Arthur John Brock, 1929, ''Greek Medicine'', London: J. M. Dent and Sons, Ltd., p. 207.</ref> Disa mjekë romakë e kritikuan Galenin për përdorimin e prognozës në trajtimin e Eudemit. Kjo praktikë binte ndesh me standardin e atëhershëm të kujdesit, i cili mbështetej te falli dhe [[Mistika]]. Galeni u përgjigj kundërshtarëve të tij duke mbrojtur metodat e veta. Garcia-Ballester e citon Galenin duke thënë: "Për të diagnostikuar, dikush duhet të vëzhgojë dhe të arsyetojë." Kjo ishte baza e kritikës së tij ndaj mjekëve që vepronin ''alogos'' dhe ''askeptos''.<ref>Luis Garcia-Ballester, 2002, Galen and Galenism, Burlington: Ashgate-Variorum, p. 1663</ref> Megjithatë, Eudemi e paralajmëroi Galenin se hyrja në konflikt me këta mjekë mund të çonte në vrasjen e tij. "Eudemi tha këtë, dhe të tjera në të njëjtin kuptim; shtoi se, nëse nuk do të mund të më dëmtonin me sjellje të paskrupullta, do të kalonin në përpjekje për helmim. Ndër të tjera, më tha se, disa dhjetë vjet më parë, një i ri kishte ardhur në qytet dhe kishte dhënë, ashtu si unë, demonstrime praktike të burimeve të artit tonë; ky i ri u vra me helm, bashkë me dy shërbëtorë që e shoqëronin."<ref>Arthur John Brock, 1929, ''Greek Medicine'', London: J. M. Dent and Sons, Ltd., p. 212.</ref> Kur armiqësia e Galenit me praktikuesit mjekësorë romakë u bë serioze, ai kishte frikë se mund të internohej ose të helmohej, prandaj e la qytetin.<ref name="Eichholz">D.E. Eichholz, 1951, ''Galen and His Environment, Greece & Rome'' 20 no. 59, Cambridge University Press, pp. 60–71</ref> Roma ishte e angazhuar në luftëra të jashtme në vitin 161; [[Mark Aureli]] dhe bashkë-perandori i tij i atëhershëm dhe vëlla i adoptuar, [[Lucius Verus]], ndodheshin në veri duke luftuar kundër Markomanëve.<ref>Elizabeth C. Evans, 1956, ''Galen the Physician as Physiognomist'', American Philological Association</ref> Gjatë vjeshtës së vitit 169, kur trupat romake po ktheheshin në Aquileia, shpërtheu një murtajë e madhe, ndoshta një nga shfaqjet e para të [[Lia|lisë]] (atëherë e quajtur Murtaja Antonine) në botën mesdhetare, dhe perandori e thirri përsëri Galenin në Romë. Ai u urdhërua të shoqëronte Markun dhe Verusin në Gjermani si mjek i oborrit. Në pranverën vijuese, Marku u bind të lironte Galenin pasi mori një raport se [[Asklepiu]] ishte kundër projektit.<ref name="Littman">R. J. Littman and M. L. Littman, 1973 Galen and the Antonine Plague, The American Journal of Philology 94 no. 3, pp. 243–255</ref> Ai u la pas për të shërbyer si mjek i trashëgimtarit perandorak, [[Komodi|Komodit]]. Ishte këtu, në oborr, që Galeni shkroi gjerësisht mbi tema mjekësore. Ironikisht, Lucius Verus vdiq në vitin 169, dhe vetë Mark Aureli vdiq në vitin 180, që të dy viktima të murtajës. Galeni ishte mjeku i Komodit për pjesën më të madhe të jetës së perandorit dhe trajtoi sëmundjet e tij të zakonshme. Sipas Dio Kasit (Dio Cassius) 72.14.3–4, rreth vitit 189, gjatë sundimit të Komodit, shpërtheu një murtajë e cila në kulmin e saj vriste 2.000 njerëz në ditë në Romë. Kjo ishte me shumë gjasë e njëjta murtajë (e ashtuquajtura "Murtaja Antonine", ndoshta lia) që goditi Romën gjatë sundimit të Mark Aurelit.<ref name="Littman"/> Galeni ishte gjithashtu mjek i [[Septim Severi|Septim Severit]] gjatë sundimit të tij në Romë. Ai i përgëzoi Severin dhe [[Karakala|Karakalën]] për mbajtjen e një furnizimi me ilaçe për miqtë e tyre, dhe përmendi tre raste në të cilat ato kishin qenë të dobishme në vitin 198.<ref name=Eichholz/> ===Murtaja Antonine=== Murtaja Antonine u quajt kështu sipas emrit të familjes së Mark Aurelit, Antoninus. Njihej gjithashtu si Murtaja e Galenit dhe zinte një vend të rëndësishëm në historinë e mjekësisë për shkak të lidhjes së saj me Galenin. Ai kishte njohuri të drejtpërdrejta për sëmundjen, dhe ishte i pranishëm në Romë kur ajo goditi për herë të parë në vitin 166, dhe ishte gjithashtu i pranishëm në dimrin e viteve 168–69 gjatë një shpërthimi mes trupave të vendosura në Aquileia. Ai kishte përvojë me epideminë, duke iu referuar asaj si shumë e gjatë, dhe përshkroi simptomat e saj dhe trajtimin që i bënte. Referencat e tij ndaj murtajës janë të shpërndara dhe të shkurtra. Galeni nuk po përpiqej të paraqiste një përshkrim të sëmundjes në mënyrë që ajo të mund të njihej nga breznitë e ardhshme; ai ishte më i interesuar te trajtimi dhe efektet fizike të sëmundjes. Për shembull, në shkrimet e tij rreth një të riu të prekur nga murtaja, ai u përqendrua te trajtimi i ulçerave të brendshme dhe të jashtme. Sipas Niebuhr-it, "kjo murtajë duhet të ketë tërbuar me një egërsi të pabesueshme; ajo mori me vete viktima të panumërta. Bota antike nuk u rimor kurrë nga goditja që i shkaktoi murtaja që e vizitoi gjatë sundimit të M. Aurelit." Shkalla e vdekshmërisë së murtajës ishte 7–10 për qind; shpërthimi i viteve 165–168 do të kishte shkaktuar afërsisht 3,5 deri në 5 milionë vdekje. Otto Seeck beson se mbi gjysma e popullsisë së perandorisë humbi jetën. J. F. Gilliam beson se Murtaja Antonine ndoshta shkaktoi më shumë vdekje se çdo epidemi tjetër gjatë perandorisë para mesit të shekullit III.<ref name=Littman/> Megjithëse përshkrimi i Galenit është i paplotë, ai është i mjaftueshëm për të mundësuar një identifikim të fortë të sëmundjes si të lidhur me linë. Galeni vëren se ekzantema mbulonte të gjithë trupin e viktimës dhe zakonisht ishte e zezë. Ekzantema bëhej e ashpër dhe me kore aty ku nuk kishte ulçeracion. Ai thotë se ata që do të mbijetonin zhvillonin një ekzantemë të zezë. Sipas Galenit, ajo ishte e zezë për shkak të një mbetjeje gjaku të kalbur në një flluskë ethesh që ishte purulente. Shkrimet e tij thonë se flluska të ngritura ishin të pranishme në Murtajën Antonine, zakonisht në formën e një skuqjeje me flluska. Galeni thotë se skuqja e lëkurës ishte e ngjashme me atë që përshkroi [[Tukididi]]. Galeni përshkruan simptomat e traktit tretës përmes diarresë dhe jashtëqitjeve të pacientit. Nëse jashtëqitja ishte shumë e zezë, pacienti vdiste. Ai thotë se sasia e jashtëqitjeve të zeza ndryshonte. Kjo varej nga ashpërsia e lezioneve të zorrëve. Ai vëren se në rastet kur jashtëqitja nuk ishte e zezë, shfaqej ekzantema e zezë. Galeni përshkruan simptomat e ethes, të vjellave, frymëmarrjes me erë të keqe, katarrit, kollës, dhe ulçeracionit të laringut dhe trakesë.<ref name=Littman/> ===Vitet e fundit=== Galeni vazhdoi të punonte dhe të shkruante në vitet e tij të fundit, duke përfunduar traktate mbi barnat dhe ilaçet, si dhe përmbledhjen e tij mbi diagnostikimin dhe terapinë, e cila do të kishte ndikim të madh si tekst mjekësor si në Mesjetën Latine, ashtu edhe në [[Epoka e Artë Islame|Epokën e Artë Islame]].<ref name=":0">{{Cite book|last=Hankinson|first=R. J.|chapter=The man and his work|date=2008|chapter-url=https://www.cambridge.org/core/books/cambridge-companion-to-galen/man-and-his-work/25F9E23C8EAC769F17D7F5CFDE8C7659|title=The Cambridge Companion to Galen|pages=1–33|editor-last=Hankinson|editor-first=R. J.|series=Cambridge Companions to Philosophy|place=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-81954-1|language=en}}</ref> Leksiku ''Suda'' i shekullit të 11-të thotë se Galeni vdiq në moshën 70 vjeç, gjë që do ta vendoste vdekjen e tij rreth vitit 199 e.s. Megjithatë, në traktatin e Galenit ''"Mbi teriakun për Pisonin"'' (i cili mund të jetë, megjithatë, i rremë) ka një referencë ndaj ngjarjeve të vitit 204 e.s. Ka gjithashtu deklarata në burime arabe<ref>Amari, M. Biblioteca Arabo-sicula, vëll. 2, Loscher, Torino, Romë, f. 503–504.</ref> se ai vdiq në Sicili në moshën 87 vjeç, pas 17 vitesh studimi të mjekësisë dhe 70 vitesh praktikimi të saj, gjë që do të thotë se vdiq rreth vitit 216 e.s. Sipas këtyre burimeve, varri i Galenit në [[Palermo]] ishte ende i mirëruajtur në shekullin e dhjetë. Nutton<ref>{{cite book|last=Nutton|first=V.|title=Ancient Medicine|publisher=Routledge|date=2004|pages=226–227|url=https://books.google.com/books?id=I8yIAgAAQBAJ&pg=PA226|isbn=9781134884568|language=en}}</ref> beson se ''"Mbi teriakun për Pisonin"'' është autentik, se burimet arabe janë të sakta, dhe se ''Suda'' e ka interpretuar gabimisht 70 vitet e karrierës së Galenit në traditën arabe si t'i referoheshin gjithë jetës së tij. Boudon-Millot<ref>Boudon-Millot V (bot. dhe përkth.) Galien: Introduction générale; Sur l'ordre de ses propres livres; Sur ses propres livres; Que l'excellent médecin est aussi philosophe. Paris: Les Belles Lettres. 2007, lxxvii–lxxx.</ref> pajtohet pak a shumë dhe favorizon datën 216 e.s. ==Mjekësia== {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|teoria e humoreve|en|Humorism}}}} Galeni kontribuoi në mënyrë të konsiderueshme në kuptimin e patologjisë. Sipas teorisë hipokratike të humoreve trupore, dallimet në gjendjet shpirtërore të njeriut vijnë si pasojë e çekuilibrave në një nga katër lëngjet trupore: gjaku, vreri i verdhë, vreri i zi dhe flegma. Galeni promovoi këtë teori dhe tipologjinë e temperamenteve njerëzore.<ref name=":02">{{Cite journal|last=Kilgour|first=Frederick G.|date=1957|title=GALEN|url=https://www.jstor.org/stable/24940775|journal=Scientific American|volume=196|issue=3|pages=105–117|doi=10.1038/scientificamerican0357-105|jstor=24940775|bibcode=1957SciAm.196c.105K|issn=0036-8733|url-access=subscription|language=en}}</ref> Sipas Galenit, çekuilibri i secilit humor korrespondonte me një temperament të caktuar njerëzor (gjaku – sangunik, vreri i zi – melankolik, vreri i verdhë – kolerik, dhe flegma – flegmatik). Kështu, individët me temperament sangunik janë ekstrovertë dhe sociabël; njerëzit kolerikë kanë energji, pasion dhe karizmë; melankolikët janë krijues, të mirë dhe të kujdesshëm; ndërsa temperamentet flegmatike karakterizohen nga besueshmëria, mirësia dhe dashamirësia.<ref name="MarkGrant">{{cite book|first1=Mark|last1=Grant|date=2000|title=Galen on Food and Diet|publisher=Psychology Press|isbn=9780415232333|language=en}}</ref> Galeni ishte gjithashtu një kirurg i aftë, që operonte pacientë njerëzorë. Shumë nga procedurat dhe teknikat e tij nuk do të përdoreshin përsëri për shekuj me radhë, siç ishin procedurat që kryente në tru dhe në sy.<ref name="Galen on the brain"/> Eksperimentet e tij kirurgjikale përfshinin lidhjen e arterieve të kafshëve të gjalla.<ref>{{cite book|author=Lois N. Magner|title=A History of Medicine|publisher=CRC Press|url=https://books.google.com/books?id=qtUzscI9_VIC&pg=PA91|page=91|isbn=9780824786731|year=1992|language=en}}</ref> Megjithëse shumë historianë të shekullit të 20-të kanë pretenduar se Galeni besonte se thjerza ndodhej saktësisht në qendër të syrit, Galeni në fakt e kuptonte se thjerza kristaline ndodhet në pjesën e përparme (anteriore) të syrit njerëzor.<ref name="Clinical Ophthalmology">{{cite journal|vauthors=Leffler CT, Hadi TM, Udupa A, Schwartz SG, Schwartz D|title=A medieval fallacy: the crystalline lens in the center of the eye|journal=Clinical Ophthalmology|volume=2016|issue=10|pages=649–662|year=2016|pmc=4833360|pmid=27114699|doi=10.2147/OPTH.S100708|doi-access=free|language=en}}</ref> Në fillim me hezitim, por më pas me vrull në rritje, Galeni promovoi mësimet hipokratike, duke përfshirë flebotominë dhe gjakderdhjen, atëherë të panjohura në Romë. Kjo u kritikua ashpër nga erasistratianët, të cilët parashikonin pasoja të rënda, duke besuar se nëpër vena rridhte jo gjak, por ''pneuma''. Galeni, megjithatë, mbrojti me këmbëngulje flebotominë në tri librat e tij mbi këtë temë<ref>Brain P (përkth.) Galen on Bloodletting: A study of the origins, development, and validity of his opinions, with a translation of the three works. Cambridge, 1986.</ref> si dhe në demonstrimet dhe debatet e tij publike. Puna e Galenit mbi anatominë mbeti kryesisht e pakapërcyer dhe e pasfidueshme deri në shekullin e 16-të në Evropë. Në mesin e shekullit të 16-të, anatomisti Andreas Vesalius sfidoi njohuritë anatomike të Galenit duke kryer disekime në kufoma njerëzore.<ref name="auto"/> Këto hulumtime i mundësuan Vesaliusit të hidhte poshtë aspekte të teorive të Galenit lidhur me anatominë. ===Anatomia=== [[File:Galen's "Physiological system" Wellcome M0000376.jpg|thumb|upright=.9|Një interpretim i "sistemit fiziologjik" njerëzor të Galenit]] Interesi i Galenit për anatominë njerëzore erdhi në kundërshtim me ligjin romak, i cili ndalonte disektimin e kufomave njerëzore që rreth vitit 150 p.e.s.<ref>'Tragically, the prohibition of human dissection by Rome in 150 BC arrested this progress and few of their findings survived', Arthur Aufderheide, 'The Scientific Study of Mummies' (2003), p. 5</ref> Për shkak të këtij kufizimi, Galeni kryente disektime anatomike në kafshë të gjalla (vivisekcion) dhe të ngordhura, duke u fokusuar kryesisht te [[Primatët|primatët]].<ref name="brock"/> Galeni besonte se strukturat anatomike të këtyre kafshëve i ngjasonin nga afër atyre të njerëzve. Galeni qartësoi anatominë e trakesë dhe ishte i pari që demonstroi se [[Laringu|laringu]] gjeneron zërin.<ref>{{cite book|author=Claudii Galeni Pergameni|title=Galen on anatomical procedures: De anatomicis administrationibus|editor=translated by Charles Joseph Singer|publisher=Geoffrey Cumberlege, Oxford University Press/Wellcome Historical Medical Museum|location=London|year=1956|pages=195–207|language=en}}</ref><ref>{{cite journal|author=Claudii Galeni Pergameni|title=Galen on Anatomical Procedures|journal=Proceedings of the Royal Society of Medicine|volume=49|issue=10|pages=833|date=October 1956|doi=10.1177/003591575604901017|pmc=1889206|language=en}}</ref> Në një eksperiment, Galeni përdori një farkë për të fryrë mushkëritë e një kafshe të ngordhur.<ref>{{cite book|author=Claudii Galeni Pergameni |title=De usu partium corporis humani, libri VII|editor=Nicolao Regio Calabro (Nicolaus Rheginus)|chapter=De usu partium corporis humani, libri VII, cap. IV|publisher=ex officina Simonis Colinaei|location=Paris|language=la|year=1528|pages=339 |chapter-url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k542146.image.f8|access-date=7 August 2010}}</ref><ref name=Baker1971>{{cite journal |author=A. Barrington Baker|title=Artificial respiration, the history of an idea|journal=Medical History|volume=15|issue=4 |pages=336–351|date=October 1971|pmid=4944603|pmc=1034194|doi=10.1017/s0025727300016896|language=en}}</ref> Kërkimi i Galenit mbi [[Fiziologjia|fiziologjinë]] u ndikua kryesisht nga veprat e mëparshme të filozofëve Platon dhe Aristotel, si dhe nga mjeku Hipokrat. Ai ishte një nga njerëzit e parë që përdori eksperimentet si metodë kërkimi për gjetjet e tij mjekësore.<ref>{{Cite web|title=BBC – History – Historic Figures: Galen (c. 130 – c. 210)|url=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/galen.shtml|access-date=18 December 2020|website=www.bbc.co.uk|language=en-GB}}</ref> Kjo i mundësoi të eksploronte pjesë të ndryshme të trupit dhe funksionet e tyre. Ndër kontributet kryesore të Galenit në mjekësi ishte puna e tij mbi [[Sistemi i qarkullimit të gjakut|sistemin e qarkullimit të gjakut]]. Ai ishte i pari që vuri re se ekzistojnë dallime të qarta ndërmjet gjakut venoz (të errët) dhe atij arterial (të ndritshëm). Përveç këtyre zbulimeve, Galeni parashtroi shumë më tepër rreth natyrës së sistemit të qarkullimit të gjakut. Ai besonte se gjaku e kishte origjinën në mëlçi, gjë që përputhet me mësimet e Hipokratit. Mëlçia i shndërronte lëndët ushqyese të mbledhura nga ushqimi i konsumuar në gjak, i cili përdorej më pas në sistemin e qarkullimit të gjakut.<ref name=":1">{{Cite journal|last=Aird|first=W. C.|date=July 2011|title=Discovery of the cardiovascular system: from Galen to William Harvey: Discovery of the cardiovascular system|journal=Journal of Thrombosis and Haemostasis|language=en|volume=9|pages=118–129|doi=10.1111/j.1538-7836.2011.04312.x|pmid=21781247|s2cid=12092592|doi-access=free}}</ref> Gjaku i krijuar në mëlçi rridhte përfundimisht në një drejtim të vetëm drejt barkushes së djathtë të zemrës nëpërmjet venës së madhe.<ref name=":1"/> Galeni propozoi gjithashtu një teori se si gjaku merrte ajër nga mushkëritë për t'u shpërndarë në të gjithë trupin. Ai deklaroi se arteria venoze bartte ajrin nga mushkëritë në barkushen e majtë të zemrës për t'u përzier me gjakun e krijuar nga mëlçia.<ref name=":1"/> E njëjta arterie venoze lejonte shkëmbimin e produkteve mbetëse nga gjaku përsëri në mushkëri, për t'u nxjerrë jashtë me frymëmarrje.<ref name=":1"/> Për të marrë ajër nga mushkëritë në barkushen e majtë, gjaku i ri duhej të arrinte atje nga barkushja e djathtë. Kështu, Galeni pohoi se ekzistojnë vrima të vogla në septumin që ndan anën e majtë nga ana e djathtë e zemrës; këto vrima e lejonin gjakun të kalonte lehtësisht për të marrë ajër dhe për të shkëmbyer produktet mbetëse të përmendura më sipër.<ref>{{Cite journal|last=Kuusela|first=P. J.|date=2014|title=The heart exhibits right to left communication between the fibres of the muscular part of the interventricular septum|url=https://journals.viamedica.pl/folia_morphologica/article/view/FM.2014.0006|journal=Folia Morphologica|language=en|volume=73|issue=1|pages=42–50|doi=10.5603/FM.2014.0006|pmid=24590522|issn=1644-3284|doi-access=free}}</ref> Megjithëse eksperimentet e tij anatomike me modele kafshësh e çuan drejt një kuptimi më të plotë të sistemit të qarkullimit të gjakut, [[Sistemi nervor|sistemit nervor]], [[Sistemi i frymëmarrjes|sistemit të frymëmarrjes]] dhe strukturave të tjera, puna e tij përmbante gabime shkencore.<ref name="Galen on the brain"/> Galeni besonte se sistemi i qarkullimit të gjakut përbëhej nga dy sisteme të veçanta shpërndarjeje njëkahëshe, dhe jo nga një sistem i vetëm i unifikuar qarkullimi. Ai besonte se gjaku venoz gjenerohej në mëlçi, prej nga shpërndahej dhe konsumohej nga të gjitha organet e trupit. Ai parashtroi se gjaku arterial e kishte origjinën në zemër, prej nga shpërndahej dhe konsumohej nga të gjitha organet e trupit. Gjaku më pas rigjenerohej ose në mëlçi ose në zemër, duke përfunduar ciklin. Galeni besonte gjithashtu në ekzistencën e një grupi enësh gjaku që ai i quajti ''rete mirabile'' në sinusin karotid.<ref name="MarkGrant"/> Të dyja këto teori mbi qarkullimin e gjakut u treguan më vonë (duke filluar me veprat e [[Ibën Nefisi|Ibën Nefisit]], të botuara rreth 1242) si të pasakta.<ref name="Furley1984">Furley, D, dhe J. Wilkie, 1984, ''Galen On Respiration and the Arteries'', Princeton University Press, dhe Bylebyl, J (ed), 1979, ''William Harvey and His Age'', Baltimore: Johns Hopkins University Press</ref> Galeni ishte gjithashtu një pionier në kërkimin mbi shtyllën kurrizore njerëzore. Disektimet dhe vivisekcionet e tij në kafshë çuan në vëzhgime kyçe që e ndihmuan të përshkruante me saktësi shtyllën kurrizore njerëzore, [[Palca kurrizore|palcën kurrizore]] dhe shtyllën vertebrore. Galeni luajti gjithashtu një rol të madh në zbulimet mbi sistemin nervor qendror. Ai gjithashtu ishte në gjendje të përshkruante nervat që dalin nga shtylla kurrizore, gjë që është thelbësore për kërkimin e tij mbi sistemin nervor.<ref>{{Cite journal|last=Pasipoularides|first=Ares|title=Galen, father of systematic medicine. An essay on the evolution of modern medicine and cardiology|journal=International Journal of Cardiology|year=2014|volume=172|issue=1|pages=47–58|doi=10.1016/j.ijcard.2013.12.166|pmid=24461486|language=en}}</ref> Galeni vazhdoi të bëhej mjeku i parë që studioi çfarë ndodh kur palca kurrizore pritet në nivele të ndryshme.<ref>{{Cite news|title=Galen: A Pioneer of Spine Research : Spine|language=en-US|work=LWW|url=https://journals.lww.com/spinejournal/Abstract/1999/11150/Galen__A_Pioneer_of_Spine_Research.12.aspx|access-date=18 December 2020}}</ref> Ai punoi me derra dhe studioi neuroanatominë e tyre duke prerë nerva të ndryshëm, plotësisht ose pjesërisht, për të parë se si kjo ndikonte në trup. Ai u mor edhe me sëmundje që prekin palcën kurrizore dhe nervat. Në veprën e tij ''De motu musculorum'', Galeni shpjegoi dallimin ndërmjet nervave motorë dhe nervave ndijorë, diskutoi konceptin e tonusit muskulor, dhe shpjegoi dallimin ndërmjet agonistëve dhe antagonistëve. Puna e Galenit me kafshët çoi në disa pasaktësi, më e dukshmja e të cilave ishte anatomia e tij e mitrës, e cila i ngjasonte kryesisht asaj të një qeni. Megjithëse i pasaktë në studimet e tij mbi [[Riprodhimi|riprodhimin]] njerëzor dhe anatominë riprodhuese, ai u afrua shumë pranë identifikimit të vezoreve si analoge me testikujt mashkullorë. Riprodhimi ishte një temë e diskutueshme gjatë jetës së Galenit, pasi kishte shumë debate nëse mashkulli ishte i vetmi përgjegjës për farën, apo edhe gruaja ishte gjithashtu përgjegjëse.<ref name=":3">{{Cite web |last=Charles |first=G Gross |date=May 1998 |year=1998 |title=Galen and the Squealing Pig |url=https://www.researchgate.net/publication/247750894_Galen_and_the_Squealing_Pig |access-date=2026-06-03 |website=Research Gate |language=en |doi=10.1177/107385849800400317}}</ref> Nëpërmjet praktikave të tij të vivisekcionit, Galeni provoi gjithashtu se zëri kontrollohej nga truri. Një nga eksperimentet më të famshme që ai riprodhoi publikisht ishte ai i derrit që kuiste: Galeni hapte një derr dhe, ndërsa ai kuiste, lidhte nervin laringeal rekurrent, ose kordat vokale, duke treguar se ato kontrollonin prodhimin e tingullit. Ai përdori të njëjtën metodë për të lidhur ureterët, në mënyrë që të vërtetonte teoritë e tij mbi funksionin e veshkave dhe fshikëzës urinare. Galeni besonte se trupi njerëzor kishte tre sisteme të ndërlidhura që i mundësonin funksionimin. Sistemi i parë që ai teorizoi përbëhej nga truri dhe nervat, përgjegjës për mendimin dhe ndijimin. Sistemi i dytë i teorizuar ishte zemra dhe arteriet, të cilat Galeni besonte se ishin përgjegjëse për sigurimin e energjisë jetëdhënëse. Sistemi i fundit i teorizuar ishte mëlçia dhe venat, të cilat Galeni teorizoi se ishin përgjegjëse për ushqyerjen dhe rritjen. Galeni teorizoi gjithashtu se mëlçia ishte burimi i gjakut venoz.<ref name=":3" /> ===Lokalizimi i funksionit=== Një nga veprat kryesore të Galenit, ''On the Doctrines of Hippocrates and Plato'' (''Mbi Doktrinat e Hipokratit dhe Platonit''), kërkonte të demonstronte unitetin e dy lëndëve dhe pikëpamjeve të tyre. Duke përdorur teoritë e tyre, të kombinuara me ato të Aristotelit, Galeni zhvilloi një shpirt tripjesësh të përbërë nga aspekte të ngjashme.<ref name="gill2007"/><ref name="auto"/> Ai përdori të njëjtat terma si Platoni, duke iu referuar tri pjesëve si racionale, guximtare dhe dëshiruese. Secila korrespondonte me një zonë të lokalizuar të trupit. Shpirti racional ndodhej në tru, shpirti guximtar ndodhej në zemër, dhe shpirti dëshirues ndodhej në mëlçi. Galeni ishte shkencëtari dhe filozofi i parë që i caktoi pjesë specifike të shpirtit vendndodhjeve në trup, falë prapavijës së tij të gjerë në mjekësi, një mbrojtje eksperimentale e hipotezës qefalocentrike kundër kardiocentrizmit stoik.<ref name= lloyd2007>{{Cite journal|author = Lloyd G|year = 2007|title = Pneuma between body and soul|journal = Journal of the Royal Anthropological Institute|volume = 13|pages = S135–S146|doi = 10.1111/j.1467-9655.2007.00409.x|language=en}}</ref> Kjo ide njihet sot si lokalizim i funksionit.<ref name=hankinson1991>{{Cite journal|author = Hankinson R. J.|year = 1991|title = Galen's anatomy of the soul|journal = Phronesis|volume = 36|issue = 2|pages = 197–233|doi = 10.1163/156852891321052787|language=en}}</ref> Caktimet e Galenit ishin revolucionare për kohën, duke vendosur precedentin për teoritë e ardhshme të lokalizimit. Galeni besonte se secila pjesë e këtij shpirti tripjesësh kontrollonte funksione specifike brenda trupit dhe se shpirti, si tërësi, kontribuonte në shëndetin e trupit, duke forcuar «kapacitetin natyror funksional të organit apo organeve në fjalë».<ref name="hankinson1991"/><ref name="auto"/> Shpirti racional kontrollonte funksionimin njohës të nivelit më të lartë në një organizëm, për shembull, marrjen e vendimeve ose perceptimin e botës dhe dërgimin e atyre sinjaleve në tru.<ref name="hankinson1991"/> Ai gjithashtu listoi «imagjinatën, kujtesën, rikujtimin, njohurinë, mendimin, konsideratën, lëvizjen vullnetare dhe ndijimin» si të gjendura brenda shpirtit racional.<ref name="hankinson1991"/> Funksionet e «rritjes ose të qenit i gjallë» qëndronin në shpirtin guximtar.<ref name="hankinson1991"/> Shpirti guximtar përmbante gjithashtu pasionet tona, si zemërimi. Këto pasione konsideroheshin edhe më të forta se emocionet e zakonshme dhe, si pasojë, më të rrezikshme.<ref name="hankinson1991"/> Pjesa e tretë e shpirtit, ose shpirti dëshirues, kontrollonte forcat jetësore në trupin tonë, më e rëndësishmja gjaku.<ref name="hankinson1991"/> Shpirti dëshirues rregullonte gjithashtu kënaqësitë e trupit dhe lëvizej nga ndjenjat e kënaqësisë. Kjo pjesë e tretë e shpirtit është ana kafshërore, ose më natyrore, e shpirtit; ajo merret me nevojat natyrore të trupit dhe instinktet e mbijetesës. Galeni propozoi se kur shpirti lëvizet nga tepër kënaqësi, ai arrin gjendje «papërmbajtshmërie» dhe «shthurjeje», paaftësinë për ta ndalur me vullnet kënaqësinë, e cila ishte një pasojë negative e tepricës së kënaqësisë.<ref name="hankinson1991"/> Për të bashkuar teoritë e tij mbi shpirtin dhe mënyrën se si ai funksiononte brenda trupit, ai përshtati teorinë e ''pneumas'',<ref name="lloyd2007"/> të cilën e përdori për të shpjeguar se si shpirti funksiononte brenda organeve të tij të caktuara, dhe se si këto organe, nga ana e tyre, ndërvepronin me njëri-tjetrin. Galeni më pas dalloi ''pneumën'' jetësore, në sistemin arterial, nga ''pneuma'' psikike, në tru dhe sistemin nervor.<ref name="lloyd2007"/> Galeni e vendosi ''pneumën'' jetësore në zemër dhe ''pneumën'' psikike (''spiritus animalis'') brenda trurit.<ref>{{Cite book|author=Dennis Sepper|editor-first1=Lawrence |editor-last1=Nolan |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-descartes-lexicon/animal-spirits/C857021D22C021EF7129A2D450740D98|title=The Cambridge Descartes Lexicon|chapter=Animal Spirits |year=2015 |pages=26–28 |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/CBO9780511894695.011 |isbn=9780521193528|language=en}}</ref> Ai kreu shumë studime anatomike mbi kafshë, më së famshmi mbi një ka, për të studiuar kalimin nga ''pneuma'' jetësore në atë psikike.<ref name="lloyd2007"/> Megjithëse u kritikua ashpër për krahasimin e anatomisë së kafshëve me atë të njeriut, Galeni ishte i bindur se njohuritë e tij ishin mjaftueshëm të pasura në të dyja anatomitë sa të bazonte njërën mbi tjetrën.<ref name="lloyd2007"/> Në traktatin e tij ''On the Usefulness of the Parts of the Body'' (''Mbi dobinë e pjesëve të trupit''), Galeni argumentoi se përshtatshmëria e përsosur e secilës pjesë të trupit me funksionin e saj tregonte rolin e një krijuesi inteligjent.<ref>{{Cite web|url=http://www.topoi.org/project/plus-7/|title =Mapping the Soul in the Instrumental Body: Galen on the Functions of the Parts of the Human Body|language=en}}</ref> Krijimizmi i tij u parapri nga shembujt anatomikë të [[Sokrati|Sokratit]] dhe [[Empedokli|Empedoklit]].<ref>{{Cite book|author=David Sedley|url=https://www.christs.cam.ac.uk/socrates-vs-darwin|title=Socrates vs Darwin|publisher=Christ's College, Cambridge|language=en}}</ref> ==Filozofia== {{Hatnote|Shiko edhe: {{ill|Filozofia e mjekësisë|en|Philosophy of medicine}}}} [[File:Statue of Galen of Pergamon.jpg|thumb|upright|Statujë moderne e Galenit në qytetin e tij të lindjes, [[Pergamon]]]] Megjithëse fokusi kryesor i punës së tij ishte mjekësia, anatomia dhe fiziologjia, Galeni shkroi gjithashtu për logjikën dhe filozofinë. Shkrimet e tij u ndikuan nga mendimtarët e mëparshëm grekë dhe romakë, duke përfshirë [[Platoni|Platonin]], [[Aristoteli|Aristotelin]], [[Stoicizmi|Stoikët]] dhe Pirronistët. Galeni ishte i shqetësuar për të kombinuar mendimin filozofik me praktikën mjekësore, siç bëri në veprën e tij të shkurtër ''That the Best Physician Is Also a Philosopher'' (''Se Mjeku më i Mirë është edhe Filozof''), ku mori aspekte nga secili grup dhe i kombinoi me mendimin e tij origjinal. Ai e konsideronte mjekësinë si një fushë ndërdisiplinore që praktikohej më së miri duke përdorur teorinë, vëzhgimin dhe eksperimentimin së bashku. Galeni i kombinoi vëzhgimet e tij nga disektimet me teorinë e Platonit mbi shpirtin. Platoni besonte se trupi dhe shpirti ishin entitete të veçanta, në kundërshtim me stoikët.<ref name=":2">{{Cite journal|last=Roberts|first=Eric J.|date=1905|title=Plato's View of the Soul|url=https://www.jstor.org/stable/2248426|journal=Mind|volume=14|issue=55|pages=371–389|doi=10.1093/mind/XIV.3.371|issn=0026-4423|language=en}}</ref> Platoni shpalli se shpirti është i pavdekshëm, prandaj ai duhet të ekzistojë përpara se dikush të lindë, përtej trupit njerëzor.<ref name=":2"/> Kjo ndikoi te mendimi i Galenit se shpirti duhej fituar, sepse ai nuk qëndron gjithmonë brenda trupit njerëzor. Ndikimi i Platonit në modelin e Galenit shfaqej më së shumti në atë që Galeni e quajti gjak arterial, i cili është një përzierje e gjakut ushqyes që vjen nga mëlçia dhe shpirtit jetësor (shpirti) që merrej nga mushkëritë. Shpirti jetësor brenda këtij mjedisi ishte i domosdoshëm që trupi të funksiononte dhe përfundimisht thithej plotësisht. Ky proces më pas përsëritej pafundësisht, sipas Galenit, në mënyrë që trupi të mund të rimbushej me shpirtin, ose shpirtin jetësor. Gjatë jetës së Galenit ekzistonin disa shkolla mendimi brenda fushës mjekësore, me dy kryesoret duke qenë Empiristët dhe Racionalistët (të quajtur edhe Dogmatistë ose Filozofë), ndërsa Metodistët përbënin një grup më të vogël. Empiristët theksonin rëndësinë e praktikës fizike dhe eksperimentimit, ose «të mësuarit aktiv», në disiplinën mjekësore. Në kundërshtim të drejtpërdrejtë me Empiristët ishin Racionalistët, të cilët vlerësonin studimin e mësimeve të vendosura për të krijuar teori të reja në emër të përparimeve mjekësore. Metodistët formonin një lloj mesatareje, pasi nuk ishin aq eksperimentalë sa Empiristët, as aq teorikë sa Racionalistët. Metodistët përdornin kryesisht vëzhgimin e pastër, duke treguar interes më të madh për të studiuar rrjedhën natyrore të sëmundjeve sesa për të bërë përpjekje për të gjetur ilaçe. Edukimi i Galenit e kishte ekspozuar ndaj pesë shkollave kryesore të mendimit (Platonistët, Peripatetikët, Stoikët, Epikurianët, Pirronistët), me mësues nga sekti Racionalist dhe nga sekti Empirist. === Kundërshtimi ndaj stoikëve === Galeni ishte i njohur mirë për përparimet e tij në mjekësi dhe në sistemin qarkullues të gjakut, por ai ishte i interesuar edhe për filozofinë. Ai zhvilloi modelin e tij tripjesësh të shpirtit, duke ndjekur shembujt e Platonit; disa studiues e quajnë atë platonist.<ref name=gill2007>{{Cite journal|author=Gill C|year=2007|title=Galen and the Stoics: Mortal Enemies or Blood Brothers?.|journal=Phronesis|volume=52|issue=1|pages=88–120|doi=10.1163/156852807X177977|language=en}}</ref> Galeni zhvilloi një teori të personalitetit bazuar në kuptimin e tij mbi qarkullimin e lëngjeve në trupin e njeriut, dhe besonte se ekzistonte një bazë fiziologjike për çrregullimet mendore.<ref name=king2009>King, D. Brett (2009). The Roman Period and the Middle Ages. In King, D. B., Viney, W., Woody, W. D. (Eds.) A History of Psychology: Ideas and Context (4th ed., pp. 70–71) Boston, Massachusetts: Pearson Education, Inc.</ref> Galeni i lidhi shumë nga teoritë e tij me ''pneumën'' dhe kundërshtoi përkufizimin dhe përdorimin e pneumës nga stoikët.<ref name="gill2007"/> Sipas Galenit, stoikët nuk arritën të jepnin një përgjigje të besueshme për vendndodhjen e funksioneve të psikës, pra të mendjes. Nëpërmjet përdorimit të mjekësisë, ai ishte i bindur se kishte gjetur një përgjigje më të mirë: trurin.<ref name="gill2007"/> Stoikët e njihnin shpirtin të përbërë vetëm nga një pjesë, ajo racionale, dhe pretendonin se kjo gjendej në zemër. Galeni, duke ndjekur idenë e Platonit, shtoi edhe dy pjesë të tjera te shpirti.<ref name="gill2007"/> Galeni gjithashtu hodhi poshtë logjikën propozicionale stoike dhe në vend të saj përqafoi një silogjistikë hipotetike, e cila ishte e ndikuar fuqishëm nga peripatetikët dhe bazohej në elemente të logjikës aristoteliane.<ref>Susanne Bobzien, "Peripatetic Hypothetical Syllogistic in Galen", ''Rhizai'' 2, 2004, f. 57–102.</ref> == Psikologjia == === Problemi mendje–trup === {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Problemi mendje–trup|en|Mind–body problem}}}} Galeni besonte se nuk ka një ndarje të qartë mes mendjes dhe trupit.<ref name="hankinson1991"/><ref name="auto"/> Ky ishte një argument i diskutueshëm për kohën, dhe Galeni pajtohej me disa shkolla filozofike greke duke besuar se mendja dhe trupi nuk ishin aftësi të veçanta.<ref name="lloyd2007"/> Ai besonte se kjo mund të tregohej në mënyrë shkencore.<ref name="hankinson1991"/> Ishte pikërisht këtu ku kundërshtimi i tij ndaj stoikëve u shfaq më qartë.<ref name="gill2007"/> Galeni propozoi që organe të caktuara brenda trupit të ishin përgjegjëse për funksione specifike. Sipas Galenit, mungesa e justifikimit shkencor nga ana e stoikëve diskreditonte pretendimet e tyre për ndarjen e mendjes nga trupi, gjë që shpjegon pse ai fliste kaq ashpër kundër tyre.<ref name="hankinson1991"/> Ekziston një debat i gjerë shkencor rreth marrëdhënieve shpirt–trup në shkrimet psikologjike të Galenit.<ref name="auto"/> Në traktatin e tij të shkurtër ''Quod animi mores'', Galeni thotë si se shpirti "ndjek" përzierjet e trupit, ashtu edhe se shpirti vetë është një përzierje trupore. Studiuesit kanë ofruar mënyra për të pajtuar këto pohime, duke argumentuar për një lexim materialist të filozofisë së mendjes te Galeni. Sipas këtij leximi materialist, Galeni e identifikon shpirtin me përzierjet e trupit.<ref>{{Cite journal|last1=Marechal|first1=Patricia|last2=Mathesis Publications|date=2019|title=Galen's Constitutive Materialism|url=https://philpapers.org/rec/MARGCM|journal=Ancient Philosophy|volume=39|issue=1|pages=191–209|doi=10.5840/ancientphil201939110|s2cid=172100654|issn=0740-2007|language=en}}</ref> === Psikoterapia === Një tjetër nga veprat kryesore të Galenit, ''On the Diagnosis and Cure of the Soul's Passion'' (Mbi Diagnostikimin dhe Kurimin e Pasioneve të Shpirtit), trajtonte mënyrën se si duhej t'u qasej dhe t'i trajtonte problemet psikologjike.<ref name="king2009"/> Ky ishte tentativa e hershme e Galenit për diçka që më vonë do të quhej [[Psikoterapia|psikoterapi]]. Libri i tij përmbante udhëzime se si t'u jepej këshillim personave me probleme psikologjike, në mënyrë që t'i nxiste ata të zbulonin pasionet dhe sekretet e tyre më të thella, dhe përfundimisht t'i shëronte nga mangësia e tyre mendore. Individi udhëheqës, apo terapisti, duhej të ishte mashkull, mundësisht i moshuar dhe i mençur, si dhe i çliruar nga kontrolli i pasioneve.<ref name="king2009"/> Këto pasione, sipas Galenit, shkaktonin problemet psikologjike që përjetonin njerëzit. == Veprat e botuara == {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Korpusi galenik|en|Galenic corpus}}}} [[Image:Galeni De curandi ratione V00212 00000008.tif|thumb|''De curandi ratione'']] Galeni ka mundur të prodhojë më shumë vepra sesa çdo autor tjetër i antikitetit, duke rivalizuar sasinë e veprave të botuara nga [[Agostini]].<ref name="kotrc">Kotrc RF, Walters KR. A bibliography of the Galenic Corpus. A newly researched list and arrangement of the titles of the treatises extant in Greek, Latin, and Arabic. Trans Stud Coll Physicians Phila. 1979 December;1(4):256–304</ref> Prodhimtaria e Galenit ishte aq e bollshme, saqë tekstet e mbijetuara përfaqësojnë pothuajse gjysmën e tërë literaturës së mbijetuar nga Greqia e lashtë.<ref name="ustun"/><ref name="kotrc"/> Është raportuar se Galeni punësoi njëzet kopjues për të shkruar fjalët e tij.<ref>{{Cite book|last=Younker|first=J. Marin|title=Bleed, blister, puke, and purge : America's medical middle ages|date=2018|isbn=978-1-5415-8168-5|location=San Francisco|publisher=Zest Books|pages=51|oclc=1132383841|language=en}}</ref> Galeni mund të ketë shkruar deri në 500 traktate,<ref name="IIIDorn2006">James E. McClellan III; Harold Dorn. ''[https://books.google.com/books?id=aJgp94zNwNQC Science and Technology in World History: An Introduction]''. JHU Press; 14 April 2006. {{ISBN|978-0-8018-8360-6}}. p. 92.</ref> që arrijnë rreth 10 milionë fjalë.{{Citim i duhur|date=October 2010}} Megjithëse veprat e tij të mbijetuara arrijnë rreth 3 milionë fjalë,<ref>{{Cite web|url=http://www.wellcome.ac.uk/Funding/Medical-humanities/funded-projects/major-initiatives/wtdv030244.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131219011857/http://www.wellcome.ac.uk/Funding/Medical-humanities/funded-projects/major-initiatives/wtdv030244.htm|url-status=dead|title=Philip van der Eijk: Translating Galen|archivedate=19 December 2013|language=en}}</ref> mendohet se kjo përfaqëson më pak se një të tretën e shkrimeve të tij të plota. Në vitin 191, ose më ngjarë në 192, një zjarr në Tempullin e Paqes shkatërroi shumë nga veprat e tij, veçanërisht traktatet mbi filozofinë.<ref>Houston 2003, f. 45–47.</ref> Meqenëse veprat e Galenit nuk u përkthyen në latinisht gjatë periudhës së lashtë, dhe për shkak të rënies së Perandorisë Romake në Perëndim, studimi i Galenit, së bashku me traditën mjekësore greke në përgjithësi, ra në rënie në Evropën Perëndimore gjatë [[Mesjeta e hershme|Mesjetës së hershme]], kur shumë pak dijetarë latinë dinin ta lexonin greqishten. Megjithatë, në përgjithësi, Galeni dhe tradita mjekësore greke e lashtë vazhduan të studioheshin dhe ndiqeshin në Perandorinë Romake të Lindjes, e njohur zakonisht si Perandoria Bizantine. Të gjitha dorëshkrimet greke të mbijetuara të Galenit u kopjuan nga dijetarë bizantinë. Në periudhën Abasite (pas vitit 750) arabët myslimanë filluan të interesoheshin për herë të parë për tekstet shkencore dhe mjekësore greke, dhe bënë që disa nga tekstet e Galenit të përktheheshin në arabisht, shpesh nga dijetarë të krishterë sirianë (shih më poshtë). Si rezultat, disa tekste të Galenit ekzistojnë vetëm në përkthim arabisht,<ref name="iep">{{Cite web|url=http://www.iep.utm.edu/g/galen.htm|title=Galen|website=Internet Encyclopedia of Philosophy|first1=Michael|last1=Boylan|language=en}}</ref> ndërsa të tjera ekzistojnë vetëm në përkthime latine mesjetare të versionit arab. Në disa raste, studiuesit kanë tentuar edhe të përkthejnë nga latinishtja ose arabishtja përsëri në greqisht, aty ku origjinali është humbur.<ref name="kotrc"/><ref>{{Cite web|url=http://repository.upenn.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1018&context=classics_papers|title=Rosen RM. Review of Vivian Nutton (ed.) Galen. On My Own Opinions. Corpus Medicorum Graecorum 5.3.2 Galeni De Proprius Placentis. Bryn Mawr Classical Review August 24 2000|language=en}}</ref><ref name="nuttonchoice">{{Cite journal|jstor=639325|title=The Patient's Choice: A New Treatise by Galen|first=Vivian|last=Nutton|date=7 March 1990|journal=The Classical Quarterly|volume=40|issue=1|pages=236–257|doi=10.1017/s000983880002694x|s2cid=170328892|language=en}}</ref> Për disa nga burimet e lashta, siç është Herofili, dëshmia e Galenit mbi veprën e tyre është e vetmja që ka mbijetuar. Edhe në kohën e tij, falsifikimet dhe botimet e pandershme të veprës së tij ishin problem, gjë që e shtyu të shkruante ''On His Own Books'' (''Mbi Librat e Mi''). Falsifikimet në latinisht, arabisht ose greqisht vazhduan deri në [[Rilindja|Rilindje]]. Disa nga traktatet e Galenit kanë qarkulluar nën shumë tituj të ndryshëm përgjatë viteve. Burimet shpesh gjenden në revista ose arkiva të errëta dhe të vështira për t'u qasur. Megjithëse janë shkruar në greqisht, sipas konventës veprat referohen me tituj latinë, dhe shpesh vetëm me shkurtime të tyre. Nuk ekziston asnjë koleksion i vetëm autoritar i veprës së tij, dhe mbetet kontrovers autenticiteti i një numri veprash që i atribuohen Galenit. Si pasojë, kërkimi mbi veprën e Galenit është i mbushur me rreziqe.<ref name="metzger"/><ref name="kotrc"/> Janë bërë përpjekje të ndryshme për të klasifikuar prodhimtarinë e gjerë të Galenit. Për shembull, Coxe (1846) rendit një Prolegomena, ose libra hyrës, të ndjekur nga 7 klasa traktatesh që përfshijnë Fiziologjinë (28 vëllime), Higjienën (12), Etiologjinë (19), Semiotikën (14), Farmacinë (10), Gjakderdhjen (4), dhe Terapinë (17), përveç 4 vëllimeve me aforizma, dhe veprave të dyshimta.<ref name="Coxe">Coxe, John Redman, [http://oll.libertyfund.org/?option=com_staticxt&staticfile=show.php%3Ftitle=1988&chapter=128229&layout=html&Itemid=27 ''The Writings of Hippocrates and Galen. Epitomised from the Original Latin translations''. Philadelphia: Lindsay and Blakiston, 1846]</ref> Përmbledhja më e plotë e shkrimeve të Galenit, që tejkalon edhe projekte moderne si ''Corpus Medicorum Graecorum/Latinorum'', është ajo e përpiluar dhe përkthyer nga Karl Gottlob Kühn nga [[Leipzig]], ndërmjet viteve 1821 dhe 1833.<ref name="kotrc"/> Ky koleksion përbëhet nga 122 traktate të Galenit, të përkthyera nga greqishtja origjinale në latinisht (teksti paraqitet në të dyja gjuhët). Me një gjatësi mbi 20.000 faqe, ndahet në 22 vëllime, me 676 faqe indeksi.{{Citim i duhur|date=October 2010}} Shumë nga veprat e Galenit janë përfshirë në Thesaurus Linguae Graecae, një bibliotekë digjitale e letërsisë greke e nisur në 1972. == Trashëgimia == === Antikiteti i vonë === [[File:Galenosgruppe (Wiener Dioskurides).jpg|thumb|upright=.9|Një grup mjekësh në një imazh nga Dioskuridi i Vjenës; Galeni paraqitet në qendër, lart.]] Në kohën e tij, reputacioni i Galenit si mjek dhe filozof ishte legjendar,<ref name="nutton84a">Nutton V. "Galen in the eyes of his contemporaries". ''BHM'' 58(3) fall 1984 315–24</ref> ndërsa perandori Marku Aureli e përshkroi si "Primum sane medicorum esse, philosophorum autem solum" (i pari mes mjekëve dhe i vetmi mes filozofëve, ''Praen 14: 660''). Autorë të tjerë bashkëkohorë të botës greke e konfirmojnë këtë, përfshirë Teodotin Këpucëtarin, [[Atheneu|Atheneun]] dhe Aleksandrin e Afrodisias. Poeti i shekullit VII, Gjergji i Pisidias, shkoi aq larg sa ta quante Krishtin një Galen të dytë dhe të lënë pas dore.<ref>George of Pisida. Hexameron 1.1588f</ref> Galeni vazhdoi të ushtrojë një ndikim të rëndësishëm mbi teorinë dhe praktikën e mjekësisë deri në mesin e shekullit XVII në botën bizantine, atë arabe dhe në Evropë.<ref name="brock">Arthur John Brock (translator), ''Introduction. Galen. On the Natural Faculties''. Edinburgh 1916</ref> Disa shekuj pas Galenit, Paladi Iatrosofisti pohoi në komentarin e tij mbi Hipokratin se Hipokrati mbolli dhe Galeni korri. Galeni përmblodhi dhe sintetizoi veprën e paraardhësve të tij, dhe pikërisht përmes fjalëve të Galenit (galenizmi) mjekësia greke iu transmetua brezave të mëvonshëm, aq sa galenizmi u bë mënyra se si mjekësia greke u njoh nga bota. Shpesh, kjo ndodhi në formën e ripohimit dhe riinterpretimit, siç është rasti i veprës së shekullit IV të Magnusit të Nisibisit mbi urinën, e cila nga ana e vet u përkthye në gjuhën arabe.<ref name="nutton84"/> Megjithatë, rëndësia e plotë e kontributeve të tij nuk u vlerësua deri shumë kohë pas vdekjes së tij.<ref name="brock"/> Retorika dhe prodhimtaria e Galenit ishin aq të fuqishme sa krijuan përshtypjen se kishte pak për t'u mësuar më tej. Termi "galenizëm" më pas ka marrë kuptime si pozitive ashtu edhe pezhorative, si diçka që transformoi mjekësinë në antikitetin e vonë, por që në të njëjtën kohë dominoi aq shumë mendimin e mëvonshëm sa e mbyti përparimin e mëtejshëm.<ref name="nutton84"/> Pas rënies së Perandorisë së Perëndimit, studimi i Galenit dhe veprave të tjera greke pothuajse u zhduk në Perëndimin Latin. Në të kundërt, në gjysmën lindore, kryesisht greqishtfolëse, të Perandorisë Romake (Bizanti), shumë komentues të shekujve pasues, si Oribasi, mjek i perandorit Julian Apostat i cili hartoi një ''Synopsis'' në shekullin IV, ruajtën dhe përhapën veprat e Galenit, duke i bërë ato më të përdorshme. Nutton i quan këta autorë "frigoriferët mjekësorë të antikitetit".<ref name="brock"/><ref name="nutton84"/> Në antikitetin e vonë, shkrimi mjekësor u orientua gjithnjë e më shumë nga teorikja në kurriz të praktikës, ndërsa shumë autorë thjesht diskutonin galenizmin. Magnusi i Nisibisit ishte një teoricien i pastër, ashtu si ishin Gjoni i Aleksandrisë dhe Agnelusi i Ravenës me leksionet e tyre mbi ''De Sectis'' të Galenit.<ref>Temkin O. Studies on late Alexandrian medicine. Bull Hist Med 3: 405–30, 1935</ref> Galenizmi ishte aq i fuqishëm sa autorë të tjerë, si Hipokrati, filluan të shiheshin përmes syve të Galenit, ndërsa kundërshtarët e tij u margjinalizuan dhe sekte të tjera mjekësore si asklepiadizmi u zhdukën ngadalë.<ref name="nutton84"/> Mjekësia greke ishte pjesë e kulturës greke, dhe të krishterët sirianë hynë në kontakt me të ndërkohë që Perandoria Romake e Lindjes (Bizanti) sundonte Sirinë dhe Mesopotaminë perëndimore, rajone që u pushtuan në shekullin VII nga [[Arabët]]. Pas vitit 750, këta të krishterë sirianë bënë përkthimet e para të Galenit në gjuhën siriake dhe në [[Gjuha arabe|gjuhën arabe]]. Që nga ai moment, Galeni dhe tradita mjekësore greke në përgjithësi u asimiluan në Lindjen e Mesme islame të mesjetës dhe të epokës së hershme moderne.<ref name="brock"/> Jobi i Edesës thuhet se përktheu 36 vepra të Galenit në gjuhën siriake, disa prej të cilave u përkthyen më vonë në arabisht nga Hunain ibn Ishaku.<ref>Translated works listed in Alphonse Mingana (ed.); Job of Edessa, [https://rucore.libraries.rutgers.edu/rutgers-lib/42928 ''Encyclopaedia of Philosophical and Natural Sciences as Taught in Baghdad about A.D. 817, or Book of Treasures''] (W. Hefer & Sons, 1935), p. xix.</ref> === Islami mesjetar === {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Mjekësia në botën mesjetare islame|en|Medicine in the medieval Islamic world}}}} [[File:Galen in Kitab al-diryaq, Vienna AF 10.jpg|thumb|Galeni (arabisht: جالينوس, transliterim: Xhalinos) në ''Kitab al-Dariyak'', 1225–1250, Siri. Vjenë AF 10, Siri.]] [[File:Kitab al-Dariyaq, folio 26.jpg|thumb|''Kitab al-Dariyak'' thuhet të jetë bazuar në veprën e Galenit. Këtu, Andromaku Plaku mbi kalë, duke pyetur një pacient që ka marrë një kafshim gjarpri. ''Kitab al-Dariyak'', 1198–1199, Siri.<ref name="OP">{{Cite journal |last1=Pancaroǧlu |first1=Oya |title=Socializing Medicine: Illustrations of the Kitāb al-diryāq |journal=Muqarnas |date=2001 |volume=18 |pages=155–172 |doi=10.2307/1523306 |jstor=1523306 |url=https://www.jstor.org/stable/1523306 |issn=0732-2992|url-access=subscription |language=en}}</ref>]] Qasja e Galenit ndaj mjekësisë u bë dhe mbetet me ndikim në botën islame. Përkthyesi i parë i rëndësishëm i Galenit në gjuhën arabe ishte i krishteri arab Hunejn ibn Ishaku. Ai përktheu ({{Rreth|830–870|lk=no}}) 129 vepra të "Xhalinosit"<ref>{{Cite web|url=https://press.princeton.edu/books|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081012180439/http://press.princeton.edu/titles/7100.html|url-status=dead|title=All Books|archivedate=12 October 2008|website=press.princeton.edu|language=en}}</ref> në gjuhën arabe. Burimet arabe, si Muhamed ibn Zekeria el-Raziu (Muhammad ibn Zakariya al-Razi, 865–925 e.s.), vazhdojnë të jenë burim për zbulimin e shkrimeve galenike të reja ose relativisht të paarritshme.<ref name="nuttonchoice"/> Njëra prej përkthimeve arabe të Hunejnit, ''Kitab ila Aglooqan fi Shifa al Amrad'', e cila ruhet në bibliotekën e Akademisë Ibn Sina të Mjekësisë dhe Shkencave Mesjetare, konsiderohet një kryevepër e veprave letrare të Galenit. Pjesë e përmbledhjes aleksandrine të veprës së Galenit, ky dorëshkrim i shekullit X përbëhet nga dy pjesë që përfshijnë detaje mbi lloje të ndryshme ethesh (Humyat) dhe gjendje të ndryshme inflamatore të trupit. Më e rëndësishme është se ai përfshin detaje për më shumë se 150 formulime të thjeshta dhe të përbëra, me origjinë bimore dhe shtazore. Libri ofron një vështrim mbi traditat dhe metodat e trajtimit në epokat greke dhe romake. Përveç kësaj, ky libër përbën një burim të drejtpërdrejtë për studimin e më shumë se 150 barnave të thjeshta dhe të përbëra të përdorura gjatë periudhës greko-romake. Ashtu siç sugjeron edhe titulli ''Dyshime mbi Galenin'' (''Doubts on Galen'') i el-Raziut, si dhe shkrimet e mjekëve të tillë si Ibn Zuhri dhe [[Ibën Nefisi]],<ref>{{cite journal|author = Reflections Chairman's|year = 2004|title = Traditional Medicine Among Gulf Arabs, Part II: Blood-letting|journal = Heart Views|volume = 5|issue = 2|pages = 74–85 [80]|language=en}}</ref> veprat e Galenit nuk u pranuan pa kundërshtim, por si një bazë e diskutueshme për hulumtime të mëtejshme. Një theksim i fortë mbi [[Eksperimenti|eksperimentimin]] dhe [[Empirizmi|empirizmin]] çoi në rezultate dhe vëzhgime të reja, të cilat u krahasuan dhe u kombinuan me ato të Galenit nga shkrimtarë të tillë si el-Raziu, Ali ibn Abas el-Maxhusi, Ebu el-Kasim ez-Zahraviu, [[Ibn Sina]] (Avicena), Ibn Zuhri, dhe Ibën Nefisi. Për shembull, zbulimi i qarkullimit pulmonar nga Ibën Nefisi ra ndesh me teorinë galenike mbi zemrën.<ref name="Dabbagh">{{cite journal|author = Al-Dabbagh S. A.|year = 1978|title = Ibn Al-Nafis and the pulmonary circulation|journal = The Lancet|volume = 311|issue = 8074|page = 1148|doi=10.1016/s0140-6736(78)90318-5|pmid = 77431|s2cid = 43154531|language=en}}</ref> Ndikimi i shkrimeve të Galenit, përfshirë humorizmin, mbetet i fortë edhe sot në mjekësinë Unani moderne, e cila tashmë identifikohet ngushtë me kulturën islame dhe praktikohet gjerësisht nga India (ku njihet zyrtarisht) deri në Marok.<ref>Unani Tibb. Science Museum, London. http://www.sciencemuseum.org.uk/broughttolife/techniques/unanitibb.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151010154455/http://www.sciencemuseum.org.uk/broughttolife/techniques/unanitibb.aspx|date=10 October 2015}} qasur më 29 nëntor 2015.</ref> Maimonidi u ndikua nga Galeni, të cilin e citoi më shpesh në veprat e tij mjekësore, dhe të cilin e konsideronte mjekun më të madh të të gjitha kohërave.<ref>T. M. Rudavsky, Maimonides, p 6.</ref><ref>Moshe Halbertal, Maimonides: Life and Thought, p 71.</ref> Në Indi, shumë mjekë hindu studiuan gjuhët persiane dhe urdu dhe mësuan mjekësinë galenike. Ky trend studimesh mes mjekëve hindu filloi në shekullin XVII dhe vazhdoi deri në fillim të shekullit XX (Speziale 2018). === Mesjeta === [[Image:Galenus - De pulsibus. Greek manuscript with latin translation. Venice, ca. 1550..jpg|thumb|upright=.9|''De Pulsibus'' (rreth 1550), traktati i Galenit mbi pulsin, në greqisht dhe latinisht]] Nga shekulli XI e këtej, përkthimet latine të teksteve mjekësore islame filluan të shfaqeshin në Perëndim, krahas shkollës së mendimit të Salernos, dhe shpejt u përfshinë në kurrikulën e universiteteve të Napolit dhe Montpellier-it. Që nga ajo kohë, galenizmi mori një autoritet të ri, të pakontestueshëm,<ref>{{Cite journal |last=Siraisi |first=Nancy G. |date=2012 |title=Medicine, 1450–1620, and the History of Science |url=https://www.jstor.org/stable/10.1086/667970 |journal=Isis |volume=103 |issue=3 |pages=491–514 |doi=10.1086/667970 |jstor=10.1086/667970 |pmid=23286188 |issn=0021-1753 |language=en |url-access=subscription}}</ref> me Galenin që madje u quajt "Papa i Mjekësisë së Mesjetës".<ref name="brock"/> Konstandini Afrikani ishte ndër ata që përktheu nga arabishtja si Hipokratin ashtu edhe Galenin. Përveç numrit më të madh të përkthimeve të teksteve arabe në këtë periudhë, kishte edhe disa përkthime të veprave galenike drejtpërdrejt nga greqishtja, siç është përkthimi i Burgundio-s së Pizës për ''De complexionibus''. Veprat e Galenit mbi anatominë dhe mjekësinë u bënë shtylla kryesore e kurrikulës universitare të mjekut mesjetar, krahas veprës ''Kanuni i Mjekësisë'' të Ibn Sinës, e cila zgjeronte veprat e Galenit. Ndryshe nga Roma pagane, Evropa e krishterë nuk zbatoi një ndalim universal të disektimit dhe autopsisë së trupit të njeriut, dhe shqyrtime të tilla u kryen rregullisht që nga të paktën shekulli XIII.<ref>Toby E. Huff, ''The Rise of Early Modern Science: Islam, China, and the West'', f. 191–193.</ref><ref>Joanna Carraway Vitiello, "Forensic Evidence, Lay Witnesses and Medical Expertise in the Criminal Courts of Late Medieval Italy", ''Medicine and the Law in the Middle Ages'', f. 134–135.</ref> Megjithatë, ndikimi i Galenit ishte aq i madh sa, kur disektimet zbulonin anomali krahasuar me anatominë e Galenit, mjekët shpesh përpiqeshin t'i përshtatnin këto brenda sistemit galenik. Një shembull i kësaj është Mondino de Liuzzi, i cili në shkrimet e tij përshkruan një qarkullim gjaku rudimentar, por megjithatë pohon se barkushja e majtë duhet të përmbajë ajër. Disa i cituan këto ndryshime si provë se anatomia e njeriut kishte ndryshuar që nga koha e Galenit.<ref>{{Cite book |last=Jones |first=Raymond F. |title=Stories of Great Physicians |publisher=Whitman |year=1963 |pages=46–47 |chapter=The Anatomist |language=en}}</ref> Përkthyesi më i rëndësishëm i veprave të Galenit në latinisht ishte Niccolò di Deoprepio da Reggio, i cili kaloi disa vite duke punuar mbi Galenin. Niccolò punoi në Oborrin Anzhu gjatë mbretërimit të mbretit Robert i Napolit. Ndër përkthimet e Niccolò-s është edhe një pjesë nga një traktat mjekësor i Galenit, teksti origjinal i të cilit është zhdukur.<ref>{{Cite book |last=Weiss |first=Roberto |title=The Dawn of Humanism in Italy |year=1947 |publisher=H. K. Lewis & Co. Ltd. |location=Londër |pages=19 |language=en}}</ref> [[File:Galen iz Pergama, starogrčki (starorimski) liječnik i polihistor - slika u Franjevačkom samostanu u Olimju.jpg|thumb|upright|Pikturë murale e Galenit në Manastirin Françeskan në Olimje, Slloveni]] ===Rilindja=== Botimi i parë i veprave të plota të Galenit në përkthim latinisht u redaktua nga Diomede Bonardo i Brescias dhe u shtyp në Venecia nga Filippo Pinzi në vitin 1490.<ref>Stefania Fortuna, [https://www.academia.edu/11641978/The_Latin_Editions_of_Galen_s_Opera_omnia_1490_1625_and_Their_Prefaces "The Latin Editions of Galen's Opera omnia (1490–1625) and Their Prefaces"], ''Early Science and Medicine'' '''17''' (2012): 391–412.</ref> Rilindja, dhe [[Pushtimi i Kostandinopojës|rënia e Perandorisë Bizantine]] (1453), u shoqëruan nga një valë studiuesish dhe dorëshkrimesh greke drejt Perëndimit, duke mundësuar krahasimin e drejtpërdrejtë mes komentarëve arabë dhe teksteve origjinale greke të Galenit. Ky New Learning (mësimi i ri) dhe lëvizja [[Humanizmi i Rilindjes|humaniste]], veçanërisht puna e Linacre-it, promovoi ''literae humaniores'', duke përfshirë Galenin në kanunin shkencor latin, me botimin e ''De Naturalibus Facultatibus'' në Londër më 1523. Debatet mbi shkencën mjekësore tashmë kishin dy tradita, atë më konservatore arabe dhe atë liberale greke.<ref name="brock"/> Lëvizjet më ekstreme liberale filluan të sfidonin rolin e autoritetit në mjekësi, siç shembullohet nga djegia simbolike e veprave të Avicenës dhe Galenit nga [[Paracelsus]] në shkollën e tij mjekësore në Bazel.<ref name="brock"/> Sidoqoftë, epërsia e Galenit mes mendimtarëve të mëdhenj të mijëvjeçarit shembullohet nga një afresk i shekullit XVI në trapezarinë e [[Lavraja e Madhe (Mali i Shenjtë)|Lavrasë së Madhe]] të [[Mali Athos|Malit Athos]]. Ai përshkruan të urtë paganë në këmbët e Pemës së Jeses, me Galenin mes Sibilës dhe [[Aristoteli|Aristotelit]].<ref name="nutton84">{{cite web|url=http://www.dahsm.medschool.ucsf.edu/history/IntroCourseIPDF/Nutton_Galen_to_Alex.pdf|title=Nutton V. From Galen to Alexander, aspects of medicine and medical practice in late antiquity. Dunbarton Oaks Papers. 38, 1984|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081216212006/http://www.dahsm.medschool.ucsf.edu/history/IntroCourseIPDF/Nutton_Galen_to_Alex.pdf|archive-date=2008-12-16}}</ref> Disfata përfundimtare e galenizmit erdhi nga kombinimi i negativizmit të Paracelsusit dhe konstruktivizmit të anatomistëve të Rilindjes italiane, si Vesaliusi, në shekullin XVI.<ref name="brock"/> Në vitet 1530, anatomisti dhe mjeku flamand Andreas Vesalius ndërmori një projekt për të përkthyer shumë prej teksteve greke të Galenit në latinisht. Vepra më e njohur e Vesaliusit, ''De humani corporis fabrica'', u ndikua fuqishëm nga shkrimi dhe forma galeniane. Duke kërkuar të shqyrtonte në mënyrë kritike metodat dhe këndvështrimin e Galenit, Vesaliusi iu drejtua disekimit të kufomave njerëzore si mjet verifikimi. Vesaliusi tregoi se shkrimet e Galenit përshkruanin detaje të pranishme te majmunët, por jo te njerëzit, dhe ai demonstroi kufizimet e Galenit përmes librave dhe demonstrimeve praktike, pavarësisht kundërshtimit të ashpër nga pro-galenistët ortodoksë si Jacobus Sylvius. Meqenëse Galeni pohon se po përdorte vëzhgime të majmunëve (disekimi i njerëzve ishte i ndaluar) për të dhënë një përshkrim se si dukej trupi, Vesaliusi mund ta paraqiste veten duke përdorur qasjen e Galenit të përshkrimit të vëzhgimit të drejtpërdrejtë, për të krijuar një regjistrim të detajeve të sakta të trupit njerëzor, meqë ai punonte në një kohë kur disekimi i njerëzve lejohej. Galeni argumentonte se anatomia e majmunëve ishte mjaftueshëm e ngjashme me atë njerëzore, në mënyrë që mjekët të mësonin anatominë përmes disekimit të majmunëve dhe më pas të bënin vëzhgime të strukturave të ngjashme në plagët e pacientëve të tyre, në vend që të përpiqeshin të mësonin anatominë vetëm nga plagët e pacientëve njerëzorë, siç do ta bënin studentët e trajnuar sipas modelit empirist.<ref>{{cite journal|author = Cosans C|year = 1997|title = Galen's Critique of Rationalist and Empiricist Anatomy|journal = Journal of the History of Biology|volume = 30|issue = 1|pages = 35–54|language=en|doi = 10.1023/A:1004266427468|pmid = 11618979}}</ref> Shqyrtimet e Vesaliusit hodhën poshtë gjithashtu teoritë mjekësore të [[Aristoteli|Aristotelit]] dhe Mondino de Liuzzit. Një nga shembujt më të njohur të përmbysjes së galenizmit nga Vesaliusi ishte demonstrimi i tij se septumi ndërkomorial i zemrës nuk ishte i përshkueshëm, siç kishte mësuar Galeni (''Nat Fac III xv''). Megjithatë, kjo ishte zbuluar dy vjet më parë nga Michael Servetus në veprën e tij fatale "''Christianismi restitutio''" (1553), nga e cila kanë mbijetuar vetëm tri kopje, të cilat mbetën të fshehura për dekada; pjesa tjetër u dogj shpejt pas botimit për shkak të përndjekjes së Servetusit nga autoritetet fetare. Michael Servetus, i cili gjatë qëndrimit të tij në Francë përdori emrin "Michel de Villeneuve", ishte shok klase i Vesaliusit dhe galenisti më i mirë në Universitetin e Parisit, sipas Johann Winter von Andernach-ut,<ref>2011 "The love for truth. Life and work of Michael Servetus", (El amor a la verdad. Vida y obra de Miguel Servet.), González Echeverría, Francisco Javier, printed by Navarro y Navarro, Zaragoza, collaboration with the Government of Navarra, Department of Institutional Relations and Education of the Government of Navarra, 607 pp, 64 of them illustrations. Note 481 (.."''primum Andrea Vesalem..Post hunc, Michael Villanovanus familiariter milhi in consectionibus adhibitus est, vir in omni genere litterarum ornatissimus in Galenic doctrina, vix illi secundus..''" Audrey, Jean</ref> i cili i mësoi të dy. Në galenizmin e Rilindjes, botimet e ''Opera Omnia'' të Galenit ishin shumë të rëndësishme, duke filluar me ''editio princeps''-in e vitit 1525 në Venecia, botuar nga Shtypshkronja Aldine.<ref>J. P. Byrne, ''Encyclopedia of the Black Death'', ABC-CLIO, 2012, p. 231</ref> Atë e pasoi në Venecia në vitet 1541–1542 botimi i Giuntas. Nga ajo datë deri në 1625 pati katërmbëdhjetë botime të librit. Vetëm një botim u prodhua nga [[Lion]] mes viteve 1548 dhe 1551. Botimi i Lionit përmban komente mbi frymëmarrjen dhe rrjedhën e gjakut, të cilat korrigjojnë veprën e autorëve më të hershëm të njohur, si Vesaliusi, Caius, apo Janus Cornarius. "Michel De Villeneuve" kishte kontrata me Jean Frellon-in për këtë punë, dhe studiuesi-kërkuesi i Servetusit, Francisco Javier González Echeverría,<ref>2002 " Michael Servetus in the 'Opera Omnia' of Galenus of 1548–1551 printed by Jean Frellon", González Echeverría, Francisco Javier. Book of communications, XII National Congress on History of Medicine., Albacete, 7–9 February, pp. 42–43</ref><ref>2004 "The edition of Lyon of the "Opera omnia' by Galenus of the printer Jean Frellon (1548–1551) commented by Michael Servetus", Francisco Javier González Echeverría and Ancín Chandía, Teresa. In: Medicine in the presence of the new millennium: a historical perspective. Coordinators: José Martínez Pérez, Isabel Porras Gallo, Pedro Samblás Tilve, Mercedes Del Cura González, Minutes from the XII Congress in History of Medicine, 7–9 February 2002, Albacete. Ed. Of the University of Castilla-La Mancha. Cuenca, pp. 645–657.</ref> paraqiti një kërkim që u pranua si komunikim në Shoqatën Ndërkombëtare për Historinë e Mjekësisë,<ref>2011 September 9th, Francisco González Echeverría VI International Meeting for the History of Medicine, (S-11: Biographies in History of Medicine (I)), Barcelona. ''New Discoveries on the biography of Michael De Villeneuve (Michael Servetus)'' & ''New discoverys on the work of Michael De Villeneuve (Michael Servetus)''</ref> i cili arriti në përfundimin se Michael De Villeneuve (Michael Servetus) është autori i komenteve të këtij botimi të Frellon-it, në [[Lion]].<ref>2011 "The love for truth. Life and work of Michael Servetus", (El amor a la verdad. Vida y obra de Miguel Servet.), Francisco Javier González Echeverría, Francisco Javier, printed by Navarro y Navarro, Zaragoza, collaboration with the Government of Navarra, Department of Institutional Relations and Education of the Government of Navarra, 607 pp, 64 of them illustrations. pp. 194–204</ref><ref>[http://www.michaelservetusresearch.com/ENGLISH/works.html Michael Servetus Research] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170221134108/http://www.michaelservetusresearch.com/ENGLISH/works.html|date=2017-02-21}} Uebfaqe me një studim mbi Opera Omnia të Galenit, nga Michael de Villanueva</ref> Një rast tjetër bindës, ku kuptimi i trupit u zgjerua përtej pikës ku e kishte lënë Galeni, erdhi nga këto demonstrime mbi natyrën e qarkullimit të gjakut njerëzor dhe puna e mëvonshme e Andrea Cesalpinos, Fabricios nga Acquapendente, dhe William Harvey-t.<ref name="brock"/> Disa mësime galeniane, si theksi i tij te gjakderdhja terapeutike si ilaç për shumë sëmundje, megjithatë, mbetën me ndikim deri thellë në shekullin XIX.<ref>Brian, P., 1986, ''Galen on Bloodletting,'' Cambridge University Press</ref> ===Studimet bashkëkohore=== Studimet mbi Galenin mbeten një fushë intensive dhe e gjallë, ku interesi për veprën e Galenit është përforcuar nga enciklopedia gjermane ''Realencyclopädie der Classischen Altertumswissenschaft''.<ref name="kotrc"/> Kopje të veprave të tij, të përkthyera nga Robert M. Green, ruhen në Bibliotekën Kombëtare të Mjekësisë në Bethesda, Maryland.<ref>{{Cite web|url=https://findingaids.nlm.nih.gov/repositories/ammp/resources/green082|title=Selected works of Galen / translated by Robert Montraville Green for Sidney Licht [c. 1953] 1951–1979|publisher=National Library of Medicine|language=en}}</ref> Në vitin 2018, Universiteti i Bazelit zbuloi se një [[Papirusi|papirus]] i mistershëm në gjuhën greke, me [[Shkrimi pasqyrë|shkrim pasqyrë]] në të dyja anët, i cili ndodhet në koleksionin e Basilius Amerbach-ut, profesor i [[Teoria juridike|teorisë juridike]] në universitet gjatë shekullit XVI, është një dokument mjekësor i panjohur i Galenit ose një koment i panjohur mbi veprën e tij. Teksti mjekësor përshkruan fenomenin e "apnesë isterike".<ref>{{Cite web|url=https://www.unibas.ch/en/News-Events/News/Uni-Research/Mystery-of-the-Basel-papyrus-solved.html|title=Mystery of the Basel papyrus solved|publisher=University of Basel|language=en}}</ref> ==Shiko edhe== *{{ill|Abascantus|en|Abascantus}} *{{ill|Formulimi galenik|en|Galenic formulation}} * {{ill|Korpusi galenik|en|Galenic corpus}} *[[Historia e mjekësisë]] *{{ill|Kronologjia e mjekësisë dhe teknologjisë mjekësore|en|Timeline of medicine and medical technology}} *''{{ill|Peri Alypias|en|Peri Alypias}}'' ==Shënime== {{Reflist|30em}} ==Burimet== ::''Veprat e Galenit janë renditur në {{ill|Korpusin galenik|en|Galenic corpus}}.'' {{Refbegin}} *Algra K (red.) ''The Cambridge History of Hellenistic Philosophy''. Cambridge University Press, 2005. ISBN 978-90-04-35275-9 *{{Cite journal |last=Nutton |first=Vivian |date=2008-01-01 |title=Book Review: Galien: Introduction générale; Sur l'ordre de ses propres livres; Sur ses propres livres; Que l'excellent médecin est aussi philosophe |journal=Medical History |language=en |volume=52 |issue=1 |pages=144–145 |doi=10.1017/S0025727300002209 |pmc=2175042}} *Brodersen K. ''Galenos, Die verbrannte Bibliothek: Peri Alypias''. Marix, Wiesbaden 2015, ISBN 978-3-7374-0962-9 *[https://books.google.com/books?id=al9FH5tynlAC Debru A. "Galen on Pharmacology: Philosophy, History, and Medicine : Proceedings of the Vth International Galen Colloquium", Lille, 16–18 March 1995 Brill, 1997], ISBN 978-90-04-10403-7 *[http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pubmed&pubmedid=12937057 Dunn PM. ''Galen (AD 129–200) of Pergamun: anatomist and experimental physiologist''. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed. 2003 Sep;88(5):F441–443.] (kopje e arkivuar) *[https://books.google.com/books?id=X8eyqsqFgQ8C Everson S. (red.) ''Language''. Cambridge University Press, 1994], ISBN 978-0-521-35795-1 *[https://books.google.com/books?id=Hf1htsj-usAC French RK. ''Medicine Before Science: The Rational and Learned Doctor from the Middle Ages to the Enlightenment''. Cambridge University Press, 2003.] ISBN 978-0-521-00761-0 *{{Cite web |url=http://www.princeton.edu/~pswpc/pdfs/gleason/010702.pdf |last1=Gleason |first1=MW |title=Shock and Awe: The Performance Dimension of Galen's Anatomy Demonstrations Version 5 |work=Princeton/Stanford Working Papers in Classics |date=January 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531062146/http://www.princeton.edu/~pswpc/pdfs/gleason/010702.pdf |archive-date=May 31, 2022|language=en }} *Gleason MW. ''Making Men: Sophists and Self-Presentation in Ancient Rome''. Princeton 1995 *[http://www.cambridge.org/catalogue/catalogue.asp?isbn=9780521819541 Hankinson RJ (red.) The Cambridge Companion to Galen. CUP 2008] ISBN 978-0-521-81954-1 *Hankinson R.J. ''Cause and explanation in ancient Greek thought''. Oxford University Press, 1998, ISBN 978-0-19-924656-4 *{{Cite journal |title=Galen, His Books, and the Horrea Piperataria at Rome |first=George W. |last=Houston |journal=Memoirs of the American Academy in Rome |volume=48 |pages=45–51 |publisher=University of Michigan Press |year=2003 |doi=10.2307/4238804 |jstor=4238804|language=en }} *Johannes Ilberg. "Aus Galens Praxis. Neue Jahrbücher für das Klassische Altertum", Geschichte und Deutsche Literatur 15: 276–312, 1905 *Hakim Syed Zillur Rahman (red.). ''Jawami Kitab Al-Nabd Al-Saghir by Galen'' (2007), [http://www.ibnsinaacademy.org Ibn Sina Academy of Medieval Medicine & Sciences], Aligarh, India; ISBN 978-81-901362-7-3 *Hakim Syed Zillur Rahman (red.). ''Kitab fi Firaq al Tibb by Galen'' (2008), [http://www.ibnsinaacademy.org Ibn Sina Academy of Medieval Medicine & Sciences], Aligarh, India; ISBN 978-81-906070-1-8 *Hakim Syed Zillur Rahman (red.). ''Kitab al Anasir by Galen'' (2008), [http://www.ibnsinaacademy.org Ibn Sina Academy of Medieval Medicine & Sciences], Aligarh, India; ISBN 978-81-906070-2-5 *Hakim Syed Zillur Rahman (red.). ''Kitab al Mizaj of Galen'' (2008), [http://www.ibnsinaacademy.org Ibn Sina Academy of Medieval Medicine & Sciences], Aligarh, India, ISBN 978-81-906070-3-2 *Kotrc RF, Walters KR. "A bibliography of the Galenic Corpus. A newly researched list and arrangement of the titles of the treatises extant in Greek, Latin, and Arabic". Trans Stud Coll Physicians Phila. 1979 December;1(4):256–304 *[http://muse.jhu.edu/login?uri=/journals/bulletin_of_the_history_of_medicine/v073/73.1mattern.html Mattern SP. Physicians and the Roman Imperial Aristocracy: The Patronage of Therapeutics. Bulletin of the History of Medicine. Volume 73, Number 1, Spring 1999, pp. 1–18] *[https://books.google.com/books?id=NrEeAAAAIAAJ Metzger BM. New Testament Studies: Philological, Versional, and Patristic. Brill, 1980], ISBN 978-90-04-06163-7 *[http://www.al-islam.org/al-tawhid/medical_sects/title.htm Muhaqqiq M. Medical Sects in Islam. al-Tawhid Islamic Journal, vol. VIII, No.2] *Nutton V. "Roman Medicine, 250 BC to AD 200, and Medicine in Late Antiquity and the Early Middle Ages", te Lawrence C. (red.) ''The Western Medical Tradition: 800–1800 A.D.'' 1995 *[https://books.google.com/books?id=oShfkIhduowC Nutton V. ''Ancient Medicine''. Routledge, 2004], ISBN 978-0-415-08611-0 *[https://books.google.com/books?id=lzO3zQ3dK0cC Osler W. ''The Evolution of Modern Medicine'' 1913. Plain Label Books 1987. Chapter II: Greek Medicine] *Peterson DW. "Observations on the chronology of the Galenic Corpus". Bull Hist Med 51(3): 484, 1977 *Siegel RE. ''Galen's System of Physiology and Medicine'', Basel 1968 (ky tekst nuk vlerësohet lart nga shumica e studiuesve të Galenit) *Siegel RE. ''Galen on Sense Perception, His Doctrines, Observations and Experiments on Vision, Hearing, Smell, Taste, Touch and Pain, and Their Historical Sources''. Karger, Basel 1970 (ky tekst nuk vlerësohet lart nga shumica e studiuesve të Galenit) *Siegel RE. ''Galen on Psychology, Psychopathology, and Function and Diseases of the Nervous System'' 1973 (ky tekst nuk vlerësohet lart nga shumica e studiuesve të Galenit) *[https://books.google.com/books?id=wJ4YAAAAIAAJ Smith WG. ''Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology''. J Walton 1849] *Stakelum JW, ''Galen and the Logic of Proposition'', Rome, Angelicum, 1940 *Taylor HO. ''Greek Biology And Medicine''. Marshall Jones 1922. Chapter 5: The Final System – Galen *Temkin O. ''Galenism: Rise and Decline of a Medical Philosophy''. Cornell University Press, Ithaca 1973 *[https://books.google.com/books?id=mhNUGgG2eacC ''The Cambridge Ancient History'': Second Edition. XI The High Empire A.D. 70–192 Cambridge University Press, 2000], ISBN 978-0-521-26335-1 *[http://www.tlg.uci.edu/ ''Thesaurus Linguae Graecae'': TLG] *[https://books.google.com/books?id=Aesg-6eBWCYC van der Eijk P. ''Medicine and Philosophy in Classical Antiquity: Doctors and Philosophers on Nature, Soul, Health and Disease''. Cambridge University Press, 2005], ISBN 978-0-521-81800-1 *[https://archive.org/details/marcusaureliusan00watsrich Watson PB. ''Marcus Aurelius Antoninus''. Harper & brothers, 1884] {{Refend}} ==Lexime shtesë== {{Refbegin}} *{{Cite conference |last1=Bacalexi |first1=Dina |title=Ancient medicine, humanistic medicine: the Renaissance commentaries of Galen, transmission and transformation of knowledge |work=International Conference Scientiae 2014: Disciplines of knowing in the Early Modern World, Scientiae International Research Group |date=April 2014 |url=https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-01639720/document |publisher=HAL |location=Vienna|language=en }} *Garcia Ballester, Luis. 2002. ''Galen and Galenism. Theory and Medical Practice from Antiquity to the European Renaissance.'' Collected Studies Series 710. Aldershot, UK: Ashgate Variorum. *Gilbert, N. Ward. 1960. ''Renaissance Concepts of Method.'' New York: Columbia University Press. *Gill, Christopher, Tim Whitmarsh, dhe John Wilkins, eds. 2012. ''Galen and the World of Knowledge.'' Cambridge, UK: Cambridge Univ. Press. *Kudlien, Fridolf, dhe Richard J Durling. 1991. ''Galen's Method of Healing: Proceedings of the 1982 Galen Symposium.'' Leiden: E.J. Brill. *Lloyd, G. E. R. 1991. ''Methods and Problems in Greek Science.'' Cambridge: Cambridge University Press. *Mattern, Susan P. 2013. ''The Prince of Medicine: Galen In the Roman Empire.'' New York: Oxford University Press. *Nutton, Vivian. 2004. ''Ancient Medicine.'' London dhe New York: Routledge. *Rocca, Julius. 2003. ''Galen on the Brain: Anatomical Knowledge and Physiological Speculation in the Second Century A.D.'' Studies in Ancient Medicine 26. Leiden, The Netherlands, dhe Boston: Brill. *Rosen, Ralph M. 2013. "Galen on Poetic Testimony" Në ''Writing Science: Medical and Mathematical Authorship in Ancient Greece.'' Redaktuar nga M. Asper, 177–189. Berlin: De Gruyter. *Rosen, Ralph M. 2013. "Galen, Plato, and the Physiology of Eros." Në ''Eros'' Redaktuar nga E. Sanders, C. Carey dhe N. Lowe, 111–127. Cambridge: Cambridge University Press. *Sarton, George. 1954. ''Galen of Pergamon.'' Lawrence: University of Kansas Press. *Schlange-Schöningen, H. ''Die römische Gesellschaft bei Galen. Biographie und Sozialgeschichte'' (= ''Untersuchungen zur antiken Literatur und Geschichte'', Bd. 65) Berlin: de Gruyter, 2003 * Singer, P. N.; Rosen, Ralph M. (2024). ''The Oxford handbook of Galen.'' Oxford, New York: Oxford University Press, ISBN 9780190913687. *Speziale, Fabrizio. ''Culture persane et médecine ayurvédique an Asie du Sud'', Leiden – Boston, E. J. Brill, Islamic Philosophy, Theology and Science. Texts and Studies, 2018. ISBN 978-90-04-35275-9. *Walzer, Richard. 1949. ''Galen On Jews and Christians.'' London: Oxford University Press. *Xenophontos, Sophia. ''Medicine and practical ethics in Galen''. Cambridge, 2024 (qasje e hapur) {{Refend}} ===Burimet parësore=== {{Refbegin}} *Boudon-Millot, V. ''Introduction Générale, Sur L'ordre de ses Propres Livres, Sur ses Propres Livres, Que L'excellent Médecin est Aussi Philosophe'' Paris: Les Belles Lettres, 2007. *{{Cite book |last=Brock |first=Arthur John |title=Greek Medicine, Being Extracts Illustrative of Medical Writers from Hippocrates to Galen |url=https://archive.org/details/greekmedicinebei0000broc |url-access=registration |year=1929 |publisher=Dent |location=London|language=en }} *{{Cite book |last=Galen |title=On the Therapeutic Method |year=1991 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |others=R.J. Hankinson, trans|language=en }} *{{Cite book |last=Singer |first=R. N. |year=2023 |title=Galen: Writings on Health |series=Cambridge Galen Translations |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-009-15951-7|language=en }} {{Refend}} ==Lidhje të jashtme== *[https://www.gutenberg.org/ebooks/search/?query=Galen Veprat e Galenit] në Project Gutenberg *[http://cmg.bbaw.de/epubl/online/galges.html Veprat e Galenit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201024064111/http://cmg.bbaw.de/epubl/online/galges.html |date=24 tetor 2020 }} në Corpus Medicorum Graecorum, me lidhje për botime të digjitalizuara, dorëshkrime dhe përkthime moderne. *[https://archive.org/search?query=creator%3A%22Galen%22 Galeni] në Internet Archive *[https://archive.org/search?query=creator%3A%22Claudius+Galenus%22 Claudius Galenus] në Internet Archive *{{cite web |last=Singer |first=P. N. |title=Galen |url=https://plato.stanford.edu/entries/galen/ |work=Stanford Encyclopedia of Philosophy |language=en}} *[http://www.iep.utm.edu/galen/ Galeni], artikull në Internet Encyclopedia of Philosophy *[http://classicsindex.wikispaces.com/Galen Classicsindex: Galen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081224233754/http://classicsindex.wikispaces.com/Galen |date=24 dhjetor 2008 }} *[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/searchresults?q=Galen&redirect=true Veprat e Galenit në Perseus Digital Library] *[https://cmg.bbaw.de/epubl/online/editionencmg_05.html Botime online nga ''Corpus Medicorum Graecorum''] *[http://galen.bbaw.de/online-publications/hippokrates-und-galenbibliographie-fichtner Gerhard Fichtner, Bibliografia e Galenit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120712011351/http://galen.bbaw.de/online-publications/hippokrates-und-galenbibliographie-fichtner|date=12 korrik 2012}} *[http://www.healthsystem.virginia.edu/internet/library/historical/artifacts/antiqua/galen.cfm Universiteti i Virxhinias: Biblioteka e Shkencave Shëndetësore. Galeni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071210172030/http://www.healthsystem.virginia.edu/internet/library/historical/artifacts/antiqua/galen.cfm|date=10 dhjetor 2007}} *[http://www.channel4.com/history/microsites/H/history/a-b/ancientsurgery7.html Channel 4 – Historia – Kirurgjia e lashtë] *[https://exploregalen.com/ Mjeku i Perandorisë: Prosperiteti, Murtaja dhe Shërimi në Romën e Lashtë], Instituti për Studimin e Botës së Lashtë i Universitetit të Nju Jorkut (NYU) *[https://engines.egr.uh.edu/episode/2097 Lienhard JH. Engines of our Ingenuity, Numri 2097 – Konstandini Afrikani] *[https://www.britannica.com/biography/Galen Nutton V. Galeni i Pergamit, Encyclopædia Britannica] *[https://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina%20antiqua/bio_gal.html Pearcy L. Galeni: Një skicë biografike. Medicina Antiqua] *[https://web.archive.org/web/20070406023427/http://www.ancientlibrary.com/medicine/0109.html Taylor HO. Greek Biology and Medicine 1922: Kapitulli 5 – "Sistemi Final: Galeni"] *[http://robl.de/galen/galen.htm Galenus von Pergamon – Leben und Werk. ''Përfshin listë alfabetike të titujve latinë''] *{{In lang|fr}} [https://web.archive.org/web/20150923222338/http://www.biusante.parisdescartes.fr/histmed/medica/galien_vf.htm Veprat e Galenit] të digjitalizuara nga [https://web.archive.org/web/20111101181049/http://www.biusante.parisdescartes.fr/debut.htm BIUM (Bibliothèque interuniversitaire de médecine et d'odontologie, Paris)], shih edhe bibliotekën e saj dixhitale [https://web.archive.org/web/20141007025741/http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica.htm Medic@]. *[http://digital.slub-dresden.de/id337794197 Galeni opera varia – Mscr.Dresd.Db.93], version dixhital i dorëshkrimit në Bibliotekën Shtetërore dhe Universitare të Saksonisë, Dresden (SLUB) *[http://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina%20antiqua/mm_hypertexts.html Hiperteksте – Medicina Antiqua, University College London] ''(Komentar mbi veprën e Hipokratit Për natyrën e njeriut; Për fakultetet natyrore; Nxitje për studimin e arteve: Për Menodotin; Për diagnozën nga ëndrrat)'' *[https://web.archive.org/web/20170221134108/http://www.michaelservetusresearch.com/ENGLISH/works.html Michael Servetus Research], faqe interneti me një studim mbi ''Opera Omnia of Galen'' nga galenisti Michael de Villanueva, si dhe përshkrimin e parë të qarkullimit pulmonar në dorëshkrimin e tij të Parisit nga viti 1546. *''Claudii Galeni opera omnia'' në ''Medicorum graecorum opera quae exstant, editionem curavit D. Carolus Gottlob Kühn, Lipsiae prostat in officina libraria Car. Cnoblochii'', 1821–1833, në [http://www2.biusante.parisdescartes.fr/livanc/?intro=galien_vf&statut=charge&fille=o&cotemere=45674 20 vëllime]. *[https://www.bbc.co.uk/programmes/b03c4dys Diskutim rreth Galenit] në programin e BBC Radio 4, ''In Our Time'' *[http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hbz:061:2-18076 Botim dixhital: Galeni septima Classis (1550)] nga Biblioteka Shtetërore dhe Universitare e Diseldorfit *[http://digitalgalen.net/ Palimpsesti Sirian i Galenit – Për përzierjet dhe fuqitë e drogave të thjeshta] *[http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica/galien_va.htm Bibliothèque interuniversitaire de médecine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140421160949/http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica/galien_va.htm|date=21 prill 2014}} (BIUM). [[Kategoria:Lindje - Vitet 120]] [[Kategoria:Vdekje - Shekulli III]] [[Kategoria:Mjekë të lashtë grekë]] [[Kategoria:Mjekë romakë]] [[Kategoria:Shkrimtarë grekë]] [[Kategoria:Filozofë romakë]] [[Kategoria:Aelii]] [[Kategoria:Anatomistë grekë të lashtë]] [[Kategoria:Logjikanë grekë të lashtë]] [[Kategoria:Oftalmologë të lashtë]] [[Kategoria:Mjekë të oborrit]] [[Kategoria:Bimëmjekues]] [[Kategoria:Mesplatonistë]] [[Kategoria:Njerëz nga Pergamoni]] [[Kategoria:Shkrimtarë filozofie]] [[Kategoria:Komentues në gjuhën greke të Platonit]] dbdetivo86zmurxec53obhgng6z0d0w 3027891 3027888 2026-08-25T10:47:15Z Arianit 106 perkthimi i titujve 3027891 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Galeni | native_name = Κλαύδιος Γαληνός | image = Galenus.jpg | caption = Një gravurë e shekullit XVII nga Georg P. Busch<ref name="portraits">Meqë nuk dihet të kenë ekzistuar përshkrime apo portretizime bashkëkohore të Galenit, është e pamundur që përshtypjet e artistëve të mëvonshëm ta kenë riprodhuar saktë pamjen e tij.</ref> | birth_date = 129 e.s. | birth_place = [[Pergamon]], Azia Romake | death_date = {{Rreth|216}} e.s. (në moshën {{Rreth|87|lk=no}} vjeç) | death_place = | fields = [[Anatomia]]<br>[[Mjekësia]]<br>[[Filozofia]] }} '''Aelius Galenus''' ose '''Claudius Galenus'''<ref name="alexandru21">{{Cite journal|author=S. Alexandru|year=2021|title=Critical Remarks on Codices in which Galen Appears as a Member of the ''gens Claudia''|journal=Mnemosyne|volume=74|issue=4|pages=553–597|doi=10.1163/1568525x-12342720|language=en}}</ref> ({{Lang|el|Κλαύδιος Γαληνός}}; shtator 129 – {{Rreth|216|lk=no}} e.s.), i njohur zakonisht, sipas formës së anglicizuar, si '''Galen''' ose, në shqip, si '''Galeni''' apo '''Galeni i Pergamonit''',<ref>[http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/galen "Galen"], zë në ''Collins English Dictionary''.</ref> ishte një mjek, [[Kirurgu|kirurg]] dhe [[Filozofia|filozof]] [[Roma e Lashtë|romak]] dhe [[Grekët e sotëm|grek]].<ref>''Life, death, and entertainment in the Roman Empire''. David Stone Potter, D. J. Mattingly (1999). University of Michigan Press. [https://books.google.com/books?id=HPjqJWakX7IC&pg=PA63 f. 63]. {{ISBN|0-472-08568-9}}</ref><ref>''[https://books.google.com/books?id=DQY9AAAAIAAJ&pg=PA1 Galen on bloodletting: a study of the origins, development, and validity of his opinions, with a translation of the three works]''. Peter Brain, Galen (1986). [[Cambridge University Press]]. f. 1. {{ISBN|0-521-32085-2}}</ref><ref name="nutton73">{{Cite journal|author=Nutton Vivian|year=1973|title=The Chronology of Galen's Early Career|journal=Classical Quarterly|volume=23|issue=1|pages=158–171|doi=10.1017/S0009838800036600|pmid=11624046|language=en}}</ref> I konsideruar si një nga studiuesit mjekësorë më të arritur të gjithë [[Historia e lashtë|lashtësisë]], Galeni ndikoi në zhvillimin e disiplinave të ndryshme shkencore, përfshirë [[Anatomia|anatominë]],<ref>{{Cite journal|pmc=1081972|page=212|volume=21|issue=2|journal=Med Hist|title=Galen on the affected parts. Translation from the Greek text with explanatory notes|doi=10.1017/s0025727300037935|year=1977|language=en}}</ref> [[Fiziologjia|fiziologjinë]], [[Patologjia|patologjinë]],<ref name="brock" /> [[Farmakologjia|farmakologjinë]],<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=al9FH5tynlAC&q=galen+on+pharmacology|title=Galen on Pharmacology: Philosophy, History, and Medicine : Proceedings of the Vth International Galen Colloquium, Lille, 16–18 March 1995|first=Armelle|last=Debru|date=1997|publisher=Brill|via=Google Books|isbn=978-9004104037|language=en}}</ref> dhe [[Neurologjia|neurologjinë]], si dhe filozofinë<ref name="Galen on the brain">{{Cite journal|last1=Rocca|first1=Julius|year=2003|title=Galen on the Brain: Anatomical Knowledge and Physiological Speculation in the Second Century AD|journal=Studies in Ancient Medicine|publisher=Brill|volume=26|pages=1–313|doi=10.1163/9789047401438|pmid=12848196|isbn=978-90-47-40143-8|language=en}}</ref> dhe [[Logjika|logjikën]]. Bir i Aelius Nicon, një arkitekt i pasur grek me interesa shkencore, Galeni mori një edukim gjithëpërfshirës që e përgatiti për një karrierë të suksesshme si mjek dhe filozof. I lindur në qytetin e lashtë të [[Pergamon|Pergamonit]] (sot Bergama, Turqi), Galeni udhëtoi gjerësisht, duke u njohur me një gamë të gjerë teorish dhe zbulimesh mjekësore, para se të vendosej në [[Roma e Lashtë|Romën]], ku shërbeu për anëtarë të shquar të shoqërisë romake dhe përfundimisht mori pozitën e mjekut personal të disa [[Perandori romak|perandorëve]]. Të kuptuarit e Galenit për [[Anatomia|anatominë]] dhe [[Mjekësia|mjekësinë]] u ndikua kryesisht nga teoria bashkëkohore e {{ill|katër lëngjeve trupore|en|Humorism}}: vrer i zi, vrer i verdhë, gjak dhe flegmë, siç u parashtrua fillimisht nga autori i ''Për Natyrën e Njeriut'' në {{ill|korpusin Hipokratik|en|Hippocratic Corpus}}.<ref>{{Cite journal|last=Nutton|first=V.|date=2005|title=The Fatal Embrace: Galen and the History of Ancient Medicine|url=https://www.cambridge.org/core/journals/science-in-context/article/abs/fatal-embrace-galen-and-the-history-of-ancient-medicine/B593B7BD348DB7E16303AA46FD2E42E6|journal=Science in Context|language=en|volume=18|issue=1|pages=111–121|doi=10.1017/S0269889705000384|pmid=16075496|url-access=subscription}}</ref> Pikëpamjet e Galenit dominuan dhe ndikuan në shkencën mjekësore perëndimore për më shumë se 1.300 vjet. Raportet e tij anatomike u bazuan kryesisht në disektimin e majmunëve barbarë.<ref name=":0" /> Megjithatë, ndërsa disektimet dhe {{ill|vivisektimet|en|Vivisection}} mbi njerëz praktikoheshin në [[Aleksandria]] nga Herofili dhe Erasistrati në shekullin III p.e.s. me lejen e Ptolemejve, në kohën e Galenit këto procedura ishin rreptësisht të ndaluara në [[Perandoria Romake]]. Meqë Galeni zbuloi se shprehjet e fytyrës së majmunëve barbarë ishin veçanërisht të gjalla, ai kaloi te [[Derri|derrat]] për kërkimet e tij, në mënyrë që të shmangte ndjekjen penale. [[Aristoteli]] i kishte përdorur derrat shekuj më parë për studimin e tij mbi anatominë dhe fiziologjinë. Galeni, ashtu si të tjerët, arsyetoi se anatomia e kafshëve kishte një përputhshmëri të fortë me atë të njerëzve. <ref>{{Cite book |last=Dean-Jones |first=Lesley |title=At the Crossroads of Greco-Roman History, Culture, and Religion: Papers in Memory of Carin M. C. Green |publisher=Archaeopress Publishing |year=2018 |isbn=978-1-78969-014-9 |editor-last=Bell |editor-first=Sinclair |pages=229–248 |chapter=Galen and the Culture of Dissection|language=en }}</ref> Galeni i inkurajonte studentët e tij të shkonin e të shihnin gladiatorë të vdekur ose kufoma të dala nga uji, në mënyrë që të njiheshin më mirë me trupin njerëzor. Teoria e Galenit mbi fiziologjinë e [[Sistemi i qarkullimit të gjakut|sistemit të qarkullimit të gjakut]] mbeti e pakontestuar deri {{Rreth|1242|lk=no}}, kur [[Ibën Nefisi]] botoi librin e tij ''Sharh tashrih al-qanun li' Ibn Sina'' (''Komentar mbi anatominë në Kanunin e Avicenës''), në të cilin raportoi zbulimin e tij të {{ill|qarkullimit pulmonar|en|Pulmonary circulation}}.<ref>{{Cite journal|last1=West|first1=John|title=Ibn al-Nafis, the pulmonary circulation, and the Islamic Golden Age|journal=Journal of Applied Physiology|date=1985|volume=105|issue=6|pages=1877–1880|pmc=2612469|pmid=18845773|doi=10.1152/japplphysiol.91171.2008|language=en}}</ref> Raportet e tij anatomike mbetën të pakontestuara deri në vitin 1543, kur përshkrime dhe ilustrime të shtypura të disektimeve njerëzore u botuan në veprën themelore ''De humani corporis fabrica'' nga {{ill|Andreas Vesaliusi|en|Andreas Vesalius}},<ref name="Vesalius1543">{{Cite book |author=Andreas Vesalius |title=De humani corporis Fabrica, Libri VII |publisher=Johannes Oporinus |location=[[Bazeli]], [[Zvicra]] |language=la |year=1543 |url=http://vesalius.northwestern.edu/ |access-date=7 August 2010 |archive-date=1 September 2016 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/6321/20160901184031/http://vesalius.northwestern.edu/ |url-status=dead }}</ref><ref>O'Malley, C., ''Andreas Vesalius of Brussels, 1514–1564'', Berkeley: University of California Press</ref> ku teoria fiziologjike e Galenit u përshtat me këto vëzhgime të reja.<ref>Siraisi, Nancy G., (1991) Girolamo Cardano and the Art of Medical Narrative, Journal of the History of Ideas. pp. 587–88.</ref><ref>{{Cite book|last=Bigotti|first=Fabrizio|title=Physiology of the Soul. Mind, Body and Matter in the Galenic Tradition of the Late Renaissance (1550-1630)|publisher=Brepols|year=2019|isbn=978-2-503-58161-3|pages=21–40|language=en}}</ref> Galeni e shihte veten si mjek dhe njëkohësisht si filozof, siç e shkroi vetë në traktatin e tij të titulluar ''Se mjeku më i mirë është edhe filozof''.<ref>{{Cite book |author=Claudii Galeni Pergameni |title="That the best physician is also a philosopher" with a Modern Greek Translation |editor=Odysseas Hatzopoulos |publisher=Odysseas Hatzopoulos & Company: Kaktos Editions |location=[[Athina]], [[Greqia]] |year=1992|language=en }}</ref><ref>{{Cite journal |author=Theodore J. Drizis |title=Medical ethics in a writing of Galen |journal=Acta Med Hist Adriat |volume=6 |issue=2 |pages=333–336 |date=Fall 2008 |pmid=20102254 |url=https://hrcak.srce.hr/clanak/64672 |access-date=7 August 2010|language=en }}</ref><ref>Brian, P., 1977, "Galen on the ideal of the physician", ''South Africa Medical Journal'', 52: 936–938 [http://archive.samj.org.za/1977%20VOL%20LI%20Jul-Dec/Articles/11%20November/4.10%20HISTORY%20OF%20MEDICINE%20-%20GALEN%20ON%20THE%20IDEAL%20OF%20THE%20PHYSICIAN.%20P.%20Brain.pdf pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224020900/http://archive.samj.org.za/1977%20VOL%20LI%20Jul-Dec/Articles/11%20November/4.10%20HISTORY%20OF%20MEDICINE%20-%20GALEN%20ON%20THE%20IDEAL%20OF%20THE%20PHYSICIAN.%20P.%20Brain.pdf |date=24 February 2021 }}</ref><ref name="auto">{{Cite book|last=Bigotti|first=Fabrizio|url=https://books.google.com/books?id=6SByvQEACAAJ|title=Physiology of the Soul: Mind, Body and Matter in the Galenic Tradition of Late Renaissance (1550-1630)|date=2019|publisher=Brepols|isbn=978-2-503-58161-3|language=en}}</ref> Galeni ishte shumë i interesuar në debatin mes sekteve mjekësore racionaliste dhe empiriciste,<ref>Frede, M. and R. Walzer, 1985, ''Three Treatises on the Nature of Science,'' Indianapolis: Hacket.</ref> dhe përdorimi i tij i vëzhgimit të drejtpërdrejtë, disektimit dhe vivisekcionit përfaqëson një pozicion të ndërmjetëm kompleks mes ekstremeve të këtyre dy pikëpamjeve.<ref>{{Cite journal|author = De Lacy P|year = 1972|title = Galen's Platonism|journal = American Journal of Philology|volume = 1972|issue = 1|pages = 27–39|doi=10.2307/292898|jstor = 292898}}</ref><ref>{{Cite journal|author = Cosans C|year = 1997|title = Galen's Critique of Rationalist and Empiricist Anatomy|journal = Journal of the History of Biology|volume = 30|issue = 1|pages = 35–54|doi=10.1023/a:1004266427468|pmid=11618979|s2cid = 35323972}}</ref><ref>{{Cite journal|author = Cosans C|year = 1998|title = The Experimental Foundations of Galen's Teleology|url = https://philpapers.org/rec/COSTEF-4|journal = Studies in History and Philosophy of Science|volume = 29|issue = 1|pages = 63–80|doi=10.1016/s0039-3681(96)00005-2|url-access = subscription|language = en}}</ref> Shumë nga veprat e tij janë ruajtur ose përkthyer nga greqishtja origjinale, megjithëse shumë të tjera u shkatërruan dhe disa vepra që i atribuohen besohet të jenë të rreme. Megjithëse ka njëfarë debati rreth datës së vdekjes së tij, ai nuk ishte më i ri se shtatëdhjetë vjeç kur vdiq.<ref>{{Cite journal|last=Todman|first=D.|date=2007|title=Galen (129–199)|url=https://doi.org/10.1007/s00415-007-0625-5|journal=Journal of Neurology|language=en|volume=254|issue=7|pages=975–976|doi=10.1007/s00415-007-0625-5|pmid=17676358|s2cid=33437522|url-access=subscription}}</ref> == Biografia == Emri grek i Galenit, ''Γαληνός'' (''Galēnós''), vjen nga mbiemri ''γαληνός'' (''galēnós'') 'i qetë'.<ref>[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dgalhno%2Fs γαληνός], Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek–English Lexicon'', on Perseus Digital Library</ref> Emri i tij latin (Aelius ose Claudius) sugjeron se ai kishte [[Shtetësia Romake|shtetësinë romake]].<ref>[https://www.cambridge.org/core/journals/european-review/article/abs/galen-and-roman-medicine-or-can-a-greek-become-a-latin/7257B40ABA94E375F6253389004D8DE4 Galen and roman medicine]</ref> Galeni e përshkruan jetën e tij të hershme në veprën ''Mbi pasionet e shpirtit''. Ai lindi në shtator të vitit 129 e.s.<ref name="nutton73"/> Babai i tij, Eli Nikoni (Aelius Nicon), ishte një patrik i pasur, arkitekt dhe ndërtues, me interesa të larmishme, përfshirë filozofinë, matematikën, logjikën, astronominë, bujqësinë dhe letërsinë. Galeni e përshkruan babain e tij si "një njeri jashtëzakonisht të dashur, të drejtë, të mirë dhe bamirës". Në atë kohë, [[Pergamon]] (sot Bergama, Turqi) ishte një qendër e madhe kulturore dhe intelektuale, e njohur për [[Biblioteka e Pergamumit|bibliotekën e saj]], e dyta vetëm pas asaj në Aleksandri,<ref name="brock"/><ref name="metzger">[https://books.google.com/books?id=NrEeAAAAIAAJ Metzger BM. New Testament Studies: Philological, Versional, and Patristic. Brill 1980], {{ISBN|978-90-04-06163-7}}</ref> si dhe ishte vendndodhja e një tempulli të madh kushtuar zotit shërues [[Asklepiu|Asklepit]].<ref>{{Cite web|title=Galen {{!}} Biography, Achievements, & Facts|url=https://www.britannica.com/biography/Galen|access-date=2020-12-18|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref> Qyteti tërhoqi filozofë [[Stoicizmi|stoikë]] dhe [[Platonizmi|platonikë]], me të cilët Galeni u njoh në moshën 14-vjeçare. Studimet e tij përfshinë gjithashtu secilin nga sistemet kryesore filozofike të kohës, përfshirë aristotelianizmin dhe epikurianizmin. Babai i tij kishte planifikuar për Galenin një karrierë tradicionale në filozofi ose politikë dhe u kujdes ta ekspozonte ndaj ndikimeve letrare dhe filozofike. Megjithatë, Galeni thotë se rreth vitit 145, babai i tij pati një ëndërr në të cilën iu shfaq zoti Asklepi dhe urdhëroi Nikonin t'i dërgonte të birin të studionte mjekësi.<ref name="nutton73"/><ref name=":0"/> === Edukimi mjekësor === Pas arsimit të tij të mëparshëm liberal, Galeni në moshën 16-vjeçare filloi studimet e tij në tempullin e njohur shërues lokal, ose ''asklepeion'', si θεραπευτής (''therapeutes'', ose kujdestar), për katër vjet. Atje ai ra nën ndikimin e njerëzve si Eskrioni i Pergamonit (Aeschrion of Pergamon), Stratoniku dhe Satiri. ''Asklepeionet'' funksiononin si spa ose sanatorë, tek të cilët të sëmurët vinin për të kërkuar kujdesin e priftërisë. Romakët e vizitonin shpesh tempullin në Pergamon, në kërkim të lehtësimit mjekësor nga sëmundjet. Ishte gjithashtu vend i shpeshtë takimi për njerëz të shquar, si historiani Klaudi Karaks, oratori Eli Aristidi (Aelius Aristides), sofisti Polemoni i Laodicesë (Polemon of Laodicea), dhe konsulli Kuspi Rufini. Babai i Galenit vdiq në vitin 148, duke e lënë Galenin i pasur në mënyrë të pavarur në moshën 19-vjeçare. Ai më pas ndoqi këshillën që gjeti në mësimet e Hipokratit<ref>{{Cite web|url=http://daedalus.umkc.edu/hippocrates/HippocratesLoeb1/page.66.php?size=240x320|title=Hippocrates Collected Works I|website=daedalus.umkc.edu|access-date=2009-12-11|archive-date=2011-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930083013/http://daedalus.umkc.edu/hippocrates/HippocratesLoeb1/page.66.php?size=240x320|url-status=dead|language=en}}</ref> dhe udhëtoi e studioi gjerësisht, duke përfshirë destinacione si [[Smirna]] (sot [[Izmiri]]), Korinti, [[Kreta]], [[Kilikia]] (sot Çukurova), [[Qipro]], dhe së fundi shkollën e madhe mjekësore të Aleksandrisë, duke u ekspozuar ndaj shkollave të ndryshme të mendimit në mjekësi. Në vitin 157, në moshën 28-vjeçare, ai u kthye në Pergamon si mjek i gladiatorëve të Kryepriftit të Azisë, një nga njerëzit më me ndikim dhe më të pasur në Azi. Galeni pretendon se Kryeprifti e zgjodhi atë mbi mjekë të tjerë, pasi ai nxori zorrët e një majmuni dhe i sfidoi mjekët e tjerë të riparonin dëmin. Kur ata refuzuan, Galeni vetë kreu [[Kirurgjia|kirurgjinë]] dhe, duke bërë këtë, fitoi favorin e Kryepriftit të Azisë. Gjatë katër viteve të tij atje, ai mësoi rëndësinë e dietës, kondicionit fizik, higjienës dhe masave parandaluese, si dhe anatominë e gjallë dhe trajtimin e frakturave dhe traumave të rënda, duke i quajtur plagët e tyre "dritare drejt trupit". Vetëm pesë vdekje mes gladiatorëve ndodhën gjatë kohës që ai mbajti këtë post, krahasuar me gjashtëdhjetë në kohën e paraardhësit të tij, një rezultat që zakonisht i atribuohet vëmendjes që ai i kushtoi plagëve të tyre. Në të njëjtën kohë, ai ndoqi studime në mjekësinë teorike dhe filozofi.<ref name="nutton73"/><ref name="ustun">Ustun C. Galen and his anatomic eponym: Vein of Galen. Clinical Anatomy Volume 17 Issue 6 454–457, 2004</ref><ref name="grant">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=tyip3Kf68TYC&pg=PP9|title=Galen on Food and Diet|last1=Galen|first2=Mark|last2=Grant|date=2018|publisher=Psychology Press|via=Google Books|isbn=9780415232333|language=en}}</ref><ref>Gleason, M. Making Men: Sophists and Self-Presentation in Ancient Rome. Princeton 1995</ref> ===Roma=== [[File:Claudius Galenus (1906) - Veloso Salgado.png|thumb|upright=.9|Galeni duke seksionuar një majmun, siç e imagjinoi Veloso Salgado në 1906]] Galeni shkoi në [[Roma e Lashtë|Romë]] në vitin 162 dhe u afirmua si mjek praktikues. Demonstrimet e tij publike dhe padurimi ndaj pikëpamjeve alternative mbi mjekësinë e sollën në konflikt me mjekë të tjerë që praktikonin në qytet.<ref name=":0"/> Kur filozofi [[Shkolla peripatetike|peripatetik]] Eudemi (Eudemus) u sëmur me ethet e katërta, Galeni u ndje i detyruar ta trajtonte "pasi ishte mësuesi im dhe rastisi të jetoja aty pranë".<ref>Luis Garcia-Ballester, 2002, Galen and Galenism, Burlington: Ashgate-Variorum, p. 1641</ref> Ai shkroi: "Kthehem te rasti i Eudemit. Ai u godit plotësisht nga tri sulmet e ethes së katërt, dhe mjekët e kishin braktisur, pasi ishte tashmë mesi i dimrit."<ref>Arthur John Brock, 1929, ''Greek Medicine'', London: J. M. Dent and Sons, Ltd., p. 207.</ref> Disa mjekë romakë e kritikuan Galenin për përdorimin e prognozës në trajtimin e Eudemit. Kjo praktikë binte ndesh me standardin e atëhershëm të kujdesit, i cili mbështetej te falli dhe [[Mistika]]. Galeni u përgjigj kundërshtarëve të tij duke mbrojtur metodat e veta. Garcia-Ballester e citon Galenin duke thënë: "Për të diagnostikuar, dikush duhet të vëzhgojë dhe të arsyetojë." Kjo ishte baza e kritikës së tij ndaj mjekëve që vepronin ''alogos'' dhe ''askeptos''.<ref>Luis Garcia-Ballester, 2002, Galen and Galenism, Burlington: Ashgate-Variorum, p. 1663</ref> Megjithatë, Eudemi e paralajmëroi Galenin se hyrja në konflikt me këta mjekë mund të çonte në vrasjen e tij. "Eudemi tha këtë, dhe të tjera në të njëjtin kuptim; shtoi se, nëse nuk do të mund të më dëmtonin me sjellje të paskrupullta, do të kalonin në përpjekje për helmim. Ndër të tjera, më tha se, disa dhjetë vjet më parë, një i ri kishte ardhur në qytet dhe kishte dhënë, ashtu si unë, demonstrime praktike të burimeve të artit tonë; ky i ri u vra me helm, bashkë me dy shërbëtorë që e shoqëronin."<ref>Arthur John Brock, 1929, ''Greek Medicine'', London: J. M. Dent and Sons, Ltd., p. 212.</ref> Kur armiqësia e Galenit me praktikuesit mjekësorë romakë u bë serioze, ai kishte frikë se mund të internohej ose të helmohej, prandaj e la qytetin.<ref name="Eichholz">D.E. Eichholz, 1951, ''Galen and His Environment, Greece & Rome'' 20 no. 59, Cambridge University Press, pp. 60–71</ref> Roma ishte e angazhuar në luftëra të jashtme në vitin 161; [[Mark Aureli]] dhe bashkë-perandori i tij i atëhershëm dhe vëlla i adoptuar, [[Lucius Verus]], ndodheshin në veri duke luftuar kundër Markomanëve.<ref>Elizabeth C. Evans, 1956, ''Galen the Physician as Physiognomist'', American Philological Association</ref> Gjatë vjeshtës së vitit 169, kur trupat romake po ktheheshin në Aquileia, shpërtheu një murtajë e madhe, ndoshta një nga shfaqjet e para të [[Lia|lisë]] (atëherë e quajtur Murtaja Antonine) në botën mesdhetare, dhe perandori e thirri përsëri Galenin në Romë. Ai u urdhërua të shoqëronte Markun dhe Verusin në Gjermani si mjek i oborrit. Në pranverën vijuese, Marku u bind të lironte Galenin pasi mori një raport se [[Asklepiu]] ishte kundër projektit.<ref name="Littman">R. J. Littman and M. L. Littman, 1973 Galen and the Antonine Plague, The American Journal of Philology 94 no. 3, pp. 243–255</ref> Ai u la pas për të shërbyer si mjek i trashëgimtarit perandorak, [[Komodi|Komodit]]. Ishte këtu, në oborr, që Galeni shkroi gjerësisht mbi tema mjekësore. Ironikisht, Lucius Verus vdiq në vitin 169, dhe vetë Mark Aureli vdiq në vitin 180, që të dy viktima të murtajës. Galeni ishte mjeku i Komodit për pjesën më të madhe të jetës së perandorit dhe trajtoi sëmundjet e tij të zakonshme. Sipas Dio Kasit (Dio Cassius) 72.14.3–4, rreth vitit 189, gjatë sundimit të Komodit, shpërtheu një murtajë e cila në kulmin e saj vriste 2.000 njerëz në ditë në Romë. Kjo ishte me shumë gjasë e njëjta murtajë (e ashtuquajtura "Murtaja Antonine", ndoshta lia) që goditi Romën gjatë sundimit të Mark Aurelit.<ref name="Littman"/> Galeni ishte gjithashtu mjek i [[Septim Severi|Septim Severit]] gjatë sundimit të tij në Romë. Ai i përgëzoi Severin dhe [[Karakala|Karakalën]] për mbajtjen e një furnizimi me ilaçe për miqtë e tyre, dhe përmendi tre raste në të cilat ato kishin qenë të dobishme në vitin 198.<ref name=Eichholz/> ===Murtaja Antonine=== Murtaja Antonine u quajt kështu sipas emrit të familjes së Mark Aurelit, Antoninus. Njihej gjithashtu si Murtaja e Galenit dhe zinte një vend të rëndësishëm në historinë e mjekësisë për shkak të lidhjes së saj me Galenin. Ai kishte njohuri të drejtpërdrejta për sëmundjen, dhe ishte i pranishëm në Romë kur ajo goditi për herë të parë në vitin 166, dhe ishte gjithashtu i pranishëm në dimrin e viteve 168–69 gjatë një shpërthimi mes trupave të vendosura në Aquileia. Ai kishte përvojë me epideminë, duke iu referuar asaj si shumë e gjatë, dhe përshkroi simptomat e saj dhe trajtimin që i bënte. Referencat e tij ndaj murtajës janë të shpërndara dhe të shkurtra. Galeni nuk po përpiqej të paraqiste një përshkrim të sëmundjes në mënyrë që ajo të mund të njihej nga breznitë e ardhshme; ai ishte më i interesuar te trajtimi dhe efektet fizike të sëmundjes. Për shembull, në shkrimet e tij rreth një të riu të prekur nga murtaja, ai u përqendrua te trajtimi i ulçerave të brendshme dhe të jashtme. Sipas Niebuhr-it, "kjo murtajë duhet të ketë tërbuar me një egërsi të pabesueshme; ajo mori me vete viktima të panumërta. Bota antike nuk u rimor kurrë nga goditja që i shkaktoi murtaja që e vizitoi gjatë sundimit të M. Aurelit." Shkalla e vdekshmërisë së murtajës ishte 7–10 për qind; shpërthimi i viteve 165–168 do të kishte shkaktuar afërsisht 3,5 deri në 5 milionë vdekje. Otto Seeck beson se mbi gjysma e popullsisë së perandorisë humbi jetën. J. F. Gilliam beson se Murtaja Antonine ndoshta shkaktoi më shumë vdekje se çdo epidemi tjetër gjatë perandorisë para mesit të shekullit III.<ref name=Littman/> Megjithëse përshkrimi i Galenit është i paplotë, ai është i mjaftueshëm për të mundësuar një identifikim të fortë të sëmundjes si të lidhur me linë. Galeni vëren se ekzantema mbulonte të gjithë trupin e viktimës dhe zakonisht ishte e zezë. Ekzantema bëhej e ashpër dhe me kore aty ku nuk kishte ulçeracion. Ai thotë se ata që do të mbijetonin zhvillonin një ekzantemë të zezë. Sipas Galenit, ajo ishte e zezë për shkak të një mbetjeje gjaku të kalbur në një flluskë ethesh që ishte purulente. Shkrimet e tij thonë se flluska të ngritura ishin të pranishme në Murtajën Antonine, zakonisht në formën e një skuqjeje me flluska. Galeni thotë se skuqja e lëkurës ishte e ngjashme me atë që përshkroi [[Tukididi]]. Galeni përshkruan simptomat e traktit tretës përmes diarresë dhe jashtëqitjeve të pacientit. Nëse jashtëqitja ishte shumë e zezë, pacienti vdiste. Ai thotë se sasia e jashtëqitjeve të zeza ndryshonte. Kjo varej nga ashpërsia e lezioneve të zorrëve. Ai vëren se në rastet kur jashtëqitja nuk ishte e zezë, shfaqej ekzantema e zezë. Galeni përshkruan simptomat e ethes, të vjellave, frymëmarrjes me erë të keqe, katarrit, kollës, dhe ulçeracionit të laringut dhe trakesë.<ref name=Littman/> ===Vitet e fundit=== Galeni vazhdoi të punonte dhe të shkruante në vitet e tij të fundit, duke përfunduar traktate mbi barnat dhe ilaçet, si dhe përmbledhjen e tij mbi diagnostikimin dhe terapinë, e cila do të kishte ndikim të madh si tekst mjekësor si në Mesjetën Latine, ashtu edhe në [[Epoka e Artë Islame|Epokën e Artë Islame]].<ref name=":0">{{Cite book|last=Hankinson|first=R. J.|chapter=The man and his work|date=2008|chapter-url=https://www.cambridge.org/core/books/cambridge-companion-to-galen/man-and-his-work/25F9E23C8EAC769F17D7F5CFDE8C7659|title=The Cambridge Companion to Galen|pages=1–33|editor-last=Hankinson|editor-first=R. J.|series=Cambridge Companions to Philosophy|place=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-81954-1|language=en}}</ref> Leksiku ''Suda'' i shekullit të 11-të thotë se Galeni vdiq në moshën 70 vjeç, gjë që do ta vendoste vdekjen e tij rreth vitit 199 e.s. Megjithatë, në traktatin e Galenit ''"Mbi teriakun për Pisonin"'' (i cili mund të jetë, megjithatë, i rremë) ka një referencë ndaj ngjarjeve të vitit 204 e.s. Ka gjithashtu deklarata në burime arabe<ref>Amari, M. Biblioteca Arabo-sicula, vëll. 2, Loscher, Torino, Romë, f. 503–504.</ref> se ai vdiq në Sicili në moshën 87 vjeç, pas 17 vitesh studimi të mjekësisë dhe 70 vitesh praktikimi të saj, gjë që do të thotë se vdiq rreth vitit 216 e.s. Sipas këtyre burimeve, varri i Galenit në [[Palermo]] ishte ende i mirëruajtur në shekullin e dhjetë. Nutton<ref>{{cite book|last=Nutton|first=V.|title=Ancient Medicine|publisher=Routledge|date=2004|pages=226–227|url=https://books.google.com/books?id=I8yIAgAAQBAJ&pg=PA226|isbn=9781134884568|language=en}}</ref> beson se ''"Mbi teriakun për Pisonin"'' është autentik, se burimet arabe janë të sakta, dhe se ''Suda'' e ka interpretuar gabimisht 70 vitet e karrierës së Galenit në traditën arabe si t'i referoheshin gjithë jetës së tij. Boudon-Millot<ref>Boudon-Millot V (bot. dhe përkth.) Galien: Introduction générale; Sur l'ordre de ses propres livres; Sur ses propres livres; Que l'excellent médecin est aussi philosophe. Paris: Les Belles Lettres. 2007, lxxvii–lxxx.</ref> pajtohet pak a shumë dhe favorizon datën 216 e.s. ==Mjekësia== {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|teoria e humoreve|en|Humorism}}}} Galeni kontribuoi në mënyrë të konsiderueshme në kuptimin e patologjisë. Sipas teorisë hipokratike të humoreve trupore, dallimet në gjendjet shpirtërore të njeriut vijnë si pasojë e çekuilibrave në një nga katër lëngjet trupore: gjaku, vreri i verdhë, vreri i zi dhe flegma. Galeni promovoi këtë teori dhe tipologjinë e temperamenteve njerëzore.<ref name=":02">{{Cite journal|last=Kilgour|first=Frederick G.|date=1957|title=GALEN|url=https://www.jstor.org/stable/24940775|journal=Scientific American|volume=196|issue=3|pages=105–117|doi=10.1038/scientificamerican0357-105|jstor=24940775|bibcode=1957SciAm.196c.105K|issn=0036-8733|url-access=subscription|language=en}}</ref> Sipas Galenit, çekuilibri i secilit humor korrespondonte me një temperament të caktuar njerëzor (gjaku – sangunik, vreri i zi – melankolik, vreri i verdhë – kolerik, dhe flegma – flegmatik). Kështu, individët me temperament sangunik janë ekstrovertë dhe sociabël; njerëzit kolerikë kanë energji, pasion dhe karizmë; melankolikët janë krijues, të mirë dhe të kujdesshëm; ndërsa temperamentet flegmatike karakterizohen nga besueshmëria, mirësia dhe dashamirësia.<ref name="MarkGrant">{{cite book|first1=Mark|last1=Grant|date=2000|title=Galen on Food and Diet|publisher=Psychology Press|isbn=9780415232333|language=en}}</ref> Galeni ishte gjithashtu një kirurg i aftë, që operonte pacientë njerëzorë. Shumë nga procedurat dhe teknikat e tij nuk do të përdoreshin përsëri për shekuj me radhë, siç ishin procedurat që kryente në tru dhe në sy.<ref name="Galen on the brain"/> Eksperimentet e tij kirurgjikale përfshinin lidhjen e arterieve të kafshëve të gjalla.<ref>{{cite book|author=Lois N. Magner|title=A History of Medicine|publisher=CRC Press|url=https://books.google.com/books?id=qtUzscI9_VIC&pg=PA91|page=91|isbn=9780824786731|year=1992|language=en}}</ref> Megjithëse shumë historianë të shekullit të 20-të kanë pretenduar se Galeni besonte se thjerza ndodhej saktësisht në qendër të syrit, Galeni në fakt e kuptonte se thjerza kristaline ndodhet në pjesën e përparme (anteriore) të syrit njerëzor.<ref name="Clinical Ophthalmology">{{cite journal|vauthors=Leffler CT, Hadi TM, Udupa A, Schwartz SG, Schwartz D|title=A medieval fallacy: the crystalline lens in the center of the eye|journal=Clinical Ophthalmology|volume=2016|issue=10|pages=649–662|year=2016|pmc=4833360|pmid=27114699|doi=10.2147/OPTH.S100708|doi-access=free|language=en}}</ref> Në fillim me hezitim, por më pas me vrull në rritje, Galeni promovoi mësimet hipokratike, duke përfshirë flebotominë dhe gjakderdhjen, atëherë të panjohura në Romë. Kjo u kritikua ashpër nga erasistratianët, të cilët parashikonin pasoja të rënda, duke besuar se nëpër vena rridhte jo gjak, por ''pneuma''. Galeni, megjithatë, mbrojti me këmbëngulje flebotominë në tri librat e tij mbi këtë temë<ref>Brain P (përkth.) Galen on Bloodletting: A study of the origins, development, and validity of his opinions, with a translation of the three works. Cambridge, 1986.</ref> si dhe në demonstrimet dhe debatet e tij publike. Puna e Galenit mbi anatominë mbeti kryesisht e pakapërcyer dhe e pasfidueshme deri në shekullin e 16-të në Evropë. Në mesin e shekullit të 16-të, anatomisti Andreas Vesalius sfidoi njohuritë anatomike të Galenit duke kryer disekime në kufoma njerëzore.<ref name="auto"/> Këto hulumtime i mundësuan Vesaliusit të hidhte poshtë aspekte të teorive të Galenit lidhur me anatominë. ===Anatomia=== [[File:Galen's "Physiological system" Wellcome M0000376.jpg|thumb|upright=.9|Një interpretim i "sistemit fiziologjik" njerëzor të Galenit]] Interesi i Galenit për anatominë njerëzore erdhi në kundërshtim me ligjin romak, i cili ndalonte disektimin e kufomave njerëzore që rreth vitit 150 p.e.s.<ref>'Tragically, the prohibition of human dissection by Rome in 150 BC arrested this progress and few of their findings survived', Arthur Aufderheide, 'The Scientific Study of Mummies' (2003), p. 5</ref> Për shkak të këtij kufizimi, Galeni kryente disektime anatomike në kafshë të gjalla (vivisekcion) dhe të ngordhura, duke u fokusuar kryesisht te [[Primatët|primatët]].<ref name="brock"/> Galeni besonte se strukturat anatomike të këtyre kafshëve i ngjasonin nga afër atyre të njerëzve. Galeni qartësoi anatominë e trakesë dhe ishte i pari që demonstroi se [[Laringu|laringu]] gjeneron zërin.<ref>{{cite book|author=Claudii Galeni Pergameni|title=Galen on anatomical procedures: De anatomicis administrationibus|editor=translated by Charles Joseph Singer|publisher=Geoffrey Cumberlege, Oxford University Press/Wellcome Historical Medical Museum|location=London|year=1956|pages=195–207|language=en}}</ref><ref>{{cite journal|author=Claudii Galeni Pergameni|title=Galen on Anatomical Procedures|journal=Proceedings of the Royal Society of Medicine|volume=49|issue=10|pages=833|date=October 1956|doi=10.1177/003591575604901017|pmc=1889206|language=en}}</ref> Në një eksperiment, Galeni përdori një farkë për të fryrë mushkëritë e një kafshe të ngordhur.<ref>{{cite book|author=Claudii Galeni Pergameni |title=De usu partium corporis humani, libri VII|editor=Nicolao Regio Calabro (Nicolaus Rheginus)|chapter=De usu partium corporis humani, libri VII, cap. IV|publisher=ex officina Simonis Colinaei|location=Paris|language=la|year=1528|pages=339 |chapter-url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k542146.image.f8|access-date=7 August 2010}}</ref><ref name=Baker1971>{{cite journal |author=A. Barrington Baker|title=Artificial respiration, the history of an idea|journal=Medical History|volume=15|issue=4 |pages=336–351|date=October 1971|pmid=4944603|pmc=1034194|doi=10.1017/s0025727300016896|language=en}}</ref> Kërkimi i Galenit mbi [[Fiziologjia|fiziologjinë]] u ndikua kryesisht nga veprat e mëparshme të filozofëve Platon dhe Aristotel, si dhe nga mjeku Hipokrat. Ai ishte një nga njerëzit e parë që përdori eksperimentet si metodë kërkimi për gjetjet e tij mjekësore.<ref>{{Cite web|title=BBC – History – Historic Figures: Galen (c. 130 – c. 210)|url=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/galen.shtml|access-date=18 December 2020|website=www.bbc.co.uk|language=en-GB}}</ref> Kjo i mundësoi të eksploronte pjesë të ndryshme të trupit dhe funksionet e tyre. Ndër kontributet kryesore të Galenit në mjekësi ishte puna e tij mbi [[Sistemi i qarkullimit të gjakut|sistemin e qarkullimit të gjakut]]. Ai ishte i pari që vuri re se ekzistojnë dallime të qarta ndërmjet gjakut venoz (të errët) dhe atij arterial (të ndritshëm). Përveç këtyre zbulimeve, Galeni parashtroi shumë më tepër rreth natyrës së sistemit të qarkullimit të gjakut. Ai besonte se gjaku e kishte origjinën në mëlçi, gjë që përputhet me mësimet e Hipokratit. Mëlçia i shndërronte lëndët ushqyese të mbledhura nga ushqimi i konsumuar në gjak, i cili përdorej më pas në sistemin e qarkullimit të gjakut.<ref name=":1">{{Cite journal|last=Aird|first=W. C.|date=July 2011|title=Discovery of the cardiovascular system: from Galen to William Harvey: Discovery of the cardiovascular system|journal=Journal of Thrombosis and Haemostasis|language=en|volume=9|pages=118–129|doi=10.1111/j.1538-7836.2011.04312.x|pmid=21781247|s2cid=12092592|doi-access=free}}</ref> Gjaku i krijuar në mëlçi rridhte përfundimisht në një drejtim të vetëm drejt barkushes së djathtë të zemrës nëpërmjet venës së madhe.<ref name=":1"/> Galeni propozoi gjithashtu një teori se si gjaku merrte ajër nga mushkëritë për t'u shpërndarë në të gjithë trupin. Ai deklaroi se arteria venoze bartte ajrin nga mushkëritë në barkushen e majtë të zemrës për t'u përzier me gjakun e krijuar nga mëlçia.<ref name=":1"/> E njëjta arterie venoze lejonte shkëmbimin e produkteve mbetëse nga gjaku përsëri në mushkëri, për t'u nxjerrë jashtë me frymëmarrje.<ref name=":1"/> Për të marrë ajër nga mushkëritë në barkushen e majtë, gjaku i ri duhej të arrinte atje nga barkushja e djathtë. Kështu, Galeni pohoi se ekzistojnë vrima të vogla në septumin që ndan anën e majtë nga ana e djathtë e zemrës; këto vrima e lejonin gjakun të kalonte lehtësisht për të marrë ajër dhe për të shkëmbyer produktet mbetëse të përmendura më sipër.<ref>{{Cite journal|last=Kuusela|first=P. J.|date=2014|title=The heart exhibits right to left communication between the fibres of the muscular part of the interventricular septum|url=https://journals.viamedica.pl/folia_morphologica/article/view/FM.2014.0006|journal=Folia Morphologica|language=en|volume=73|issue=1|pages=42–50|doi=10.5603/FM.2014.0006|pmid=24590522|issn=1644-3284|doi-access=free}}</ref> Megjithëse eksperimentet e tij anatomike me modele kafshësh e çuan drejt një kuptimi më të plotë të sistemit të qarkullimit të gjakut, [[Sistemi nervor|sistemit nervor]], [[Sistemi i frymëmarrjes|sistemit të frymëmarrjes]] dhe strukturave të tjera, puna e tij përmbante gabime shkencore.<ref name="Galen on the brain"/> Galeni besonte se sistemi i qarkullimit të gjakut përbëhej nga dy sisteme të veçanta shpërndarjeje njëkahëshe, dhe jo nga një sistem i vetëm i unifikuar qarkullimi. Ai besonte se gjaku venoz gjenerohej në mëlçi, prej nga shpërndahej dhe konsumohej nga të gjitha organet e trupit. Ai parashtroi se gjaku arterial e kishte origjinën në zemër, prej nga shpërndahej dhe konsumohej nga të gjitha organet e trupit. Gjaku më pas rigjenerohej ose në mëlçi ose në zemër, duke përfunduar ciklin. Galeni besonte gjithashtu në ekzistencën e një grupi enësh gjaku që ai i quajti ''rete mirabile'' në sinusin karotid.<ref name="MarkGrant"/> Të dyja këto teori mbi qarkullimin e gjakut u treguan më vonë (duke filluar me veprat e [[Ibën Nefisi|Ibën Nefisit]], të botuara rreth 1242) si të pasakta.<ref name="Furley1984">Furley, D, dhe J. Wilkie, 1984, ''Galen On Respiration and the Arteries'', Princeton University Press, dhe Bylebyl, J (ed), 1979, ''William Harvey and His Age'', Baltimore: Johns Hopkins University Press</ref> Galeni ishte gjithashtu një pionier në kërkimin mbi shtyllën kurrizore njerëzore. Disektimet dhe vivisekcionet e tij në kafshë çuan në vëzhgime kyçe që e ndihmuan të përshkruante me saktësi shtyllën kurrizore njerëzore, [[Palca kurrizore|palcën kurrizore]] dhe shtyllën vertebrore. Galeni luajti gjithashtu një rol të madh në zbulimet mbi sistemin nervor qendror. Ai gjithashtu ishte në gjendje të përshkruante nervat që dalin nga shtylla kurrizore, gjë që është thelbësore për kërkimin e tij mbi sistemin nervor.<ref>{{Cite journal|last=Pasipoularides|first=Ares|title=Galen, father of systematic medicine. An essay on the evolution of modern medicine and cardiology|journal=International Journal of Cardiology|year=2014|volume=172|issue=1|pages=47–58|doi=10.1016/j.ijcard.2013.12.166|pmid=24461486|language=en}}</ref> Galeni vazhdoi të bëhej mjeku i parë që studioi çfarë ndodh kur palca kurrizore pritet në nivele të ndryshme.<ref>{{Cite news|title=Galen: A Pioneer of Spine Research : Spine|language=en-US|work=LWW|url=https://journals.lww.com/spinejournal/Abstract/1999/11150/Galen__A_Pioneer_of_Spine_Research.12.aspx|access-date=18 December 2020}}</ref> Ai punoi me derra dhe studioi neuroanatominë e tyre duke prerë nerva të ndryshëm, plotësisht ose pjesërisht, për të parë se si kjo ndikonte në trup. Ai u mor edhe me sëmundje që prekin palcën kurrizore dhe nervat. Në veprën e tij ''De motu musculorum'', Galeni shpjegoi dallimin ndërmjet nervave motorë dhe nervave ndijorë, diskutoi konceptin e tonusit muskulor, dhe shpjegoi dallimin ndërmjet agonistëve dhe antagonistëve. Puna e Galenit me kafshët çoi në disa pasaktësi, më e dukshmja e të cilave ishte anatomia e tij e mitrës, e cila i ngjasonte kryesisht asaj të një qeni. Megjithëse i pasaktë në studimet e tij mbi [[Riprodhimi|riprodhimin]] njerëzor dhe anatominë riprodhuese, ai u afrua shumë pranë identifikimit të vezoreve si analoge me testikujt mashkullorë. Riprodhimi ishte një temë e diskutueshme gjatë jetës së Galenit, pasi kishte shumë debate nëse mashkulli ishte i vetmi përgjegjës për farën, apo edhe gruaja ishte gjithashtu përgjegjëse.<ref name=":3">{{Cite web |last=Charles |first=G Gross |date=May 1998 |year=1998 |title=Galen and the Squealing Pig |url=https://www.researchgate.net/publication/247750894_Galen_and_the_Squealing_Pig |access-date=2026-06-03 |website=Research Gate |language=en |doi=10.1177/107385849800400317}}</ref> Nëpërmjet praktikave të tij të vivisekcionit, Galeni provoi gjithashtu se zëri kontrollohej nga truri. Një nga eksperimentet më të famshme që ai riprodhoi publikisht ishte ai i derrit që kuiste: Galeni hapte një derr dhe, ndërsa ai kuiste, lidhte nervin laringeal rekurrent, ose kordat vokale, duke treguar se ato kontrollonin prodhimin e tingullit. Ai përdori të njëjtën metodë për të lidhur ureterët, në mënyrë që të vërtetonte teoritë e tij mbi funksionin e veshkave dhe fshikëzës urinare. Galeni besonte se trupi njerëzor kishte tre sisteme të ndërlidhura që i mundësonin funksionimin. Sistemi i parë që ai teorizoi përbëhej nga truri dhe nervat, përgjegjës për mendimin dhe ndijimin. Sistemi i dytë i teorizuar ishte zemra dhe arteriet, të cilat Galeni besonte se ishin përgjegjëse për sigurimin e energjisë jetëdhënëse. Sistemi i fundit i teorizuar ishte mëlçia dhe venat, të cilat Galeni teorizoi se ishin përgjegjëse për ushqyerjen dhe rritjen. Galeni teorizoi gjithashtu se mëlçia ishte burimi i gjakut venoz.<ref name=":3" /> ===Lokalizimi i funksionit=== Një nga veprat kryesore të Galenit, ''Mbi Doktrinat e Hipokratit dhe Platonit'', kërkonte të demonstronte unitetin e dy lëndëve dhe pikëpamjeve të tyre. Duke përdorur teoritë e tyre, të kombinuara me ato të Aristotelit, Galeni zhvilloi një shpirt tripjesësh të përbërë nga aspekte të ngjashme.<ref name="gill2007"/><ref name="auto"/> Ai përdori të njëjtat terma si Platoni, duke iu referuar tri pjesëve si racionale, guximtare dhe dëshiruese. Secila korrespondonte me një zonë të lokalizuar të trupit. Shpirti racional ndodhej në tru, shpirti guximtar ndodhej në zemër, dhe shpirti dëshirues ndodhej në mëlçi. Galeni ishte shkencëtari dhe filozofi i parë që i caktoi pjesë specifike të shpirtit vendndodhjeve në trup, falë prapavijës së tij të gjerë në mjekësi, një mbrojtje eksperimentale e hipotezës qefalocentrike kundër kardiocentrizmit stoik.<ref name= lloyd2007>{{Cite journal|author = Lloyd G|year = 2007|title = Pneuma between body and soul|journal = Journal of the Royal Anthropological Institute|volume = 13|pages = S135–S146|doi = 10.1111/j.1467-9655.2007.00409.x|language=en}}</ref> Kjo ide njihet sot si lokalizim i funksionit.<ref name=hankinson1991>{{Cite journal|author = Hankinson R. J.|year = 1991|title = Galen's anatomy of the soul|journal = Phronesis|volume = 36|issue = 2|pages = 197–233|doi = 10.1163/156852891321052787|language=en}}</ref> Caktimet e Galenit ishin revolucionare për kohën, duke vendosur precedentin për teoritë e ardhshme të lokalizimit. Galeni besonte se secila pjesë e këtij shpirti tripjesësh kontrollonte funksione specifike brenda trupit dhe se shpirti, si tërësi, kontribuonte në shëndetin e trupit, duke forcuar «kapacitetin natyror funksional të organit apo organeve në fjalë».<ref name="hankinson1991"/><ref name="auto"/> Shpirti racional kontrollonte funksionimin njohës të nivelit më të lartë në një organizëm, për shembull, marrjen e vendimeve ose perceptimin e botës dhe dërgimin e atyre sinjaleve në tru.<ref name="hankinson1991"/> Ai gjithashtu listoi «imagjinatën, kujtesën, rikujtimin, njohurinë, mendimin, konsideratën, lëvizjen vullnetare dhe ndijimin» si të gjendura brenda shpirtit racional.<ref name="hankinson1991"/> Funksionet e «rritjes ose të qenit i gjallë» qëndronin në shpirtin guximtar.<ref name="hankinson1991"/> Shpirti guximtar përmbante gjithashtu pasionet tona, si zemërimi. Këto pasione konsideroheshin edhe më të forta se emocionet e zakonshme dhe, si pasojë, më të rrezikshme.<ref name="hankinson1991"/> Pjesa e tretë e shpirtit, ose shpirti dëshirues, kontrollonte forcat jetësore në trupin tonë, më e rëndësishmja gjaku.<ref name="hankinson1991"/> Shpirti dëshirues rregullonte gjithashtu kënaqësitë e trupit dhe lëvizej nga ndjenjat e kënaqësisë. Kjo pjesë e tretë e shpirtit është ana kafshërore, ose më natyrore, e shpirtit; ajo merret me nevojat natyrore të trupit dhe instinktet e mbijetesës. Galeni propozoi se kur shpirti lëvizet nga tepër kënaqësi, ai arrin gjendje «papërmbajtshmërie» dhe «shthurjeje», paaftësinë për ta ndalur me vullnet kënaqësinë, e cila ishte një pasojë negative e tepricës së kënaqësisë.<ref name="hankinson1991"/> Për të bashkuar teoritë e tij mbi shpirtin dhe mënyrën se si ai funksiononte brenda trupit, ai përshtati teorinë e ''pneumas'',<ref name="lloyd2007"/> të cilën e përdori për të shpjeguar se si shpirti funksiononte brenda organeve të tij të caktuara, dhe se si këto organe, nga ana e tyre, ndërvepronin me njëri-tjetrin. Galeni më pas dalloi ''pneumën'' jetësore, në sistemin arterial, nga ''pneuma'' psikike, në tru dhe sistemin nervor.<ref name="lloyd2007"/> Galeni e vendosi ''pneumën'' jetësore në zemër dhe ''pneumën'' psikike (''spiritus animalis'') brenda trurit.<ref>{{Cite book|author=Dennis Sepper|editor-first1=Lawrence |editor-last1=Nolan |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-descartes-lexicon/animal-spirits/C857021D22C021EF7129A2D450740D98|title=The Cambridge Descartes Lexicon|chapter=Animal Spirits |year=2015 |pages=26–28 |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/CBO9780511894695.011 |isbn=9780521193528|language=en}}</ref> Ai kreu shumë studime anatomike mbi kafshë, më së famshmi mbi një ka, për të studiuar kalimin nga ''pneuma'' jetësore në atë psikike.<ref name="lloyd2007"/> Megjithëse u kritikua ashpër për krahasimin e anatomisë së kafshëve me atë të njeriut, Galeni ishte i bindur se njohuritë e tij ishin mjaftueshëm të pasura në të dyja anatomitë sa të bazonte njërën mbi tjetrën.<ref name="lloyd2007"/> Në traktatin e tij ''Mbi dobinë e pjesëve të trupit'', Galeni argumentoi se përshtatshmëria e përsosur e secilës pjesë të trupit me funksionin e saj tregonte rolin e një krijuesi inteligjent.<ref>{{Cite web|url=http://www.topoi.org/project/plus-7/|title =Mapping the Soul in the Instrumental Body: Galen on the Functions of the Parts of the Human Body|language=en}}</ref> Krijimizmi i tij u parapri nga shembujt anatomikë të [[Sokrati|Sokratit]] dhe [[Empedokli|Empedoklit]].<ref>{{Cite book|author=David Sedley|url=https://www.christs.cam.ac.uk/socrates-vs-darwin|title=Socrates vs Darwin|publisher=Christ's College, Cambridge|language=en}}</ref> ==Filozofia== {{Hatnote|Shiko edhe: {{ill|Filozofia e mjekësisë|en|Philosophy of medicine}}}} [[File:Statue of Galen of Pergamon.jpg|thumb|upright|Statujë moderne e Galenit në qytetin e tij të lindjes, [[Pergamon]]]] Megjithëse fokusi kryesor i punës së tij ishte mjekësia, anatomia dhe fiziologjia, Galeni shkroi gjithashtu për logjikën dhe filozofinë. Shkrimet e tij u ndikuan nga mendimtarët e mëparshëm grekë dhe romakë, duke përfshirë [[Platoni|Platonin]], [[Aristoteli|Aristotelin]], [[Stoicizmi|Stoikët]] dhe Pirronistët. Galeni ishte i shqetësuar për të kombinuar mendimin filozofik me praktikën mjekësore, siç bëri në veprën e tij të shkurtër ''Se Mjeku më i Mirë është edhe Filozof'', ku mori aspekte nga secili grup dhe i kombinoi me mendimin e tij origjinal. Ai e konsideronte mjekësinë si një fushë ndërdisiplinore që praktikohej më së miri duke përdorur teorinë, vëzhgimin dhe eksperimentimin së bashku. Galeni i kombinoi vëzhgimet e tij nga disektimet me teorinë e Platonit mbi shpirtin. Platoni besonte se trupi dhe shpirti ishin entitete të veçanta, në kundërshtim me stoikët.<ref name=":2">{{Cite journal|last=Roberts|first=Eric J.|date=1905|title=Plato's View of the Soul|url=https://www.jstor.org/stable/2248426|journal=Mind|volume=14|issue=55|pages=371–389|doi=10.1093/mind/XIV.3.371|issn=0026-4423|language=en}}</ref> Platoni shpalli se shpirti është i pavdekshëm, prandaj ai duhet të ekzistojë përpara se dikush të lindë, përtej trupit njerëzor.<ref name=":2"/> Kjo ndikoi te mendimi i Galenit se shpirti duhej fituar, sepse ai nuk qëndron gjithmonë brenda trupit njerëzor. Ndikimi i Platonit në modelin e Galenit shfaqej më së shumti në atë që Galeni e quajti gjak arterial, i cili është një përzierje e gjakut ushqyes që vjen nga mëlçia dhe shpirtit jetësor (shpirti) që merrej nga mushkëritë. Shpirti jetësor brenda këtij mjedisi ishte i domosdoshëm që trupi të funksiononte dhe përfundimisht thithej plotësisht. Ky proces më pas përsëritej pafundësisht, sipas Galenit, në mënyrë që trupi të mund të rimbushej me shpirtin, ose shpirtin jetësor. Gjatë jetës së Galenit ekzistonin disa shkolla mendimi brenda fushës mjekësore, me dy kryesoret duke qenë Empiristët dhe Racionalistët (të quajtur edhe Dogmatistë ose Filozofë), ndërsa Metodistët përbënin një grup më të vogël. Empiristët theksonin rëndësinë e praktikës fizike dhe eksperimentimit, ose «të mësuarit aktiv», në disiplinën mjekësore. Në kundërshtim të drejtpërdrejtë me Empiristët ishin Racionalistët, të cilët vlerësonin studimin e mësimeve të vendosura për të krijuar teori të reja në emër të përparimeve mjekësore. Metodistët formonin një lloj mesatareje, pasi nuk ishin aq eksperimentalë sa Empiristët, as aq teorikë sa Racionalistët. Metodistët përdornin kryesisht vëzhgimin e pastër, duke treguar interes më të madh për të studiuar rrjedhën natyrore të sëmundjeve sesa për të bërë përpjekje për të gjetur ilaçe. Edukimi i Galenit e kishte ekspozuar ndaj pesë shkollave kryesore të mendimit (Platonistët, Peripatetikët, Stoikët, Epikurianët, Pirronistët), me mësues nga sekti Racionalist dhe nga sekti Empirist. === Kundërshtimi ndaj stoikëve === Galeni ishte i njohur mirë për përparimet e tij në mjekësi dhe në sistemin qarkullues të gjakut, por ai ishte i interesuar edhe për filozofinë. Ai zhvilloi modelin e tij tripjesësh të shpirtit, duke ndjekur shembujt e Platonit; disa studiues e quajnë atë platonist.<ref name=gill2007>{{Cite journal|author=Gill C|year=2007|title=Galen and the Stoics: Mortal Enemies or Blood Brothers?.|journal=Phronesis|volume=52|issue=1|pages=88–120|doi=10.1163/156852807X177977|language=en}}</ref> Galeni zhvilloi një teori të personalitetit bazuar në kuptimin e tij mbi qarkullimin e lëngjeve në trupin e njeriut, dhe besonte se ekzistonte një bazë fiziologjike për çrregullimet mendore.<ref name=king2009>King, D. Brett (2009). The Roman Period and the Middle Ages. In King, D. B., Viney, W., Woody, W. D. (Eds.) A History of Psychology: Ideas and Context (4th ed., pp. 70–71) Boston, Massachusetts: Pearson Education, Inc.</ref> Galeni i lidhi shumë nga teoritë e tij me ''pneumën'' dhe kundërshtoi përkufizimin dhe përdorimin e pneumës nga stoikët.<ref name="gill2007"/> Sipas Galenit, stoikët nuk arritën të jepnin një përgjigje të besueshme për vendndodhjen e funksioneve të psikës, pra të mendjes. Nëpërmjet përdorimit të mjekësisë, ai ishte i bindur se kishte gjetur një përgjigje më të mirë: trurin.<ref name="gill2007"/> Stoikët e njihnin shpirtin të përbërë vetëm nga një pjesë, ajo racionale, dhe pretendonin se kjo gjendej në zemër. Galeni, duke ndjekur idenë e Platonit, shtoi edhe dy pjesë të tjera te shpirti.<ref name="gill2007"/> Galeni gjithashtu hodhi poshtë logjikën propozicionale stoike dhe në vend të saj përqafoi një silogjistikë hipotetike, e cila ishte e ndikuar fuqishëm nga peripatetikët dhe bazohej në elemente të logjikës aristoteliane.<ref>Susanne Bobzien, "Peripatetic Hypothetical Syllogistic in Galen", ''Rhizai'' 2, 2004, f. 57–102.</ref> == Psikologjia == === Problemi mendje–trup === {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Problemi mendje–trup|en|Mind–body problem}}}} Galeni besonte se nuk ka një ndarje të qartë mes mendjes dhe trupit.<ref name="hankinson1991"/><ref name="auto"/> Ky ishte një argument i diskutueshëm për kohën, dhe Galeni pajtohej me disa shkolla filozofike greke duke besuar se mendja dhe trupi nuk ishin aftësi të veçanta.<ref name="lloyd2007"/> Ai besonte se kjo mund të tregohej në mënyrë shkencore.<ref name="hankinson1991"/> Ishte pikërisht këtu ku kundërshtimi i tij ndaj stoikëve u shfaq më qartë.<ref name="gill2007"/> Galeni propozoi që organe të caktuara brenda trupit të ishin përgjegjëse për funksione specifike. Sipas Galenit, mungesa e justifikimit shkencor nga ana e stoikëve diskreditonte pretendimet e tyre për ndarjen e mendjes nga trupi, gjë që shpjegon pse ai fliste kaq ashpër kundër tyre.<ref name="hankinson1991"/> Ekziston një debat i gjerë shkencor rreth marrëdhënieve shpirt–trup në shkrimet psikologjike të Galenit.<ref name="auto"/> Në traktatin e tij të shkurtër ''Quod animi mores'', Galeni thotë si se shpirti "ndjek" përzierjet e trupit, ashtu edhe se shpirti vetë është një përzierje trupore. Studiuesit kanë ofruar mënyra për të pajtuar këto pohime, duke argumentuar për një lexim materialist të filozofisë së mendjes te Galeni. Sipas këtij leximi materialist, Galeni e identifikon shpirtin me përzierjet e trupit.<ref>{{Cite journal|last1=Marechal|first1=Patricia|last2=Mathesis Publications|date=2019|title=Galen's Constitutive Materialism|url=https://philpapers.org/rec/MARGCM|journal=Ancient Philosophy|volume=39|issue=1|pages=191–209|doi=10.5840/ancientphil201939110|s2cid=172100654|issn=0740-2007|language=en}}</ref> === Psikoterapia === Një tjetër nga veprat kryesore të Galenit, ''Mbi Diagnostikimin dhe Kurimin e Pasioneve të Shpirtit'', trajtonte mënyrën se si duhej t'u qasej dhe t'i trajtonte problemet psikologjike.<ref name="king2009"/> Ky ishte tentativa e hershme e Galenit për diçka që më vonë do të quhej [[Psikoterapia|psikoterapi]]. Libri i tij përmbante udhëzime se si t'u jepej këshillim personave me probleme psikologjike, në mënyrë që t'i nxiste ata të zbulonin pasionet dhe sekretet e tyre më të thella, dhe përfundimisht t'i shëronte nga mangësia e tyre mendore. Individi udhëheqës, apo terapisti, duhej të ishte mashkull, mundësisht i moshuar dhe i mençur, si dhe i çliruar nga kontrolli i pasioneve.<ref name="king2009"/> Këto pasione, sipas Galenit, shkaktonin problemet psikologjike që përjetonin njerëzit. == Veprat e botuara == {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Korpusi galenik|en|Galenic corpus}}}} [[Image:Galeni De curandi ratione V00212 00000008.tif|thumb|''De curandi ratione'']] Galeni ka mundur të prodhojë më shumë vepra sesa çdo autor tjetër i antikitetit, duke rivalizuar sasinë e veprave të botuara nga [[Agostini]].<ref name="kotrc">Kotrc RF, Walters KR. A bibliography of the Galenic Corpus. A newly researched list and arrangement of the titles of the treatises extant in Greek, Latin, and Arabic. Trans Stud Coll Physicians Phila. 1979 December;1(4):256–304</ref> Prodhimtaria e Galenit ishte aq e bollshme, saqë tekstet e mbijetuara përfaqësojnë pothuajse gjysmën e tërë literaturës së mbijetuar nga Greqia e lashtë.<ref name="ustun"/><ref name="kotrc"/> Është raportuar se Galeni punësoi njëzet kopjues për të shkruar fjalët e tij.<ref>{{Cite book|last=Younker|first=J. Marin|title=Bleed, blister, puke, and purge : America's medical middle ages|date=2018|isbn=978-1-5415-8168-5|location=San Francisco|publisher=Zest Books|pages=51|oclc=1132383841|language=en}}</ref> Galeni mund të ketë shkruar deri në 500 traktate,<ref name="IIIDorn2006">James E. McClellan III; Harold Dorn. ''[https://books.google.com/books?id=aJgp94zNwNQC Science and Technology in World History: An Introduction]''. JHU Press; 14 April 2006. {{ISBN|978-0-8018-8360-6}}. p. 92.</ref> që arrijnë rreth 10 milionë fjalë.{{Citim i duhur|date=October 2010}} Megjithëse veprat e tij të mbijetuara arrijnë rreth 3 milionë fjalë,<ref>{{Cite web|url=http://www.wellcome.ac.uk/Funding/Medical-humanities/funded-projects/major-initiatives/wtdv030244.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131219011857/http://www.wellcome.ac.uk/Funding/Medical-humanities/funded-projects/major-initiatives/wtdv030244.htm|url-status=dead|title=Philip van der Eijk: Translating Galen|archivedate=19 December 2013|language=en}}</ref> mendohet se kjo përfaqëson më pak se një të tretën e shkrimeve të tij të plota. Në vitin 191, ose më ngjarë në 192, një zjarr në Tempullin e Paqes shkatërroi shumë nga veprat e tij, veçanërisht traktatet mbi filozofinë.<ref>Houston 2003, f. 45–47.</ref> Meqenëse veprat e Galenit nuk u përkthyen në latinisht gjatë periudhës së lashtë, dhe për shkak të rënies së Perandorisë Romake në Perëndim, studimi i Galenit, së bashku me traditën mjekësore greke në përgjithësi, ra në rënie në Evropën Perëndimore gjatë [[Mesjeta e hershme|Mesjetës së hershme]], kur shumë pak dijetarë latinë dinin ta lexonin greqishten. Megjithatë, në përgjithësi, Galeni dhe tradita mjekësore greke e lashtë vazhduan të studioheshin dhe ndiqeshin në Perandorinë Romake të Lindjes, e njohur zakonisht si Perandoria Bizantine. Të gjitha dorëshkrimet greke të mbijetuara të Galenit u kopjuan nga dijetarë bizantinë. Në periudhën Abasite (pas vitit 750) arabët myslimanë filluan të interesoheshin për herë të parë për tekstet shkencore dhe mjekësore greke, dhe bënë që disa nga tekstet e Galenit të përktheheshin në arabisht, shpesh nga dijetarë të krishterë sirianë (shih më poshtë). Si rezultat, disa tekste të Galenit ekzistojnë vetëm në përkthim arabisht,<ref name="iep">{{Cite web|url=http://www.iep.utm.edu/g/galen.htm|title=Galen|website=Internet Encyclopedia of Philosophy|first1=Michael|last1=Boylan|language=en}}</ref> ndërsa të tjera ekzistojnë vetëm në përkthime latine mesjetare të versionit arab. Në disa raste, studiuesit kanë tentuar edhe të përkthejnë nga latinishtja ose arabishtja përsëri në greqisht, aty ku origjinali është humbur.<ref name="kotrc"/><ref>{{Cite web|url=http://repository.upenn.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1018&context=classics_papers|title=Rosen RM. Review of Vivian Nutton (ed.) Galen. On My Own Opinions. Corpus Medicorum Graecorum 5.3.2 Galeni De Proprius Placentis. Bryn Mawr Classical Review August 24 2000|language=en}}</ref><ref name="nuttonchoice">{{Cite journal|jstor=639325|title=The Patient's Choice: A New Treatise by Galen|first=Vivian|last=Nutton|date=7 March 1990|journal=The Classical Quarterly|volume=40|issue=1|pages=236–257|doi=10.1017/s000983880002694x|s2cid=170328892|language=en}}</ref> Për disa nga burimet e lashta, siç është Herofili, dëshmia e Galenit mbi veprën e tyre është e vetmja që ka mbijetuar. Edhe në kohën e tij, falsifikimet dhe botimet e pandershme të veprës së tij ishin problem, gjë që e shtyu të shkruante ''Mbi Librat e Mi''. Falsifikimet në latinisht, arabisht ose greqisht vazhduan deri në [[Rilindja|Rilindje]]. Disa nga traktatet e Galenit kanë qarkulluar nën shumë tituj të ndryshëm përgjatë viteve. Burimet shpesh gjenden në revista ose arkiva të errëta dhe të vështira për t'u qasur. Megjithëse janë shkruar në greqisht, sipas konventës veprat referohen me tituj latinë, dhe shpesh vetëm me shkurtime të tyre. Nuk ekziston asnjë koleksion i vetëm autoritar i veprës së tij, dhe mbetet kontrovers autenticiteti i një numri veprash që i atribuohen Galenit. Si pasojë, kërkimi mbi veprën e Galenit është i mbushur me rreziqe.<ref name="metzger"/><ref name="kotrc"/> Janë bërë përpjekje të ndryshme për të klasifikuar prodhimtarinë e gjerë të Galenit. Për shembull, Coxe (1846) rendit një Prolegomena, ose libra hyrës, të ndjekur nga 7 klasa traktatesh që përfshijnë Fiziologjinë (28 vëllime), Higjienën (12), Etiologjinë (19), Semiotikën (14), Farmacinë (10), Gjakderdhjen (4), dhe Terapinë (17), përveç 4 vëllimeve me aforizma, dhe veprave të dyshimta.<ref name="Coxe">Coxe, John Redman, [http://oll.libertyfund.org/?option=com_staticxt&staticfile=show.php%3Ftitle=1988&chapter=128229&layout=html&Itemid=27 ''The Writings of Hippocrates and Galen. Epitomised from the Original Latin translations''. Philadelphia: Lindsay and Blakiston, 1846]</ref> Përmbledhja më e plotë e shkrimeve të Galenit, që tejkalon edhe projekte moderne si ''Corpus Medicorum Graecorum/Latinorum'', është ajo e përpiluar dhe përkthyer nga Karl Gottlob Kühn nga [[Leipzig]], ndërmjet viteve 1821 dhe 1833.<ref name="kotrc"/> Ky koleksion përbëhet nga 122 traktate të Galenit, të përkthyera nga greqishtja origjinale në latinisht (teksti paraqitet në të dyja gjuhët). Me një gjatësi mbi 20.000 faqe, ndahet në 22 vëllime, me 676 faqe indeksi.{{Citim i duhur|date=October 2010}} Shumë nga veprat e Galenit janë përfshirë në Thesaurus Linguae Graecae, një bibliotekë digjitale e letërsisë greke e nisur në 1972. == Trashëgimia == === Antikiteti i vonë === [[File:Galenosgruppe (Wiener Dioskurides).jpg|thumb|upright=.9|Një grup mjekësh në një imazh nga Dioskuridi i Vjenës; Galeni paraqitet në qendër, lart.]] Në kohën e tij, reputacioni i Galenit si mjek dhe filozof ishte legjendar,<ref name="nutton84a">Nutton V. "Galen in the eyes of his contemporaries". ''BHM'' 58(3) fall 1984 315–24</ref> ndërsa perandori Marku Aureli e përshkroi si "Primum sane medicorum esse, philosophorum autem solum" (i pari mes mjekëve dhe i vetmi mes filozofëve, ''Praen 14: 660''). Autorë të tjerë bashkëkohorë të botës greke e konfirmojnë këtë, përfshirë Teodotin Këpucëtarin, [[Atheneu|Atheneun]] dhe Aleksandrin e Afrodisias. Poeti i shekullit VII, Gjergji i Pisidias, shkoi aq larg sa ta quante Krishtin një Galen të dytë dhe të lënë pas dore.<ref>George of Pisida. Hexameron 1.1588f</ref> Galeni vazhdoi të ushtrojë një ndikim të rëndësishëm mbi teorinë dhe praktikën e mjekësisë deri në mesin e shekullit XVII në botën bizantine, atë arabe dhe në Evropë.<ref name="brock">Arthur John Brock (translator), ''Introduction. Galen. On the Natural Faculties''. Edinburgh 1916</ref> Disa shekuj pas Galenit, Paladi Iatrosofisti pohoi në komentarin e tij mbi Hipokratin se Hipokrati mbolli dhe Galeni korri. Galeni përmblodhi dhe sintetizoi veprën e paraardhësve të tij, dhe pikërisht përmes fjalëve të Galenit (galenizmi) mjekësia greke iu transmetua brezave të mëvonshëm, aq sa galenizmi u bë mënyra se si mjekësia greke u njoh nga bota. Shpesh, kjo ndodhi në formën e ripohimit dhe riinterpretimit, siç është rasti i veprës së shekullit IV të Magnusit të Nisibisit mbi urinën, e cila nga ana e vet u përkthye në gjuhën arabe.<ref name="nutton84"/> Megjithatë, rëndësia e plotë e kontributeve të tij nuk u vlerësua deri shumë kohë pas vdekjes së tij.<ref name="brock"/> Retorika dhe prodhimtaria e Galenit ishin aq të fuqishme sa krijuan përshtypjen se kishte pak për t'u mësuar më tej. Termi "galenizëm" më pas ka marrë kuptime si pozitive ashtu edhe pezhorative, si diçka që transformoi mjekësinë në antikitetin e vonë, por që në të njëjtën kohë dominoi aq shumë mendimin e mëvonshëm sa e mbyti përparimin e mëtejshëm.<ref name="nutton84"/> Pas rënies së Perandorisë së Perëndimit, studimi i Galenit dhe veprave të tjera greke pothuajse u zhduk në Perëndimin Latin. Në të kundërt, në gjysmën lindore, kryesisht greqishtfolëse, të Perandorisë Romake (Bizanti), shumë komentues të shekujve pasues, si Oribasi, mjek i perandorit Julian Apostat i cili hartoi një ''Synopsis'' në shekullin IV, ruajtën dhe përhapën veprat e Galenit, duke i bërë ato më të përdorshme. Nutton i quan këta autorë "frigoriferët mjekësorë të antikitetit".<ref name="brock"/><ref name="nutton84"/> Në antikitetin e vonë, shkrimi mjekësor u orientua gjithnjë e më shumë nga teorikja në kurriz të praktikës, ndërsa shumë autorë thjesht diskutonin galenizmin. Magnusi i Nisibisit ishte një teoricien i pastër, ashtu si ishin Gjoni i Aleksandrisë dhe Agnelusi i Ravenës me leksionet e tyre mbi ''De Sectis'' të Galenit.<ref>Temkin O. Studies on late Alexandrian medicine. Bull Hist Med 3: 405–30, 1935</ref> Galenizmi ishte aq i fuqishëm sa autorë të tjerë, si Hipokrati, filluan të shiheshin përmes syve të Galenit, ndërsa kundërshtarët e tij u margjinalizuan dhe sekte të tjera mjekësore si asklepiadizmi u zhdukën ngadalë.<ref name="nutton84"/> Mjekësia greke ishte pjesë e kulturës greke, dhe të krishterët sirianë hynë në kontakt me të ndërkohë që Perandoria Romake e Lindjes (Bizanti) sundonte Sirinë dhe Mesopotaminë perëndimore, rajone që u pushtuan në shekullin VII nga [[Arabët]]. Pas vitit 750, këta të krishterë sirianë bënë përkthimet e para të Galenit në gjuhën siriake dhe në [[Gjuha arabe|gjuhën arabe]]. Që nga ai moment, Galeni dhe tradita mjekësore greke në përgjithësi u asimiluan në Lindjen e Mesme islame të mesjetës dhe të epokës së hershme moderne.<ref name="brock"/> Jobi i Edesës thuhet se përktheu 36 vepra të Galenit në gjuhën siriake, disa prej të cilave u përkthyen më vonë në arabisht nga Hunain ibn Ishaku.<ref>Translated works listed in Alphonse Mingana (ed.); Job of Edessa, [https://rucore.libraries.rutgers.edu/rutgers-lib/42928 ''Encyclopaedia of Philosophical and Natural Sciences as Taught in Baghdad about A.D. 817, or Book of Treasures''] (W. Hefer & Sons, 1935), p. xix.</ref> === Islami mesjetar === {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Mjekësia në botën mesjetare islame|en|Medicine in the medieval Islamic world}}}} [[File:Galen in Kitab al-diryaq, Vienna AF 10.jpg|thumb|Galeni (arabisht: جالينوس, transliterim: Xhalinos) në ''Kitab al-Dariyak'', 1225–1250, Siri. Vjenë AF 10, Siri.]] [[File:Kitab al-Dariyaq, folio 26.jpg|thumb|''Kitab al-Dariyak'' thuhet të jetë bazuar në veprën e Galenit. Këtu, Andromaku Plaku mbi kalë, duke pyetur një pacient që ka marrë një kafshim gjarpri. ''Kitab al-Dariyak'', 1198–1199, Siri.<ref name="OP">{{Cite journal |last1=Pancaroǧlu |first1=Oya |title=Socializing Medicine: Illustrations of the Kitāb al-diryāq |journal=Muqarnas |date=2001 |volume=18 |pages=155–172 |doi=10.2307/1523306 |jstor=1523306 |url=https://www.jstor.org/stable/1523306 |issn=0732-2992|url-access=subscription |language=en}}</ref>]] Qasja e Galenit ndaj mjekësisë u bë dhe mbetet me ndikim në botën islame. Përkthyesi i parë i rëndësishëm i Galenit në gjuhën arabe ishte i krishteri arab Hunejn ibn Ishaku. Ai përktheu ({{Rreth|830–870|lk=no}}) 129 vepra të "Xhalinosit"<ref>{{Cite web|url=https://press.princeton.edu/books|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081012180439/http://press.princeton.edu/titles/7100.html|url-status=dead|title=All Books|archivedate=12 October 2008|website=press.princeton.edu|language=en}}</ref> në gjuhën arabe. Burimet arabe, si Muhamed ibn Zekeria el-Raziu (Muhammad ibn Zakariya al-Razi, 865–925 e.s.), vazhdojnë të jenë burim për zbulimin e shkrimeve galenike të reja ose relativisht të paarritshme.<ref name="nuttonchoice"/> Njëra prej përkthimeve arabe të Hunejnit, ''Kitab ila Aglooqan fi Shifa al Amrad'', e cila ruhet në bibliotekën e Akademisë Ibn Sina të Mjekësisë dhe Shkencave Mesjetare, konsiderohet një kryevepër e veprave letrare të Galenit. Pjesë e përmbledhjes aleksandrine të veprës së Galenit, ky dorëshkrim i shekullit X përbëhet nga dy pjesë që përfshijnë detaje mbi lloje të ndryshme ethesh (Humyat) dhe gjendje të ndryshme inflamatore të trupit. Më e rëndësishme është se ai përfshin detaje për më shumë se 150 formulime të thjeshta dhe të përbëra, me origjinë bimore dhe shtazore. Libri ofron një vështrim mbi traditat dhe metodat e trajtimit në epokat greke dhe romake. Përveç kësaj, ky libër përbën një burim të drejtpërdrejtë për studimin e më shumë se 150 barnave të thjeshta dhe të përbëra të përdorura gjatë periudhës greko-romake. Ashtu siç sugjeron edhe titulli ''Dyshime mbi Galenin'' i el-Raziut, si dhe shkrimet e mjekëve të tillë si Ibn Zuhri dhe [[Ibën Nefisi]],<ref>{{cite journal|author = Reflections Chairman's|year = 2004|title = Traditional Medicine Among Gulf Arabs, Part II: Blood-letting|journal = Heart Views|volume = 5|issue = 2|pages = 74–85 [80]|language=en}}</ref> veprat e Galenit nuk u pranuan pa kundërshtim, por si një bazë e diskutueshme për hulumtime të mëtejshme. Një theksim i fortë mbi [[Eksperimenti|eksperimentimin]] dhe [[Empirizmi|empirizmin]] çoi në rezultate dhe vëzhgime të reja, të cilat u krahasuan dhe u kombinuan me ato të Galenit nga shkrimtarë të tillë si el-Raziu, Ali ibn Abas el-Maxhusi, Ebu el-Kasim ez-Zahraviu, [[Ibn Sina]] (Avicena), Ibn Zuhri, dhe Ibën Nefisi. Për shembull, zbulimi i qarkullimit pulmonar nga Ibën Nefisi ra ndesh me teorinë galenike mbi zemrën.<ref name="Dabbagh">{{cite journal|author = Al-Dabbagh S. A.|year = 1978|title = Ibn Al-Nafis and the pulmonary circulation|journal = The Lancet|volume = 311|issue = 8074|page = 1148|doi=10.1016/s0140-6736(78)90318-5|pmid = 77431|s2cid = 43154531|language=en}}</ref> Ndikimi i shkrimeve të Galenit, përfshirë humorizmin, mbetet i fortë edhe sot në mjekësinë Unani moderne, e cila tashmë identifikohet ngushtë me kulturën islame dhe praktikohet gjerësisht nga India (ku njihet zyrtarisht) deri në Marok.<ref>Unani Tibb. Science Museum, London. http://www.sciencemuseum.org.uk/broughttolife/techniques/unanitibb.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151010154455/http://www.sciencemuseum.org.uk/broughttolife/techniques/unanitibb.aspx|date=10 October 2015}} qasur më 29 nëntor 2015.</ref> Maimonidi u ndikua nga Galeni, të cilin e citoi më shpesh në veprat e tij mjekësore, dhe të cilin e konsideronte mjekun më të madh të të gjitha kohërave.<ref>T. M. Rudavsky, Maimonides, p 6.</ref><ref>Moshe Halbertal, Maimonides: Life and Thought, p 71.</ref> Në Indi, shumë mjekë hindu studiuan gjuhët persiane dhe urdu dhe mësuan mjekësinë galenike. Ky trend studimesh mes mjekëve hindu filloi në shekullin XVII dhe vazhdoi deri në fillim të shekullit XX (Speziale 2018). === Mesjeta === [[Image:Galenus - De pulsibus. Greek manuscript with latin translation. Venice, ca. 1550..jpg|thumb|upright=.9|''De Pulsibus'' (rreth 1550), traktati i Galenit mbi pulsin, në greqisht dhe latinisht]] Nga shekulli XI e këtej, përkthimet latine të teksteve mjekësore islame filluan të shfaqeshin në Perëndim, krahas shkollës së mendimit të Salernos, dhe shpejt u përfshinë në kurrikulën e universiteteve të Napolit dhe Montpellier-it. Që nga ajo kohë, galenizmi mori një autoritet të ri, të pakontestueshëm,<ref>{{Cite journal |last=Siraisi |first=Nancy G. |date=2012 |title=Medicine, 1450–1620, and the History of Science |url=https://www.jstor.org/stable/10.1086/667970 |journal=Isis |volume=103 |issue=3 |pages=491–514 |doi=10.1086/667970 |jstor=10.1086/667970 |pmid=23286188 |issn=0021-1753 |language=en |url-access=subscription}}</ref> me Galenin që madje u quajt "Papa i Mjekësisë së Mesjetës".<ref name="brock"/> Konstandini Afrikani ishte ndër ata që përktheu nga arabishtja si Hipokratin ashtu edhe Galenin. Përveç numrit më të madh të përkthimeve të teksteve arabe në këtë periudhë, kishte edhe disa përkthime të veprave galenike drejtpërdrejt nga greqishtja, siç është përkthimi i Burgundio-s së Pizës për ''De complexionibus''. Veprat e Galenit mbi anatominë dhe mjekësinë u bënë shtylla kryesore e kurrikulës universitare të mjekut mesjetar, krahas veprës ''Kanuni i Mjekësisë'' të Ibn Sinës, e cila zgjeronte veprat e Galenit. Ndryshe nga Roma pagane, Evropa e krishterë nuk zbatoi një ndalim universal të disektimit dhe autopsisë së trupit të njeriut, dhe shqyrtime të tilla u kryen rregullisht që nga të paktën shekulli XIII.<ref>Toby E. Huff, ''The Rise of Early Modern Science: Islam, China, and the West'', f. 191–193.</ref><ref>Joanna Carraway Vitiello, "Forensic Evidence, Lay Witnesses and Medical Expertise in the Criminal Courts of Late Medieval Italy", ''Medicine and the Law in the Middle Ages'', f. 134–135.</ref> Megjithatë, ndikimi i Galenit ishte aq i madh sa, kur disektimet zbulonin anomali krahasuar me anatominë e Galenit, mjekët shpesh përpiqeshin t'i përshtatnin këto brenda sistemit galenik. Një shembull i kësaj është Mondino de Liuzzi, i cili në shkrimet e tij përshkruan një qarkullim gjaku rudimentar, por megjithatë pohon se barkushja e majtë duhet të përmbajë ajër. Disa i cituan këto ndryshime si provë se anatomia e njeriut kishte ndryshuar që nga koha e Galenit.<ref>{{Cite book |last=Jones |first=Raymond F. |title=Stories of Great Physicians |publisher=Whitman |year=1963 |pages=46–47 |chapter=The Anatomist |language=en}}</ref> Përkthyesi më i rëndësishëm i veprave të Galenit në latinisht ishte Niccolò di Deoprepio da Reggio, i cili kaloi disa vite duke punuar mbi Galenin. Niccolò punoi në Oborrin Anzhu gjatë mbretërimit të mbretit Robert i Napolit. Ndër përkthimet e Niccolò-s është edhe një pjesë nga një traktat mjekësor i Galenit, teksti origjinal i të cilit është zhdukur.<ref>{{Cite book |last=Weiss |first=Roberto |title=The Dawn of Humanism in Italy |year=1947 |publisher=H. K. Lewis & Co. Ltd. |location=Londër |pages=19 |language=en}}</ref> [[File:Galen iz Pergama, starogrčki (starorimski) liječnik i polihistor - slika u Franjevačkom samostanu u Olimju.jpg|thumb|upright|Pikturë murale e Galenit në Manastirin Françeskan në Olimje, Slloveni]] ===Rilindja=== Botimi i parë i veprave të plota të Galenit në përkthim latinisht u redaktua nga Diomede Bonardo i Brescias dhe u shtyp në Venecia nga Filippo Pinzi në vitin 1490.<ref>Stefania Fortuna, [https://www.academia.edu/11641978/The_Latin_Editions_of_Galen_s_Opera_omnia_1490_1625_and_Their_Prefaces "The Latin Editions of Galen's Opera omnia (1490–1625) and Their Prefaces"], ''Early Science and Medicine'' '''17''' (2012): 391–412.</ref> Rilindja, dhe [[Pushtimi i Kostandinopojës|rënia e Perandorisë Bizantine]] (1453), u shoqëruan nga një valë studiuesish dhe dorëshkrimesh greke drejt Perëndimit, duke mundësuar krahasimin e drejtpërdrejtë mes komentarëve arabë dhe teksteve origjinale greke të Galenit. Ky New Learning (mësimi i ri) dhe lëvizja [[Humanizmi i Rilindjes|humaniste]], veçanërisht puna e Linacre-it, promovoi ''literae humaniores'', duke përfshirë Galenin në kanunin shkencor latin, me botimin e ''De Naturalibus Facultatibus'' në Londër më 1523. Debatet mbi shkencën mjekësore tashmë kishin dy tradita, atë më konservatore arabe dhe atë liberale greke.<ref name="brock"/> Lëvizjet më ekstreme liberale filluan të sfidonin rolin e autoritetit në mjekësi, siç shembullohet nga djegia simbolike e veprave të Avicenës dhe Galenit nga [[Paracelsus]] në shkollën e tij mjekësore në Bazel.<ref name="brock"/> Sidoqoftë, epërsia e Galenit mes mendimtarëve të mëdhenj të mijëvjeçarit shembullohet nga një afresk i shekullit XVI në trapezarinë e [[Lavraja e Madhe (Mali i Shenjtë)|Lavrasë së Madhe]] të [[Mali Athos|Malit Athos]]. Ai përshkruan të urtë paganë në këmbët e Pemës së Jeses, me Galenin mes Sibilës dhe [[Aristoteli|Aristotelit]].<ref name="nutton84">{{cite web|url=http://www.dahsm.medschool.ucsf.edu/history/IntroCourseIPDF/Nutton_Galen_to_Alex.pdf|title=Nutton V. From Galen to Alexander, aspects of medicine and medical practice in late antiquity. Dunbarton Oaks Papers. 38, 1984|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081216212006/http://www.dahsm.medschool.ucsf.edu/history/IntroCourseIPDF/Nutton_Galen_to_Alex.pdf|archive-date=2008-12-16}}</ref> Disfata përfundimtare e galenizmit erdhi nga kombinimi i negativizmit të Paracelsusit dhe konstruktivizmit të anatomistëve të Rilindjes italiane, si Vesaliusi, në shekullin XVI.<ref name="brock"/> Në vitet 1530, anatomisti dhe mjeku flamand Andreas Vesalius ndërmori një projekt për të përkthyer shumë prej teksteve greke të Galenit në latinisht. Vepra më e njohur e Vesaliusit, ''De humani corporis fabrica'', u ndikua fuqishëm nga shkrimi dhe forma galeniane. Duke kërkuar të shqyrtonte në mënyrë kritike metodat dhe këndvështrimin e Galenit, Vesaliusi iu drejtua disekimit të kufomave njerëzore si mjet verifikimi. Vesaliusi tregoi se shkrimet e Galenit përshkruanin detaje të pranishme te majmunët, por jo te njerëzit, dhe ai demonstroi kufizimet e Galenit përmes librave dhe demonstrimeve praktike, pavarësisht kundërshtimit të ashpër nga pro-galenistët ortodoksë si Jacobus Sylvius. Meqenëse Galeni pohon se po përdorte vëzhgime të majmunëve (disekimi i njerëzve ishte i ndaluar) për të dhënë një përshkrim se si dukej trupi, Vesaliusi mund ta paraqiste veten duke përdorur qasjen e Galenit të përshkrimit të vëzhgimit të drejtpërdrejtë, për të krijuar një regjistrim të detajeve të sakta të trupit njerëzor, meqë ai punonte në një kohë kur disekimi i njerëzve lejohej. Galeni argumentonte se anatomia e majmunëve ishte mjaftueshëm e ngjashme me atë njerëzore, në mënyrë që mjekët të mësonin anatominë përmes disekimit të majmunëve dhe më pas të bënin vëzhgime të strukturave të ngjashme në plagët e pacientëve të tyre, në vend që të përpiqeshin të mësonin anatominë vetëm nga plagët e pacientëve njerëzorë, siç do ta bënin studentët e trajnuar sipas modelit empirist.<ref>{{cite journal|author = Cosans C|year = 1997|title = Galen's Critique of Rationalist and Empiricist Anatomy|journal = Journal of the History of Biology|volume = 30|issue = 1|pages = 35–54|language=en|doi = 10.1023/A:1004266427468|pmid = 11618979}}</ref> Shqyrtimet e Vesaliusit hodhën poshtë gjithashtu teoritë mjekësore të [[Aristoteli|Aristotelit]] dhe Mondino de Liuzzit. Një nga shembujt më të njohur të përmbysjes së galenizmit nga Vesaliusi ishte demonstrimi i tij se septumi ndërkomorial i zemrës nuk ishte i përshkueshëm, siç kishte mësuar Galeni (''Nat Fac III xv''). Megjithatë, kjo ishte zbuluar dy vjet më parë nga Michael Servetus në veprën e tij fatale "''Christianismi restitutio''" (1553), nga e cila kanë mbijetuar vetëm tri kopje, të cilat mbetën të fshehura për dekada; pjesa tjetër u dogj shpejt pas botimit për shkak të përndjekjes së Servetusit nga autoritetet fetare. Michael Servetus, i cili gjatë qëndrimit të tij në Francë përdori emrin "Michel de Villeneuve", ishte shok klase i Vesaliusit dhe galenisti më i mirë në Universitetin e Parisit, sipas Johann Winter von Andernach-ut,<ref>2011 "The love for truth. Life and work of Michael Servetus", (El amor a la verdad. Vida y obra de Miguel Servet.), González Echeverría, Francisco Javier, printed by Navarro y Navarro, Zaragoza, collaboration with the Government of Navarra, Department of Institutional Relations and Education of the Government of Navarra, 607 pp, 64 of them illustrations. Note 481 (.."''primum Andrea Vesalem..Post hunc, Michael Villanovanus familiariter milhi in consectionibus adhibitus est, vir in omni genere litterarum ornatissimus in Galenic doctrina, vix illi secundus..''" Audrey, Jean</ref> i cili i mësoi të dy. Në galenizmin e Rilindjes, botimet e ''Opera Omnia'' të Galenit ishin shumë të rëndësishme, duke filluar me ''editio princeps''-in e vitit 1525 në Venecia, botuar nga Shtypshkronja Aldine.<ref>J. P. Byrne, ''Encyclopedia of the Black Death'', ABC-CLIO, 2012, p. 231</ref> Atë e pasoi në Venecia në vitet 1541–1542 botimi i Giuntas. Nga ajo datë deri në 1625 pati katërmbëdhjetë botime të librit. Vetëm një botim u prodhua nga [[Lion]] mes viteve 1548 dhe 1551. Botimi i Lionit përmban komente mbi frymëmarrjen dhe rrjedhën e gjakut, të cilat korrigjojnë veprën e autorëve më të hershëm të njohur, si Vesaliusi, Caius, apo Janus Cornarius. "Michel De Villeneuve" kishte kontrata me Jean Frellon-in për këtë punë, dhe studiuesi-kërkuesi i Servetusit, Francisco Javier González Echeverría,<ref>2002 " Michael Servetus in the 'Opera Omnia' of Galenus of 1548–1551 printed by Jean Frellon", González Echeverría, Francisco Javier. Book of communications, XII National Congress on History of Medicine., Albacete, 7–9 February, pp. 42–43</ref><ref>2004 "The edition of Lyon of the "Opera omnia' by Galenus of the printer Jean Frellon (1548–1551) commented by Michael Servetus", Francisco Javier González Echeverría and Ancín Chandía, Teresa. In: Medicine in the presence of the new millennium: a historical perspective. Coordinators: José Martínez Pérez, Isabel Porras Gallo, Pedro Samblás Tilve, Mercedes Del Cura González, Minutes from the XII Congress in History of Medicine, 7–9 February 2002, Albacete. Ed. Of the University of Castilla-La Mancha. Cuenca, pp. 645–657.</ref> paraqiti një kërkim që u pranua si komunikim në Shoqatën Ndërkombëtare për Historinë e Mjekësisë,<ref>2011 September 9th, Francisco González Echeverría VI International Meeting for the History of Medicine, (S-11: Biographies in History of Medicine (I)), Barcelona. ''New Discoveries on the biography of Michael De Villeneuve (Michael Servetus)'' & ''New discoverys on the work of Michael De Villeneuve (Michael Servetus)''</ref> i cili arriti në përfundimin se Michael De Villeneuve (Michael Servetus) është autori i komenteve të këtij botimi të Frellon-it, në [[Lion]].<ref>2011 "The love for truth. Life and work of Michael Servetus", (El amor a la verdad. Vida y obra de Miguel Servet.), Francisco Javier González Echeverría, Francisco Javier, printed by Navarro y Navarro, Zaragoza, collaboration with the Government of Navarra, Department of Institutional Relations and Education of the Government of Navarra, 607 pp, 64 of them illustrations. pp. 194–204</ref><ref>[http://www.michaelservetusresearch.com/ENGLISH/works.html Michael Servetus Research] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170221134108/http://www.michaelservetusresearch.com/ENGLISH/works.html|date=2017-02-21}} Uebfaqe me një studim mbi Opera Omnia të Galenit, nga Michael de Villanueva</ref> Një rast tjetër bindës, ku kuptimi i trupit u zgjerua përtej pikës ku e kishte lënë Galeni, erdhi nga këto demonstrime mbi natyrën e qarkullimit të gjakut njerëzor dhe puna e mëvonshme e Andrea Cesalpinos, Fabricios nga Acquapendente, dhe William Harvey-t.<ref name="brock"/> Disa mësime galeniane, si theksi i tij te gjakderdhja terapeutike si ilaç për shumë sëmundje, megjithatë, mbetën me ndikim deri thellë në shekullin XIX.<ref>Brian, P., 1986, ''Galen on Bloodletting,'' Cambridge University Press</ref> ===Studimet bashkëkohore=== Studimet mbi Galenin mbeten një fushë intensive dhe e gjallë, ku interesi për veprën e Galenit është përforcuar nga enciklopedia gjermane ''Realencyclopädie der Classischen Altertumswissenschaft''.<ref name="kotrc"/> Kopje të veprave të tij, të përkthyera nga Robert M. Green, ruhen në Bibliotekën Kombëtare të Mjekësisë në Bethesda, Maryland.<ref>{{Cite web|url=https://findingaids.nlm.nih.gov/repositories/ammp/resources/green082|title=Selected works of Galen / translated by Robert Montraville Green for Sidney Licht [c. 1953] 1951–1979|publisher=National Library of Medicine|language=en}}</ref> Në vitin 2018, Universiteti i Bazelit zbuloi se një [[Papirusi|papirus]] i mistershëm në gjuhën greke, me [[Shkrimi pasqyrë|shkrim pasqyrë]] në të dyja anët, i cili ndodhet në koleksionin e Basilius Amerbach-ut, profesor i [[Teoria juridike|teorisë juridike]] në universitet gjatë shekullit XVI, është një dokument mjekësor i panjohur i Galenit ose një koment i panjohur mbi veprën e tij. Teksti mjekësor përshkruan fenomenin e "apnesë isterike".<ref>{{Cite web|url=https://www.unibas.ch/en/News-Events/News/Uni-Research/Mystery-of-the-Basel-papyrus-solved.html|title=Mystery of the Basel papyrus solved|publisher=University of Basel|language=en}}</ref> ==Shiko edhe== *{{ill|Abascantus|en|Abascantus}} *{{ill|Formulimi galenik|en|Galenic formulation}} * {{ill|Korpusi galenik|en|Galenic corpus}} *[[Historia e mjekësisë]] *{{ill|Kronologjia e mjekësisë dhe teknologjisë mjekësore|en|Timeline of medicine and medical technology}} *''{{ill|Peri Alypias|en|Peri Alypias}}'' ==Shënime== {{Reflist|30em}} ==Burimet== ::''Veprat e Galenit janë renditur në {{ill|Korpusin galenik|en|Galenic corpus}}.'' {{Refbegin}} *Algra K (red.) ''The Cambridge History of Hellenistic Philosophy''. Cambridge University Press, 2005. ISBN 978-90-04-35275-9 *{{Cite journal |last=Nutton |first=Vivian |date=2008-01-01 |title=Book Review: Galien: Introduction générale; Sur l'ordre de ses propres livres; Sur ses propres livres; Que l'excellent médecin est aussi philosophe |journal=Medical History |language=en |volume=52 |issue=1 |pages=144–145 |doi=10.1017/S0025727300002209 |pmc=2175042}} *Brodersen K. ''Galenos, Die verbrannte Bibliothek: Peri Alypias''. Marix, Wiesbaden 2015, ISBN 978-3-7374-0962-9 *[https://books.google.com/books?id=al9FH5tynlAC Debru A. "Galen on Pharmacology: Philosophy, History, and Medicine : Proceedings of the Vth International Galen Colloquium", Lille, 16–18 March 1995 Brill, 1997], ISBN 978-90-04-10403-7 *[http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pubmed&pubmedid=12937057 Dunn PM. ''Galen (AD 129–200) of Pergamun: anatomist and experimental physiologist''. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed. 2003 Sep;88(5):F441–443.] (kopje e arkivuar) *[https://books.google.com/books?id=X8eyqsqFgQ8C Everson S. (red.) ''Language''. Cambridge University Press, 1994], ISBN 978-0-521-35795-1 *[https://books.google.com/books?id=Hf1htsj-usAC French RK. ''Medicine Before Science: The Rational and Learned Doctor from the Middle Ages to the Enlightenment''. Cambridge University Press, 2003.] ISBN 978-0-521-00761-0 *{{Cite web |url=http://www.princeton.edu/~pswpc/pdfs/gleason/010702.pdf |last1=Gleason |first1=MW |title=Shock and Awe: The Performance Dimension of Galen's Anatomy Demonstrations Version 5 |work=Princeton/Stanford Working Papers in Classics |date=January 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531062146/http://www.princeton.edu/~pswpc/pdfs/gleason/010702.pdf |archive-date=May 31, 2022|language=en }} *Gleason MW. ''Making Men: Sophists and Self-Presentation in Ancient Rome''. Princeton 1995 *[http://www.cambridge.org/catalogue/catalogue.asp?isbn=9780521819541 Hankinson RJ (red.) The Cambridge Companion to Galen. CUP 2008] ISBN 978-0-521-81954-1 *Hankinson R.J. ''Cause and explanation in ancient Greek thought''. Oxford University Press, 1998, ISBN 978-0-19-924656-4 *{{Cite journal |title=Galen, His Books, and the Horrea Piperataria at Rome |first=George W. |last=Houston |journal=Memoirs of the American Academy in Rome |volume=48 |pages=45–51 |publisher=University of Michigan Press |year=2003 |doi=10.2307/4238804 |jstor=4238804|language=en }} *Johannes Ilberg. "Aus Galens Praxis. Neue Jahrbücher für das Klassische Altertum", Geschichte und Deutsche Literatur 15: 276–312, 1905 *Hakim Syed Zillur Rahman (red.). ''Jawami Kitab Al-Nabd Al-Saghir by Galen'' (2007), [http://www.ibnsinaacademy.org Ibn Sina Academy of Medieval Medicine & Sciences], Aligarh, India; ISBN 978-81-901362-7-3 *Hakim Syed Zillur Rahman (red.). ''Kitab fi Firaq al Tibb by Galen'' (2008), [http://www.ibnsinaacademy.org Ibn Sina Academy of Medieval Medicine & Sciences], Aligarh, India; ISBN 978-81-906070-1-8 *Hakim Syed Zillur Rahman (red.). ''Kitab al Anasir by Galen'' (2008), [http://www.ibnsinaacademy.org Ibn Sina Academy of Medieval Medicine & Sciences], Aligarh, India; ISBN 978-81-906070-2-5 *Hakim Syed Zillur Rahman (red.). ''Kitab al Mizaj of Galen'' (2008), [http://www.ibnsinaacademy.org Ibn Sina Academy of Medieval Medicine & Sciences], Aligarh, India, ISBN 978-81-906070-3-2 *Kotrc RF, Walters KR. "A bibliography of the Galenic Corpus. A newly researched list and arrangement of the titles of the treatises extant in Greek, Latin, and Arabic". Trans Stud Coll Physicians Phila. 1979 December;1(4):256–304 *[http://muse.jhu.edu/login?uri=/journals/bulletin_of_the_history_of_medicine/v073/73.1mattern.html Mattern SP. Physicians and the Roman Imperial Aristocracy: The Patronage of Therapeutics. Bulletin of the History of Medicine. Volume 73, Number 1, Spring 1999, pp. 1–18] *[https://books.google.com/books?id=NrEeAAAAIAAJ Metzger BM. New Testament Studies: Philological, Versional, and Patristic. Brill, 1980], ISBN 978-90-04-06163-7 *[http://www.al-islam.org/al-tawhid/medical_sects/title.htm Muhaqqiq M. Medical Sects in Islam. al-Tawhid Islamic Journal, vol. VIII, No.2] *Nutton V. "Roman Medicine, 250 BC to AD 200, and Medicine in Late Antiquity and the Early Middle Ages", te Lawrence C. (red.) ''The Western Medical Tradition: 800–1800 A.D.'' 1995 *[https://books.google.com/books?id=oShfkIhduowC Nutton V. ''Ancient Medicine''. Routledge, 2004], ISBN 978-0-415-08611-0 *[https://books.google.com/books?id=lzO3zQ3dK0cC Osler W. ''The Evolution of Modern Medicine'' 1913. Plain Label Books 1987. Chapter II: Greek Medicine] *Peterson DW. "Observations on the chronology of the Galenic Corpus". Bull Hist Med 51(3): 484, 1977 *Siegel RE. ''Galen's System of Physiology and Medicine'', Basel 1968 (ky tekst nuk vlerësohet lart nga shumica e studiuesve të Galenit) *Siegel RE. ''Galen on Sense Perception, His Doctrines, Observations and Experiments on Vision, Hearing, Smell, Taste, Touch and Pain, and Their Historical Sources''. Karger, Basel 1970 (ky tekst nuk vlerësohet lart nga shumica e studiuesve të Galenit) *Siegel RE. ''Galen on Psychology, Psychopathology, and Function and Diseases of the Nervous System'' 1973 (ky tekst nuk vlerësohet lart nga shumica e studiuesve të Galenit) *[https://books.google.com/books?id=wJ4YAAAAIAAJ Smith WG. ''Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology''. J Walton 1849] *Stakelum JW, ''Galen and the Logic of Proposition'', Rome, Angelicum, 1940 *Taylor HO. ''Greek Biology And Medicine''. Marshall Jones 1922. Chapter 5: The Final System – Galen *Temkin O. ''Galenism: Rise and Decline of a Medical Philosophy''. Cornell University Press, Ithaca 1973 *[https://books.google.com/books?id=mhNUGgG2eacC ''The Cambridge Ancient History'': Second Edition. XI The High Empire A.D. 70–192 Cambridge University Press, 2000], ISBN 978-0-521-26335-1 *[http://www.tlg.uci.edu/ ''Thesaurus Linguae Graecae'': TLG] *[https://books.google.com/books?id=Aesg-6eBWCYC van der Eijk P. ''Medicine and Philosophy in Classical Antiquity: Doctors and Philosophers on Nature, Soul, Health and Disease''. Cambridge University Press, 2005], ISBN 978-0-521-81800-1 *[https://archive.org/details/marcusaureliusan00watsrich Watson PB. ''Marcus Aurelius Antoninus''. Harper & brothers, 1884] {{Refend}} ==Lexime shtesë== {{Refbegin}} *{{Cite conference |last1=Bacalexi |first1=Dina |title=Ancient medicine, humanistic medicine: the Renaissance commentaries of Galen, transmission and transformation of knowledge |work=International Conference Scientiae 2014: Disciplines of knowing in the Early Modern World, Scientiae International Research Group |date=April 2014 |url=https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-01639720/document |publisher=HAL |location=Vienna|language=en }} *Garcia Ballester, Luis. 2002. ''Galen and Galenism. Theory and Medical Practice from Antiquity to the European Renaissance.'' Collected Studies Series 710. Aldershot, UK: Ashgate Variorum. *Gilbert, N. Ward. 1960. ''Renaissance Concepts of Method.'' New York: Columbia University Press. *Gill, Christopher, Tim Whitmarsh, dhe John Wilkins, eds. 2012. ''Galen and the World of Knowledge.'' Cambridge, UK: Cambridge Univ. Press. *Kudlien, Fridolf, dhe Richard J Durling. 1991. ''Galen's Method of Healing: Proceedings of the 1982 Galen Symposium.'' Leiden: E.J. Brill. *Lloyd, G. E. R. 1991. ''Methods and Problems in Greek Science.'' Cambridge: Cambridge University Press. *Mattern, Susan P. 2013. ''The Prince of Medicine: Galen In the Roman Empire.'' New York: Oxford University Press. *Nutton, Vivian. 2004. ''Ancient Medicine.'' London dhe New York: Routledge. *Rocca, Julius. 2003. ''Galen on the Brain: Anatomical Knowledge and Physiological Speculation in the Second Century A.D.'' Studies in Ancient Medicine 26. Leiden, The Netherlands, dhe Boston: Brill. *Rosen, Ralph M. 2013. "Galen on Poetic Testimony" Në ''Writing Science: Medical and Mathematical Authorship in Ancient Greece.'' Redaktuar nga M. Asper, 177–189. Berlin: De Gruyter. *Rosen, Ralph M. 2013. "Galen, Plato, and the Physiology of Eros." Në ''Eros'' Redaktuar nga E. Sanders, C. Carey dhe N. Lowe, 111–127. Cambridge: Cambridge University Press. *Sarton, George. 1954. ''Galen of Pergamon.'' Lawrence: University of Kansas Press. *Schlange-Schöningen, H. ''Die römische Gesellschaft bei Galen. Biographie und Sozialgeschichte'' (= ''Untersuchungen zur antiken Literatur und Geschichte'', Bd. 65) Berlin: de Gruyter, 2003 * Singer, P. N.; Rosen, Ralph M. (2024). ''The Oxford handbook of Galen.'' Oxford, New York: Oxford University Press, ISBN 9780190913687. *Speziale, Fabrizio. ''Culture persane et médecine ayurvédique an Asie du Sud'', Leiden – Boston, E. J. Brill, Islamic Philosophy, Theology and Science. Texts and Studies, 2018. ISBN 978-90-04-35275-9. *Walzer, Richard. 1949. ''Galen On Jews and Christians.'' London: Oxford University Press. *Xenophontos, Sophia. ''Medicine and practical ethics in Galen''. Cambridge, 2024 (qasje e hapur) {{Refend}} ===Burimet parësore=== {{Refbegin}} *Boudon-Millot, V. ''Introduction Générale, Sur L'ordre de ses Propres Livres, Sur ses Propres Livres, Que L'excellent Médecin est Aussi Philosophe'' Paris: Les Belles Lettres, 2007. *{{Cite book |last=Brock |first=Arthur John |title=Greek Medicine, Being Extracts Illustrative of Medical Writers from Hippocrates to Galen |url=https://archive.org/details/greekmedicinebei0000broc |url-access=registration |year=1929 |publisher=Dent |location=London|language=en }} *{{Cite book |last=Galen |title=On the Therapeutic Method |year=1991 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |others=R.J. Hankinson, trans|language=en }} *{{Cite book |last=Singer |first=R. N. |year=2023 |title=Galen: Writings on Health |series=Cambridge Galen Translations |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-009-15951-7|language=en }} {{Refend}} ==Lidhje të jashtme== *[https://www.gutenberg.org/ebooks/search/?query=Galen Veprat e Galenit] në Project Gutenberg *[http://cmg.bbaw.de/epubl/online/galges.html Veprat e Galenit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201024064111/http://cmg.bbaw.de/epubl/online/galges.html |date=24 tetor 2020 }} në Corpus Medicorum Graecorum, me lidhje për botime të digjitalizuara, dorëshkrime dhe përkthime moderne. *[https://archive.org/search?query=creator%3A%22Galen%22 Galeni] në Internet Archive *[https://archive.org/search?query=creator%3A%22Claudius+Galenus%22 Claudius Galenus] në Internet Archive *{{cite web |last=Singer |first=P. N. |title=Galen |url=https://plato.stanford.edu/entries/galen/ |work=Stanford Encyclopedia of Philosophy |language=en}} *[http://www.iep.utm.edu/galen/ Galeni], artikull në Internet Encyclopedia of Philosophy *[http://classicsindex.wikispaces.com/Galen Classicsindex: Galen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081224233754/http://classicsindex.wikispaces.com/Galen |date=24 dhjetor 2008 }} *[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/searchresults?q=Galen&redirect=true Veprat e Galenit në Perseus Digital Library] *[https://cmg.bbaw.de/epubl/online/editionencmg_05.html Botime online nga ''Corpus Medicorum Graecorum''] *[http://galen.bbaw.de/online-publications/hippokrates-und-galenbibliographie-fichtner Gerhard Fichtner, Bibliografia e Galenit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120712011351/http://galen.bbaw.de/online-publications/hippokrates-und-galenbibliographie-fichtner|date=12 korrik 2012}} *[http://www.healthsystem.virginia.edu/internet/library/historical/artifacts/antiqua/galen.cfm Universiteti i Virxhinias: Biblioteka e Shkencave Shëndetësore. Galeni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071210172030/http://www.healthsystem.virginia.edu/internet/library/historical/artifacts/antiqua/galen.cfm|date=10 dhjetor 2007}} *[http://www.channel4.com/history/microsites/H/history/a-b/ancientsurgery7.html Channel 4 – Historia – Kirurgjia e lashtë] *[https://exploregalen.com/ Mjeku i Perandorisë: Prosperiteti, Murtaja dhe Shërimi në Romën e Lashtë], Instituti për Studimin e Botës së Lashtë i Universitetit të Nju Jorkut (NYU) *[https://engines.egr.uh.edu/episode/2097 Lienhard JH. Engines of our Ingenuity, Numri 2097 – Konstandini Afrikani] *[https://www.britannica.com/biography/Galen Nutton V. Galeni i Pergamit, Encyclopædia Britannica] *[https://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina%20antiqua/bio_gal.html Pearcy L. Galeni: Një skicë biografike. Medicina Antiqua] *[https://web.archive.org/web/20070406023427/http://www.ancientlibrary.com/medicine/0109.html Taylor HO. Greek Biology and Medicine 1922: Kapitulli 5 – "Sistemi Final: Galeni"] *[http://robl.de/galen/galen.htm Galenus von Pergamon – Leben und Werk. ''Përfshin listë alfabetike të titujve latinë''] *{{In lang|fr}} [https://web.archive.org/web/20150923222338/http://www.biusante.parisdescartes.fr/histmed/medica/galien_vf.htm Veprat e Galenit] të digjitalizuara nga [https://web.archive.org/web/20111101181049/http://www.biusante.parisdescartes.fr/debut.htm BIUM (Bibliothèque interuniversitaire de médecine et d'odontologie, Paris)], shih edhe bibliotekën e saj dixhitale [https://web.archive.org/web/20141007025741/http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica.htm Medic@]. *[http://digital.slub-dresden.de/id337794197 Galeni opera varia – Mscr.Dresd.Db.93], version dixhital i dorëshkrimit në Bibliotekën Shtetërore dhe Universitare të Saksonisë, Dresden (SLUB) *[http://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina%20antiqua/mm_hypertexts.html Hiperteksте – Medicina Antiqua, University College London] ''(Komentar mbi veprën e Hipokratit Për natyrën e njeriut; Për fakultetet natyrore; Nxitje për studimin e arteve: Për Menodotin; Për diagnozën nga ëndrrat)'' *[https://web.archive.org/web/20170221134108/http://www.michaelservetusresearch.com/ENGLISH/works.html Michael Servetus Research], faqe interneti me një studim mbi ''Opera Omnia of Galen'' nga galenisti Michael de Villanueva, si dhe përshkrimin e parë të qarkullimit pulmonar në dorëshkrimin e tij të Parisit nga viti 1546. *''Claudii Galeni opera omnia'' në ''Medicorum graecorum opera quae exstant, editionem curavit D. Carolus Gottlob Kühn, Lipsiae prostat in officina libraria Car. Cnoblochii'', 1821–1833, në [http://www2.biusante.parisdescartes.fr/livanc/?intro=galien_vf&statut=charge&fille=o&cotemere=45674 20 vëllime]. *[https://www.bbc.co.uk/programmes/b03c4dys Diskutim rreth Galenit] në programin e BBC Radio 4, ''In Our Time'' *[http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hbz:061:2-18076 Botim dixhital: Galeni septima Classis (1550)] nga Biblioteka Shtetërore dhe Universitare e Diseldorfit *[http://digitalgalen.net/ Palimpsesti Sirian i Galenit – Për përzierjet dhe fuqitë e drogave të thjeshta] *[http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica/galien_va.htm Bibliothèque interuniversitaire de médecine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140421160949/http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica/galien_va.htm|date=21 prill 2014}} (BIUM). [[Kategoria:Lindje - Vitet 120]] [[Kategoria:Vdekje - Shekulli III]] [[Kategoria:Mjekë të lashtë grekë]] [[Kategoria:Mjekë romakë]] [[Kategoria:Shkrimtarë grekë]] [[Kategoria:Filozofë romakë]] [[Kategoria:Logjikanë grekë të lashtë]] [[Kategoria:Oftalmologë të lashtë]] [[Kategoria:Mjekë të oborrit]] [[Kategoria:Bimëmjekues]] [[Kategoria:Njerëz nga Pergamoni]] [[Kategoria:Shkrimtarë filozofie]] qq3o7fbdie0jppbk28zqtsxdo4wxkby 1 240343 3027846 3023961 2026-08-25T04:18:12Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Manchester City F.C./Arkivi 1]] 3027846 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Manchester City F.C./Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} Manchester City Best Team Ever knfmxuwerprywwoxwxsmhg0mnjhnm2j 0 246806 3027780 2974335 2026-08-24T18:00:07Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3027780 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Giuseppe Conte | image = Giuseppe Conte Official.jpg | caption = Conte më 2018 | office = President i [[Movimento 5 Stelle]] | term_start = 6 gusht 2021 | office1 = Deputet i Republikës Italiane | term_start1 = 13 tetor 2022 | constituency1 = Lombardia 1 | office2 = [[Kryeministri i Italisë]] | term_start2 = 1 qershor 2018 | term_end2 = 13 shkurt 2021 | president2 = [[Sergio Mattarella]] | predecessor2 = [[Paolo Gentiloni]] | successor2 = [[Mario Draghi]] | birth_date = {{Birth date and age|1964|8|8}} | birth_place = [[Volturara Appula]], [[Itali]] | nationality = italiane | party = [[Movimento 5 Stelle]] | otherparty = i pavarur (deri më 2021) | alma_mater = Universiteti “La Sapienza” i Romës | occupation = jurist, profesor universitar, avokat, politikan | signature = Giuseppe Conte signature 2.svg }} '''Giuseppe Conte''' (lindur më 8 gusht 1964 në [[Volturara Appula]]) është jurist, profesor universitar dhe politikan italian. Ai është president i [[Movimento 5 Stelle]], deputet i Republikës Italiane në legjislaturën e XIX-të dhe ish-[[Kryeministri i Italisë|kryeministër i Italisë]], detyrë që e mbajti nga viti 2018 deri më 2021.<ref name="camera">{{Cite web|url=https://www.camera.it/deputati/elenco/19-307926|title=Leg 19 - CONTE GIUSEPPE|website=Camera dei deputati|language=it|access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="m5s-org">{{Cite web|url=https://www.movimento5stelle.eu/organigramma/|title=Organigramma del Movimento 5 Stelle|website=Movimento 5 Stelle|language=it|access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="treccani">{{Cite web|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/giuseppe-conte/|title=Conte, Giuseppe|website=Treccani|language=it|access-date=2026-04-13}}</ref> == Jeta dhe formimi == Conte lindi në [[Volturara Appula]], në provincën e [[Foggia]]s. Pas përfundimit të shkollës së mesme klasike, u diplomua për jurisprudencë në Universitetin “La Sapienza” të Romës në vitin 1988 me vlerësimin 110 e lode. Pas diplomimit nisi veprimtari kërkimore në fushën e së drejtës private dhe të së drejtës civile, ndërsa në vitet 1992–1993 ishte bursist i [[Këshilli Kombëtar i Kërkimeve|Këshillit Kombëtar të Kërkimeve]]; në të njëjtën periudhë dhe në vitet pasuese kreu qëndrime studimore në institucione universitare jashtë Italisë, ndër të cilat [[Yale University|Yale University]], Université Sorbonne, New York University dhe Institute of Advanced Legal Studies në Londër.<ref name="cv2018">{{Cite web|url=https://presidenza.governo.it/AmministrazioneTrasparente/Organizzazione/OrganiIndirizzoPolitico/GovernoConte/Conte/Conte_CV_2018.pdf|title=Curriculum Vitae di Giuseppe Conte|website=Presidenza del Consiglio dei Ministri|language=it|access-date=2026-04-13|archive-date=6 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240906223519/https://presidenza.governo.it/AmministrazioneTrasparente/Organizzazione/OrganiIndirizzoPolitico/GovernoConte/Conte/Conte_CV_2018.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="treccani" /> == Karriera akademike dhe juridike == Në vitin akademik 1997–1998 Conte fitoi konkursin si kërkues në të drejtën private pranë Fakultetit të Jurisprudencës të Universitetit të Firences. Në vitin 2000 mori kualifikimin si profesor i asociuar i së drejtës private dhe në vitin 2002 atë si profesor ordinar. Nga viti 2001 deri më 2018 ishte titullar i lëndëve të së drejtës private në Universitetin e Firences; faqja zyrtare e universitetit e paraqet si profesor ordinar të së drejtës private në Departamentin e Shkencave Juridike.<ref name="cv2018" /><ref name="unifi">{{Cite web|url=https://cercachi.unifi.it/p-doc2-2016-0-A-2b333b2d322c-1.html|title=Giuseppe CONTE|website=Università degli Studi di Firenze|language=it|access-date=2026-04-13}}</ref> Gjatë karrierës së tij akademike dha mësim edhe në universitete të tjera italiane, ndër të cilat LUMSA, Roma Tre, Sassari, Luiss dhe San Pio V. Paralelisht ushtroi profesionin e avokatit në fushën e së drejtës civile dhe tregtare, me përvojë edhe në arbitrazh. Nga viti 2012 deri më 2015 ishte anëtar i Arbitrit Bankar dhe Financiar në kolegjin e Napolit, me caktim nga [[Banka e Italisë]], ndërsa nga viti 2013 deri në mars 2018 ishte pjesë e Këshillit të Presidencës së Drejtësisë Administrative, me caktim nga Dhoma e Deputetëve. Ai është autor i shumë botimeve shkencore në fushën juridike.<ref name="cv2018" /><ref name="unifi" /> == Hyrja në politikë == Hyrja e Contes në politikën kombëtare ndodhi pas zgjedhjeve politike italiane të vitit 2018. Pas marrëveshjes ndërmjet [[Movimento 5 Stelle]] dhe [[Lega]], Presidenti i Republikës [[Sergio Mattarella]] i dha atij detyrën për formimin e qeverisë. Më 1 qershor 2018 mori zyrtarisht detyrën si kryeministër i Italisë.<ref name="treccani" /><ref name="gov1">{{Cite web|url=https://www.governo.it/it/i-governi-dal-1943-ad-oggi/xviii-legislatura-dal-23-marzo-2018/governo-conte/9468|title=Governo Conte|website=Presidenza del Consiglio dei Ministri|language=it|access-date=2026-04-13}}</ref> == Kryeministër i Italisë == Qeveria e parë e drejtuar prej tij, e njohur zakonisht si ''Qeveria Conte I'', u mbështet nga Movimento 5 Stelle dhe Lega. Ajo qëndroi në detyrë deri në verën e vitit 2019, kur kriza politike e hapur brenda shumicës çoi në përfundimin e saj.<ref name="treccani" /><ref name="gov1" /> Në shtator 2019 Conte mori përsëri detyrën e kryeministrit, këtë herë në krye të një shumice të mbështetur nga Movimento 5 Stelle, [[Partia Demokratike e Italisë|Partia Demokratike]] dhe [[Liberi e Uguali]]. Qeveria e dytë e drejtuar prej tij, e njohur si ''Qeveria Conte II'', mbeti në detyrë deri në shkurt 2021, kur u pasua nga qeveria e [[Mario Draghi]]t.<ref name="treccani" /><ref name="gov2">{{Cite web|url=https://www.governo.it/it/i-governi-dal-1943-ad-oggi/xviii-legislatura-dal-23-marzo-2018/governo-conte-ii/12715|title=Governo Conte II|website=Presidenza del Consiglio dei Ministri|language=it|access-date=2026-04-13}}</ref> === Marrëdhëniet me Shqipërinë dhe Kosovën === Gjatë qeverive të tij, Giuseppe Conte forcoi marrëdhëniet me [[Shqipëria|Shqipërinë]]. Më 16 tetor 2019 ai vizitoi [[Tirana|Tiranën]] dhe u takua me kryeministrin [[Edi Rama]], duke riafirmuar partneritetin strategjik midis dy vendeve dhe mbështetjen italiane për afrimin evropian të Shqipërisë.<ref name="conte-tirane-2019">{{Cite web|url=https://www.kryeministria.al/en/newsroom/kryeministri-rama-mikprit-homologun-italian-giuseppe-conte/|title=Prime Minister Rama welcomes Italian counterpart Giuseppe Conte|website=Kryeministria e Shqipërisë|language=en|access-date=2026-04-20}}</ref><ref name="conte-rama-rome-2019">{{Cite web|url=https://www.kryeministria.al/newsroom/rama-conte-ne-rome-per-intensifikimin-e-agjendes-se-bashkepunimit/|title=Rama-Conte në Romë, për intensifikimin e agjendës së bashkëpunimit|website=Kryeministria e Shqipërisë|language=sq|access-date=2026-04-20}}</ref> Pas [[Tërmeti i 26 nëntorit 2019 në Shqipëri|tërmetit të nëntorit 2019 në Shqipëri]], Conte shprehu menjëherë solidaritetin e Italisë dhe qeveria italiane dërgoi ekipe shpëtimi e ndihma për përballimin e emergjencës. Në dhjetor 2019, gjatë samitit të Nismës së Evropës Qendrore në [[Roma|Romë]], ai riafirmoi mbështetjen italiane për Shqipërinë në fazën e rindërtimit.<ref name="conte-quake-2019">{{Cite web|url=https://www.kryeministria.al/newsroom/shqiperia-merr-mbeshtetje-ne-samitin-e-vendeve-te-nismes-se-europes-qendrore-cei/|title=Shqipëria merr mbështetje në Samitin e vendeve të Nismës së Europës Qendrore (CEI)|website=Kryeministria e Shqipërisë|language=sq|access-date=2026-04-20}}</ref> Sa i përket [[Kosova|Kosovës]], qeveria Conte e trajtoi çështjen kosovare në kuadrin më të gjerë të politikës italiane ndaj [[Ballkani Perëndimor|Ballkanit Perëndimor]]. Në maj 2020, në Samitin BE–Ballkani Perëndimor të Zagrebit, Italia mbështeti perspektivën evropiane të rajonit dhe nevojën për bashkëpunim, stabilitet dhe afrimin e mëtejshëm të partnerëve ballkanikë me [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]], duke përfshirë edhe Kosovën.<ref name="zagreb-2020">{{Cite web|url=https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/international-summit/2020/05/06/|title=EU-Western Balkans Zagreb summit, 6 May 2020|website=Council of the European Union|language=en|access-date=2026-04-20}}</ref> == President i Movimento 5 Stelle == Pas përfundimit të përvojës së tij në krye të qeverisë, Conte mori një rol qendror brenda Movimento 5 Stelle. Më 6 gusht 2021 u zgjodh president i lëvizjes. Në tetor 2025 u rizgjodh në të njëjtën detyrë nga votimi i anëtarëve të partisë. Në zgjedhjet politike të vitit 2022 u zgjodh deputet në qarkun Lombardia 1 dhe që prej fillimit të legjislaturës së XIX-të bën pjesë në grupin parlamentar të Movimento 5 Stelle në Dhomën e Deputetëve.<ref name="m5s-org" /><ref name="m5s-2025">{{Cite web|url=https://www.movimento5stelle.eu/elezioni-del-presidente-del-movimento-5-stelle-risultati/|title=Elezioni del Presidente del Movimento 5 Stelle: RISULTATI|website=Movimento 5 Stelle|language=it|access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="camera" /> == Shih edhe == * [[Movimento 5 Stelle]] * [[Qeveria Conte I]] * [[Qeveria Conte II]] * [[Mario Draghi]] == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.camera.it/deputati/elenco/19-307926 Faqja zyrtare në Dhomën e Deputetëve] * [https://www.movimento5stelle.eu/organigramma/ Faqja zyrtare e Movimento 5 Stelle] {{Kryeministrat e Italisë}} {{DEFAULTSORT:Conte, Giuseppe}} [[Kategoria:Politikanë italianë]] [[Kategoria:Lindje 1964]] [[Kategoria:Kryeministra të Italisë]] n5e6v1j8wslp9azmnqkyff1tarb3c0a 0 249305 3027776 2824358 2026-08-24T17:32:12Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3027776 wikitext text/x-wiki {{pa fusnota}}{{pp}}{{infobox person | name = Genc Gjineci | birth_date = {{DLM|27|04|1981}} | birth_place = [[Çorovoda|Çorovodë]], [[Skrapar]], [[Shqipëri]] | nationality =Shqiptare |occupation= {{hlist|Regjisor|producent|aktor|drejtor artistik}} }} '''Genc Gjineci''' është artist i mirënjohur në tregun mediatik shqiptar. Përmes promocioneve dhe përmbajtjeve publicitare që ai krijon është bërë mjaft i njohur dhe i vlerësuar nga shikuesit shqiptarë. = Jeta = Genc Gjineci lindi në Çorovodë të Skraparit më 27 Prill 1981. Shkollimin fillor 8-vjeçar e kreu në Skrapar. Pasioni për median ishte ai që e udhëhoqi të riun nga Skrapari fillimisht në kryerjen e Akademisë së Lartë të Arteve për regji por dëshira për përfshirje në botën pas medias dhe televizionit do të spikaste si <nowiki>''</nowiki>anonim i padukshëm<nowiki>''</nowiki> i ekranit nëpërmjet fuqisë së zërit përmes spoteve fillimisht në [[Top Albania Radio]] dhe më pas duke u bërë zë zyrtar i [[DigitAlb]]. Që prej vitit 2004 ai qëndron në krye të departamentit të post-produksionit në DigitAlb,por Genc Gjineci nuk u ndal këtu. Ai është ideator i Triangle Media Group iCity Radio dhe City TV. I pashtershëm në energji, plot kreativitet dhe thuajse gjithnjë i gëzuar duke iu bindur motos 'Gëzoje jetën me 88-ën' ai është padyshim një krenari për familjen, miqtë dhe kolegët. Pasioni, kreativiteti, energjia e pashtershme dhe gjenialiteti i këtij njeriu i kanë bërë të gjitha punimet dhe realizimet e tij mjaft të njohura nga shqiptarët dhe mjaft të vlerësuara. ==Referime== #https://www.imdb.com/name/nm5584336/ #http://www.corovodaonline.com/2017/04/genc-gjineci-zeri-zyrtar-i-digitalb-i.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191028222516/http://www.corovodaonline.com/2017/04/genc-gjineci-zeri-zyrtar-i-digitalb-i.html |date=28 tetor 2019 }} #http://top-channel.tv/2015/03/20/kuq-e-zi-je-ti/ #http://www.newsbomb.al/zbulohen-6-balerinet-shqiptare-me-fame-boterore-pjese-e-dallendysheve-mes-tyre-vellai-i-ilda-bejlerit-113012 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180318105618/http://www.newsbomb.al/zbulohen-6-balerinet-shqiptare-me-fame-boterore-pjese-e-dallendysheve-mes-tyre-vellai-i-ilda-bejlerit-113012 |date=18 mars 2018 }} == Lidhje të jashtme == * [https://cityradio.al/ Faqja zyrtare e City Radio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190129061555/https://cityradio.al/ |date=29 janar 2019 }} {{Top Media}} [[Kategoria:Media]] [[Kategoria:Njerëz të medias]] cdwae7msv5e45uf61yxoh4es7a17udl 1 265051 3027765 2904956 2026-08-24T15:56:15Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3027765 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Francesco Totti/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} {{Projekti Futbolli}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Francesco Totti]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027764 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160819023943/http://www.laroma24.it/rubriche/la-penna-degli-altri/2010/01/totti-fa-188-e-raggiunge-signori për lidhjen http://www.laroma24.it/rubriche/la-penna-degli-altri/2010/01/totti-fa-188-e-raggiunge-signori. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160819015505/http://www.laroma24.it/approfondimenti/approfondimenti-approfondimenti/2011/03/totti-ecco-i-numeri-aggiornati-254-gol-con-la-maglia-della-roma-199-in-serie-a-e-8-nei-derby për lidhjen http://www.laroma24.it/approfondimenti/approfondimenti-approfondimenti/2011/03/totti-ecco-i-numeri-aggiornati-254-gol-con-la-maglia-della-roma-199-in-serie-a-e-8-nei-derby. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151222121447/http://www.laroma24.it/rubriche/la-penna-degli-altri/2013/03/totti-su-punizione-20-di-gloria/ për lidhjen http://www.laroma24.it/rubriche/la-penna-degli-altri/2013/03/totti-su-punizione-20-di-gloria/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150620022336/http://www.laroma24.it/rubriche/la-penna-degli-altri/2014/08/precampionato-giallorosso-totti-capocannoniere-florenzi-e-astori-i-piu-schierati/ për lidhjen http://www.laroma24.it/rubriche/la-penna-degli-altri/2014/08/precampionato-giallorosso-totti-capocannoniere-florenzi-e-astori-i-piu-schierati/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161101011536/http://www.storiedicalcio.altervista.org/europei_2004.html për lidhjen http://www.storiedicalcio.altervista.org/europei_2004.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 gusht 2026 17:56 (CEST) mtuq9vj7kg1lpxsz0d5cjtizgpdv70d 1 266901 3027757 3002892 2026-08-24T14:23:01Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3027757 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Filippo Inzaghi/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Filippo Inzaghi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027756 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150609011551/http://www.storiedicalcio.altervista.org/italia-corea-2002-complotto.html për lidhjen http://www.storiedicalcio.altervista.org/italia-corea-2002-complotto.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 gusht 2026 16:23 (CEST) f9zo7qhta4t25f4q37vcqg4o3yp5z7j 1 267384 3027834 2378249 2026-08-25T03:13:55Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3027834 wikitext text/x-wiki == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 3 lidhjet e jashtme në [[Journey]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1992225 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20090725192301/http://www.journeyband.com/ te http://www.journeyband.com/ *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20060820042914/http://www.jonathancain.com/ te http://www.jonathancain.com/ *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20061114103817/http://steveperryonline.net/ te http://steveperryonline.net/ Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 23:30 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Journey]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1999062 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080129020811/http://www.georgetickner.com/ për lidhjen http://www.georgetickner.com/. Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 12 shtator 2019 04:13 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Journey]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2378248 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081202174024/http://www.rossvalory.com/ për lidhjen http://www.rossvalory.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2021 14:28 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Journey]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027833 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081105072217/http://www.robertfleischman.com/ për lidhjen http://www.robertfleischman.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 gusht 2026 05:13 (CEST) qke1icfnf3rzacyd9sx2ljxj3iot16x 1 267388 3027836 3005058 2026-08-25T03:20:42Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3027836 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Juan Luis Vives/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Juan Luis Vives]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027835 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140304083050/http://www.vives.be/ për lidhjen http://www.vives.be/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 gusht 2026 05:20 (CEST) j7xrr49tujfy97w6vbtz72j1klizzw8 1 267425 3027854 1992347 2026-08-25T04:20:33Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3027854 wikitext text/x-wiki == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhjet e jashtme në [[Kampania]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1992346 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20051030213424/http://www.italy-weather-and-maps.com/maps/italy/campania.gif te http://www.italy-weather-and-maps.com/maps/italy/campania.gif Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 23:49 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kampania]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027853 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260528015701/https://presidenza.governo.it/AmministrazioneTrasparente/Sovvenzioni/CriteriModalita/dara/minoranze_linguistiche_2025/allegato_1_delimitazioni.pdf për lidhjen https://presidenza.governo.it/AmministrazioneTrasparente/Sovvenzioni/CriteriModalita/dara/minoranze_linguistiche_2025/allegato_1_delimitazioni.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 gusht 2026 06:20 (CEST) 9ocmeq74iqcqsupjh0bj82ah97wshtx 1 267531 3027879 2915506 2026-08-25T09:18:09Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3027879 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Ken Schoolland/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ken Schoolland]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027878 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100624212024/http://www.hpu.edu/index.cfm?action=search.displayStaffInfo&ID=445&contentID=5402 për lidhjen http://www.hpu.edu/index.cfm?action=search.displayStaffInfo&ID=445&contentID=5402. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 gusht 2026 11:18 (CEST) hga7zk9pnmi2dagnakyvihxwo0sxyqz 1 267845 3027848 3023939 2026-08-25T04:19:43Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Lista e shkencëtarëve njëqindvjeçarë/Arkivi 1]] 3027848 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Lista e shkencëtarëve njëqindvjeçarë/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} eha9n7rnb2wifsg2zrwwy3bdyt2fhyw 1 267850 3027850 3023941 2026-08-25T04:20:03Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare/Arkivi 1]] 3027850 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} qfezomj126e2j6qp531dl4q059vgu9a 1 267858 3027852 3023943 2026-08-25T04:20:23Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Lista e tempujve hindu në Singapor/Arkivi 1]] 3027852 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Lista e tempujve hindu në Singapor/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} te427btcjqr0jtzs17zhfqtqlgs2nky 1 268054 3027856 3024011 2026-08-25T04:20:43Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Merce Rodoreda/Arkivi 1]] 3027856 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Merce Rodoreda/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} i2mgl0f2gxx7oejnkdcc810p8gyokj7 1 270431 3027777 2448101 2026-08-24T17:32:12Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3027777 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Genc Gjineci]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2003581 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181230102026/http://gazeta-shqip.com/lajme/ për lidhjen http://gazeta-shqip.com/lajme/. Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 15 shtator 2019 08:45 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Genc Gjineci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2213390 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180318105618/http://www.newsbomb.al/zbulohen-6-balerinet-shqiptare-me-fame-boterore-pjese-e-dallendysheve-mes-tyre-vellai-i-ilda-bejlerit-113012 për lidhjen http://www.newsbomb.al/zbulohen-6-balerinet-shqiptare-me-fame-boterore-pjese-e-dallendysheve-mes-tyre-vellai-i-ilda-bejlerit-113012. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 mars 2021 18:41 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Genc Gjineci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2448100 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191028222516/http://www.corovodaonline.com/2017/04/genc-gjineci-zeri-zyrtar-i-digitalb-i.html për lidhjen http://www.corovodaonline.com/2017/04/genc-gjineci-zeri-zyrtar-i-digitalb-i.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 maj 2022 16:19 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Genc Gjineci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027776 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190129061555/https://cityradio.al/ për lidhjen https://cityradio.al/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 gusht 2026 19:32 (CEST) 6pgnckct49nhjnlpnpq980yce62od9t 1 270811 3027875 2036819 2026-08-25T08:33:32Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3027875 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Karikatura kosovare]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2036818 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20111017131035/http://www.kosovacartoon.eu/ për lidhjen http://www.kosovacartoon.eu/. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 23 shtator 2019 22:47 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Karikatura kosovare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027874 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201129180243/http://www.kosova-sot.info/ për lidhjen http://www.kosova-sot.info/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 gusht 2026 10:33 (CEST) 410g5uomcrs5slqrsztwf5hwm96ncj5 0 275717 3027778 3000867 2026-08-24T17:57:04Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3027778 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Giuseppe Bergomi | image = Giuseppe Bergomi.jpg | caption = Bergomi në vitin 2008 | fullname = Giuseppe Bergomi | birth_date = {{birth date and age|22|12|1963|df=yes}} | birth_place = [[Milano]], Itali | height = 1.85 m | position = [[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtës]] | currentclub = | youthyears1 = | youthclubs1 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | years1 = 1979–1999 | clubs1 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | caps1 = 519 | goals1 = 23 | nationalyears1 = 1981–1982 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane nën-21 e futbollit|Italia U21]] | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 1982–1998 | nationalteam2 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] | nationalcaps2 = 81 | nationalgoals2 = 6 | medaltemplates = {{MedalTeam|{{flamuri|Italia}} [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]]}} {{MedalCompetition |[[FIFA Kupa e Botës]]}} {{MedalGold|[[1982 FIFA Kupa e Botës|Spanjë 1982]]|}} {{MedalBronze|[[1990 FIFA Kupa e Botës|Itali 1990]]|}} }} '''Giuseppe "Beppe" Bergomi''' (<small>Italisht: </small>[[Gjuha italiane|[dʒuˈzɛppe ˈbɛrɡomi]]]; lindur më 22 dhjetor 1963) është një ish [[futbolli]]st profesionist [[Italia|italian]] i cili ka luajtur si [[Mbrojtësi (futboll)|mbrojtës]]. Bergomi e ka shpenzuar të gjithë karrierën e tij te klubi italian [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]], ku për disa vite ishte lojtari me më shumë ndeshje në historinë e klubit, si dhe shërbeu edhe si [[Kapiteni (futboll)|kapiten]]. Ai njihej në mënyrë humoristike si ''"Lo zio"'' (xhaxhai)<ref name="Billy e lo zio Bergomi">{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/2008/maggio/04/Billy_zio_Bergomi_derby_infinito_co_7_080504023.shtml|title=Billy e lo zio Bergomi, derby infinito "Viva i grattacieli". "Più linee del metrò"|trans-title=Billi dhe Xhaxha Bergomi, derbi që nuk mbaron kurrë "Jetë të gjatë qiellgërvishtësve". Më shumë linja metrosh"|publisher=[[Corriere della Sera]]|language=it|date=4 maj 2008|accessdate=17 tetor 2011}}</ref> për shkak të vetullave të trasha dhe mustaqeve "mbreslënëse" që ai kishte kur ishte i ri.<ref name="100 top World Cup footballers">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2014/may/27/100-top-world-cup-footballers-100-61|title=100 top World Cup footballers: No100 to No61|trans-title=100 futbollistët më të mirë të Kupës së Botës: Nr 100 deri te nr 61|publisher=The Guardian|language=en|author1=Jonathan Wilson|date=27 maj 2014|accessdate=3 dhjetor 2016}}</ref><ref name="best nicknames">{{cite web|url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=2045764.html|title=European football's best nicknames|trans-title=Pseudonimet më të mira të futbollit evropian|publisher=UEFA|language=en|date=27 janar 2014|accessdate=18 qershor 2017}}</ref> Ai konsiderohet një nga mbrojtësit më të mëdhenjë italian të të gjitha kohërave,<ref name="fifa">{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2010/m=7/news=bergomi-all-about-teamwork-1264637.html|title=Bergomi: It's all about teamwork|trans-title=Bergomi: Është e gjitha rreth bashkpunimi|publisher=[[FIFA]]|language=en|date=1 korrik 2010|accessdate=4 qershor 2016|archive-date=15 shkurt 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160215072902/http://www.fifa.com/worldcup/news/y=2010/m=7/news=bergomi-all-about-teamwork-1264637.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Italy's greatest defenders">{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/18622/6097486/italys-greatest-defenders|title=Italy's greatest defenders|trans-title=Mbrojtësit më të mëdhejnë italian|publisher=[[Sky Sports]]|language=en|date=31 maj 2010|accessdate=26 janar 2016}}</ref><ref name="Italy in our songs">{{cite web|url=http://www.espnfc.us/fifa-world-cup/4/blog/post/2478159/diego-maradona-in-naples-during-1990-world-cup-in-italy|title=When Naples had "Diego in our hearts, Italy in our songs"|trans-title=Kur Napoli kishte "Diegon në zemrat tona, Italinë në këngët tona"|publisher=[[ESPN FC]]|language=en|date=8 qershor 2015|accessdate=24 nëntor 2016}}</ref> si dhe një nga më të mirët e gjeneratës së tij.<ref name="rosso"/> Në vitin 2004, ai u zgjodh nga [[Pelé]] në listën [[FIFA 100]].<ref name="FIFA">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2004/mar/04/newsstory.sport15|title=The FIFA 100|publisher=The Guardian|language=en|date=4 mars 2004|accessdate=28 qershor 2019}}</ref> Bergomi aktualisht punon si analist në [[Sky Sport (Itali)|Sky Sports Italia]] dhe shpesh është bashk-komentator në ndeshjet e [[Serie A]] sëbashku me [[Fabio Caressa]].<ref>{{cite web|url=http://www.rai.it/dl/RaiTV/programmi/media/ContentItem-e0b06aae-477b-4bbb-af8e-60100ddf7ad5.html|title=Fabio Caressa e Beppe Bergomi|trans-title=Fabio Caressa dhe Beppe Bergomi|publisher=[[RAI]]|language=it|date=19 janar 2014|accessdate=6 janar 2020}}</ref> ==Karriera me klube== I lindur në [[Milano]], Bergomi filloi të stërvitej me ekipin e parë të [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] që në moshën 16 vjeç dhe debutoi si profesionist në [[1980–81 Serie A|sezonin 1980–81]]. Pasi [[1981–82 Coppa Italia|fitoi]] [[Coppa Italia|Kupën e Italisë]] sezonin e ardhshëm,<ref name="Treccani">{{cite web|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/giuseppe-bergomi_%28Enciclopedia_dello_Sport%29/|title=Bergomi, Giuseppe|publisher=[[Treccani]]|language=it|author=Fabio Monti|accessdate=30 dhjetor 2014|year=2002}}</ref> ai arriti edhe gjysëm-finalen e [[UEFA Liga e Kampioneve|Kupën Evropiane]] ndrësa ai zhvilloi paraqitje pozitive të vazhdueshme; këto paraqitje bënë që ai të behej pjesë e Italisë.<ref name="SDC">{{cite web|url=http://storiedicalcio.altervista.org/giuseppe-bergomi.html|title=Giuseppe Bergomi|publisher=Storie di Calcio|language=it|accessdate=30 dhjetor 2014|archive-date=6 tetor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161006063547/http://www.storiedicalcio.altervista.org/giuseppe-bergomi.html|url-status=dead}}</ref> Bergomi e shpenzoi të gjithë karrierën e tij te Interi, ku më vonë u bë edhe kapiten. Njëzet sezonet në Serie A ku ai luajti u dominuan më së shumti nga [[A.C. Milan|Milani]], duke bërë që ai ta fitonte ''[[Scudetto]]n'' vetëm një herë gjatë sezonit rekord [[1988–89 Serie A|1988–89]]. Megjithatë, ai arriti të fitonte [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]] tre herë,<ref name="Treccani"/> duke arritur edhe një finale të katërt në vitin [[Finalja e Kupës UEFA 1997|1997]]<ref>{{cite web|url=http://it.uefa.com/uefaeuropaleague/news/newsid=2026885.html|title=I ricordi europei di Bergomi|trans-title=Kujtimet Evropiane të Bergomit|publisher=UEFA|language=it|date=25 nëntor 2013|accessdate=30 dhjetor 2014}}</ref> Për disa kohë, ai mbajti rekordet për numrin më të madh të ndeshjeve nga një lojtar italian në [[UEFA|kompeticionet evropiane]] dhe më shumë ndeshje në [[Derby della Madonnina|derbin e Milanos]]; të dy rekordet më pas u thyen nga [[Paolo Maldini]].<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/champions_league/2793919.stm|title=Milan ease into last eight|trans-title=Milani kalon me lehtësi në tetë të fundit|publisher=[[BBC Sport]]|language=en|date=25 shkurt 2003|accessdate=6 janar 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/champions_league/3024531.stm|title=Clockwatch: Inter 1–1 Milan|publisher=BBC Sport|language=en|date=13 maj 2003|accessdate=6 janar 2020}}</ref> Bergomi u tërhoq në vitin 1999 në moshën pothuajse 36 vjeçare, duke mbajtur rekordin si lojtari me më shumë ndeshje i Interit 758. Rekordi i tij qëndroi deri në shtator 2011 kur u thye nga argjentinasi [[Javier Zanetti]].<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/feature/_/id/959834/zanetti-continues-to-push-the-boundaries?cc=5739|title=Zanetti continues to push boundaries|trans-title=Zanetti vazhdon të shtyj kufijtë|publisher=[[ESPN FC]]|language=en|date=21 shtator 2011|accessdate=17 tetor 2011|archive-date=7 nëntor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111107003656/http://soccernet.espn.go.com/feature/_/id/959834/zanetti-continues-to-push-the-boundaries?cc=5739|url-status=dead}}</ref> Me 96 ndeshje, ai është lojtari që ka luajtur më shumë ndeshje në historinë e Kupës UEFA.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/EuroExperience/competitions/Publications/02/14/56/77/2145677_DOWNLOAD.pdf|title=UEFA Europa League Statistics Handbook 2014–15: All-Time Records (1971–2015)|trans-title=Libri i statistikave të UEFA Ligës së Evropës: Rekodet e të gjitha kohërave (1971–2015)|publisher=UEFA|language=en|accessdate=24 maj 2015}}</ref> Në mars 2004, ai u përfshi nga Pelé në listën FIFA 100.<ref name="FIFA"/> ==Karriera ndërkombëtare== Me [[Kombëtarja italiane e futbollit|kombëtaren italiane]], Bergomi fitoi [[1982 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 1982]], por gjithashtu luajti në edicionet [[1986 FIFA Kupa e Botës|1986]] dhe [[1990 FIFA Kupa e Botës|1990]] (duke qënë kapiten në të dytën). Ai luajti edhe në [[UEFA Euro 1988]], ku ekipi i tij arriti në gjysëm-finale dhe ai u zgjodh në ekipin e turnamentit.<ref name="UEFA">{{cite web|url=http://www.uefa.com/news/newsid=1625002.html|title=1988 team of the tournament|trans-title=Ekipi i turnamentit 1988|publisher=UEFA|language=en|date=19 shtator 2011|accessdate=4 qershor 2015}}</ref> Baresi formoi një mbrojtje të fuqishme për Italinë në vitet 1980 sëbashku me lojtarë si [[Giuseppe Baresi]] i Interit, vëllai i tij [[Franco Baresi|Franco]] i Milanit dhe treshja e [[Juventus F.C.|Juventusit]] [[Antonio Cabrini]], [[Claudio Gentile]] dhe [[Gaetano Scirea]]. Ai bëri debutimin e tij më 14 prill 1982 në humbjen 1–0 ndaj Gjermanisë Jugore; në moshën 18 vjeç dhe 3 muaj, ai u bë lojtari më i ri që luan për Italinë pas Luftës së Dytë Botërore;;<ref>{{cite web|url=http://vivoazzurro.it/news/buon-compleanno-giuseppe-bergomi-che-compie-51-anni/|title=Buon compleanno a Giuseppe Bergomi, che compie 51 anni!|trans-title=Gëzuar ditëlindjen Giuseppe Bergomi, i cili mbush 51!|publisher=VivoAzzurro.it|language=it|date=22 dhjetor 2014|accessdate=3 maj 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1997/ottobre/31/esordienti_battuto_Maldini_piu_giovane_ga_0_9710312373.shtml?refresh_ce-cp|title=esordienti: ha battuto Maldini, il piu' giovane rimane Bergomi|trans-title=Debutuesit: ai mposhti Maldinin, më i riu qëndron Bergomi|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=31 tetor 1997|accessdate=12 maj 2016}}</ref> gjatë fushatës së suksesshme në Kupën e Botës 1982, ai luajti tre ndeshje, përfshirë dy të fundit, ku ai luajti nga 90 minuta të plota në të dyja. Në gjysëm-finale, ai ndihmoi ekipin të mos pësonte gol pasi zëvëndësoi në formacion të dëmtuarin Collovati. Në [[Finalja e FIFA Kupës së Botës 1982|finale]], ai mori pjesë në golin ikonik të [[Marco Tardelli]]t, sëbashku me Scirean.<ref>{{cite web|url=https://static.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174391/index.html|title=Giuseppe Bergomi|publisher=FIFA|language=en|accessdate=6 janar 2020}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Në edicionin e vitit 1986, Italia u eliminua në raundin e 16-tave. Katër vite më pas, Bergomi ishte kapiten në turnamentin që u zhvillua në shtëpi, ku ekipi arriti vendin e tretë. Ai luajti në të shtata ndeshjet, ku arriti pesë fitore rresht dhe po aq ndeshje pa pësuar gol, duke qëndruar plot 518 minuta pa pësuar gol që ishte një rekord në atë kohë.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/the-gentleman-ultra/2014/jun/05/internazionale-inter-milan-serie-a-alternative-club-guide|title=Internazionale: Serie A alternative club guide|trans-title=Internazionale: Serie A udhëzues alternative për klubin|publisher=[[The Guardian]]|language=en|date=5 qershor 2014|accessdate=24 korrik 2014}}</ref> Pasi u përjashtua me karton të kuq në ndeshjen kualifikuese të [[UEFA Euro 1992|Euro 1992]] kundër [[Kombëtarja norvegjeze e futbollit|Norvegjisë]], Bergomi shpenzoi vite ai u thirrur në kombëtare, por ai u zgjodh në mënyrë surprizuese për [[1998 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 1998]] në moshën 34 vjeç.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/nol/ukfs_news/hi/newsid_80000/newsid_84200/84213.stm|title=The Italy squad|trans-title=Ekipi i Italisë|publisher=BBC Sport|language=en|date=3 maj 1998|accessdate=6 janar 2020}}</ref> Thirrja e tij erdhi pas performancave pozitive në sezonin 1997–98 me Interin, duke luajtur 27 ndeshje në [[1997–98 Serie A|kampionat]] dhe udhëhoqi ''Zikaltrit'' në triumfin e [[1997–98 Kupa UEFA|Kupës UEFA]] – i treti dhe i fundit për të. Në turnamentin e zhvilluar në Francë, ai e nisi si rezervë, por u aktivizua si zëvëndësues në ndeshjen e tretë të grupit në vënd të [[Alessandro Nesta|Alessandro Nestës]], i cili pësoi një dëmtim që e detyroi t'a mbyllte turnamentin. Ai luajti në qëndër të mbrotjes sëbashku me lojtarë si [[Fabio Cannavaro]], [[Alessandro Costacurta]] dhe Maldini në pjesën e mbetur të turnamentit, duke zhvilluar tre ndeshje me Italinë që u eliminua në çerek-finale me penallti nga [[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]], që në fund fitoi turnamentin; kjo ishte ndeshja e tij e 81të dhe e fundit me ekipin kombëtar, me të cilën shënoi edhe gjashtë gola.<ref name="RSSSF">{{cite web|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/bergomi-intl.html|title=Giuseppe Bergomi – International Appearances|trans-title=Giuseppe Bergomi – Paraqitjet ndërkombëtare|publisher=RSSSF|language=en|accessdate=6 janar 2020}}</ref> Pavarësisht se luajti në katër edicione të Kupës së Botës, Bergomi nuk luajti në asnjë ndeshje kualifikuese.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2012/feb/29/knowledge-managers-changed-club-colours|title=Which managers have changed their club's colours?|trans-title=Cilët trajnerë ka ndryshuar ngjyrat e klubit të tyre|publisher=The Guardian|language=en|date=29 shkurt 2012|accessdate=6 janar 2020}}</ref> ==Profili i lojtarit== Bergomi ishte një lojtar shumë i shkathët, i cili ishte i aftë në luante në çdo pozicion të prapavijës dhe të përshtatej në çdo formacion:<ref name="fifa"/><ref name="Treccani"/><ref name="solocalcio">{{cite web|url=http://www.solocalcio.com/gallery/players/bergomi.htm|title=Giuseppe BERGOMI|publisher=www.solocalcio.com|language=it|accessdate=9 nëntor 2017|archive-date=14 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514101648/http://www.solocalcio.com/gallery/players/bergomi.htm|url-status=dead}}</ref> edhe pse pozicioni i tij parësor ishte [[Mbrojtësi (futboll)|mbrojtës i djathtë]],<ref name="rosso">{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1992/03/28/comincio-dalla-nazionale-anche-bergomi-in.html|title=Cominciò dalla Nazionale: anche Bergomi è in rosso|trans-title=Filloi me ekipin kombëtar: edhe Bergomi është në të kuqe|publisher=[[La Repubblica]]|language=it|author=Gianni Piva|date=28 mars 1992|accessdate=24 nëntor 2016}}</ref><ref name="illuminati">{{cite web|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1989/09/21/illuminati-da-baggio.html|title=Illuminati da Baggio|trans-title=I ndriçuar nga Baggio|publisher=La Repubblica|language=it|author1=Gianni Brera|date=21 shtator 1989|accessdate=9 nëntor 2017}}</ref> ai luante po me të njëjtën saktësi edhe në majtë,<ref name="festazio"/><ref>{{cite web|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1997/03/24/ince-instancabile.html|title=Ince Instancabile|trans-title=Ince i palodhur|publisher=La Repubblica|language=it|date=24 mars 1997|accessdate=9 nëntor 2017}}</ref> qëndër<ref name="beppebergomi">{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/luglio/30/BEPPE_BERGOMI_gm_0_9907301702.shtml|title=Beppe Bergomi|publisher=[[La Gazzetta dello Sport]]|language=it|date=30 korrik 1999|accessdate=24 nëntor 2016}}</ref> dhe si mbrojtës i lirë.<ref name="calcioantico">{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1998/05/24/bergomi-il-calcio-antico-ma-il-libero.html|title=Bergomi e il calcio antico. Ma il libero serve sempre|trans-title=Bergomi dhe futbolli antik. Por lojtari i lirë nevojitet përherë|publisher=[[La Repubblica]]|language=it|author=Enrico Currò|date=24 maj 1998|accessdate=24 nëntor 2016}}</ref> Në këto pozicione ai ka luajtur si me Interin ashtu edhe me ekipin kombëtar. Një lojtar i shpejtë, atletik, i qëndrueshëm dhe puntor, duke i shtuar këtyre edhe aftësitë e tij në mbrojtje, Bergomi si mbrojtës njihej për forcën e tij, rezistencën dhe aftësinë për të kryer inkursione përpara në krah, duke ndihmuar ekipin në aksionet sulmuese me gola dhe asiste,<ref name="rosso"/><ref name="SDC"/><ref name="festazio"/><ref name="beppebergomi"/><ref name="CINQUE GOL">{{cite web|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1987/01/25/cinque-gol-non-fanno-italia.html|title=Cinque Gol Non Fanno L'Italia|trans-title=Pesë golat nuk e bënë Italnë|work=La Repubblica|language=it|author=Gianni Brera|date=25 janar 1987|accessdate=9 nëntor 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1988/03/18/ma-il-mio-ct-razza-celtica.html|title=Ma Il Mio CT E' Razza Celtica|trans-title=Por trajneri im është me origjinë nga Celtic|publisher=La Repubblica|language=it|date=18 mars 1988|accessdate=9 nëntor 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,5/articleid,0909_02_1990_0177_0029_18577080/|title=Carnevale e Vialli i due insufficienti|publisher=La Stampa Sera|page=5|language=it|author=Bruno Perucca|date=9 korrik 1990|accessdate=2 shtator 2019}}</ref> kjo falë këmbës së tij të djathtë, krosimeve dhe gjuajtjeve të fuqishme nga distanca.<ref name="hall of fame"/> Mbi të gjitha, Bergomi njihej për aftësitë të tij të shkëlqyer të markimit si një "ndalues" në mbrojtje,<ref name="rosso"/><ref name="calcioantico"/><ref name="almanacco">{{cite book|title=Almanacco illustrato del calcio 2005|trans-title=Album futbolli i ilustruar 2005|publisher=Panini Group|year=2004|p=547|language=it}}</ref> edhe pse ai luante po aq mirë në sistemin e markimit zonal;<ref name="festazio"/><ref name="calcioantico"/> ai gjithashtu vlerësohej për kohën e kryerjes së ndërhyrjeve ndaj kundërshtarëve.<ref name="hall of fame">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=uFmZivGeiGM|title=FC Internazionale Hall of Fame – Bergomi|publisher=Youtube.com|language=it|accessdate=9 nëntor 2017}}</ref> Bergomi kishte temperament të fortë dhe bënte ndërhyrje të ashpra, duke bërë që gjatë karrierës së tij ai të përjashtohej me karton të kuq në 12 raste.<ref name="50 futbollistët më të fortë">{{cite web|url=http://www.empireonline.com/forum/printable.asp?m=1554851|title=Top 50 hardest footballers|trans-title=50 futbollistët më të fortë|publisher=[[Empire (revistë)|Empire]]|language=en|date=13 gusht 2007|accessdate=23 prill 2015|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151019002225/http://www.empireonline.com/forum/printable.asp?m=1554851|archivedate=19 tetor 2015|df=dmy}}</ref><ref name="beppebergomi"/> Pavarësisht kësaj, ai dallohej për ndershmërinë, profesionalizmin dhe disiplinën, që e bënë atë lojtar që respektohej nga shokët e ekipit, kundërshtarët dhe trajnerët;<ref name="festazio">{{Cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1999/ottobre/11/festa_dello_Zio_ga_0_9910114095.shtml|title=La festa dello Zio|trans-title=Festa e xhaxhait|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Luca Curino|author2=Andrea Elefante|date=11 tetor 1999|accessdate=6 janar 2020}}</ref><ref name="moda">{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/luglio/01/Bergomi_uno_che_sempre_moda_ga_0_9807013149.shtml|title=Bergomi, uno che va sempre di moda|trans-title=Bergomi, dikush që nuk del kurr nga moda|publisher=[[La Gazzetta dello Sport]]|language=it|author=Nicola Cecere|date=1 korrik 1998|accessdate=24 nëntor 2016}}</ref><ref name="ciclo">{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/luglio/06/Bergomi_apre_ciclo_interista_ga_0_9807063323.shtml|title=Bergomi apre il ciclo interista|trans-title=Bergomi nis ciklin e Interit|publisher=[[La Gazzetta dello Sport]]|language=it|author=Nicola Cecere|date=6 korrik 1998|accessdate=24 nëntor 2016}}</ref> ai është njohur edhe për 'lidershipin në heshtje' gjatë karrierës së tij.<ref>{{cite news|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,31/articleid,0908_01_1990_0149_0031_12461822/|title=Zio Bergomi rincorre il magico bis|newspaper=La Stampa|language=it|author=Massimo Gramellini|date=29 qershor 1990|p=31|accessdate=6 janar 2020}}</ref> Për shkak të mënyrës së të luajturit fizik dhe të fortë,<ref name="festazio"/><ref>{{cite web|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1986/03/28/galli-tancredi-ancora-non-scelgo.html|title=Galli o Tancredi Ancora Non Scelgo|trans-title="Galli ose Tancredi Ende nuk po zgjedh"|publisher=La Repubblica|language=it|date=28 mars 1986|accessdate=9 nëntor 2017}}</ref> në vitin 2007, ''[[The Times]]'' e renditi atë në vendin e 9të në listën e tyre me 50 lojtarët të më të fortë në historinë e futbollit.<ref name="50 futbollistët më të fortë"/><ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2007/08_Agosto/09/ancoratimes.shtml|title=Il Times contro gli eroi '82|trans-title=The Times kundër heronjëve të '82|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author=Claudio Lenzi|date=9 gusht 2007|accessdate=9 nëntor 2017}}</ref> Një talent i çmuar në rininë e tij,<ref name="beppebergomi"/><ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/12-08-2015/romagnoli-8-difensori-scirea-baresi-bergomi-collovati-ferrara-cannavaro-nesta-maldini-120912929289.shtml|title=Romagnoli, ecco i tuoi modelli: 8 difensori precoci da Baresi a Maldini|trans-title=Romagnoli, ja ku janë modelët e roleve të tu: 8 mbrojtësa të çmuar nga Baresi te Maldini|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Sebastiano Vernazza|date=12 gusht 2015|accessdate=9 nëntor 2017}}</ref> Bergomi më vonë u dallua për jetëgjatësinë e tij në karrierën e tij të gjatë; përvoja e tij, inteligjenca taktike, pozicionimi,<ref name="DI MATTEO MALE"/><ref>{{cite web|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1997/10/06/signori-confuso-djorkaeff-inesistente.html|title=SIGNORI E' Confuso Djorkaeff Inesistente|trans-title=Signori është i hutuar Djorkaeff joekzistent|publisher=La Repubblica|language=it|date=6 tetor 1997|accessdate=9 nëntor 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://it.eurosport.com/calcio/i-momenti-piu-belli_sto1501990/story.shtml|title=Da Skoglund a Ibra, i momenti più belli|trans-title=Nga Skoglund te Ibra, momentet më të bukura|publisher=Eurosport.com|language=it|date=7 mars 2008|accessdate=9 nëntor 2017}}</ref> vetëbesimi në zotërimin e topit, balanca, teknika dhe aftësia për të nisur aksione nga prapavija bënë që ai të shkëlqente në pozicionin e mbrojtësit të lirë ("Swepper") në vitet e fundit të karrierës,<ref name="rosso"/><ref name="festazio"/><ref name="calcioantico"/><ref>{{cite web|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,25/articleid,1412_02_1982_0122_0065_20131926/|title=Bergomi|publisher=La Stampa|language=it|date=21 maj 1982|accessdate=8 qershor 2019|page=25}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.milanotoday.it/sport/milan-inter-al-via-il-derby-di-milanotoday-e-sfida-tra-baresi-e-bergomi.html|title=Milan-Inter: al via il derby di MilanoToday E' sfida tra Baresi e Bergomi|trans-title=Milan-Inter: le të fillojë derbi MilanToday Është një përballje midis Baresit dhe Bergomit|publisher=Milano Today|language=it|author1=Alessio Pignatelli|date=19 qershor 2009|accessdate=9 nëntor 2017}}</ref> duke mbajtur një nivel të lartë performance, pavarësisht se ai pati një rënje shpejtësinë dhe force fizike.<ref name="DI MATTEO MALE">{{cite web|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1996/03/04/di-matteo-male-bravo-pagliuca.html|title=Di Matteo Male Bravo Pagliuca|trans-title=Di Matteo keq Pagliuca mirë|publisher=La Repubblica|language=it|date=4 mars 1996|accessdate=9 nëntor 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it//1998/dicembre/04/Salas_ferma_nuova_Inter_ga_0_9812048833.shtml|title=Salas ferma la nuova Inter|trans-title=Salas ndalon Interin e ri|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Antonello Capone|author2=Luca Curino|author3=Ruggiero Palombo|date=4 dhjetor 1998|accessdate=9 nëntor 2017}}</ref> ==Karriera pas tërheqjes== [[Skeda:Beppe Bergomi 2016.jpg|parapamje|djathtas|Bergomi në vitin 2016.]] Bergomi është një trajner i liçensuar. Ai u bë trajneri i të rinjëve ''Esordienti'' të Interit në vitin 2008.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Giovani/Primo_Piano/2008/02_Febbraio/25/Bergomi%20allenatore%20comincia%20con%20un%20derby.shtml|title=Lo Zio allenatore comincia con un pari|trans-title=Trajneri''Zio'' e nis me barazim|publisher=[[La Gazzetta dello Sport]]|language=it|date=2 shkurt 2008|accessdate=7 korrik 2011}}</ref> Në korrik 2009, ai u vendos trajner i ekipit nën-17 ''Allievi Nazionali'' të [[A.C. Monza Brianza 1912]].<ref>{{cite news|url=http://www.ilcittadinomb.it/stories/Monza/141883/|title=Cevoli nuovo mister del Monza Berretti a Muraro, Allievi a Bergomi|trans-title=Cevoli trajneri i ri Monzës, ''Berretti'' për Muraron, ''Allievi'' për Bergomin|publisher=Il Cittadino Monza Brianza|language=it|date=26 qershor 2009|accessdate=7 korrik 2011}}</ref> Një vit më pas, ai u ngrit në detyrë duke u bërë trajneri i ekipit nën-19 të quajtur ''Berretti'', në bashkpunim me Giuseppe Chieppa.<ref>{{cite web|url=http://www.ilgiornaledellosport.net/monza-brianza/10167-acmonza-brianza-bergomi-allenatore-della-berretti|title=A.C. Monza Brianza: Bergomi allenatore della Berretti|trans-title=A.C. Monza Brianza: Bergomi trajneri i ''Berrettit''|publisher=Il Giornale dello Sport|language=it|date=21 korrik 2010|accessdate=7 korrik 2011|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100727022150/http://www.ilgiornaledellosport.net/monza-brianza/10167-acmonza-brianza-bergomi-allenatore-della-berretti|archivedate=27 korrik 2010|df=dmy}}</ref> Në korrik 2011, Bergomi u bë trajneri i të rinjëve të [[Atalanta B.C.|Atalantës]].<ref>{{cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/monza/?action=read&idnet=bW9uemEtbmV3cy5pdC0zOTE4|title=Ufficiale: Bergomi al settore giovanile dell'Atalanta|trans-title=Zyrtare: Bergomi me ekipet e të rinjëve Atalantës|publisher=Tutto Mercato|language=it|date=7 korrik 2011|accessdate=7 korrik 2011}}</ref> Përveç karrierës së tij, ai ka punuar edhe si analist futbolli dhe komentator për kanalin sportiv italian [[Sky Italia]], duke qënë shpesh në rolin e komentatorit sëbashku me kolegun [[Fabio Caressa]], përfshirë edhe ndeshjet e [[2006 FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës 2006]] ku Italia triumfoi.<ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/2014/01/19/news/rai_contro_fazio_bergomi_caressa_sky-76409599/|title=Caressa e Bergomi da Fazio, proteste di Usigrai e Raisport|trans-title=Caressa dhe Bergomi te Fazio, protesta në Usigrai dhe Raisport|publisher=[[La Repubblica]]|language=it|date=19 janar 2014|accessdate=22 mars 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://it.ibtimes.com/articles/68501/20140715/mondiali-voti-pagelle-telecronisti-sky-rai-mediaset-caressa-buffa-bizzotto-pardo-del-piero-bergomi-b.htm|archive-url=https://archive.today/20150408005606/http://it.ibtimes.com/articles/68501/20140715/mondiali-voti-pagelle-telecronisti-sky-rai-mediaset-caressa-buffa-bizzotto-pardo-del-piero-bergomi-b.htm|url-status=dead|archive-date=8 prill 2015|title=Il Mondiale in tv: le pagelle dei telecronisti. Flop Caressa, Buffa da 10|trans-title=Kupa e Botës në tv: kartat e raportit të komentuesve. Caressa dështim, Buffa 10|publisher=International Business Times|author1=Di Domenico Esposito|language=it|date=15 korrik 2014|accessdate=22 mars 2015}}</ref> ==Jeta personale== Bergomi është i martuar me Daniela Bergomin; sëbashku ata kanë dy fëmijë, Andrea dhe Sara.<ref name="cinquantamila">{{cite web|url=http://cinquantamila.corriere.it/storyTellerArticolo.php?storyId=4fc2d4b22279a|title=Biografia di Giuseppe Bergomi|trans-title=Biografia e Giuseppe Bergomit|publisher=cinquantamila.corriere.it|language=it|accessdate=9 nëntor 2017|archive-date=9 nëntor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109134442/http://cinquantamila.corriere.it/storyTellerArticolo.php?storyId=4fc2d4b22279a|url-status=dead}}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Klube=== Burimi:<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/archivio_giocatore/G0057/giuseppe-bergomi|title=Giuseppe Bergomi|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|accessdate=7 janar 2020}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Ndeshjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit |- !rowspan="2"|Klubi !rowspan="2"|Sezoni !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kupa !colspan="2"|[[UEFA|Evropa]] !colspan="2"|Gjithsej |- !Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="21"|[[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] |[[1979–80 Serie A|1979–80]] |rowspan="20"|[[Serie A]] |0||0||1||0||0||0||1||0 |- |[[1980–81 Serie A|1980–81]] |12||0||colspan="2"|—||4||0||16||0 |- |[[1981–82 Serie A|1981–82]] |24||2||10||2||4||0||38||4 |- |[[1982–83 Serie A|1982–83]] |28||1||9||1||6||0||43||2 |- |[[1983–84 Serie A|1983–84]] |25||0||5||0||5||0||35||0 |- |[[1984–85 Serie A|1984–85]] |29||2||9||0||10||0||48||2 |- |[[1985–86 Serie A|1985–86]] |30||5||6||0||10||0||46||5 |- |[[1986–87 Serie A|1986–87]] |28||2||9||0||8||0||45||2 |- |[[1987–88 Serie A|1987–88]] |28||1||9||0||5||0||42||1 |- |[[1988–89 Serie A|1988–89]] |32||1||8||0||6||0||46||1 |- |[[1989–90 Serie A|1989–90]] |33||2||5||0||2||0||40||2 |- |[[1990–91 Serie A|1990–91]] |30||3||4||1||12||0||46||4 |- |[[1991–92 Serie A|1991–92]] |29||0||6||0||2||0||37||0 |- |[[1992–93 Serie A|1992–93]] |31||2||6||0||colspan="2"|—||37||2 |- |[[1993–94 Serie A|1993–94]] |31||0||4||0||12||0||47||0 |- |[[1994–95 Serie A|1994–95]] |32||1||7||1||2||0||41||2 |- |[[1995–96 Serie A|1995–96]] |27||0||5||0||1||0||33||0 |- |[[1996–97 Serie A|1996–97]] |19||0||7||0||10||0||36||0 |- |[[1997–98 Serie A|1997–98]] |28||0||5||0||9||0||42||0 |- |[[1998–99 Serie A|1998–99]] |23||1||7||0||9||0||39||1 |- !colspan="2"|Gjithsej !519!!23!!120!!5!!117!!0!!756!!28 |- !colspan="3"|Gjithsej karriera !519!!23!!120!!5!!117!!0!!756!!28 |} {{Reflist|group=lower-alpha}} ===Kombëtarja=== Burimi:<ref name="EU-Football.info">{{cite web|url=https://eu-football.info/_player.php?id=1731|title=Giuseppe Bergomi|publisher=EU-Football.info|language=en|accessdate=22 dhjetor 2018}}</ref> {| class=wikitable style="text-align: center;" |+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit |- !Ekipi kombëtar!!Viti!!Ndsh!!Gola |- |rowspan=11|[[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] |1982||6||0 |- |1983||4||0 |- |1984||9||0 |- |1985||7||0 |- |1986||8||2 |- |1987||8||1 |- |1988||11||2 |- |1989||10||1 |- |1990||12||0 |- |1991||2||0 |- |1998||4||0 |- !colspan=2|Gjithsej!!81!!6 |} ===Golat me kombëtaren=== ''Rezultatet e Italisë të listuara të parat, kolonat e golave tregojnë rezultatin pas çdo goli të shënuar nga Bergomi.''<ref name="EU-Football.info"/> {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+ Golat me kombëtaren sipas datës, vendit, ndeshjes, kundërshtarit, rezultatit dhe kompeticionit |- !scope=col|Nr. !scope=col data-sort-type=date|Data !scope=col|Vendi !scope=col|Ndsh !scope=col|Kundërshtari !scope=col|Goli !scope=col|Rezultati !scope=col|Kompeticioni |- !scope=row|1 |rowspan=2 | 10 tetor 1986 || rowspan=2|[[Stadio Renato Dall'Ara]], [[Bolonja]], Itali || rowspan=2 align=center | 32 || rowspan=2 | {{flamuri|Greqia}} [[Kombëtarja greke e futbollit|Greqia]] || align=center |1–0 || rowspan=2 align=center | 2–0 || rowspan=2| Ndeshje miqësore |- !scope=row|2 |align=center|2–0 |- !scope=row|3 | 24 janar 1987 || [[Stadio Atleti Azzurri d'Italia]], [[Bergamo]], Itali || align=center | 35 || {{flamuri|Malta}} [[Kombëtarja maltase e futbollit|Malta]] || align=center | 2–0 || align=center | 5–0 || Kualifikueset e [[UEFA Euro 1988]] |- !scope=row|4 | 20 shkurt 1988 || [[Stadio San Nicola]], [[Bari]], Itali || align=center | 43 || {{flamuri|Bashkimi Sovjetik}} [[Kombëtarja sovjetikase e futbollit|Bashkimi Sovjetik]] || align=center | 4–1 || align=center | 4–1||rowspan=3|Ndeshje miqësore |- !scope=row|5 | 24 prill 1988 || [[Stade Josy Barthel]], [[Luksemburgu (qyteti)|Luksemburg]], Luksemburg || align=center | 45 || {{flamuri|Luksemburgu}} [[Kombëtarja luksemburgase e futbollit|Luksemburgu]] || align=center | 2–0 || align=center | 3–0 |- !scope=row|6 | 22 shkurt 1989 || [[Arena Garibaldi – Stadio Romeo Anconetani|Arena Garibaldi]], [[Piza]], Itali || align=center | 54 || {{flamuri|Danimarka}} [[Kombëtarja daneze e futbollit|Danimarka]] || align=center | 1–0 || align=center | 1–0 |} ==Trofe== ===Klube=== ;Internazionale<ref name="Treccani"/> *[[Serie A]]: [[1988–89 Serie A|1988–89]] *[[Coppa Italia]]: [[1981–82 Coppa Italia|1981–82]] *[[Supercoppa Italiana]]: [[1989 Supercoppa Italiana|1989]] *[[UEFA Liga e Evropës|Kupa UEFA]]: [[1990–91 Kupa UEFA|1990–91]], [[1993–94 Kupa UEFA|1993–94]], [[1997–98 Kupa UEFA|1997–98]]; finalist [[1996–97 Kupa UEFA|1996–97]] ===Kombëtarja=== ;Italia<ref name="Treccani"/> *[[FIFA Kupa e Botës]]: [[1982 FIFA Kupa e Botës|1982]]; Vendi i tretë [[1990 FIFA Kupa e Botës|1990]] ===Personale=== *[[Çmimet e UEFA Kampionatit Evropian#Ekipi i Turnamentit|UEFA Kampionati Evropian Ekipi i Turnamentit]]: [[UEFA Euro 1988|1988]]<ref name="UEFA"/> *Pirata d'Oro (Lojtari i Vitit i Interit): 1990<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2012/04/23/inter-club-a-lucio-il-pirata-doro.html|title=Inter Club: a Lucio il "Pirata d'Oro"|trans-title=Inter Club: te Lucio "Pirata d'Oro"|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=23 prill 2012|accessdate=2 dhjetor 2019|archive-date=20 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190320190641/https://www.inter.it/it/news/57683|url-status=dead}}</ref> *[[Premio Nazionale Carriera Esemplare "Gaetano Scirea"]]: 1997<ref>{{cite web|url=http://www.comune.cinisello-balsamo.mi.it/sitospip/spip.php?article12043|title=Premio Nazionale Carriera Esemplare Gaetano Scirea|trans-title=Çmimi kombëtar i karrierës shëmbullore Gaetano Scirea|website=comune.cinisello-balsamo.mi.it|language=it|accessdate=27 korrik 2016}}</ref> *[[FIFA 100]]: 2004<ref name="FIFA"/> *[[Holli i Famës i Futbollit Italian]]: 2016<ref>{{cite web|url=http://vivoazzurro.it/en/news/italian-football-hall-of-fame-to-induct-ten-new-stars/|title=Italian football Hall of Fame to induct ten new stars|trans-title=Holli i Famës i Futbollit Italian do të fusi dhjetë yje të rinjë|publisher=vivoazzurro.it|language=it|date=25 tetor 2016|accessdate=25 tetor 2016}}</ref> ===Urdhërat=== :[[Skeda:Cavaliere OMRI BAR.svg|left|50px]] Klasi i 5të/Kalorës: ''[[Urdhërat e meritës italiane|Cavaliere Ordine al Merito della Repubblica Italiana]]'': 1991<ref>{{cite web|url=http://www.quirinale.it/elementi/DettaglioOnorificenze.aspx?decorato=208913|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403203131/http://www.quirinale.it/elementi/DettaglioOnorificenze.aspx?decorato=208913|url-status=dead|archive-date=3 prill 2015|title=Bergomi Sig. Giuseppe – Ufficiale Ordine al Merito della Repubblica Italiana|trans-title=Bergomi Zoti Giuseppe – Urdhëri Zyrtar i Meritës së Republikës Italiane|publisher=Quirinale|language=it|date=30 shtator 1991|accessdate=19 mars 2015}}</ref> == Referime == {{reflist|3}} ==Lidhje të jashtme== {{commons}} *[https://www.tuttocalciatori.net/Bergomi_Giuseppe Giuseppe Bergomi] te TuttoCalciatori.net *[https://web.archive.org/web/20160304041523/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=6&squadra=1 Profili dhe statistikat me kombëtaren] te FIGC *[https://www.national-football-teams.com/player/14116/Giuseppe_Bergomi.html Giuseppe Bergomi] te National Football Teams {{Pirata d'Oro}} {{FIFA 100}} [[Kategoria:Lindje 1993]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë italianë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren italiane]] [[Kategoria:Futbollistë në F.C. Internazionale Milano]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 1982]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 1986]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 1988]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 1990]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të FIFA Kupës së Botës]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të Kupës UEFA]] fttdk3ymhpr5an8pvjoutf595vd0nvo 1 275718 3027779 2864196 2026-08-24T17:57:05Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3027779 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Giuseppe Bergomi/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} {{Projekti Futbolli}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Giuseppe Bergomi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027778 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161006063547/http://www.storiedicalcio.altervista.org/giuseppe-bergomi.html për lidhjen http://storiedicalcio.altervista.org/giuseppe-bergomi.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 gusht 2026 19:57 (CEST) 3plmq3ywdpew1lhaeryd01wfj9ahkzk 0 283614 3027885 3007034 2026-08-25T10:17:56Z Rei Momo 52966 /* Monumentet dhe kultura */ 3027885 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Trento | official_name = Comune di Trento | native_name = ''Trento'' ([[Gjuha italiane|italisht]])<br />''Trient'' ([[Gjuha gjermane|gjermanisht]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_flag = Flag of Trento.svg | flag_link = Flamuri i Trentos | image_shield = Coat of arms of Trento.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|46|04|00|N|11|07|00|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Trentino-Tiroli Jugor]] | subdivision_type2 = [[Provincat e Italisë|Provinca autonome]] | subdivision_name2 = [[Provinca Autonome e Trentos|Trento]] (TN) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Franco Ianeselli]] | area_total_km2 = 157.83 | population_total = 119187 | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_density_km2 = auto | blank_name = Shenjti mbrojtës | blank_info = Shën Vigjili | blank1_name = Dita festive | blank1_info = 26 qershor | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | website = [https://www.comune.trento.it/ Faqja zyrtare] |image_skyline=Trento visione d'insieme 6.jpg}} '''Trento''' ([[Gjuha gjermane|gjermanisht]]: ''Trient'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në pjesën [[Italia verilindore|verilindore]] të [[Italia|Italisë]], kryeqendra e [[Provinca Autonome e Trentos|Provincës autonome të Trentos]] dhe një nga qendrat kryesore institucionale të rajonit [[Trentino-Tiroli Jugor]]. Qyteti shtrihet përgjatë lumit [[Adiçe]] dhe në jug të [[Bolzano|Bolzanos]]. Më 31 dhjetor 2024 kishte 119.187 banorë.<ref name="pop2024">[https://www.sistan.it/index.php?id=88&no_cache=1&tx_ttnews%5Btt_news%5D=12651 ''La popolazione di Trento''], SISTAN, 12 mars 2026. Njoftimi raporton 119.604 banorë më 31 dhjetor 2025, 417 më shumë se në 2024; prej këtej del një popullsi prej 119.187 banorësh më 31 dhjetor 2024.</ref><ref name="britannica">[https://www.britannica.com/place/Trento-Italy ''Trento''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Trento ndodhet në luginën e Adiçes, në një zonë alpine midis kalimeve drejt Resias dhe Brennerit. Sipas profilit territorial provincial, komuna ka një sipërfaqe prej 157,83 km².<ref name="britannica" /><ref name="area">[https://paesaggiotrentino.it/comune/trento/ ''Trento''], Paesaggio Trentino. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Historia == Sipas traditës së ruajtur nga Plini Plaku dhe Straboni, Trento u themelua nga retët; më vonë u bë koloni romake dhe bazë ushtarake në rrugën drejt kalimeve alpine të Resias dhe Brennerit.<ref name="britannica" /> Në vitin 1027 qyteti hyri në zotërimet e princ-ipeshkvijve, ndërsa në shekullin XVI u bë i njohur në mbarë Evropën si vendi ku u mbajt ''Koncili i Trentit'' nga viti 1545 deri më 1563.<ref name="britannica" /><ref name="concilio">[https://www.britannica.com/event/Council-of-Trent ''Council of Trent''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Pas periudhës napoleonike Trento kaloi nën Austrinë në vitin 1814 dhe u bë pjesë e Italisë në vitin 1918.<ref name="britannica" /> == Demografia == Të dhënat zyrtare më të fundit tregojnë se popullsia komunale ishte 119.187 banorë më 31 dhjetor 2024.<ref name="pop2024" /> Në vitin 2025 Franco Ianeselli u rizgjodh kryetar dhe hyri në detyrë më 6 maj, në krye të një koalicioni të qendrës së majtë autonomiste.<ref name="sindaco">[https://www.comune.trento.it/Amministrazione/Organi-di-governo/Sindaco ''Sindaco''], Comune di Trento. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Monumentet dhe kultura == Midis monumenteve më të rëndësishme të qytetit janë mbetjet e teatrit romak dhe të mureve të qytetit antik, ''Katedralja e Shën Vigjilit'', e shuguruar në vitin 1145, si edhe ''Kisha e Shën Marisë së Madhe'' dhe ''Kështjella e Këshillit të Mirë''.<ref name="britannica" /><ref name="cattedrale">[https://www.comune.trento.it/Vivere-il-comune/Luoghi/Cattedrale-di-San-Vigilio ''Cattedrale di San Vigilio''], Comune di Trento. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Britannica e daton kështjellën në shekullin XIII, ndërsa faqet zyrtare turistike e paraqesin atë si simbol të qytetit dhe ish-rezidencë të princ-ipeshkvijve deri në vitin 1803.<ref name="britannica" /><ref name="buonconsiglio">[https://www.visittrentino.info/en/guide/must-see/castles/buonconsiglio-castle_md_2625 ''Buonconsiglio Castle''], VisitTrentino. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Një nga institucionet kulturore më të njohura të Trentos sot është ''MUSE'', muzeu i shkencës i qytetit.<ref name="muse">[https://www.muse.it/ ''MUSE - Museo delle Scienze di Trento'']. Qasur më 10 prill 2026.</ref> * [[Varrezat e Trentos]] == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Në Trento ndodhet [[Universiteti i Trentos|Universiteti i Trentos]], i themeluar në vitin 1962. Në vitin 1982 ai u shndërrua në universitet shtetëror, duke ruajtur kompetenca të rëndësishme vetëqeverisëse.<ref name="unitn">[https://www.unitn.it/it/ateneo/chi-siamo/la-nostra-storia ''Storia dell'Ateneo''], Università di Trento. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Transporti == Transporti publik urban dhe ndërurban në Trento dhe në territorin përreth menaxhohet nga ''Trentino Trasporti''.<ref name="trasporti">[https://www.visittrento.it/en/useful-information/mobility/moving-around-trentino ''Getting around Trentino from Trento, Bondone, and Piné''], Visit Trento. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Qyteti lidhet gjithashtu me Sardanjën përmes ''funivisë Trento-Sardagna'', ndërsa stacioni hekurudhor i Trentos është një nyje e rëndësishme e lëvizjes në boshtin e Brennerit.<ref name="funivia">[https://www.trentinotrasporti.it/it/viaggia-con-noi/funivia ''Orari Servizio Funivia''], Trentino Trasporti. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="stazione">[https://www.rfi.it/it/stazioni/trento.html ''Trento''], Rete Ferroviaria Italiana. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është ''Shën Vigjili'' dhe festa patronale kremtohet më 26 qershor. ''Festa Vigiliane'' zhvillohet çdo vit në nder të tij dhe përfshin aktivitete historike, kulturore dhe fetare në qendrën e Trentos.<ref name="vigilio">[https://www.comune.trento.it/Vivere-il-comune/Eventi/Feste-Vigiliane-2025 ''Feste Vigiliane 2025'']{{Lidhje e vdekur}}, Comune di Trento. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="vigilio2">[https://www.diocesitn.it/area-annuncio/2025/06/24/chiesa-di-trento-in-festa-per-il-patrono-san-vigilio-giovedi-26-giugno-pontificale-in-cattedrale/ ''Chiesa di Trento in festa per il patrono San Vigilio''], Arcidiocesi di Trento, 24 qershor 2025. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{Commonscat|Trento}} * [https://www.comune.trento.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Trentos] * [https://www.visittrento.it/ Faqja turistike zyrtare] * [https://www.muse.it/ Faqja zyrtare e MUSE] [[Kategoria:Qytete në Itali]] 4pno587mhiyj7lzamlgp60qqiiuubnl 10 289829 3027826 2125590 2026-08-25T01:40:55Z Allervous 126610 3027826 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Marrëdhëniet e jashtme të Shqipërisë | title = {{flagicon|Albania}} [[Marrëdhëniet e jashtme të Shqipërisë]] | state = {{{state|autocollapse}}} | image = [[File:Coat of arms of Albania.svg|52px]] | bodyclass = hlist | titlestyle = |groupstyle = |evenodd = swap | group1 = Afrikë | list1 = * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Egjiptit|Egjipti]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Libisë|Libia]] | group2 = Amerika | list2 = * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Brazilit|Brazili]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Kanadasë|Kanadaja]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara|Shtetet e Bashkuara]] | group3 = Azi | list3 = * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Azerbajxhanit|Azerbajxhani]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Kinës|Kina]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Gjeorgjisë|Gjeorgjia]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Indisë|India]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Izraelit|Izraeli]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Japonisë|Japonia]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Palestinës|Palestina]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Rusisë|Rusia]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Turqisë|Turqia]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Vietnamit|Vietnami]] | group4 = Evropë | list4 = * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Austrisë|Austria]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Bullgarisë|Bullgaria]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Kroacisë|Kroacia]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Republikës Çeke|Republika Çeke]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Danimarkës|Danimarka]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Francës|Franca]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Gjermanisë|Gjermania]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Greqisë|Greqia]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Hungarisë|Hungaria]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Italisë|Italia]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Kosovës|Kosova]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Holandës|Holanda]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut|Maqedonia e Veriut]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Polonisë|Polonia]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Portugalisë|Portugalia]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Rumanisë|Rumania]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Rusisë|Rusia]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Serbisë|Serbia]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Sllovenisë|Sllovenia]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Spanjës|Spanja]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Turqisë|Turqia]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Ukrainës|Ukraina]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Mbretërisë së Bashkuar|Mbretëria e Bashkuar]] * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Vatikanit|Vatikani]] | group6 = Marrëdhënie shumëpalëshe | list6 = * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe NATO-s|NATO]] * [[Anëtarësimi i Shqipërisë në Bashkimin Evropian|Bashkimi Evropian]] * [[Shqipëria në Kombet e Bashkuara|Kombet e Bashkuara]] | group7 = Diplomacia | list7 = * [[Ministria për Europën dhe Punët e Jashtme e Shqipërisë|Ministria e Punëve të Jashtme]] * [[Ministria për Europën dhe Punët e Jashtme e Shqipërisë#Ministrat e Jashtëm që nga 1912|Ministri i Punëve të Jashtme]] * [[Lista e misioneve diplomatike të Shqipërisë|Misionet diplomatike të Shqipërisë]]/[[Lista e misioneve diplomatike në Republikën e Shqipërisë|në Shqipëri]] * [[Mërgata shqiptare]] }}<noinclude> {{documentation|content= {{collapsible option}} }} [[Category:Marrëdhëniet e jashtme të Shqipërisë|τ]] </noinclude> izn07vm606uza785x5t7jgsq9tvnw4m 0 291475 3027819 2736447 2026-08-25T01:29:40Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3027819 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|image=Jacques Audiard Cannes 2015 3.jpg|emri=Jacques Audiard|përshkrimi=Audiard në Festivalin e Filmit ''Cannes 2015''|datëlindja=30 prill 1952|vendlindja=[[Paris]], {{flagicon|France}} [[Francë]]|vitet aktiv=1974-sot|profesioni=[[Regjisor]], [[skenarist]]}} '''Jacques Audiard''' ({{IPA-fr|ʒak odjaʁ|lang}}; lindur më 30 prill 1952) është një [[Regjisori|regjisor filmash]] dhe [[Skenaristi|skenarist]] [[Franca|francez]]. Ai është djali i [[ Michel Audiard |Michel Audiard]], gjithashtu një regjisor dhe skenarist. Ai ka fituar si Çmimin César për filmin më të mirë, ashtu edhe çmimin BAFTA për filmin më të mirë jo në gjuhën angleze dy herë, më 2005 për ''The Beat That My Heart Skipped'' dhe më 2010 për ''A Profet'', si dhe fitimin e Grand Prix në [[Festivali i Filmit në Kanë|Festivalin e Filmit në Kanë]]. Filmi i tij i vitit 2012 ''Rust and Bone'', garoi për Palme d'Or në Festivalin e Filmit në Kanë 2012,<ref name="Official Selection">{{Cito web|url=http://www.festival-cannes.fr/en/article/58878.html|title=2012 Official Selection|accessdate=2012-04-19|website=Cannes|language=en}}</ref><ref name="timeout">{{Cito web|url=http://www.timeout.com/london/feature/2547/cannes-film-festival-2012-line-up-announced|title=Cannes Film Festival 2012 line-up announced|accessdate=2012-04-19|website=timeout|language=en|archive-date=20 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121220123336/http://www.timeout.com/london/feature/2547/cannes-film-festival-2012-line-up-announced|url-status=dead}}</ref> u nominua për një çmim BAFTA për filmin më të mirë jo në gjuhën angleze, për një çmim Golden Globe për Filmi më të Mirë në Gjuhë të Huaj dhe fitoi Çmimin BFI në Londër Film Festival për Filmin më të Mirë . Filmi i tij i vitit 2015 ''[[Dheepan]]'' fitoi Palme d'Or në Festivalin e Filmit në Kanë 2015.<ref>{{Cito web|url=https://www.theguardian.com/film/live/2015/may/24/cannes-2015-palme-dor-announcement|title=Cannes 2015: Jacques Audiard's Dheepan wins the Palme d'Or|last=Henry Barnes|date=24 maj 2015|accessdate=24 maj 2015|website=The Guardian|language=en}}</ref><ref>{{Cito web|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/cannes-2015-winners-announced-797340|title=Cannes: 'Dheepan' Wins the Palme d'Or|last=Rebecca Ford|date=24 maj 2015|accessdate=24 maj 2015|website=The Hollywood Reporter|language=en}}</ref> == Jeta dhe karriera == Audiard u lind në [[Parisi|Paris]]. Ai filloi karrierën e tij për ''skenarizëm'' në vitet 1980 me filma përfshirë ''Réveillon chez Bob!'' dhe ''Mortelle randonnée'', ''Baxter'', ''Fréquence Meurtre'' dhe ''Saxo''. Në vitin 1996 ''A Self Made Hero'' fitoi çmimin më të mirë të Skenarit në Kanë dhe mori gjashtë nominime për Çmimet César. Më 2002 ''[[Read My Lips]]'' ishte nominuar për nëntë Césars dhe fitoi tre, për Aktoren më të Mirë ([[ Emmanuelle Devos |Emmanuelle Devos]]), Skenarin më të mirë dhe Tingullin më të Mirë. Në vitin 2015, filmi i tij i shtatë, ''[[ Dheepan |Dheepan]]'' fitoi Palme d'Or në Kanë dhe mori nëntë nominime César. Më 2 shtator 2018, filmi i tij i parë amerikan "The Sisters Brothers" pati premierën e tij botërore në Festivalin e Filmit në Venecia.<ref>{{Cito web|url=https://deadline.com/2018/07/venice-film-festival-2018-lineup-full-list-1202433056/|title=Venice Film Festival Lineup: Welles, Coen Brothers, Cuaron, Greengrass, More – Live|website=Deadline Hollywood|first=Nancy|last=Tartaglione|date=25 korrik 2018|accessdate=25 korrik 2018|language=en}}</ref> == Filmografia == {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" width="33" |Viti ! rowspan="2" |Titulli ! colspan="2" |Kredituar si ! rowspan="2" |Shënime |- ! width="65" |Regjisor ! width="65" |Skenarist |- | align="center" |1974 | align="left" |''Kisses Till Monday'' | | {{Po}} | |- | align="center" |1981 | align="left" |''[[Le Professionnel]]'' | | {{Po}} | |- | align="center" |1983 | align="left" |''Deadly Circuit'' | | {{Po}} | |- | align="center" |1984 | align="left" |''Série noire'' | | {{Po}} |TV series |- | align="center" |1984 | align="left" |''Réveillon chez Bob'' | | {{Po}} | |- | align="center" |1985 | align="left" |''All Mixed Up'' | | {{Po}} | |- | align="center" |1987 | align="left" |''Killing Time'' | | {{Po}} | |- | align="center" |1988 | align="left" |''Saxo'' | | {{Po}} | |- | align="center" |1988 | align="left" |''Fréquence meurtre'' | | {{Po}} | |- | align="center" |1989 | align="left" |''Baxter'' | | {{Po}} | |- | align="center" |1989 | align="left" |''Australia'' | | {{Po}} | |- | align="center" |1991 | align="left" |''Swing troubadour'' | | {{Po}} | |- | align="center" |1992 | align="left" |''Confessions d'un Barjo'' | | {{Po}} | |- | align="center" |1994 | align="left" |''Dead Tired'' | | {{Po}} | |- | align="center" |1994 | align="left" |''See How They Fall'' | {{Po}} | {{Po}} |César Award for Best First Feature Film<br /><br />Nominated—César Award for Best Writing |- | align="center" |1996 | align="left" |''A Self Made Hero'' | {{Po}} | {{Po}} |1996 Cannes Film Festival - Best Screenplay Award<br /><br />Stockholm Film Festival - Best Screenplay<br /><br />Nominated—César Award for Best Director<br /><br />Nominated—César Award for Best Writing<br /><br />Nominated—1996 Cannes Film Festival - Palme d'Or |- | align="center" |1998 | align="left" |''Norme française'' | {{Po}} | {{Po}} |Short film |- | align="center" |1999 | align="left" |''Venus Beauty Institute'' | | {{Po}} | |- | align="center" |2001 | align="left" |''Read My Lips'' | {{Po}} | {{Po}} |César Award for Best Writing<br /><br />Nominated—César Award for Best Film<br /><br />Nominated—César Award for Best Director<br /><br />Nominated—European Film Award for Best Screenwriter |- | align="center" |2005 | align="left" |''The Beat That My Heart Skipped'' | {{Po}} | {{Po}} |BAFTA Award for Best Film Not in the English Language<br /><br />César Award for Best Film<br /><br />César Award for Best Director<br /><br />César Award for Best Adaptation<br /><br />French Syndicate of Cinema Critics - Best French Film<br /><br />Globes de Cristal Award for Best Film<br /><br />Lumières Award for Best Film<br /><br />Nominated—55th Berlin International Film Festival - Golden Bear<br /><br />Nominated—BIFA Award for Best Foreign Independent Film<br /><br />Nominated—European Film Academy People's Choice Award for Best European Film |- | align="center" |2009 | align="left" |''A Prophet'' | {{Po}} | {{Po}} |Austin Film Critics Association Award for Best Foreign Language Film<br /><br />BAFTA Award for Best Film Not in the English Language<br /><br />BFI London Film Festival Award for Best Film<br /><br />BIFA Award for Best Foreign Independent Film<br /><br />2009 Cannes Film Festival - Grand Prix<br /><br />César Award for Best Film<br /><br />César Award for Best Director<br /><br />César Award for Best Original Screenplay<br /><br />Chicago Film Critics Association Award for Best Foreign Language Film<br /><br />Dublin Film Critics' Circle - Best Director<br /><br />French Syndicate of Cinema Critics - Best French Film<br /><br />Globes de Cristal Award for Best Film<br /><br />London Film Critics' Circle Award for Film of the Year<br /><br />Louis Delluc Prize<br /><br />Lumières Award for Best Director<br /><br />National Board of Review Award for Best Foreign Language Film<br /><br />Nominated—Academy Award for Best Foreign Language Film<br /><br />Nominated—Bodil Award for Best Non-American Film<br /><br />Nominated—David di Donatello for Best European Film<br /><br />Nominated—European Film Award for Best Director<br /><br />Nominated—European Film Award for Best Film<br /><br />Nominated—European Film Award for Best Screenwriter<br /><br />Nominated—Film Critics Circle of Australia Award for Best Foreign Language Film<br /><br />Nominated—Golden Globe Award for Best Foreign Language Film<br /><br />Nominated—Gopo Award for Best European Film<br /><br />Nominated—Goya Award for Best European Film<br /><br />Nominated—Grand Prix (Belgian Film Critics Association)<br /><br />Nominated—Independent Spirit Award for Best Foreign Film<br /><br />Nominated—Lumières Award for Best Film<br /><br />Nominated—Lumières Award for Best Screenplay |- | align="center" |2012 | align="left" |''Rust and Bone'' | {{Po}} | {{Po}} |Also as producer<br /><br />BFI London Film Festival Award for Best Film<br /><br />César Award for Best Adaptation<br /><br />Globes de Cristal Award for Best Film<br /><br />London Film Critics' Circle Award for Foreign Language Film of the Year<br /><br />Lumières Award for Best Director<br /><br />Lumières Award for Best Screenplay<br /><br />Swann d'Or for Best Film<br /><br />Valladolid International Film Festival - Best Director<br /><br />Valladolid International Film Festival - Miguel Delibes Award for Best Screenplay<br /><br />Nominated—BAFTA Award for Best Film Not in the English Language<br /><br />Nominated—BIFA Award for Best Foreign Independent Film<br /><br />Nominated—Bodil Award for Best Non-American Film<br /><br />Nominated—2012 Cannes Film Festival - Palme d'Or<br /><br />Nominated—César Award for Best Film<br /><br />Nominated—César Award for Best Director<br /><br />Nominated—Critics' Choice Movie Award for Best Foreign Language Film<br /><br />Nominated—David di Donatello for Best European Film<br /><br />Nominated—Golden Globe Award for Best Foreign Language Film<br /><br />Nominated—Goya Award for Best European Film<br /><br />Nominated—Independent Spirit Award for Best Foreign Film<br /><br />Nominated—Lumières Award for Best Film<br /><br />Nominated—Magritte Award for Best Foreign Film in Coproduction |- | align="center" |2015 | align="left" |''Dheepan'' | {{Po}} | {{Po}} |2015 Cannes Film Festival - Palme d'Or<ref>{{Cito web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-32867228|title=Cannes Palme d'Or awarded to French film Dheepan|publisher=BBC|date=24 maj 2015|accessdate=25 maj 2015|language=en}}</ref><br /><br />Nominated—César Award for Best Film<br /><br />Nominated—César Award for Best Director<br /><br />Nominated—César Award for Best Original Screenplay<br /><br />Nominated—Lumières Award for Best Film<br /><br />Nominated—Lumières Award for Best Director |- | align="center" |2018 | align="left" |''The Sisters Brothers'' | {{Po}} | {{Po}} |2018 Venice Film Festival - Silver Lion for Best Director<br /><br />Nominated—2018 Venice Film Festival - Golden Lion |} == Çmime të tjera == [[Skeda:Jacques_Audiard_Cabourg_2012.jpg|parapamje| Audiard në Festivalin e Filmit në Cabourg 2012. ]] * Festival Ndërkombëtar i Filmit Stockholm - Stockholm Visionary Award * Festivali Ndërkombëtar i Filmit Valladolid - Espiga de Honor == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{Imdb emri|0002191}} * [http://mvdbase.com/tech.php?last=Audiard&first=Jacques Clipography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110327082749/http://mvdbase.com/tech.php?last=Audiard&first=Jacques |date=27 mars 2011 }} * [http://undergroundrepublik.com/blog/2010/01/jacques-audiard-interview-director-of-a-prophet/ Jacques Audiard] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803065906/https://www.hugedomains.com/domain_profile.cfm?d=undergroundrepublik&e=com |date=3 gusht 2020 }} Intervistë [[Kategoria:Skenaristë francezë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1952]] [[Kategoria:Regjisorë francezë]] skbviwy9k204frnhs8su1gg3wtxqffu 1 291879 3027849 3003514 2026-08-25T04:19:53Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]] 3027849 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli [[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1993693 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140303063712/http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/index.asp?lang=4 te http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/index.asp?lang=4 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140703155617/http://mojazarplata.kz/main/zarabotnaja-plata/srednie-zarabotnye-platy te http://mojazarplata.kz/main/zarabotnaja-plata/srednie-zarabotnye-platy *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20131114070637/http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=3722 te http://nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=3722 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20110526064424/http://www.fedee.com/PayChartEg.shtml te http://www.fedee.com/PayChartEg.shtml *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20121103010715/http://money.comments.ua/people/2012/10/29/368017/menshe-ukraintsev-evrope.html te http://money.comments.ua/people/2012/10/29/368017/menshe-ukraintsev-evrope.html Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 02:50 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli [[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2037583 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151023041757/http://www.instat.gov.al/media/154433/paga_mesatare_mujore_n__sektorin_shtet_ror_dhe_paga_minimale_zyrtare.xlsx për lidhjen http://www.instat.gov.al/media/154433/paga_mesatare_mujore_n__sektorin_shtet_ror_dhe_paga_minimale_zyrtare.xlsx. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923060315/http://data.csb.gov.lv/pxweb/en/Sociala/Sociala__isterm__dsamaksa/?tablelist=true për lidhjen http://data.csb.gov.lv/pxweb/en/Sociala/Sociala__isterm__dsamaksa/?tablelist=true. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923225502/http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/en/index/themen/03/04/blank/data/01/06_01.Document.165042.xls për lidhjen http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/en/index/themen/03/04/blank/data/01/06_01.Document.165042.xls. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923225500/http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/en/index/themen/03/04/blank/data/01/06_01.Document.131507.xls për lidhjen http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/en/index/themen/03/04/blank/data/01/06_01.Document.131507.xls. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 24 shtator 2019 02:10 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2041295 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150927110745/http://www.mojazarplata.az/main/srednjaja-zarabotnaja-plata-v-azerbadzhane për lidhjen http://www.mojazarplata.az/main/srednjaja-zarabotnaja-plata-v-azerbadzhane. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 shtator 2019 06:27 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2043477 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923225132/http://www.cso.ie/quicktables/GetQuickTables.aspx?FileName=EHQ03.asp&TableName=Earnings+and+Labour+Costs&StatisticalProduct=DB_EH për lidhjen http://www.cso.ie/quicktables/GetQuickTables.aspx?FileName=EHQ03.asp&TableName=Earnings+and+Labour+Costs&StatisticalProduct=DB_EH. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141226151742/http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=56438&kat=87 për lidhjen http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=56438&kat=87. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 tetor 2019 11:09 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 11 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2072041 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151023041757/http://www.instat.gov.al/media/154433/paga_mesatare_mujore_n__sektorin_shtet_ror_dhe_paga_minimale_zyrtare.xlsx për lidhjen http://www.instat.gov.al/media/154433/paga_mesatare_mujore_n__sektorin_shtet_ror_dhe_paga_minimale_zyrtare.xlsx. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140303063712/http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/index.asp?lang=4 për lidhjen http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/index.asp?lang=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150927110745/http://www.mojazarplata.az/main/srednjaja-zarabotnaja-plata-v-azerbadzhane për lidhjen http://www.mojazarplata.az/main/srednjaja-zarabotnaja-plata-v-azerbadzhane. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20141019012826/http://prosentti.vero.fi/VPL2014/Sivut/LaskennanTulos.aspx?kieli=en-US për lidhjen http://prosentti.vero.fi/VPL2014/Sivut/LaskennanTulos.aspx?kieli=en-US. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923225132/http://www.cso.ie/quicktables/GetQuickTables.aspx?FileName=EHQ03.asp&TableName=Earnings+and+Labour+Costs&StatisticalProduct=DB_EH për lidhjen http://www.cso.ie/quicktables/GetQuickTables.aspx?FileName=EHQ03.asp&TableName=Earnings+and+Labour+Costs&StatisticalProduct=DB_EH. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140703155617/http://mojazarplata.kz/main/zarabotnaja-plata/srednie-zarabotnye-platy për lidhjen http://mojazarplata.kz/main/zarabotnaja-plata/srednie-zarabotnye-platy. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141226151742/http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=56438&kat=87 për lidhjen http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=56438&kat=87. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923060315/http://data.csb.gov.lv/pxweb/en/Sociala/Sociala__isterm__dsamaksa/?tablelist=true për lidhjen http://data.csb.gov.lv/pxweb/en/Sociala/Sociala__isterm__dsamaksa/?tablelist=true. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131114070637/http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=3722 për lidhjen http://nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=3722. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110526064424/http://www.fedee.com/PayChartEg.shtml për lidhjen http://www.fedee.com/PayChartEg.shtml. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121103010715/http://money.comments.ua/people/2012/10/29/368017/menshe-ukraintsev-evrope.html për lidhjen http://money.comments.ua/people/2012/10/29/368017/menshe-ukraintsev-evrope.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 shkurt 2020 23:34 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 12 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2082389 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151023041757/http://www.instat.gov.al/media/154433/paga_mesatare_mujore_n__sektorin_shtet_ror_dhe_paga_minimale_zyrtare.xlsx për lidhjen http://www.instat.gov.al/media/154433/paga_mesatare_mujore_n__sektorin_shtet_ror_dhe_paga_minimale_zyrtare.xlsx. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140303063712/http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/index.asp?lang=4 për lidhjen http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/index.asp?lang=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150927110745/http://www.mojazarplata.az/main/srednjaja-zarabotnaja-plata-v-azerbadzhane për lidhjen http://www.mojazarplata.az/main/srednjaja-zarabotnaja-plata-v-azerbadzhane. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20141019012826/http://prosentti.vero.fi/VPL2014/Sivut/LaskennanTulos.aspx?kieli=en-US për lidhjen http://prosentti.vero.fi/VPL2014/Sivut/LaskennanTulos.aspx?kieli=en-US. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923225132/http://www.cso.ie/quicktables/GetQuickTables.aspx?FileName=EHQ03.asp&TableName=Earnings+and+Labour+Costs&StatisticalProduct=DB_EH për lidhjen http://www.cso.ie/quicktables/GetQuickTables.aspx?FileName=EHQ03.asp&TableName=Earnings+and+Labour+Costs&StatisticalProduct=DB_EH. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140703155617/http://mojazarplata.kz/main/zarabotnaja-plata/srednie-zarabotnye-platy për lidhjen http://mojazarplata.kz/main/zarabotnaja-plata/srednie-zarabotnye-platy. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141226151742/http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=56438&kat=87 për lidhjen http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=56438&kat=87. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923060315/http://data.csb.gov.lv/pxweb/en/Sociala/Sociala__isterm__dsamaksa/?tablelist=true për lidhjen http://data.csb.gov.lv/pxweb/en/Sociala/Sociala__isterm__dsamaksa/?tablelist=true. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131114070637/http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=3722 për lidhjen http://nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=3722. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150825054056/http://www.epunkt.net/Bewerber/Gehaltsrechner-Schweiz për lidhjen http://www.epunkt.net/Bewerber/Gehaltsrechner-Schweiz. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110526064424/http://www.fedee.com/PayChartEg.shtml për lidhjen http://www.fedee.com/PayChartEg.shtml. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121103010715/http://money.comments.ua/people/2012/10/29/368017/menshe-ukraintsev-evrope.html për lidhjen http://money.comments.ua/people/2012/10/29/368017/menshe-ukraintsev-evrope.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 mars 2020 18:56 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 13 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2091174 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151023041757/http://www.instat.gov.al/media/154433/paga_mesatare_mujore_n__sektorin_shtet_ror_dhe_paga_minimale_zyrtare.xlsx për lidhjen http://www.instat.gov.al/media/154433/paga_mesatare_mujore_n__sektorin_shtet_ror_dhe_paga_minimale_zyrtare.xlsx. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140303063712/http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/index.asp?lang=4 për lidhjen http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/index.asp?lang=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150927110745/http://www.mojazarplata.az/main/srednjaja-zarabotnaja-plata-v-azerbadzhane për lidhjen http://www.mojazarplata.az/main/srednjaja-zarabotnaja-plata-v-azerbadzhane. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923184537/http://www.bhas.ba/saopstenja/2015/NPL_2015M03_001_01-bos.pdf për lidhjen http://www.bhas.ba/saopstenja/2015/NPL_2015M03_001_01-bos.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20141019012826/http://prosentti.vero.fi/VPL2014/Sivut/LaskennanTulos.aspx?kieli=en-US për lidhjen http://prosentti.vero.fi/VPL2014/Sivut/LaskennanTulos.aspx?kieli=en-US. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923225132/http://www.cso.ie/quicktables/GetQuickTables.aspx?FileName=EHQ03.asp&TableName=Earnings+and+Labour+Costs&StatisticalProduct=DB_EH për lidhjen http://www.cso.ie/quicktables/GetQuickTables.aspx?FileName=EHQ03.asp&TableName=Earnings+and+Labour+Costs&StatisticalProduct=DB_EH. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140703155617/http://mojazarplata.kz/main/zarabotnaja-plata/srednie-zarabotnye-platy për lidhjen http://mojazarplata.kz/main/zarabotnaja-plata/srednie-zarabotnye-platy. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141226151742/http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=56438&kat=87 për lidhjen http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=56438&kat=87. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923060315/http://data.csb.gov.lv/pxweb/en/Sociala/Sociala__isterm__dsamaksa/?tablelist=true për lidhjen http://data.csb.gov.lv/pxweb/en/Sociala/Sociala__isterm__dsamaksa/?tablelist=true. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131114070637/http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=3722 për lidhjen http://nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=3722. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150825054056/http://www.epunkt.net/Bewerber/Gehaltsrechner-Schweiz për lidhjen http://www.epunkt.net/Bewerber/Gehaltsrechner-Schweiz. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110526064424/http://www.fedee.com/PayChartEg.shtml për lidhjen http://www.fedee.com/PayChartEg.shtml. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121103010715/http://money.comments.ua/people/2012/10/29/368017/menshe-ukraintsev-evrope.html për lidhjen http://money.comments.ua/people/2012/10/29/368017/menshe-ukraintsev-evrope.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 prill 2020 19:25 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2177561 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150924120808/http://www.stat.ee/90615 për lidhjen http://www.stat.ee/90615. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151018155609/http://www.nbs.rs/export/sites/default/internet/cirilica/scripts/ondate.html për lidhjen http://www.nbs.rs/export/sites/default/internet/cirilica/scripts/ondate.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 janar 2021 04:29 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2209967 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190109024752/http://www.payroll.com.ua/index.php%20 për lidhjen http://www.payroll.com.ua/index.php. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 mars 2021 19:20 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2211679 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923004753/http://economico.sapo.pt/noticias/salario-medio-mensal-de-portugal-foi-metade-da-media-europeia-em-2013_194613.html për lidhjen http://economico.sapo.pt/noticias/salario-medio-mensal-de-portugal-foi-metade-da-media-europeia-em-2013_194613.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 mars 2021 03:55 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2221210 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150924120316/http://www.stat.si/StatWeb/glavnanavigacija/podatki/prikazistaronovico?IdNovice=6496 për lidhjen http://www.stat.si/StatWeb/glavnanavigacija/podatki/prikazistaronovico?IdNovice=6496. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 maj 2021 18:16 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2248860 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150226192529/http://www.nsi.bg/en/content/6410/total për lidhjen http://www.nsi.bg/en/content/6410/total. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161114041356/https://www.destatis.de/EN/FactsFigures/NationalEconomyEnvironment/EarningsLabourCosts/EarningsEarningsDifferences/Tables/LongTimeSeriesD.html për lidhjen https://www.destatis.de/EN/FactsFigures/NationalEconomyEnvironment/EarningsLabourCosts/EarningsEarningsDifferences/Tables/LongTimeSeriesD.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 shtator 2021 07:13 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2263857 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140703155617/http://mojazarplata.kz/main/zarabotnaja-plata/srednie-zarabotnye-platy për lidhjen http://mojazarplata.kz/main/zarabotnaja-plata/srednie-zarabotnye-platy. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141226151742/http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=56438&kat=87 për lidhjen http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=56438&kat=87. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 23:03 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2373928 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923085544/http://belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/otrasli-statistiki/naselenie/trud/operativnaya-informatsiya_8/o-nachislennoi-srednei-zarabotnoi-plate-rabotnikov/o-nach_sred_zarabotnoi-plate-rabotnikov_v-iyule-2015-g/ për lidhjen http://belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/otrasli-statistiki/naselenie/trud/operativnaya-informatsiya_8/o-nachislennoi-srednei-zarabotnoi-plate-rabotnikov/o-nach_sred_zarabotnoi-plate-rabotnikov_v-iyule-2015-g/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110813080104/http://ceemarkets.com/html/tnc____wages__statutory_minimu.html për lidhjen http://ceemarkets.com/html/tnc____wages__statutory_minimu.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20111016173712/http://www.langlophone.com/20100526_edition/20100526_EU27_data_table_flipped.pdf për lidhjen http://www.langlophone.com/20100526_edition/20100526_EU27_data_table_flipped.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 dhjetor 2021 23:51 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2449200 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151016005727/http://www.gks.ru/free_doc/2015/b15_01/08-2015.htm për lidhjen http://www.gks.ru/free_doc/2015/b15_01/08-2015.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923212754/http://www.databasece.com/en/average-salary për lidhjen http://www.databasece.com/en/average-salary. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 maj 2022 00:13 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2487472 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150124021752/http://www.socmin.lt/lt/socialine-statistika.html për lidhjen http://www.socmin.lt/lt/socialine-statistika.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 tetor 2022 08:28 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2512826 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151016073112/https://www.ecb.europa.eu/stats/exchange/eurofxref/html/eurofxref-graph-hrk.en.html për lidhjen https://www.ecb.europa.eu/stats/exchange/eurofxref/html/eurofxref-graph-hrk.en.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 janar 2023 20:04 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2631265 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200714124751/https://www.reinisfischer.com/average-salary-european-union-2015 për lidhjen http://www.reinisfischer.com/average-salary-european-union-2015. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 dhjetor 2023 05:18 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2640639 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190210091104/http://www.instat.gov.al/ për lidhjen http://www.instat.gov.al/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 shkurt 2024 18:32 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2667767 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151017195159/http://www.ekonomifakta.se/sv/Fakta/Skatter/Rakna-pa-dina-skatter/Rakna-ut-din-skatt/ për lidhjen http://www.ekonomifakta.se/sv/Fakta/Skatter/Rakna-pa-dina-skatter/Rakna-ut-din-skatt/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 qershor 2024 07:35 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2678491 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200121013417/https://statistiques.public.lu/stat/TableViewer/tableView.aspx për lidhjen http://www.statistiques.public.lu/stat/TableViewer/tableView.aspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 korrik 2024 05:49 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2717544 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304185434/http://travail-emploi.gouv.fr/IMG/pdf/2014-028-2.pdf për lidhjen http://travail-emploi.gouv.fr/IMG/pdf/2014-028-2.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 nëntor 2024 03:58 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2795797 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151013204334/http://www.netsalarycalculator.co.uk/ për lidhjen http://www.netsalarycalculator.co.uk/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 maj 2025 17:45 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2818500 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923180649/http://www.averagesalarysurvey.com/liechtenstein për lidhjen http://www.averagesalarysurvey.com/liechtenstein. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 korrik 2025 19:06 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2866518 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151123094014/http://www.dzs.hr/default_e.htm për lidhjen http://www.dzs.hr/default_e.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 tetor 2025 10:48 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2968866 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190210091104/http://www.instat.gov.al/ për lidhjen http://www.instat.gov.al/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 prill 2026 02:46 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2979274 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_335027.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 maj 2026 07:44 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996800 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923060401/http://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=6027438&From=BYR&To=EUR për lidhjen http://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=6027438&From=BYR&To=EUR. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 qershor 2026 18:30 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3023940 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150924013001/http://www.finance.cz/dane-a-mzda/kalkulacky-a-aplikace/mzdovy-kalkulator/?vysledek=1&vase_hruba_mzda=27200&pocet_deti=&dite_ZTP=0&dite1=0&dite2=0&dite3=0&dite4=0&dite5=0&invalida12=0&invalida3=0&ZTP=0&student=0&cena_auta=&duchodce_student_zena=0&submit=0 për lidhjen http://www.finance.cz/dane-a-mzda/kalkulacky-a-aplikace/mzdovy-kalkulator/?vysledek=1&vase_hruba_mzda=27200&pocet_deti=&dite_ZTP=0&dite1=0&dite2=0&dite3=0&dite4=0&dite5=0&invalida12=0&invalida3=0&ZTP=0&student=0&cena_auta=&duchodce_student_zena=0&submit=0. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 gusht 2026 09:26 (CEST) lbyy7ktio30d9hgmuu24sc9jk7hls7g 1 292406 3027847 3005069 2026-08-25T04:19:33Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Lista e shkencëtarëve njëqindvjeçarë]] 3027847 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 6 lidhje të jashtme te artikulli [[Lista e shkencëtarëve njëqindvjeçarë]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1993683 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20080317092626/http://www.glbtq.com/social-sciences/benjamin_h.html te http://www.glbtq.com/social-sciences/benjamin_h.html *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20071018015632/http://www.academie-sciences.fr/actualites/communiques/pdf/Cartan_08_07_04_communique.pdf te http://www.academie-sciences.fr/actualites/communiques/pdf/Cartan_08_07_04_communique.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20070926224711/http://www.mosquitocatalog.org/pdfs/MS11N01P055.PDF te http://www.mosquitocatalog.org/pdfs/MS11N01P055.PDF *U rregullua formatimi/përdorimi për http://findarticles.com/p/articles/mi_m3469/is_30_55/ai_n6158981 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20070927031550/http://www.the-aps.org/membership/obituaries/ancel_keys.htm te http://www.the-aps.org/membership/obituaries/ancel_keys.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20061023183120/http://courier.com.ru/kvant/kv0405nikolsky.htm te http://www.courier.com.ru/kvant/kv0405nikolsky.htm Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 02:49 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli [[Lista e shkencëtarëve njëqindvjeçarë]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2037581 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20091009022638/http://www.postnewspapers.com.au/20080809/news/020.shtml për lidhjen http://www.postnewspapers.com.au/20080809/news/020.shtml. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.germaine-tillion.org/actualites/actualites2007/ *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110612043811/http://www.raeng.org.uk/news/releases/shownews.htm?NewsID=559 për lidhjen http://www.raeng.org.uk/news/releases/shownews.htm?NewsID=559. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 24 shtator 2019 02:08 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 7 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shkencëtarëve njëqindvjeçarë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2097430 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080317092626/http://www.glbtq.com/social-sciences/benjamin_h.html për lidhjen http://www.glbtq.com/social-sciences/benjamin_h.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071018015632/http://www.academie-sciences.fr/actualites/communiques/pdf/Cartan_08_07_04_communique.pdf për lidhjen http://www.academie-sciences.fr/actualites/communiques/pdf/Cartan_08_07_04_communique.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070926224711/http://www.mosquitocatalog.org/pdfs/MS11N01P055.PDF për lidhjen http://www.mosquitocatalog.org/pdfs/MS11N01P055.PDF. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20091009022638/http://www.postnewspapers.com.au/20080809/news/020.shtml për lidhjen http://www.postnewspapers.com.au/20080809/news/020.shtml. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070927031550/http://www.the-aps.org/membership/obituaries/ancel_keys.htm për lidhjen http://www.the-aps.org/membership/obituaries/ancel_keys.htm. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.visaliatimesdelta.com/article/20090916/NEWS01/909160305/1002/Rose-master-Ralph-Moore-dies-at-102. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20061023183120/http://courier.com.ru/kvant/kv0405nikolsky.htm për lidhjen http://www.courier.com.ru/kvant/kv0405nikolsky.htm. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.germaine-tillion.org/actualites/actualites2007/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110612043811/http://www.raeng.org.uk/news/releases/shownews.htm?NewsID=559 për lidhjen http://www.raeng.org.uk/news/releases/shownews.htm?NewsID=559. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 prill 2020 18:40 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 7 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shkencëtarëve njëqindvjeçarë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2115958 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080317092626/http://www.glbtq.com/social-sciences/benjamin_h.html për lidhjen http://www.glbtq.com/social-sciences/benjamin_h.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071018015632/http://www.academie-sciences.fr/actualites/communiques/pdf/Cartan_08_07_04_communique.pdf për lidhjen http://www.academie-sciences.fr/actualites/communiques/pdf/Cartan_08_07_04_communique.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070926224711/http://www.mosquitocatalog.org/pdfs/MS11N01P055.PDF për lidhjen http://www.mosquitocatalog.org/pdfs/MS11N01P055.PDF. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20091009022638/http://www.postnewspapers.com.au/20080809/news/020.shtml për lidhjen http://www.postnewspapers.com.au/20080809/news/020.shtml. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070927031550/http://www.the-aps.org/membership/obituaries/ancel_keys.htm për lidhjen http://www.the-aps.org/membership/obituaries/ancel_keys.htm. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.visaliatimesdelta.com/article/20090916/NEWS01/909160305/1002/Rose-master-Ralph-Moore-dies-at-102. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20061023183120/http://courier.com.ru/kvant/kv0405nikolsky.htm për lidhjen http://www.courier.com.ru/kvant/kv0405nikolsky.htm. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.germaine-tillion.org/actualites/actualites2007/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110612043811/http://www.raeng.org.uk/news/releases/shownews.htm?NewsID=559 për lidhjen http://www.raeng.org.uk/news/releases/shownews.htm?NewsID=559. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 maj 2020 08:51 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shkencëtarëve njëqindvjeçarë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2145893 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.npi.ucla.edu/sleepresearch/Kleitman/Kleitman.htm. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://web.mit.edu/physics/newsandevents/colloquia/spring2007.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 gusht 2020 05:21 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 11 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shkencëtarëve njëqindvjeçarë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2170990 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20040705191253/http://www.swarthmore.edu/Library/peace/DG100-150/dg140Alexander.html për lidhjen http://www.swarthmore.edu/Library/peace/DG100-150/dg140Alexander.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080328095227/http://www.worldfoodprize.org/Laureates/Past/1996.htm për lidhjen http://www.worldfoodprize.org/laureates/Past/1996.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070927224457/http://english.cas.ac.cn/english/news/detailnewsb.asp?infono=24493 për lidhjen http://english.cas.ac.cn/english/news/detailnewsb.asp?infono=24493. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060910053845/http://www.dickinson.edu/news/features/2005/crist/ për lidhjen http://www.dickinson.edu/news/features/2005/crist/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080810010415/http://www.nikiet.ru/eng/history/dollezh.html për lidhjen http://www.nikiet.ru/eng/history/dollezh.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100628161518/http://www.asa3.org/ASA/newsletter/marapr07.pdf për lidhjen http://www.asa3.org/asa/newsletter/marapr07.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070819125741/http://www.ansp.org/Patrick100/index.php për lidhjen http://www.ansp.org/Patrick100/index.php. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080403224651/http://www.birdnote.org/birdnote-info.cfm?id=25 për lidhjen http://www.birdnote.org/birdnote-info.cfm?id=25. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081005052115/http://www.uni-karlsruhe.de/visitors/8934.php për lidhjen http://www.uni-karlsruhe.de/visitors/8934.php. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081007222014/http://www.pjbot.org/pjbot/abstracts/26(1)/1.htm për lidhjen http://www.pjbot.org/pjbot/abstracts/26(1)/1.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110728043129/http://www.southernnature.org/profile_interview.php?ID=19 për lidhjen http://www.southernnature.org/profile_interview.php?ID=19. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 janar 2021 00:49 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shkencëtarëve njëqindvjeçarë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2263851 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20020812031535/http://www.npi.ucla.edu/sleepresearch/Kleitman/Kleitman.htm për lidhjen http://www.npi.ucla.edu/sleepresearch/Kleitman/Kleitman.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110612043811/http://www.raeng.org.uk/news/releases/shownews.htm?NewsID=559 për lidhjen http://www.raeng.org.uk/news/releases/shownews.htm?NewsID=559. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 23:02 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shkencëtarëve njëqindvjeçarë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2373926 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071018080338/http://cisv.ca/dorisallen.htm për lidhjen http://www.cisv.ca/dorisallen.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080313153940/http://www.harvardsquarelibrary.org/unitarians/coolidge.html për lidhjen http://www.harvardsquarelibrary.org/unitarians/coolidge.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090430120316/http://www.ansa.it/site/notizie/awnplus/english/news/2009-04-22_122334965.html për lidhjen http://www.ansa.it/site/notizie/awnplus/english/news/2009-04-22_122334965.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100619230426/http://stephenjaygould.org/library/diamond_ernstmayr.pdf për lidhjen http://www.stephenjaygould.org/library/diamond_ernstmayr.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 dhjetor 2021 23:49 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shkencëtarëve njëqindvjeçarë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2440139 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.osgeo.org.cn/casad/index.php?channel=news_single&id=50. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 prill 2022 18:41 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shkencëtarëve njëqindvjeçarë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2466168 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.osgeo.org.cn/casad/index.php?channel=news_single&id=50. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 korrik 2022 15:47 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shkencëtarëve njëqindvjeçarë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2489283 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200819032057/http://digital.library.wisc.edu/1711.dl/WI.WAR?type=HTML&rgn=DIV1&byte=592641&q1=&q2=&q3= për lidhjen http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/wiacrev/wiacrev-idx?type=HTML&rgn=DIV1&byte=592641&q1=&q2=&q3=. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 tetor 2022 16:14 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shkencëtarëve njëqindvjeçarë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2598555 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071124091625/http://www.amherst.edu/~bassett/history.html për lidhjen http://www.amherst.edu/~bassett/history.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110524135539/http://www.nasa.gov/news/highlights/lederer_obit.html për lidhjen http://www.nasa.gov/news/highlights/lederer_obit.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 tetor 2023 12:11 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shkencëtarëve njëqindvjeçarë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2602226 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070930153806/http://www.agu.org/inside/awards/lehmann2.html për lidhjen http://www.agu.org/inside/awards/lehmann2.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2023 11:38 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shkencëtarëve njëqindvjeçarë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2623768 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100209044608/http://gazette.unc.edu/ për lidhjen http://gazette.unc.edu/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 nëntor 2023 17:39 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shkencëtarëve njëqindvjeçarë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2667765 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120330162428/http://tech.mit.edu/V123/N63/63vonHippel.63n.html për lidhjen http://tech.mit.edu/V123/N63/63vonHippel.63n.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 qershor 2024 07:28 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shkencëtarëve njëqindvjeçarë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2831348 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241127203544/http://www.germaine-tillion.org/actualites/actualites2007/ për lidhjen http://www.germaine-tillion.org/actualites/actualites2007/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 shtator 2025 19:42 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shkencëtarëve njëqindvjeçarë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2872463 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100414170150/http://www.ams.org/notices/200711/tx071101500p.pdf për lidhjen http://www.ams.org/notices/200711/tx071101500p.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130226140959/http://www.ams.org/notices/200210/fea-vietoris.pdf për lidhjen http://www.ams.org/notices/200210/fea-vietoris.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 nëntor 2025 13:24 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shkencëtarëve njëqindvjeçarë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2998970 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U zëvendësua lidhja e arkivit https://archive.today/20120709090115/findarticles.com/p/articles/mi_m3469/is_30_55/ai_n6158981 me https://web.archive.org/web/20080628015631/http://findarticles.com/p/articles/mi_m3469/is_30_55/ai_n6158981 te lidhja http://findarticles.com/p/articles/mi_m3469/is_30_55/ai_n6158981. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 qershor 2026 03:39 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shkencëtarëve njëqindvjeçarë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3023938 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://findarticles.com/p/articles/mi_qa3793/is_200304/ai_n9167258. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_19951220/ai_n14024925/print. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 gusht 2026 09:21 (CEST) thjthzisywtckcu4joh404k3lbcm0qb 1 293395 3027843 2872078 2026-08-25T04:17:33Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Maria Lassnig]] 3027843 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli [[Maria Lassnig]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1994032 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20061010003008/http://www.bka.gv.at/site/infodate__07.07.2005/4529/default.aspx te http://www.bka.gv.at/site/infodate__07.07.2005/4529/default.aspx *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140723041633/http://www.hauserwirth.com/artists/19/maria-lassnig/biography/ te http://www.hauserwirth.com/artists/19/maria-lassnig/biography Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 03:39 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli [[Maria Lassnig]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1999497 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081201144202/http://www.frieze.com/issue/review/maria_lassnig/ për lidhjen http://www.frieze.com/issue/review/maria_lassnig/. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160329142403/http://www.hauserwirth.com/exhibitions/25/maria-lassnig/view/ për lidhjen http://www.hauserwirth.com/exhibitions/25/maria-lassnig/view/. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140417150806/http://frieze-magazin.de/archiv/features/wiener-gruppe/?lang=en për lidhjen http://frieze-magazin.de/archiv/features/wiener-gruppe/?lang=en. Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 13 shtator 2019 07:11 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Maria Lassnig]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2037789 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160402042131/http://fundaciotapies.org/site/spip.php?article8251 për lidhjen http://www.fundaciotapies.org/site/spip.php?article8251. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 24 shtator 2019 03:41 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Maria Lassnig]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2140222 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081201144202/http://www.frieze.com/issue/review/maria_lassnig/ për lidhjen http://www.frieze.com/issue/review/maria_lassnig/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160329142403/http://www.hauserwirth.com/exhibitions/25/maria-lassnig/view/ për lidhjen http://www.hauserwirth.com/exhibitions/25/maria-lassnig/view/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140417150806/http://frieze-magazin.de/archiv/features/wiener-gruppe/?lang=en për lidhjen http://frieze-magazin.de/archiv/features/wiener-gruppe/?lang=en. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 korrik 2020 21:59 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Maria Lassnig]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2264091 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20061010003008/http://www.bka.gv.at/site/infodate__07.07.2005/4529/default.aspx për lidhjen http://www.bka.gv.at/site/infodate__07.07.2005/4529/default.aspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 23:53 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Maria Lassnig]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2374195 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140107024710/http://www.labiennale.org/en/art/news/06-05.html për lidhjen http://www.labiennale.org/en/art/news/06-05.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120219094155/http://www.castyourart.com/en/2009/06/08/maria-lassnig-exhibition-painting-mumok/ për lidhjen http://www.castyourart.com/en/2009/06/08/maria-lassnig-exhibition-painting-mumok/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 dhjetor 2021 02:59 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Maria Lassnig]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2866555 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923230349/http://www.blouinartinfo.com/news/story/936897/having-won-venices-golden-lion-maria-lassnig-gets-her-due-in për lidhjen http://www.blouinartinfo.com/news/story/936897/having-won-venices-golden-lion-maria-lassnig-gets-her-due-in. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 tetor 2025 13:38 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Maria Lassnig]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3023969 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://findarticles.com/p/articles/mi_m1248/is_5_91/ai_101010710. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 gusht 2026 13:09 (CEST) cd0ths88owghnjcl9u8h5u7592m090m 0 308098 3027876 2959224 2026-08-25T08:59:39Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3027876 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Katherine Langford | image = Katherine_Langford_in_2018.jpg | caption = Langford më 2018 | birth_name = | birth_date = 29 prill 1996 (25 vjet) | birth_place = [[Perth]], Australi | occupation = Aktore | relatives = [[Josephine Langford]] (motër) | years_active = 2015–prezent }} '''Katherine Langford''' (lindi më 29 prill 1996)<ref name="biography.com">{{Cite web|url=https://www.biography.com/people/katherine-langford|title=Katherine Langford: Actress (1996–)|work=Biography|access-date=28 maj 2018|language=en|archive-date=7 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190807230302/https://www.biography.com/actor/katherine-langford|url-status=live}}</ref> është një aktore australiane. Pasi u shfaq në disa filma të pavarur, ajo pati përparimin e saj duke luajtur si [[Hannah Baker]] në serialin televiziv [[Netflix]] ''[[13 Reasons Why]]'' (2017–2018), i cili i dha asaj një nominim për [[Golden Globe|Çmimin Golden Globe]].<ref>{{cite news|last1=King|first1=Brittany|title=13 Reasons Why Star Katherine Langford Talks Teen Depression: 'It's Not a Beautiful Tragedy, It's Hell'|url=http://people.com/tv/13-reasons-why-katherine-langford-teen-depressionl/|access-date=4 prill 2017|work=People|date=31 mars 2017|language=en}}</ref> Ajo vazhdoi të shfaqej në filmat ''[[Love, Simon]]'' (2018) and ''[[Knives Out]]'' (2019), dhe kryeson komedinë e errët ''[[Spontaneous (film)|Spontaneous]]'' (2020) dhe gjithashtu ka luajtur në serialin ''[[Cursed (serial televiziv 2020)|Cursed]]'' (2020) që u transmetua në Netflix. ==Jeta e hershme== Langford lindi në [[Perth]], [[Australia Perëndimore]]<ref name="biography.com" /> dhe u rrit në [[Applecross, Australia Perëndimore|Applecross]], një periferi buzë lumit të Perthit.<ref name="perthmod">{{Cite news|url=https://thewest.com.au/entertainment/celebrity-gossip/netflix-star-katherine-langford-reminisces-on-happy-days-at-perth-mod-ng-b88481496z|title=Netflix star Katherine Langford reminisces on happy days at Perth Mod|last=McRae|first=Rose|date=19 maj 2017|newspaper=The West Australian|access-date=23 maj 2017|language=en}}</ref> Ajo është vajza më e madhe e Elizabeth Langford (mbiemri i vajzërisë Green), një pediatre, dhe Stephen Langford, një mjek fluturues dhe drejtor i shërbimeve mjekësore në [[Royal Flying Doctor Service of Australia|Royal Flying Doctor Service]]. Motra e saj më e vogël, [[Josephine Langford]], është gjithashtu një aktore. Langford filloi mësimet e zërit me Heidi Lake në vitin 2005 dhe mori trajnime vokale [[Muzika klasike|klasike]], [[Jazz|xhaz]] dhe [[Muzika klasike bashkëkohore|bashkëkohore]]. Asaj iu ofrua një vend në [[Perth Modern School]] për vitet e saj të shkollës së mesme, ku studioi muzikë dhe dramë, dhe ishte kapitene sportive dhe notare e renditur në nivel kombëtar. Fillimisht gjatë kohës së saj në shkollën e mesme, Langford ishte e interesuar për mjekësi dhe politikë përveç teatrit muzikor. Në vitin 2012 si adoleshente, Langford mori pjesë në një koncert të [[Lady Gaga]], [[Born This Way Ball]], i cili e frymëzoi atë të mësonte të luante piano. Ajo ndau video të saj duke kënduar tre këngë origjinale që ajo shkroi: "I've Got a Crush on Zoe Bosch," "Young and Stupid," dhe "3 Words."<ref>{{cite news|title=13 Reasons Why star Katherine Langford is also an amazing singer: Watch|url=http://thefix.nine.com.au/2017/04/16/14/38/katherine-langford-is-an-amazing-singer|access-date=19 prill 2017|publisher=[[Nine.com.au]]|date=16 prill 2017|language=en|archive-date=19 prill 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170419103331/http://thefix.nine.com.au/2017/04/16/14/38/katherine-langford-is-an-amazing-singer|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|last1=Pehanick|first1=Maggie|title=Um, 13 Reasons Why's Katherine Langford Is an Incredible Singer|url=https://www.popsugar.com/entertainment/photo-gallery/43401070/video/43401071/Ive-Got-Crush-Zoe-Bosch|access-date=19 prill 2017|publisher=Popsugar Entertainment|date=9 prill 2017|language=en}}</ref> "Young and Stupid" është një këngë kundër vetëvrasjes që ajo shkroi në vitin 2013 pasi tre adoleshentë të Perthit morën jetën. Për vitin e saj të fundit në Perth Modern, Langford ndaloi notin dhe e kaloi fokusin e saj në muzikë dhe performancë. Ajo ishte e suksesshme në një numër konkursesh muzikore [[Eisteddfod|eisteddfod]] dhe drama. Langford u shfaq në prodhimin e shkollës të ''Hotel Sorrento'' në 2013<ref name=":0">{{cite news|url=http://www.rgmwa.com.au/uploads/1b60624e0ac26ed197c3554e83c7ad50d6269aa2.pdf|title=Katherine Langford|archive-url=https://web.archive.org/web/20170412144101/http://www.rgmwa.com.au/uploads/1b60624e0ac26ed197c3554e83c7ad50d6269aa2.pdf|archive-date=12 prill 2017|publisher=RGM Artists Group|access-date=6 qershor 2017|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.perthmodern.wa.edu.au/News/Events/tabid/144/articleType/ArticleView/articleId/53/HOTEL-SORRENTO-July-2-and-July-3.aspx|title=Upcoming Events|date=20 qershor 2013|publisher=Perth Modern School|access-date=20 prill 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170422033149/http://www.perthmodern.wa.edu.au/News/Events/tabid/144/articleType/ArticleView/articleId/53/HOTEL-SORRENTO-July-2-and-July-3.aspx|archive-date=22 prill 2017|url-status=dead}}</ref> dhe u diplomua po atë vit. Nga viti 2014 deri më 2015, Langford studioi në Akademinë kryesore të Arteve të Kërcimit dhe Teatrit, me diplomë në Teatrin e Muzikës dhe u shfaq në një produksion të ''[[Godspell]]''. Më pas, ajo ishte një nga pesë studentët e përzgjedhur për të marrë pjesë në Rezidencën e Aktorëve të Avancuar të [[Instituti Kombëtar i Artit Dramatik|Institutit Kombëtar të Artit Dramatik]] (NIDA) në 2015. Përveç kësaj, Langford iu dha një vend në Akademinë e Programimit të Australisë Perëndimore. Në të njëjtin vit, ajo u trajnua në Akademinë e Aktrimit të Ekranit të Nicholson dhe portretizoi rolin e zonjës së [[Juan Perón]] në prodhimin e saj të vitit 2015 të Evita. Langfordit iu ofrua një pozicion në programin Bachelor i Arteve në aktrim në [[Akademia e Arteve Performuese e Australisë Perëndimore|Akademinë e Arteve Performuese të Australisë Perëndimore]] dhe synonte të fillonte studimet në vitin 2016. Megjithatë, ajo nuk u regjistrua kurrë dhe përkundrazi ndoqi role profesionale. ==Karriera== Langford u shfaq fillimisht në disa filma të vegjël të pavarur, duke përfshirë ''Story of Miss Oxygen'' (2015), ''Imperfect Quadrant'' (2016), dhe ''Daughter'' (2016).<ref name=":0"/><ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.daughterstkilda.com/scarlett/|title=Katherine Langford – Scarlett|publisher=Nexus Production Group|access-date=20 prill 2017|language=en|archive-date=22 prill 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170422033756/http://www.daughterstkilda.com/scarlett/|url-status=dead}}</ref> Ajo portretizoi personazhin kryesor në filmin ''Daughter'', i cili debutoi në [[Festivali i Filmit në Kanë 2016|Festivalin e Filmit në Kanë 2016]]. Në vitin 2016, pas refuzimit të ofertës nga Akademia e Arteve Performuese të Australisë Perëndimore, Langford bëri audicionin për ''[[Will (serial televiziv|Will]]'', një serial televiziv i përqendruar në jetën e re të [[William Shakespeare]]. Ajo nuk e mori rolin.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.pressreader.com/australia/the-sunday-times/20170115/282892320350320|title=Katherine Langford – A young star seriously on the rise|last=Christmass|first=Pip|date=15 janar 2017|work=[[The Sunday Times]]|location=London|language=en|access-date=20 prill 2017}}</ref> Langford më pas u hodh në rolin e [[Hannah Baker]] në serialin televiziv misterioz dramë adoleshentësh ''[[13 Reasons Why]]'', duke luajtur për dy sezonet e para të serialit. Kur ajo mori rolin, ajo kishte vetëm 10 ditë për të marrë një vizë [[Viza O|O-1]] pasi nuk kishte punuar më parë në Shtetet e Bashkuara. Ajo hulumtoi rolin, duke folur me një përfaqësues të fushatës ndërgjegjësuese për sulmet seksuale "It's On Us" dhe një psikiatër e specializuar në adoleshencë. Ajo fitoi çmime dhe nominime të ndryshme për rolin, duke përfshirë një nominim për [[Çmimi Golden Globe për Aktoren më të Mirë – Seri televizive Drama|Çmimin Golden Globe për Aktoren më të Mirë - Seri televizive Drama]].<ref name=":5" /><ref name=":6" /> Më 25 maj 2018, Langford konfirmoi se ajo nuk do të kthehej si Hannah Baker në sezonin e tretë të serialit.<ref>{{cite news|date=25 maj 2018|title=13 Reasons Why: Katherine Langford says goodbye to Hannah Baker|work=Entertainment Weekly|url=https://ew.com/tv/2018/05/25/13-reasons-why-katherine-langford-goodbye-hannah-baker/|language=en|access-date=27 maj 2018}}</ref> [[Skeda:Katherine Langford MTV Movie & TV Awards.png|parapamje|Langford në [[MTV Movie & TV Awards]] më 2018]] Në dhjetor 2016, ajo nënshkroi me agjencinë [[Endeavor (kompani)|William Morris Endeavor]]. Më pas ajo u shfaq në filmin e saj të parë artistik, The Misguided, një komedi-dramë e pavarur nga Shannon Alexander, e cila u shfaq premierë në janar 2018. Ajo gjithashtu luajti si Leah në filmin e vitit 2018 ''[[Love, Simon]]''. Në tetor 2018, ajo u përfshi në filmin ''[[Avengers: Endgame]]''. Megjithatë, skenat e saj u shkëputën nga filmi i fundit kur audienca në shfaqjet testuese e gjeti skenën e saj habitëse.<ref name="LangfordEndgame">{{Cite magazine|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2019/05/avengers-endgame-katherine-langford-role-details-why-cut|title=Why Avengers: Endgame and the Russos Cut Katherine Langford's Role|last=Bradley|first=Laura|date=6 maj 2019|magazine=[[Vanity Fair (revistë)|Vanity Fair]]|access-date=6 maj 2019|language=en}}</ref> Në vitin 2019, Langford luajti në ''[[Knives Out]]'', një film misterioz me vrasje.<ref>{{Cite magazine|url=https://collider.com/knives-out-katherine-langford-jaeden-martell-interview/|title=Katherine Langford and Jaeden Martell Talk 'Knives Out' and Instagram|last=Weintraub|first=Steve 'Frosty'|date=25 nëntor 2019|magazine=Collider|language=en-US|access-date=30 nëntor 2019}}</ref> Kasti i ansamblit mori vlerësime nga kritikët dhe ajo ishte pjesë e çmimeve dhe nominimeve të ndryshme për rolin, i cili përfshinte një nominim për çmimin e zgjedhur nga kritikët për kastin më të mirë.<ref>{{Cite news|url=https://www.npr.org/2019/11/27/782165138/knives-out-a-classic-comic-mystery-of-uncommon-sharpness|title='Knives Out,' A Classic Comic Mystery Of Uncommon Sharpness|publisher=[[NPR]]|language=en|access-date=30 nëntor 2019}}</ref> Në vitin 2020, ajo luajti në filmin ''[[Spontaneous (film)|Spontaneous]]'', një komedi e errët dhe e rishikuar mirë, për të cilën mori një nominim për Super Çmimet e Zgjedhja e Kritikëve për Aktoren më të Mirë në një film fantastiko-shkencor/fantazi. Më 12 shtator 2018, u njoftua se Langford kishte marrë pjesë në serialin televiziv në internet ''[[Cursed (serial televiziv 2020)|Cursed]]''. I vendosur në një botë të ri-imagjinuar [[Mbreti Arthur|arthuriane]], Langford portretizon Nimue, një vajzë adoleshente e destinuar të bëhet [[Zonja e Liqenit]]. Ai u shfaq premierë në [[Netflix]] në korrik 2020.<ref>{{cite web|last=Andreeva|first=Nellie|date=12 shtator 2018|title='13 Reasons Why's Katherine Langford To Star In Netflix's Arthurian Series 'Cursed'; Zetna Fuentes To Direct|url=https://deadline.com/2018/09/katherine-langford-cast-cursed-netflix-arthurian-series-13-reasons-why-star-zetna-fuentes-direct-frank-miller-1202463244/|access-date=27 tetor 2018|publisher=Deadline|language=en}}</ref> ==Filmografia== ===Filmat=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| Viti ! scope="col"| Titulli ! scope="col"| Roli ! scope="col" class="unsortable" | Shënimet |- |Rowspan=2|2018 |''[[Love, Simon]]'' |Leah Burke | |- | data-sort-value="Misguided, The" |''The Misguided'' | Vesna | |- |2019 | ''[[Knives Out]]'' | Meg Thrombey | |- | 2020 | ''[[Spontaneous (film)|Spontaneous]]'' | Mara Carlyle | |} ===Serialet=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| Viti ! scope="col"| Titulli ! scope="col"| Roli ! scope="col" class="unsortable" | Shënimet |- | 2017–2018; 2020 | data-sort-value="Thirteen Reasons Why" | ''[[13 Reasons Why]]'' | [[Hannah Baker]] | Roli kryesor (sezonet 1–2) |- | 2018 | ''[[Robot Chicken]]'' | Steffy, Wife, Bride (dublimet) | Epizodi: "No Wait, He Has a Cane" |- | 2020 | ''[[Cursed (serial televiziv 2020)|Cursed]]'' | [[Lady of the Lake|Nimue]] | Roli kryesor |} == Çmimet dhe nominimet == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! Viti ! Çmimi ! Kategoria ! Puna nominuese ! Rezultati ! class="unsortable" |{{Abbr|Ref.|Reference(s)}} |- | rowspan="4" | 2018 |[[Çmimet e 75-të i Golden Globe|Çmimet Golden Globe]] |[[Golden Globe Award for Best Actress – Television Series Drama|Best Actress – Television Series Drama]] | rowspan="4" |''[[13 Reasons Why]]'' |{{nom}} | style="text-align: center;" |<ref name=":5">{{cite news|last=Travers|first=Ben|title=Elisabeth Moss Wins Best Actress in a Drama Series at the Golden Globes|url=https://www.indiewire.com/2018/01/elisabeth-moss-wins-golden-globe-best-actress-drama-handmaids-tale-1201914077/|date=8 janar 2017|access-date=8 janar 2017|newspaper=[[Indie Wire]]|language=en}}</ref><ref name=":6">{{cite news|publisher=[[The Associated Press]]|title=The Latest: Elisabeth Moss wins best TV drama actress Globe|url=https://abcnews.go.com/Entertainment/wireStory/latest-stars-bring-activists-golden-globe-guests-52194265|date=8 janar 2018|access-date=8 janar 2018|work=[[ABC News]]|language=en}}</ref> |- | [[2018 MTV Movie & TV Awards|MTV Movie & TV Awards]] | [[MTV Movie & TV Award for Best Performance in a Show|Best Actor in a Show]] | {{nom}} | style="text-align: center;" | |- |[[44th People's Choice Awards|People's Choice Awards]] | The Drama TV Star of 2017 | {{nom}} | |- | [[Çmimi i 22-të Satellite Satellite|Çmimet Satellite]] | [[Satellite Award for Best Actress – Television Series Drama|Best Actress – Television Series Drama]] | {{nom}} | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.thewrap.com/dunkirk-the-shape-of-water-lead-satellite-award-nominations/|title='Dunkirk,' 'The Shape of Water' Lead Satellite Award Nominations|work=[[TheWrap]]|date=28 nëntor 2017|language=en|access-date=29 nëntor 2017|first=Steve|last=Pond}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pressacademy.com/2017-nominees/|title=2017 Nominees|work=[[International Press Academy]]|access-date=18 shkurt 2018|language=en|archive-date=13 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180213055800/http://www.pressacademy.com/2017-nominees/|url-status=dead}}</ref> |- |2019 | [[National Board of Review]] | [[National Board of Review Award for Best Cast|Best Cast]] | rowspan="4" |''[[Knives Out]]'' | {{won}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite magazine|last=Sharf|first=Zack|date=2019-12-03|title=National Board of Review 2019: 'The Irishman' Wins Best Film, Adam Sandler Named Best Actor|url=https://www.indiewire.com/2019/12/national-board-of-review-2019-winners-irishman-1202193897/|access-date=2020-09-04|magazine=IndieWire|language=en}}</ref> |- | rowspan="3" |2020 |[[Critics' Choice Movie Awards|Critics' Choice Awards]] |[[Critics' Choice Movie Award for Best Acting Ensemble|Best Acting Ensemble]] | {{nom}} | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web|title=Critics Choice Awards|publisher=Critics Choice Awards|url=https://www.criticschoice.com/critics-choice-awards/|access-date=2020-11-02|language=en-US}}</ref> |- |[[Gold Derby|Gold Derby Awards]] |[[Gold Derby Awards|Best Ensemble]] | {{nom}} | style="text-align: center;" |<ref name=":24">{{Cite web|last1=Wloszczyna|first1=Daniel Montgomery,Chris Beachum,Marcus James Dixon,Joyce Eng,Zach Laws,Susan|last2=Montgomery|first2=Daniel|last3=Beachum|first3=Chris|last4=Dixon|first4=Marcus James|last5=Eng|first5=Joyce|last6=Laws|first6=Zach|last7=Wloszczyna|first7=Susan|date=2020-02-04|title=2020 Gold Derby Film Awards: 'Parasite' wins 6 including Best Picture, Joaquin Phoenix and Lupita Nyong'o take lead prizes|url=https://www.goldderby.com/article/2020/18th-gold-derby-film-awards-winners-list-parasite/|access-date=2020-09-04|publisher=GoldDerby.com|language=en-US}}</ref> |- |[[Satellite Awards]] |[[Satellite Award for Best Cast – Motion Picture|Best Cast – Motion Picture]] | {{won}} | style="text-align: center;" |<ref name=":14">{{Cite web|title=2019 Winners|publisher=[[International Press Academy]]|url=https://www.pressacademy.com/2019-ipa-awards/|access-date=2020-09-04|language=en-US}}</ref> |- |2021 |[[1st Critics' Choice Super Awards|Critics' Choice Super Awards]] |Best Actress in a Science Fiction/Fantasy Movie |''[[Spontaneous (film)|Spontaneous]]'' | {{nom}} | style="text-align: center;" |<ref>{{cite magazine|last1=Hammond|first1=Pete|date=19 nëntor 2020|title='Palm Springs', 'Lovecraft Country' Top Movie And Series Nominations For Inaugural Critics Choice Super Awards; Netflix Lands 35 Nods|url=https://deadline.com/2020/11/palm-springs-lovecraft-country-lead-critcs-choice-super-awards-nominations-1234618498/|access-date=13 dhjetor 2020|magazine=[[Deadline Hollywood]]|language=en}}</ref> |} == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Lindje 1996]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Aktorë australianë]] rykd4s5kyn7ohgjaajnq9b82073t6g5 1 309963 3027877 2382501 2026-08-25T08:59:40Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3027877 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Katherine Langford]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2372092 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180213055800/http://www.pressacademy.com/2017-nominees/ për lidhjen http://www.pressacademy.com/2017-nominees/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 dhjetor 2021 09:47 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Katherine Langford]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2382500 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170422033756/http://www.daughterstkilda.com/scarlett/ për lidhjen http://www.daughterstkilda.com/scarlett/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 janar 2022 18:34 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Katherine Langford]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027876 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170419103331/http://thefix.nine.com.au/2017/04/16/14/38/katherine-langford-is-an-amazing-singer për lidhjen http://thefix.nine.com.au/2017/04/16/14/38/katherine-langford-is-an-amazing-singer. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 gusht 2026 10:59 (CEST) nn14k88xlniy4rn9dt3gnmm0xgxf003 1 310116 3027820 2736448 2026-08-25T01:29:41Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3027820 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jacques Audiard]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2372717 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121220123336/http://www.timeout.com/london/feature/2547/cannes-film-festival-2012-line-up-announced për lidhjen http://www.timeout.com/london/feature/2547/cannes-film-festival-2012-line-up-announced. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 dhjetor 2021 01:38 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jacques Audiard]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2736447 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200803065906/https://www.hugedomains.com/domain_profile.cfm?d=undergroundrepublik&e=com për lidhjen http://undergroundrepublik.com/blog/2010/01/jacques-audiard-interview-director-of-a-prophet/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 janar 2025 16:14 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jacques Audiard]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027819 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110327082749/http://mvdbase.com/tech.php?last=Audiard&first=Jacques për lidhjen http://mvdbase.com/tech.php?last=Audiard&first=Jacques. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 gusht 2026 03:29 (CEST) cyx8xyxsronkuwh8ebpdqc7yy0lchek 1 310440 3027893 2373697 2026-08-25T10:55:07Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3027893 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kombëtarja sllovene e futbollit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2373696 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121020030620/http://soccernet.espn.go.com/report?id=284577&cc=5739 për lidhjen http://soccernet.espn.go.com/report?id=284577&cc=5739. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 dhjetor 2021 16:30 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kombëtarja sllovene e futbollit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027892 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120211130939/http://www.nzs.si/slovenija/statistika/Vsi-igralci për lidhjen http://www.nzs.si/slovenija/statistika/Vsi-igralci. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141006104958/http://www.nzs.si/home/fa-slovenia/brief-history për lidhjen http://www.nzs.si/home/fa-slovenia/brief-history. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 gusht 2026 12:55 (CEST) j0ec8q2mdc19skd3zlco7p8el4f0y9g 1 310568 3027851 2549421 2026-08-25T04:20:13Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Lista e tempujve hindu në Singapor]] 3027851 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Lista e tempujve hindu në Singapor]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1993711 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20190128231050/http://www.saisansthan.com/ te http://www.saisansthan.com/ Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 02:52 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Lista e tempujve hindu në Singapor]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2037591 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120527164643/http://www.krsnamandir.org/contactus.php për lidhjen http://www.krsnamandir.org/contactus.php. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 24 shtator 2019 02:12 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e tempujve hindu në Singapor]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2171003 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130214022350/http://www.sivakrishnatemple.org/ për lidhjen http://www.sivakrishnatemple.org/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130213154741/http://infopedia.nl.sg/articles/SIP_276_2004-12-24.html për lidhjen http://infopedia.nl.sg/articles/SIP_276_2004-12-24.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 janar 2021 01:04 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e tempujve hindu në Singapor]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2263867 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190128231050/http://www.saisansthan.com/ për lidhjen http://www.saisansthan.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 23:06 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e tempujve hindu në Singapor]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2373944 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120421174752/http://www.lakshminarayantemple.com/ për lidhjen http://www.lakshminarayantemple.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 dhjetor 2021 00:04 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e tempujve hindu në Singapor]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2545504 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160702225154/http://www.ramakrishna.org.sg/rkmsg/ për lidhjen http://www.ramakrishna.org.sg/rkmsg/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 prill 2023 18:29 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e tempujve hindu në Singapor]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3023942 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160721093109/http://allhindutemples.com/?multi_country=Singapore për lidhjen http://allhindutemples.com/?multi_country=Singapore. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 gusht 2026 09:32 (CEST) 0uk5qmi42iubg6eue4ok3gwi0qpqlfe 0 312818 3027738 3027671 2026-08-24T12:00:34Z Sadsadas 51943 /* Internazionale */ 3027738 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Denzel Dumfries | image = Edison ndreca inter egnati (cropped Denzel Dumfries).jpg | fullname = Denzel Justus Morris Dumfries | birth_date = {{birth date and age|18|4|1996|df=yes}} | birth_place = [[Rotterdam]], Holandë | height = 1.88 m | position = [[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtës i djathtë]] | currentclub = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | clubnumber = 24 | youthyears1 = | youthclubs1 = Spartaan '20 | youthyears2 = 2002–2013 | youthclubs2 = [[VV Smitshoek|Smitshoek]] | youthyears3 = 2013–2014 | youthclubs3 = [[BVV Barendrecht]] | years1 = 2014–2017 | clubs1 = [[Sparta Rotterdam]] | caps1 = 65 | goals1 = 2 | years2 = 2017–2018 | clubs2 = [[SC Heerenveen|Heerenveen]] | caps2 = 33 | goals2 = 3 | years3 = 2018–2021 | clubs3 = [[PSV Eindhoven|PSV]] | caps3 = 89 | goals3 = 13 | years4 = 2021–2026 | clubs4 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | caps4 = 147 | goals4 = 20 | years5 = 2026– | clubs5 = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | caps5 = 0 | goals5 = 0 | nationalyears1 = 2014 | nationalteam1 = [[Kombëtarja arubiane e futbollit|Aruba]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2016 | nationalteam2 = [[Kombëtarja holandeze nën-20 e futbollit|Holanda U20]] | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2016–2018 | nationalteam3 = [[Kombëtarja holandeze nën-21 e futbollit|Holanda U21]] | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2018– | nationalteam4 = [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holanda]] | nationalcaps4 = 76 | nationalgoals4 = 11 | medaltemplates = {{Medal|Sport|[[Futbolli]]}} {{Medal|Country|{{flamuri|Holanda}} [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holanda]]}} {{Medal|Comp|[[UEFA Liga e Kombeve]]}} {{Medal|Silver|[[Finalet e UEFA Ligës së Kombeve 2019|Portugali 2019]]|}} | club-update = 9 maj 2026 | nationalteam-update = 30 qershor 2026 }} '''Denzel Justus Morris Dumfries''' (lindur më 18 prill 1996) është një [[futbolli]]st profesionist [[Holanda|holandez]] i cili luan si [[Mbrojtësi (futboll)|mbrojtës i djathtë]] për klubin spanjoll [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] dhe [[Kombëtarja holandeze e futbollit|kombëtaren holandeze]]. Dumfries e nisi karrierën e tij si profesionist në vitin 2014 me [[Sparta Rotterdam|Spartën e Rotterdamit]], duke i ndihmuar të ngjiteshin në [[Eredivisie]] në vitin 2016 kurse një vit më pas u shpall talenti i vitit. Në vitin 2017, ai u transferua te [[SC Heerenveen|Heerenveen]], kurse pas një sezoni kaloi te [[PSV Eindhoven|PSV]], duke u bërë [[Kapiteni (futboll)|kapiten]] në vitin 2021. Në verën e vitit 2021, ai nënshkroi në Itali me Interin. Në nivel ndërkombëtar, Dumfries fillimisht përfaqsoi Aruban në vitin 2014, kjo për shkak të origjinës së tij nga ana e babait. Në vitin 2018, ai vendosi të luante për Holandën, duke debutuar zyrtarisht në atë vit. Tre vite më vonë, ai luajti në [[UEFA Euro 2020|Euro 2020]]. ==Karriera me klube== ===Sparta Rotterdam=== Dumfries e nisi karrierën e tij si futbollist me klubin Spartaan '20, duke qëndruar për dy vite.<ref name="Dumfries Voetbal International March 2018">{{cite news|title=Misschien was ik wel wat timide tussen al die stadsjongetjes |url=https://www.vi.nl/nieuws/misschien-was-ik-wel-wat-timide-tussen-al-die-stadsjongetjes-1|website=Voetbal International|language=nl|date=31 mars 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref name="Dumfries BND Estem">{{cite news|title=Feyenoord heeft met Dumfries echt zitten slapen |url=https://www.bndestem.nl/nederlands-voetbal/feyenoord-heeft-met-dumfries-echt-zitten-slapen~a6a7d08b/|website=BND Estem|language=nl|date=1 dhjetor 2018|access-date=11 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202120824/https://www.bndestem.nl/nederlands-voetbal/feyenoord-heeft-met-dumfries-echt-zitten-slapen~a6a7d08b/|archive-date=2 dhjetor 2018|url-status=live}}</ref> Ai u la i lirë nga klubi pasi nuk konsiderohej një lojtar i mirë dhe nuk pëlqehej nga shokët e ekipit dhe trajnerët.<ref>{{cite news|title=Dumfries werd door iedereen uitgelachen, zelfs door de trainers |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/848164/-dumfries-werd-door-iedereen-uitgelachen-zelfs-door-de-trainers-.html|website=Voetbal Primeur|language=nl|date=22 tetor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref name="Dumfries RTV Rijnmond 14 June 2021">{{cite news|title=Uitblinker Dumfries speelde bij deze club jaren geleden al in oranje: 'Maar Denz, je bent helemaal niet zo goed...'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/1277746/Uitblinker-Dumfries-speelde-bij-deze-club-jaren-geleden-al-in-oranje-Maar-Denz-je-bent-helemaal-niet-zo-goed|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=14 qershor 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, ai firmosi me [[VV Smitshoek|Smitshoek]].<ref name="Dumfries Voetbal International March 2018"/> Dumfries fillimisht luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]] por me kalimin e viteve u zhvendos në mbrojtje.<ref name="Never Offside1">{{cite web|url=https://www.neveroffside.nl/n-o-ontmoet-denzel-dumfries-ik-kijk-tegen-helemaal-niemand-op/|title=N.O. ontmoet Denzel Dumfries: 'Ik kijk tegen helemaal niemand op'|website=Never Offside|language=nl|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181010174429/https://www.neveroffside.nl/n-o-ontmoet-denzel-dumfries-ik-kijk-tegen-helemaal-niemand-op/|archive-date=10 tetor 2018|url-status=dead}}</ref> Në vitin 2013, ai u transferua te [[BVV Barendrecht|Barendrecht]], duke luajtur për një sezon.<ref name="Dumfries Backstory BBC">{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/57546472|title=From Aruba amateur to Netherlands hero|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=25 mars 2026}}</ref><ref name="Dumfries Voetbal International March 2018"/> Gjatë kësaj kohe, ai u refuzua nga zbuluesi i talentëve të [[Feyenoord]]it, duke mos u konsideruar në lartësinë e klubit.<ref>{{cite news|title=Feyenoord duidelijk: "Vonden Dumfries niet goed genoeg"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/342335/feyenoord-bekeek-dumfries-vonden-hem-niet-goed-genoeg/|website=FC Update|language=nl|date=30 nëntor 2018|access-date=22 dhjetor 2021}}</ref><ref name="Dumfries BND Estem"/> Në vitin 2014, Dumfries u transferua te [[Sparta Rotterdam]],<ref>{{Cite web |last=Jeroen Nagtegaal (laatste nieuws) |title=Denzel Dumfries Dwingt Contract Af Bij Sparta Rotterdam |url=http://www.bvvbarendrecht.nl/website/index.php/6016-denzel-dumfries-dwingt-contract-af-bij-sparta-rotterdam |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518075141/http://www.bvvbarendrecht.nl/website/index.php/6016-denzel-dumfries-dwingt-contract-af-bij-sparta-rotterdam |archive-date=18 maj 2015 |access-date=25 mars 2026 |website=bvvbarendrecht.nl|language=nl}}</ref> duke u aktivizuar me ekipet e të rinjëve në muajt e parë.<ref>{{Cite web|title=Denzel Dumfries tekent bij Sparta Rotterdam |url=http://www.vvsmitshoek.nl/index.php/nieuws/235-denzel-dumfries-tekent-bij-sparta-rotterdam|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518092609/http://www.vvsmitshoek.nl/index.php/nieuws/235-denzel-dumfries-tekent-bij-sparta-rotterdam|archive-date=18 maj 2015|access-date=25 mars 2026|website=vvsmitshoek.nl |language=nl}}</ref> Pas kësaj, ai firmosi kontratën e tij të parë si profesionist e cila ishte për tre vite.<ref>{{cite news|title=Sparta contracteert drie jonge talenten|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/121930/Sparta-contracteert-drie-jonge-talenten|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=2 nëntor 2014|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta bindt talenten Dumfries, Alhaft en Albertus|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/265427/sparta-bindt-talenten-dumfries-alhaft-en-albertus/|website=FC Update|language=nl|date=3 nëntor 2014|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 20 shkurt 2015, Dumfries bëri debutimin e tij si profesionist në humbjen 2–1 kundër [[FC Emmen|Emmen]] në kampionat, duke u aktivizuar në pjesën e dytë si zëvëndësues.<ref>{{cite news|title=Sparta verliest van FC Emmen|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/126135/Sparta-verliest-van-FC-Emmen|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=20 shkurt 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai luajti edhe në dy ndeshje të tjera në sezonin 2014–15, në të dyja rastet si zëvëndësues.<ref>{{cite news|title=Sparta verliest met 1-0 van Eindhoven|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/127235/Sparta-verliest-met-1-0-van-Eindhoven|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=20 mars 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta overklast Roda JC: 6-0|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/127791/Sparta-overklast-Roda-JC-6-0|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=6 prill 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries e nisi sezonin e ri si zëvëndësues por pas pak kohësh u bë titullar në krahun e djathtë të mbrojtjes, duke ndihmuar Spartën të bëhej kandidat për rikthimin në [[Eredivisie]].<ref>{{cite news|title=Oppermachtig Sparta snel klaar met Jong PSV|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/133375/Oppermachtig-Sparta-snel-klaar-met-Jong-PSV|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 shtator 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta rekent af met FC Oss|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134218/Sparta-rekent-af-met-FC-Oss|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 tetor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta wint en stijgt naar de tweede plaats|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134620/Sparta-wint-en-stijgt-naar-de-tweede-plaats|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=1 nëntor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 7 nëntor 2015, ai rinovoi kontratën e tij deri në qershor 2019.<ref>{{cite news|title=Dumfries verlengt contract bij Sparta|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134824/Dumfries-verlengt-contract-bij-Sparta|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=7 nëntor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, ai shënoi golin e tij të parë si profesionist në fitoren 5–2 kundër [[RKC Waalwijk]] më 18 janar 2016.<ref>{{cite news|title=Sparta op tijd weer wakker tegen RKC Waalwijk|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/137305/Sparta-op-tijd-weer-wakker-tegen-RKC-Waalwijk|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 janar 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sparta siguroi ngjitjen në elitë më 11 prill pas fitores 3–1 kundër [[Jong Ajax]].<ref>{{cite news|title=Sparta kampioen op volgepakt Kasteel|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/140733/Sparta-kampioen-op-volgepakt-Kasteel|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=11 prill 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ky ishte një sezon i dalluar për Dumfries,<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-beste-talent-vierde-periode-jupiler-league/|title=DENZEL DUMFRIES BESTE TALENT VIERDE PERIODE JUPILER LEAGUE|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=21 prill 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905082141/https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-beste-talent-vierde-periode-jupiler-league/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref name="Dumfries FC Update May 2016">{{cite news|title=Sparta-diamant Dumfries kan het heel ver schoppen|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/297172/sparta-diamant-dumfries-kan-het-heel-ver-schoppen/|website=FC Update|language=nl|date=4 maj 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> i cili u shpall talenti i sezonit i [[Eerste Divisie]] si dhe fitoi çmimin "Demi i Bronztë".<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-een-bronzen-stier-rijker/|title=DENZEL DUMFRIES EEN BRONZEN STIER RIJKER|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=30 prill 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905082203/https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-een-bronzen-stier-rijker/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.sparta-rotterdam.nl/2/12/20578/sparta-wint-bijna-alle-gouden-stieren/|title=Sparta Wint Bijna Alle Gouden Stieren|publisher=Sparta Rotterdam|language=nl|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160610202654/https://www.sparta-rotterdam.nl/2/12/20578/sparta-wint-bijna-alle-gouden-stieren/|archive-date=10 qershor 2016|url-status=live}}</ref> Ai luajti gjithsej 33 ndeshje.<ref>{{cite news|title=Sparta wint bijna alle Gouden Stieren|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/141528/Sparta-wint-bijna-alle-Gouden-Stieren|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=3 maj 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries vazhdoi të ishte titullar në sezonin e parë të klubit në elitë pas gjashtë vitesh.<ref>{{cite news|title=Jans: 'Sparta blijft probleemloos in eredivisie'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/145061/Jans-Sparta-blijft-probleemloos-in-eredivisie|website=RT Rijnmond|language=nl|date=11 gusht 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Onrust bij NEC wordt groter door verlies bij Sparta|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/304345/onrust-bij-nec-wordt-groter-door-pak-slaag-bij-sparta/|website=FC Update|language=nl|date=18 shtator 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 2 tetor, ai mori kartonin e kuq të parë në karrierë në barazimin 1–1 kundër [[AZ Alkmaar]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-az-eindigt-in-een-gelijkspel/|title=SPARTA – AZ EINDIGT IN EEN GELIJKSPEL|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=2 tetor 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081515/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-az-eindigt-in-een-gelijkspel/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> Goli i tij i parë në Eredivisie erdhi më 19 nëntor në humbjen 3–2 në derbi kundër [[Excelsior Rotterdam|Excelsior]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-keert-met-lege-handen-terug-uit-kralingen/|title=SPARTA KEERT MET LEGE HANDEN TERUG UIT KRALINGEN|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=19 nëntor 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081710/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-keert-met-lege-handen-terug-uit-kralingen/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> Gjatë merkatos së dimrit, klubi firmosi me finlandezin [[Janne Saksela]], i cili luante gjithashtu si mbrojtës i djathtë.<ref>{{cite news|title=Pastoor: 'Saksela past zich snel aan niveau aan'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/150336/Pastoor-Saksela-past-zich-snel-aan-niveau-aan|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=4 janar 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht konkurencës, Dumfries e ruajti vendin e tij dhe vazhdoi të ishte titullar deri në fund të sezonit.<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-wint-met-0-1-op-bezoek-bij-n-e-c/|title=SPARTA WINT MET 0-1 OP BEZOEK BIJ N.E.C.|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=25 shkurt 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081912/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-wint-met-0-1-op-bezoek-bij-n-e-c/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta gemakkelijk langs Heracles|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/152995/Sparta-gemakkelijk-langs-Heracles|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 mars 2017|access-date=11 shtator 2021}}<br>{{cite news|title=Dumfries: 'Niet bezig met afgelopen wedstrijden'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/154177/Dumfries-Niet-bezig-met-afgelopen-wedstrijden|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=22 prill 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sparta arriti të siguronte mbijetesën duke fituar dy ndeshjet e fundit të sezonit.<ref>{{cite news|title=Sparta nog een jaar in de eredivisie|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/154970/Sparta-nog-een-jaar-in-de-eredivisie|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=14 May 2017|access-date=11 September 2021}}</ref> Një muaj pas largimit nga klubi, Dumfries, sëbashku me disa lojtarë të tjerë u nderuan nga klubi në një ceremoni lamtumire para ndeshjes kundër [[PEC Zwolle]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/viertal-oud-spartanen-neemt-afscheid/|title=VIERTAL OUD-SPARTANEN NEEMT AFSCHEID|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=20 gusht 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081204/https://www.sparta-rotterdam.nl/viertal-oud-spartanen-neemt-afscheid/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> ===Heerenveen=== Në korrik 2017, Dumfries iu bashkua klubit tjetër holandez [[SC Heerenveen|Heerenveen]] në një marrëveshje katër-vjeçare.<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sc-heerenveen-neemt-denzel-dumfries-over-van-sparta-rotterdam/|title=SC HEERENVEEN NEEMT DENZEL DUMFRIES OVER VAN SPARTA ROTTERDAM|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=25 korrik 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210627223734/https://www.sparta-rotterdam.nl/sc-heerenveen-neemt-denzel-dumfries-over-van-sparta-rotterdam/|archive-date=27 qershor 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-versterkt-zich-met-denzel-dumfries/10|title=SC Heerenveen versterkt zich met Denzel Dumfries|website=SC Heerenveen|language=nl|date=25 korrik 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171128063001/http://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-versterkt-zich-met-denzel-dumfries/10|archive-date=28 nëntor 2017|url-status=dead}}</ref> Ai u ble për të zëvëndësuar të larguarin [[Stefano Marzo]], i cili u transferua në [[Belgjika|Belgjikë]].<ref>{{cite news|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/157445/Sparta-ziet-Dumfries-naar-SC-Heerenveen-vertrekken|title=Sparta ziet Dumfries naar SC Heerenveen vertrekken|publisher=Rijnmond|language=nl}}</ref> Dumfries bëri debutimin e tij me klubin në ndeshjen hapëse të sezonit 2017–18 kundër [[FC Groningen|Groningenit]]; ai ndihmoi ekipin të merrte një barazim 3–3 duke asistuar dy gola.<ref>{{cite web|url=https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/streppel-blij-met-fighting-spirit-van-zijn-elftal10/10|title=Streppel blij met 'fighting spirit' van zijn elftal|website=SC Heerenveen|language=nl|date=13 gusht 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190111005256/https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/streppel-blij-met-fighting-spirit-van-zijn-elftal10/10|archive-date=11 janar 2019|url-status=dead}}</ref> Ai gjithashtu asistoi të dy golat e fitores 2–1 kundër [[ADO Den Haag]] në javën e tretë, si dhe një gol në fitoren 2–0 kundër PSV Eindhoven javën pasardhëse,<ref>{{cite news|title=Thorsby drukt ADO met dubbelslag verder in de zorgen|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/thorsby-drukt-ado-met-dubbelslag-verder-in-de-zorgen~a7433f8c/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=26 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Zwak PSV krijgt nieuwe jas in Heerenveen|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/zwak-psv-krijgt-nieuwe-jas-in-heerenveen~a978bd55/|publisher=Algemeen Dagblad|language=nl|date=10 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> duke u shpallur talenti i muajit gusht në Eredivisie si dhe u emërua në formacionin e javës nga gazeta holandeze ''[[Algemeen Dagblad]]''.<ref>{{cite news|title=Piepjonge verdediging Heerenveen domineert Elftal van de Week|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/piepjonge-verdediging-heerenveen-domineert-elftal-van-de-week~a82b90d5/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=11 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/1954213/talent-van-maand-denzel-dumfries|title=Talent van de maand: Denzel Dumfries|website=Fox Sports|language=nl|date=7 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107003501/https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/1954213/talent-van-maand-denzel-dumfries|archive-date=7 nëntor 2017|url-status=dead}}</ref> Pas paraqitjeve mbreslënëse në javët e para të sezonit, Dumfries e fitoi menjëherë vendin e titullarit në formacion.<ref>{{cite news|title=Alle vermoedelijke opstellingen en statistieken van speelronde 4|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/alle-vermoedelijke-opstellingen-en-statistieken-van-speelronde-4~af64523e/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=9 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai shënoi golin e parë me ekipin më 9 dhjetor në barazimin 2–2 kundër [[VVV-Venlo]].<ref>{{cite web|url=https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-door-late-tegentreffer-niet-langs-vvv-venlo/10|title=SC Heerenveen door late tegentreffer niet langs VVV-Venlo: 2-2|website=SC Heerenveen|language=nl|date=9 dhjetor 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190528080714/https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-door-late-tegentreffer-niet-langs-vvv-venlo/10|archive-date=28 maj 2019|url-status=dead}}</ref> Golin e tij të dytë ai e shënoi kundër ish ekipit të tij Sparta më 26 janar 2018.<ref>{{cite news|title=Heerenveen bezorgt Advocaat derde nederlaag op rij|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/heerenveen-bezorgt-advocaat-derde-nederlaag-op-rij~a41229dd/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=26 janar 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Heerenveen e mbylli sezonin në vendin e 8të, duke u kualifikuar në fazën play-off për kualifikim në fazën paraeliminatore të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]] për sezonin e ardhshëm; ai shënoi me kokë në fitoren 4–3 në shtëpi në ndeshjen e parë gjysëm-finale kundër [[FC Utrecht|Utrecht]],<ref>{{cite news|title=Heerenveen verslaat Utrecht in knotsgek play-offduel|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/heerenveen-verslaat-utrecht-in-knotsgek-play-offduel~a122e63b/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=9 maj 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> por ekipi i tij u eliminua me rregullin e golit jashtë fushe pasi humbi ndeshjen e dytë me rezultatin 2–1.<ref>{{cite news|title=Utrecht wint nipt van Heerenveen en bereikt finale van play-offs|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/332766/utrecht-wint-nipt-van-heerenveen-en-bereikt-finale-van-play-offs/|website=FC Update|language=nl|date=12 maj 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ===PSV Eindhoven=== Më 19 qershor 2018, Dumfries u transferua te [[PSV Eindhoven]] duke firmosur një kontratë deri në qershor 2023.<ref>{{cite web|url=https://www.psv.nl/media/artikel/psv-neemt-dumfries-over-van-sc-heerenveen|title=PSV NEEMT DUMFRIES OVER VAN SC HEERENVEEN|website=PSV Eindhoven|language=nl|date=19 qershor 2018|access-date=11 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109030211/https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/psv-neemt-dumfries-over-van-sc-heerenveen.htm|archive-date=9 nëntor 2020|url-status=live}}</ref> Shuma e transferimit u raportua të ishte 5.5 milion € nga media holandeze.<ref>{{cite web|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-tot-2023-verbonden-aan-psv~aab5a59c1/|title=Dumfries tot 2023 verbonden aan PSV|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=19 qershor 2018|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190329090234/https://www.ed.nl/psv/dumfries-tot-2023-verbonden-aan-psv~aab5a59c1/|archive-date=29 mars 2019|url-status=live}}</ref> Ai bëri debutimin e tij në ndeshjen e [[Johan Cruijff Schaal|Superkupën e Holandës]], të cilën PSV e humbi me penallti kundër Feyenoordit.<ref>{{cite news|title=Feyenoord grijpt Johan Cruijff Schaal opnieuw via penalty's|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/336494/feyenoord-grijpt-johan-cruijff-schaal-opnieuw-via-penalty-s/|website=FC Update|language=nl|date=4 gusht 2018|accessdate=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries shënoi me kokë në fitoren 5–0 kundër Utrecht në ndeshjen hapëse të kampionatit.<ref>{{cite news|title=Oerdegelijk PSV start seizoen met royale thuiszege op Utrecht|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/336810/oerdegelijk-psv-start-seizoen-met-royale-thuiszege-op-fc-utrecht/|website=FC Update|language=nl|date=11 gusht 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=PSV zet Ajax direct op twee punten achterstand met klinkende zege|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/psv-zet-ajax-direct-op-twee-punten-achterstand-met-klinkende-zege~abfd83d7/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=11 gusht 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 18 shtator, Dumfries bëri debutimin e tij në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligës së Kampionëve]] kundër [[FC Barcelona|Barcelonës]], me PSV që u mposht 4–0.<ref>{{cite news|title=Individuele klasse Barcelona is PSV na prima start te machtig|url=https://www.vi.nl/nieuws/individuele-klasse-barcelona-is-psv-na-prima-start-te-machtig|website=Voetbal International|language=nl|date=18 shtator 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai e vendosi veten titullar të padiskutueshëm në formacion, duke shënuar edhe gola në disa ndeshje.<ref>{{cite news|title=Dumfries baalt: "We hebben gevochten als leeuwen"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/341183/dumfries-baalt-we-hebben-gevochten-als-leeuwen/|website=FC Update|language=nl|date=7 nëntor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Speler van de Week: acrobaat De Jong van alle markten thuis|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/342155/speler-van-de-week-acrobaat-de-jong-is-van-alle-markten-thuis/|website=FC Update|language=nl|date=26 nëntor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Eindejaarsrapport: PSV kan na zonnig halfjaar op zoek naar titelglans|url=https://www.ed.nl/psv/eindejaarsrapport-psv-kan-na-zonnig-halfjaar-op-zoek-naar-titelglans~ad7d9a0f/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=28 dhjetor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai e mbylli sezonin me 43 ndeshje në të gjitha kompeticionet, përfshirë 34 në kampionat. Për paraqitjet e tij, Dumfries u emërua në Ekipin e Sezonit të Eredivisies.<ref name="POTS">{{cite news|date=16 May 2019|title=Frenkie de Jong Eredivisie Player of the Season 2018–19|url=https://eredivisie.eu/news/frenkie-de-jong-eredivisie-player-of-the-season-2018-2019/|url-status=live|access-date=31 gusht 2021|publisher=Eredivisie|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210831232555/https://eredivisie.eu/news/frenkie-de-jong-eredivisie-player-of-the-season-2018-2019/|archive-date=31 gusht 2021 }}</ref> Dumfries e nisi sezonin e ri duke luajtur sërisht në ndeshjen e Superkupës së Holandës, por PSV u mposht sërisht, këtë herë nga Ajaxi.<ref>{{cite news|title=Ajax harkt ook derde prijs binnen in duel vol controverse|url=https://www.vi.nl/nieuws/ajax-harkt-ook-derde-prijs-binnen-in-duel-vol-controverse|website=Voetbal International|language=nl|date=27 korrik 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ashtu si sezoni i kaluar, ai shënoi në ndeshjen hapëse të kampionatit me kokë në barazimin 1–1 kundër [[FC Twente|Twentes]].<ref>{{cite news|title=Zwoegend PSV incasseert bij FC Twente volgende klap|url=https://www.vi.nl/nieuws/zwoegend-psv-incasseert-bij-fc-twente-volgende-klap|website=Voetbal International|language=nl|date=3 gusht 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, Dumfries u vendos si një nga kapitenët e ekipit;<ref>{{cite news|title=Van Bommel geeft uitleg over aanvoerderswissel|url=https://www.vi.nl/nieuws/van-bommel-geeft-uitleg-over-aanvoerderswissel|website=Voetbal International|language=nl|date=24 nëntor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Denzel Dumfries is de nieuwe aanvoerder van PSV|url=https://www.ed.nl/dossier-psv/denzel-dumfries-is-de-nieuwe-aanvoerder-van-psv~a5c7b638/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=24 nëntor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ai luajti ndeshjen e parë si kapiten më 24 nëntor 2019 në fitoren 2–1 kundër ish ekipit të tij Heerenveen, kjo falë mungesës së [[Ibrahim Afellay]] dhe [[Pablo Rosario]]s.<ref>{{cite news|title=Dumfries: Een bepalende rol bij PSV, dat eis ik nu van mezelf|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/dumfries-een-bepalende-rol-bij-psv-dat-eis-ik-nu-van-mezelf~a2c3c9f7/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=2 korrik 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht se në pjesën e parë të sezonit Dumfries u kritikua për nivelin e lojës, ai u përmirsua njeshëm në pjesën e dytë, duke e mbyllur sezonin me tetë gola, një rekord personal.<ref>{{cite news|title=Uitgebreid interview met Denzel Dumfries: 'We zijn lang te soft naar elkaar geweest'|url=https://www.vi.nl/pro/overig/uitgebreid-interview-met-denzel-dumfries-we-zijn-lang-te-soft-naar-elkaar-geweest|website=Voetbal International|language=nl|date=27 dhjetor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/dumfries-schuldbewust-van-bommel-niet-ontmoedigd-.htm|title=DUMFRIES SCHULDBEWUST|website=PSV Eindhoven|language=nl|date=15 dhjetor 2019|access-date=11 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210908185639/https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/dumfries-schuldbewust.htm|archive-date=8 shtator 2021|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Dumfries met PSV op jacht naar eerherstel|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-met-psv-op-jacht-naar-eerherstel~a750838b/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=8 janar 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sezoni u mbyll para kohe në mars 2020 për shkak të [[Pandemia e COVID-19|pandemisë së COVID-19]], me PSV që u rendit në vendin e katërt.<ref>{{cite news|title=PSV blijft dankzij Dumfries en Unnerstall in spoor van topdrie|url=https://www.vi.nl/nieuws/psv-blijft-dankzij-dumfries-en-unnerstall-in-spoor-van-topdrie|website=Voetbal International|language=nl|date=8 mars 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht interesit nga disa klube evropiane,<ref>{{cite news|title=Milan, assalto a Dumfries: affare possibile con Raiola|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/calcio-mercato/2020/05/24-70072974/milan_assalto_a_dumfries_affare_possibile_con_raiola|website=Corriere dello Sport|language=it|date=24 maj 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Il Milan cerca il nuovo Theo: Dumfries in pole. Florentino resta in corsa|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Milan/31-07-2020/calciomercato-milan-vuole-dumfries-florentino-380818135590.shtml|website=La Gazzetta Dello Sport|language=it|date=1 gusht 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries vendosi të qëndronte te PSV dhe nisi negociatat për rinovimin e kontratës.<ref>{{cite news|title=Dumfries maakt zich niet zo druk om eventuele transfer: 'Het is al een eer om voor PSV uit te komen'|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-maakt-zich-niet-zo-druk-om-eventuele-transfer-het-is-al-een-eer-om-voor-psv-uit-te-komen~a3de8d8d/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=11 maj 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Denzel Dumfries: 'Ik heb het geweldig naar mijn zin bij PSV'|url=https://psv.supporters.nl/nieuws/artikel/47722/Denzel-Dumfries-'Ik-heb-het-geweldig-naar-mijn-zin-bij-PSV'|website=PSV Supporters News|language=nl|date=10 shtator 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Para nisjes së sezonit të ri, ai u vendos kapiten i përhershëm nga trajneri [[Roger Schmidt]].<ref>{{cite news|title=Schmidt sleutelt bij PSV: "Proberen spelers vrijer te laten denken"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/370802/schmidt-sleutelt-aan-psv-proberen-spelers-vrijer-te-laten-denken/|website=FC Update|language=nl|date=8 gusht 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 16 dhjetor 2020, Dumfries luajti ndeshjen e tij të 100të me klubin në fitoren 2–1 kundër [[De Graafschap]] në kupë.<ref>{{cite news|title=Wereldgoal Malen helpt matig PSV naar volgende bekerronde|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/377135/wereldgoal-malen-helpt-matig-psv-naar-volgende-bekerronde/|website=FC Update|language=nl|date=16 dhjetor 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Dumfries vazhdoi të ishte titullar i padiskutueshëm në krahun e djathtë të mbrojtjes, por në disa raste u aktivizua edhe si mesfushor i djathtë për shkak të dëmtimeve në atë repart.<ref>{{Cite web |date=21 shkurt 2021 |title=PSV pas na herstelwerkzaamheden van Schmidt langs Vitesse |url=https://www.vi.nl/nieuws/psv-pas-na-herstelwerkzaamheden-van-schmidt-langs-vitesse |access-date=25 mars 2026 |website=vi.nl |language=nl}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 shkurt 2021 |title=Dumfries begrijpt keuzes Schmidt, maar niet die van zijn ploeggenoten |url=https://www.vi.nl/nieuws/dumfries-begrijpt-keuzes-schmidt-maar-niet-die-van-zijn-ploeggenoten |access-date=25 mars 2026 |website=vi.nl |language=nl}}</ref> Pavarësisht se ai pësoi disa dëmtime të vogla gjatë sezonit,<ref>{{Cite web|date=19 dhjetor 2020 |title=Dumfries en Rosario op tijd fit, PSV met verwachte basiself |url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/2020/12/dumfries-en-rosario-op-tijd-fit-psv-met-verwachte-basiself |access-date=25 mars 2026 |website=FCUpdate.nl |language=nl}}</ref><ref>{{Cite web |title=Denzel Dumfries opgelucht: 'Geen schade bleek uit mri-scan' |url=https://www.telegraaf.nl/sport/743242025/denzel-dumfries-opgelucht-geen-schade-bleek-uit-mri-scan |access-date=25 mars 2026 |website=De Telegraaf|language=nl}}</ref> ai arriti të luante 41 ndeshje në të gjitha kompeticionet.<ref>{{Cite web |title=Roger Schmidt vindt dat PSV verdiend door is: 'Een verrassing na een moeilijke situatie' |url=https://www.ed.nl/psv/roger-schmidt-vindt-dat-psv-verdiend-door-is-een-verrassing-na-een-moeilijke-situatie~a2c35592/ |language=nl|access-date=25 mars 2026}}</ref> Edhe pse negociatat për rinovimin e kontratës kishin nisur që në fillim të sezonit,<ref>{{cite news|title=Geen handtekening van Dumfries, die van Ihattaren misschien|url=https://www.vi.nl/nieuws/geen-handtekening-van-dumfries-die-van-ihattaren-misschien|website=Voetbal International|language=nl|date=9 shkurt 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> palët nuk arritën një marrëveshje, duke hapur rrugët për një largim të tij nga ekipi gjatë merkatos së verës.<ref>{{cite news|title=PSV gaat naast Ihattaren ook Malen en Dumfries verkopen |url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/383420/psv-gaat-naast-ihattaren-ook-malen-en-dumfries-verkopen/|website=FC Update|language=nl|date=20 prill 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ===Internazionale=== Më 14 gusht 2021, Dumfries u transferua te kampionët në fuqi të Italisë, [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], për 12.5 milion € plus 2.5 milion € në formë bonusi.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2021/08/14/denzel-dumfries-nuovo-giocatore-inter.html|title=DENZEL DUMFRIES È UN NUOVO GIOCATORE DELL'INTER|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=14 gusht 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210814200313/https://www.inter.it/it/news/2021/08/14/denzel-dumfries-nuovo-giocatore-inter.html|archive-date=14 gusht 2021|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe mori fanellën me numrin 2 për sezonin e ardhshëm.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2021/08/20/numeri-maglia-inter-21-22.html|title=DA CORDAZ A DUMFRIES, I NUOVI NUMERI DI MAGLIA|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=20 gusht 2021|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210820095928/https://www.inter.it/it/news/2021/08/20/numeri-maglia-inter-21-22.html|archive-date=20 gusht 2021|url-status=live}}</ref> Dumfries bëri debutimin e tij me klubin në fitoren 4–0 kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]] në ndeshjen hapëse të [[Serie A]].<ref>{{cite web|url=https://www.ruetir.com/2021/08/21/inter-starts-in-serie-a-with-debut-dumfries-with-victory-over-genoa/|title=Inter starts in Serie A with debut Dumfries with victory over Genoa|website=Ruetir|language=en|date=21 August 2021|accessdate=25 August 2021|archive-date=25 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825175745/https://www.ruetir.com/2021/08/21/inter-starts-in-serie-a-with-debut-dumfries-with-victory-over-genoa/|url-status=dead}}</ref> Ai pati vështirësi në muajt e parë në Itali, duke mos qënë në lartësinë e duhur,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/29-11-2021/inter-dumfries-titolare-ultima-chiamata-l-olandese-430203638439.shtml|title=Inter, adesso tocca a Dumfries. Ultima chiamata per l’olandese?|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=29 nëntor 2021|access-date=28 korrik 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/inter-dumfries-inizio-difficile-poi-anno-fantastico_51273901-202202k.shtml|title=Inter, Dumfries: "Inizio difficile poi anno fantastico"|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=11 qershor 2022|access-date=24 qershor 2022}}</ref> megjithatë filloi të përmirsohej nga muaji dhjetor, duke shënuar golin e parë në Itali në suksesin 3–0 kundër [[A.S. Roma|Romës]] në [[Stadio Olimpico]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/roma/serie-a-roma-inter-0-3-nerazzurri-senza-pieta-conl-ex-mourinho_42593762-202102k.shtml|title=Serie A: Roma-Inter 0-3, nerazzurri senza pietà con&nbsp;l&#39;ex Mourinho|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=5 dhjetor 2021}}</ref> Më 12 janar 2022, ai fitoi [[Supercoppa Italiana|Superkupën e Italisë]] pasi Interi mposhti [[Juventus F.C.|Juventusin]] 2–1 në kohën shtesë.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/12-01-2022/supercoppa-inter-juventus-2-1-mckennie-lautaro-sanchez-120-430884337880.shtml|title=Festa Inter in Supercoppa: Sanchez punisce la Juve al 121'!|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=12 janar 2022}}</ref> Katër muaj më pas, ai fitoi edhe [[Coppa Italia|Kupën e Italisë]], sërisht kundër Juventusit,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/11-05-2022/coppa-italia-finale-juve-inter-2-4-gol-barella-alex-sandro-vlahovic-calhanoglu-doppietta-perisic-440455025488.shtml|title=L'Inter batte 4-2 la Juve e vince la Coppa Italia: decisiva la doppietta di Perisic|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=11 maj 2022}}</ref> dhe e mbylli sezonin me 45 ndeshje dhe 5 gola në të gjitha kompeticionet. Dumfries u bë titullar i rregullt në formacionin 3–5–2 të trajnerit [[Simone Inzaghi]] në sezonin 2022–23. Ai e nisi sezonin duke shënuar në momentet e fundit të ndeshjes kundër [[U.S. Lecce|Lecces]] në javën e parë të kampionatit, duke i dhënë Interit fitoren 2–1.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/13-08-2022/lecce-inter-1-2-gol-lukaku-dumfries-partita-4401862121739.shtml|title=Inter all'ultimo respiro a Lecce: segna Dumfries al 95'! Lukaku, ritorno con gol|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 gusht 2022}}</ref> Më 13 shtator, ai shënoi golin e parë në karrierë në Ligën e Kampionëve në suksesin 2–0 kundër [[FC Viktoria Plzeň|Viktoria Plzeň]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/13-09-2022/viktoria-plzen-inter-0-2-dzeko-gol-asst-dumfries-450169763715.shtml|title=Dzeko show: gol e assist. Inter in scioltezza con il Viktoria Plzen|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 shtator 2022}}</ref> Në janar, Dumfries fitoi një tjetër titull të Superkupës Italiane, këtë herë kundër [[A.C. Milan|Milanit]], kurse në maj fitoi po ashtu edhe Kupën, duke luajtur 90 minuta si titullar në fitoren 2–1 kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/65704482|title=Fiorentina 1–2 Inter Milan: Martinez scores twice as Champions League finalists win Coppa Italia|publisher=BBC Sport|language=en|date=24 maj 2023|access-date=24 maj 2023}}</ref> Më 10 qershor, ai luajti në finalen e Ligës së Kampionëve në [[Stamboll]] kundër [[Manchester City F.C.|Manchester Cityt]], por Inter u mposht 1–0.<ref>{{cite news|author=David Hytner|date=10 qershor 2023|title=Rodri breaks Internazionale resistance to seal Manchester City's treble glory|url=https://www.theguardian.com/football/2023/jun/10/rodri-breaks-internazionale-resistance-to-seal-manchester-citys-treble-glory|publisher=The Guardian|language=en|accessdate=10 qershor 2023|archive-date=10 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230610213408/https://www.theguardian.com/football/2023/jun/10/rodri-breaks-internazionale-resistance-to-seal-manchester-citys-treble-glory|url-status=live}}</ref> Më 16 shtator 2023, Dumfries luajti ndeshjen e tij të me Interin në fitoren 5–1 në ''[[Derby della Madonnina]]'' kundër [[A.C. Milan|Milanit]].<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/news/100-presenze-dumfries-con-inter|title=Le 100 presenze di Dumfries con l'Inter|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=2 tetor 2023}}</ref><ref>{{Cite news|date=16 shtator 2023|title=Inter put five past Milan to keep up 100% start|language=en|publisher=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/66831603|access-date=18 shtator 2023}}</ref> Në ndeshjen e kthimit në prill 2024, Dumfries fitoi ''[[Scudetto]]'' e parë me klubin pas fitores 2–1 në [[San Siro]]; po në këtë ndeshje, ai mori kartonin e kuq të parë me ''Zikaltrit''.<ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/scintille-nel-finale-del-derby-mani-in-faccia-e-due-rossi-espulsi-theo-hernandez-e-dumfries-1960272|title=Scintille nel finale del derby: mani in faccia e due rossi. Espulsi Theo Hernandez e Dumfries|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it|access-date=22 prill 2024}}</ref> Ky ishte titulli i 20të për Interin, duke marrë edhe yllin e dytë në fanellë; Dumfries u konsiderua një nga lojtarët më të rëndësishëm të këtij suksesi, duke regjistruar 31 ndeshje dhe 4 gola.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-inter-lazio-1-1-dumfries-rovina-i-piani-a-tudor-a-due-minuti-dalla-fine_82458125-202402k.shtml|title=Serie A, Inter-Lazio 1-1: Dumfries rovina i piani a Tudor a due minuti dalla fine|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=8 prill 2026}}</ref> Dumfries e nisi sezonin e katërt me Interin duke luajtur ndeshjen e tij të 100të në Serie A në fitoren 2–0 kundër Lecces më 24 gusht 2024.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-inter-lecce-2-0-decidono-darmian-e-calhanoglu_86350799-202402k.shtml|title=Serie A, Inter-Lecce 2-0: decidono Darmian e Calhanoglu|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=12 tetor 2024}}</ref> Pas kësaj, ai shënoi dopietën e parë në karrierë në fitoren 2–0 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]] në gjysëm-finalen e Superkupës Italiane më 2 janar 2025.<ref name=":5">{{Cite web|author=Luca Bianchin|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/02-01-2025/supercoppa-italiana-inter-atalanta-2-0-doppietta-di-dumfries.shtml|title=Due perle di Dumfries mandano l'Inter in finale di Supercoppa. L'Atalanta si arrende|date=2 janar 2025|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=2 janar 2025}}</ref> Më 11 mars, ai luajti si kapiten për herë të parë në fitoren 2–1 kundër Feyenoordit në ndeshjen e kthimit të raundit të 16-tave të Ligës së Kampionëve. Në ndeshjen e parë gjysëm-finale kundër Barcelonës, Dumfries shënoi dy gola, përfshirë një gol me rrofeshatë, si dhe asistoi golin e [[Marcus Thuram]], në barazimin 3–3 në transfertë. Me këto gola ai u bë lojtari i parë në historinë e klubit që shënon dy gola në gjysëm-finalen e këtij kompeticioni. Në ndeshjen e kthimit ku Interi fitoi 4–3, ai asistoi golat e [[Lautaro Martínez]]it dhe [[Francesco Acerbi]]t (në minutën e fundit të kohës së rregullt), duke u bërë lojtari i tretë, pas [[Alessandro Del Piero]]s dhe [[Roberto Firmino]]s, që arrin pesë kontribute golash në dy ndeshje gjysëm-finale. Ky ishte sezoni më i mirë në karrierën e Dumfries, i cili shënoi 11 gola në të gjitha kompeticionet. Ai gjithashtu u emërua si një nga kandidatët për çmimin prestigjoz [[Topi i artë]]. ==Trofe== ===Klube=== ;Sparta Rotterdam * [[Eerste Divisie]]: [[2015–16 Eerste Divisie|2015–16]] ;Internazionale * [[Supercoppa Italiana]]: [[Supercoppa Italiana 2021|2021]] ===Personale=== * Ekipi i Vitit i [[Eredivisie]]s: [[2018–19 Eredivisie|2018–19]]<ref name="POTS"/> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Lindje 1996]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë holandezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren holandeze]] [[Kategoria:Futbollistë në Sparta Rotterdam]] [[Kategoria:Futbollistë në SC Heerenveen]] [[Kategoria:Futbollistë në PSV Eindhoven]] [[Kategoria:Futbollistë në F.C. Internazionale Milano]] [[Kategoria:Futbollistë në Real Madrid C.F.]] [[Kategoria:Futbollistë në Eredivisie]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2020]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2022]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2026]] mu2aewbhg961duicl7m1htuye8f1e0c 3027739 3027738 2026-08-24T12:03:31Z Sadsadas 51943 /* Internazionale */ 3027739 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Denzel Dumfries | image = Edison ndreca inter egnati (cropped Denzel Dumfries).jpg | fullname = Denzel Justus Morris Dumfries | birth_date = {{birth date and age|18|4|1996|df=yes}} | birth_place = [[Rotterdam]], Holandë | height = 1.88 m | position = [[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtës i djathtë]] | currentclub = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | clubnumber = 24 | youthyears1 = | youthclubs1 = Spartaan '20 | youthyears2 = 2002–2013 | youthclubs2 = [[VV Smitshoek|Smitshoek]] | youthyears3 = 2013–2014 | youthclubs3 = [[BVV Barendrecht]] | years1 = 2014–2017 | clubs1 = [[Sparta Rotterdam]] | caps1 = 65 | goals1 = 2 | years2 = 2017–2018 | clubs2 = [[SC Heerenveen|Heerenveen]] | caps2 = 33 | goals2 = 3 | years3 = 2018–2021 | clubs3 = [[PSV Eindhoven|PSV]] | caps3 = 89 | goals3 = 13 | years4 = 2021–2026 | clubs4 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | caps4 = 147 | goals4 = 20 | years5 = 2026– | clubs5 = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | caps5 = 0 | goals5 = 0 | nationalyears1 = 2014 | nationalteam1 = [[Kombëtarja arubiane e futbollit|Aruba]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2016 | nationalteam2 = [[Kombëtarja holandeze nën-20 e futbollit|Holanda U20]] | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2016–2018 | nationalteam3 = [[Kombëtarja holandeze nën-21 e futbollit|Holanda U21]] | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2018– | nationalteam4 = [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holanda]] | nationalcaps4 = 76 | nationalgoals4 = 11 | medaltemplates = {{Medal|Sport|[[Futbolli]]}} {{Medal|Country|{{flamuri|Holanda}} [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holanda]]}} {{Medal|Comp|[[UEFA Liga e Kombeve]]}} {{Medal|Silver|[[Finalet e UEFA Ligës së Kombeve 2019|Portugali 2019]]|}} | club-update = 9 maj 2026 | nationalteam-update = 30 qershor 2026 }} '''Denzel Justus Morris Dumfries''' (lindur më 18 prill 1996) është një [[futbolli]]st profesionist [[Holanda|holandez]] i cili luan si [[Mbrojtësi (futboll)|mbrojtës i djathtë]] për klubin spanjoll [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] dhe [[Kombëtarja holandeze e futbollit|kombëtaren holandeze]]. Dumfries e nisi karrierën e tij si profesionist në vitin 2014 me [[Sparta Rotterdam|Spartën e Rotterdamit]], duke i ndihmuar të ngjiteshin në [[Eredivisie]] në vitin 2016 kurse një vit më pas u shpall talenti i vitit. Në vitin 2017, ai u transferua te [[SC Heerenveen|Heerenveen]], kurse pas një sezoni kaloi te [[PSV Eindhoven|PSV]], duke u bërë [[Kapiteni (futboll)|kapiten]] në vitin 2021. Në verën e vitit 2021, ai nënshkroi në Itali me Interin. Në nivel ndërkombëtar, Dumfries fillimisht përfaqsoi Aruban në vitin 2014, kjo për shkak të origjinës së tij nga ana e babait. Në vitin 2018, ai vendosi të luante për Holandën, duke debutuar zyrtarisht në atë vit. Tre vite më vonë, ai luajti në [[UEFA Euro 2020|Euro 2020]]. ==Karriera me klube== ===Sparta Rotterdam=== Dumfries e nisi karrierën e tij si futbollist me klubin Spartaan '20, duke qëndruar për dy vite.<ref name="Dumfries Voetbal International March 2018">{{cite news|title=Misschien was ik wel wat timide tussen al die stadsjongetjes |url=https://www.vi.nl/nieuws/misschien-was-ik-wel-wat-timide-tussen-al-die-stadsjongetjes-1|website=Voetbal International|language=nl|date=31 mars 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref name="Dumfries BND Estem">{{cite news|title=Feyenoord heeft met Dumfries echt zitten slapen |url=https://www.bndestem.nl/nederlands-voetbal/feyenoord-heeft-met-dumfries-echt-zitten-slapen~a6a7d08b/|website=BND Estem|language=nl|date=1 dhjetor 2018|access-date=11 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202120824/https://www.bndestem.nl/nederlands-voetbal/feyenoord-heeft-met-dumfries-echt-zitten-slapen~a6a7d08b/|archive-date=2 dhjetor 2018|url-status=live}}</ref> Ai u la i lirë nga klubi pasi nuk konsiderohej një lojtar i mirë dhe nuk pëlqehej nga shokët e ekipit dhe trajnerët.<ref>{{cite news|title=Dumfries werd door iedereen uitgelachen, zelfs door de trainers |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/848164/-dumfries-werd-door-iedereen-uitgelachen-zelfs-door-de-trainers-.html|website=Voetbal Primeur|language=nl|date=22 tetor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref name="Dumfries RTV Rijnmond 14 June 2021">{{cite news|title=Uitblinker Dumfries speelde bij deze club jaren geleden al in oranje: 'Maar Denz, je bent helemaal niet zo goed...'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/1277746/Uitblinker-Dumfries-speelde-bij-deze-club-jaren-geleden-al-in-oranje-Maar-Denz-je-bent-helemaal-niet-zo-goed|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=14 qershor 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, ai firmosi me [[VV Smitshoek|Smitshoek]].<ref name="Dumfries Voetbal International March 2018"/> Dumfries fillimisht luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]] por me kalimin e viteve u zhvendos në mbrojtje.<ref name="Never Offside1">{{cite web|url=https://www.neveroffside.nl/n-o-ontmoet-denzel-dumfries-ik-kijk-tegen-helemaal-niemand-op/|title=N.O. ontmoet Denzel Dumfries: 'Ik kijk tegen helemaal niemand op'|website=Never Offside|language=nl|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181010174429/https://www.neveroffside.nl/n-o-ontmoet-denzel-dumfries-ik-kijk-tegen-helemaal-niemand-op/|archive-date=10 tetor 2018|url-status=dead}}</ref> Në vitin 2013, ai u transferua te [[BVV Barendrecht|Barendrecht]], duke luajtur për një sezon.<ref name="Dumfries Backstory BBC">{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/57546472|title=From Aruba amateur to Netherlands hero|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=25 mars 2026}}</ref><ref name="Dumfries Voetbal International March 2018"/> Gjatë kësaj kohe, ai u refuzua nga zbuluesi i talentëve të [[Feyenoord]]it, duke mos u konsideruar në lartësinë e klubit.<ref>{{cite news|title=Feyenoord duidelijk: "Vonden Dumfries niet goed genoeg"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/342335/feyenoord-bekeek-dumfries-vonden-hem-niet-goed-genoeg/|website=FC Update|language=nl|date=30 nëntor 2018|access-date=22 dhjetor 2021}}</ref><ref name="Dumfries BND Estem"/> Në vitin 2014, Dumfries u transferua te [[Sparta Rotterdam]],<ref>{{Cite web |last=Jeroen Nagtegaal (laatste nieuws) |title=Denzel Dumfries Dwingt Contract Af Bij Sparta Rotterdam |url=http://www.bvvbarendrecht.nl/website/index.php/6016-denzel-dumfries-dwingt-contract-af-bij-sparta-rotterdam |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518075141/http://www.bvvbarendrecht.nl/website/index.php/6016-denzel-dumfries-dwingt-contract-af-bij-sparta-rotterdam |archive-date=18 maj 2015 |access-date=25 mars 2026 |website=bvvbarendrecht.nl|language=nl}}</ref> duke u aktivizuar me ekipet e të rinjëve në muajt e parë.<ref>{{Cite web|title=Denzel Dumfries tekent bij Sparta Rotterdam |url=http://www.vvsmitshoek.nl/index.php/nieuws/235-denzel-dumfries-tekent-bij-sparta-rotterdam|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518092609/http://www.vvsmitshoek.nl/index.php/nieuws/235-denzel-dumfries-tekent-bij-sparta-rotterdam|archive-date=18 maj 2015|access-date=25 mars 2026|website=vvsmitshoek.nl |language=nl}}</ref> Pas kësaj, ai firmosi kontratën e tij të parë si profesionist e cila ishte për tre vite.<ref>{{cite news|title=Sparta contracteert drie jonge talenten|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/121930/Sparta-contracteert-drie-jonge-talenten|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=2 nëntor 2014|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta bindt talenten Dumfries, Alhaft en Albertus|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/265427/sparta-bindt-talenten-dumfries-alhaft-en-albertus/|website=FC Update|language=nl|date=3 nëntor 2014|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 20 shkurt 2015, Dumfries bëri debutimin e tij si profesionist në humbjen 2–1 kundër [[FC Emmen|Emmen]] në kampionat, duke u aktivizuar në pjesën e dytë si zëvëndësues.<ref>{{cite news|title=Sparta verliest van FC Emmen|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/126135/Sparta-verliest-van-FC-Emmen|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=20 shkurt 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai luajti edhe në dy ndeshje të tjera në sezonin 2014–15, në të dyja rastet si zëvëndësues.<ref>{{cite news|title=Sparta verliest met 1-0 van Eindhoven|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/127235/Sparta-verliest-met-1-0-van-Eindhoven|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=20 mars 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta overklast Roda JC: 6-0|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/127791/Sparta-overklast-Roda-JC-6-0|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=6 prill 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries e nisi sezonin e ri si zëvëndësues por pas pak kohësh u bë titullar në krahun e djathtë të mbrojtjes, duke ndihmuar Spartën të bëhej kandidat për rikthimin në [[Eredivisie]].<ref>{{cite news|title=Oppermachtig Sparta snel klaar met Jong PSV|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/133375/Oppermachtig-Sparta-snel-klaar-met-Jong-PSV|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 shtator 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta rekent af met FC Oss|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134218/Sparta-rekent-af-met-FC-Oss|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 tetor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta wint en stijgt naar de tweede plaats|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134620/Sparta-wint-en-stijgt-naar-de-tweede-plaats|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=1 nëntor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 7 nëntor 2015, ai rinovoi kontratën e tij deri në qershor 2019.<ref>{{cite news|title=Dumfries verlengt contract bij Sparta|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134824/Dumfries-verlengt-contract-bij-Sparta|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=7 nëntor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, ai shënoi golin e tij të parë si profesionist në fitoren 5–2 kundër [[RKC Waalwijk]] më 18 janar 2016.<ref>{{cite news|title=Sparta op tijd weer wakker tegen RKC Waalwijk|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/137305/Sparta-op-tijd-weer-wakker-tegen-RKC-Waalwijk|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 janar 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sparta siguroi ngjitjen në elitë më 11 prill pas fitores 3–1 kundër [[Jong Ajax]].<ref>{{cite news|title=Sparta kampioen op volgepakt Kasteel|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/140733/Sparta-kampioen-op-volgepakt-Kasteel|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=11 prill 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ky ishte një sezon i dalluar për Dumfries,<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-beste-talent-vierde-periode-jupiler-league/|title=DENZEL DUMFRIES BESTE TALENT VIERDE PERIODE JUPILER LEAGUE|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=21 prill 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905082141/https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-beste-talent-vierde-periode-jupiler-league/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref name="Dumfries FC Update May 2016">{{cite news|title=Sparta-diamant Dumfries kan het heel ver schoppen|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/297172/sparta-diamant-dumfries-kan-het-heel-ver-schoppen/|website=FC Update|language=nl|date=4 maj 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> i cili u shpall talenti i sezonit i [[Eerste Divisie]] si dhe fitoi çmimin "Demi i Bronztë".<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-een-bronzen-stier-rijker/|title=DENZEL DUMFRIES EEN BRONZEN STIER RIJKER|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=30 prill 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905082203/https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-een-bronzen-stier-rijker/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.sparta-rotterdam.nl/2/12/20578/sparta-wint-bijna-alle-gouden-stieren/|title=Sparta Wint Bijna Alle Gouden Stieren|publisher=Sparta Rotterdam|language=nl|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160610202654/https://www.sparta-rotterdam.nl/2/12/20578/sparta-wint-bijna-alle-gouden-stieren/|archive-date=10 qershor 2016|url-status=live}}</ref> Ai luajti gjithsej 33 ndeshje.<ref>{{cite news|title=Sparta wint bijna alle Gouden Stieren|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/141528/Sparta-wint-bijna-alle-Gouden-Stieren|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=3 maj 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries vazhdoi të ishte titullar në sezonin e parë të klubit në elitë pas gjashtë vitesh.<ref>{{cite news|title=Jans: 'Sparta blijft probleemloos in eredivisie'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/145061/Jans-Sparta-blijft-probleemloos-in-eredivisie|website=RT Rijnmond|language=nl|date=11 gusht 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Onrust bij NEC wordt groter door verlies bij Sparta|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/304345/onrust-bij-nec-wordt-groter-door-pak-slaag-bij-sparta/|website=FC Update|language=nl|date=18 shtator 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 2 tetor, ai mori kartonin e kuq të parë në karrierë në barazimin 1–1 kundër [[AZ Alkmaar]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-az-eindigt-in-een-gelijkspel/|title=SPARTA – AZ EINDIGT IN EEN GELIJKSPEL|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=2 tetor 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081515/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-az-eindigt-in-een-gelijkspel/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> Goli i tij i parë në Eredivisie erdhi më 19 nëntor në humbjen 3–2 në derbi kundër [[Excelsior Rotterdam|Excelsior]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-keert-met-lege-handen-terug-uit-kralingen/|title=SPARTA KEERT MET LEGE HANDEN TERUG UIT KRALINGEN|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=19 nëntor 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081710/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-keert-met-lege-handen-terug-uit-kralingen/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> Gjatë merkatos së dimrit, klubi firmosi me finlandezin [[Janne Saksela]], i cili luante gjithashtu si mbrojtës i djathtë.<ref>{{cite news|title=Pastoor: 'Saksela past zich snel aan niveau aan'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/150336/Pastoor-Saksela-past-zich-snel-aan-niveau-aan|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=4 janar 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht konkurencës, Dumfries e ruajti vendin e tij dhe vazhdoi të ishte titullar deri në fund të sezonit.<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-wint-met-0-1-op-bezoek-bij-n-e-c/|title=SPARTA WINT MET 0-1 OP BEZOEK BIJ N.E.C.|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=25 shkurt 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081912/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-wint-met-0-1-op-bezoek-bij-n-e-c/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta gemakkelijk langs Heracles|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/152995/Sparta-gemakkelijk-langs-Heracles|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 mars 2017|access-date=11 shtator 2021}}<br>{{cite news|title=Dumfries: 'Niet bezig met afgelopen wedstrijden'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/154177/Dumfries-Niet-bezig-met-afgelopen-wedstrijden|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=22 prill 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sparta arriti të siguronte mbijetesën duke fituar dy ndeshjet e fundit të sezonit.<ref>{{cite news|title=Sparta nog een jaar in de eredivisie|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/154970/Sparta-nog-een-jaar-in-de-eredivisie|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=14 May 2017|access-date=11 September 2021}}</ref> Një muaj pas largimit nga klubi, Dumfries, sëbashku me disa lojtarë të tjerë u nderuan nga klubi në një ceremoni lamtumire para ndeshjes kundër [[PEC Zwolle]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/viertal-oud-spartanen-neemt-afscheid/|title=VIERTAL OUD-SPARTANEN NEEMT AFSCHEID|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=20 gusht 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081204/https://www.sparta-rotterdam.nl/viertal-oud-spartanen-neemt-afscheid/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> ===Heerenveen=== Në korrik 2017, Dumfries iu bashkua klubit tjetër holandez [[SC Heerenveen|Heerenveen]] në një marrëveshje katër-vjeçare.<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sc-heerenveen-neemt-denzel-dumfries-over-van-sparta-rotterdam/|title=SC HEERENVEEN NEEMT DENZEL DUMFRIES OVER VAN SPARTA ROTTERDAM|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=25 korrik 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210627223734/https://www.sparta-rotterdam.nl/sc-heerenveen-neemt-denzel-dumfries-over-van-sparta-rotterdam/|archive-date=27 qershor 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-versterkt-zich-met-denzel-dumfries/10|title=SC Heerenveen versterkt zich met Denzel Dumfries|website=SC Heerenveen|language=nl|date=25 korrik 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171128063001/http://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-versterkt-zich-met-denzel-dumfries/10|archive-date=28 nëntor 2017|url-status=dead}}</ref> Ai u ble për të zëvëndësuar të larguarin [[Stefano Marzo]], i cili u transferua në [[Belgjika|Belgjikë]].<ref>{{cite news|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/157445/Sparta-ziet-Dumfries-naar-SC-Heerenveen-vertrekken|title=Sparta ziet Dumfries naar SC Heerenveen vertrekken|publisher=Rijnmond|language=nl}}</ref> Dumfries bëri debutimin e tij me klubin në ndeshjen hapëse të sezonit 2017–18 kundër [[FC Groningen|Groningenit]]; ai ndihmoi ekipin të merrte një barazim 3–3 duke asistuar dy gola.<ref>{{cite web|url=https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/streppel-blij-met-fighting-spirit-van-zijn-elftal10/10|title=Streppel blij met 'fighting spirit' van zijn elftal|website=SC Heerenveen|language=nl|date=13 gusht 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190111005256/https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/streppel-blij-met-fighting-spirit-van-zijn-elftal10/10|archive-date=11 janar 2019|url-status=dead}}</ref> Ai gjithashtu asistoi të dy golat e fitores 2–1 kundër [[ADO Den Haag]] në javën e tretë, si dhe një gol në fitoren 2–0 kundër PSV Eindhoven javën pasardhëse,<ref>{{cite news|title=Thorsby drukt ADO met dubbelslag verder in de zorgen|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/thorsby-drukt-ado-met-dubbelslag-verder-in-de-zorgen~a7433f8c/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=26 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Zwak PSV krijgt nieuwe jas in Heerenveen|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/zwak-psv-krijgt-nieuwe-jas-in-heerenveen~a978bd55/|publisher=Algemeen Dagblad|language=nl|date=10 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> duke u shpallur talenti i muajit gusht në Eredivisie si dhe u emërua në formacionin e javës nga gazeta holandeze ''[[Algemeen Dagblad]]''.<ref>{{cite news|title=Piepjonge verdediging Heerenveen domineert Elftal van de Week|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/piepjonge-verdediging-heerenveen-domineert-elftal-van-de-week~a82b90d5/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=11 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/1954213/talent-van-maand-denzel-dumfries|title=Talent van de maand: Denzel Dumfries|website=Fox Sports|language=nl|date=7 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107003501/https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/1954213/talent-van-maand-denzel-dumfries|archive-date=7 nëntor 2017|url-status=dead}}</ref> Pas paraqitjeve mbreslënëse në javët e para të sezonit, Dumfries e fitoi menjëherë vendin e titullarit në formacion.<ref>{{cite news|title=Alle vermoedelijke opstellingen en statistieken van speelronde 4|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/alle-vermoedelijke-opstellingen-en-statistieken-van-speelronde-4~af64523e/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=9 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai shënoi golin e parë me ekipin më 9 dhjetor në barazimin 2–2 kundër [[VVV-Venlo]].<ref>{{cite web|url=https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-door-late-tegentreffer-niet-langs-vvv-venlo/10|title=SC Heerenveen door late tegentreffer niet langs VVV-Venlo: 2-2|website=SC Heerenveen|language=nl|date=9 dhjetor 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190528080714/https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-door-late-tegentreffer-niet-langs-vvv-venlo/10|archive-date=28 maj 2019|url-status=dead}}</ref> Golin e tij të dytë ai e shënoi kundër ish ekipit të tij Sparta më 26 janar 2018.<ref>{{cite news|title=Heerenveen bezorgt Advocaat derde nederlaag op rij|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/heerenveen-bezorgt-advocaat-derde-nederlaag-op-rij~a41229dd/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=26 janar 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Heerenveen e mbylli sezonin në vendin e 8të, duke u kualifikuar në fazën play-off për kualifikim në fazën paraeliminatore të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]] për sezonin e ardhshëm; ai shënoi me kokë në fitoren 4–3 në shtëpi në ndeshjen e parë gjysëm-finale kundër [[FC Utrecht|Utrecht]],<ref>{{cite news|title=Heerenveen verslaat Utrecht in knotsgek play-offduel|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/heerenveen-verslaat-utrecht-in-knotsgek-play-offduel~a122e63b/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=9 maj 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> por ekipi i tij u eliminua me rregullin e golit jashtë fushe pasi humbi ndeshjen e dytë me rezultatin 2–1.<ref>{{cite news|title=Utrecht wint nipt van Heerenveen en bereikt finale van play-offs|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/332766/utrecht-wint-nipt-van-heerenveen-en-bereikt-finale-van-play-offs/|website=FC Update|language=nl|date=12 maj 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ===PSV Eindhoven=== Më 19 qershor 2018, Dumfries u transferua te [[PSV Eindhoven]] duke firmosur një kontratë deri në qershor 2023.<ref>{{cite web|url=https://www.psv.nl/media/artikel/psv-neemt-dumfries-over-van-sc-heerenveen|title=PSV NEEMT DUMFRIES OVER VAN SC HEERENVEEN|website=PSV Eindhoven|language=nl|date=19 qershor 2018|access-date=11 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109030211/https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/psv-neemt-dumfries-over-van-sc-heerenveen.htm|archive-date=9 nëntor 2020|url-status=live}}</ref> Shuma e transferimit u raportua të ishte 5.5 milion € nga media holandeze.<ref>{{cite web|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-tot-2023-verbonden-aan-psv~aab5a59c1/|title=Dumfries tot 2023 verbonden aan PSV|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=19 qershor 2018|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190329090234/https://www.ed.nl/psv/dumfries-tot-2023-verbonden-aan-psv~aab5a59c1/|archive-date=29 mars 2019|url-status=live}}</ref> Ai bëri debutimin e tij në ndeshjen e [[Johan Cruijff Schaal|Superkupën e Holandës]], të cilën PSV e humbi me penallti kundër Feyenoordit.<ref>{{cite news|title=Feyenoord grijpt Johan Cruijff Schaal opnieuw via penalty's|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/336494/feyenoord-grijpt-johan-cruijff-schaal-opnieuw-via-penalty-s/|website=FC Update|language=nl|date=4 gusht 2018|accessdate=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries shënoi me kokë në fitoren 5–0 kundër Utrecht në ndeshjen hapëse të kampionatit.<ref>{{cite news|title=Oerdegelijk PSV start seizoen met royale thuiszege op Utrecht|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/336810/oerdegelijk-psv-start-seizoen-met-royale-thuiszege-op-fc-utrecht/|website=FC Update|language=nl|date=11 gusht 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=PSV zet Ajax direct op twee punten achterstand met klinkende zege|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/psv-zet-ajax-direct-op-twee-punten-achterstand-met-klinkende-zege~abfd83d7/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=11 gusht 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 18 shtator, Dumfries bëri debutimin e tij në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligës së Kampionëve]] kundër [[FC Barcelona|Barcelonës]], me PSV që u mposht 4–0.<ref>{{cite news|title=Individuele klasse Barcelona is PSV na prima start te machtig|url=https://www.vi.nl/nieuws/individuele-klasse-barcelona-is-psv-na-prima-start-te-machtig|website=Voetbal International|language=nl|date=18 shtator 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai e vendosi veten titullar të padiskutueshëm në formacion, duke shënuar edhe gola në disa ndeshje.<ref>{{cite news|title=Dumfries baalt: "We hebben gevochten als leeuwen"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/341183/dumfries-baalt-we-hebben-gevochten-als-leeuwen/|website=FC Update|language=nl|date=7 nëntor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Speler van de Week: acrobaat De Jong van alle markten thuis|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/342155/speler-van-de-week-acrobaat-de-jong-is-van-alle-markten-thuis/|website=FC Update|language=nl|date=26 nëntor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Eindejaarsrapport: PSV kan na zonnig halfjaar op zoek naar titelglans|url=https://www.ed.nl/psv/eindejaarsrapport-psv-kan-na-zonnig-halfjaar-op-zoek-naar-titelglans~ad7d9a0f/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=28 dhjetor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai e mbylli sezonin me 43 ndeshje në të gjitha kompeticionet, përfshirë 34 në kampionat. Për paraqitjet e tij, Dumfries u emërua në Ekipin e Sezonit të Eredivisies.<ref name="POTS">{{cite news|date=16 May 2019|title=Frenkie de Jong Eredivisie Player of the Season 2018–19|url=https://eredivisie.eu/news/frenkie-de-jong-eredivisie-player-of-the-season-2018-2019/|url-status=live|access-date=31 gusht 2021|publisher=Eredivisie|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210831232555/https://eredivisie.eu/news/frenkie-de-jong-eredivisie-player-of-the-season-2018-2019/|archive-date=31 gusht 2021 }}</ref> Dumfries e nisi sezonin e ri duke luajtur sërisht në ndeshjen e Superkupës së Holandës, por PSV u mposht sërisht, këtë herë nga Ajaxi.<ref>{{cite news|title=Ajax harkt ook derde prijs binnen in duel vol controverse|url=https://www.vi.nl/nieuws/ajax-harkt-ook-derde-prijs-binnen-in-duel-vol-controverse|website=Voetbal International|language=nl|date=27 korrik 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ashtu si sezoni i kaluar, ai shënoi në ndeshjen hapëse të kampionatit me kokë në barazimin 1–1 kundër [[FC Twente|Twentes]].<ref>{{cite news|title=Zwoegend PSV incasseert bij FC Twente volgende klap|url=https://www.vi.nl/nieuws/zwoegend-psv-incasseert-bij-fc-twente-volgende-klap|website=Voetbal International|language=nl|date=3 gusht 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, Dumfries u vendos si një nga kapitenët e ekipit;<ref>{{cite news|title=Van Bommel geeft uitleg over aanvoerderswissel|url=https://www.vi.nl/nieuws/van-bommel-geeft-uitleg-over-aanvoerderswissel|website=Voetbal International|language=nl|date=24 nëntor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Denzel Dumfries is de nieuwe aanvoerder van PSV|url=https://www.ed.nl/dossier-psv/denzel-dumfries-is-de-nieuwe-aanvoerder-van-psv~a5c7b638/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=24 nëntor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ai luajti ndeshjen e parë si kapiten më 24 nëntor 2019 në fitoren 2–1 kundër ish ekipit të tij Heerenveen, kjo falë mungesës së [[Ibrahim Afellay]] dhe [[Pablo Rosario]]s.<ref>{{cite news|title=Dumfries: Een bepalende rol bij PSV, dat eis ik nu van mezelf|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/dumfries-een-bepalende-rol-bij-psv-dat-eis-ik-nu-van-mezelf~a2c3c9f7/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=2 korrik 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht se në pjesën e parë të sezonit Dumfries u kritikua për nivelin e lojës, ai u përmirsua njeshëm në pjesën e dytë, duke e mbyllur sezonin me tetë gola, një rekord personal.<ref>{{cite news|title=Uitgebreid interview met Denzel Dumfries: 'We zijn lang te soft naar elkaar geweest'|url=https://www.vi.nl/pro/overig/uitgebreid-interview-met-denzel-dumfries-we-zijn-lang-te-soft-naar-elkaar-geweest|website=Voetbal International|language=nl|date=27 dhjetor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/dumfries-schuldbewust-van-bommel-niet-ontmoedigd-.htm|title=DUMFRIES SCHULDBEWUST|website=PSV Eindhoven|language=nl|date=15 dhjetor 2019|access-date=11 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210908185639/https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/dumfries-schuldbewust.htm|archive-date=8 shtator 2021|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Dumfries met PSV op jacht naar eerherstel|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-met-psv-op-jacht-naar-eerherstel~a750838b/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=8 janar 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sezoni u mbyll para kohe në mars 2020 për shkak të [[Pandemia e COVID-19|pandemisë së COVID-19]], me PSV që u rendit në vendin e katërt.<ref>{{cite news|title=PSV blijft dankzij Dumfries en Unnerstall in spoor van topdrie|url=https://www.vi.nl/nieuws/psv-blijft-dankzij-dumfries-en-unnerstall-in-spoor-van-topdrie|website=Voetbal International|language=nl|date=8 mars 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht interesit nga disa klube evropiane,<ref>{{cite news|title=Milan, assalto a Dumfries: affare possibile con Raiola|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/calcio-mercato/2020/05/24-70072974/milan_assalto_a_dumfries_affare_possibile_con_raiola|website=Corriere dello Sport|language=it|date=24 maj 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Il Milan cerca il nuovo Theo: Dumfries in pole. Florentino resta in corsa|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Milan/31-07-2020/calciomercato-milan-vuole-dumfries-florentino-380818135590.shtml|website=La Gazzetta Dello Sport|language=it|date=1 gusht 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries vendosi të qëndronte te PSV dhe nisi negociatat për rinovimin e kontratës.<ref>{{cite news|title=Dumfries maakt zich niet zo druk om eventuele transfer: 'Het is al een eer om voor PSV uit te komen'|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-maakt-zich-niet-zo-druk-om-eventuele-transfer-het-is-al-een-eer-om-voor-psv-uit-te-komen~a3de8d8d/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=11 maj 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Denzel Dumfries: 'Ik heb het geweldig naar mijn zin bij PSV'|url=https://psv.supporters.nl/nieuws/artikel/47722/Denzel-Dumfries-'Ik-heb-het-geweldig-naar-mijn-zin-bij-PSV'|website=PSV Supporters News|language=nl|date=10 shtator 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Para nisjes së sezonit të ri, ai u vendos kapiten i përhershëm nga trajneri [[Roger Schmidt]].<ref>{{cite news|title=Schmidt sleutelt bij PSV: "Proberen spelers vrijer te laten denken"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/370802/schmidt-sleutelt-aan-psv-proberen-spelers-vrijer-te-laten-denken/|website=FC Update|language=nl|date=8 gusht 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 16 dhjetor 2020, Dumfries luajti ndeshjen e tij të 100të me klubin në fitoren 2–1 kundër [[De Graafschap]] në kupë.<ref>{{cite news|title=Wereldgoal Malen helpt matig PSV naar volgende bekerronde|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/377135/wereldgoal-malen-helpt-matig-psv-naar-volgende-bekerronde/|website=FC Update|language=nl|date=16 dhjetor 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Dumfries vazhdoi të ishte titullar i padiskutueshëm në krahun e djathtë të mbrojtjes, por në disa raste u aktivizua edhe si mesfushor i djathtë për shkak të dëmtimeve në atë repart.<ref>{{Cite web |date=21 shkurt 2021 |title=PSV pas na herstelwerkzaamheden van Schmidt langs Vitesse |url=https://www.vi.nl/nieuws/psv-pas-na-herstelwerkzaamheden-van-schmidt-langs-vitesse |access-date=25 mars 2026 |website=vi.nl |language=nl}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 shkurt 2021 |title=Dumfries begrijpt keuzes Schmidt, maar niet die van zijn ploeggenoten |url=https://www.vi.nl/nieuws/dumfries-begrijpt-keuzes-schmidt-maar-niet-die-van-zijn-ploeggenoten |access-date=25 mars 2026 |website=vi.nl |language=nl}}</ref> Pavarësisht se ai pësoi disa dëmtime të vogla gjatë sezonit,<ref>{{Cite web|date=19 dhjetor 2020 |title=Dumfries en Rosario op tijd fit, PSV met verwachte basiself |url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/2020/12/dumfries-en-rosario-op-tijd-fit-psv-met-verwachte-basiself |access-date=25 mars 2026 |website=FCUpdate.nl |language=nl}}</ref><ref>{{Cite web |title=Denzel Dumfries opgelucht: 'Geen schade bleek uit mri-scan' |url=https://www.telegraaf.nl/sport/743242025/denzel-dumfries-opgelucht-geen-schade-bleek-uit-mri-scan |access-date=25 mars 2026 |website=De Telegraaf|language=nl}}</ref> ai arriti të luante 41 ndeshje në të gjitha kompeticionet.<ref>{{Cite web |title=Roger Schmidt vindt dat PSV verdiend door is: 'Een verrassing na een moeilijke situatie' |url=https://www.ed.nl/psv/roger-schmidt-vindt-dat-psv-verdiend-door-is-een-verrassing-na-een-moeilijke-situatie~a2c35592/ |language=nl|access-date=25 mars 2026}}</ref> Edhe pse negociatat për rinovimin e kontratës kishin nisur që në fillim të sezonit,<ref>{{cite news|title=Geen handtekening van Dumfries, die van Ihattaren misschien|url=https://www.vi.nl/nieuws/geen-handtekening-van-dumfries-die-van-ihattaren-misschien|website=Voetbal International|language=nl|date=9 shkurt 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> palët nuk arritën një marrëveshje, duke hapur rrugët për një largim të tij nga ekipi gjatë merkatos së verës.<ref>{{cite news|title=PSV gaat naast Ihattaren ook Malen en Dumfries verkopen |url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/383420/psv-gaat-naast-ihattaren-ook-malen-en-dumfries-verkopen/|website=FC Update|language=nl|date=20 prill 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ===Internazionale=== Më 14 gusht 2021, Dumfries u transferua te kampionët në fuqi të Italisë, [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], për 12.5 milion € plus 2.5 milion € në formë bonusi.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2021/08/14/denzel-dumfries-nuovo-giocatore-inter.html|title=DENZEL DUMFRIES È UN NUOVO GIOCATORE DELL'INTER|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=14 gusht 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210814200313/https://www.inter.it/it/news/2021/08/14/denzel-dumfries-nuovo-giocatore-inter.html|archive-date=14 gusht 2021|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe mori fanellën me numrin 2 për sezonin e ardhshëm.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2021/08/20/numeri-maglia-inter-21-22.html|title=DA CORDAZ A DUMFRIES, I NUOVI NUMERI DI MAGLIA|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=20 gusht 2021|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210820095928/https://www.inter.it/it/news/2021/08/20/numeri-maglia-inter-21-22.html|archive-date=20 gusht 2021|url-status=live}}</ref> Dumfries bëri debutimin e tij me klubin në fitoren 4–0 kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]] në ndeshjen hapëse të [[Serie A]].<ref>{{cite web|url=https://www.ruetir.com/2021/08/21/inter-starts-in-serie-a-with-debut-dumfries-with-victory-over-genoa/|title=Inter starts in Serie A with debut Dumfries with victory over Genoa|website=Ruetir|language=en|date=21 August 2021|accessdate=25 August 2021|archive-date=25 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825175745/https://www.ruetir.com/2021/08/21/inter-starts-in-serie-a-with-debut-dumfries-with-victory-over-genoa/|url-status=dead}}</ref> Ai pati vështirësi në muajt e parë në Itali, duke mos qënë në lartësinë e duhur,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/29-11-2021/inter-dumfries-titolare-ultima-chiamata-l-olandese-430203638439.shtml|title=Inter, adesso tocca a Dumfries. Ultima chiamata per l’olandese?|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=29 nëntor 2021|access-date=28 korrik 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/inter-dumfries-inizio-difficile-poi-anno-fantastico_51273901-202202k.shtml|title=Inter, Dumfries: "Inizio difficile poi anno fantastico"|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=11 qershor 2022|access-date=24 qershor 2022}}</ref> megjithatë filloi të përmirsohej nga muaji dhjetor, duke shënuar golin e parë në Itali në suksesin 3–0 kundër [[A.S. Roma|Romës]] në [[Stadio Olimpico]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/roma/serie-a-roma-inter-0-3-nerazzurri-senza-pieta-conl-ex-mourinho_42593762-202102k.shtml|title=Serie A: Roma-Inter 0-3, nerazzurri senza pietà con&nbsp;l&#39;ex Mourinho|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=5 dhjetor 2021}}</ref> Më 12 janar 2022, ai fitoi [[Supercoppa Italiana|Superkupën e Italisë]] pasi Interi mposhti [[Juventus F.C.|Juventusin]] 2–1 në kohën shtesë.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/12-01-2022/supercoppa-inter-juventus-2-1-mckennie-lautaro-sanchez-120-430884337880.shtml|title=Festa Inter in Supercoppa: Sanchez punisce la Juve al 121'!|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=12 janar 2022}}</ref> Katër muaj më pas, ai fitoi edhe [[Coppa Italia|Kupën e Italisë]], sërisht kundër Juventusit,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/11-05-2022/coppa-italia-finale-juve-inter-2-4-gol-barella-alex-sandro-vlahovic-calhanoglu-doppietta-perisic-440455025488.shtml|title=L'Inter batte 4-2 la Juve e vince la Coppa Italia: decisiva la doppietta di Perisic|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=11 maj 2022}}</ref> dhe e mbylli sezonin me 45 ndeshje dhe 5 gola në të gjitha kompeticionet. Dumfries u bë titullar i rregullt në formacionin 3–5–2 të trajnerit [[Simone Inzaghi]] në sezonin 2022–23. Ai e nisi sezonin duke shënuar në momentet e fundit të ndeshjes kundër [[U.S. Lecce|Lecces]] në javën e parë të kampionatit, duke i dhënë Interit fitoren 2–1.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/13-08-2022/lecce-inter-1-2-gol-lukaku-dumfries-partita-4401862121739.shtml|title=Inter all'ultimo respiro a Lecce: segna Dumfries al 95'! Lukaku, ritorno con gol|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 gusht 2022}}</ref> Më 13 shtator, ai shënoi golin e parë në karrierë në Ligën e Kampionëve në suksesin 2–0 kundër [[FC Viktoria Plzeň|Viktoria Plzeň]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/13-09-2022/viktoria-plzen-inter-0-2-dzeko-gol-asst-dumfries-450169763715.shtml|title=Dzeko show: gol e assist. Inter in scioltezza con il Viktoria Plzen|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 shtator 2022}}</ref> Në janar, Dumfries fitoi një tjetër titull të Superkupës Italiane, këtë herë kundër [[A.C. Milan|Milanit]], kurse në maj fitoi po ashtu edhe Kupën, duke luajtur 90 minuta si titullar në fitoren 2–1 kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/65704482|title=Fiorentina 1–2 Inter Milan: Martinez scores twice as Champions League finalists win Coppa Italia|publisher=BBC Sport|language=en|date=24 maj 2023|access-date=24 maj 2023}}</ref> Më 10 qershor, ai luajti në finalen e Ligës së Kampionëve në [[Stamboll]] kundër [[Manchester City F.C.|Manchester Cityt]], por Inter u mposht 1–0.<ref>{{cite news|author=David Hytner|date=10 qershor 2023|title=Rodri breaks Internazionale resistance to seal Manchester City's treble glory|url=https://www.theguardian.com/football/2023/jun/10/rodri-breaks-internazionale-resistance-to-seal-manchester-citys-treble-glory|publisher=The Guardian|language=en|accessdate=10 qershor 2023|archive-date=10 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230610213408/https://www.theguardian.com/football/2023/jun/10/rodri-breaks-internazionale-resistance-to-seal-manchester-citys-treble-glory|url-status=live}}</ref> Më 16 shtator 2023, Dumfries luajti ndeshjen e tij të me Interin në fitoren 5–1 në ''[[Derby della Madonnina]]'' kundër [[A.C. Milan|Milanit]].<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/news/100-presenze-dumfries-con-inter|title=Le 100 presenze di Dumfries con l'Inter|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=2 tetor 2023}}</ref><ref>{{Cite news|date=16 shtator 2023|title=Inter put five past Milan to keep up 100% start|language=en|publisher=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/66831603|access-date=18 shtator 2023}}</ref> Në ndeshjen e kthimit në prill 2024, Dumfries fitoi ''[[Scudetto]]'' e parë me klubin pas fitores 2–1 në [[San Siro]]; po në këtë ndeshje, ai mori kartonin e kuq të parë me ''Zikaltrit''.<ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/scintille-nel-finale-del-derby-mani-in-faccia-e-due-rossi-espulsi-theo-hernandez-e-dumfries-1960272|title=Scintille nel finale del derby: mani in faccia e due rossi. Espulsi Theo Hernandez e Dumfries|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it|access-date=22 prill 2024}}</ref> Ky ishte titulli i 20të për Interin, duke marrë edhe yllin e dytë në fanellë; Dumfries u konsiderua një nga lojtarët më të rëndësishëm të këtij suksesi, duke regjistruar 31 ndeshje dhe 4 gola.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-inter-lazio-1-1-dumfries-rovina-i-piani-a-tudor-a-due-minuti-dalla-fine_82458125-202402k.shtml|title=Serie A, Inter-Lazio 1-1: Dumfries rovina i piani a Tudor a due minuti dalla fine|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=8 prill 2026}}</ref> Dumfries e nisi sezonin e katërt me Interin duke luajtur ndeshjen e tij të 100të në Serie A në fitoren 2–0 kundër Lecces më 24 gusht 2024.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-inter-lecce-2-0-decidono-darmian-e-calhanoglu_86350799-202402k.shtml|title=Serie A, Inter-Lecce 2-0: decidono Darmian e Calhanoglu|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=12 tetor 2024}}</ref> Pas kësaj, ai shënoi dopietën e parë në karrierë në fitoren 2–0 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]] në gjysëm-finalen e Superkupës Italiane më 2 janar 2025.<ref name=":5">{{Cite web|author=Luca Bianchin|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/02-01-2025/supercoppa-italiana-inter-atalanta-2-0-doppietta-di-dumfries.shtml|title=Due perle di Dumfries mandano l'Inter in finale di Supercoppa. L'Atalanta si arrende|date=2 janar 2025|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=2 janar 2025}}</ref> Më 11 mars, ai luajti si kapiten për herë të parë në fitoren 2–1 kundër Feyenoordit në ndeshjen e kthimit të raundit të 16-tave të Ligës së Kampionëve.<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/notizie/champions-league-intervista-dumfries-pavard-carlos-augusto-inter-feyenoord|title=Dumfries, notte da capitano: "Un orgoglio, serata speciale per me"|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=14 mars 2025}}</ref> Në ndeshjen e parë gjysëm-finale kundër Barcelonës, Dumfries shënoi dy gola, përfshirë një gol me rrofeshatë, si dhe asistoi golin e [[Marcus Thuram]] në sekondën e 29të të ndeshjes, në një barazimin 3–3 në transfertë.<ref>{{Cite web|author=Francesco Pietrella|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/30-04-2025/barcellona-inter-3-3-doppietta-di-dumfries-gol-di-thuram-yamal-torres-autogol-sommer.shtml|title=Prodezze, doppio vantaggio e rimpianti: Barça-Inter, un 3-3 da cinema. Si decide tutto a Milano|language=it|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=30 prill 2025|access-date=1 maj 2025}}</ref> Me këto gola ai u bë lojtari i parë në historinë e klubit që shënon dy gola në gjysëm-finalen e këtij kompeticioni. Në ndeshjen e kthimit ku Interi fitoi 4–3, ai asistoi golat e [[Lautaro Martínez]]it dhe [[Francesco Acerbi]]t (në minutën e fundit të kohës së rregullt), duke u bërë lojtari i tretë, pas [[Alessandro Del Piero]]s dhe [[Roberto Firmino]]s, që arrin pesë kontribute golash në dy ndeshje gjysëm-finale. Ky ishte sezoni më i mirë në karrierën e Dumfries, i cili shënoi 11 gola në të gjitha kompeticionet. Ai gjithashtu u emërua si një nga kandidatët për çmimin prestigjoz [[Topi i artë]]. ==Trofe== ===Klube=== ;Sparta Rotterdam * [[Eerste Divisie]]: [[2015–16 Eerste Divisie|2015–16]] ;Internazionale * [[Supercoppa Italiana]]: [[Supercoppa Italiana 2021|2021]] ===Personale=== * Ekipi i Vitit i [[Eredivisie]]s: [[2018–19 Eredivisie|2018–19]]<ref name="POTS"/> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Lindje 1996]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë holandezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren holandeze]] [[Kategoria:Futbollistë në Sparta Rotterdam]] [[Kategoria:Futbollistë në SC Heerenveen]] [[Kategoria:Futbollistë në PSV Eindhoven]] [[Kategoria:Futbollistë në F.C. Internazionale Milano]] [[Kategoria:Futbollistë në Real Madrid C.F.]] [[Kategoria:Futbollistë në Eredivisie]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2020]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2022]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2026]] k1jeova3gy6heu24xogqe63t51xkhhx 3027754 3027739 2026-08-24T14:07:45Z Sadsadas 51943 /* Internazionale */ 3027754 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Denzel Dumfries | image = Edison ndreca inter egnati (cropped Denzel Dumfries).jpg | fullname = Denzel Justus Morris Dumfries | birth_date = {{birth date and age|18|4|1996|df=yes}} | birth_place = [[Rotterdam]], Holandë | height = 1.88 m | position = [[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtës i djathtë]] | currentclub = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | clubnumber = 24 | youthyears1 = | youthclubs1 = Spartaan '20 | youthyears2 = 2002–2013 | youthclubs2 = [[VV Smitshoek|Smitshoek]] | youthyears3 = 2013–2014 | youthclubs3 = [[BVV Barendrecht]] | years1 = 2014–2017 | clubs1 = [[Sparta Rotterdam]] | caps1 = 65 | goals1 = 2 | years2 = 2017–2018 | clubs2 = [[SC Heerenveen|Heerenveen]] | caps2 = 33 | goals2 = 3 | years3 = 2018–2021 | clubs3 = [[PSV Eindhoven|PSV]] | caps3 = 89 | goals3 = 13 | years4 = 2021–2026 | clubs4 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | caps4 = 147 | goals4 = 20 | years5 = 2026– | clubs5 = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | caps5 = 0 | goals5 = 0 | nationalyears1 = 2014 | nationalteam1 = [[Kombëtarja arubiane e futbollit|Aruba]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2016 | nationalteam2 = [[Kombëtarja holandeze nën-20 e futbollit|Holanda U20]] | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2016–2018 | nationalteam3 = [[Kombëtarja holandeze nën-21 e futbollit|Holanda U21]] | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2018– | nationalteam4 = [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holanda]] | nationalcaps4 = 76 | nationalgoals4 = 11 | medaltemplates = {{Medal|Sport|[[Futbolli]]}} {{Medal|Country|{{flamuri|Holanda}} [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holanda]]}} {{Medal|Comp|[[UEFA Liga e Kombeve]]}} {{Medal|Silver|[[Finalet e UEFA Ligës së Kombeve 2019|Portugali 2019]]|}} | club-update = 9 maj 2026 | nationalteam-update = 30 qershor 2026 }} '''Denzel Justus Morris Dumfries''' (lindur më 18 prill 1996) është një [[futbolli]]st profesionist [[Holanda|holandez]] i cili luan si [[Mbrojtësi (futboll)|mbrojtës i djathtë]] për klubin spanjoll [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] dhe [[Kombëtarja holandeze e futbollit|kombëtaren holandeze]]. Dumfries e nisi karrierën e tij si profesionist në vitin 2014 me [[Sparta Rotterdam|Spartën e Rotterdamit]], duke i ndihmuar të ngjiteshin në [[Eredivisie]] në vitin 2016 kurse një vit më pas u shpall talenti i vitit. Në vitin 2017, ai u transferua te [[SC Heerenveen|Heerenveen]], kurse pas një sezoni kaloi te [[PSV Eindhoven|PSV]], duke u bërë [[Kapiteni (futboll)|kapiten]] në vitin 2021. Në verën e vitit 2021, ai nënshkroi në Itali me Interin. Në nivel ndërkombëtar, Dumfries fillimisht përfaqsoi Aruban në vitin 2014, kjo për shkak të origjinës së tij nga ana e babait. Në vitin 2018, ai vendosi të luante për Holandën, duke debutuar zyrtarisht në atë vit. Tre vite më vonë, ai luajti në [[UEFA Euro 2020|Euro 2020]]. ==Karriera me klube== ===Sparta Rotterdam=== Dumfries e nisi karrierën e tij si futbollist me klubin Spartaan '20, duke qëndruar për dy vite.<ref name="Dumfries Voetbal International March 2018">{{cite news|title=Misschien was ik wel wat timide tussen al die stadsjongetjes |url=https://www.vi.nl/nieuws/misschien-was-ik-wel-wat-timide-tussen-al-die-stadsjongetjes-1|website=Voetbal International|language=nl|date=31 mars 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref name="Dumfries BND Estem">{{cite news|title=Feyenoord heeft met Dumfries echt zitten slapen |url=https://www.bndestem.nl/nederlands-voetbal/feyenoord-heeft-met-dumfries-echt-zitten-slapen~a6a7d08b/|website=BND Estem|language=nl|date=1 dhjetor 2018|access-date=11 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202120824/https://www.bndestem.nl/nederlands-voetbal/feyenoord-heeft-met-dumfries-echt-zitten-slapen~a6a7d08b/|archive-date=2 dhjetor 2018|url-status=live}}</ref> Ai u la i lirë nga klubi pasi nuk konsiderohej një lojtar i mirë dhe nuk pëlqehej nga shokët e ekipit dhe trajnerët.<ref>{{cite news|title=Dumfries werd door iedereen uitgelachen, zelfs door de trainers |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/848164/-dumfries-werd-door-iedereen-uitgelachen-zelfs-door-de-trainers-.html|website=Voetbal Primeur|language=nl|date=22 tetor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref name="Dumfries RTV Rijnmond 14 June 2021">{{cite news|title=Uitblinker Dumfries speelde bij deze club jaren geleden al in oranje: 'Maar Denz, je bent helemaal niet zo goed...'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/1277746/Uitblinker-Dumfries-speelde-bij-deze-club-jaren-geleden-al-in-oranje-Maar-Denz-je-bent-helemaal-niet-zo-goed|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=14 qershor 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, ai firmosi me [[VV Smitshoek|Smitshoek]].<ref name="Dumfries Voetbal International March 2018"/> Dumfries fillimisht luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]] por me kalimin e viteve u zhvendos në mbrojtje.<ref name="Never Offside1">{{cite web|url=https://www.neveroffside.nl/n-o-ontmoet-denzel-dumfries-ik-kijk-tegen-helemaal-niemand-op/|title=N.O. ontmoet Denzel Dumfries: 'Ik kijk tegen helemaal niemand op'|website=Never Offside|language=nl|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181010174429/https://www.neveroffside.nl/n-o-ontmoet-denzel-dumfries-ik-kijk-tegen-helemaal-niemand-op/|archive-date=10 tetor 2018|url-status=dead}}</ref> Në vitin 2013, ai u transferua te [[BVV Barendrecht|Barendrecht]], duke luajtur për një sezon.<ref name="Dumfries Backstory BBC">{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/57546472|title=From Aruba amateur to Netherlands hero|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=25 mars 2026}}</ref><ref name="Dumfries Voetbal International March 2018"/> Gjatë kësaj kohe, ai u refuzua nga zbuluesi i talentëve të [[Feyenoord]]it, duke mos u konsideruar në lartësinë e klubit.<ref>{{cite news|title=Feyenoord duidelijk: "Vonden Dumfries niet goed genoeg"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/342335/feyenoord-bekeek-dumfries-vonden-hem-niet-goed-genoeg/|website=FC Update|language=nl|date=30 nëntor 2018|access-date=22 dhjetor 2021}}</ref><ref name="Dumfries BND Estem"/> Në vitin 2014, Dumfries u transferua te [[Sparta Rotterdam]],<ref>{{Cite web |last=Jeroen Nagtegaal (laatste nieuws) |title=Denzel Dumfries Dwingt Contract Af Bij Sparta Rotterdam |url=http://www.bvvbarendrecht.nl/website/index.php/6016-denzel-dumfries-dwingt-contract-af-bij-sparta-rotterdam |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518075141/http://www.bvvbarendrecht.nl/website/index.php/6016-denzel-dumfries-dwingt-contract-af-bij-sparta-rotterdam |archive-date=18 maj 2015 |access-date=25 mars 2026 |website=bvvbarendrecht.nl|language=nl}}</ref> duke u aktivizuar me ekipet e të rinjëve në muajt e parë.<ref>{{Cite web|title=Denzel Dumfries tekent bij Sparta Rotterdam |url=http://www.vvsmitshoek.nl/index.php/nieuws/235-denzel-dumfries-tekent-bij-sparta-rotterdam|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518092609/http://www.vvsmitshoek.nl/index.php/nieuws/235-denzel-dumfries-tekent-bij-sparta-rotterdam|archive-date=18 maj 2015|access-date=25 mars 2026|website=vvsmitshoek.nl |language=nl}}</ref> Pas kësaj, ai firmosi kontratën e tij të parë si profesionist e cila ishte për tre vite.<ref>{{cite news|title=Sparta contracteert drie jonge talenten|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/121930/Sparta-contracteert-drie-jonge-talenten|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=2 nëntor 2014|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta bindt talenten Dumfries, Alhaft en Albertus|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/265427/sparta-bindt-talenten-dumfries-alhaft-en-albertus/|website=FC Update|language=nl|date=3 nëntor 2014|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 20 shkurt 2015, Dumfries bëri debutimin e tij si profesionist në humbjen 2–1 kundër [[FC Emmen|Emmen]] në kampionat, duke u aktivizuar në pjesën e dytë si zëvëndësues.<ref>{{cite news|title=Sparta verliest van FC Emmen|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/126135/Sparta-verliest-van-FC-Emmen|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=20 shkurt 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai luajti edhe në dy ndeshje të tjera në sezonin 2014–15, në të dyja rastet si zëvëndësues.<ref>{{cite news|title=Sparta verliest met 1-0 van Eindhoven|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/127235/Sparta-verliest-met-1-0-van-Eindhoven|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=20 mars 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta overklast Roda JC: 6-0|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/127791/Sparta-overklast-Roda-JC-6-0|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=6 prill 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries e nisi sezonin e ri si zëvëndësues por pas pak kohësh u bë titullar në krahun e djathtë të mbrojtjes, duke ndihmuar Spartën të bëhej kandidat për rikthimin në [[Eredivisie]].<ref>{{cite news|title=Oppermachtig Sparta snel klaar met Jong PSV|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/133375/Oppermachtig-Sparta-snel-klaar-met-Jong-PSV|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 shtator 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta rekent af met FC Oss|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134218/Sparta-rekent-af-met-FC-Oss|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 tetor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta wint en stijgt naar de tweede plaats|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134620/Sparta-wint-en-stijgt-naar-de-tweede-plaats|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=1 nëntor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 7 nëntor 2015, ai rinovoi kontratën e tij deri në qershor 2019.<ref>{{cite news|title=Dumfries verlengt contract bij Sparta|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134824/Dumfries-verlengt-contract-bij-Sparta|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=7 nëntor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, ai shënoi golin e tij të parë si profesionist në fitoren 5–2 kundër [[RKC Waalwijk]] më 18 janar 2016.<ref>{{cite news|title=Sparta op tijd weer wakker tegen RKC Waalwijk|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/137305/Sparta-op-tijd-weer-wakker-tegen-RKC-Waalwijk|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 janar 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sparta siguroi ngjitjen në elitë më 11 prill pas fitores 3–1 kundër [[Jong Ajax]].<ref>{{cite news|title=Sparta kampioen op volgepakt Kasteel|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/140733/Sparta-kampioen-op-volgepakt-Kasteel|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=11 prill 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ky ishte një sezon i dalluar për Dumfries,<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-beste-talent-vierde-periode-jupiler-league/|title=DENZEL DUMFRIES BESTE TALENT VIERDE PERIODE JUPILER LEAGUE|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=21 prill 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905082141/https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-beste-talent-vierde-periode-jupiler-league/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref name="Dumfries FC Update May 2016">{{cite news|title=Sparta-diamant Dumfries kan het heel ver schoppen|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/297172/sparta-diamant-dumfries-kan-het-heel-ver-schoppen/|website=FC Update|language=nl|date=4 maj 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> i cili u shpall talenti i sezonit i [[Eerste Divisie]] si dhe fitoi çmimin "Demi i Bronztë".<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-een-bronzen-stier-rijker/|title=DENZEL DUMFRIES EEN BRONZEN STIER RIJKER|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=30 prill 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905082203/https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-een-bronzen-stier-rijker/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.sparta-rotterdam.nl/2/12/20578/sparta-wint-bijna-alle-gouden-stieren/|title=Sparta Wint Bijna Alle Gouden Stieren|publisher=Sparta Rotterdam|language=nl|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160610202654/https://www.sparta-rotterdam.nl/2/12/20578/sparta-wint-bijna-alle-gouden-stieren/|archive-date=10 qershor 2016|url-status=live}}</ref> Ai luajti gjithsej 33 ndeshje.<ref>{{cite news|title=Sparta wint bijna alle Gouden Stieren|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/141528/Sparta-wint-bijna-alle-Gouden-Stieren|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=3 maj 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries vazhdoi të ishte titullar në sezonin e parë të klubit në elitë pas gjashtë vitesh.<ref>{{cite news|title=Jans: 'Sparta blijft probleemloos in eredivisie'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/145061/Jans-Sparta-blijft-probleemloos-in-eredivisie|website=RT Rijnmond|language=nl|date=11 gusht 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Onrust bij NEC wordt groter door verlies bij Sparta|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/304345/onrust-bij-nec-wordt-groter-door-pak-slaag-bij-sparta/|website=FC Update|language=nl|date=18 shtator 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 2 tetor, ai mori kartonin e kuq të parë në karrierë në barazimin 1–1 kundër [[AZ Alkmaar]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-az-eindigt-in-een-gelijkspel/|title=SPARTA – AZ EINDIGT IN EEN GELIJKSPEL|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=2 tetor 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081515/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-az-eindigt-in-een-gelijkspel/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> Goli i tij i parë në Eredivisie erdhi më 19 nëntor në humbjen 3–2 në derbi kundër [[Excelsior Rotterdam|Excelsior]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-keert-met-lege-handen-terug-uit-kralingen/|title=SPARTA KEERT MET LEGE HANDEN TERUG UIT KRALINGEN|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=19 nëntor 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081710/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-keert-met-lege-handen-terug-uit-kralingen/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> Gjatë merkatos së dimrit, klubi firmosi me finlandezin [[Janne Saksela]], i cili luante gjithashtu si mbrojtës i djathtë.<ref>{{cite news|title=Pastoor: 'Saksela past zich snel aan niveau aan'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/150336/Pastoor-Saksela-past-zich-snel-aan-niveau-aan|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=4 janar 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht konkurencës, Dumfries e ruajti vendin e tij dhe vazhdoi të ishte titullar deri në fund të sezonit.<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-wint-met-0-1-op-bezoek-bij-n-e-c/|title=SPARTA WINT MET 0-1 OP BEZOEK BIJ N.E.C.|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=25 shkurt 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081912/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-wint-met-0-1-op-bezoek-bij-n-e-c/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta gemakkelijk langs Heracles|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/152995/Sparta-gemakkelijk-langs-Heracles|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 mars 2017|access-date=11 shtator 2021}}<br>{{cite news|title=Dumfries: 'Niet bezig met afgelopen wedstrijden'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/154177/Dumfries-Niet-bezig-met-afgelopen-wedstrijden|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=22 prill 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sparta arriti të siguronte mbijetesën duke fituar dy ndeshjet e fundit të sezonit.<ref>{{cite news|title=Sparta nog een jaar in de eredivisie|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/154970/Sparta-nog-een-jaar-in-de-eredivisie|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=14 May 2017|access-date=11 September 2021}}</ref> Një muaj pas largimit nga klubi, Dumfries, sëbashku me disa lojtarë të tjerë u nderuan nga klubi në një ceremoni lamtumire para ndeshjes kundër [[PEC Zwolle]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/viertal-oud-spartanen-neemt-afscheid/|title=VIERTAL OUD-SPARTANEN NEEMT AFSCHEID|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=20 gusht 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081204/https://www.sparta-rotterdam.nl/viertal-oud-spartanen-neemt-afscheid/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> ===Heerenveen=== Në korrik 2017, Dumfries iu bashkua klubit tjetër holandez [[SC Heerenveen|Heerenveen]] në një marrëveshje katër-vjeçare.<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sc-heerenveen-neemt-denzel-dumfries-over-van-sparta-rotterdam/|title=SC HEERENVEEN NEEMT DENZEL DUMFRIES OVER VAN SPARTA ROTTERDAM|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=25 korrik 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210627223734/https://www.sparta-rotterdam.nl/sc-heerenveen-neemt-denzel-dumfries-over-van-sparta-rotterdam/|archive-date=27 qershor 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-versterkt-zich-met-denzel-dumfries/10|title=SC Heerenveen versterkt zich met Denzel Dumfries|website=SC Heerenveen|language=nl|date=25 korrik 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171128063001/http://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-versterkt-zich-met-denzel-dumfries/10|archive-date=28 nëntor 2017|url-status=dead}}</ref> Ai u ble për të zëvëndësuar të larguarin [[Stefano Marzo]], i cili u transferua në [[Belgjika|Belgjikë]].<ref>{{cite news|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/157445/Sparta-ziet-Dumfries-naar-SC-Heerenveen-vertrekken|title=Sparta ziet Dumfries naar SC Heerenveen vertrekken|publisher=Rijnmond|language=nl}}</ref> Dumfries bëri debutimin e tij me klubin në ndeshjen hapëse të sezonit 2017–18 kundër [[FC Groningen|Groningenit]]; ai ndihmoi ekipin të merrte një barazim 3–3 duke asistuar dy gola.<ref>{{cite web|url=https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/streppel-blij-met-fighting-spirit-van-zijn-elftal10/10|title=Streppel blij met 'fighting spirit' van zijn elftal|website=SC Heerenveen|language=nl|date=13 gusht 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190111005256/https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/streppel-blij-met-fighting-spirit-van-zijn-elftal10/10|archive-date=11 janar 2019|url-status=dead}}</ref> Ai gjithashtu asistoi të dy golat e fitores 2–1 kundër [[ADO Den Haag]] në javën e tretë, si dhe një gol në fitoren 2–0 kundër PSV Eindhoven javën pasardhëse,<ref>{{cite news|title=Thorsby drukt ADO met dubbelslag verder in de zorgen|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/thorsby-drukt-ado-met-dubbelslag-verder-in-de-zorgen~a7433f8c/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=26 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Zwak PSV krijgt nieuwe jas in Heerenveen|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/zwak-psv-krijgt-nieuwe-jas-in-heerenveen~a978bd55/|publisher=Algemeen Dagblad|language=nl|date=10 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> duke u shpallur talenti i muajit gusht në Eredivisie si dhe u emërua në formacionin e javës nga gazeta holandeze ''[[Algemeen Dagblad]]''.<ref>{{cite news|title=Piepjonge verdediging Heerenveen domineert Elftal van de Week|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/piepjonge-verdediging-heerenveen-domineert-elftal-van-de-week~a82b90d5/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=11 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/1954213/talent-van-maand-denzel-dumfries|title=Talent van de maand: Denzel Dumfries|website=Fox Sports|language=nl|date=7 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107003501/https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/1954213/talent-van-maand-denzel-dumfries|archive-date=7 nëntor 2017|url-status=dead}}</ref> Pas paraqitjeve mbreslënëse në javët e para të sezonit, Dumfries e fitoi menjëherë vendin e titullarit në formacion.<ref>{{cite news|title=Alle vermoedelijke opstellingen en statistieken van speelronde 4|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/alle-vermoedelijke-opstellingen-en-statistieken-van-speelronde-4~af64523e/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=9 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai shënoi golin e parë me ekipin më 9 dhjetor në barazimin 2–2 kundër [[VVV-Venlo]].<ref>{{cite web|url=https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-door-late-tegentreffer-niet-langs-vvv-venlo/10|title=SC Heerenveen door late tegentreffer niet langs VVV-Venlo: 2-2|website=SC Heerenveen|language=nl|date=9 dhjetor 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190528080714/https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-door-late-tegentreffer-niet-langs-vvv-venlo/10|archive-date=28 maj 2019|url-status=dead}}</ref> Golin e tij të dytë ai e shënoi kundër ish ekipit të tij Sparta më 26 janar 2018.<ref>{{cite news|title=Heerenveen bezorgt Advocaat derde nederlaag op rij|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/heerenveen-bezorgt-advocaat-derde-nederlaag-op-rij~a41229dd/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=26 janar 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Heerenveen e mbylli sezonin në vendin e 8të, duke u kualifikuar në fazën play-off për kualifikim në fazën paraeliminatore të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]] për sezonin e ardhshëm; ai shënoi me kokë në fitoren 4–3 në shtëpi në ndeshjen e parë gjysëm-finale kundër [[FC Utrecht|Utrecht]],<ref>{{cite news|title=Heerenveen verslaat Utrecht in knotsgek play-offduel|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/heerenveen-verslaat-utrecht-in-knotsgek-play-offduel~a122e63b/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=9 maj 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> por ekipi i tij u eliminua me rregullin e golit jashtë fushe pasi humbi ndeshjen e dytë me rezultatin 2–1.<ref>{{cite news|title=Utrecht wint nipt van Heerenveen en bereikt finale van play-offs|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/332766/utrecht-wint-nipt-van-heerenveen-en-bereikt-finale-van-play-offs/|website=FC Update|language=nl|date=12 maj 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ===PSV Eindhoven=== Më 19 qershor 2018, Dumfries u transferua te [[PSV Eindhoven]] duke firmosur një kontratë deri në qershor 2023.<ref>{{cite web|url=https://www.psv.nl/media/artikel/psv-neemt-dumfries-over-van-sc-heerenveen|title=PSV NEEMT DUMFRIES OVER VAN SC HEERENVEEN|website=PSV Eindhoven|language=nl|date=19 qershor 2018|access-date=11 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109030211/https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/psv-neemt-dumfries-over-van-sc-heerenveen.htm|archive-date=9 nëntor 2020|url-status=live}}</ref> Shuma e transferimit u raportua të ishte 5.5 milion € nga media holandeze.<ref>{{cite web|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-tot-2023-verbonden-aan-psv~aab5a59c1/|title=Dumfries tot 2023 verbonden aan PSV|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=19 qershor 2018|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190329090234/https://www.ed.nl/psv/dumfries-tot-2023-verbonden-aan-psv~aab5a59c1/|archive-date=29 mars 2019|url-status=live}}</ref> Ai bëri debutimin e tij në ndeshjen e [[Johan Cruijff Schaal|Superkupën e Holandës]], të cilën PSV e humbi me penallti kundër Feyenoordit.<ref>{{cite news|title=Feyenoord grijpt Johan Cruijff Schaal opnieuw via penalty's|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/336494/feyenoord-grijpt-johan-cruijff-schaal-opnieuw-via-penalty-s/|website=FC Update|language=nl|date=4 gusht 2018|accessdate=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries shënoi me kokë në fitoren 5–0 kundër Utrecht në ndeshjen hapëse të kampionatit.<ref>{{cite news|title=Oerdegelijk PSV start seizoen met royale thuiszege op Utrecht|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/336810/oerdegelijk-psv-start-seizoen-met-royale-thuiszege-op-fc-utrecht/|website=FC Update|language=nl|date=11 gusht 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=PSV zet Ajax direct op twee punten achterstand met klinkende zege|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/psv-zet-ajax-direct-op-twee-punten-achterstand-met-klinkende-zege~abfd83d7/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=11 gusht 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 18 shtator, Dumfries bëri debutimin e tij në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligës së Kampionëve]] kundër [[FC Barcelona|Barcelonës]], me PSV që u mposht 4–0.<ref>{{cite news|title=Individuele klasse Barcelona is PSV na prima start te machtig|url=https://www.vi.nl/nieuws/individuele-klasse-barcelona-is-psv-na-prima-start-te-machtig|website=Voetbal International|language=nl|date=18 shtator 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai e vendosi veten titullar të padiskutueshëm në formacion, duke shënuar edhe gola në disa ndeshje.<ref>{{cite news|title=Dumfries baalt: "We hebben gevochten als leeuwen"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/341183/dumfries-baalt-we-hebben-gevochten-als-leeuwen/|website=FC Update|language=nl|date=7 nëntor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Speler van de Week: acrobaat De Jong van alle markten thuis|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/342155/speler-van-de-week-acrobaat-de-jong-is-van-alle-markten-thuis/|website=FC Update|language=nl|date=26 nëntor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Eindejaarsrapport: PSV kan na zonnig halfjaar op zoek naar titelglans|url=https://www.ed.nl/psv/eindejaarsrapport-psv-kan-na-zonnig-halfjaar-op-zoek-naar-titelglans~ad7d9a0f/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=28 dhjetor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai e mbylli sezonin me 43 ndeshje në të gjitha kompeticionet, përfshirë 34 në kampionat. Për paraqitjet e tij, Dumfries u emërua në Ekipin e Sezonit të Eredivisies.<ref name="POTS">{{cite news|date=16 May 2019|title=Frenkie de Jong Eredivisie Player of the Season 2018–19|url=https://eredivisie.eu/news/frenkie-de-jong-eredivisie-player-of-the-season-2018-2019/|url-status=live|access-date=31 gusht 2021|publisher=Eredivisie|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210831232555/https://eredivisie.eu/news/frenkie-de-jong-eredivisie-player-of-the-season-2018-2019/|archive-date=31 gusht 2021 }}</ref> Dumfries e nisi sezonin e ri duke luajtur sërisht në ndeshjen e Superkupës së Holandës, por PSV u mposht sërisht, këtë herë nga Ajaxi.<ref>{{cite news|title=Ajax harkt ook derde prijs binnen in duel vol controverse|url=https://www.vi.nl/nieuws/ajax-harkt-ook-derde-prijs-binnen-in-duel-vol-controverse|website=Voetbal International|language=nl|date=27 korrik 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ashtu si sezoni i kaluar, ai shënoi në ndeshjen hapëse të kampionatit me kokë në barazimin 1–1 kundër [[FC Twente|Twentes]].<ref>{{cite news|title=Zwoegend PSV incasseert bij FC Twente volgende klap|url=https://www.vi.nl/nieuws/zwoegend-psv-incasseert-bij-fc-twente-volgende-klap|website=Voetbal International|language=nl|date=3 gusht 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, Dumfries u vendos si një nga kapitenët e ekipit;<ref>{{cite news|title=Van Bommel geeft uitleg over aanvoerderswissel|url=https://www.vi.nl/nieuws/van-bommel-geeft-uitleg-over-aanvoerderswissel|website=Voetbal International|language=nl|date=24 nëntor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Denzel Dumfries is de nieuwe aanvoerder van PSV|url=https://www.ed.nl/dossier-psv/denzel-dumfries-is-de-nieuwe-aanvoerder-van-psv~a5c7b638/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=24 nëntor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ai luajti ndeshjen e parë si kapiten më 24 nëntor 2019 në fitoren 2–1 kundër ish ekipit të tij Heerenveen, kjo falë mungesës së [[Ibrahim Afellay]] dhe [[Pablo Rosario]]s.<ref>{{cite news|title=Dumfries: Een bepalende rol bij PSV, dat eis ik nu van mezelf|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/dumfries-een-bepalende-rol-bij-psv-dat-eis-ik-nu-van-mezelf~a2c3c9f7/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=2 korrik 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht se në pjesën e parë të sezonit Dumfries u kritikua për nivelin e lojës, ai u përmirsua njeshëm në pjesën e dytë, duke e mbyllur sezonin me tetë gola, një rekord personal.<ref>{{cite news|title=Uitgebreid interview met Denzel Dumfries: 'We zijn lang te soft naar elkaar geweest'|url=https://www.vi.nl/pro/overig/uitgebreid-interview-met-denzel-dumfries-we-zijn-lang-te-soft-naar-elkaar-geweest|website=Voetbal International|language=nl|date=27 dhjetor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/dumfries-schuldbewust-van-bommel-niet-ontmoedigd-.htm|title=DUMFRIES SCHULDBEWUST|website=PSV Eindhoven|language=nl|date=15 dhjetor 2019|access-date=11 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210908185639/https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/dumfries-schuldbewust.htm|archive-date=8 shtator 2021|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Dumfries met PSV op jacht naar eerherstel|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-met-psv-op-jacht-naar-eerherstel~a750838b/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=8 janar 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sezoni u mbyll para kohe në mars 2020 për shkak të [[Pandemia e COVID-19|pandemisë së COVID-19]], me PSV që u rendit në vendin e katërt.<ref>{{cite news|title=PSV blijft dankzij Dumfries en Unnerstall in spoor van topdrie|url=https://www.vi.nl/nieuws/psv-blijft-dankzij-dumfries-en-unnerstall-in-spoor-van-topdrie|website=Voetbal International|language=nl|date=8 mars 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht interesit nga disa klube evropiane,<ref>{{cite news|title=Milan, assalto a Dumfries: affare possibile con Raiola|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/calcio-mercato/2020/05/24-70072974/milan_assalto_a_dumfries_affare_possibile_con_raiola|website=Corriere dello Sport|language=it|date=24 maj 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Il Milan cerca il nuovo Theo: Dumfries in pole. Florentino resta in corsa|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Milan/31-07-2020/calciomercato-milan-vuole-dumfries-florentino-380818135590.shtml|website=La Gazzetta Dello Sport|language=it|date=1 gusht 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries vendosi të qëndronte te PSV dhe nisi negociatat për rinovimin e kontratës.<ref>{{cite news|title=Dumfries maakt zich niet zo druk om eventuele transfer: 'Het is al een eer om voor PSV uit te komen'|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-maakt-zich-niet-zo-druk-om-eventuele-transfer-het-is-al-een-eer-om-voor-psv-uit-te-komen~a3de8d8d/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=11 maj 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Denzel Dumfries: 'Ik heb het geweldig naar mijn zin bij PSV'|url=https://psv.supporters.nl/nieuws/artikel/47722/Denzel-Dumfries-'Ik-heb-het-geweldig-naar-mijn-zin-bij-PSV'|website=PSV Supporters News|language=nl|date=10 shtator 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Para nisjes së sezonit të ri, ai u vendos kapiten i përhershëm nga trajneri [[Roger Schmidt]].<ref>{{cite news|title=Schmidt sleutelt bij PSV: "Proberen spelers vrijer te laten denken"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/370802/schmidt-sleutelt-aan-psv-proberen-spelers-vrijer-te-laten-denken/|website=FC Update|language=nl|date=8 gusht 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 16 dhjetor 2020, Dumfries luajti ndeshjen e tij të 100të me klubin në fitoren 2–1 kundër [[De Graafschap]] në kupë.<ref>{{cite news|title=Wereldgoal Malen helpt matig PSV naar volgende bekerronde|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/377135/wereldgoal-malen-helpt-matig-psv-naar-volgende-bekerronde/|website=FC Update|language=nl|date=16 dhjetor 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Dumfries vazhdoi të ishte titullar i padiskutueshëm në krahun e djathtë të mbrojtjes, por në disa raste u aktivizua edhe si mesfushor i djathtë për shkak të dëmtimeve në atë repart.<ref>{{Cite web |date=21 shkurt 2021 |title=PSV pas na herstelwerkzaamheden van Schmidt langs Vitesse |url=https://www.vi.nl/nieuws/psv-pas-na-herstelwerkzaamheden-van-schmidt-langs-vitesse |access-date=25 mars 2026 |website=vi.nl |language=nl}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 shkurt 2021 |title=Dumfries begrijpt keuzes Schmidt, maar niet die van zijn ploeggenoten |url=https://www.vi.nl/nieuws/dumfries-begrijpt-keuzes-schmidt-maar-niet-die-van-zijn-ploeggenoten |access-date=25 mars 2026 |website=vi.nl |language=nl}}</ref> Pavarësisht se ai pësoi disa dëmtime të vogla gjatë sezonit,<ref>{{Cite web|date=19 dhjetor 2020 |title=Dumfries en Rosario op tijd fit, PSV met verwachte basiself |url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/2020/12/dumfries-en-rosario-op-tijd-fit-psv-met-verwachte-basiself |access-date=25 mars 2026 |website=FCUpdate.nl |language=nl}}</ref><ref>{{Cite web |title=Denzel Dumfries opgelucht: 'Geen schade bleek uit mri-scan' |url=https://www.telegraaf.nl/sport/743242025/denzel-dumfries-opgelucht-geen-schade-bleek-uit-mri-scan |access-date=25 mars 2026 |website=De Telegraaf|language=nl}}</ref> ai arriti të luante 41 ndeshje në të gjitha kompeticionet.<ref>{{Cite web |title=Roger Schmidt vindt dat PSV verdiend door is: 'Een verrassing na een moeilijke situatie' |url=https://www.ed.nl/psv/roger-schmidt-vindt-dat-psv-verdiend-door-is-een-verrassing-na-een-moeilijke-situatie~a2c35592/ |language=nl|access-date=25 mars 2026}}</ref> Edhe pse negociatat për rinovimin e kontratës kishin nisur që në fillim të sezonit,<ref>{{cite news|title=Geen handtekening van Dumfries, die van Ihattaren misschien|url=https://www.vi.nl/nieuws/geen-handtekening-van-dumfries-die-van-ihattaren-misschien|website=Voetbal International|language=nl|date=9 shkurt 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> palët nuk arritën një marrëveshje, duke hapur rrugët për një largim të tij nga ekipi gjatë merkatos së verës.<ref>{{cite news|title=PSV gaat naast Ihattaren ook Malen en Dumfries verkopen |url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/383420/psv-gaat-naast-ihattaren-ook-malen-en-dumfries-verkopen/|website=FC Update|language=nl|date=20 prill 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ===Internazionale=== Më 14 gusht 2021, Dumfries u transferua te kampionët në fuqi të Italisë, [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], për 12.5 milion € plus 2.5 milion € në formë bonusi.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2021/08/14/denzel-dumfries-nuovo-giocatore-inter.html|title=DENZEL DUMFRIES È UN NUOVO GIOCATORE DELL'INTER|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=14 gusht 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210814200313/https://www.inter.it/it/news/2021/08/14/denzel-dumfries-nuovo-giocatore-inter.html|archive-date=14 gusht 2021|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe mori fanellën me numrin 2 për sezonin e ardhshëm.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2021/08/20/numeri-maglia-inter-21-22.html|title=DA CORDAZ A DUMFRIES, I NUOVI NUMERI DI MAGLIA|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=20 gusht 2021|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210820095928/https://www.inter.it/it/news/2021/08/20/numeri-maglia-inter-21-22.html|archive-date=20 gusht 2021|url-status=live}}</ref> Dumfries bëri debutimin e tij me klubin në fitoren 4–0 kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]] në ndeshjen hapëse të [[Serie A]].<ref>{{cite web|url=https://www.ruetir.com/2021/08/21/inter-starts-in-serie-a-with-debut-dumfries-with-victory-over-genoa/|title=Inter starts in Serie A with debut Dumfries with victory over Genoa|website=Ruetir|language=en|date=21 August 2021|accessdate=25 August 2021|archive-date=25 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825175745/https://www.ruetir.com/2021/08/21/inter-starts-in-serie-a-with-debut-dumfries-with-victory-over-genoa/|url-status=dead}}</ref> Ai pati vështirësi në muajt e parë në Itali, duke mos qënë në lartësinë e duhur,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/29-11-2021/inter-dumfries-titolare-ultima-chiamata-l-olandese-430203638439.shtml|title=Inter, adesso tocca a Dumfries. Ultima chiamata per l’olandese?|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=29 nëntor 2021|access-date=28 korrik 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/inter-dumfries-inizio-difficile-poi-anno-fantastico_51273901-202202k.shtml|title=Inter, Dumfries: "Inizio difficile poi anno fantastico"|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=11 qershor 2022|access-date=24 qershor 2022}}</ref> megjithatë filloi të përmirsohej nga muaji dhjetor, duke shënuar golin e parë në Itali në suksesin 3–0 kundër [[A.S. Roma|Romës]] në [[Stadio Olimpico]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/roma/serie-a-roma-inter-0-3-nerazzurri-senza-pieta-conl-ex-mourinho_42593762-202102k.shtml|title=Serie A: Roma-Inter 0-3, nerazzurri senza pietà con&nbsp;l&#39;ex Mourinho|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=5 dhjetor 2021}}</ref> Më 12 janar 2022, ai fitoi [[Supercoppa Italiana|Superkupën e Italisë]] pasi Interi mposhti [[Juventus F.C.|Juventusin]] 2–1 në kohën shtesë.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/12-01-2022/supercoppa-inter-juventus-2-1-mckennie-lautaro-sanchez-120-430884337880.shtml|title=Festa Inter in Supercoppa: Sanchez punisce la Juve al 121'!|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=12 janar 2022}}</ref> Katër muaj më pas, ai fitoi edhe [[Coppa Italia|Kupën e Italisë]], sërisht kundër Juventusit,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/11-05-2022/coppa-italia-finale-juve-inter-2-4-gol-barella-alex-sandro-vlahovic-calhanoglu-doppietta-perisic-440455025488.shtml|title=L'Inter batte 4-2 la Juve e vince la Coppa Italia: decisiva la doppietta di Perisic|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=11 maj 2022}}</ref> dhe e mbylli sezonin me 45 ndeshje dhe 5 gola në të gjitha kompeticionet. Dumfries u bë titullar i rregullt në formacionin 3–5–2 të trajnerit [[Simone Inzaghi]] në sezonin 2022–23. Ai e nisi sezonin duke shënuar në momentet e fundit të ndeshjes kundër [[U.S. Lecce|Lecces]] në javën e parë të kampionatit, duke i dhënë Interit fitoren 2–1.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/13-08-2022/lecce-inter-1-2-gol-lukaku-dumfries-partita-4401862121739.shtml|title=Inter all'ultimo respiro a Lecce: segna Dumfries al 95'! Lukaku, ritorno con gol|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 gusht 2022}}</ref> Më 13 shtator, ai shënoi golin e parë në karrierë në Ligën e Kampionëve në suksesin 2–0 kundër [[FC Viktoria Plzeň|Viktoria Plzeň]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/13-09-2022/viktoria-plzen-inter-0-2-dzeko-gol-asst-dumfries-450169763715.shtml|title=Dzeko show: gol e assist. Inter in scioltezza con il Viktoria Plzen|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 shtator 2022}}</ref> Në janar, Dumfries fitoi një tjetër titull të Superkupës Italiane, këtë herë kundër [[A.C. Milan|Milanit]], kurse në maj fitoi po ashtu edhe Kupën, duke luajtur 90 minuta si titullar në fitoren 2–1 kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/65704482|title=Fiorentina 1–2 Inter Milan: Martinez scores twice as Champions League finalists win Coppa Italia|publisher=BBC Sport|language=en|date=24 maj 2023|access-date=24 maj 2023}}</ref> Më 10 qershor, ai luajti në finalen e Ligës së Kampionëve në [[Stamboll]] kundër [[Manchester City F.C.|Manchester Cityt]], por Inter u mposht 1–0.<ref>{{cite news|author=David Hytner|date=10 qershor 2023|title=Rodri breaks Internazionale resistance to seal Manchester City's treble glory|url=https://www.theguardian.com/football/2023/jun/10/rodri-breaks-internazionale-resistance-to-seal-manchester-citys-treble-glory|publisher=The Guardian|language=en|accessdate=10 qershor 2023|archive-date=10 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230610213408/https://www.theguardian.com/football/2023/jun/10/rodri-breaks-internazionale-resistance-to-seal-manchester-citys-treble-glory|url-status=live}}</ref> Më 16 shtator 2023, Dumfries luajti ndeshjen e tij të me Interin në fitoren 5–1 në ''[[Derby della Madonnina]]'' kundër [[A.C. Milan|Milanit]].<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/news/100-presenze-dumfries-con-inter|title=Le 100 presenze di Dumfries con l'Inter|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=2 tetor 2023}}</ref><ref>{{Cite news|date=16 shtator 2023|title=Inter put five past Milan to keep up 100% start|language=en|publisher=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/66831603|access-date=18 shtator 2023}}</ref> Në ndeshjen e kthimit në prill 2024, Dumfries fitoi ''[[Scudetto]]'' e parë me klubin pas fitores 2–1 në [[San Siro]]; po në këtë ndeshje, ai mori kartonin e kuq të parë me ''Zikaltrit''.<ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/scintille-nel-finale-del-derby-mani-in-faccia-e-due-rossi-espulsi-theo-hernandez-e-dumfries-1960272|title=Scintille nel finale del derby: mani in faccia e due rossi. Espulsi Theo Hernandez e Dumfries|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it|access-date=22 prill 2024}}</ref> Ky ishte titulli i 20të për Interin, duke marrë edhe yllin e dytë në fanellë; Dumfries u konsiderua një nga lojtarët më të rëndësishëm të këtij suksesi, duke regjistruar 31 ndeshje dhe 4 gola.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-inter-lazio-1-1-dumfries-rovina-i-piani-a-tudor-a-due-minuti-dalla-fine_82458125-202402k.shtml|title=Serie A, Inter-Lazio 1-1: Dumfries rovina i piani a Tudor a due minuti dalla fine|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=8 prill 2026}}</ref> Dumfries e nisi sezonin e katërt me Interin duke luajtur ndeshjen e tij të 100të në Serie A në fitoren 2–0 kundër Lecces më 24 gusht 2024.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-inter-lecce-2-0-decidono-darmian-e-calhanoglu_86350799-202402k.shtml|title=Serie A, Inter-Lecce 2-0: decidono Darmian e Calhanoglu|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=12 tetor 2024}}</ref> Pas kësaj, ai shënoi dopietën e parë në karrierë në fitoren 2–0 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]] në gjysëm-finalen e Superkupës Italiane më 2 janar 2025.<ref name=":5">{{Cite web|author=Luca Bianchin|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/02-01-2025/supercoppa-italiana-inter-atalanta-2-0-doppietta-di-dumfries.shtml|title=Due perle di Dumfries mandano l'Inter in finale di Supercoppa. L'Atalanta si arrende|date=2 janar 2025|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=2 janar 2025}}</ref> Më 11 mars, ai luajti si kapiten për herë të parë në fitoren 2–1 kundër Feyenoordit në ndeshjen e kthimit të raundit të 16-tave të Ligës së Kampionëve.<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/notizie/champions-league-intervista-dumfries-pavard-carlos-augusto-inter-feyenoord|title=Dumfries, notte da capitano: "Un orgoglio, serata speciale per me"|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=14 mars 2025}}</ref> Në ndeshjen e parë gjysëm-finale kundër Barcelonës, Dumfries shënoi dy gola, përfshirë një gol me rrofeshatë, si dhe asistoi golin e [[Marcus Thuram]] në sekondën e 29të të ndeshjes, në një barazimin 3–3 në transfertë.<ref>{{Cite web|author=Francesco Pietrella|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/30-04-2025/barcellona-inter-3-3-doppietta-di-dumfries-gol-di-thuram-yamal-torres-autogol-sommer.shtml|title=Prodezze, doppio vantaggio e rimpianti: Barça-Inter, un 3-3 da cinema. Si decide tutto a Milano|language=it|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=30 prill 2025|access-date=1 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|title=Barcelona 3-3 Inter Milan (Apr 30, 2025) Game Analysis|url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/733617|access-date=10 maj 2025|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Me këto gola ai u bë lojtari i parë në historinë e klubit që shënon dy gola në gjysëm-finalen e këtij kompeticioni. Në ndeshjen e kthimit ku Interi fitoi 4–3,<ref>{{Cite web|date=6 maj 2025|title=Inter Milan and Barcelona serve up Champions League classic nobody wanted to end|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c23038lpv4mo|access-date=10 maj 2025|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> ai asistoi golat e [[Lautaro Martínez]]it dhe [[Francesco Acerbi]]t (në minutën e fundit të kohës së rregullt), duke u bërë lojtari i tretë, pas [[Alessandro Del Piero]]s dhe [[Roberto Firmino]]s, që arrin pesë kontribute golash në dy ndeshje gjysëm-finale. Ky ishte sezoni më i mirë në karrierën e Dumfries, i cili shënoi 11 gola në të gjitha kompeticionet. Ai gjithashtu u emërua si një nga kandidatët për çmimin prestigjoz [[Topi i artë]]. ==Trofe== ===Klube=== ;Sparta Rotterdam * [[Eerste Divisie]]: [[2015–16 Eerste Divisie|2015–16]] ;Internazionale * [[Supercoppa Italiana]]: [[Supercoppa Italiana 2021|2021]] ===Personale=== * Ekipi i Vitit i [[Eredivisie]]s: [[2018–19 Eredivisie|2018–19]]<ref name="POTS"/> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Lindje 1996]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë holandezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren holandeze]] [[Kategoria:Futbollistë në Sparta Rotterdam]] [[Kategoria:Futbollistë në SC Heerenveen]] [[Kategoria:Futbollistë në PSV Eindhoven]] [[Kategoria:Futbollistë në F.C. Internazionale Milano]] [[Kategoria:Futbollistë në Real Madrid C.F.]] [[Kategoria:Futbollistë në Eredivisie]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2020]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2022]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2026]] 307s6ffoszxzh6s70c7xjgu48ch94nw 3027755 3027754 2026-08-24T14:11:43Z Sadsadas 51943 /* Internazionale */ 3027755 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Denzel Dumfries | image = Edison ndreca inter egnati (cropped Denzel Dumfries).jpg | fullname = Denzel Justus Morris Dumfries | birth_date = {{birth date and age|18|4|1996|df=yes}} | birth_place = [[Rotterdam]], Holandë | height = 1.88 m | position = [[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtës i djathtë]] | currentclub = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | clubnumber = 24 | youthyears1 = | youthclubs1 = Spartaan '20 | youthyears2 = 2002–2013 | youthclubs2 = [[VV Smitshoek|Smitshoek]] | youthyears3 = 2013–2014 | youthclubs3 = [[BVV Barendrecht]] | years1 = 2014–2017 | clubs1 = [[Sparta Rotterdam]] | caps1 = 65 | goals1 = 2 | years2 = 2017–2018 | clubs2 = [[SC Heerenveen|Heerenveen]] | caps2 = 33 | goals2 = 3 | years3 = 2018–2021 | clubs3 = [[PSV Eindhoven|PSV]] | caps3 = 89 | goals3 = 13 | years4 = 2021–2026 | clubs4 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | caps4 = 147 | goals4 = 20 | years5 = 2026– | clubs5 = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | caps5 = 0 | goals5 = 0 | nationalyears1 = 2014 | nationalteam1 = [[Kombëtarja arubiane e futbollit|Aruba]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2016 | nationalteam2 = [[Kombëtarja holandeze nën-20 e futbollit|Holanda U20]] | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2016–2018 | nationalteam3 = [[Kombëtarja holandeze nën-21 e futbollit|Holanda U21]] | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2018– | nationalteam4 = [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holanda]] | nationalcaps4 = 76 | nationalgoals4 = 11 | medaltemplates = {{Medal|Sport|[[Futbolli]]}} {{Medal|Country|{{flamuri|Holanda}} [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holanda]]}} {{Medal|Comp|[[UEFA Liga e Kombeve]]}} {{Medal|Silver|[[Finalet e UEFA Ligës së Kombeve 2019|Portugali 2019]]|}} | club-update = 9 maj 2026 | nationalteam-update = 30 qershor 2026 }} '''Denzel Justus Morris Dumfries''' (lindur më 18 prill 1996) është një [[futbolli]]st profesionist [[Holanda|holandez]] i cili luan si [[Mbrojtësi (futboll)|mbrojtës i djathtë]] për klubin spanjoll [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] dhe [[Kombëtarja holandeze e futbollit|kombëtaren holandeze]]. Dumfries e nisi karrierën e tij si profesionist në vitin 2014 me [[Sparta Rotterdam|Spartën e Rotterdamit]], duke i ndihmuar të ngjiteshin në [[Eredivisie]] në vitin 2016 kurse një vit më pas u shpall talenti i vitit. Në vitin 2017, ai u transferua te [[SC Heerenveen|Heerenveen]], kurse pas një sezoni kaloi te [[PSV Eindhoven|PSV]], duke u bërë [[Kapiteni (futboll)|kapiten]] në vitin 2021. Në verën e vitit 2021, ai nënshkroi në Itali me Interin. Në nivel ndërkombëtar, Dumfries fillimisht përfaqsoi Aruban në vitin 2014, kjo për shkak të origjinës së tij nga ana e babait. Në vitin 2018, ai vendosi të luante për Holandën, duke debutuar zyrtarisht në atë vit. Tre vite më vonë, ai luajti në [[UEFA Euro 2020|Euro 2020]]. ==Karriera me klube== ===Sparta Rotterdam=== Dumfries e nisi karrierën e tij si futbollist me klubin Spartaan '20, duke qëndruar për dy vite.<ref name="Dumfries Voetbal International March 2018">{{cite news|title=Misschien was ik wel wat timide tussen al die stadsjongetjes |url=https://www.vi.nl/nieuws/misschien-was-ik-wel-wat-timide-tussen-al-die-stadsjongetjes-1|website=Voetbal International|language=nl|date=31 mars 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref name="Dumfries BND Estem">{{cite news|title=Feyenoord heeft met Dumfries echt zitten slapen |url=https://www.bndestem.nl/nederlands-voetbal/feyenoord-heeft-met-dumfries-echt-zitten-slapen~a6a7d08b/|website=BND Estem|language=nl|date=1 dhjetor 2018|access-date=11 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202120824/https://www.bndestem.nl/nederlands-voetbal/feyenoord-heeft-met-dumfries-echt-zitten-slapen~a6a7d08b/|archive-date=2 dhjetor 2018|url-status=live}}</ref> Ai u la i lirë nga klubi pasi nuk konsiderohej një lojtar i mirë dhe nuk pëlqehej nga shokët e ekipit dhe trajnerët.<ref>{{cite news|title=Dumfries werd door iedereen uitgelachen, zelfs door de trainers |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/848164/-dumfries-werd-door-iedereen-uitgelachen-zelfs-door-de-trainers-.html|website=Voetbal Primeur|language=nl|date=22 tetor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref name="Dumfries RTV Rijnmond 14 June 2021">{{cite news|title=Uitblinker Dumfries speelde bij deze club jaren geleden al in oranje: 'Maar Denz, je bent helemaal niet zo goed...'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/1277746/Uitblinker-Dumfries-speelde-bij-deze-club-jaren-geleden-al-in-oranje-Maar-Denz-je-bent-helemaal-niet-zo-goed|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=14 qershor 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, ai firmosi me [[VV Smitshoek|Smitshoek]].<ref name="Dumfries Voetbal International March 2018"/> Dumfries fillimisht luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]] por me kalimin e viteve u zhvendos në mbrojtje.<ref name="Never Offside1">{{cite web|url=https://www.neveroffside.nl/n-o-ontmoet-denzel-dumfries-ik-kijk-tegen-helemaal-niemand-op/|title=N.O. ontmoet Denzel Dumfries: 'Ik kijk tegen helemaal niemand op'|website=Never Offside|language=nl|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181010174429/https://www.neveroffside.nl/n-o-ontmoet-denzel-dumfries-ik-kijk-tegen-helemaal-niemand-op/|archive-date=10 tetor 2018|url-status=dead}}</ref> Në vitin 2013, ai u transferua te [[BVV Barendrecht|Barendrecht]], duke luajtur për një sezon.<ref name="Dumfries Backstory BBC">{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/57546472|title=From Aruba amateur to Netherlands hero|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=25 mars 2026}}</ref><ref name="Dumfries Voetbal International March 2018"/> Gjatë kësaj kohe, ai u refuzua nga zbuluesi i talentëve të [[Feyenoord]]it, duke mos u konsideruar në lartësinë e klubit.<ref>{{cite news|title=Feyenoord duidelijk: "Vonden Dumfries niet goed genoeg"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/342335/feyenoord-bekeek-dumfries-vonden-hem-niet-goed-genoeg/|website=FC Update|language=nl|date=30 nëntor 2018|access-date=22 dhjetor 2021}}</ref><ref name="Dumfries BND Estem"/> Në vitin 2014, Dumfries u transferua te [[Sparta Rotterdam]],<ref>{{Cite web |last=Jeroen Nagtegaal (laatste nieuws) |title=Denzel Dumfries Dwingt Contract Af Bij Sparta Rotterdam |url=http://www.bvvbarendrecht.nl/website/index.php/6016-denzel-dumfries-dwingt-contract-af-bij-sparta-rotterdam |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518075141/http://www.bvvbarendrecht.nl/website/index.php/6016-denzel-dumfries-dwingt-contract-af-bij-sparta-rotterdam |archive-date=18 maj 2015 |access-date=25 mars 2026 |website=bvvbarendrecht.nl|language=nl}}</ref> duke u aktivizuar me ekipet e të rinjëve në muajt e parë.<ref>{{Cite web|title=Denzel Dumfries tekent bij Sparta Rotterdam |url=http://www.vvsmitshoek.nl/index.php/nieuws/235-denzel-dumfries-tekent-bij-sparta-rotterdam|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518092609/http://www.vvsmitshoek.nl/index.php/nieuws/235-denzel-dumfries-tekent-bij-sparta-rotterdam|archive-date=18 maj 2015|access-date=25 mars 2026|website=vvsmitshoek.nl |language=nl}}</ref> Pas kësaj, ai firmosi kontratën e tij të parë si profesionist e cila ishte për tre vite.<ref>{{cite news|title=Sparta contracteert drie jonge talenten|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/121930/Sparta-contracteert-drie-jonge-talenten|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=2 nëntor 2014|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta bindt talenten Dumfries, Alhaft en Albertus|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/265427/sparta-bindt-talenten-dumfries-alhaft-en-albertus/|website=FC Update|language=nl|date=3 nëntor 2014|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 20 shkurt 2015, Dumfries bëri debutimin e tij si profesionist në humbjen 2–1 kundër [[FC Emmen|Emmen]] në kampionat, duke u aktivizuar në pjesën e dytë si zëvëndësues.<ref>{{cite news|title=Sparta verliest van FC Emmen|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/126135/Sparta-verliest-van-FC-Emmen|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=20 shkurt 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai luajti edhe në dy ndeshje të tjera në sezonin 2014–15, në të dyja rastet si zëvëndësues.<ref>{{cite news|title=Sparta verliest met 1-0 van Eindhoven|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/127235/Sparta-verliest-met-1-0-van-Eindhoven|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=20 mars 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta overklast Roda JC: 6-0|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/127791/Sparta-overklast-Roda-JC-6-0|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=6 prill 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries e nisi sezonin e ri si zëvëndësues por pas pak kohësh u bë titullar në krahun e djathtë të mbrojtjes, duke ndihmuar Spartën të bëhej kandidat për rikthimin në [[Eredivisie]].<ref>{{cite news|title=Oppermachtig Sparta snel klaar met Jong PSV|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/133375/Oppermachtig-Sparta-snel-klaar-met-Jong-PSV|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 shtator 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta rekent af met FC Oss|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134218/Sparta-rekent-af-met-FC-Oss|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 tetor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta wint en stijgt naar de tweede plaats|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134620/Sparta-wint-en-stijgt-naar-de-tweede-plaats|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=1 nëntor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 7 nëntor 2015, ai rinovoi kontratën e tij deri në qershor 2019.<ref>{{cite news|title=Dumfries verlengt contract bij Sparta|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134824/Dumfries-verlengt-contract-bij-Sparta|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=7 nëntor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, ai shënoi golin e tij të parë si profesionist në fitoren 5–2 kundër [[RKC Waalwijk]] më 18 janar 2016.<ref>{{cite news|title=Sparta op tijd weer wakker tegen RKC Waalwijk|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/137305/Sparta-op-tijd-weer-wakker-tegen-RKC-Waalwijk|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 janar 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sparta siguroi ngjitjen në elitë më 11 prill pas fitores 3–1 kundër [[Jong Ajax]].<ref>{{cite news|title=Sparta kampioen op volgepakt Kasteel|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/140733/Sparta-kampioen-op-volgepakt-Kasteel|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=11 prill 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ky ishte një sezon i dalluar për Dumfries,<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-beste-talent-vierde-periode-jupiler-league/|title=DENZEL DUMFRIES BESTE TALENT VIERDE PERIODE JUPILER LEAGUE|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=21 prill 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905082141/https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-beste-talent-vierde-periode-jupiler-league/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref name="Dumfries FC Update May 2016">{{cite news|title=Sparta-diamant Dumfries kan het heel ver schoppen|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/297172/sparta-diamant-dumfries-kan-het-heel-ver-schoppen/|website=FC Update|language=nl|date=4 maj 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> i cili u shpall talenti i sezonit i [[Eerste Divisie]] si dhe fitoi çmimin "Demi i Bronztë".<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-een-bronzen-stier-rijker/|title=DENZEL DUMFRIES EEN BRONZEN STIER RIJKER|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=30 prill 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905082203/https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-een-bronzen-stier-rijker/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.sparta-rotterdam.nl/2/12/20578/sparta-wint-bijna-alle-gouden-stieren/|title=Sparta Wint Bijna Alle Gouden Stieren|publisher=Sparta Rotterdam|language=nl|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160610202654/https://www.sparta-rotterdam.nl/2/12/20578/sparta-wint-bijna-alle-gouden-stieren/|archive-date=10 qershor 2016|url-status=live}}</ref> Ai luajti gjithsej 33 ndeshje.<ref>{{cite news|title=Sparta wint bijna alle Gouden Stieren|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/141528/Sparta-wint-bijna-alle-Gouden-Stieren|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=3 maj 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries vazhdoi të ishte titullar në sezonin e parë të klubit në elitë pas gjashtë vitesh.<ref>{{cite news|title=Jans: 'Sparta blijft probleemloos in eredivisie'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/145061/Jans-Sparta-blijft-probleemloos-in-eredivisie|website=RT Rijnmond|language=nl|date=11 gusht 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Onrust bij NEC wordt groter door verlies bij Sparta|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/304345/onrust-bij-nec-wordt-groter-door-pak-slaag-bij-sparta/|website=FC Update|language=nl|date=18 shtator 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 2 tetor, ai mori kartonin e kuq të parë në karrierë në barazimin 1–1 kundër [[AZ Alkmaar]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-az-eindigt-in-een-gelijkspel/|title=SPARTA – AZ EINDIGT IN EEN GELIJKSPEL|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=2 tetor 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081515/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-az-eindigt-in-een-gelijkspel/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> Goli i tij i parë në Eredivisie erdhi më 19 nëntor në humbjen 3–2 në derbi kundër [[Excelsior Rotterdam|Excelsior]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-keert-met-lege-handen-terug-uit-kralingen/|title=SPARTA KEERT MET LEGE HANDEN TERUG UIT KRALINGEN|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=19 nëntor 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081710/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-keert-met-lege-handen-terug-uit-kralingen/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> Gjatë merkatos së dimrit, klubi firmosi me finlandezin [[Janne Saksela]], i cili luante gjithashtu si mbrojtës i djathtë.<ref>{{cite news|title=Pastoor: 'Saksela past zich snel aan niveau aan'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/150336/Pastoor-Saksela-past-zich-snel-aan-niveau-aan|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=4 janar 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht konkurencës, Dumfries e ruajti vendin e tij dhe vazhdoi të ishte titullar deri në fund të sezonit.<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-wint-met-0-1-op-bezoek-bij-n-e-c/|title=SPARTA WINT MET 0-1 OP BEZOEK BIJ N.E.C.|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=25 shkurt 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081912/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-wint-met-0-1-op-bezoek-bij-n-e-c/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta gemakkelijk langs Heracles|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/152995/Sparta-gemakkelijk-langs-Heracles|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 mars 2017|access-date=11 shtator 2021}}<br>{{cite news|title=Dumfries: 'Niet bezig met afgelopen wedstrijden'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/154177/Dumfries-Niet-bezig-met-afgelopen-wedstrijden|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=22 prill 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sparta arriti të siguronte mbijetesën duke fituar dy ndeshjet e fundit të sezonit.<ref>{{cite news|title=Sparta nog een jaar in de eredivisie|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/154970/Sparta-nog-een-jaar-in-de-eredivisie|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=14 May 2017|access-date=11 September 2021}}</ref> Një muaj pas largimit nga klubi, Dumfries, sëbashku me disa lojtarë të tjerë u nderuan nga klubi në një ceremoni lamtumire para ndeshjes kundër [[PEC Zwolle]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/viertal-oud-spartanen-neemt-afscheid/|title=VIERTAL OUD-SPARTANEN NEEMT AFSCHEID|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=20 gusht 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081204/https://www.sparta-rotterdam.nl/viertal-oud-spartanen-neemt-afscheid/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> ===Heerenveen=== Në korrik 2017, Dumfries iu bashkua klubit tjetër holandez [[SC Heerenveen|Heerenveen]] në një marrëveshje katër-vjeçare.<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sc-heerenveen-neemt-denzel-dumfries-over-van-sparta-rotterdam/|title=SC HEERENVEEN NEEMT DENZEL DUMFRIES OVER VAN SPARTA ROTTERDAM|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=25 korrik 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210627223734/https://www.sparta-rotterdam.nl/sc-heerenveen-neemt-denzel-dumfries-over-van-sparta-rotterdam/|archive-date=27 qershor 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-versterkt-zich-met-denzel-dumfries/10|title=SC Heerenveen versterkt zich met Denzel Dumfries|website=SC Heerenveen|language=nl|date=25 korrik 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171128063001/http://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-versterkt-zich-met-denzel-dumfries/10|archive-date=28 nëntor 2017|url-status=dead}}</ref> Ai u ble për të zëvëndësuar të larguarin [[Stefano Marzo]], i cili u transferua në [[Belgjika|Belgjikë]].<ref>{{cite news|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/157445/Sparta-ziet-Dumfries-naar-SC-Heerenveen-vertrekken|title=Sparta ziet Dumfries naar SC Heerenveen vertrekken|publisher=Rijnmond|language=nl}}</ref> Dumfries bëri debutimin e tij me klubin në ndeshjen hapëse të sezonit 2017–18 kundër [[FC Groningen|Groningenit]]; ai ndihmoi ekipin të merrte një barazim 3–3 duke asistuar dy gola.<ref>{{cite web|url=https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/streppel-blij-met-fighting-spirit-van-zijn-elftal10/10|title=Streppel blij met 'fighting spirit' van zijn elftal|website=SC Heerenveen|language=nl|date=13 gusht 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190111005256/https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/streppel-blij-met-fighting-spirit-van-zijn-elftal10/10|archive-date=11 janar 2019|url-status=dead}}</ref> Ai gjithashtu asistoi të dy golat e fitores 2–1 kundër [[ADO Den Haag]] në javën e tretë, si dhe një gol në fitoren 2–0 kundër PSV Eindhoven javën pasardhëse,<ref>{{cite news|title=Thorsby drukt ADO met dubbelslag verder in de zorgen|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/thorsby-drukt-ado-met-dubbelslag-verder-in-de-zorgen~a7433f8c/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=26 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Zwak PSV krijgt nieuwe jas in Heerenveen|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/zwak-psv-krijgt-nieuwe-jas-in-heerenveen~a978bd55/|publisher=Algemeen Dagblad|language=nl|date=10 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> duke u shpallur talenti i muajit gusht në Eredivisie si dhe u emërua në formacionin e javës nga gazeta holandeze ''[[Algemeen Dagblad]]''.<ref>{{cite news|title=Piepjonge verdediging Heerenveen domineert Elftal van de Week|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/piepjonge-verdediging-heerenveen-domineert-elftal-van-de-week~a82b90d5/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=11 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/1954213/talent-van-maand-denzel-dumfries|title=Talent van de maand: Denzel Dumfries|website=Fox Sports|language=nl|date=7 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107003501/https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/1954213/talent-van-maand-denzel-dumfries|archive-date=7 nëntor 2017|url-status=dead}}</ref> Pas paraqitjeve mbreslënëse në javët e para të sezonit, Dumfries e fitoi menjëherë vendin e titullarit në formacion.<ref>{{cite news|title=Alle vermoedelijke opstellingen en statistieken van speelronde 4|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/alle-vermoedelijke-opstellingen-en-statistieken-van-speelronde-4~af64523e/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=9 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai shënoi golin e parë me ekipin më 9 dhjetor në barazimin 2–2 kundër [[VVV-Venlo]].<ref>{{cite web|url=https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-door-late-tegentreffer-niet-langs-vvv-venlo/10|title=SC Heerenveen door late tegentreffer niet langs VVV-Venlo: 2-2|website=SC Heerenveen|language=nl|date=9 dhjetor 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190528080714/https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-door-late-tegentreffer-niet-langs-vvv-venlo/10|archive-date=28 maj 2019|url-status=dead}}</ref> Golin e tij të dytë ai e shënoi kundër ish ekipit të tij Sparta më 26 janar 2018.<ref>{{cite news|title=Heerenveen bezorgt Advocaat derde nederlaag op rij|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/heerenveen-bezorgt-advocaat-derde-nederlaag-op-rij~a41229dd/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=26 janar 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Heerenveen e mbylli sezonin në vendin e 8të, duke u kualifikuar në fazën play-off për kualifikim në fazën paraeliminatore të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]] për sezonin e ardhshëm; ai shënoi me kokë në fitoren 4–3 në shtëpi në ndeshjen e parë gjysëm-finale kundër [[FC Utrecht|Utrecht]],<ref>{{cite news|title=Heerenveen verslaat Utrecht in knotsgek play-offduel|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/heerenveen-verslaat-utrecht-in-knotsgek-play-offduel~a122e63b/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=9 maj 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> por ekipi i tij u eliminua me rregullin e golit jashtë fushe pasi humbi ndeshjen e dytë me rezultatin 2–1.<ref>{{cite news|title=Utrecht wint nipt van Heerenveen en bereikt finale van play-offs|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/332766/utrecht-wint-nipt-van-heerenveen-en-bereikt-finale-van-play-offs/|website=FC Update|language=nl|date=12 maj 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ===PSV Eindhoven=== Më 19 qershor 2018, Dumfries u transferua te [[PSV Eindhoven]] duke firmosur një kontratë deri në qershor 2023.<ref>{{cite web|url=https://www.psv.nl/media/artikel/psv-neemt-dumfries-over-van-sc-heerenveen|title=PSV NEEMT DUMFRIES OVER VAN SC HEERENVEEN|website=PSV Eindhoven|language=nl|date=19 qershor 2018|access-date=11 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109030211/https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/psv-neemt-dumfries-over-van-sc-heerenveen.htm|archive-date=9 nëntor 2020|url-status=live}}</ref> Shuma e transferimit u raportua të ishte 5.5 milion € nga media holandeze.<ref>{{cite web|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-tot-2023-verbonden-aan-psv~aab5a59c1/|title=Dumfries tot 2023 verbonden aan PSV|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=19 qershor 2018|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190329090234/https://www.ed.nl/psv/dumfries-tot-2023-verbonden-aan-psv~aab5a59c1/|archive-date=29 mars 2019|url-status=live}}</ref> Ai bëri debutimin e tij në ndeshjen e [[Johan Cruijff Schaal|Superkupën e Holandës]], të cilën PSV e humbi me penallti kundër Feyenoordit.<ref>{{cite news|title=Feyenoord grijpt Johan Cruijff Schaal opnieuw via penalty's|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/336494/feyenoord-grijpt-johan-cruijff-schaal-opnieuw-via-penalty-s/|website=FC Update|language=nl|date=4 gusht 2018|accessdate=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries shënoi me kokë në fitoren 5–0 kundër Utrecht në ndeshjen hapëse të kampionatit.<ref>{{cite news|title=Oerdegelijk PSV start seizoen met royale thuiszege op Utrecht|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/336810/oerdegelijk-psv-start-seizoen-met-royale-thuiszege-op-fc-utrecht/|website=FC Update|language=nl|date=11 gusht 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=PSV zet Ajax direct op twee punten achterstand met klinkende zege|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/psv-zet-ajax-direct-op-twee-punten-achterstand-met-klinkende-zege~abfd83d7/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=11 gusht 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 18 shtator, Dumfries bëri debutimin e tij në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligës së Kampionëve]] kundër [[FC Barcelona|Barcelonës]], me PSV që u mposht 4–0.<ref>{{cite news|title=Individuele klasse Barcelona is PSV na prima start te machtig|url=https://www.vi.nl/nieuws/individuele-klasse-barcelona-is-psv-na-prima-start-te-machtig|website=Voetbal International|language=nl|date=18 shtator 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai e vendosi veten titullar të padiskutueshëm në formacion, duke shënuar edhe gola në disa ndeshje.<ref>{{cite news|title=Dumfries baalt: "We hebben gevochten als leeuwen"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/341183/dumfries-baalt-we-hebben-gevochten-als-leeuwen/|website=FC Update|language=nl|date=7 nëntor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Speler van de Week: acrobaat De Jong van alle markten thuis|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/342155/speler-van-de-week-acrobaat-de-jong-is-van-alle-markten-thuis/|website=FC Update|language=nl|date=26 nëntor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Eindejaarsrapport: PSV kan na zonnig halfjaar op zoek naar titelglans|url=https://www.ed.nl/psv/eindejaarsrapport-psv-kan-na-zonnig-halfjaar-op-zoek-naar-titelglans~ad7d9a0f/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=28 dhjetor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai e mbylli sezonin me 43 ndeshje në të gjitha kompeticionet, përfshirë 34 në kampionat. Për paraqitjet e tij, Dumfries u emërua në Ekipin e Sezonit të Eredivisies.<ref name="POTS">{{cite news|date=16 May 2019|title=Frenkie de Jong Eredivisie Player of the Season 2018–19|url=https://eredivisie.eu/news/frenkie-de-jong-eredivisie-player-of-the-season-2018-2019/|url-status=live|access-date=31 gusht 2021|publisher=Eredivisie|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210831232555/https://eredivisie.eu/news/frenkie-de-jong-eredivisie-player-of-the-season-2018-2019/|archive-date=31 gusht 2021 }}</ref> Dumfries e nisi sezonin e ri duke luajtur sërisht në ndeshjen e Superkupës së Holandës, por PSV u mposht sërisht, këtë herë nga Ajaxi.<ref>{{cite news|title=Ajax harkt ook derde prijs binnen in duel vol controverse|url=https://www.vi.nl/nieuws/ajax-harkt-ook-derde-prijs-binnen-in-duel-vol-controverse|website=Voetbal International|language=nl|date=27 korrik 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ashtu si sezoni i kaluar, ai shënoi në ndeshjen hapëse të kampionatit me kokë në barazimin 1–1 kundër [[FC Twente|Twentes]].<ref>{{cite news|title=Zwoegend PSV incasseert bij FC Twente volgende klap|url=https://www.vi.nl/nieuws/zwoegend-psv-incasseert-bij-fc-twente-volgende-klap|website=Voetbal International|language=nl|date=3 gusht 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, Dumfries u vendos si një nga kapitenët e ekipit;<ref>{{cite news|title=Van Bommel geeft uitleg over aanvoerderswissel|url=https://www.vi.nl/nieuws/van-bommel-geeft-uitleg-over-aanvoerderswissel|website=Voetbal International|language=nl|date=24 nëntor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Denzel Dumfries is de nieuwe aanvoerder van PSV|url=https://www.ed.nl/dossier-psv/denzel-dumfries-is-de-nieuwe-aanvoerder-van-psv~a5c7b638/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=24 nëntor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ai luajti ndeshjen e parë si kapiten më 24 nëntor 2019 në fitoren 2–1 kundër ish ekipit të tij Heerenveen, kjo falë mungesës së [[Ibrahim Afellay]] dhe [[Pablo Rosario]]s.<ref>{{cite news|title=Dumfries: Een bepalende rol bij PSV, dat eis ik nu van mezelf|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/dumfries-een-bepalende-rol-bij-psv-dat-eis-ik-nu-van-mezelf~a2c3c9f7/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=2 korrik 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht se në pjesën e parë të sezonit Dumfries u kritikua për nivelin e lojës, ai u përmirsua njeshëm në pjesën e dytë, duke e mbyllur sezonin me tetë gola, një rekord personal.<ref>{{cite news|title=Uitgebreid interview met Denzel Dumfries: 'We zijn lang te soft naar elkaar geweest'|url=https://www.vi.nl/pro/overig/uitgebreid-interview-met-denzel-dumfries-we-zijn-lang-te-soft-naar-elkaar-geweest|website=Voetbal International|language=nl|date=27 dhjetor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/dumfries-schuldbewust-van-bommel-niet-ontmoedigd-.htm|title=DUMFRIES SCHULDBEWUST|website=PSV Eindhoven|language=nl|date=15 dhjetor 2019|access-date=11 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210908185639/https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/dumfries-schuldbewust.htm|archive-date=8 shtator 2021|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Dumfries met PSV op jacht naar eerherstel|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-met-psv-op-jacht-naar-eerherstel~a750838b/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=8 janar 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sezoni u mbyll para kohe në mars 2020 për shkak të [[Pandemia e COVID-19|pandemisë së COVID-19]], me PSV që u rendit në vendin e katërt.<ref>{{cite news|title=PSV blijft dankzij Dumfries en Unnerstall in spoor van topdrie|url=https://www.vi.nl/nieuws/psv-blijft-dankzij-dumfries-en-unnerstall-in-spoor-van-topdrie|website=Voetbal International|language=nl|date=8 mars 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht interesit nga disa klube evropiane,<ref>{{cite news|title=Milan, assalto a Dumfries: affare possibile con Raiola|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/calcio-mercato/2020/05/24-70072974/milan_assalto_a_dumfries_affare_possibile_con_raiola|website=Corriere dello Sport|language=it|date=24 maj 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Il Milan cerca il nuovo Theo: Dumfries in pole. Florentino resta in corsa|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Milan/31-07-2020/calciomercato-milan-vuole-dumfries-florentino-380818135590.shtml|website=La Gazzetta Dello Sport|language=it|date=1 gusht 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries vendosi të qëndronte te PSV dhe nisi negociatat për rinovimin e kontratës.<ref>{{cite news|title=Dumfries maakt zich niet zo druk om eventuele transfer: 'Het is al een eer om voor PSV uit te komen'|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-maakt-zich-niet-zo-druk-om-eventuele-transfer-het-is-al-een-eer-om-voor-psv-uit-te-komen~a3de8d8d/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=11 maj 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Denzel Dumfries: 'Ik heb het geweldig naar mijn zin bij PSV'|url=https://psv.supporters.nl/nieuws/artikel/47722/Denzel-Dumfries-'Ik-heb-het-geweldig-naar-mijn-zin-bij-PSV'|website=PSV Supporters News|language=nl|date=10 shtator 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Para nisjes së sezonit të ri, ai u vendos kapiten i përhershëm nga trajneri [[Roger Schmidt]].<ref>{{cite news|title=Schmidt sleutelt bij PSV: "Proberen spelers vrijer te laten denken"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/370802/schmidt-sleutelt-aan-psv-proberen-spelers-vrijer-te-laten-denken/|website=FC Update|language=nl|date=8 gusht 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 16 dhjetor 2020, Dumfries luajti ndeshjen e tij të 100të me klubin në fitoren 2–1 kundër [[De Graafschap]] në kupë.<ref>{{cite news|title=Wereldgoal Malen helpt matig PSV naar volgende bekerronde|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/377135/wereldgoal-malen-helpt-matig-psv-naar-volgende-bekerronde/|website=FC Update|language=nl|date=16 dhjetor 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Dumfries vazhdoi të ishte titullar i padiskutueshëm në krahun e djathtë të mbrojtjes, por në disa raste u aktivizua edhe si mesfushor i djathtë për shkak të dëmtimeve në atë repart.<ref>{{Cite web |date=21 shkurt 2021 |title=PSV pas na herstelwerkzaamheden van Schmidt langs Vitesse |url=https://www.vi.nl/nieuws/psv-pas-na-herstelwerkzaamheden-van-schmidt-langs-vitesse |access-date=25 mars 2026 |website=vi.nl |language=nl}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 shkurt 2021 |title=Dumfries begrijpt keuzes Schmidt, maar niet die van zijn ploeggenoten |url=https://www.vi.nl/nieuws/dumfries-begrijpt-keuzes-schmidt-maar-niet-die-van-zijn-ploeggenoten |access-date=25 mars 2026 |website=vi.nl |language=nl}}</ref> Pavarësisht se ai pësoi disa dëmtime të vogla gjatë sezonit,<ref>{{Cite web|date=19 dhjetor 2020 |title=Dumfries en Rosario op tijd fit, PSV met verwachte basiself |url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/2020/12/dumfries-en-rosario-op-tijd-fit-psv-met-verwachte-basiself |access-date=25 mars 2026 |website=FCUpdate.nl |language=nl}}</ref><ref>{{Cite web |title=Denzel Dumfries opgelucht: 'Geen schade bleek uit mri-scan' |url=https://www.telegraaf.nl/sport/743242025/denzel-dumfries-opgelucht-geen-schade-bleek-uit-mri-scan |access-date=25 mars 2026 |website=De Telegraaf|language=nl}}</ref> ai arriti të luante 41 ndeshje në të gjitha kompeticionet.<ref>{{Cite web |title=Roger Schmidt vindt dat PSV verdiend door is: 'Een verrassing na een moeilijke situatie' |url=https://www.ed.nl/psv/roger-schmidt-vindt-dat-psv-verdiend-door-is-een-verrassing-na-een-moeilijke-situatie~a2c35592/ |language=nl|access-date=25 mars 2026}}</ref> Edhe pse negociatat për rinovimin e kontratës kishin nisur që në fillim të sezonit,<ref>{{cite news|title=Geen handtekening van Dumfries, die van Ihattaren misschien|url=https://www.vi.nl/nieuws/geen-handtekening-van-dumfries-die-van-ihattaren-misschien|website=Voetbal International|language=nl|date=9 shkurt 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> palët nuk arritën një marrëveshje, duke hapur rrugët për një largim të tij nga ekipi gjatë merkatos së verës.<ref>{{cite news|title=PSV gaat naast Ihattaren ook Malen en Dumfries verkopen |url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/383420/psv-gaat-naast-ihattaren-ook-malen-en-dumfries-verkopen/|website=FC Update|language=nl|date=20 prill 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ===Internazionale=== Më 14 gusht 2021, Dumfries u transferua te kampionët në fuqi të Italisë, [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], për 12.5 milion € plus 2.5 milion € në formë bonusi.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2021/08/14/denzel-dumfries-nuovo-giocatore-inter.html|title=DENZEL DUMFRIES È UN NUOVO GIOCATORE DELL'INTER|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=14 gusht 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210814200313/https://www.inter.it/it/news/2021/08/14/denzel-dumfries-nuovo-giocatore-inter.html|archive-date=14 gusht 2021|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe mori fanellën me numrin 2 për sezonin e ardhshëm.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2021/08/20/numeri-maglia-inter-21-22.html|title=DA CORDAZ A DUMFRIES, I NUOVI NUMERI DI MAGLIA|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=20 gusht 2021|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210820095928/https://www.inter.it/it/news/2021/08/20/numeri-maglia-inter-21-22.html|archive-date=20 gusht 2021|url-status=live}}</ref> Dumfries bëri debutimin e tij me klubin në fitoren 4–0 kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]] në ndeshjen hapëse të [[Serie A]].<ref>{{cite web|url=https://www.ruetir.com/2021/08/21/inter-starts-in-serie-a-with-debut-dumfries-with-victory-over-genoa/|title=Inter starts in Serie A with debut Dumfries with victory over Genoa|website=Ruetir|language=en|date=21 August 2021|accessdate=25 August 2021|archive-date=25 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825175745/https://www.ruetir.com/2021/08/21/inter-starts-in-serie-a-with-debut-dumfries-with-victory-over-genoa/|url-status=dead}}</ref> Ai pati vështirësi në muajt e parë në Itali, duke mos qënë në lartësinë e duhur,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/29-11-2021/inter-dumfries-titolare-ultima-chiamata-l-olandese-430203638439.shtml|title=Inter, adesso tocca a Dumfries. Ultima chiamata per l’olandese?|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=29 nëntor 2021|access-date=28 korrik 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/inter-dumfries-inizio-difficile-poi-anno-fantastico_51273901-202202k.shtml|title=Inter, Dumfries: "Inizio difficile poi anno fantastico"|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=11 qershor 2022|access-date=24 qershor 2022}}</ref> megjithatë filloi të përmirsohej nga muaji dhjetor, duke shënuar golin e parë në Itali në suksesin 3–0 kundër [[A.S. Roma|Romës]] në [[Stadio Olimpico]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/roma/serie-a-roma-inter-0-3-nerazzurri-senza-pieta-conl-ex-mourinho_42593762-202102k.shtml|title=Serie A: Roma-Inter 0-3, nerazzurri senza pietà con&nbsp;l&#39;ex Mourinho|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=5 dhjetor 2021}}</ref> Më 12 janar 2022, ai fitoi [[Supercoppa Italiana|Superkupën e Italisë]] pasi Interi mposhti [[Juventus F.C.|Juventusin]] 2–1 në kohën shtesë.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/12-01-2022/supercoppa-inter-juventus-2-1-mckennie-lautaro-sanchez-120-430884337880.shtml|title=Festa Inter in Supercoppa: Sanchez punisce la Juve al 121'!|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=12 janar 2022}}</ref> Katër muaj më pas, ai fitoi edhe [[Coppa Italia|Kupën e Italisë]], sërisht kundër Juventusit,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/11-05-2022/coppa-italia-finale-juve-inter-2-4-gol-barella-alex-sandro-vlahovic-calhanoglu-doppietta-perisic-440455025488.shtml|title=L'Inter batte 4-2 la Juve e vince la Coppa Italia: decisiva la doppietta di Perisic|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=11 maj 2022}}</ref> dhe e mbylli sezonin me 45 ndeshje dhe 5 gola në të gjitha kompeticionet. Dumfries u bë titullar i rregullt në formacionin 3–5–2 të trajnerit [[Simone Inzaghi]] në sezonin 2022–23. Ai e nisi sezonin duke shënuar në momentet e fundit të ndeshjes kundër [[U.S. Lecce|Lecces]] në javën e parë të kampionatit, duke i dhënë Interit fitoren 2–1.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/13-08-2022/lecce-inter-1-2-gol-lukaku-dumfries-partita-4401862121739.shtml|title=Inter all'ultimo respiro a Lecce: segna Dumfries al 95'! Lukaku, ritorno con gol|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 gusht 2022}}</ref> Më 13 shtator, ai shënoi golin e parë në karrierë në Ligën e Kampionëve në suksesin 2–0 kundër [[FC Viktoria Plzeň|Viktoria Plzeň]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/13-09-2022/viktoria-plzen-inter-0-2-dzeko-gol-asst-dumfries-450169763715.shtml|title=Dzeko show: gol e assist. Inter in scioltezza con il Viktoria Plzen|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 shtator 2022}}</ref> Në janar, Dumfries fitoi një tjetër titull të Superkupës Italiane, këtë herë kundër [[A.C. Milan|Milanit]], kurse në maj fitoi po ashtu edhe Kupën, duke luajtur 90 minuta si titullar në fitoren 2–1 kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/65704482|title=Fiorentina 1–2 Inter Milan: Martinez scores twice as Champions League finalists win Coppa Italia|publisher=BBC Sport|language=en|date=24 maj 2023|access-date=24 maj 2023}}</ref> Më 10 qershor, ai luajti në finalen e Ligës së Kampionëve në [[Stamboll]] kundër [[Manchester City F.C.|Manchester Cityt]], por Inter u mposht 1–0.<ref>{{cite news|author=David Hytner|date=10 qershor 2023|title=Rodri breaks Internazionale resistance to seal Manchester City's treble glory|url=https://www.theguardian.com/football/2023/jun/10/rodri-breaks-internazionale-resistance-to-seal-manchester-citys-treble-glory|publisher=The Guardian|language=en|accessdate=10 qershor 2023|archive-date=10 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230610213408/https://www.theguardian.com/football/2023/jun/10/rodri-breaks-internazionale-resistance-to-seal-manchester-citys-treble-glory|url-status=live}}</ref> Më 16 shtator 2023, Dumfries luajti ndeshjen e tij të me Interin në fitoren 5–1 në ''[[Derby della Madonnina]]'' kundër [[A.C. Milan|Milanit]].<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/news/100-presenze-dumfries-con-inter|title=Le 100 presenze di Dumfries con l'Inter|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=2 tetor 2023}}</ref><ref>{{Cite news|date=16 shtator 2023|title=Inter put five past Milan to keep up 100% start|language=en|publisher=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/66831603|access-date=18 shtator 2023}}</ref> Në ndeshjen e kthimit në prill 2024, Dumfries fitoi ''[[Scudetto]]'' e parë me klubin pas fitores 2–1 në [[San Siro]]; po në këtë ndeshje, ai mori kartonin e kuq të parë me ''Zikaltrit''.<ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/scintille-nel-finale-del-derby-mani-in-faccia-e-due-rossi-espulsi-theo-hernandez-e-dumfries-1960272|title=Scintille nel finale del derby: mani in faccia e due rossi. Espulsi Theo Hernandez e Dumfries|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it|access-date=22 prill 2024}}</ref> Ky ishte titulli i 20të për Interin, duke marrë edhe yllin e dytë në fanellë; Dumfries u konsiderua një nga lojtarët më të rëndësishëm të këtij suksesi, duke regjistruar 31 ndeshje dhe 4 gola.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-inter-lazio-1-1-dumfries-rovina-i-piani-a-tudor-a-due-minuti-dalla-fine_82458125-202402k.shtml|title=Serie A, Inter-Lazio 1-1: Dumfries rovina i piani a Tudor a due minuti dalla fine|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=8 prill 2026}}</ref> Dumfries e nisi sezonin e katërt me Interin duke luajtur ndeshjen e tij të 100të në Serie A në fitoren 2–0 kundër Lecces më 24 gusht 2024.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-inter-lecce-2-0-decidono-darmian-e-calhanoglu_86350799-202402k.shtml|title=Serie A, Inter-Lecce 2-0: decidono Darmian e Calhanoglu|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=12 tetor 2024}}</ref> Pas kësaj, ai shënoi dopietën e parë në karrierë në fitoren 2–0 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]] në gjysëm-finalen e Superkupës Italiane më 2 janar 2025.<ref name=":5">{{Cite web|author=Luca Bianchin|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/02-01-2025/supercoppa-italiana-inter-atalanta-2-0-doppietta-di-dumfries.shtml|title=Due perle di Dumfries mandano l'Inter in finale di Supercoppa. L'Atalanta si arrende|date=2 janar 2025|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=2 janar 2025}}</ref> Më 11 mars, ai luajti si kapiten për herë të parë në fitoren 2–1 kundër Feyenoordit në ndeshjen e kthimit të raundit të 16-tave të Ligës së Kampionëve.<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/notizie/champions-league-intervista-dumfries-pavard-carlos-augusto-inter-feyenoord|title=Dumfries, notte da capitano: "Un orgoglio, serata speciale per me"|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=14 mars 2025}}</ref> Në ndeshjen e parë gjysëm-finale kundër Barcelonës, Dumfries shënoi dy gola, përfshirë një gol me rrofeshatë, si dhe asistoi golin e [[Marcus Thuram]] në sekondën e 29të të ndeshjes, në një barazimin 3–3 në transfertë.<ref>{{Cite web|author=Francesco Pietrella|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/30-04-2025/barcellona-inter-3-3-doppietta-di-dumfries-gol-di-thuram-yamal-torres-autogol-sommer.shtml|title=Prodezze, doppio vantaggio e rimpianti: Barça-Inter, un 3-3 da cinema. Si decide tutto a Milano|language=it|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=30 prill 2025|access-date=1 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|title=Barcelona 3-3 Inter Milan (Apr 30, 2025) Game Analysis|url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/733617|access-date=10 maj 2025|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Me këto gola ai u bë lojtari i parë në historinë e klubit që shënon dy gola në gjysëm-finalen e këtij kompeticioni. Në ndeshjen e kthimit ku Interi fitoi 4–3,<ref>{{Cite web|date=6 maj 2025|title=Inter Milan and Barcelona serve up Champions League classic nobody wanted to end|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c23038lpv4mo|access-date=10 maj 2025|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> ai asistoi golat e [[Lautaro Martínez]]it dhe [[Francesco Acerbi]]t (në minutën e fundit të kohës së rregullt), duke u bërë lojtari i tretë, pas [[Alessandro Del Piero]]s dhe [[Roberto Firmino]]s, që arrin pesë kontribute golash në dy ndeshje gjysëm-finale.<ref>{{Cite web|url=https://www.rainews.it/articoli/2025/05/calcio-inter-barcellona-4-3-nerazzurri-in-finale-di-champions-league-vittoria-storica-33f887da-985b-4b39-bc8b-09b3020c3238.html|title=Calcio, Inter-Barcellona 4-3: ora i nerazzurri sono in finale di Champions League|publisher=RaiNews|language=it|date=7 maj 2025|access-date=7 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/dumfries-ancora-protagonista-quella-statistica-che-lo-accomuna-a-salah-firmino-e-del-piero-2099876|title=Dumfries ancora protagonista. Quella statistica che lo accomuna a Salah, Firmino e Del Piero|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it|access-date=7 maj 2025}}</ref> Ky ishte sezoni më i mirë në karrierën e Dumfries, i cili shënoi 11 gola në të gjitha kompeticionet. Ai gjithashtu u emërua si një nga kandidatët për çmimin prestigjoz [[Topi i artë]]. ==Trofe== ===Klube=== ;Sparta Rotterdam * [[Eerste Divisie]]: [[2015–16 Eerste Divisie|2015–16]] ;Internazionale * [[Supercoppa Italiana]]: [[Supercoppa Italiana 2021|2021]] ===Personale=== * Ekipi i Vitit i [[Eredivisie]]s: [[2018–19 Eredivisie|2018–19]]<ref name="POTS"/> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Lindje 1996]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë holandezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren holandeze]] [[Kategoria:Futbollistë në Sparta Rotterdam]] [[Kategoria:Futbollistë në SC Heerenveen]] [[Kategoria:Futbollistë në PSV Eindhoven]] [[Kategoria:Futbollistë në F.C. Internazionale Milano]] [[Kategoria:Futbollistë në Real Madrid C.F.]] [[Kategoria:Futbollistë në Eredivisie]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2020]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2022]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2026]] 46tgvnhluuqb12lu38u5s9kt1kkxwfy 3027758 3027755 2026-08-24T14:46:40Z Sadsadas 51943 /* Internazionale */ 3027758 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Denzel Dumfries | image = Edison ndreca inter egnati (cropped Denzel Dumfries).jpg | fullname = Denzel Justus Morris Dumfries | birth_date = {{birth date and age|18|4|1996|df=yes}} | birth_place = [[Rotterdam]], Holandë | height = 1.88 m | position = [[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtës i djathtë]] | currentclub = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | clubnumber = 24 | youthyears1 = | youthclubs1 = Spartaan '20 | youthyears2 = 2002–2013 | youthclubs2 = [[VV Smitshoek|Smitshoek]] | youthyears3 = 2013–2014 | youthclubs3 = [[BVV Barendrecht]] | years1 = 2014–2017 | clubs1 = [[Sparta Rotterdam]] | caps1 = 65 | goals1 = 2 | years2 = 2017–2018 | clubs2 = [[SC Heerenveen|Heerenveen]] | caps2 = 33 | goals2 = 3 | years3 = 2018–2021 | clubs3 = [[PSV Eindhoven|PSV]] | caps3 = 89 | goals3 = 13 | years4 = 2021–2026 | clubs4 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | caps4 = 147 | goals4 = 20 | years5 = 2026– | clubs5 = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | caps5 = 0 | goals5 = 0 | nationalyears1 = 2014 | nationalteam1 = [[Kombëtarja arubiane e futbollit|Aruba]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2016 | nationalteam2 = [[Kombëtarja holandeze nën-20 e futbollit|Holanda U20]] | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2016–2018 | nationalteam3 = [[Kombëtarja holandeze nën-21 e futbollit|Holanda U21]] | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2018– | nationalteam4 = [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holanda]] | nationalcaps4 = 76 | nationalgoals4 = 11 | medaltemplates = {{Medal|Sport|[[Futbolli]]}} {{Medal|Country|{{flamuri|Holanda}} [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holanda]]}} {{Medal|Comp|[[UEFA Liga e Kombeve]]}} {{Medal|Silver|[[Finalet e UEFA Ligës së Kombeve 2019|Portugali 2019]]|}} | club-update = 9 maj 2026 | nationalteam-update = 30 qershor 2026 }} '''Denzel Justus Morris Dumfries''' (lindur më 18 prill 1996) është një [[futbolli]]st profesionist [[Holanda|holandez]] i cili luan si [[Mbrojtësi (futboll)|mbrojtës i djathtë]] për klubin spanjoll [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] dhe [[Kombëtarja holandeze e futbollit|kombëtaren holandeze]]. Dumfries e nisi karrierën e tij si profesionist në vitin 2014 me [[Sparta Rotterdam|Spartën e Rotterdamit]], duke i ndihmuar të ngjiteshin në [[Eredivisie]] në vitin 2016 kurse një vit më pas u shpall talenti i vitit. Në vitin 2017, ai u transferua te [[SC Heerenveen|Heerenveen]], kurse pas një sezoni kaloi te [[PSV Eindhoven|PSV]], duke u bërë [[Kapiteni (futboll)|kapiten]] në vitin 2021. Në verën e vitit 2021, ai nënshkroi në Itali me Interin. Në nivel ndërkombëtar, Dumfries fillimisht përfaqsoi Aruban në vitin 2014, kjo për shkak të origjinës së tij nga ana e babait. Në vitin 2018, ai vendosi të luante për Holandën, duke debutuar zyrtarisht në atë vit. Tre vite më vonë, ai luajti në [[UEFA Euro 2020|Euro 2020]]. ==Karriera me klube== ===Sparta Rotterdam=== Dumfries e nisi karrierën e tij si futbollist me klubin Spartaan '20, duke qëndruar për dy vite.<ref name="Dumfries Voetbal International March 2018">{{cite news|title=Misschien was ik wel wat timide tussen al die stadsjongetjes |url=https://www.vi.nl/nieuws/misschien-was-ik-wel-wat-timide-tussen-al-die-stadsjongetjes-1|website=Voetbal International|language=nl|date=31 mars 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref name="Dumfries BND Estem">{{cite news|title=Feyenoord heeft met Dumfries echt zitten slapen |url=https://www.bndestem.nl/nederlands-voetbal/feyenoord-heeft-met-dumfries-echt-zitten-slapen~a6a7d08b/|website=BND Estem|language=nl|date=1 dhjetor 2018|access-date=11 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202120824/https://www.bndestem.nl/nederlands-voetbal/feyenoord-heeft-met-dumfries-echt-zitten-slapen~a6a7d08b/|archive-date=2 dhjetor 2018|url-status=live}}</ref> Ai u la i lirë nga klubi pasi nuk konsiderohej një lojtar i mirë dhe nuk pëlqehej nga shokët e ekipit dhe trajnerët.<ref>{{cite news|title=Dumfries werd door iedereen uitgelachen, zelfs door de trainers |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/848164/-dumfries-werd-door-iedereen-uitgelachen-zelfs-door-de-trainers-.html|website=Voetbal Primeur|language=nl|date=22 tetor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref name="Dumfries RTV Rijnmond 14 June 2021">{{cite news|title=Uitblinker Dumfries speelde bij deze club jaren geleden al in oranje: 'Maar Denz, je bent helemaal niet zo goed...'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/1277746/Uitblinker-Dumfries-speelde-bij-deze-club-jaren-geleden-al-in-oranje-Maar-Denz-je-bent-helemaal-niet-zo-goed|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=14 qershor 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, ai firmosi me [[VV Smitshoek|Smitshoek]].<ref name="Dumfries Voetbal International March 2018"/> Dumfries fillimisht luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]] por me kalimin e viteve u zhvendos në mbrojtje.<ref name="Never Offside1">{{cite web|url=https://www.neveroffside.nl/n-o-ontmoet-denzel-dumfries-ik-kijk-tegen-helemaal-niemand-op/|title=N.O. ontmoet Denzel Dumfries: 'Ik kijk tegen helemaal niemand op'|website=Never Offside|language=nl|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181010174429/https://www.neveroffside.nl/n-o-ontmoet-denzel-dumfries-ik-kijk-tegen-helemaal-niemand-op/|archive-date=10 tetor 2018|url-status=dead}}</ref> Në vitin 2013, ai u transferua te [[BVV Barendrecht|Barendrecht]], duke luajtur për një sezon.<ref name="Dumfries Backstory BBC">{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/57546472|title=From Aruba amateur to Netherlands hero|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=25 mars 2026}}</ref><ref name="Dumfries Voetbal International March 2018"/> Gjatë kësaj kohe, ai u refuzua nga zbuluesi i talentëve të [[Feyenoord]]it, duke mos u konsideruar në lartësinë e klubit.<ref>{{cite news|title=Feyenoord duidelijk: "Vonden Dumfries niet goed genoeg"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/342335/feyenoord-bekeek-dumfries-vonden-hem-niet-goed-genoeg/|website=FC Update|language=nl|date=30 nëntor 2018|access-date=22 dhjetor 2021}}</ref><ref name="Dumfries BND Estem"/> Në vitin 2014, Dumfries u transferua te [[Sparta Rotterdam]],<ref>{{Cite web |last=Jeroen Nagtegaal (laatste nieuws) |title=Denzel Dumfries Dwingt Contract Af Bij Sparta Rotterdam |url=http://www.bvvbarendrecht.nl/website/index.php/6016-denzel-dumfries-dwingt-contract-af-bij-sparta-rotterdam |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518075141/http://www.bvvbarendrecht.nl/website/index.php/6016-denzel-dumfries-dwingt-contract-af-bij-sparta-rotterdam |archive-date=18 maj 2015 |access-date=25 mars 2026 |website=bvvbarendrecht.nl|language=nl}}</ref> duke u aktivizuar me ekipet e të rinjëve në muajt e parë.<ref>{{Cite web|title=Denzel Dumfries tekent bij Sparta Rotterdam |url=http://www.vvsmitshoek.nl/index.php/nieuws/235-denzel-dumfries-tekent-bij-sparta-rotterdam|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518092609/http://www.vvsmitshoek.nl/index.php/nieuws/235-denzel-dumfries-tekent-bij-sparta-rotterdam|archive-date=18 maj 2015|access-date=25 mars 2026|website=vvsmitshoek.nl |language=nl}}</ref> Pas kësaj, ai firmosi kontratën e tij të parë si profesionist e cila ishte për tre vite.<ref>{{cite news|title=Sparta contracteert drie jonge talenten|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/121930/Sparta-contracteert-drie-jonge-talenten|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=2 nëntor 2014|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta bindt talenten Dumfries, Alhaft en Albertus|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/265427/sparta-bindt-talenten-dumfries-alhaft-en-albertus/|website=FC Update|language=nl|date=3 nëntor 2014|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 20 shkurt 2015, Dumfries bëri debutimin e tij si profesionist në humbjen 2–1 kundër [[FC Emmen|Emmen]] në kampionat, duke u aktivizuar në pjesën e dytë si zëvëndësues.<ref>{{cite news|title=Sparta verliest van FC Emmen|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/126135/Sparta-verliest-van-FC-Emmen|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=20 shkurt 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai luajti edhe në dy ndeshje të tjera në sezonin 2014–15, në të dyja rastet si zëvëndësues.<ref>{{cite news|title=Sparta verliest met 1-0 van Eindhoven|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/127235/Sparta-verliest-met-1-0-van-Eindhoven|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=20 mars 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta overklast Roda JC: 6-0|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/127791/Sparta-overklast-Roda-JC-6-0|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=6 prill 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries e nisi sezonin e ri si zëvëndësues por pas pak kohësh u bë titullar në krahun e djathtë të mbrojtjes, duke ndihmuar Spartën të bëhej kandidat për rikthimin në [[Eredivisie]].<ref>{{cite news|title=Oppermachtig Sparta snel klaar met Jong PSV|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/133375/Oppermachtig-Sparta-snel-klaar-met-Jong-PSV|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 shtator 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta rekent af met FC Oss|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134218/Sparta-rekent-af-met-FC-Oss|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 tetor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta wint en stijgt naar de tweede plaats|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134620/Sparta-wint-en-stijgt-naar-de-tweede-plaats|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=1 nëntor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 7 nëntor 2015, ai rinovoi kontratën e tij deri në qershor 2019.<ref>{{cite news|title=Dumfries verlengt contract bij Sparta|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134824/Dumfries-verlengt-contract-bij-Sparta|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=7 nëntor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, ai shënoi golin e tij të parë si profesionist në fitoren 5–2 kundër [[RKC Waalwijk]] më 18 janar 2016.<ref>{{cite news|title=Sparta op tijd weer wakker tegen RKC Waalwijk|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/137305/Sparta-op-tijd-weer-wakker-tegen-RKC-Waalwijk|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 janar 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sparta siguroi ngjitjen në elitë më 11 prill pas fitores 3–1 kundër [[Jong Ajax]].<ref>{{cite news|title=Sparta kampioen op volgepakt Kasteel|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/140733/Sparta-kampioen-op-volgepakt-Kasteel|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=11 prill 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ky ishte një sezon i dalluar për Dumfries,<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-beste-talent-vierde-periode-jupiler-league/|title=DENZEL DUMFRIES BESTE TALENT VIERDE PERIODE JUPILER LEAGUE|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=21 prill 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905082141/https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-beste-talent-vierde-periode-jupiler-league/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref name="Dumfries FC Update May 2016">{{cite news|title=Sparta-diamant Dumfries kan het heel ver schoppen|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/297172/sparta-diamant-dumfries-kan-het-heel-ver-schoppen/|website=FC Update|language=nl|date=4 maj 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> i cili u shpall talenti i sezonit i [[Eerste Divisie]] si dhe fitoi çmimin "Demi i Bronztë".<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-een-bronzen-stier-rijker/|title=DENZEL DUMFRIES EEN BRONZEN STIER RIJKER|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=30 prill 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905082203/https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-een-bronzen-stier-rijker/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.sparta-rotterdam.nl/2/12/20578/sparta-wint-bijna-alle-gouden-stieren/|title=Sparta Wint Bijna Alle Gouden Stieren|publisher=Sparta Rotterdam|language=nl|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160610202654/https://www.sparta-rotterdam.nl/2/12/20578/sparta-wint-bijna-alle-gouden-stieren/|archive-date=10 qershor 2016|url-status=live}}</ref> Ai luajti gjithsej 33 ndeshje.<ref>{{cite news|title=Sparta wint bijna alle Gouden Stieren|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/141528/Sparta-wint-bijna-alle-Gouden-Stieren|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=3 maj 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries vazhdoi të ishte titullar në sezonin e parë të klubit në elitë pas gjashtë vitesh.<ref>{{cite news|title=Jans: 'Sparta blijft probleemloos in eredivisie'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/145061/Jans-Sparta-blijft-probleemloos-in-eredivisie|website=RT Rijnmond|language=nl|date=11 gusht 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Onrust bij NEC wordt groter door verlies bij Sparta|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/304345/onrust-bij-nec-wordt-groter-door-pak-slaag-bij-sparta/|website=FC Update|language=nl|date=18 shtator 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 2 tetor, ai mori kartonin e kuq të parë në karrierë në barazimin 1–1 kundër [[AZ Alkmaar]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-az-eindigt-in-een-gelijkspel/|title=SPARTA – AZ EINDIGT IN EEN GELIJKSPEL|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=2 tetor 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081515/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-az-eindigt-in-een-gelijkspel/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> Goli i tij i parë në Eredivisie erdhi më 19 nëntor në humbjen 3–2 në derbi kundër [[Excelsior Rotterdam|Excelsior]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-keert-met-lege-handen-terug-uit-kralingen/|title=SPARTA KEERT MET LEGE HANDEN TERUG UIT KRALINGEN|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=19 nëntor 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081710/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-keert-met-lege-handen-terug-uit-kralingen/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> Gjatë merkatos së dimrit, klubi firmosi me finlandezin [[Janne Saksela]], i cili luante gjithashtu si mbrojtës i djathtë.<ref>{{cite news|title=Pastoor: 'Saksela past zich snel aan niveau aan'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/150336/Pastoor-Saksela-past-zich-snel-aan-niveau-aan|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=4 janar 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht konkurencës, Dumfries e ruajti vendin e tij dhe vazhdoi të ishte titullar deri në fund të sezonit.<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-wint-met-0-1-op-bezoek-bij-n-e-c/|title=SPARTA WINT MET 0-1 OP BEZOEK BIJ N.E.C.|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=25 shkurt 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081912/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-wint-met-0-1-op-bezoek-bij-n-e-c/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta gemakkelijk langs Heracles|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/152995/Sparta-gemakkelijk-langs-Heracles|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 mars 2017|access-date=11 shtator 2021}}<br>{{cite news|title=Dumfries: 'Niet bezig met afgelopen wedstrijden'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/154177/Dumfries-Niet-bezig-met-afgelopen-wedstrijden|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=22 prill 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sparta arriti të siguronte mbijetesën duke fituar dy ndeshjet e fundit të sezonit.<ref>{{cite news|title=Sparta nog een jaar in de eredivisie|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/154970/Sparta-nog-een-jaar-in-de-eredivisie|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=14 May 2017|access-date=11 September 2021}}</ref> Një muaj pas largimit nga klubi, Dumfries, sëbashku me disa lojtarë të tjerë u nderuan nga klubi në një ceremoni lamtumire para ndeshjes kundër [[PEC Zwolle]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/viertal-oud-spartanen-neemt-afscheid/|title=VIERTAL OUD-SPARTANEN NEEMT AFSCHEID|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=20 gusht 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081204/https://www.sparta-rotterdam.nl/viertal-oud-spartanen-neemt-afscheid/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> ===Heerenveen=== Në korrik 2017, Dumfries iu bashkua klubit tjetër holandez [[SC Heerenveen|Heerenveen]] në një marrëveshje katër-vjeçare.<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sc-heerenveen-neemt-denzel-dumfries-over-van-sparta-rotterdam/|title=SC HEERENVEEN NEEMT DENZEL DUMFRIES OVER VAN SPARTA ROTTERDAM|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=25 korrik 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210627223734/https://www.sparta-rotterdam.nl/sc-heerenveen-neemt-denzel-dumfries-over-van-sparta-rotterdam/|archive-date=27 qershor 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-versterkt-zich-met-denzel-dumfries/10|title=SC Heerenveen versterkt zich met Denzel Dumfries|website=SC Heerenveen|language=nl|date=25 korrik 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171128063001/http://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-versterkt-zich-met-denzel-dumfries/10|archive-date=28 nëntor 2017|url-status=dead}}</ref> Ai u ble për të zëvëndësuar të larguarin [[Stefano Marzo]], i cili u transferua në [[Belgjika|Belgjikë]].<ref>{{cite news|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/157445/Sparta-ziet-Dumfries-naar-SC-Heerenveen-vertrekken|title=Sparta ziet Dumfries naar SC Heerenveen vertrekken|publisher=Rijnmond|language=nl}}</ref> Dumfries bëri debutimin e tij me klubin në ndeshjen hapëse të sezonit 2017–18 kundër [[FC Groningen|Groningenit]]; ai ndihmoi ekipin të merrte një barazim 3–3 duke asistuar dy gola.<ref>{{cite web|url=https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/streppel-blij-met-fighting-spirit-van-zijn-elftal10/10|title=Streppel blij met 'fighting spirit' van zijn elftal|website=SC Heerenveen|language=nl|date=13 gusht 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190111005256/https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/streppel-blij-met-fighting-spirit-van-zijn-elftal10/10|archive-date=11 janar 2019|url-status=dead}}</ref> Ai gjithashtu asistoi të dy golat e fitores 2–1 kundër [[ADO Den Haag]] në javën e tretë, si dhe një gol në fitoren 2–0 kundër PSV Eindhoven javën pasardhëse,<ref>{{cite news|title=Thorsby drukt ADO met dubbelslag verder in de zorgen|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/thorsby-drukt-ado-met-dubbelslag-verder-in-de-zorgen~a7433f8c/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=26 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Zwak PSV krijgt nieuwe jas in Heerenveen|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/zwak-psv-krijgt-nieuwe-jas-in-heerenveen~a978bd55/|publisher=Algemeen Dagblad|language=nl|date=10 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> duke u shpallur talenti i muajit gusht në Eredivisie si dhe u emërua në formacionin e javës nga gazeta holandeze ''[[Algemeen Dagblad]]''.<ref>{{cite news|title=Piepjonge verdediging Heerenveen domineert Elftal van de Week|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/piepjonge-verdediging-heerenveen-domineert-elftal-van-de-week~a82b90d5/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=11 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/1954213/talent-van-maand-denzel-dumfries|title=Talent van de maand: Denzel Dumfries|website=Fox Sports|language=nl|date=7 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107003501/https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/1954213/talent-van-maand-denzel-dumfries|archive-date=7 nëntor 2017|url-status=dead}}</ref> Pas paraqitjeve mbreslënëse në javët e para të sezonit, Dumfries e fitoi menjëherë vendin e titullarit në formacion.<ref>{{cite news|title=Alle vermoedelijke opstellingen en statistieken van speelronde 4|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/alle-vermoedelijke-opstellingen-en-statistieken-van-speelronde-4~af64523e/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=9 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai shënoi golin e parë me ekipin më 9 dhjetor në barazimin 2–2 kundër [[VVV-Venlo]].<ref>{{cite web|url=https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-door-late-tegentreffer-niet-langs-vvv-venlo/10|title=SC Heerenveen door late tegentreffer niet langs VVV-Venlo: 2-2|website=SC Heerenveen|language=nl|date=9 dhjetor 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190528080714/https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-door-late-tegentreffer-niet-langs-vvv-venlo/10|archive-date=28 maj 2019|url-status=dead}}</ref> Golin e tij të dytë ai e shënoi kundër ish ekipit të tij Sparta më 26 janar 2018.<ref>{{cite news|title=Heerenveen bezorgt Advocaat derde nederlaag op rij|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/heerenveen-bezorgt-advocaat-derde-nederlaag-op-rij~a41229dd/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=26 janar 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Heerenveen e mbylli sezonin në vendin e 8të, duke u kualifikuar në fazën play-off për kualifikim në fazën paraeliminatore të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]] për sezonin e ardhshëm; ai shënoi me kokë në fitoren 4–3 në shtëpi në ndeshjen e parë gjysëm-finale kundër [[FC Utrecht|Utrecht]],<ref>{{cite news|title=Heerenveen verslaat Utrecht in knotsgek play-offduel|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/heerenveen-verslaat-utrecht-in-knotsgek-play-offduel~a122e63b/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=9 maj 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> por ekipi i tij u eliminua me rregullin e golit jashtë fushe pasi humbi ndeshjen e dytë me rezultatin 2–1.<ref>{{cite news|title=Utrecht wint nipt van Heerenveen en bereikt finale van play-offs|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/332766/utrecht-wint-nipt-van-heerenveen-en-bereikt-finale-van-play-offs/|website=FC Update|language=nl|date=12 maj 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ===PSV Eindhoven=== Më 19 qershor 2018, Dumfries u transferua te [[PSV Eindhoven]] duke firmosur një kontratë deri në qershor 2023.<ref>{{cite web|url=https://www.psv.nl/media/artikel/psv-neemt-dumfries-over-van-sc-heerenveen|title=PSV NEEMT DUMFRIES OVER VAN SC HEERENVEEN|website=PSV Eindhoven|language=nl|date=19 qershor 2018|access-date=11 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109030211/https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/psv-neemt-dumfries-over-van-sc-heerenveen.htm|archive-date=9 nëntor 2020|url-status=live}}</ref> Shuma e transferimit u raportua të ishte 5.5 milion € nga media holandeze.<ref>{{cite web|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-tot-2023-verbonden-aan-psv~aab5a59c1/|title=Dumfries tot 2023 verbonden aan PSV|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=19 qershor 2018|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190329090234/https://www.ed.nl/psv/dumfries-tot-2023-verbonden-aan-psv~aab5a59c1/|archive-date=29 mars 2019|url-status=live}}</ref> Ai bëri debutimin e tij në ndeshjen e [[Johan Cruijff Schaal|Superkupën e Holandës]], të cilën PSV e humbi me penallti kundër Feyenoordit.<ref>{{cite news|title=Feyenoord grijpt Johan Cruijff Schaal opnieuw via penalty's|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/336494/feyenoord-grijpt-johan-cruijff-schaal-opnieuw-via-penalty-s/|website=FC Update|language=nl|date=4 gusht 2018|accessdate=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries shënoi me kokë në fitoren 5–0 kundër Utrecht në ndeshjen hapëse të kampionatit.<ref>{{cite news|title=Oerdegelijk PSV start seizoen met royale thuiszege op Utrecht|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/336810/oerdegelijk-psv-start-seizoen-met-royale-thuiszege-op-fc-utrecht/|website=FC Update|language=nl|date=11 gusht 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=PSV zet Ajax direct op twee punten achterstand met klinkende zege|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/psv-zet-ajax-direct-op-twee-punten-achterstand-met-klinkende-zege~abfd83d7/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=11 gusht 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 18 shtator, Dumfries bëri debutimin e tij në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligës së Kampionëve]] kundër [[FC Barcelona|Barcelonës]], me PSV që u mposht 4–0.<ref>{{cite news|title=Individuele klasse Barcelona is PSV na prima start te machtig|url=https://www.vi.nl/nieuws/individuele-klasse-barcelona-is-psv-na-prima-start-te-machtig|website=Voetbal International|language=nl|date=18 shtator 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai e vendosi veten titullar të padiskutueshëm në formacion, duke shënuar edhe gola në disa ndeshje.<ref>{{cite news|title=Dumfries baalt: "We hebben gevochten als leeuwen"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/341183/dumfries-baalt-we-hebben-gevochten-als-leeuwen/|website=FC Update|language=nl|date=7 nëntor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Speler van de Week: acrobaat De Jong van alle markten thuis|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/342155/speler-van-de-week-acrobaat-de-jong-is-van-alle-markten-thuis/|website=FC Update|language=nl|date=26 nëntor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Eindejaarsrapport: PSV kan na zonnig halfjaar op zoek naar titelglans|url=https://www.ed.nl/psv/eindejaarsrapport-psv-kan-na-zonnig-halfjaar-op-zoek-naar-titelglans~ad7d9a0f/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=28 dhjetor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai e mbylli sezonin me 43 ndeshje në të gjitha kompeticionet, përfshirë 34 në kampionat. Për paraqitjet e tij, Dumfries u emërua në Ekipin e Sezonit të Eredivisies.<ref name="POTS">{{cite news|date=16 May 2019|title=Frenkie de Jong Eredivisie Player of the Season 2018–19|url=https://eredivisie.eu/news/frenkie-de-jong-eredivisie-player-of-the-season-2018-2019/|url-status=live|access-date=31 gusht 2021|publisher=Eredivisie|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210831232555/https://eredivisie.eu/news/frenkie-de-jong-eredivisie-player-of-the-season-2018-2019/|archive-date=31 gusht 2021 }}</ref> Dumfries e nisi sezonin e ri duke luajtur sërisht në ndeshjen e Superkupës së Holandës, por PSV u mposht sërisht, këtë herë nga Ajaxi.<ref>{{cite news|title=Ajax harkt ook derde prijs binnen in duel vol controverse|url=https://www.vi.nl/nieuws/ajax-harkt-ook-derde-prijs-binnen-in-duel-vol-controverse|website=Voetbal International|language=nl|date=27 korrik 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ashtu si sezoni i kaluar, ai shënoi në ndeshjen hapëse të kampionatit me kokë në barazimin 1–1 kundër [[FC Twente|Twentes]].<ref>{{cite news|title=Zwoegend PSV incasseert bij FC Twente volgende klap|url=https://www.vi.nl/nieuws/zwoegend-psv-incasseert-bij-fc-twente-volgende-klap|website=Voetbal International|language=nl|date=3 gusht 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, Dumfries u vendos si një nga kapitenët e ekipit;<ref>{{cite news|title=Van Bommel geeft uitleg over aanvoerderswissel|url=https://www.vi.nl/nieuws/van-bommel-geeft-uitleg-over-aanvoerderswissel|website=Voetbal International|language=nl|date=24 nëntor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Denzel Dumfries is de nieuwe aanvoerder van PSV|url=https://www.ed.nl/dossier-psv/denzel-dumfries-is-de-nieuwe-aanvoerder-van-psv~a5c7b638/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=24 nëntor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ai luajti ndeshjen e parë si kapiten më 24 nëntor 2019 në fitoren 2–1 kundër ish ekipit të tij Heerenveen, kjo falë mungesës së [[Ibrahim Afellay]] dhe [[Pablo Rosario]]s.<ref>{{cite news|title=Dumfries: Een bepalende rol bij PSV, dat eis ik nu van mezelf|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/dumfries-een-bepalende-rol-bij-psv-dat-eis-ik-nu-van-mezelf~a2c3c9f7/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=2 korrik 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht se në pjesën e parë të sezonit Dumfries u kritikua për nivelin e lojës, ai u përmirsua njeshëm në pjesën e dytë, duke e mbyllur sezonin me tetë gola, një rekord personal.<ref>{{cite news|title=Uitgebreid interview met Denzel Dumfries: 'We zijn lang te soft naar elkaar geweest'|url=https://www.vi.nl/pro/overig/uitgebreid-interview-met-denzel-dumfries-we-zijn-lang-te-soft-naar-elkaar-geweest|website=Voetbal International|language=nl|date=27 dhjetor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/dumfries-schuldbewust-van-bommel-niet-ontmoedigd-.htm|title=DUMFRIES SCHULDBEWUST|website=PSV Eindhoven|language=nl|date=15 dhjetor 2019|access-date=11 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210908185639/https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/dumfries-schuldbewust.htm|archive-date=8 shtator 2021|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Dumfries met PSV op jacht naar eerherstel|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-met-psv-op-jacht-naar-eerherstel~a750838b/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=8 janar 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sezoni u mbyll para kohe në mars 2020 për shkak të [[Pandemia e COVID-19|pandemisë së COVID-19]], me PSV që u rendit në vendin e katërt.<ref>{{cite news|title=PSV blijft dankzij Dumfries en Unnerstall in spoor van topdrie|url=https://www.vi.nl/nieuws/psv-blijft-dankzij-dumfries-en-unnerstall-in-spoor-van-topdrie|website=Voetbal International|language=nl|date=8 mars 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht interesit nga disa klube evropiane,<ref>{{cite news|title=Milan, assalto a Dumfries: affare possibile con Raiola|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/calcio-mercato/2020/05/24-70072974/milan_assalto_a_dumfries_affare_possibile_con_raiola|website=Corriere dello Sport|language=it|date=24 maj 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Il Milan cerca il nuovo Theo: Dumfries in pole. Florentino resta in corsa|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Milan/31-07-2020/calciomercato-milan-vuole-dumfries-florentino-380818135590.shtml|website=La Gazzetta Dello Sport|language=it|date=1 gusht 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries vendosi të qëndronte te PSV dhe nisi negociatat për rinovimin e kontratës.<ref>{{cite news|title=Dumfries maakt zich niet zo druk om eventuele transfer: 'Het is al een eer om voor PSV uit te komen'|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-maakt-zich-niet-zo-druk-om-eventuele-transfer-het-is-al-een-eer-om-voor-psv-uit-te-komen~a3de8d8d/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=11 maj 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Denzel Dumfries: 'Ik heb het geweldig naar mijn zin bij PSV'|url=https://psv.supporters.nl/nieuws/artikel/47722/Denzel-Dumfries-'Ik-heb-het-geweldig-naar-mijn-zin-bij-PSV'|website=PSV Supporters News|language=nl|date=10 shtator 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Para nisjes së sezonit të ri, ai u vendos kapiten i përhershëm nga trajneri [[Roger Schmidt]].<ref>{{cite news|title=Schmidt sleutelt bij PSV: "Proberen spelers vrijer te laten denken"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/370802/schmidt-sleutelt-aan-psv-proberen-spelers-vrijer-te-laten-denken/|website=FC Update|language=nl|date=8 gusht 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 16 dhjetor 2020, Dumfries luajti ndeshjen e tij të 100të me klubin në fitoren 2–1 kundër [[De Graafschap]] në kupë.<ref>{{cite news|title=Wereldgoal Malen helpt matig PSV naar volgende bekerronde|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/377135/wereldgoal-malen-helpt-matig-psv-naar-volgende-bekerronde/|website=FC Update|language=nl|date=16 dhjetor 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Dumfries vazhdoi të ishte titullar i padiskutueshëm në krahun e djathtë të mbrojtjes, por në disa raste u aktivizua edhe si mesfushor i djathtë për shkak të dëmtimeve në atë repart.<ref>{{Cite web |date=21 shkurt 2021 |title=PSV pas na herstelwerkzaamheden van Schmidt langs Vitesse |url=https://www.vi.nl/nieuws/psv-pas-na-herstelwerkzaamheden-van-schmidt-langs-vitesse |access-date=25 mars 2026 |website=vi.nl |language=nl}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 shkurt 2021 |title=Dumfries begrijpt keuzes Schmidt, maar niet die van zijn ploeggenoten |url=https://www.vi.nl/nieuws/dumfries-begrijpt-keuzes-schmidt-maar-niet-die-van-zijn-ploeggenoten |access-date=25 mars 2026 |website=vi.nl |language=nl}}</ref> Pavarësisht se ai pësoi disa dëmtime të vogla gjatë sezonit,<ref>{{Cite web|date=19 dhjetor 2020 |title=Dumfries en Rosario op tijd fit, PSV met verwachte basiself |url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/2020/12/dumfries-en-rosario-op-tijd-fit-psv-met-verwachte-basiself |access-date=25 mars 2026 |website=FCUpdate.nl |language=nl}}</ref><ref>{{Cite web |title=Denzel Dumfries opgelucht: 'Geen schade bleek uit mri-scan' |url=https://www.telegraaf.nl/sport/743242025/denzel-dumfries-opgelucht-geen-schade-bleek-uit-mri-scan |access-date=25 mars 2026 |website=De Telegraaf|language=nl}}</ref> ai arriti të luante 41 ndeshje në të gjitha kompeticionet.<ref>{{Cite web |title=Roger Schmidt vindt dat PSV verdiend door is: 'Een verrassing na een moeilijke situatie' |url=https://www.ed.nl/psv/roger-schmidt-vindt-dat-psv-verdiend-door-is-een-verrassing-na-een-moeilijke-situatie~a2c35592/ |language=nl|access-date=25 mars 2026}}</ref> Edhe pse negociatat për rinovimin e kontratës kishin nisur që në fillim të sezonit,<ref>{{cite news|title=Geen handtekening van Dumfries, die van Ihattaren misschien|url=https://www.vi.nl/nieuws/geen-handtekening-van-dumfries-die-van-ihattaren-misschien|website=Voetbal International|language=nl|date=9 shkurt 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> palët nuk arritën një marrëveshje, duke hapur rrugët për një largim të tij nga ekipi gjatë merkatos së verës.<ref>{{cite news|title=PSV gaat naast Ihattaren ook Malen en Dumfries verkopen |url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/383420/psv-gaat-naast-ihattaren-ook-malen-en-dumfries-verkopen/|website=FC Update|language=nl|date=20 prill 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ===Internazionale=== Më 14 gusht 2021, Dumfries u transferua te kampionët në fuqi të Italisë, [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], për 12.5 milion € plus 2.5 milion € në formë bonusi.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2021/08/14/denzel-dumfries-nuovo-giocatore-inter.html|title=DENZEL DUMFRIES È UN NUOVO GIOCATORE DELL'INTER|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=14 gusht 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210814200313/https://www.inter.it/it/news/2021/08/14/denzel-dumfries-nuovo-giocatore-inter.html|archive-date=14 gusht 2021|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe mori fanellën me numrin 2 për sezonin e ardhshëm.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2021/08/20/numeri-maglia-inter-21-22.html|title=DA CORDAZ A DUMFRIES, I NUOVI NUMERI DI MAGLIA|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=20 gusht 2021|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210820095928/https://www.inter.it/it/news/2021/08/20/numeri-maglia-inter-21-22.html|archive-date=20 gusht 2021|url-status=live}}</ref> Dumfries bëri debutimin e tij me klubin në fitoren 4–0 kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]] në ndeshjen hapëse të [[Serie A]].<ref>{{cite web|url=https://www.ruetir.com/2021/08/21/inter-starts-in-serie-a-with-debut-dumfries-with-victory-over-genoa/|title=Inter starts in Serie A with debut Dumfries with victory over Genoa|website=Ruetir|language=en|date=21 August 2021|accessdate=25 August 2021|archive-date=25 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825175745/https://www.ruetir.com/2021/08/21/inter-starts-in-serie-a-with-debut-dumfries-with-victory-over-genoa/|url-status=dead}}</ref> Ai pati vështirësi në muajt e parë në Itali, duke mos qënë në lartësinë e duhur,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/29-11-2021/inter-dumfries-titolare-ultima-chiamata-l-olandese-430203638439.shtml|title=Inter, adesso tocca a Dumfries. Ultima chiamata per l’olandese?|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=29 nëntor 2021|access-date=28 korrik 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/inter-dumfries-inizio-difficile-poi-anno-fantastico_51273901-202202k.shtml|title=Inter, Dumfries: "Inizio difficile poi anno fantastico"|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=11 qershor 2022|access-date=24 qershor 2022}}</ref> megjithatë filloi të përmirsohej nga muaji dhjetor, duke shënuar golin e parë në Itali në suksesin 3–0 kundër [[A.S. Roma|Romës]] në [[Stadio Olimpico]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/roma/serie-a-roma-inter-0-3-nerazzurri-senza-pieta-conl-ex-mourinho_42593762-202102k.shtml|title=Serie A: Roma-Inter 0-3, nerazzurri senza pietà con&nbsp;l&#39;ex Mourinho|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=5 dhjetor 2021}}</ref> Më 12 janar 2022, ai fitoi [[Supercoppa Italiana|Superkupën e Italisë]] pasi Interi mposhti [[Juventus F.C.|Juventusin]] 2–1 në kohën shtesë.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/12-01-2022/supercoppa-inter-juventus-2-1-mckennie-lautaro-sanchez-120-430884337880.shtml|title=Festa Inter in Supercoppa: Sanchez punisce la Juve al 121'!|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=12 janar 2022}}</ref> Katër muaj më pas, ai fitoi edhe [[Coppa Italia|Kupën e Italisë]], sërisht kundër Juventusit,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/11-05-2022/coppa-italia-finale-juve-inter-2-4-gol-barella-alex-sandro-vlahovic-calhanoglu-doppietta-perisic-440455025488.shtml|title=L'Inter batte 4-2 la Juve e vince la Coppa Italia: decisiva la doppietta di Perisic|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=11 maj 2022}}</ref> dhe e mbylli sezonin me 45 ndeshje dhe 5 gola në të gjitha kompeticionet. Dumfries u bë titullar i rregullt në formacionin 3–5–2 të trajnerit [[Simone Inzaghi]] në sezonin 2022–23. Ai e nisi sezonin duke shënuar në momentet e fundit të ndeshjes kundër [[U.S. Lecce|Lecces]] në javën e parë të kampionatit, duke i dhënë Interit fitoren 2–1.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/13-08-2022/lecce-inter-1-2-gol-lukaku-dumfries-partita-4401862121739.shtml|title=Inter all'ultimo respiro a Lecce: segna Dumfries al 95'! Lukaku, ritorno con gol|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 gusht 2022}}</ref> Më 13 shtator, ai shënoi golin e parë në karrierë në Ligën e Kampionëve në suksesin 2–0 kundër [[FC Viktoria Plzeň|Viktoria Plzeň]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/13-09-2022/viktoria-plzen-inter-0-2-dzeko-gol-asst-dumfries-450169763715.shtml|title=Dzeko show: gol e assist. Inter in scioltezza con il Viktoria Plzen|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 shtator 2022}}</ref> Në janar, Dumfries fitoi një tjetër titull të Superkupës Italiane, këtë herë kundër [[A.C. Milan|Milanit]], kurse në maj fitoi po ashtu edhe Kupën, duke luajtur 90 minuta si titullar në fitoren 2–1 kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/65704482|title=Fiorentina 1–2 Inter Milan: Martinez scores twice as Champions League finalists win Coppa Italia|publisher=BBC Sport|language=en|date=24 maj 2023|access-date=24 maj 2023}}</ref> Më 10 qershor, ai luajti në finalen e Ligës së Kampionëve në [[Stamboll]] kundër [[Manchester City F.C.|Manchester Cityt]], por Inter u mposht 1–0.<ref>{{cite news|author=David Hytner|date=10 qershor 2023|title=Rodri breaks Internazionale resistance to seal Manchester City's treble glory|url=https://www.theguardian.com/football/2023/jun/10/rodri-breaks-internazionale-resistance-to-seal-manchester-citys-treble-glory|publisher=The Guardian|language=en|accessdate=10 qershor 2023|archive-date=10 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230610213408/https://www.theguardian.com/football/2023/jun/10/rodri-breaks-internazionale-resistance-to-seal-manchester-citys-treble-glory|url-status=live}}</ref> Më 16 shtator 2023, Dumfries luajti ndeshjen e tij të me Interin në fitoren 5–1 në ''[[Derby della Madonnina]]'' kundër [[A.C. Milan|Milanit]].<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/news/100-presenze-dumfries-con-inter|title=Le 100 presenze di Dumfries con l'Inter|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=2 tetor 2023}}</ref><ref>{{Cite news|date=16 shtator 2023|title=Inter put five past Milan to keep up 100% start|language=en|publisher=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/66831603|access-date=18 shtator 2023}}</ref> Në ndeshjen e kthimit në prill 2024, Dumfries fitoi ''[[Scudetto]]'' e parë me klubin pas fitores 2–1 në [[San Siro]]; po në këtë ndeshje, ai mori kartonin e kuq të parë me ''Zikaltrit''.<ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/scintille-nel-finale-del-derby-mani-in-faccia-e-due-rossi-espulsi-theo-hernandez-e-dumfries-1960272|title=Scintille nel finale del derby: mani in faccia e due rossi. Espulsi Theo Hernandez e Dumfries|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it|access-date=22 prill 2024}}</ref> Ky ishte titulli i 20të për Interin, duke marrë edhe yllin e dytë në fanellë; Dumfries u konsiderua një nga lojtarët më të rëndësishëm të këtij suksesi, duke regjistruar 31 ndeshje dhe 4 gola.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-inter-lazio-1-1-dumfries-rovina-i-piani-a-tudor-a-due-minuti-dalla-fine_82458125-202402k.shtml|title=Serie A, Inter-Lazio 1-1: Dumfries rovina i piani a Tudor a due minuti dalla fine|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=8 prill 2026}}</ref> Dumfries e nisi sezonin e katërt me Interin duke luajtur ndeshjen e tij të 100të në Serie A në fitoren 2–0 kundër Lecces më 24 gusht 2024.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-inter-lecce-2-0-decidono-darmian-e-calhanoglu_86350799-202402k.shtml|title=Serie A, Inter-Lecce 2-0: decidono Darmian e Calhanoglu|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=12 tetor 2024}}</ref> Pas kësaj, ai shënoi dopietën e parë në karrierë në fitoren 2–0 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]] në gjysëm-finalen e Superkupës Italiane më 2 janar 2025.<ref name=":5">{{Cite web|author=Luca Bianchin|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/02-01-2025/supercoppa-italiana-inter-atalanta-2-0-doppietta-di-dumfries.shtml|title=Due perle di Dumfries mandano l'Inter in finale di Supercoppa. L'Atalanta si arrende|date=2 janar 2025|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=2 janar 2025}}</ref> Më 11 mars, ai luajti si kapiten për herë të parë në fitoren 2–1 kundër Feyenoordit në ndeshjen e kthimit të raundit të 16-tave të Ligës së Kampionëve.<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/notizie/champions-league-intervista-dumfries-pavard-carlos-augusto-inter-feyenoord|title=Dumfries, notte da capitano: "Un orgoglio, serata speciale per me"|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=14 mars 2025}}</ref> Në ndeshjen e parë gjysëm-finale kundër Barcelonës, Dumfries shënoi dy gola, përfshirë një gol me rrofeshatë, si dhe asistoi golin e [[Marcus Thuram]] në sekondën e 29të të ndeshjes, në një barazimin 3–3 në transfertë.<ref>{{Cite web|author=Francesco Pietrella|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/30-04-2025/barcellona-inter-3-3-doppietta-di-dumfries-gol-di-thuram-yamal-torres-autogol-sommer.shtml|title=Prodezze, doppio vantaggio e rimpianti: Barça-Inter, un 3-3 da cinema. Si decide tutto a Milano|language=it|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=30 prill 2025|access-date=1 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|title=Barcelona 3-3 Inter Milan (Apr 30, 2025) Game Analysis|url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/733617|access-date=10 maj 2025|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Me këto gola ai u bë lojtari i parë në historinë e klubit që shënon dy gola në gjysëm-finalen e këtij kompeticioni. Në ndeshjen e kthimit ku Interi fitoi 4–3,<ref>{{Cite web|date=6 maj 2025|title=Inter Milan and Barcelona serve up Champions League classic nobody wanted to end|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c23038lpv4mo|access-date=10 maj 2025|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> ai asistoi golat e [[Lautaro Martínez]]it dhe [[Francesco Acerbi]]t (në minutën e fundit të kohës së rregullt), duke u bërë lojtari i tretë, pas [[Alessandro Del Piero]]s dhe [[Roberto Firmino]]s, që arrin pesë kontribute golash në dy ndeshje gjysëm-finale.<ref>{{Cite web|url=https://www.rainews.it/articoli/2025/05/calcio-inter-barcellona-4-3-nerazzurri-in-finale-di-champions-league-vittoria-storica-33f887da-985b-4b39-bc8b-09b3020c3238.html|title=Calcio, Inter-Barcellona 4-3: ora i nerazzurri sono in finale di Champions League|publisher=RaiNews|language=it|date=7 maj 2025|access-date=7 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/dumfries-ancora-protagonista-quella-statistica-che-lo-accomuna-a-salah-firmino-e-del-piero-2099876|title=Dumfries ancora protagonista. Quella statistica che lo accomuna a Salah, Firmino e Del Piero|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it|access-date=7 maj 2025}}</ref> Ky ishte sezoni më i mirë në karrierën e Dumfries,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/21-01-2025/inter-dumfries-miglior-esterno-d-europa-il-confronto_preview.shtml|title=La crescita, i numeri, il peso: Dumfries è il miglior esterno destro d'Europa?|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=2 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2025/01/27/dumfries-gol-confronto-attaccanti|title=14 big in attacco che hanno segnato meno di Dumfries|publisher=Sky Sport|language=it|date=2 maj 2025|access-date=2 maj 2025}}</ref> i cili shënoi 11 gola në të gjitha kompeticionet. Ai gjithashtu u emërua si një nga kandidatët për çmimin prestigjoz [[Topi i artë]]. ==Trofe== ===Klube=== ;Sparta Rotterdam * [[Eerste Divisie]]: [[2015–16 Eerste Divisie|2015–16]] ;Internazionale * [[Supercoppa Italiana]]: [[Supercoppa Italiana 2021|2021]] ===Personale=== * Ekipi i Vitit i [[Eredivisie]]s: [[2018–19 Eredivisie|2018–19]]<ref name="POTS"/> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Lindje 1996]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë holandezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren holandeze]] [[Kategoria:Futbollistë në Sparta Rotterdam]] [[Kategoria:Futbollistë në SC Heerenveen]] [[Kategoria:Futbollistë në PSV Eindhoven]] [[Kategoria:Futbollistë në F.C. Internazionale Milano]] [[Kategoria:Futbollistë në Real Madrid C.F.]] [[Kategoria:Futbollistë në Eredivisie]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2020]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2022]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2026]] n7g4ru0sz6ijcgpnxk1yx9igx1qixgn 3027759 3027758 2026-08-24T14:52:53Z Sadsadas 51943 /* Internazionale */ 3027759 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Denzel Dumfries | image = Edison ndreca inter egnati (cropped Denzel Dumfries).jpg | fullname = Denzel Justus Morris Dumfries | birth_date = {{birth date and age|18|4|1996|df=yes}} | birth_place = [[Rotterdam]], Holandë | height = 1.88 m | position = [[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtës i djathtë]] | currentclub = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | clubnumber = 24 | youthyears1 = | youthclubs1 = Spartaan '20 | youthyears2 = 2002–2013 | youthclubs2 = [[VV Smitshoek|Smitshoek]] | youthyears3 = 2013–2014 | youthclubs3 = [[BVV Barendrecht]] | years1 = 2014–2017 | clubs1 = [[Sparta Rotterdam]] | caps1 = 65 | goals1 = 2 | years2 = 2017–2018 | clubs2 = [[SC Heerenveen|Heerenveen]] | caps2 = 33 | goals2 = 3 | years3 = 2018–2021 | clubs3 = [[PSV Eindhoven|PSV]] | caps3 = 89 | goals3 = 13 | years4 = 2021–2026 | clubs4 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | caps4 = 147 | goals4 = 20 | years5 = 2026– | clubs5 = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | caps5 = 0 | goals5 = 0 | nationalyears1 = 2014 | nationalteam1 = [[Kombëtarja arubiane e futbollit|Aruba]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2016 | nationalteam2 = [[Kombëtarja holandeze nën-20 e futbollit|Holanda U20]] | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2016–2018 | nationalteam3 = [[Kombëtarja holandeze nën-21 e futbollit|Holanda U21]] | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2018– | nationalteam4 = [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holanda]] | nationalcaps4 = 76 | nationalgoals4 = 11 | medaltemplates = {{Medal|Sport|[[Futbolli]]}} {{Medal|Country|{{flamuri|Holanda}} [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holanda]]}} {{Medal|Comp|[[UEFA Liga e Kombeve]]}} {{Medal|Silver|[[Finalet e UEFA Ligës së Kombeve 2019|Portugali 2019]]|}} | club-update = 9 maj 2026 | nationalteam-update = 30 qershor 2026 }} '''Denzel Justus Morris Dumfries''' (lindur më 18 prill 1996) është një [[futbolli]]st profesionist [[Holanda|holandez]] i cili luan si [[Mbrojtësi (futboll)|mbrojtës i djathtë]] për klubin spanjoll [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] dhe [[Kombëtarja holandeze e futbollit|kombëtaren holandeze]]. Dumfries e nisi karrierën e tij si profesionist në vitin 2014 me [[Sparta Rotterdam|Spartën e Rotterdamit]], duke i ndihmuar të ngjiteshin në [[Eredivisie]] në vitin 2016 kurse një vit më pas u shpall talenti i vitit. Në vitin 2017, ai u transferua te [[SC Heerenveen|Heerenveen]], kurse pas një sezoni kaloi te [[PSV Eindhoven|PSV]], duke u bërë [[Kapiteni (futboll)|kapiten]] në vitin 2021. Në verën e vitit 2021, ai nënshkroi në Itali me Interin. Në nivel ndërkombëtar, Dumfries fillimisht përfaqsoi Aruban në vitin 2014, kjo për shkak të origjinës së tij nga ana e babait. Në vitin 2018, ai vendosi të luante për Holandën, duke debutuar zyrtarisht në atë vit. Tre vite më vonë, ai luajti në [[UEFA Euro 2020|Euro 2020]]. ==Karriera me klube== ===Sparta Rotterdam=== Dumfries e nisi karrierën e tij si futbollist me klubin Spartaan '20, duke qëndruar për dy vite.<ref name="Dumfries Voetbal International March 2018">{{cite news|title=Misschien was ik wel wat timide tussen al die stadsjongetjes |url=https://www.vi.nl/nieuws/misschien-was-ik-wel-wat-timide-tussen-al-die-stadsjongetjes-1|website=Voetbal International|language=nl|date=31 mars 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref name="Dumfries BND Estem">{{cite news|title=Feyenoord heeft met Dumfries echt zitten slapen |url=https://www.bndestem.nl/nederlands-voetbal/feyenoord-heeft-met-dumfries-echt-zitten-slapen~a6a7d08b/|website=BND Estem|language=nl|date=1 dhjetor 2018|access-date=11 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202120824/https://www.bndestem.nl/nederlands-voetbal/feyenoord-heeft-met-dumfries-echt-zitten-slapen~a6a7d08b/|archive-date=2 dhjetor 2018|url-status=live}}</ref> Ai u la i lirë nga klubi pasi nuk konsiderohej një lojtar i mirë dhe nuk pëlqehej nga shokët e ekipit dhe trajnerët.<ref>{{cite news|title=Dumfries werd door iedereen uitgelachen, zelfs door de trainers |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/848164/-dumfries-werd-door-iedereen-uitgelachen-zelfs-door-de-trainers-.html|website=Voetbal Primeur|language=nl|date=22 tetor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref name="Dumfries RTV Rijnmond 14 June 2021">{{cite news|title=Uitblinker Dumfries speelde bij deze club jaren geleden al in oranje: 'Maar Denz, je bent helemaal niet zo goed...'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/1277746/Uitblinker-Dumfries-speelde-bij-deze-club-jaren-geleden-al-in-oranje-Maar-Denz-je-bent-helemaal-niet-zo-goed|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=14 qershor 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, ai firmosi me [[VV Smitshoek|Smitshoek]].<ref name="Dumfries Voetbal International March 2018"/> Dumfries fillimisht luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]] por me kalimin e viteve u zhvendos në mbrojtje.<ref name="Never Offside1">{{cite web|url=https://www.neveroffside.nl/n-o-ontmoet-denzel-dumfries-ik-kijk-tegen-helemaal-niemand-op/|title=N.O. ontmoet Denzel Dumfries: 'Ik kijk tegen helemaal niemand op'|website=Never Offside|language=nl|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181010174429/https://www.neveroffside.nl/n-o-ontmoet-denzel-dumfries-ik-kijk-tegen-helemaal-niemand-op/|archive-date=10 tetor 2018|url-status=dead}}</ref> Në vitin 2013, ai u transferua te [[BVV Barendrecht|Barendrecht]], duke luajtur për një sezon.<ref name="Dumfries Backstory BBC">{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/57546472|title=From Aruba amateur to Netherlands hero|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=25 mars 2026}}</ref><ref name="Dumfries Voetbal International March 2018"/> Gjatë kësaj kohe, ai u refuzua nga zbuluesi i talentëve të [[Feyenoord]]it, duke mos u konsideruar në lartësinë e klubit.<ref>{{cite news|title=Feyenoord duidelijk: "Vonden Dumfries niet goed genoeg"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/342335/feyenoord-bekeek-dumfries-vonden-hem-niet-goed-genoeg/|website=FC Update|language=nl|date=30 nëntor 2018|access-date=22 dhjetor 2021}}</ref><ref name="Dumfries BND Estem"/> Në vitin 2014, Dumfries u transferua te [[Sparta Rotterdam]],<ref>{{Cite web |last=Jeroen Nagtegaal (laatste nieuws) |title=Denzel Dumfries Dwingt Contract Af Bij Sparta Rotterdam |url=http://www.bvvbarendrecht.nl/website/index.php/6016-denzel-dumfries-dwingt-contract-af-bij-sparta-rotterdam |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518075141/http://www.bvvbarendrecht.nl/website/index.php/6016-denzel-dumfries-dwingt-contract-af-bij-sparta-rotterdam |archive-date=18 maj 2015 |access-date=25 mars 2026 |website=bvvbarendrecht.nl|language=nl}}</ref> duke u aktivizuar me ekipet e të rinjëve në muajt e parë.<ref>{{Cite web|title=Denzel Dumfries tekent bij Sparta Rotterdam |url=http://www.vvsmitshoek.nl/index.php/nieuws/235-denzel-dumfries-tekent-bij-sparta-rotterdam|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518092609/http://www.vvsmitshoek.nl/index.php/nieuws/235-denzel-dumfries-tekent-bij-sparta-rotterdam|archive-date=18 maj 2015|access-date=25 mars 2026|website=vvsmitshoek.nl |language=nl}}</ref> Pas kësaj, ai firmosi kontratën e tij të parë si profesionist e cila ishte për tre vite.<ref>{{cite news|title=Sparta contracteert drie jonge talenten|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/121930/Sparta-contracteert-drie-jonge-talenten|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=2 nëntor 2014|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta bindt talenten Dumfries, Alhaft en Albertus|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/265427/sparta-bindt-talenten-dumfries-alhaft-en-albertus/|website=FC Update|language=nl|date=3 nëntor 2014|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 20 shkurt 2015, Dumfries bëri debutimin e tij si profesionist në humbjen 2–1 kundër [[FC Emmen|Emmen]] në kampionat, duke u aktivizuar në pjesën e dytë si zëvëndësues.<ref>{{cite news|title=Sparta verliest van FC Emmen|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/126135/Sparta-verliest-van-FC-Emmen|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=20 shkurt 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai luajti edhe në dy ndeshje të tjera në sezonin 2014–15, në të dyja rastet si zëvëndësues.<ref>{{cite news|title=Sparta verliest met 1-0 van Eindhoven|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/127235/Sparta-verliest-met-1-0-van-Eindhoven|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=20 mars 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta overklast Roda JC: 6-0|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/127791/Sparta-overklast-Roda-JC-6-0|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=6 prill 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries e nisi sezonin e ri si zëvëndësues por pas pak kohësh u bë titullar në krahun e djathtë të mbrojtjes, duke ndihmuar Spartën të bëhej kandidat për rikthimin në [[Eredivisie]].<ref>{{cite news|title=Oppermachtig Sparta snel klaar met Jong PSV|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/133375/Oppermachtig-Sparta-snel-klaar-met-Jong-PSV|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 shtator 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta rekent af met FC Oss|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134218/Sparta-rekent-af-met-FC-Oss|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 tetor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta wint en stijgt naar de tweede plaats|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134620/Sparta-wint-en-stijgt-naar-de-tweede-plaats|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=1 nëntor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 7 nëntor 2015, ai rinovoi kontratën e tij deri në qershor 2019.<ref>{{cite news|title=Dumfries verlengt contract bij Sparta|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134824/Dumfries-verlengt-contract-bij-Sparta|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=7 nëntor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, ai shënoi golin e tij të parë si profesionist në fitoren 5–2 kundër [[RKC Waalwijk]] më 18 janar 2016.<ref>{{cite news|title=Sparta op tijd weer wakker tegen RKC Waalwijk|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/137305/Sparta-op-tijd-weer-wakker-tegen-RKC-Waalwijk|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 janar 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sparta siguroi ngjitjen në elitë më 11 prill pas fitores 3–1 kundër [[Jong Ajax]].<ref>{{cite news|title=Sparta kampioen op volgepakt Kasteel|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/140733/Sparta-kampioen-op-volgepakt-Kasteel|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=11 prill 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ky ishte një sezon i dalluar për Dumfries,<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-beste-talent-vierde-periode-jupiler-league/|title=DENZEL DUMFRIES BESTE TALENT VIERDE PERIODE JUPILER LEAGUE|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=21 prill 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905082141/https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-beste-talent-vierde-periode-jupiler-league/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref name="Dumfries FC Update May 2016">{{cite news|title=Sparta-diamant Dumfries kan het heel ver schoppen|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/297172/sparta-diamant-dumfries-kan-het-heel-ver-schoppen/|website=FC Update|language=nl|date=4 maj 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> i cili u shpall talenti i sezonit i [[Eerste Divisie]] si dhe fitoi çmimin "Demi i Bronztë".<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-een-bronzen-stier-rijker/|title=DENZEL DUMFRIES EEN BRONZEN STIER RIJKER|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=30 prill 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905082203/https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-een-bronzen-stier-rijker/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.sparta-rotterdam.nl/2/12/20578/sparta-wint-bijna-alle-gouden-stieren/|title=Sparta Wint Bijna Alle Gouden Stieren|publisher=Sparta Rotterdam|language=nl|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160610202654/https://www.sparta-rotterdam.nl/2/12/20578/sparta-wint-bijna-alle-gouden-stieren/|archive-date=10 qershor 2016|url-status=live}}</ref> Ai luajti gjithsej 33 ndeshje.<ref>{{cite news|title=Sparta wint bijna alle Gouden Stieren|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/141528/Sparta-wint-bijna-alle-Gouden-Stieren|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=3 maj 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries vazhdoi të ishte titullar në sezonin e parë të klubit në elitë pas gjashtë vitesh.<ref>{{cite news|title=Jans: 'Sparta blijft probleemloos in eredivisie'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/145061/Jans-Sparta-blijft-probleemloos-in-eredivisie|website=RT Rijnmond|language=nl|date=11 gusht 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Onrust bij NEC wordt groter door verlies bij Sparta|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/304345/onrust-bij-nec-wordt-groter-door-pak-slaag-bij-sparta/|website=FC Update|language=nl|date=18 shtator 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 2 tetor, ai mori kartonin e kuq të parë në karrierë në barazimin 1–1 kundër [[AZ Alkmaar]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-az-eindigt-in-een-gelijkspel/|title=SPARTA – AZ EINDIGT IN EEN GELIJKSPEL|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=2 tetor 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081515/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-az-eindigt-in-een-gelijkspel/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> Goli i tij i parë në Eredivisie erdhi më 19 nëntor në humbjen 3–2 në derbi kundër [[Excelsior Rotterdam|Excelsior]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-keert-met-lege-handen-terug-uit-kralingen/|title=SPARTA KEERT MET LEGE HANDEN TERUG UIT KRALINGEN|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=19 nëntor 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081710/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-keert-met-lege-handen-terug-uit-kralingen/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> Gjatë merkatos së dimrit, klubi firmosi me finlandezin [[Janne Saksela]], i cili luante gjithashtu si mbrojtës i djathtë.<ref>{{cite news|title=Pastoor: 'Saksela past zich snel aan niveau aan'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/150336/Pastoor-Saksela-past-zich-snel-aan-niveau-aan|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=4 janar 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht konkurencës, Dumfries e ruajti vendin e tij dhe vazhdoi të ishte titullar deri në fund të sezonit.<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-wint-met-0-1-op-bezoek-bij-n-e-c/|title=SPARTA WINT MET 0-1 OP BEZOEK BIJ N.E.C.|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=25 shkurt 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081912/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-wint-met-0-1-op-bezoek-bij-n-e-c/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta gemakkelijk langs Heracles|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/152995/Sparta-gemakkelijk-langs-Heracles|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 mars 2017|access-date=11 shtator 2021}}<br>{{cite news|title=Dumfries: 'Niet bezig met afgelopen wedstrijden'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/154177/Dumfries-Niet-bezig-met-afgelopen-wedstrijden|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=22 prill 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sparta arriti të siguronte mbijetesën duke fituar dy ndeshjet e fundit të sezonit.<ref>{{cite news|title=Sparta nog een jaar in de eredivisie|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/154970/Sparta-nog-een-jaar-in-de-eredivisie|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=14 May 2017|access-date=11 September 2021}}</ref> Një muaj pas largimit nga klubi, Dumfries, sëbashku me disa lojtarë të tjerë u nderuan nga klubi në një ceremoni lamtumire para ndeshjes kundër [[PEC Zwolle]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/viertal-oud-spartanen-neemt-afscheid/|title=VIERTAL OUD-SPARTANEN NEEMT AFSCHEID|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=20 gusht 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081204/https://www.sparta-rotterdam.nl/viertal-oud-spartanen-neemt-afscheid/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> ===Heerenveen=== Në korrik 2017, Dumfries iu bashkua klubit tjetër holandez [[SC Heerenveen|Heerenveen]] në një marrëveshje katër-vjeçare.<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sc-heerenveen-neemt-denzel-dumfries-over-van-sparta-rotterdam/|title=SC HEERENVEEN NEEMT DENZEL DUMFRIES OVER VAN SPARTA ROTTERDAM|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=25 korrik 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210627223734/https://www.sparta-rotterdam.nl/sc-heerenveen-neemt-denzel-dumfries-over-van-sparta-rotterdam/|archive-date=27 qershor 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-versterkt-zich-met-denzel-dumfries/10|title=SC Heerenveen versterkt zich met Denzel Dumfries|website=SC Heerenveen|language=nl|date=25 korrik 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171128063001/http://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-versterkt-zich-met-denzel-dumfries/10|archive-date=28 nëntor 2017|url-status=dead}}</ref> Ai u ble për të zëvëndësuar të larguarin [[Stefano Marzo]], i cili u transferua në [[Belgjika|Belgjikë]].<ref>{{cite news|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/157445/Sparta-ziet-Dumfries-naar-SC-Heerenveen-vertrekken|title=Sparta ziet Dumfries naar SC Heerenveen vertrekken|publisher=Rijnmond|language=nl}}</ref> Dumfries bëri debutimin e tij me klubin në ndeshjen hapëse të sezonit 2017–18 kundër [[FC Groningen|Groningenit]]; ai ndihmoi ekipin të merrte një barazim 3–3 duke asistuar dy gola.<ref>{{cite web|url=https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/streppel-blij-met-fighting-spirit-van-zijn-elftal10/10|title=Streppel blij met 'fighting spirit' van zijn elftal|website=SC Heerenveen|language=nl|date=13 gusht 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190111005256/https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/streppel-blij-met-fighting-spirit-van-zijn-elftal10/10|archive-date=11 janar 2019|url-status=dead}}</ref> Ai gjithashtu asistoi të dy golat e fitores 2–1 kundër [[ADO Den Haag]] në javën e tretë, si dhe një gol në fitoren 2–0 kundër PSV Eindhoven javën pasardhëse,<ref>{{cite news|title=Thorsby drukt ADO met dubbelslag verder in de zorgen|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/thorsby-drukt-ado-met-dubbelslag-verder-in-de-zorgen~a7433f8c/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=26 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Zwak PSV krijgt nieuwe jas in Heerenveen|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/zwak-psv-krijgt-nieuwe-jas-in-heerenveen~a978bd55/|publisher=Algemeen Dagblad|language=nl|date=10 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> duke u shpallur talenti i muajit gusht në Eredivisie si dhe u emërua në formacionin e javës nga gazeta holandeze ''[[Algemeen Dagblad]]''.<ref>{{cite news|title=Piepjonge verdediging Heerenveen domineert Elftal van de Week|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/piepjonge-verdediging-heerenveen-domineert-elftal-van-de-week~a82b90d5/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=11 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/1954213/talent-van-maand-denzel-dumfries|title=Talent van de maand: Denzel Dumfries|website=Fox Sports|language=nl|date=7 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107003501/https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/1954213/talent-van-maand-denzel-dumfries|archive-date=7 nëntor 2017|url-status=dead}}</ref> Pas paraqitjeve mbreslënëse në javët e para të sezonit, Dumfries e fitoi menjëherë vendin e titullarit në formacion.<ref>{{cite news|title=Alle vermoedelijke opstellingen en statistieken van speelronde 4|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/alle-vermoedelijke-opstellingen-en-statistieken-van-speelronde-4~af64523e/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=9 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai shënoi golin e parë me ekipin më 9 dhjetor në barazimin 2–2 kundër [[VVV-Venlo]].<ref>{{cite web|url=https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-door-late-tegentreffer-niet-langs-vvv-venlo/10|title=SC Heerenveen door late tegentreffer niet langs VVV-Venlo: 2-2|website=SC Heerenveen|language=nl|date=9 dhjetor 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190528080714/https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-door-late-tegentreffer-niet-langs-vvv-venlo/10|archive-date=28 maj 2019|url-status=dead}}</ref> Golin e tij të dytë ai e shënoi kundër ish ekipit të tij Sparta më 26 janar 2018.<ref>{{cite news|title=Heerenveen bezorgt Advocaat derde nederlaag op rij|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/heerenveen-bezorgt-advocaat-derde-nederlaag-op-rij~a41229dd/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=26 janar 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Heerenveen e mbylli sezonin në vendin e 8të, duke u kualifikuar në fazën play-off për kualifikim në fazën paraeliminatore të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]] për sezonin e ardhshëm; ai shënoi me kokë në fitoren 4–3 në shtëpi në ndeshjen e parë gjysëm-finale kundër [[FC Utrecht|Utrecht]],<ref>{{cite news|title=Heerenveen verslaat Utrecht in knotsgek play-offduel|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/heerenveen-verslaat-utrecht-in-knotsgek-play-offduel~a122e63b/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=9 maj 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> por ekipi i tij u eliminua me rregullin e golit jashtë fushe pasi humbi ndeshjen e dytë me rezultatin 2–1.<ref>{{cite news|title=Utrecht wint nipt van Heerenveen en bereikt finale van play-offs|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/332766/utrecht-wint-nipt-van-heerenveen-en-bereikt-finale-van-play-offs/|website=FC Update|language=nl|date=12 maj 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ===PSV Eindhoven=== Më 19 qershor 2018, Dumfries u transferua te [[PSV Eindhoven]] duke firmosur një kontratë deri në qershor 2023.<ref>{{cite web|url=https://www.psv.nl/media/artikel/psv-neemt-dumfries-over-van-sc-heerenveen|title=PSV NEEMT DUMFRIES OVER VAN SC HEERENVEEN|website=PSV Eindhoven|language=nl|date=19 qershor 2018|access-date=11 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109030211/https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/psv-neemt-dumfries-over-van-sc-heerenveen.htm|archive-date=9 nëntor 2020|url-status=live}}</ref> Shuma e transferimit u raportua të ishte 5.5 milion € nga media holandeze.<ref>{{cite web|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-tot-2023-verbonden-aan-psv~aab5a59c1/|title=Dumfries tot 2023 verbonden aan PSV|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=19 qershor 2018|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190329090234/https://www.ed.nl/psv/dumfries-tot-2023-verbonden-aan-psv~aab5a59c1/|archive-date=29 mars 2019|url-status=live}}</ref> Ai bëri debutimin e tij në ndeshjen e [[Johan Cruijff Schaal|Superkupën e Holandës]], të cilën PSV e humbi me penallti kundër Feyenoordit.<ref>{{cite news|title=Feyenoord grijpt Johan Cruijff Schaal opnieuw via penalty's|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/336494/feyenoord-grijpt-johan-cruijff-schaal-opnieuw-via-penalty-s/|website=FC Update|language=nl|date=4 gusht 2018|accessdate=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries shënoi me kokë në fitoren 5–0 kundër Utrecht në ndeshjen hapëse të kampionatit.<ref>{{cite news|title=Oerdegelijk PSV start seizoen met royale thuiszege op Utrecht|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/336810/oerdegelijk-psv-start-seizoen-met-royale-thuiszege-op-fc-utrecht/|website=FC Update|language=nl|date=11 gusht 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=PSV zet Ajax direct op twee punten achterstand met klinkende zege|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/psv-zet-ajax-direct-op-twee-punten-achterstand-met-klinkende-zege~abfd83d7/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=11 gusht 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 18 shtator, Dumfries bëri debutimin e tij në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligës së Kampionëve]] kundër [[FC Barcelona|Barcelonës]], me PSV që u mposht 4–0.<ref>{{cite news|title=Individuele klasse Barcelona is PSV na prima start te machtig|url=https://www.vi.nl/nieuws/individuele-klasse-barcelona-is-psv-na-prima-start-te-machtig|website=Voetbal International|language=nl|date=18 shtator 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai e vendosi veten titullar të padiskutueshëm në formacion, duke shënuar edhe gola në disa ndeshje.<ref>{{cite news|title=Dumfries baalt: "We hebben gevochten als leeuwen"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/341183/dumfries-baalt-we-hebben-gevochten-als-leeuwen/|website=FC Update|language=nl|date=7 nëntor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Speler van de Week: acrobaat De Jong van alle markten thuis|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/342155/speler-van-de-week-acrobaat-de-jong-is-van-alle-markten-thuis/|website=FC Update|language=nl|date=26 nëntor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Eindejaarsrapport: PSV kan na zonnig halfjaar op zoek naar titelglans|url=https://www.ed.nl/psv/eindejaarsrapport-psv-kan-na-zonnig-halfjaar-op-zoek-naar-titelglans~ad7d9a0f/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=28 dhjetor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai e mbylli sezonin me 43 ndeshje në të gjitha kompeticionet, përfshirë 34 në kampionat. Për paraqitjet e tij, Dumfries u emërua në Ekipin e Sezonit të Eredivisies.<ref name="POTS">{{cite news|date=16 May 2019|title=Frenkie de Jong Eredivisie Player of the Season 2018–19|url=https://eredivisie.eu/news/frenkie-de-jong-eredivisie-player-of-the-season-2018-2019/|url-status=live|access-date=31 gusht 2021|publisher=Eredivisie|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210831232555/https://eredivisie.eu/news/frenkie-de-jong-eredivisie-player-of-the-season-2018-2019/|archive-date=31 gusht 2021 }}</ref> Dumfries e nisi sezonin e ri duke luajtur sërisht në ndeshjen e Superkupës së Holandës, por PSV u mposht sërisht, këtë herë nga Ajaxi.<ref>{{cite news|title=Ajax harkt ook derde prijs binnen in duel vol controverse|url=https://www.vi.nl/nieuws/ajax-harkt-ook-derde-prijs-binnen-in-duel-vol-controverse|website=Voetbal International|language=nl|date=27 korrik 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ashtu si sezoni i kaluar, ai shënoi në ndeshjen hapëse të kampionatit me kokë në barazimin 1–1 kundër [[FC Twente|Twentes]].<ref>{{cite news|title=Zwoegend PSV incasseert bij FC Twente volgende klap|url=https://www.vi.nl/nieuws/zwoegend-psv-incasseert-bij-fc-twente-volgende-klap|website=Voetbal International|language=nl|date=3 gusht 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, Dumfries u vendos si një nga kapitenët e ekipit;<ref>{{cite news|title=Van Bommel geeft uitleg over aanvoerderswissel|url=https://www.vi.nl/nieuws/van-bommel-geeft-uitleg-over-aanvoerderswissel|website=Voetbal International|language=nl|date=24 nëntor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Denzel Dumfries is de nieuwe aanvoerder van PSV|url=https://www.ed.nl/dossier-psv/denzel-dumfries-is-de-nieuwe-aanvoerder-van-psv~a5c7b638/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=24 nëntor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ai luajti ndeshjen e parë si kapiten më 24 nëntor 2019 në fitoren 2–1 kundër ish ekipit të tij Heerenveen, kjo falë mungesës së [[Ibrahim Afellay]] dhe [[Pablo Rosario]]s.<ref>{{cite news|title=Dumfries: Een bepalende rol bij PSV, dat eis ik nu van mezelf|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/dumfries-een-bepalende-rol-bij-psv-dat-eis-ik-nu-van-mezelf~a2c3c9f7/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=2 korrik 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht se në pjesën e parë të sezonit Dumfries u kritikua për nivelin e lojës, ai u përmirsua njeshëm në pjesën e dytë, duke e mbyllur sezonin me tetë gola, një rekord personal.<ref>{{cite news|title=Uitgebreid interview met Denzel Dumfries: 'We zijn lang te soft naar elkaar geweest'|url=https://www.vi.nl/pro/overig/uitgebreid-interview-met-denzel-dumfries-we-zijn-lang-te-soft-naar-elkaar-geweest|website=Voetbal International|language=nl|date=27 dhjetor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/dumfries-schuldbewust-van-bommel-niet-ontmoedigd-.htm|title=DUMFRIES SCHULDBEWUST|website=PSV Eindhoven|language=nl|date=15 dhjetor 2019|access-date=11 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210908185639/https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/dumfries-schuldbewust.htm|archive-date=8 shtator 2021|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Dumfries met PSV op jacht naar eerherstel|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-met-psv-op-jacht-naar-eerherstel~a750838b/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=8 janar 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sezoni u mbyll para kohe në mars 2020 për shkak të [[Pandemia e COVID-19|pandemisë së COVID-19]], me PSV që u rendit në vendin e katërt.<ref>{{cite news|title=PSV blijft dankzij Dumfries en Unnerstall in spoor van topdrie|url=https://www.vi.nl/nieuws/psv-blijft-dankzij-dumfries-en-unnerstall-in-spoor-van-topdrie|website=Voetbal International|language=nl|date=8 mars 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht interesit nga disa klube evropiane,<ref>{{cite news|title=Milan, assalto a Dumfries: affare possibile con Raiola|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/calcio-mercato/2020/05/24-70072974/milan_assalto_a_dumfries_affare_possibile_con_raiola|website=Corriere dello Sport|language=it|date=24 maj 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Il Milan cerca il nuovo Theo: Dumfries in pole. Florentino resta in corsa|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Milan/31-07-2020/calciomercato-milan-vuole-dumfries-florentino-380818135590.shtml|website=La Gazzetta Dello Sport|language=it|date=1 gusht 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries vendosi të qëndronte te PSV dhe nisi negociatat për rinovimin e kontratës.<ref>{{cite news|title=Dumfries maakt zich niet zo druk om eventuele transfer: 'Het is al een eer om voor PSV uit te komen'|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-maakt-zich-niet-zo-druk-om-eventuele-transfer-het-is-al-een-eer-om-voor-psv-uit-te-komen~a3de8d8d/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=11 maj 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Denzel Dumfries: 'Ik heb het geweldig naar mijn zin bij PSV'|url=https://psv.supporters.nl/nieuws/artikel/47722/Denzel-Dumfries-'Ik-heb-het-geweldig-naar-mijn-zin-bij-PSV'|website=PSV Supporters News|language=nl|date=10 shtator 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Para nisjes së sezonit të ri, ai u vendos kapiten i përhershëm nga trajneri [[Roger Schmidt]].<ref>{{cite news|title=Schmidt sleutelt bij PSV: "Proberen spelers vrijer te laten denken"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/370802/schmidt-sleutelt-aan-psv-proberen-spelers-vrijer-te-laten-denken/|website=FC Update|language=nl|date=8 gusht 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 16 dhjetor 2020, Dumfries luajti ndeshjen e tij të 100të me klubin në fitoren 2–1 kundër [[De Graafschap]] në kupë.<ref>{{cite news|title=Wereldgoal Malen helpt matig PSV naar volgende bekerronde|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/377135/wereldgoal-malen-helpt-matig-psv-naar-volgende-bekerronde/|website=FC Update|language=nl|date=16 dhjetor 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Dumfries vazhdoi të ishte titullar i padiskutueshëm në krahun e djathtë të mbrojtjes, por në disa raste u aktivizua edhe si mesfushor i djathtë për shkak të dëmtimeve në atë repart.<ref>{{Cite web |date=21 shkurt 2021 |title=PSV pas na herstelwerkzaamheden van Schmidt langs Vitesse |url=https://www.vi.nl/nieuws/psv-pas-na-herstelwerkzaamheden-van-schmidt-langs-vitesse |access-date=25 mars 2026 |website=vi.nl |language=nl}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 shkurt 2021 |title=Dumfries begrijpt keuzes Schmidt, maar niet die van zijn ploeggenoten |url=https://www.vi.nl/nieuws/dumfries-begrijpt-keuzes-schmidt-maar-niet-die-van-zijn-ploeggenoten |access-date=25 mars 2026 |website=vi.nl |language=nl}}</ref> Pavarësisht se ai pësoi disa dëmtime të vogla gjatë sezonit,<ref>{{Cite web|date=19 dhjetor 2020 |title=Dumfries en Rosario op tijd fit, PSV met verwachte basiself |url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/2020/12/dumfries-en-rosario-op-tijd-fit-psv-met-verwachte-basiself |access-date=25 mars 2026 |website=FCUpdate.nl |language=nl}}</ref><ref>{{Cite web |title=Denzel Dumfries opgelucht: 'Geen schade bleek uit mri-scan' |url=https://www.telegraaf.nl/sport/743242025/denzel-dumfries-opgelucht-geen-schade-bleek-uit-mri-scan |access-date=25 mars 2026 |website=De Telegraaf|language=nl}}</ref> ai arriti të luante 41 ndeshje në të gjitha kompeticionet.<ref>{{Cite web |title=Roger Schmidt vindt dat PSV verdiend door is: 'Een verrassing na een moeilijke situatie' |url=https://www.ed.nl/psv/roger-schmidt-vindt-dat-psv-verdiend-door-is-een-verrassing-na-een-moeilijke-situatie~a2c35592/ |language=nl|access-date=25 mars 2026}}</ref> Edhe pse negociatat për rinovimin e kontratës kishin nisur që në fillim të sezonit,<ref>{{cite news|title=Geen handtekening van Dumfries, die van Ihattaren misschien|url=https://www.vi.nl/nieuws/geen-handtekening-van-dumfries-die-van-ihattaren-misschien|website=Voetbal International|language=nl|date=9 shkurt 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> palët nuk arritën një marrëveshje, duke hapur rrugët për një largim të tij nga ekipi gjatë merkatos së verës.<ref>{{cite news|title=PSV gaat naast Ihattaren ook Malen en Dumfries verkopen |url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/383420/psv-gaat-naast-ihattaren-ook-malen-en-dumfries-verkopen/|website=FC Update|language=nl|date=20 prill 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ===Internazionale=== Më 14 gusht 2021, Dumfries u transferua te kampionët në fuqi të Italisë, [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], për 12.5 milion € plus 2.5 milion € në formë bonusi.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2021/08/14/denzel-dumfries-nuovo-giocatore-inter.html|title=DENZEL DUMFRIES È UN NUOVO GIOCATORE DELL'INTER|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=14 gusht 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210814200313/https://www.inter.it/it/news/2021/08/14/denzel-dumfries-nuovo-giocatore-inter.html|archive-date=14 gusht 2021|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe mori fanellën me numrin 2 për sezonin e ardhshëm.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2021/08/20/numeri-maglia-inter-21-22.html|title=DA CORDAZ A DUMFRIES, I NUOVI NUMERI DI MAGLIA|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=20 gusht 2021|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210820095928/https://www.inter.it/it/news/2021/08/20/numeri-maglia-inter-21-22.html|archive-date=20 gusht 2021|url-status=live}}</ref> Dumfries bëri debutimin e tij me klubin në fitoren 4–0 kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]] në ndeshjen hapëse të [[Serie A]].<ref>{{cite web|url=https://www.ruetir.com/2021/08/21/inter-starts-in-serie-a-with-debut-dumfries-with-victory-over-genoa/|title=Inter starts in Serie A with debut Dumfries with victory over Genoa|website=Ruetir|language=en|date=21 August 2021|accessdate=25 August 2021|archive-date=25 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825175745/https://www.ruetir.com/2021/08/21/inter-starts-in-serie-a-with-debut-dumfries-with-victory-over-genoa/|url-status=dead}}</ref> Ai pati vështirësi në muajt e parë në Itali, duke mos qënë në lartësinë e duhur,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/29-11-2021/inter-dumfries-titolare-ultima-chiamata-l-olandese-430203638439.shtml|title=Inter, adesso tocca a Dumfries. Ultima chiamata per l’olandese?|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=29 nëntor 2021|access-date=28 korrik 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/inter-dumfries-inizio-difficile-poi-anno-fantastico_51273901-202202k.shtml|title=Inter, Dumfries: "Inizio difficile poi anno fantastico"|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=11 qershor 2022|access-date=24 qershor 2022}}</ref> megjithatë filloi të përmirsohej nga muaji dhjetor, duke shënuar golin e parë në Itali në suksesin 3–0 kundër [[A.S. Roma|Romës]] në [[Stadio Olimpico]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/roma/serie-a-roma-inter-0-3-nerazzurri-senza-pieta-conl-ex-mourinho_42593762-202102k.shtml|title=Serie A: Roma-Inter 0-3, nerazzurri senza pietà con&nbsp;l&#39;ex Mourinho|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=5 dhjetor 2021}}</ref> Më 12 janar 2022, ai fitoi [[Supercoppa Italiana|Superkupën e Italisë]] pasi Interi mposhti [[Juventus F.C.|Juventusin]] 2–1 në kohën shtesë.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/12-01-2022/supercoppa-inter-juventus-2-1-mckennie-lautaro-sanchez-120-430884337880.shtml|title=Festa Inter in Supercoppa: Sanchez punisce la Juve al 121'!|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=12 janar 2022}}</ref> Katër muaj më pas, ai fitoi edhe [[Coppa Italia|Kupën e Italisë]], sërisht kundër Juventusit,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/11-05-2022/coppa-italia-finale-juve-inter-2-4-gol-barella-alex-sandro-vlahovic-calhanoglu-doppietta-perisic-440455025488.shtml|title=L'Inter batte 4-2 la Juve e vince la Coppa Italia: decisiva la doppietta di Perisic|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=11 maj 2022}}</ref> dhe e mbylli sezonin me 45 ndeshje dhe 5 gola në të gjitha kompeticionet. Dumfries u bë titullar i rregullt në formacionin 3–5–2 të trajnerit [[Simone Inzaghi]] në sezonin 2022–23. Ai e nisi sezonin duke shënuar në momentet e fundit të ndeshjes kundër [[U.S. Lecce|Lecces]] në javën e parë të kampionatit, duke i dhënë Interit fitoren 2–1.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/13-08-2022/lecce-inter-1-2-gol-lukaku-dumfries-partita-4401862121739.shtml|title=Inter all'ultimo respiro a Lecce: segna Dumfries al 95'! Lukaku, ritorno con gol|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 gusht 2022}}</ref> Më 13 shtator, ai shënoi golin e parë në karrierë në Ligën e Kampionëve në suksesin 2–0 kundër [[FC Viktoria Plzeň|Viktoria Plzeň]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/13-09-2022/viktoria-plzen-inter-0-2-dzeko-gol-asst-dumfries-450169763715.shtml|title=Dzeko show: gol e assist. Inter in scioltezza con il Viktoria Plzen|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 shtator 2022}}</ref> Në janar, Dumfries fitoi një tjetër titull të Superkupës Italiane, këtë herë kundër [[A.C. Milan|Milanit]], kurse në maj fitoi po ashtu edhe Kupën, duke luajtur 90 minuta si titullar në fitoren 2–1 kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/65704482|title=Fiorentina 1–2 Inter Milan: Martinez scores twice as Champions League finalists win Coppa Italia|publisher=BBC Sport|language=en|date=24 maj 2023|access-date=24 maj 2023}}</ref> Më 10 qershor, ai luajti në finalen e Ligës së Kampionëve në [[Stamboll]] kundër [[Manchester City F.C.|Manchester Cityt]], por Inter u mposht 1–0.<ref>{{cite news|author=David Hytner|date=10 qershor 2023|title=Rodri breaks Internazionale resistance to seal Manchester City's treble glory|url=https://www.theguardian.com/football/2023/jun/10/rodri-breaks-internazionale-resistance-to-seal-manchester-citys-treble-glory|publisher=The Guardian|language=en|accessdate=10 qershor 2023|archive-date=10 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230610213408/https://www.theguardian.com/football/2023/jun/10/rodri-breaks-internazionale-resistance-to-seal-manchester-citys-treble-glory|url-status=live}}</ref> Më 16 shtator 2023, Dumfries luajti ndeshjen e tij të me Interin në fitoren 5–1 në ''[[Derby della Madonnina]]'' kundër [[A.C. Milan|Milanit]].<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/news/100-presenze-dumfries-con-inter|title=Le 100 presenze di Dumfries con l'Inter|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=2 tetor 2023}}</ref><ref>{{Cite news|date=16 shtator 2023|title=Inter put five past Milan to keep up 100% start|language=en|publisher=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/66831603|access-date=18 shtator 2023}}</ref> Në ndeshjen e kthimit në prill 2024, Dumfries fitoi ''[[Scudetto]]'' e parë me klubin pas fitores 2–1 në [[San Siro]]; po në këtë ndeshje, ai mori kartonin e kuq të parë me ''Zikaltrit''.<ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/scintille-nel-finale-del-derby-mani-in-faccia-e-due-rossi-espulsi-theo-hernandez-e-dumfries-1960272|title=Scintille nel finale del derby: mani in faccia e due rossi. Espulsi Theo Hernandez e Dumfries|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it|access-date=22 prill 2024}}</ref> Ky ishte titulli i 20të për Interin, duke marrë edhe yllin e dytë në fanellë; Dumfries u konsiderua një nga lojtarët më të rëndësishëm të këtij suksesi, duke regjistruar 31 ndeshje dhe 4 gola.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-inter-lazio-1-1-dumfries-rovina-i-piani-a-tudor-a-due-minuti-dalla-fine_82458125-202402k.shtml|title=Serie A, Inter-Lazio 1-1: Dumfries rovina i piani a Tudor a due minuti dalla fine|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=8 prill 2026}}</ref> Dumfries e nisi sezonin e katërt me Interin duke luajtur ndeshjen e tij të 100të në Serie A në fitoren 2–0 kundër Lecces më 24 gusht 2024.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-inter-lecce-2-0-decidono-darmian-e-calhanoglu_86350799-202402k.shtml|title=Serie A, Inter-Lecce 2-0: decidono Darmian e Calhanoglu|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=12 tetor 2024}}</ref> Pas kësaj, ai shënoi dopietën e parë në karrierë në fitoren 2–0 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]] në gjysëm-finalen e Superkupës Italiane më 2 janar 2025.<ref name=":5">{{Cite web|author=Luca Bianchin|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/02-01-2025/supercoppa-italiana-inter-atalanta-2-0-doppietta-di-dumfries.shtml|title=Due perle di Dumfries mandano l'Inter in finale di Supercoppa. L'Atalanta si arrende|date=2 janar 2025|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=2 janar 2025}}</ref> Më 11 mars, ai luajti si kapiten për herë të parë në fitoren 2–1 kundër Feyenoordit në ndeshjen e kthimit të raundit të 16-tave të Ligës së Kampionëve.<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/notizie/champions-league-intervista-dumfries-pavard-carlos-augusto-inter-feyenoord|title=Dumfries, notte da capitano: "Un orgoglio, serata speciale per me"|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=14 mars 2025}}</ref> Në ndeshjen e parë gjysëm-finale kundër Barcelonës, Dumfries shënoi dy gola, përfshirë një gol me rrofeshatë, si dhe asistoi golin e [[Marcus Thuram]] në sekondën e 29të të ndeshjes, në një barazimin 3–3 në transfertë.<ref>{{Cite web|author=Francesco Pietrella|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/30-04-2025/barcellona-inter-3-3-doppietta-di-dumfries-gol-di-thuram-yamal-torres-autogol-sommer.shtml|title=Prodezze, doppio vantaggio e rimpianti: Barça-Inter, un 3-3 da cinema. Si decide tutto a Milano|language=it|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=30 prill 2025|access-date=1 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|title=Barcelona 3-3 Inter Milan (Apr 30, 2025) Game Analysis|url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/733617|access-date=10 maj 2025|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Me këto gola ai u bë lojtari i parë në historinë e klubit që shënon dy gola në gjysëm-finalen e këtij kompeticioni. Në ndeshjen e kthimit ku Interi fitoi 4–3,<ref>{{Cite web|date=6 maj 2025|title=Inter Milan and Barcelona serve up Champions League classic nobody wanted to end|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c23038lpv4mo|access-date=10 maj 2025|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> ai asistoi golat e [[Lautaro Martínez]]it dhe [[Francesco Acerbi]]t (në minutën e fundit të kohës së rregullt), duke u bërë lojtari i tretë, pas [[Alessandro Del Piero]]s dhe [[Roberto Firmino]]s, që arrin pesë kontribute golash në dy ndeshje gjysëm-finale.<ref>{{Cite web|url=https://www.rainews.it/articoli/2025/05/calcio-inter-barcellona-4-3-nerazzurri-in-finale-di-champions-league-vittoria-storica-33f887da-985b-4b39-bc8b-09b3020c3238.html|title=Calcio, Inter-Barcellona 4-3: ora i nerazzurri sono in finale di Champions League|publisher=RaiNews|language=it|date=7 maj 2025|access-date=7 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/dumfries-ancora-protagonista-quella-statistica-che-lo-accomuna-a-salah-firmino-e-del-piero-2099876|title=Dumfries ancora protagonista. Quella statistica che lo accomuna a Salah, Firmino e Del Piero|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it|access-date=7 maj 2025}}</ref> Ky ishte sezoni më i mirë në karrierën e Dumfries,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/21-01-2025/inter-dumfries-miglior-esterno-d-europa-il-confronto_preview.shtml|title=La crescita, i numeri, il peso: Dumfries è il miglior esterno destro d'Europa?|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=2 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2025/01/27/dumfries-gol-confronto-attaccanti|title=14 big in attacco che hanno segnato meno di Dumfries|publisher=Sky Sport|language=it|date=2 maj 2025|access-date=2 maj 2025}}</ref> i cili shënoi 11 gola në të gjitha kompeticionet.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/27-10-2024/inter-juventus-4-4-la-doppietta-di-yildiz-salva-motta.shtml|title=Inter-Juve, che spettacolo! Otto gol, prodezze, rigori e svarioni. Ma l'eroe è Yildiz|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=2 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.inter.it/it/notizie/intervista-dumfries-inter-atalanta-supercoppa-24-25|title=Dumfries, doppietta da bomber: "Due gol per la squadra"|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|access-date=14 qershor 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/notizie/lazio-inter-serie-a-2024-2025|title=Inter straripante, Lazio travolta 6-0 all'Olimpico|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=2 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/notizie/inter-bologna-serie-a-2024-2025|title=Pari a San Siro, con il Bologna è 2-2|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=2 maj 2025}}</ref> Ai gjithashtu u emërua si një nga kandidatët për çmimin prestigjoz [[Topi i artë]]. ==Trofe== ===Klube=== ;Sparta Rotterdam * [[Eerste Divisie]]: [[2015–16 Eerste Divisie|2015–16]] ;Internazionale * [[Supercoppa Italiana]]: [[Supercoppa Italiana 2021|2021]] ===Personale=== * Ekipi i Vitit i [[Eredivisie]]s: [[2018–19 Eredivisie|2018–19]]<ref name="POTS"/> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Lindje 1996]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë holandezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren holandeze]] [[Kategoria:Futbollistë në Sparta Rotterdam]] [[Kategoria:Futbollistë në SC Heerenveen]] [[Kategoria:Futbollistë në PSV Eindhoven]] [[Kategoria:Futbollistë në F.C. Internazionale Milano]] [[Kategoria:Futbollistë në Real Madrid C.F.]] [[Kategoria:Futbollistë në Eredivisie]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2020]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2022]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2026]] t104u40i0jfpiia4f3ae95i5svy0f15 3027760 3027759 2026-08-24T15:04:43Z Sadsadas 51943 /* Internazionale */ 3027760 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Denzel Dumfries | image = Edison ndreca inter egnati (cropped Denzel Dumfries).jpg | fullname = Denzel Justus Morris Dumfries | birth_date = {{birth date and age|18|4|1996|df=yes}} | birth_place = [[Rotterdam]], Holandë | height = 1.88 m | position = [[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtës i djathtë]] | currentclub = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | clubnumber = 24 | youthyears1 = | youthclubs1 = Spartaan '20 | youthyears2 = 2002–2013 | youthclubs2 = [[VV Smitshoek|Smitshoek]] | youthyears3 = 2013–2014 | youthclubs3 = [[BVV Barendrecht]] | years1 = 2014–2017 | clubs1 = [[Sparta Rotterdam]] | caps1 = 65 | goals1 = 2 | years2 = 2017–2018 | clubs2 = [[SC Heerenveen|Heerenveen]] | caps2 = 33 | goals2 = 3 | years3 = 2018–2021 | clubs3 = [[PSV Eindhoven|PSV]] | caps3 = 89 | goals3 = 13 | years4 = 2021–2026 | clubs4 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | caps4 = 147 | goals4 = 20 | years5 = 2026– | clubs5 = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | caps5 = 0 | goals5 = 0 | nationalyears1 = 2014 | nationalteam1 = [[Kombëtarja arubiane e futbollit|Aruba]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2016 | nationalteam2 = [[Kombëtarja holandeze nën-20 e futbollit|Holanda U20]] | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2016–2018 | nationalteam3 = [[Kombëtarja holandeze nën-21 e futbollit|Holanda U21]] | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2018– | nationalteam4 = [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holanda]] | nationalcaps4 = 76 | nationalgoals4 = 11 | medaltemplates = {{Medal|Sport|[[Futbolli]]}} {{Medal|Country|{{flamuri|Holanda}} [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holanda]]}} {{Medal|Comp|[[UEFA Liga e Kombeve]]}} {{Medal|Silver|[[Finalet e UEFA Ligës së Kombeve 2019|Portugali 2019]]|}} | club-update = 9 maj 2026 | nationalteam-update = 30 qershor 2026 }} '''Denzel Justus Morris Dumfries''' (lindur më 18 prill 1996) është një [[futbolli]]st profesionist [[Holanda|holandez]] i cili luan si [[Mbrojtësi (futboll)|mbrojtës i djathtë]] për klubin spanjoll [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] dhe [[Kombëtarja holandeze e futbollit|kombëtaren holandeze]]. Dumfries e nisi karrierën e tij si profesionist në vitin 2014 me [[Sparta Rotterdam|Spartën e Rotterdamit]], duke i ndihmuar të ngjiteshin në [[Eredivisie]] në vitin 2016 kurse një vit më pas u shpall talenti i vitit. Në vitin 2017, ai u transferua te [[SC Heerenveen|Heerenveen]], kurse pas një sezoni kaloi te [[PSV Eindhoven|PSV]], duke u bërë [[Kapiteni (futboll)|kapiten]] në vitin 2021. Në verën e vitit 2021, ai nënshkroi në Itali me Interin. Në nivel ndërkombëtar, Dumfries fillimisht përfaqsoi Aruban në vitin 2014, kjo për shkak të origjinës së tij nga ana e babait. Në vitin 2018, ai vendosi të luante për Holandën, duke debutuar zyrtarisht në atë vit. Tre vite më vonë, ai luajti në [[UEFA Euro 2020|Euro 2020]]. ==Karriera me klube== ===Sparta Rotterdam=== Dumfries e nisi karrierën e tij si futbollist me klubin Spartaan '20, duke qëndruar për dy vite.<ref name="Dumfries Voetbal International March 2018">{{cite news|title=Misschien was ik wel wat timide tussen al die stadsjongetjes |url=https://www.vi.nl/nieuws/misschien-was-ik-wel-wat-timide-tussen-al-die-stadsjongetjes-1|website=Voetbal International|language=nl|date=31 mars 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref name="Dumfries BND Estem">{{cite news|title=Feyenoord heeft met Dumfries echt zitten slapen |url=https://www.bndestem.nl/nederlands-voetbal/feyenoord-heeft-met-dumfries-echt-zitten-slapen~a6a7d08b/|website=BND Estem|language=nl|date=1 dhjetor 2018|access-date=11 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202120824/https://www.bndestem.nl/nederlands-voetbal/feyenoord-heeft-met-dumfries-echt-zitten-slapen~a6a7d08b/|archive-date=2 dhjetor 2018|url-status=live}}</ref> Ai u la i lirë nga klubi pasi nuk konsiderohej një lojtar i mirë dhe nuk pëlqehej nga shokët e ekipit dhe trajnerët.<ref>{{cite news|title=Dumfries werd door iedereen uitgelachen, zelfs door de trainers |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/848164/-dumfries-werd-door-iedereen-uitgelachen-zelfs-door-de-trainers-.html|website=Voetbal Primeur|language=nl|date=22 tetor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref name="Dumfries RTV Rijnmond 14 June 2021">{{cite news|title=Uitblinker Dumfries speelde bij deze club jaren geleden al in oranje: 'Maar Denz, je bent helemaal niet zo goed...'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/1277746/Uitblinker-Dumfries-speelde-bij-deze-club-jaren-geleden-al-in-oranje-Maar-Denz-je-bent-helemaal-niet-zo-goed|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=14 qershor 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, ai firmosi me [[VV Smitshoek|Smitshoek]].<ref name="Dumfries Voetbal International March 2018"/> Dumfries fillimisht luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]] por me kalimin e viteve u zhvendos në mbrojtje.<ref name="Never Offside1">{{cite web|url=https://www.neveroffside.nl/n-o-ontmoet-denzel-dumfries-ik-kijk-tegen-helemaal-niemand-op/|title=N.O. ontmoet Denzel Dumfries: 'Ik kijk tegen helemaal niemand op'|website=Never Offside|language=nl|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181010174429/https://www.neveroffside.nl/n-o-ontmoet-denzel-dumfries-ik-kijk-tegen-helemaal-niemand-op/|archive-date=10 tetor 2018|url-status=dead}}</ref> Në vitin 2013, ai u transferua te [[BVV Barendrecht|Barendrecht]], duke luajtur për një sezon.<ref name="Dumfries Backstory BBC">{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/57546472|title=From Aruba amateur to Netherlands hero|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=25 mars 2026}}</ref><ref name="Dumfries Voetbal International March 2018"/> Gjatë kësaj kohe, ai u refuzua nga zbuluesi i talentëve të [[Feyenoord]]it, duke mos u konsideruar në lartësinë e klubit.<ref>{{cite news|title=Feyenoord duidelijk: "Vonden Dumfries niet goed genoeg"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/342335/feyenoord-bekeek-dumfries-vonden-hem-niet-goed-genoeg/|website=FC Update|language=nl|date=30 nëntor 2018|access-date=22 dhjetor 2021}}</ref><ref name="Dumfries BND Estem"/> Në vitin 2014, Dumfries u transferua te [[Sparta Rotterdam]],<ref>{{Cite web |last=Jeroen Nagtegaal (laatste nieuws) |title=Denzel Dumfries Dwingt Contract Af Bij Sparta Rotterdam |url=http://www.bvvbarendrecht.nl/website/index.php/6016-denzel-dumfries-dwingt-contract-af-bij-sparta-rotterdam |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518075141/http://www.bvvbarendrecht.nl/website/index.php/6016-denzel-dumfries-dwingt-contract-af-bij-sparta-rotterdam |archive-date=18 maj 2015 |access-date=25 mars 2026 |website=bvvbarendrecht.nl|language=nl}}</ref> duke u aktivizuar me ekipet e të rinjëve në muajt e parë.<ref>{{Cite web|title=Denzel Dumfries tekent bij Sparta Rotterdam |url=http://www.vvsmitshoek.nl/index.php/nieuws/235-denzel-dumfries-tekent-bij-sparta-rotterdam|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518092609/http://www.vvsmitshoek.nl/index.php/nieuws/235-denzel-dumfries-tekent-bij-sparta-rotterdam|archive-date=18 maj 2015|access-date=25 mars 2026|website=vvsmitshoek.nl |language=nl}}</ref> Pas kësaj, ai firmosi kontratën e tij të parë si profesionist e cila ishte për tre vite.<ref>{{cite news|title=Sparta contracteert drie jonge talenten|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/121930/Sparta-contracteert-drie-jonge-talenten|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=2 nëntor 2014|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta bindt talenten Dumfries, Alhaft en Albertus|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/265427/sparta-bindt-talenten-dumfries-alhaft-en-albertus/|website=FC Update|language=nl|date=3 nëntor 2014|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 20 shkurt 2015, Dumfries bëri debutimin e tij si profesionist në humbjen 2–1 kundër [[FC Emmen|Emmen]] në kampionat, duke u aktivizuar në pjesën e dytë si zëvëndësues.<ref>{{cite news|title=Sparta verliest van FC Emmen|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/126135/Sparta-verliest-van-FC-Emmen|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=20 shkurt 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai luajti edhe në dy ndeshje të tjera në sezonin 2014–15, në të dyja rastet si zëvëndësues.<ref>{{cite news|title=Sparta verliest met 1-0 van Eindhoven|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/127235/Sparta-verliest-met-1-0-van-Eindhoven|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=20 mars 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta overklast Roda JC: 6-0|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/127791/Sparta-overklast-Roda-JC-6-0|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=6 prill 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries e nisi sezonin e ri si zëvëndësues por pas pak kohësh u bë titullar në krahun e djathtë të mbrojtjes, duke ndihmuar Spartën të bëhej kandidat për rikthimin në [[Eredivisie]].<ref>{{cite news|title=Oppermachtig Sparta snel klaar met Jong PSV|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/133375/Oppermachtig-Sparta-snel-klaar-met-Jong-PSV|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 shtator 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta rekent af met FC Oss|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134218/Sparta-rekent-af-met-FC-Oss|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 tetor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta wint en stijgt naar de tweede plaats|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134620/Sparta-wint-en-stijgt-naar-de-tweede-plaats|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=1 nëntor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 7 nëntor 2015, ai rinovoi kontratën e tij deri në qershor 2019.<ref>{{cite news|title=Dumfries verlengt contract bij Sparta|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134824/Dumfries-verlengt-contract-bij-Sparta|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=7 nëntor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, ai shënoi golin e tij të parë si profesionist në fitoren 5–2 kundër [[RKC Waalwijk]] më 18 janar 2016.<ref>{{cite news|title=Sparta op tijd weer wakker tegen RKC Waalwijk|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/137305/Sparta-op-tijd-weer-wakker-tegen-RKC-Waalwijk|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 janar 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sparta siguroi ngjitjen në elitë më 11 prill pas fitores 3–1 kundër [[Jong Ajax]].<ref>{{cite news|title=Sparta kampioen op volgepakt Kasteel|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/140733/Sparta-kampioen-op-volgepakt-Kasteel|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=11 prill 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ky ishte një sezon i dalluar për Dumfries,<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-beste-talent-vierde-periode-jupiler-league/|title=DENZEL DUMFRIES BESTE TALENT VIERDE PERIODE JUPILER LEAGUE|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=21 prill 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905082141/https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-beste-talent-vierde-periode-jupiler-league/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref name="Dumfries FC Update May 2016">{{cite news|title=Sparta-diamant Dumfries kan het heel ver schoppen|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/297172/sparta-diamant-dumfries-kan-het-heel-ver-schoppen/|website=FC Update|language=nl|date=4 maj 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> i cili u shpall talenti i sezonit i [[Eerste Divisie]] si dhe fitoi çmimin "Demi i Bronztë".<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-een-bronzen-stier-rijker/|title=DENZEL DUMFRIES EEN BRONZEN STIER RIJKER|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=30 prill 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905082203/https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-een-bronzen-stier-rijker/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.sparta-rotterdam.nl/2/12/20578/sparta-wint-bijna-alle-gouden-stieren/|title=Sparta Wint Bijna Alle Gouden Stieren|publisher=Sparta Rotterdam|language=nl|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160610202654/https://www.sparta-rotterdam.nl/2/12/20578/sparta-wint-bijna-alle-gouden-stieren/|archive-date=10 qershor 2016|url-status=live}}</ref> Ai luajti gjithsej 33 ndeshje.<ref>{{cite news|title=Sparta wint bijna alle Gouden Stieren|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/141528/Sparta-wint-bijna-alle-Gouden-Stieren|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=3 maj 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries vazhdoi të ishte titullar në sezonin e parë të klubit në elitë pas gjashtë vitesh.<ref>{{cite news|title=Jans: 'Sparta blijft probleemloos in eredivisie'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/145061/Jans-Sparta-blijft-probleemloos-in-eredivisie|website=RT Rijnmond|language=nl|date=11 gusht 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Onrust bij NEC wordt groter door verlies bij Sparta|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/304345/onrust-bij-nec-wordt-groter-door-pak-slaag-bij-sparta/|website=FC Update|language=nl|date=18 shtator 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 2 tetor, ai mori kartonin e kuq të parë në karrierë në barazimin 1–1 kundër [[AZ Alkmaar]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-az-eindigt-in-een-gelijkspel/|title=SPARTA – AZ EINDIGT IN EEN GELIJKSPEL|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=2 tetor 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081515/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-az-eindigt-in-een-gelijkspel/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> Goli i tij i parë në Eredivisie erdhi më 19 nëntor në humbjen 3–2 në derbi kundër [[Excelsior Rotterdam|Excelsior]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-keert-met-lege-handen-terug-uit-kralingen/|title=SPARTA KEERT MET LEGE HANDEN TERUG UIT KRALINGEN|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=19 nëntor 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081710/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-keert-met-lege-handen-terug-uit-kralingen/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> Gjatë merkatos së dimrit, klubi firmosi me finlandezin [[Janne Saksela]], i cili luante gjithashtu si mbrojtës i djathtë.<ref>{{cite news|title=Pastoor: 'Saksela past zich snel aan niveau aan'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/150336/Pastoor-Saksela-past-zich-snel-aan-niveau-aan|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=4 janar 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht konkurencës, Dumfries e ruajti vendin e tij dhe vazhdoi të ishte titullar deri në fund të sezonit.<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-wint-met-0-1-op-bezoek-bij-n-e-c/|title=SPARTA WINT MET 0-1 OP BEZOEK BIJ N.E.C.|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=25 shkurt 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081912/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-wint-met-0-1-op-bezoek-bij-n-e-c/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta gemakkelijk langs Heracles|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/152995/Sparta-gemakkelijk-langs-Heracles|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 mars 2017|access-date=11 shtator 2021}}<br>{{cite news|title=Dumfries: 'Niet bezig met afgelopen wedstrijden'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/154177/Dumfries-Niet-bezig-met-afgelopen-wedstrijden|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=22 prill 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sparta arriti të siguronte mbijetesën duke fituar dy ndeshjet e fundit të sezonit.<ref>{{cite news|title=Sparta nog een jaar in de eredivisie|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/154970/Sparta-nog-een-jaar-in-de-eredivisie|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=14 May 2017|access-date=11 September 2021}}</ref> Një muaj pas largimit nga klubi, Dumfries, sëbashku me disa lojtarë të tjerë u nderuan nga klubi në një ceremoni lamtumire para ndeshjes kundër [[PEC Zwolle]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/viertal-oud-spartanen-neemt-afscheid/|title=VIERTAL OUD-SPARTANEN NEEMT AFSCHEID|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=20 gusht 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081204/https://www.sparta-rotterdam.nl/viertal-oud-spartanen-neemt-afscheid/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> ===Heerenveen=== Në korrik 2017, Dumfries iu bashkua klubit tjetër holandez [[SC Heerenveen|Heerenveen]] në një marrëveshje katër-vjeçare.<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sc-heerenveen-neemt-denzel-dumfries-over-van-sparta-rotterdam/|title=SC HEERENVEEN NEEMT DENZEL DUMFRIES OVER VAN SPARTA ROTTERDAM|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=25 korrik 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210627223734/https://www.sparta-rotterdam.nl/sc-heerenveen-neemt-denzel-dumfries-over-van-sparta-rotterdam/|archive-date=27 qershor 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-versterkt-zich-met-denzel-dumfries/10|title=SC Heerenveen versterkt zich met Denzel Dumfries|website=SC Heerenveen|language=nl|date=25 korrik 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171128063001/http://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-versterkt-zich-met-denzel-dumfries/10|archive-date=28 nëntor 2017|url-status=dead}}</ref> Ai u ble për të zëvëndësuar të larguarin [[Stefano Marzo]], i cili u transferua në [[Belgjika|Belgjikë]].<ref>{{cite news|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/157445/Sparta-ziet-Dumfries-naar-SC-Heerenveen-vertrekken|title=Sparta ziet Dumfries naar SC Heerenveen vertrekken|publisher=Rijnmond|language=nl}}</ref> Dumfries bëri debutimin e tij me klubin në ndeshjen hapëse të sezonit 2017–18 kundër [[FC Groningen|Groningenit]]; ai ndihmoi ekipin të merrte një barazim 3–3 duke asistuar dy gola.<ref>{{cite web|url=https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/streppel-blij-met-fighting-spirit-van-zijn-elftal10/10|title=Streppel blij met 'fighting spirit' van zijn elftal|website=SC Heerenveen|language=nl|date=13 gusht 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190111005256/https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/streppel-blij-met-fighting-spirit-van-zijn-elftal10/10|archive-date=11 janar 2019|url-status=dead}}</ref> Ai gjithashtu asistoi të dy golat e fitores 2–1 kundër [[ADO Den Haag]] në javën e tretë, si dhe një gol në fitoren 2–0 kundër PSV Eindhoven javën pasardhëse,<ref>{{cite news|title=Thorsby drukt ADO met dubbelslag verder in de zorgen|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/thorsby-drukt-ado-met-dubbelslag-verder-in-de-zorgen~a7433f8c/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=26 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Zwak PSV krijgt nieuwe jas in Heerenveen|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/zwak-psv-krijgt-nieuwe-jas-in-heerenveen~a978bd55/|publisher=Algemeen Dagblad|language=nl|date=10 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> duke u shpallur talenti i muajit gusht në Eredivisie si dhe u emërua në formacionin e javës nga gazeta holandeze ''[[Algemeen Dagblad]]''.<ref>{{cite news|title=Piepjonge verdediging Heerenveen domineert Elftal van de Week|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/piepjonge-verdediging-heerenveen-domineert-elftal-van-de-week~a82b90d5/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=11 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/1954213/talent-van-maand-denzel-dumfries|title=Talent van de maand: Denzel Dumfries|website=Fox Sports|language=nl|date=7 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107003501/https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/1954213/talent-van-maand-denzel-dumfries|archive-date=7 nëntor 2017|url-status=dead}}</ref> Pas paraqitjeve mbreslënëse në javët e para të sezonit, Dumfries e fitoi menjëherë vendin e titullarit në formacion.<ref>{{cite news|title=Alle vermoedelijke opstellingen en statistieken van speelronde 4|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/alle-vermoedelijke-opstellingen-en-statistieken-van-speelronde-4~af64523e/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=9 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai shënoi golin e parë me ekipin më 9 dhjetor në barazimin 2–2 kundër [[VVV-Venlo]].<ref>{{cite web|url=https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-door-late-tegentreffer-niet-langs-vvv-venlo/10|title=SC Heerenveen door late tegentreffer niet langs VVV-Venlo: 2-2|website=SC Heerenveen|language=nl|date=9 dhjetor 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190528080714/https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-door-late-tegentreffer-niet-langs-vvv-venlo/10|archive-date=28 maj 2019|url-status=dead}}</ref> Golin e tij të dytë ai e shënoi kundër ish ekipit të tij Sparta më 26 janar 2018.<ref>{{cite news|title=Heerenveen bezorgt Advocaat derde nederlaag op rij|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/heerenveen-bezorgt-advocaat-derde-nederlaag-op-rij~a41229dd/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=26 janar 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Heerenveen e mbylli sezonin në vendin e 8të, duke u kualifikuar në fazën play-off për kualifikim në fazën paraeliminatore të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]] për sezonin e ardhshëm; ai shënoi me kokë në fitoren 4–3 në shtëpi në ndeshjen e parë gjysëm-finale kundër [[FC Utrecht|Utrecht]],<ref>{{cite news|title=Heerenveen verslaat Utrecht in knotsgek play-offduel|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/heerenveen-verslaat-utrecht-in-knotsgek-play-offduel~a122e63b/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=9 maj 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> por ekipi i tij u eliminua me rregullin e golit jashtë fushe pasi humbi ndeshjen e dytë me rezultatin 2–1.<ref>{{cite news|title=Utrecht wint nipt van Heerenveen en bereikt finale van play-offs|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/332766/utrecht-wint-nipt-van-heerenveen-en-bereikt-finale-van-play-offs/|website=FC Update|language=nl|date=12 maj 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ===PSV Eindhoven=== Më 19 qershor 2018, Dumfries u transferua te [[PSV Eindhoven]] duke firmosur një kontratë deri në qershor 2023.<ref>{{cite web|url=https://www.psv.nl/media/artikel/psv-neemt-dumfries-over-van-sc-heerenveen|title=PSV NEEMT DUMFRIES OVER VAN SC HEERENVEEN|website=PSV Eindhoven|language=nl|date=19 qershor 2018|access-date=11 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109030211/https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/psv-neemt-dumfries-over-van-sc-heerenveen.htm|archive-date=9 nëntor 2020|url-status=live}}</ref> Shuma e transferimit u raportua të ishte 5.5 milion € nga media holandeze.<ref>{{cite web|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-tot-2023-verbonden-aan-psv~aab5a59c1/|title=Dumfries tot 2023 verbonden aan PSV|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=19 qershor 2018|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190329090234/https://www.ed.nl/psv/dumfries-tot-2023-verbonden-aan-psv~aab5a59c1/|archive-date=29 mars 2019|url-status=live}}</ref> Ai bëri debutimin e tij në ndeshjen e [[Johan Cruijff Schaal|Superkupën e Holandës]], të cilën PSV e humbi me penallti kundër Feyenoordit.<ref>{{cite news|title=Feyenoord grijpt Johan Cruijff Schaal opnieuw via penalty's|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/336494/feyenoord-grijpt-johan-cruijff-schaal-opnieuw-via-penalty-s/|website=FC Update|language=nl|date=4 gusht 2018|accessdate=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries shënoi me kokë në fitoren 5–0 kundër Utrecht në ndeshjen hapëse të kampionatit.<ref>{{cite news|title=Oerdegelijk PSV start seizoen met royale thuiszege op Utrecht|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/336810/oerdegelijk-psv-start-seizoen-met-royale-thuiszege-op-fc-utrecht/|website=FC Update|language=nl|date=11 gusht 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=PSV zet Ajax direct op twee punten achterstand met klinkende zege|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/psv-zet-ajax-direct-op-twee-punten-achterstand-met-klinkende-zege~abfd83d7/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=11 gusht 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 18 shtator, Dumfries bëri debutimin e tij në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligës së Kampionëve]] kundër [[FC Barcelona|Barcelonës]], me PSV që u mposht 4–0.<ref>{{cite news|title=Individuele klasse Barcelona is PSV na prima start te machtig|url=https://www.vi.nl/nieuws/individuele-klasse-barcelona-is-psv-na-prima-start-te-machtig|website=Voetbal International|language=nl|date=18 shtator 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai e vendosi veten titullar të padiskutueshëm në formacion, duke shënuar edhe gola në disa ndeshje.<ref>{{cite news|title=Dumfries baalt: "We hebben gevochten als leeuwen"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/341183/dumfries-baalt-we-hebben-gevochten-als-leeuwen/|website=FC Update|language=nl|date=7 nëntor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Speler van de Week: acrobaat De Jong van alle markten thuis|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/342155/speler-van-de-week-acrobaat-de-jong-is-van-alle-markten-thuis/|website=FC Update|language=nl|date=26 nëntor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Eindejaarsrapport: PSV kan na zonnig halfjaar op zoek naar titelglans|url=https://www.ed.nl/psv/eindejaarsrapport-psv-kan-na-zonnig-halfjaar-op-zoek-naar-titelglans~ad7d9a0f/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=28 dhjetor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai e mbylli sezonin me 43 ndeshje në të gjitha kompeticionet, përfshirë 34 në kampionat. Për paraqitjet e tij, Dumfries u emërua në Ekipin e Sezonit të Eredivisies.<ref name="POTS">{{cite news|date=16 May 2019|title=Frenkie de Jong Eredivisie Player of the Season 2018–19|url=https://eredivisie.eu/news/frenkie-de-jong-eredivisie-player-of-the-season-2018-2019/|url-status=live|access-date=31 gusht 2021|publisher=Eredivisie|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210831232555/https://eredivisie.eu/news/frenkie-de-jong-eredivisie-player-of-the-season-2018-2019/|archive-date=31 gusht 2021 }}</ref> Dumfries e nisi sezonin e ri duke luajtur sërisht në ndeshjen e Superkupës së Holandës, por PSV u mposht sërisht, këtë herë nga Ajaxi.<ref>{{cite news|title=Ajax harkt ook derde prijs binnen in duel vol controverse|url=https://www.vi.nl/nieuws/ajax-harkt-ook-derde-prijs-binnen-in-duel-vol-controverse|website=Voetbal International|language=nl|date=27 korrik 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ashtu si sezoni i kaluar, ai shënoi në ndeshjen hapëse të kampionatit me kokë në barazimin 1–1 kundër [[FC Twente|Twentes]].<ref>{{cite news|title=Zwoegend PSV incasseert bij FC Twente volgende klap|url=https://www.vi.nl/nieuws/zwoegend-psv-incasseert-bij-fc-twente-volgende-klap|website=Voetbal International|language=nl|date=3 gusht 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, Dumfries u vendos si një nga kapitenët e ekipit;<ref>{{cite news|title=Van Bommel geeft uitleg over aanvoerderswissel|url=https://www.vi.nl/nieuws/van-bommel-geeft-uitleg-over-aanvoerderswissel|website=Voetbal International|language=nl|date=24 nëntor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Denzel Dumfries is de nieuwe aanvoerder van PSV|url=https://www.ed.nl/dossier-psv/denzel-dumfries-is-de-nieuwe-aanvoerder-van-psv~a5c7b638/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=24 nëntor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ai luajti ndeshjen e parë si kapiten më 24 nëntor 2019 në fitoren 2–1 kundër ish ekipit të tij Heerenveen, kjo falë mungesës së [[Ibrahim Afellay]] dhe [[Pablo Rosario]]s.<ref>{{cite news|title=Dumfries: Een bepalende rol bij PSV, dat eis ik nu van mezelf|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/dumfries-een-bepalende-rol-bij-psv-dat-eis-ik-nu-van-mezelf~a2c3c9f7/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=2 korrik 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht se në pjesën e parë të sezonit Dumfries u kritikua për nivelin e lojës, ai u përmirsua njeshëm në pjesën e dytë, duke e mbyllur sezonin me tetë gola, një rekord personal.<ref>{{cite news|title=Uitgebreid interview met Denzel Dumfries: 'We zijn lang te soft naar elkaar geweest'|url=https://www.vi.nl/pro/overig/uitgebreid-interview-met-denzel-dumfries-we-zijn-lang-te-soft-naar-elkaar-geweest|website=Voetbal International|language=nl|date=27 dhjetor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/dumfries-schuldbewust-van-bommel-niet-ontmoedigd-.htm|title=DUMFRIES SCHULDBEWUST|website=PSV Eindhoven|language=nl|date=15 dhjetor 2019|access-date=11 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210908185639/https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/dumfries-schuldbewust.htm|archive-date=8 shtator 2021|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Dumfries met PSV op jacht naar eerherstel|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-met-psv-op-jacht-naar-eerherstel~a750838b/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=8 janar 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sezoni u mbyll para kohe në mars 2020 për shkak të [[Pandemia e COVID-19|pandemisë së COVID-19]], me PSV që u rendit në vendin e katërt.<ref>{{cite news|title=PSV blijft dankzij Dumfries en Unnerstall in spoor van topdrie|url=https://www.vi.nl/nieuws/psv-blijft-dankzij-dumfries-en-unnerstall-in-spoor-van-topdrie|website=Voetbal International|language=nl|date=8 mars 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht interesit nga disa klube evropiane,<ref>{{cite news|title=Milan, assalto a Dumfries: affare possibile con Raiola|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/calcio-mercato/2020/05/24-70072974/milan_assalto_a_dumfries_affare_possibile_con_raiola|website=Corriere dello Sport|language=it|date=24 maj 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Il Milan cerca il nuovo Theo: Dumfries in pole. Florentino resta in corsa|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Milan/31-07-2020/calciomercato-milan-vuole-dumfries-florentino-380818135590.shtml|website=La Gazzetta Dello Sport|language=it|date=1 gusht 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries vendosi të qëndronte te PSV dhe nisi negociatat për rinovimin e kontratës.<ref>{{cite news|title=Dumfries maakt zich niet zo druk om eventuele transfer: 'Het is al een eer om voor PSV uit te komen'|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-maakt-zich-niet-zo-druk-om-eventuele-transfer-het-is-al-een-eer-om-voor-psv-uit-te-komen~a3de8d8d/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=11 maj 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Denzel Dumfries: 'Ik heb het geweldig naar mijn zin bij PSV'|url=https://psv.supporters.nl/nieuws/artikel/47722/Denzel-Dumfries-'Ik-heb-het-geweldig-naar-mijn-zin-bij-PSV'|website=PSV Supporters News|language=nl|date=10 shtator 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Para nisjes së sezonit të ri, ai u vendos kapiten i përhershëm nga trajneri [[Roger Schmidt]].<ref>{{cite news|title=Schmidt sleutelt bij PSV: "Proberen spelers vrijer te laten denken"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/370802/schmidt-sleutelt-aan-psv-proberen-spelers-vrijer-te-laten-denken/|website=FC Update|language=nl|date=8 gusht 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 16 dhjetor 2020, Dumfries luajti ndeshjen e tij të 100të me klubin në fitoren 2–1 kundër [[De Graafschap]] në kupë.<ref>{{cite news|title=Wereldgoal Malen helpt matig PSV naar volgende bekerronde|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/377135/wereldgoal-malen-helpt-matig-psv-naar-volgende-bekerronde/|website=FC Update|language=nl|date=16 dhjetor 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Dumfries vazhdoi të ishte titullar i padiskutueshëm në krahun e djathtë të mbrojtjes, por në disa raste u aktivizua edhe si mesfushor i djathtë për shkak të dëmtimeve në atë repart.<ref>{{Cite web |date=21 shkurt 2021 |title=PSV pas na herstelwerkzaamheden van Schmidt langs Vitesse |url=https://www.vi.nl/nieuws/psv-pas-na-herstelwerkzaamheden-van-schmidt-langs-vitesse |access-date=25 mars 2026 |website=vi.nl |language=nl}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 shkurt 2021 |title=Dumfries begrijpt keuzes Schmidt, maar niet die van zijn ploeggenoten |url=https://www.vi.nl/nieuws/dumfries-begrijpt-keuzes-schmidt-maar-niet-die-van-zijn-ploeggenoten |access-date=25 mars 2026 |website=vi.nl |language=nl}}</ref> Pavarësisht se ai pësoi disa dëmtime të vogla gjatë sezonit,<ref>{{Cite web|date=19 dhjetor 2020 |title=Dumfries en Rosario op tijd fit, PSV met verwachte basiself |url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/2020/12/dumfries-en-rosario-op-tijd-fit-psv-met-verwachte-basiself |access-date=25 mars 2026 |website=FCUpdate.nl |language=nl}}</ref><ref>{{Cite web |title=Denzel Dumfries opgelucht: 'Geen schade bleek uit mri-scan' |url=https://www.telegraaf.nl/sport/743242025/denzel-dumfries-opgelucht-geen-schade-bleek-uit-mri-scan |access-date=25 mars 2026 |website=De Telegraaf|language=nl}}</ref> ai arriti të luante 41 ndeshje në të gjitha kompeticionet.<ref>{{Cite web |title=Roger Schmidt vindt dat PSV verdiend door is: 'Een verrassing na een moeilijke situatie' |url=https://www.ed.nl/psv/roger-schmidt-vindt-dat-psv-verdiend-door-is-een-verrassing-na-een-moeilijke-situatie~a2c35592/ |language=nl|access-date=25 mars 2026}}</ref> Edhe pse negociatat për rinovimin e kontratës kishin nisur që në fillim të sezonit,<ref>{{cite news|title=Geen handtekening van Dumfries, die van Ihattaren misschien|url=https://www.vi.nl/nieuws/geen-handtekening-van-dumfries-die-van-ihattaren-misschien|website=Voetbal International|language=nl|date=9 shkurt 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> palët nuk arritën një marrëveshje, duke hapur rrugët për një largim të tij nga ekipi gjatë merkatos së verës.<ref>{{cite news|title=PSV gaat naast Ihattaren ook Malen en Dumfries verkopen |url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/383420/psv-gaat-naast-ihattaren-ook-malen-en-dumfries-verkopen/|website=FC Update|language=nl|date=20 prill 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ===Internazionale=== Më 14 gusht 2021, Dumfries u transferua te kampionët në fuqi të Italisë, [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], për 12.5 milion € plus 2.5 milion € në formë bonusi.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2021/08/14/denzel-dumfries-nuovo-giocatore-inter.html|title=DENZEL DUMFRIES È UN NUOVO GIOCATORE DELL'INTER|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=14 gusht 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210814200313/https://www.inter.it/it/news/2021/08/14/denzel-dumfries-nuovo-giocatore-inter.html|archive-date=14 gusht 2021|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe mori fanellën me numrin 2 për sezonin e ardhshëm.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2021/08/20/numeri-maglia-inter-21-22.html|title=DA CORDAZ A DUMFRIES, I NUOVI NUMERI DI MAGLIA|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=20 gusht 2021|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210820095928/https://www.inter.it/it/news/2021/08/20/numeri-maglia-inter-21-22.html|archive-date=20 gusht 2021|url-status=live}}</ref> Dumfries bëri debutimin e tij me klubin në fitoren 4–0 kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]] në ndeshjen hapëse të [[Serie A]].<ref>{{cite web|url=https://www.ruetir.com/2021/08/21/inter-starts-in-serie-a-with-debut-dumfries-with-victory-over-genoa/|title=Inter starts in Serie A with debut Dumfries with victory over Genoa|website=Ruetir|language=en|date=21 August 2021|accessdate=25 August 2021|archive-date=25 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825175745/https://www.ruetir.com/2021/08/21/inter-starts-in-serie-a-with-debut-dumfries-with-victory-over-genoa/|url-status=dead}}</ref> Ai pati vështirësi në muajt e parë në Itali, duke mos qënë në lartësinë e duhur,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/29-11-2021/inter-dumfries-titolare-ultima-chiamata-l-olandese-430203638439.shtml|title=Inter, adesso tocca a Dumfries. Ultima chiamata per l’olandese?|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=29 nëntor 2021|access-date=28 korrik 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/inter-dumfries-inizio-difficile-poi-anno-fantastico_51273901-202202k.shtml|title=Inter, Dumfries: "Inizio difficile poi anno fantastico"|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=11 qershor 2022|access-date=24 qershor 2022}}</ref> megjithatë filloi të përmirsohej nga muaji dhjetor, duke shënuar golin e parë në Itali në suksesin 3–0 kundër [[A.S. Roma|Romës]] në [[Stadio Olimpico]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/roma/serie-a-roma-inter-0-3-nerazzurri-senza-pieta-conl-ex-mourinho_42593762-202102k.shtml|title=Serie A: Roma-Inter 0-3, nerazzurri senza pietà con&nbsp;l&#39;ex Mourinho|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=5 dhjetor 2021}}</ref> Më 12 janar 2022, ai fitoi [[Supercoppa Italiana|Superkupën e Italisë]] pasi Interi mposhti [[Juventus F.C.|Juventusin]] 2–1 në kohën shtesë.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/12-01-2022/supercoppa-inter-juventus-2-1-mckennie-lautaro-sanchez-120-430884337880.shtml|title=Festa Inter in Supercoppa: Sanchez punisce la Juve al 121'!|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=12 janar 2022}}</ref> Katër muaj më pas, ai fitoi edhe [[Coppa Italia|Kupën e Italisë]], sërisht kundër Juventusit,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/11-05-2022/coppa-italia-finale-juve-inter-2-4-gol-barella-alex-sandro-vlahovic-calhanoglu-doppietta-perisic-440455025488.shtml|title=L'Inter batte 4-2 la Juve e vince la Coppa Italia: decisiva la doppietta di Perisic|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=11 maj 2022}}</ref> dhe e mbylli sezonin me 45 ndeshje dhe 5 gola në të gjitha kompeticionet. Dumfries u bë titullar i rregullt në formacionin 3–5–2 të trajnerit [[Simone Inzaghi]] në sezonin 2022–23. Ai e nisi sezonin duke shënuar në momentet e fundit të ndeshjes kundër [[U.S. Lecce|Lecces]] në javën e parë të kampionatit, duke i dhënë Interit fitoren 2–1.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/13-08-2022/lecce-inter-1-2-gol-lukaku-dumfries-partita-4401862121739.shtml|title=Inter all'ultimo respiro a Lecce: segna Dumfries al 95'! Lukaku, ritorno con gol|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 gusht 2022}}</ref> Më 13 shtator, ai shënoi golin e parë në karrierë në Ligën e Kampionëve në suksesin 2–0 kundër [[FC Viktoria Plzeň|Viktoria Plzeň]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/13-09-2022/viktoria-plzen-inter-0-2-dzeko-gol-asst-dumfries-450169763715.shtml|title=Dzeko show: gol e assist. Inter in scioltezza con il Viktoria Plzen|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 shtator 2022}}</ref> Në janar, Dumfries fitoi një tjetër titull të Superkupës Italiane, këtë herë kundër [[A.C. Milan|Milanit]], kurse në maj fitoi po ashtu edhe Kupën, duke luajtur 90 minuta si titullar në fitoren 2–1 kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/65704482|title=Fiorentina 1–2 Inter Milan: Martinez scores twice as Champions League finalists win Coppa Italia|publisher=BBC Sport|language=en|date=24 maj 2023|access-date=24 maj 2023}}</ref> Më 10 qershor, ai luajti në finalen e Ligës së Kampionëve në [[Stamboll]] kundër [[Manchester City F.C.|Manchester Cityt]], por Inter u mposht 1–0.<ref>{{cite news|author=David Hytner|date=10 qershor 2023|title=Rodri breaks Internazionale resistance to seal Manchester City's treble glory|url=https://www.theguardian.com/football/2023/jun/10/rodri-breaks-internazionale-resistance-to-seal-manchester-citys-treble-glory|publisher=The Guardian|language=en|accessdate=10 qershor 2023|archive-date=10 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230610213408/https://www.theguardian.com/football/2023/jun/10/rodri-breaks-internazionale-resistance-to-seal-manchester-citys-treble-glory|url-status=live}}</ref> Më 16 shtator 2023, Dumfries luajti ndeshjen e tij të me Interin në fitoren 5–1 në ''[[Derby della Madonnina]]'' kundër [[A.C. Milan|Milanit]].<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/news/100-presenze-dumfries-con-inter|title=Le 100 presenze di Dumfries con l'Inter|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=2 tetor 2023}}</ref><ref>{{Cite news|date=16 shtator 2023|title=Inter put five past Milan to keep up 100% start|language=en|publisher=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/66831603|access-date=18 shtator 2023}}</ref> Në ndeshjen e kthimit në prill 2024, Dumfries fitoi ''[[Scudetto]]'' e parë me klubin pas fitores 2–1 në [[San Siro]]; po në këtë ndeshje, ai mori kartonin e kuq të parë me ''Zikaltrit''.<ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/scintille-nel-finale-del-derby-mani-in-faccia-e-due-rossi-espulsi-theo-hernandez-e-dumfries-1960272|title=Scintille nel finale del derby: mani in faccia e due rossi. Espulsi Theo Hernandez e Dumfries|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it|access-date=22 prill 2024}}</ref> Ky ishte titulli i 20të për Interin, duke marrë edhe yllin e dytë në fanellë; Dumfries u konsiderua një nga lojtarët më të rëndësishëm të këtij suksesi, duke regjistruar 31 ndeshje dhe 4 gola.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-inter-lazio-1-1-dumfries-rovina-i-piani-a-tudor-a-due-minuti-dalla-fine_82458125-202402k.shtml|title=Serie A, Inter-Lazio 1-1: Dumfries rovina i piani a Tudor a due minuti dalla fine|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=8 prill 2026}}</ref> Dumfries e nisi sezonin e katërt me Interin duke luajtur ndeshjen e tij të 100të në Serie A në fitoren 2–0 kundër Lecces më 24 gusht 2024.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-inter-lecce-2-0-decidono-darmian-e-calhanoglu_86350799-202402k.shtml|title=Serie A, Inter-Lecce 2-0: decidono Darmian e Calhanoglu|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=12 tetor 2024}}</ref> Pas kësaj, ai shënoi dopietën e parë në karrierë në fitoren 2–0 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]] në gjysëm-finalen e Superkupës Italiane më 2 janar 2025.<ref name=":5">{{Cite web|author=Luca Bianchin|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/02-01-2025/supercoppa-italiana-inter-atalanta-2-0-doppietta-di-dumfries.shtml|title=Due perle di Dumfries mandano l'Inter in finale di Supercoppa. L'Atalanta si arrende|date=2 janar 2025|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=2 janar 2025}}</ref> Më 11 mars, ai luajti si kapiten për herë të parë në fitoren 2–1 kundër Feyenoordit në ndeshjen e kthimit të raundit të 16-tave të Ligës së Kampionëve.<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/notizie/champions-league-intervista-dumfries-pavard-carlos-augusto-inter-feyenoord|title=Dumfries, notte da capitano: "Un orgoglio, serata speciale per me"|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=14 mars 2025}}</ref> Në ndeshjen e parë gjysëm-finale kundër Barcelonës, Dumfries shënoi dy gola, përfshirë një gol me rrofeshatë, si dhe asistoi golin e [[Marcus Thuram]] në sekondën e 29të të ndeshjes, në një barazimin 3–3 në transfertë.<ref>{{Cite web|author=Francesco Pietrella|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/30-04-2025/barcellona-inter-3-3-doppietta-di-dumfries-gol-di-thuram-yamal-torres-autogol-sommer.shtml|title=Prodezze, doppio vantaggio e rimpianti: Barça-Inter, un 3-3 da cinema. Si decide tutto a Milano|language=it|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=30 prill 2025|access-date=1 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|title=Barcelona 3-3 Inter Milan (Apr 30, 2025) Game Analysis|url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/733617|access-date=10 maj 2025|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Me këto gola ai u bë lojtari i parë në historinë e klubit që shënon dy gola në gjysëm-finalen e këtij kompeticioni. Në ndeshjen e kthimit ku Interi fitoi 4–3,<ref>{{Cite web|date=6 maj 2025|title=Inter Milan and Barcelona serve up Champions League classic nobody wanted to end|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c23038lpv4mo|access-date=10 maj 2025|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> ai asistoi golat e [[Lautaro Martínez]]it dhe [[Francesco Acerbi]]t (në minutën e fundit të kohës së rregullt), duke u bërë lojtari i tretë, pas [[Alessandro Del Piero]]s dhe [[Roberto Firmino]]s, që arrin pesë kontribute golash në dy ndeshje gjysëm-finale.<ref>{{Cite web|url=https://www.rainews.it/articoli/2025/05/calcio-inter-barcellona-4-3-nerazzurri-in-finale-di-champions-league-vittoria-storica-33f887da-985b-4b39-bc8b-09b3020c3238.html|title=Calcio, Inter-Barcellona 4-3: ora i nerazzurri sono in finale di Champions League|publisher=RaiNews|language=it|date=7 maj 2025|access-date=7 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/dumfries-ancora-protagonista-quella-statistica-che-lo-accomuna-a-salah-firmino-e-del-piero-2099876|title=Dumfries ancora protagonista. Quella statistica che lo accomuna a Salah, Firmino e Del Piero|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it|access-date=7 maj 2025}}</ref> Ky ishte sezoni më i mirë në karrierën e Dumfries,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/21-01-2025/inter-dumfries-miglior-esterno-d-europa-il-confronto_preview.shtml|title=La crescita, i numeri, il peso: Dumfries è il miglior esterno destro d'Europa?|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=2 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2025/01/27/dumfries-gol-confronto-attaccanti|title=14 big in attacco che hanno segnato meno di Dumfries|publisher=Sky Sport|language=it|date=2 maj 2025|access-date=2 maj 2025}}</ref> i cili shënoi 11 gola në të gjitha kompeticionet.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/27-10-2024/inter-juventus-4-4-la-doppietta-di-yildiz-salva-motta.shtml|title=Inter-Juve, che spettacolo! Otto gol, prodezze, rigori e svarioni. Ma l'eroe è Yildiz|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=2 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.inter.it/it/notizie/intervista-dumfries-inter-atalanta-supercoppa-24-25|title=Dumfries, doppietta da bomber: "Due gol per la squadra"|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|access-date=14 qershor 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/notizie/lazio-inter-serie-a-2024-2025|title=Inter straripante, Lazio travolta 6-0 all'Olimpico|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=2 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/notizie/inter-bologna-serie-a-2024-2025|title=Pari a San Siro, con il Bologna è 2-2|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=2 maj 2025}}</ref> Ai gjithashtu u emërua si një nga kandidatët për çmimin prestigjoz [[Topi i artë]], duke u renditur në vendin e 25të.<ref>{{Cite web|url=https://sports.yahoo.com/article/ballon-d-2025-inter-defender-160500658.html|title=Ballon d’Or 2025 – Inter defender Dumfries finishes 25th|work=Football Italia|publisher=Yahoo! Sports|language=en|date=22 shtator 2025|access-date=2 maj 2026}}</ref> ===Real Madrid=== ==Trofe== ===Klube=== ;Sparta Rotterdam * [[Eerste Divisie]]: [[2015–16 Eerste Divisie|2015–16]] ;Internazionale * [[Supercoppa Italiana]]: [[Supercoppa Italiana 2021|2021]] ===Personale=== * Ekipi i Vitit i [[Eredivisie]]s: [[2018–19 Eredivisie|2018–19]]<ref name="POTS"/> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Lindje 1996]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë holandezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren holandeze]] [[Kategoria:Futbollistë në Sparta Rotterdam]] [[Kategoria:Futbollistë në SC Heerenveen]] [[Kategoria:Futbollistë në PSV Eindhoven]] [[Kategoria:Futbollistë në F.C. Internazionale Milano]] [[Kategoria:Futbollistë në Real Madrid C.F.]] [[Kategoria:Futbollistë në Eredivisie]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2020]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2022]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2026]] lyxymvn59dovl8rqnh7d85d1fzku1uv 3027761 3027760 2026-08-24T15:16:28Z Sadsadas 51943 /* Internazionale */ 3027761 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Denzel Dumfries | image = Edison ndreca inter egnati (cropped Denzel Dumfries).jpg | fullname = Denzel Justus Morris Dumfries | birth_date = {{birth date and age|18|4|1996|df=yes}} | birth_place = [[Rotterdam]], Holandë | height = 1.88 m | position = [[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtës i djathtë]] | currentclub = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | clubnumber = 24 | youthyears1 = | youthclubs1 = Spartaan '20 | youthyears2 = 2002–2013 | youthclubs2 = [[VV Smitshoek|Smitshoek]] | youthyears3 = 2013–2014 | youthclubs3 = [[BVV Barendrecht]] | years1 = 2014–2017 | clubs1 = [[Sparta Rotterdam]] | caps1 = 65 | goals1 = 2 | years2 = 2017–2018 | clubs2 = [[SC Heerenveen|Heerenveen]] | caps2 = 33 | goals2 = 3 | years3 = 2018–2021 | clubs3 = [[PSV Eindhoven|PSV]] | caps3 = 89 | goals3 = 13 | years4 = 2021–2026 | clubs4 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | caps4 = 147 | goals4 = 20 | years5 = 2026– | clubs5 = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | caps5 = 0 | goals5 = 0 | nationalyears1 = 2014 | nationalteam1 = [[Kombëtarja arubiane e futbollit|Aruba]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2016 | nationalteam2 = [[Kombëtarja holandeze nën-20 e futbollit|Holanda U20]] | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2016–2018 | nationalteam3 = [[Kombëtarja holandeze nën-21 e futbollit|Holanda U21]] | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2018– | nationalteam4 = [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holanda]] | nationalcaps4 = 76 | nationalgoals4 = 11 | medaltemplates = {{Medal|Sport|[[Futbolli]]}} {{Medal|Country|{{flamuri|Holanda}} [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holanda]]}} {{Medal|Comp|[[UEFA Liga e Kombeve]]}} {{Medal|Silver|[[Finalet e UEFA Ligës së Kombeve 2019|Portugali 2019]]|}} | club-update = 9 maj 2026 | nationalteam-update = 30 qershor 2026 }} '''Denzel Justus Morris Dumfries''' (lindur më 18 prill 1996) është një [[futbolli]]st profesionist [[Holanda|holandez]] i cili luan si [[Mbrojtësi (futboll)|mbrojtës i djathtë]] për klubin spanjoll [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] dhe [[Kombëtarja holandeze e futbollit|kombëtaren holandeze]]. Dumfries e nisi karrierën e tij si profesionist në vitin 2014 me [[Sparta Rotterdam|Spartën e Rotterdamit]], duke i ndihmuar të ngjiteshin në [[Eredivisie]] në vitin 2016 kurse një vit më pas u shpall talenti i vitit. Në vitin 2017, ai u transferua te [[SC Heerenveen|Heerenveen]], kurse pas një sezoni kaloi te [[PSV Eindhoven|PSV]], duke u bërë [[Kapiteni (futboll)|kapiten]] në vitin 2021. Në verën e vitit 2021, ai nënshkroi në Itali me Interin. Në nivel ndërkombëtar, Dumfries fillimisht përfaqsoi Aruban në vitin 2014, kjo për shkak të origjinës së tij nga ana e babait. Në vitin 2018, ai vendosi të luante për Holandën, duke debutuar zyrtarisht në atë vit. Tre vite më vonë, ai luajti në [[UEFA Euro 2020|Euro 2020]]. ==Karriera me klube== ===Sparta Rotterdam=== Dumfries e nisi karrierën e tij si futbollist me klubin Spartaan '20, duke qëndruar për dy vite.<ref name="Dumfries Voetbal International March 2018">{{cite news|title=Misschien was ik wel wat timide tussen al die stadsjongetjes |url=https://www.vi.nl/nieuws/misschien-was-ik-wel-wat-timide-tussen-al-die-stadsjongetjes-1|website=Voetbal International|language=nl|date=31 mars 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref name="Dumfries BND Estem">{{cite news|title=Feyenoord heeft met Dumfries echt zitten slapen |url=https://www.bndestem.nl/nederlands-voetbal/feyenoord-heeft-met-dumfries-echt-zitten-slapen~a6a7d08b/|website=BND Estem|language=nl|date=1 dhjetor 2018|access-date=11 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202120824/https://www.bndestem.nl/nederlands-voetbal/feyenoord-heeft-met-dumfries-echt-zitten-slapen~a6a7d08b/|archive-date=2 dhjetor 2018|url-status=live}}</ref> Ai u la i lirë nga klubi pasi nuk konsiderohej një lojtar i mirë dhe nuk pëlqehej nga shokët e ekipit dhe trajnerët.<ref>{{cite news|title=Dumfries werd door iedereen uitgelachen, zelfs door de trainers |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/848164/-dumfries-werd-door-iedereen-uitgelachen-zelfs-door-de-trainers-.html|website=Voetbal Primeur|language=nl|date=22 tetor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref name="Dumfries RTV Rijnmond 14 June 2021">{{cite news|title=Uitblinker Dumfries speelde bij deze club jaren geleden al in oranje: 'Maar Denz, je bent helemaal niet zo goed...'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/1277746/Uitblinker-Dumfries-speelde-bij-deze-club-jaren-geleden-al-in-oranje-Maar-Denz-je-bent-helemaal-niet-zo-goed|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=14 qershor 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, ai firmosi me [[VV Smitshoek|Smitshoek]].<ref name="Dumfries Voetbal International March 2018"/> Dumfries fillimisht luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]] por me kalimin e viteve u zhvendos në mbrojtje.<ref name="Never Offside1">{{cite web|url=https://www.neveroffside.nl/n-o-ontmoet-denzel-dumfries-ik-kijk-tegen-helemaal-niemand-op/|title=N.O. ontmoet Denzel Dumfries: 'Ik kijk tegen helemaal niemand op'|website=Never Offside|language=nl|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181010174429/https://www.neveroffside.nl/n-o-ontmoet-denzel-dumfries-ik-kijk-tegen-helemaal-niemand-op/|archive-date=10 tetor 2018|url-status=dead}}</ref> Në vitin 2013, ai u transferua te [[BVV Barendrecht|Barendrecht]], duke luajtur për një sezon.<ref name="Dumfries Backstory BBC">{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/57546472|title=From Aruba amateur to Netherlands hero|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=25 mars 2026}}</ref><ref name="Dumfries Voetbal International March 2018"/> Gjatë kësaj kohe, ai u refuzua nga zbuluesi i talentëve të [[Feyenoord]]it, duke mos u konsideruar në lartësinë e klubit.<ref>{{cite news|title=Feyenoord duidelijk: "Vonden Dumfries niet goed genoeg"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/342335/feyenoord-bekeek-dumfries-vonden-hem-niet-goed-genoeg/|website=FC Update|language=nl|date=30 nëntor 2018|access-date=22 dhjetor 2021}}</ref><ref name="Dumfries BND Estem"/> Në vitin 2014, Dumfries u transferua te [[Sparta Rotterdam]],<ref>{{Cite web |last=Jeroen Nagtegaal (laatste nieuws) |title=Denzel Dumfries Dwingt Contract Af Bij Sparta Rotterdam |url=http://www.bvvbarendrecht.nl/website/index.php/6016-denzel-dumfries-dwingt-contract-af-bij-sparta-rotterdam |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518075141/http://www.bvvbarendrecht.nl/website/index.php/6016-denzel-dumfries-dwingt-contract-af-bij-sparta-rotterdam |archive-date=18 maj 2015 |access-date=25 mars 2026 |website=bvvbarendrecht.nl|language=nl}}</ref> duke u aktivizuar me ekipet e të rinjëve në muajt e parë.<ref>{{Cite web|title=Denzel Dumfries tekent bij Sparta Rotterdam |url=http://www.vvsmitshoek.nl/index.php/nieuws/235-denzel-dumfries-tekent-bij-sparta-rotterdam|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518092609/http://www.vvsmitshoek.nl/index.php/nieuws/235-denzel-dumfries-tekent-bij-sparta-rotterdam|archive-date=18 maj 2015|access-date=25 mars 2026|website=vvsmitshoek.nl |language=nl}}</ref> Pas kësaj, ai firmosi kontratën e tij të parë si profesionist e cila ishte për tre vite.<ref>{{cite news|title=Sparta contracteert drie jonge talenten|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/121930/Sparta-contracteert-drie-jonge-talenten|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=2 nëntor 2014|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta bindt talenten Dumfries, Alhaft en Albertus|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/265427/sparta-bindt-talenten-dumfries-alhaft-en-albertus/|website=FC Update|language=nl|date=3 nëntor 2014|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 20 shkurt 2015, Dumfries bëri debutimin e tij si profesionist në humbjen 2–1 kundër [[FC Emmen|Emmen]] në kampionat, duke u aktivizuar në pjesën e dytë si zëvëndësues.<ref>{{cite news|title=Sparta verliest van FC Emmen|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/126135/Sparta-verliest-van-FC-Emmen|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=20 shkurt 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai luajti edhe në dy ndeshje të tjera në sezonin 2014–15, në të dyja rastet si zëvëndësues.<ref>{{cite news|title=Sparta verliest met 1-0 van Eindhoven|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/127235/Sparta-verliest-met-1-0-van-Eindhoven|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=20 mars 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta overklast Roda JC: 6-0|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/127791/Sparta-overklast-Roda-JC-6-0|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=6 prill 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries e nisi sezonin e ri si zëvëndësues por pas pak kohësh u bë titullar në krahun e djathtë të mbrojtjes, duke ndihmuar Spartën të bëhej kandidat për rikthimin në [[Eredivisie]].<ref>{{cite news|title=Oppermachtig Sparta snel klaar met Jong PSV|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/133375/Oppermachtig-Sparta-snel-klaar-met-Jong-PSV|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 shtator 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta rekent af met FC Oss|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134218/Sparta-rekent-af-met-FC-Oss|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 tetor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta wint en stijgt naar de tweede plaats|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134620/Sparta-wint-en-stijgt-naar-de-tweede-plaats|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=1 nëntor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 7 nëntor 2015, ai rinovoi kontratën e tij deri në qershor 2019.<ref>{{cite news|title=Dumfries verlengt contract bij Sparta|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134824/Dumfries-verlengt-contract-bij-Sparta|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=7 nëntor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, ai shënoi golin e tij të parë si profesionist në fitoren 5–2 kundër [[RKC Waalwijk]] më 18 janar 2016.<ref>{{cite news|title=Sparta op tijd weer wakker tegen RKC Waalwijk|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/137305/Sparta-op-tijd-weer-wakker-tegen-RKC-Waalwijk|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 janar 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sparta siguroi ngjitjen në elitë më 11 prill pas fitores 3–1 kundër [[Jong Ajax]].<ref>{{cite news|title=Sparta kampioen op volgepakt Kasteel|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/140733/Sparta-kampioen-op-volgepakt-Kasteel|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=11 prill 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ky ishte një sezon i dalluar për Dumfries,<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-beste-talent-vierde-periode-jupiler-league/|title=DENZEL DUMFRIES BESTE TALENT VIERDE PERIODE JUPILER LEAGUE|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=21 prill 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905082141/https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-beste-talent-vierde-periode-jupiler-league/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref name="Dumfries FC Update May 2016">{{cite news|title=Sparta-diamant Dumfries kan het heel ver schoppen|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/297172/sparta-diamant-dumfries-kan-het-heel-ver-schoppen/|website=FC Update|language=nl|date=4 maj 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> i cili u shpall talenti i sezonit i [[Eerste Divisie]] si dhe fitoi çmimin "Demi i Bronztë".<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-een-bronzen-stier-rijker/|title=DENZEL DUMFRIES EEN BRONZEN STIER RIJKER|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=30 prill 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905082203/https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-een-bronzen-stier-rijker/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.sparta-rotterdam.nl/2/12/20578/sparta-wint-bijna-alle-gouden-stieren/|title=Sparta Wint Bijna Alle Gouden Stieren|publisher=Sparta Rotterdam|language=nl|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160610202654/https://www.sparta-rotterdam.nl/2/12/20578/sparta-wint-bijna-alle-gouden-stieren/|archive-date=10 qershor 2016|url-status=live}}</ref> Ai luajti gjithsej 33 ndeshje.<ref>{{cite news|title=Sparta wint bijna alle Gouden Stieren|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/141528/Sparta-wint-bijna-alle-Gouden-Stieren|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=3 maj 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries vazhdoi të ishte titullar në sezonin e parë të klubit në elitë pas gjashtë vitesh.<ref>{{cite news|title=Jans: 'Sparta blijft probleemloos in eredivisie'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/145061/Jans-Sparta-blijft-probleemloos-in-eredivisie|website=RT Rijnmond|language=nl|date=11 gusht 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Onrust bij NEC wordt groter door verlies bij Sparta|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/304345/onrust-bij-nec-wordt-groter-door-pak-slaag-bij-sparta/|website=FC Update|language=nl|date=18 shtator 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 2 tetor, ai mori kartonin e kuq të parë në karrierë në barazimin 1–1 kundër [[AZ Alkmaar]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-az-eindigt-in-een-gelijkspel/|title=SPARTA – AZ EINDIGT IN EEN GELIJKSPEL|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=2 tetor 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081515/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-az-eindigt-in-een-gelijkspel/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> Goli i tij i parë në Eredivisie erdhi më 19 nëntor në humbjen 3–2 në derbi kundër [[Excelsior Rotterdam|Excelsior]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-keert-met-lege-handen-terug-uit-kralingen/|title=SPARTA KEERT MET LEGE HANDEN TERUG UIT KRALINGEN|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=19 nëntor 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081710/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-keert-met-lege-handen-terug-uit-kralingen/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> Gjatë merkatos së dimrit, klubi firmosi me finlandezin [[Janne Saksela]], i cili luante gjithashtu si mbrojtës i djathtë.<ref>{{cite news|title=Pastoor: 'Saksela past zich snel aan niveau aan'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/150336/Pastoor-Saksela-past-zich-snel-aan-niveau-aan|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=4 janar 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht konkurencës, Dumfries e ruajti vendin e tij dhe vazhdoi të ishte titullar deri në fund të sezonit.<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-wint-met-0-1-op-bezoek-bij-n-e-c/|title=SPARTA WINT MET 0-1 OP BEZOEK BIJ N.E.C.|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=25 shkurt 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081912/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-wint-met-0-1-op-bezoek-bij-n-e-c/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta gemakkelijk langs Heracles|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/152995/Sparta-gemakkelijk-langs-Heracles|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 mars 2017|access-date=11 shtator 2021}}<br>{{cite news|title=Dumfries: 'Niet bezig met afgelopen wedstrijden'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/154177/Dumfries-Niet-bezig-met-afgelopen-wedstrijden|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=22 prill 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sparta arriti të siguronte mbijetesën duke fituar dy ndeshjet e fundit të sezonit.<ref>{{cite news|title=Sparta nog een jaar in de eredivisie|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/154970/Sparta-nog-een-jaar-in-de-eredivisie|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=14 May 2017|access-date=11 September 2021}}</ref> Një muaj pas largimit nga klubi, Dumfries, sëbashku me disa lojtarë të tjerë u nderuan nga klubi në një ceremoni lamtumire para ndeshjes kundër [[PEC Zwolle]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/viertal-oud-spartanen-neemt-afscheid/|title=VIERTAL OUD-SPARTANEN NEEMT AFSCHEID|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=20 gusht 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081204/https://www.sparta-rotterdam.nl/viertal-oud-spartanen-neemt-afscheid/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> ===Heerenveen=== Në korrik 2017, Dumfries iu bashkua klubit tjetër holandez [[SC Heerenveen|Heerenveen]] në një marrëveshje katër-vjeçare.<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sc-heerenveen-neemt-denzel-dumfries-over-van-sparta-rotterdam/|title=SC HEERENVEEN NEEMT DENZEL DUMFRIES OVER VAN SPARTA ROTTERDAM|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=25 korrik 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210627223734/https://www.sparta-rotterdam.nl/sc-heerenveen-neemt-denzel-dumfries-over-van-sparta-rotterdam/|archive-date=27 qershor 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-versterkt-zich-met-denzel-dumfries/10|title=SC Heerenveen versterkt zich met Denzel Dumfries|website=SC Heerenveen|language=nl|date=25 korrik 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171128063001/http://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-versterkt-zich-met-denzel-dumfries/10|archive-date=28 nëntor 2017|url-status=dead}}</ref> Ai u ble për të zëvëndësuar të larguarin [[Stefano Marzo]], i cili u transferua në [[Belgjika|Belgjikë]].<ref>{{cite news|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/157445/Sparta-ziet-Dumfries-naar-SC-Heerenveen-vertrekken|title=Sparta ziet Dumfries naar SC Heerenveen vertrekken|publisher=Rijnmond|language=nl}}</ref> Dumfries bëri debutimin e tij me klubin në ndeshjen hapëse të sezonit 2017–18 kundër [[FC Groningen|Groningenit]]; ai ndihmoi ekipin të merrte një barazim 3–3 duke asistuar dy gola.<ref>{{cite web|url=https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/streppel-blij-met-fighting-spirit-van-zijn-elftal10/10|title=Streppel blij met 'fighting spirit' van zijn elftal|website=SC Heerenveen|language=nl|date=13 gusht 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190111005256/https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/streppel-blij-met-fighting-spirit-van-zijn-elftal10/10|archive-date=11 janar 2019|url-status=dead}}</ref> Ai gjithashtu asistoi të dy golat e fitores 2–1 kundër [[ADO Den Haag]] në javën e tretë, si dhe një gol në fitoren 2–0 kundër PSV Eindhoven javën pasardhëse,<ref>{{cite news|title=Thorsby drukt ADO met dubbelslag verder in de zorgen|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/thorsby-drukt-ado-met-dubbelslag-verder-in-de-zorgen~a7433f8c/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=26 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Zwak PSV krijgt nieuwe jas in Heerenveen|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/zwak-psv-krijgt-nieuwe-jas-in-heerenveen~a978bd55/|publisher=Algemeen Dagblad|language=nl|date=10 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> duke u shpallur talenti i muajit gusht në Eredivisie si dhe u emërua në formacionin e javës nga gazeta holandeze ''[[Algemeen Dagblad]]''.<ref>{{cite news|title=Piepjonge verdediging Heerenveen domineert Elftal van de Week|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/piepjonge-verdediging-heerenveen-domineert-elftal-van-de-week~a82b90d5/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=11 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/1954213/talent-van-maand-denzel-dumfries|title=Talent van de maand: Denzel Dumfries|website=Fox Sports|language=nl|date=7 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107003501/https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/1954213/talent-van-maand-denzel-dumfries|archive-date=7 nëntor 2017|url-status=dead}}</ref> Pas paraqitjeve mbreslënëse në javët e para të sezonit, Dumfries e fitoi menjëherë vendin e titullarit në formacion.<ref>{{cite news|title=Alle vermoedelijke opstellingen en statistieken van speelronde 4|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/alle-vermoedelijke-opstellingen-en-statistieken-van-speelronde-4~af64523e/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=9 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai shënoi golin e parë me ekipin më 9 dhjetor në barazimin 2–2 kundër [[VVV-Venlo]].<ref>{{cite web|url=https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-door-late-tegentreffer-niet-langs-vvv-venlo/10|title=SC Heerenveen door late tegentreffer niet langs VVV-Venlo: 2-2|website=SC Heerenveen|language=nl|date=9 dhjetor 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190528080714/https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-door-late-tegentreffer-niet-langs-vvv-venlo/10|archive-date=28 maj 2019|url-status=dead}}</ref> Golin e tij të dytë ai e shënoi kundër ish ekipit të tij Sparta më 26 janar 2018.<ref>{{cite news|title=Heerenveen bezorgt Advocaat derde nederlaag op rij|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/heerenveen-bezorgt-advocaat-derde-nederlaag-op-rij~a41229dd/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=26 janar 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Heerenveen e mbylli sezonin në vendin e 8të, duke u kualifikuar në fazën play-off për kualifikim në fazën paraeliminatore të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]] për sezonin e ardhshëm; ai shënoi me kokë në fitoren 4–3 në shtëpi në ndeshjen e parë gjysëm-finale kundër [[FC Utrecht|Utrecht]],<ref>{{cite news|title=Heerenveen verslaat Utrecht in knotsgek play-offduel|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/heerenveen-verslaat-utrecht-in-knotsgek-play-offduel~a122e63b/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=9 maj 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> por ekipi i tij u eliminua me rregullin e golit jashtë fushe pasi humbi ndeshjen e dytë me rezultatin 2–1.<ref>{{cite news|title=Utrecht wint nipt van Heerenveen en bereikt finale van play-offs|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/332766/utrecht-wint-nipt-van-heerenveen-en-bereikt-finale-van-play-offs/|website=FC Update|language=nl|date=12 maj 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ===PSV Eindhoven=== Më 19 qershor 2018, Dumfries u transferua te [[PSV Eindhoven]] duke firmosur një kontratë deri në qershor 2023.<ref>{{cite web|url=https://www.psv.nl/media/artikel/psv-neemt-dumfries-over-van-sc-heerenveen|title=PSV NEEMT DUMFRIES OVER VAN SC HEERENVEEN|website=PSV Eindhoven|language=nl|date=19 qershor 2018|access-date=11 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109030211/https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/psv-neemt-dumfries-over-van-sc-heerenveen.htm|archive-date=9 nëntor 2020|url-status=live}}</ref> Shuma e transferimit u raportua të ishte 5.5 milion € nga media holandeze.<ref>{{cite web|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-tot-2023-verbonden-aan-psv~aab5a59c1/|title=Dumfries tot 2023 verbonden aan PSV|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=19 qershor 2018|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190329090234/https://www.ed.nl/psv/dumfries-tot-2023-verbonden-aan-psv~aab5a59c1/|archive-date=29 mars 2019|url-status=live}}</ref> Ai bëri debutimin e tij në ndeshjen e [[Johan Cruijff Schaal|Superkupën e Holandës]], të cilën PSV e humbi me penallti kundër Feyenoordit.<ref>{{cite news|title=Feyenoord grijpt Johan Cruijff Schaal opnieuw via penalty's|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/336494/feyenoord-grijpt-johan-cruijff-schaal-opnieuw-via-penalty-s/|website=FC Update|language=nl|date=4 gusht 2018|accessdate=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries shënoi me kokë në fitoren 5–0 kundër Utrecht në ndeshjen hapëse të kampionatit.<ref>{{cite news|title=Oerdegelijk PSV start seizoen met royale thuiszege op Utrecht|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/336810/oerdegelijk-psv-start-seizoen-met-royale-thuiszege-op-fc-utrecht/|website=FC Update|language=nl|date=11 gusht 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=PSV zet Ajax direct op twee punten achterstand met klinkende zege|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/psv-zet-ajax-direct-op-twee-punten-achterstand-met-klinkende-zege~abfd83d7/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=11 gusht 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 18 shtator, Dumfries bëri debutimin e tij në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligës së Kampionëve]] kundër [[FC Barcelona|Barcelonës]], me PSV që u mposht 4–0.<ref>{{cite news|title=Individuele klasse Barcelona is PSV na prima start te machtig|url=https://www.vi.nl/nieuws/individuele-klasse-barcelona-is-psv-na-prima-start-te-machtig|website=Voetbal International|language=nl|date=18 shtator 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai e vendosi veten titullar të padiskutueshëm në formacion, duke shënuar edhe gola në disa ndeshje.<ref>{{cite news|title=Dumfries baalt: "We hebben gevochten als leeuwen"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/341183/dumfries-baalt-we-hebben-gevochten-als-leeuwen/|website=FC Update|language=nl|date=7 nëntor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Speler van de Week: acrobaat De Jong van alle markten thuis|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/342155/speler-van-de-week-acrobaat-de-jong-is-van-alle-markten-thuis/|website=FC Update|language=nl|date=26 nëntor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Eindejaarsrapport: PSV kan na zonnig halfjaar op zoek naar titelglans|url=https://www.ed.nl/psv/eindejaarsrapport-psv-kan-na-zonnig-halfjaar-op-zoek-naar-titelglans~ad7d9a0f/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=28 dhjetor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai e mbylli sezonin me 43 ndeshje në të gjitha kompeticionet, përfshirë 34 në kampionat. Për paraqitjet e tij, Dumfries u emërua në Ekipin e Sezonit të Eredivisies.<ref name="POTS">{{cite news|date=16 May 2019|title=Frenkie de Jong Eredivisie Player of the Season 2018–19|url=https://eredivisie.eu/news/frenkie-de-jong-eredivisie-player-of-the-season-2018-2019/|url-status=live|access-date=31 gusht 2021|publisher=Eredivisie|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210831232555/https://eredivisie.eu/news/frenkie-de-jong-eredivisie-player-of-the-season-2018-2019/|archive-date=31 gusht 2021 }}</ref> Dumfries e nisi sezonin e ri duke luajtur sërisht në ndeshjen e Superkupës së Holandës, por PSV u mposht sërisht, këtë herë nga Ajaxi.<ref>{{cite news|title=Ajax harkt ook derde prijs binnen in duel vol controverse|url=https://www.vi.nl/nieuws/ajax-harkt-ook-derde-prijs-binnen-in-duel-vol-controverse|website=Voetbal International|language=nl|date=27 korrik 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ashtu si sezoni i kaluar, ai shënoi në ndeshjen hapëse të kampionatit me kokë në barazimin 1–1 kundër [[FC Twente|Twentes]].<ref>{{cite news|title=Zwoegend PSV incasseert bij FC Twente volgende klap|url=https://www.vi.nl/nieuws/zwoegend-psv-incasseert-bij-fc-twente-volgende-klap|website=Voetbal International|language=nl|date=3 gusht 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, Dumfries u vendos si një nga kapitenët e ekipit;<ref>{{cite news|title=Van Bommel geeft uitleg over aanvoerderswissel|url=https://www.vi.nl/nieuws/van-bommel-geeft-uitleg-over-aanvoerderswissel|website=Voetbal International|language=nl|date=24 nëntor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Denzel Dumfries is de nieuwe aanvoerder van PSV|url=https://www.ed.nl/dossier-psv/denzel-dumfries-is-de-nieuwe-aanvoerder-van-psv~a5c7b638/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=24 nëntor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ai luajti ndeshjen e parë si kapiten më 24 nëntor 2019 në fitoren 2–1 kundër ish ekipit të tij Heerenveen, kjo falë mungesës së [[Ibrahim Afellay]] dhe [[Pablo Rosario]]s.<ref>{{cite news|title=Dumfries: Een bepalende rol bij PSV, dat eis ik nu van mezelf|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/dumfries-een-bepalende-rol-bij-psv-dat-eis-ik-nu-van-mezelf~a2c3c9f7/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=2 korrik 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht se në pjesën e parë të sezonit Dumfries u kritikua për nivelin e lojës, ai u përmirsua njeshëm në pjesën e dytë, duke e mbyllur sezonin me tetë gola, një rekord personal.<ref>{{cite news|title=Uitgebreid interview met Denzel Dumfries: 'We zijn lang te soft naar elkaar geweest'|url=https://www.vi.nl/pro/overig/uitgebreid-interview-met-denzel-dumfries-we-zijn-lang-te-soft-naar-elkaar-geweest|website=Voetbal International|language=nl|date=27 dhjetor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/dumfries-schuldbewust-van-bommel-niet-ontmoedigd-.htm|title=DUMFRIES SCHULDBEWUST|website=PSV Eindhoven|language=nl|date=15 dhjetor 2019|access-date=11 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210908185639/https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/dumfries-schuldbewust.htm|archive-date=8 shtator 2021|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Dumfries met PSV op jacht naar eerherstel|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-met-psv-op-jacht-naar-eerherstel~a750838b/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=8 janar 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sezoni u mbyll para kohe në mars 2020 për shkak të [[Pandemia e COVID-19|pandemisë së COVID-19]], me PSV që u rendit në vendin e katërt.<ref>{{cite news|title=PSV blijft dankzij Dumfries en Unnerstall in spoor van topdrie|url=https://www.vi.nl/nieuws/psv-blijft-dankzij-dumfries-en-unnerstall-in-spoor-van-topdrie|website=Voetbal International|language=nl|date=8 mars 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht interesit nga disa klube evropiane,<ref>{{cite news|title=Milan, assalto a Dumfries: affare possibile con Raiola|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/calcio-mercato/2020/05/24-70072974/milan_assalto_a_dumfries_affare_possibile_con_raiola|website=Corriere dello Sport|language=it|date=24 maj 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Il Milan cerca il nuovo Theo: Dumfries in pole. Florentino resta in corsa|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Milan/31-07-2020/calciomercato-milan-vuole-dumfries-florentino-380818135590.shtml|website=La Gazzetta Dello Sport|language=it|date=1 gusht 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries vendosi të qëndronte te PSV dhe nisi negociatat për rinovimin e kontratës.<ref>{{cite news|title=Dumfries maakt zich niet zo druk om eventuele transfer: 'Het is al een eer om voor PSV uit te komen'|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-maakt-zich-niet-zo-druk-om-eventuele-transfer-het-is-al-een-eer-om-voor-psv-uit-te-komen~a3de8d8d/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=11 maj 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Denzel Dumfries: 'Ik heb het geweldig naar mijn zin bij PSV'|url=https://psv.supporters.nl/nieuws/artikel/47722/Denzel-Dumfries-'Ik-heb-het-geweldig-naar-mijn-zin-bij-PSV'|website=PSV Supporters News|language=nl|date=10 shtator 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Para nisjes së sezonit të ri, ai u vendos kapiten i përhershëm nga trajneri [[Roger Schmidt]].<ref>{{cite news|title=Schmidt sleutelt bij PSV: "Proberen spelers vrijer te laten denken"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/370802/schmidt-sleutelt-aan-psv-proberen-spelers-vrijer-te-laten-denken/|website=FC Update|language=nl|date=8 gusht 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 16 dhjetor 2020, Dumfries luajti ndeshjen e tij të 100të me klubin në fitoren 2–1 kundër [[De Graafschap]] në kupë.<ref>{{cite news|title=Wereldgoal Malen helpt matig PSV naar volgende bekerronde|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/377135/wereldgoal-malen-helpt-matig-psv-naar-volgende-bekerronde/|website=FC Update|language=nl|date=16 dhjetor 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Dumfries vazhdoi të ishte titullar i padiskutueshëm në krahun e djathtë të mbrojtjes, por në disa raste u aktivizua edhe si mesfushor i djathtë për shkak të dëmtimeve në atë repart.<ref>{{Cite web |date=21 shkurt 2021 |title=PSV pas na herstelwerkzaamheden van Schmidt langs Vitesse |url=https://www.vi.nl/nieuws/psv-pas-na-herstelwerkzaamheden-van-schmidt-langs-vitesse |access-date=25 mars 2026 |website=vi.nl |language=nl}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 shkurt 2021 |title=Dumfries begrijpt keuzes Schmidt, maar niet die van zijn ploeggenoten |url=https://www.vi.nl/nieuws/dumfries-begrijpt-keuzes-schmidt-maar-niet-die-van-zijn-ploeggenoten |access-date=25 mars 2026 |website=vi.nl |language=nl}}</ref> Pavarësisht se ai pësoi disa dëmtime të vogla gjatë sezonit,<ref>{{Cite web|date=19 dhjetor 2020 |title=Dumfries en Rosario op tijd fit, PSV met verwachte basiself |url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/2020/12/dumfries-en-rosario-op-tijd-fit-psv-met-verwachte-basiself |access-date=25 mars 2026 |website=FCUpdate.nl |language=nl}}</ref><ref>{{Cite web |title=Denzel Dumfries opgelucht: 'Geen schade bleek uit mri-scan' |url=https://www.telegraaf.nl/sport/743242025/denzel-dumfries-opgelucht-geen-schade-bleek-uit-mri-scan |access-date=25 mars 2026 |website=De Telegraaf|language=nl}}</ref> ai arriti të luante 41 ndeshje në të gjitha kompeticionet.<ref>{{Cite web |title=Roger Schmidt vindt dat PSV verdiend door is: 'Een verrassing na een moeilijke situatie' |url=https://www.ed.nl/psv/roger-schmidt-vindt-dat-psv-verdiend-door-is-een-verrassing-na-een-moeilijke-situatie~a2c35592/ |language=nl|access-date=25 mars 2026}}</ref> Edhe pse negociatat për rinovimin e kontratës kishin nisur që në fillim të sezonit,<ref>{{cite news|title=Geen handtekening van Dumfries, die van Ihattaren misschien|url=https://www.vi.nl/nieuws/geen-handtekening-van-dumfries-die-van-ihattaren-misschien|website=Voetbal International|language=nl|date=9 shkurt 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> palët nuk arritën një marrëveshje, duke hapur rrugët për një largim të tij nga ekipi gjatë merkatos së verës.<ref>{{cite news|title=PSV gaat naast Ihattaren ook Malen en Dumfries verkopen |url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/383420/psv-gaat-naast-ihattaren-ook-malen-en-dumfries-verkopen/|website=FC Update|language=nl|date=20 prill 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ===Internazionale=== Më 14 gusht 2021, Dumfries u transferua te kampionët në fuqi të Italisë, [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], për 12.5 milion € plus 2.5 milion € në formë bonusi.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2021/08/14/denzel-dumfries-nuovo-giocatore-inter.html|title=DENZEL DUMFRIES È UN NUOVO GIOCATORE DELL'INTER|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=14 gusht 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210814200313/https://www.inter.it/it/news/2021/08/14/denzel-dumfries-nuovo-giocatore-inter.html|archive-date=14 gusht 2021|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe mori fanellën me numrin 2 për sezonin e ardhshëm.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2021/08/20/numeri-maglia-inter-21-22.html|title=DA CORDAZ A DUMFRIES, I NUOVI NUMERI DI MAGLIA|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=20 gusht 2021|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210820095928/https://www.inter.it/it/news/2021/08/20/numeri-maglia-inter-21-22.html|archive-date=20 gusht 2021|url-status=live}}</ref> Dumfries bëri debutimin e tij me klubin në fitoren 4–0 kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]] në ndeshjen hapëse të [[Serie A]].<ref>{{cite web|url=https://www.ruetir.com/2021/08/21/inter-starts-in-serie-a-with-debut-dumfries-with-victory-over-genoa/|title=Inter starts in Serie A with debut Dumfries with victory over Genoa|website=Ruetir|language=en|date=21 August 2021|accessdate=25 August 2021|archive-date=25 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825175745/https://www.ruetir.com/2021/08/21/inter-starts-in-serie-a-with-debut-dumfries-with-victory-over-genoa/|url-status=dead}}</ref> Ai pati vështirësi në muajt e parë në Itali, duke mos qënë në lartësinë e duhur,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/29-11-2021/inter-dumfries-titolare-ultima-chiamata-l-olandese-430203638439.shtml|title=Inter, adesso tocca a Dumfries. Ultima chiamata per l’olandese?|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=29 nëntor 2021|access-date=28 korrik 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/inter-dumfries-inizio-difficile-poi-anno-fantastico_51273901-202202k.shtml|title=Inter, Dumfries: "Inizio difficile poi anno fantastico"|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=11 qershor 2022|access-date=24 qershor 2022}}</ref> megjithatë filloi të përmirsohej nga muaji dhjetor, duke shënuar golin e parë në Itali në suksesin 3–0 kundër [[A.S. Roma|Romës]] në [[Stadio Olimpico]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/roma/serie-a-roma-inter-0-3-nerazzurri-senza-pieta-conl-ex-mourinho_42593762-202102k.shtml|title=Serie A: Roma-Inter 0-3, nerazzurri senza pietà con&nbsp;l&#39;ex Mourinho|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=5 dhjetor 2021}}</ref> Më 12 janar 2022, ai fitoi [[Supercoppa Italiana|Superkupën e Italisë]] pasi Interi mposhti [[Juventus F.C.|Juventusin]] 2–1 në kohën shtesë.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/12-01-2022/supercoppa-inter-juventus-2-1-mckennie-lautaro-sanchez-120-430884337880.shtml|title=Festa Inter in Supercoppa: Sanchez punisce la Juve al 121'!|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=12 janar 2022}}</ref> Katër muaj më pas, ai fitoi edhe [[Coppa Italia|Kupën e Italisë]], sërisht kundër Juventusit,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/11-05-2022/coppa-italia-finale-juve-inter-2-4-gol-barella-alex-sandro-vlahovic-calhanoglu-doppietta-perisic-440455025488.shtml|title=L'Inter batte 4-2 la Juve e vince la Coppa Italia: decisiva la doppietta di Perisic|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=11 maj 2022}}</ref> dhe e mbylli sezonin me 45 ndeshje dhe 5 gola në të gjitha kompeticionet. Dumfries u bë titullar i rregullt në formacionin 3–5–2 të trajnerit [[Simone Inzaghi]] në sezonin 2022–23. Ai e nisi sezonin duke shënuar në momentet e fundit të ndeshjes kundër [[U.S. Lecce|Lecces]] në javën e parë të kampionatit, duke i dhënë Interit fitoren 2–1.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/13-08-2022/lecce-inter-1-2-gol-lukaku-dumfries-partita-4401862121739.shtml|title=Inter all'ultimo respiro a Lecce: segna Dumfries al 95'! Lukaku, ritorno con gol|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 gusht 2022}}</ref> Më 13 shtator, ai shënoi golin e parë në karrierë në Ligën e Kampionëve në suksesin 2–0 kundër [[FC Viktoria Plzeň|Viktoria Plzeň]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/13-09-2022/viktoria-plzen-inter-0-2-dzeko-gol-asst-dumfries-450169763715.shtml|title=Dzeko show: gol e assist. Inter in scioltezza con il Viktoria Plzen|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 shtator 2022}}</ref> Në janar, Dumfries fitoi një tjetër titull të Superkupës Italiane, këtë herë kundër [[A.C. Milan|Milanit]], kurse në maj fitoi po ashtu edhe Kupën, duke luajtur 90 minuta si titullar në fitoren 2–1 kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/65704482|title=Fiorentina 1–2 Inter Milan: Martinez scores twice as Champions League finalists win Coppa Italia|publisher=BBC Sport|language=en|date=24 maj 2023|access-date=24 maj 2023}}</ref> Më 10 qershor, ai luajti në finalen e Ligës së Kampionëve në [[Stamboll]] kundër [[Manchester City F.C.|Manchester Cityt]], por Inter u mposht 1–0.<ref>{{cite news|author=David Hytner|date=10 qershor 2023|title=Rodri breaks Internazionale resistance to seal Manchester City's treble glory|url=https://www.theguardian.com/football/2023/jun/10/rodri-breaks-internazionale-resistance-to-seal-manchester-citys-treble-glory|publisher=The Guardian|language=en|accessdate=10 qershor 2023|archive-date=10 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230610213408/https://www.theguardian.com/football/2023/jun/10/rodri-breaks-internazionale-resistance-to-seal-manchester-citys-treble-glory|url-status=live}}</ref> Më 16 shtator 2023, Dumfries luajti ndeshjen e tij të me Interin në fitoren 5–1 në ''[[Derby della Madonnina]]'' kundër [[A.C. Milan|Milanit]].<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/news/100-presenze-dumfries-con-inter|title=Le 100 presenze di Dumfries con l'Inter|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=2 tetor 2023}}</ref><ref>{{Cite news|date=16 shtator 2023|title=Inter put five past Milan to keep up 100% start|language=en|publisher=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/66831603|access-date=18 shtator 2023}}</ref> Në ndeshjen e kthimit në prill 2024, Dumfries fitoi ''[[Scudetto]]'' e parë me klubin pas fitores 2–1 në [[San Siro]]; po në këtë ndeshje, ai mori kartonin e kuq të parë me ''Zikaltrit''.<ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/scintille-nel-finale-del-derby-mani-in-faccia-e-due-rossi-espulsi-theo-hernandez-e-dumfries-1960272|title=Scintille nel finale del derby: mani in faccia e due rossi. Espulsi Theo Hernandez e Dumfries|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it|access-date=22 prill 2024}}</ref> Ky ishte titulli i 20të për Interin, duke marrë edhe yllin e dytë në fanellë; Dumfries u konsiderua një nga lojtarët më të rëndësishëm të këtij suksesi, duke regjistruar 31 ndeshje dhe 4 gola.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-inter-lazio-1-1-dumfries-rovina-i-piani-a-tudor-a-due-minuti-dalla-fine_82458125-202402k.shtml|title=Serie A, Inter-Lazio 1-1: Dumfries rovina i piani a Tudor a due minuti dalla fine|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=8 prill 2026}}</ref> Dumfries e nisi sezonin e katërt me Interin duke luajtur ndeshjen e tij të 100të në Serie A në fitoren 2–0 kundër Lecces më 24 gusht 2024.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-inter-lecce-2-0-decidono-darmian-e-calhanoglu_86350799-202402k.shtml|title=Serie A, Inter-Lecce 2-0: decidono Darmian e Calhanoglu|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=12 tetor 2024}}</ref> Pas kësaj, ai shënoi dopietën e parë në karrierë në fitoren 2–0 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]] në gjysëm-finalen e Superkupës Italiane më 2 janar 2025.<ref name=":5">{{Cite web|author=Luca Bianchin|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/02-01-2025/supercoppa-italiana-inter-atalanta-2-0-doppietta-di-dumfries.shtml|title=Due perle di Dumfries mandano l'Inter in finale di Supercoppa. L'Atalanta si arrende|date=2 janar 2025|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=2 janar 2025}}</ref> Më 11 mars, ai luajti si kapiten për herë të parë në fitoren 2–1 kundër Feyenoordit në ndeshjen e kthimit të raundit të 16-tave të Ligës së Kampionëve.<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/notizie/champions-league-intervista-dumfries-pavard-carlos-augusto-inter-feyenoord|title=Dumfries, notte da capitano: "Un orgoglio, serata speciale per me"|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=14 mars 2025}}</ref> Në ndeshjen e parë gjysëm-finale kundër Barcelonës, Dumfries shënoi dy gola, përfshirë një gol me rrofeshatë, si dhe asistoi golin e [[Marcus Thuram]] në sekondën e 29të të ndeshjes, në një barazimin 3–3 në transfertë.<ref>{{Cite web|author=Francesco Pietrella|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/30-04-2025/barcellona-inter-3-3-doppietta-di-dumfries-gol-di-thuram-yamal-torres-autogol-sommer.shtml|title=Prodezze, doppio vantaggio e rimpianti: Barça-Inter, un 3-3 da cinema. Si decide tutto a Milano|language=it|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=30 prill 2025|access-date=1 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|title=Barcelona 3-3 Inter Milan (Apr 30, 2025) Game Analysis|url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/733617|access-date=10 maj 2025|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Me këto gola ai u bë lojtari i parë në historinë e klubit që shënon dy gola në gjysëm-finalen e këtij kompeticioni. Në ndeshjen e kthimit ku Interi fitoi 4–3,<ref>{{Cite web|date=6 maj 2025|title=Inter Milan and Barcelona serve up Champions League classic nobody wanted to end|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c23038lpv4mo|access-date=10 maj 2025|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> ai asistoi golat e [[Lautaro Martínez]]it dhe [[Francesco Acerbi]]t (në minutën e fundit të kohës së rregullt), duke u bërë lojtari i tretë, pas [[Alessandro Del Piero]]s dhe [[Roberto Firmino]]s, që arrin pesë kontribute golash në dy ndeshje gjysëm-finale.<ref>{{Cite web|url=https://www.rainews.it/articoli/2025/05/calcio-inter-barcellona-4-3-nerazzurri-in-finale-di-champions-league-vittoria-storica-33f887da-985b-4b39-bc8b-09b3020c3238.html|title=Calcio, Inter-Barcellona 4-3: ora i nerazzurri sono in finale di Champions League|publisher=RaiNews|language=it|date=7 maj 2025|access-date=7 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/dumfries-ancora-protagonista-quella-statistica-che-lo-accomuna-a-salah-firmino-e-del-piero-2099876|title=Dumfries ancora protagonista. Quella statistica che lo accomuna a Salah, Firmino e Del Piero|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it|access-date=7 maj 2025}}</ref> Ky ishte sezoni më i mirë në karrierën e Dumfries,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/21-01-2025/inter-dumfries-miglior-esterno-d-europa-il-confronto_preview.shtml|title=La crescita, i numeri, il peso: Dumfries è il miglior esterno destro d'Europa?|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=2 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2025/01/27/dumfries-gol-confronto-attaccanti|title=14 big in attacco che hanno segnato meno di Dumfries|publisher=Sky Sport|language=it|date=2 maj 2025|access-date=2 maj 2025}}</ref> i cili shënoi 11 gola në të gjitha kompeticionet.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/27-10-2024/inter-juventus-4-4-la-doppietta-di-yildiz-salva-motta.shtml|title=Inter-Juve, che spettacolo! Otto gol, prodezze, rigori e svarioni. Ma l'eroe è Yildiz|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=2 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.inter.it/it/notizie/intervista-dumfries-inter-atalanta-supercoppa-24-25|title=Dumfries, doppietta da bomber: "Due gol per la squadra"|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|access-date=14 qershor 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/notizie/lazio-inter-serie-a-2024-2025|title=Inter straripante, Lazio travolta 6-0 all'Olimpico|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=2 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/notizie/inter-bologna-serie-a-2024-2025|title=Pari a San Siro, con il Bologna è 2-2|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=2 maj 2025}}</ref> Ai gjithashtu u emërua si një nga kandidatët për çmimin prestigjoz [[Topi i artë]], duke u renditur në vendin e 25të.<ref>{{Cite web|url=https://sports.yahoo.com/article/ballon-d-2025-inter-defender-160500658.html|title=Ballon d’Or 2025 – Inter defender Dumfries finishes 25th|work=Football Italia|publisher=Yahoo! Sports|language=en|date=22 shtator 2025|access-date=2 maj 2026}}</ref> Më 10 nëntor 2025, Dumfries pësoi një dëmtim në ndeshjen me Lazion për të cilën u operua, duke qëndruar jashtë fushave për disa muaj. Ai u rikthye në aksion në mars 2026 duke u aktivizuar si zëvëndësues në minutat e fundit të humbjes 2–1 kundër [[FK Bodø/Glimt|Bodø/Glimt]] në fazën play-off të Ligës së Kampionëve. Dumfries pati një kontribut të rëndësishëm në fazën mbyllëse të sezonit, veçanërisht duke shënuar dy gola në fitoren 4–2 me përmbysje në ndeshjen vendimtare kundër [[Calcio Como|Comos]]; kjo fitore i hapi rrugën Interit drejt fitimit të titullit të 21të kampion. Ai gjithashtu luajti si titullar në finalen e kupës kundër Lazios, duke asistuar golin e dytë të ekipit të shënuar nga Martinez. ===Real Madrid=== ==Trofe== ===Klube=== ;Sparta Rotterdam * [[Eerste Divisie]]: [[2015–16 Eerste Divisie|2015–16]] ;Internazionale * [[Supercoppa Italiana]]: [[Supercoppa Italiana 2021|2021]] ===Personale=== * Ekipi i Vitit i [[Eredivisie]]s: [[2018–19 Eredivisie|2018–19]]<ref name="POTS"/> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Lindje 1996]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë holandezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren holandeze]] [[Kategoria:Futbollistë në Sparta Rotterdam]] [[Kategoria:Futbollistë në SC Heerenveen]] [[Kategoria:Futbollistë në PSV Eindhoven]] [[Kategoria:Futbollistë në F.C. Internazionale Milano]] [[Kategoria:Futbollistë në Real Madrid C.F.]] [[Kategoria:Futbollistë në Eredivisie]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2020]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2022]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2026]] md152r8xrx2vxdwml5iofu95xturjt3 0 330462 3027815 2962295 2026-08-25T01:18:24Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3027815 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography|name=Izabela Križaj|image=|caption=|fullname=|birth_date={{Birth date and age|df=yes|11|5|2000}}<ref name="UEFA">{{Cite web|url=https://www.uefa.com/womenseuro/teams/players/250091487--izabela-krizaj/|title=Izabela Križaj {{!}} Slovenia {{!}} UEFA Women's EURO|website=UEFA|accessdate=24 qershor 2021}}</ref>|birth_place=|height=|position=[[Midfielder]]<ref name="UEFA"/>|currentclub=[[ŽNK Olimpija Ljubljana|Olimpija Ljubljana]]|clubnumber=|youthyears1=2013–2016|youthclubs1=Ajdovščina|youthyears2=2016–2017|youthclubs2=[[ŽNK Rudar Škale|Rudar Škale]]|youthyears3=2017–2018|youthclubs3=[[ŽNK Radomlje|Radomlje]]|collegeyears1=|college1=|collegecaps1=|collegegoals1=|years1=2016–2017|clubs1=[[ŽNK Rudar Škale|Rudar Škale]]|caps1=17|goals1=6|years2=2017–2019|clubs2=[[ŽNK Radomlje|Radomlje]]|caps2=27|goals2=4|years3=2020–|clubs3=[[ŽNK Olimpija Ljubljana|Olimpija Ljubljana]]|caps3=13|goals3=7|nationalyears1=2015–2017|nationalteam1=[[Slovenia women's national under-17 football team|Slovenia U17]]|nationalcaps1=8|nationalgoals1=0|nationalyears2=2017–2018|nationalteam2=[[Slovenia women's national under-19 football team|Slovenia U19]]|nationalcaps2=9|nationalgoals2=0|nationalyears3=2018–|nationalteam3=[[Slovenia women's national football team|Slovenia]]|nationalcaps3=4|nationalgoals3=0|pcupdate=22 May 2021.<ref name="NZS-PC">{{Cite web|url=https://www.nzs.si/tekmovanja/default.asp?action=igralecstat&id_igralca=95828|website=NZS|title=Klubska Tekmovanja - Izabela Križaj|language=sl|accessdate=24 qershor 2021|archive-date=25 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210625005545/https://www.nzs.si/tekmovanja/default.asp?action=igralecstat&id_igralca=95828|url-status=dead}}</ref>|ntupdate=12 June 2021.<ref>{{cite web|url=https://www.nzs.si/Reprezentanca/?id_selekcije=11&id_tekme=2583&id_menu=8|website=NZS|date=12 qershor 2021|title=Slovenija 4 : 1 Hrvaška|language=si|accessdate=25 qershor 2021}}</ref>}} '''Izabela Krizhaj''' (lindur më 11 maj 2000) është një futbolliste sllovene e cila luan si [[Mesfushori (futboll)|mesfushor]] për klubin e Ligës së Grave ZHNK Olimpija Ljubljana dhe ekipin kombëtar të grave të Sllovenisë . == Karriera në klub == Krizhaj është një produkt i Ajdovščina. Ajo ka luajtur për ŽNK Rudar Škale, ŽNK Radomlje dhe Olimpija Ljubljana në Slloveni. == Karriera ndërkombëtare == Krizhaj bëri debutimin e saj për të parët për Slloveninë më 8 nëntor 2018 si një zëvendësim në minutën e 90-të në fitoren 2–0 në miqësoren në shtëpi ndaj [[Kombëtarja shqiptare e futbollit të grave|Shqipërisë]] .<ref name="NZS-NT">{{Cite web|title=Reprezentanca - Izabela Križaj|url=https://www.nzs.si/reprezentanca/default.asp?id_igralca=95828|access-date=24 qershor 2021|website=NZS|language=sl}}</ref><ref>{{Cite web|date=8 nëntor 2018|title=Slovenija 2 : 0 Albanija|url=https://www.nzs.si/Reprezentanca/?id_selekcije=11&id_tekme=2415&id_menu=8|access-date=25 qershor 2021|website=NZS|language=si}}</ref> == Shih edhe == * [[Shqiptarët në Slloveni]] == Referime == {{reflist}} == Lidhjet e jashtme == * {{Soccerway|id=426140}} [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 2000]] [[Kategoria:Sllovenë me prejardhje shqiptare]] f77nuyu489x1ie2kafqfttilk46kcrv 0 334351 3027774 2962826 2026-08-24T17:24:16Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3027774 wikitext text/x-wiki {{Infobox Komunat franceze|name=Gjevarni-Gjedra|commune status=Komunë|image=Gèdre village (2).JPG|caption=Një pamje e përgjithshme e Gjedrës|arrondissement=Argelès-Gazost|canton=La Vallée des Gaves|INSEE=65192|postal code=65120|mayor=|term=|intercommunality=|elevation m=|elevation min m=|elevation max m=|area km2=227,080|population=340|population date=Janar 2020|native name=Gavarnia e Gèdra (Ocitanisht)<br> Gavarnie-Gèdre (Frëngjisht)}} [[Category:Articles with short description]] [[Category:Short description is different from Wikidata]] <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> '''Gavarnie-Gèdre''' ( {{IPA-fr|ɡavaʁni ʒɛdʁ}} ; Occitan ) është një [[Komunat e Francës|komunë]] në [[Departamentet e Francës|departamentin]] [[Hautes-Pyrénées]], [[Franca]] jugperëndimore. Bashkia u krijua më 1 janar 2016 nga bashkimi i ish-komunave Gavarnie dhe Gèdre .<ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/eli/arrete/2015/12/18/INTB1600647A/jo/texte Arrêté préfectoral] 18 December 2015 {{In lang|fr}}</ref> == Pikat e referimit == Vendi është i famshëm kryesisht për [[Cirque de Gavarnie]], i cili është një luginë akullnajore. Kufiri jugor është në male, me [[Aragoni|Aragonin]], [[Spanja|Spanjë]] .<ref name=":0">{{Cite web|title=CIRQUE DE GAVARNIE|url=https://en.lourdes-infotourisme.com/web/EN/417-cirque-de-gavarnie.php|website=Lourdes|access-date=21 qershor 2023|archive-date=22 tetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022131926/https://en.lourdes-infotourisme.com/web/EN/417-cirque-de-gavarnie.php|url-status=dead}}</ref> Në fshatin Gjevarni ndodhet një kishë e vogël. Kisha, e ndërtuar rreth shekullit të 12-të, shtrihet në rrugën Camino. Kisha përmban një kabinet i cili pretendohet se mban kafkat e një numri të Kalorësve Tempullarë që vdiqën ndërsa udhëtonin për në Compostela. Kisha ishte një faktor me ndikim në renditjen e fshatit Gjevarni si një sit i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s.<ref name=":0"/> Fshati vizitohet nga ata që bëjnë ski dhe nga pelegrinazhet HCPT në [[Lourdes]]. == Referime == <div class="reflist"> <references group="" responsive="1"></references> </div> [[Kategoria:Komuna në Hautes-Pyrénées]] [[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]] 2fm7ffp3eskdwlvsvprc959123i6sjv 0 339037 3027799 2963844 2026-08-24T21:02:45Z Plumber 192042 3027799 wikitext text/x-wiki [[File:US bases worldwide.svg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:American_bases_worldwide.svg|parapamje|Vendet me bazat dhe objektet ushtarake të superfuqisë së tanishme të vetme - [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]].]] '''Superfuqia''' përshkruan një [[Shteti|shtet]] ose [[Shteti unitar|bashkim mbikombëtar]] që mban një pozitë dominuese të karakterizuar nga aftësia për të ushtruar [[Sfera e ndikimit|ndikim]] ose për të [[Projeksioni i fuqisë|projektuar fuqi]] në një shkallë globale.<ref name="Munro1">{{cite web|last1=Munro|first1=André|title=superpower|url=https://www.britannica.com/topic/superpower|access-date=2 maj 2023|website=Encyclopedia Britannica}}</ref><ref name="Mark1">{{cite news|last=Leonard|first=Mark|date=18 shkurt 2005|title=Europe: the new superpower|work=[[Irish Times]]|url=http://www.cer.org.uk/articles/leonard_irish_times_18feb05.html|access-date=31 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327034443/http://www.cer.org.uk/articles/leonard_irish_times_18feb05.html|archive-date=27 mars 2009}}</ref><ref>{{cite book|last=McCormick|first=John|title=The European Superpower|url=https://archive.org/details/europeansuperpow0000mcco|date=2007|publisher=[[Palgrave Macmillan]]|author-link=John McCormick (political scientist)}}</ref> Kjo bëhet përmes mjeteve të kombinuara të fuqisë ekonomike, ushtarake, teknologjike, politike dhe kulturore, si dhe ndikimit diplomatik dhe të fuqisë së butë. Tradicionalisht, superfuqitë janë mbizotëruese në mesin e fuqive të mëdha. Ndërsa një shtet i fuqisë së madhe është i aftë të ushtrojë ndikimin e tij globalisht, superfuqitë janë shtete me aq ndikim sa nuk mund të ndërmerret asnjë veprim domethënës nga bashkësia globale pa marrë parasysh më parë pozicionet e superfuqive për këtë çështje.<ref>{{cite web|last1=Munro|first1=André|title=superpower (Political Science)|url=https://www.britannica.com/topic/superpower|access-date=13 prill 2022|website=britannica}}</ref> Në vitin 1944, gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], termi u përdor për herë të parë në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]], [[Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës së Veriut|Mbretërinë e Bashkuar]] dhe [[Bashkimi Sovjetik|Bashkimin Sovjetik]].<ref name="The Super-Powers; The United States, Britain, and the Soviet Union—Their Responsibility for Peace. By William T. R. Fox.">{{cite journal|last1=Hall|first1=H. Duncan|date=tetor 1944|title=The Super-Powers; The United States, Britain, and the Soviet Union—Their Responsibility for Peace. By William T. R. Fox. (New York: Harcourt, Brace and Company. 1944. Pp. 162. $2.00.)|url=https://www.cambridge.org/core/journals/american-political-science-review/article/superpowers-the-united-states-britain-and-the-soviet-uniontheir-responsibility-for-peace-by-william-t-r-fox-new-york-harcourt-brace-and-company-1944-pp-162-200-the-great-decision-by-james-t-shotwell-new-york-the-macmillan-company-1944-pp-234-300/62275F7F5673D641D4FCAAAC069A5BCA|journal=[[American Political Science Review]]|publisher=cambridge.org|volume=38|issue=5|pages=1013–1015|doi=10.2307/1949612|jstor=1949612|access-date=2013-09-02}}</ref> Gjatë [[Lufta e Ftohtë|Luftës së Ftohtë]], [[Perandoria Britanike]] u shpërbë, duke lënë Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimin Sovjetik të dominojnë çështjet botërore. Në fund të Luftës së Ftohtë dhe shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik në vitin 1991, Shtetet e Bashkuara u bënë superfuqia e vetme në botë, një pozicion i referuar ndonjëherë si ai i një "hiperfuqie".<ref name="Time-May-28-2015">{{Cite magazine|last=Bremer|first=Ian|title=These Are the 5 Reasons Why the U.S. Remains the World's Only Superpower|url=http://time.com/3899972/us-superpower-status-military/|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|date=28 maj 2015|access-date=31 gusht 2023|archive-date=24 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170624062815/http://time.com/3899972/us-superpower-status-military/|url-status=dead}}</ref><ref name="Nossal">{{cite conference|first=Kim Richard|last=Nossal|title=Lonely Superpower or Unapologetic Hyperpower? Analyzing American Power in the post–Cold War Era|url=http://post.queensu.ca/~nossalk/papers/hyperpower.htm|conference=Biennial meeting, South African Political Studies Association, 29 June-2 July 1999|access-date=2007-02-28|archive-date=2012-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20120807084022/http://post.queensu.ca/~nossalk/papers/hyperpower.htm|url-status=dead}}<!-- subtitle: "Paper for presentation at the biennial meetings of the South African Political Studies Association Saldanha, Western Cape 29 June-2 July 1999 --></ref><ref>[[iarchive:fromcolonytosupe00herr|<!-- quote=From Colony to Superpower: U.S. Foreign Relations since 1776. --> From Colony to Superpower: U.S. Foreign Relations since 1776]] (Published 2008), by Professor George C. Herring (Professor of History at Kentucky University)</ref> Që nga fundi i viteve 2010 dhe deri në vitet 2020, [[Kina]] është përshkruar si një superfuqi në zhvillim apo edhe një e njohur.<ref>{{Cite news|date=2023-04-05|title=The Debate - Macron in the middle? French president in China amid superpower showdown|language=en|work=[[France 24]]|url=https://www.france24.com/en/tv-shows/the-debate/20230405-macron-in-the-middle-french-president-in-china-amid-superpower-showdown|access-date=2023-04-09}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=Bekkevold|first=Jo Inge|title=Why China Is Not a Superpower|url=https://foreignpolicy.com/2023/03/02/china-superpower-us-new-cold-war-rivalry-geopolitics/|access-date=2023-04-09|magazine=[[Foreign Policy]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|last=Schuman|first=Michael|date=2020-10-05|title=What Happens When China Leads the World|language=en|work=[[The Atlantic]]|url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2020/10/what-kind-superpower-will-china-be/616580/|access-date=2023-04-09}}</ref><ref>{{Cite news|last=Simon|first=Kuper|title=There are only two global superpowers left|language=en|work=[[Financial Times]]|url=https://www.ft.com/content/3e96c85c-7ef7-4e74-85dc-c924599293a0}}</ref><ref>{{Cite news|last=Eaglen|first=Mackenzie|title=It's Time to Retire the Term "Near-Peer" Competitor When It Comes to China|language=en|website=AEI|url=https://www.aei.org/foreign-and-defense-policy/its-time-to-retire-the-term-near-peer-competitor-when-it-comes-to-china/}}</ref> == Shiko edhe == * [[Shteti unitar]] == Referime == [[Kategoria:Superfuqi]] [[Kategoria:Hegjemoni]] [[Kategoria:Terminologji ushtarake]] 9olb3jko862h5edl9mjzva0d86049hz 0 339822 3027766 2964111 2026-08-24T15:59:36Z Naldo324343 191218 /* Golat me kombëtaren */ Asani golat 3027766 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Jasir Asani | image = 230917 FC 서울 vs 광주 FC (Jasir Asani).jpg | image_size = | caption = | full_name = Jasir Fadil Asani | birth_date = {{Birth date and age|19|5|1995|df=y}} | birth_place = [[Shkup]], Maqedoni e Veriut | height = 1.80 m | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues i djathtë]] | currentclub = [[Gwangju FC]] | clubnumber = 11 | youthyears1 = 2010–2014 | youthclubs1 = [[KF Vardar|Vardar]] | years1 = 2013–2017 | clubs1 = [[KF Vardar|Vardar]] | caps1 = 69 | goals1 = 17 | years2 = 2017 | clubs2 = → [[KF Shkupi|Shkupi]] (huazim) | caps2 = 13 | goals2 = 3 | years3 = 2017 | clubs3 = [[FK Pobeda (2010)|Pobeda]] | caps3 = 2 | goals3 = 0 | years4 = 2017–2019 | clubs4 = [[FK Partizani B|Partizani B]] | caps4 = 5 | goals4 = 3 | years5 = 2017–2021 | clubs5 = [[FK Partizani|Partizani]] | caps5 = 123 | goals5 = 27 | years6 = 2020 | clubs6 = → [[AIK Fotboll|AIK]] (huazim) | caps6 = 7 | goals6 = 2 | years7 = 2021–2023 | clubs7 = [[Kisvárda FC|Kisvárda]] | caps7 = 52 | goals7 = 10 | years8 = 2023– | clubs8 = [[Gwangju FC|Gwangju]] | caps8 = 41 | goals8 = 12 | nationalyears1 = 2014–2015 | nationalteam1 = [[Kombëtarja maqedonase nën-21 e futbollit|Maqedonia U21]] | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2016 | nationalteam2 = [[Kombëtarja shqiptare nën-21 e futbollit|Shqipëria U21]] | nationalcaps2 = 1 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2023– | nationalteam3 = [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Shqipëria]] | nationalcaps3 = 12 | nationalgoals3 = 4 | medaltemplates = | club-update = 22 shtator 2024 | nationalteam-update = 22 shtator 2024 }} '''Jasir Asani''' (lindur më 19 maj 1995) është një [[futbolli]]st profesionist shqiptar i cili luan si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues i djathtë]] për klubin koreano-jugor [[Gwangju FC]] dhe [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|kombëtaren shqiptare]]. ==Karriera me klube== ===Vardar=== Asani lindi dhe u rrit në [[Shkup]] nga prindër shqiptarë dhe e nisi karrierën si futbollist me klubin e qytetit [[KF Vardar|Vardari]]. Ai debutoi si profesionist më 25 gusht 2013 në humbjen 2–0 në transfertë kundër [[FK Horizont Turnovo|Turnovo]], duke u aktivizuar si zëvëndësues në minutat e fundit.<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2013/08/25/macedonia-fyr/first-league/fk-turnovo/fk-vardar-skopje/1530877/|title=Tornovo vs. Vardar 2 – 0|publisher=Soccerway|language=en|date=25 gusht 2013|accessdate=9 qershor 2018}}</ref> ===Partizani=== Më 23 shtator 2017, Asani u transferua te [[FK Partizani|Partizani]] pas përfundimit të merkatos, duke firmosur për katër vite.<ref>{{cite news|url=https://www.balkanweb.com/partizani-perforcohet-ne-sulm-kontrate-kater-vjecare-me-jasir-asanin/|title=Partizani përforcohet në sulm, kontratë katër vjeçare me Jasir Asanin|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=22 shtator 2017|accessdate=10 prill 2023}}</ref> Si pasojë e kësaj, ai u detyrua të luante me ekipin B. Më 14 tetor, ai shënoi një tregolësh në ndeshjen kundër [[KF Sopoti|Sopotit]] në [[Kategoria e Dytë|Kategorinë e Dytë]].<ref>{{cite news|url=https://newsport.al/sulmi-partizanit-ne-fund-eshte-sigurt-ja-cfare-ka-bere-sot-jasir-asani/|title=Sulmi i Partizanit më në fund është i sigurt, ja çfarë ka bërë sot Jasir Asani|publisher=Newsport.al|language=sq|date=14 tetor 2017|accessdate=30 tetor 2017}}</ref> Asani debutoi me ekipin e parë më 29 tetor në humbjen 1–0 kundër [[KF Flamurtari|Flamurtarit]], duke zëvendësuar në minutat e fundit [[Milan Basrak]].<ref>{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/sport/vendos-nje-gol-i-makthit-hoxhaj-flamurtari-mposht-partizanin-dhe-i-afrohet-kukesit-video/|title=Vendos një gol i “makthit” Hoxhaj, Flamurtari mposht Partizanin dhe i afrohet Kukësit (VIDEO)|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=29 tetor 2017|accessdate=29 tetor 2017}}</ref> Golat e tij të parë me ekipin kryeqytetas erdhi më 4 shkurt 2018 në fitoren 2–1 kundër [[KS Kamza|Kamzës]] në kampionat.<ref>{{cite news|url=http://www.balkanweb.com/site/formacionet-zyrtare-testi-i-se-vertetes-per-kamzen-partizani-e-nis-me-trashin-ne-mbrojtje/|title='Dopieta' e Asanit, Partizani mposht dhe parakalon Kamzën në renditje|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=4 shkurt 2018|accessdate=9 qershor 2018}}</ref> Në janar 2020, Asani u huazua te klubi suedez [[AIK Fotboll]] deri në fund të sezonit me të drejtë blerje për 400,000 €.<ref>{{cite news|url=https://www.supersport.al/jasir-asani-prezantohet-te-aik-gati-per-te-debutuar/|title=Jasir Asani, prezantohet te AIK, gati për të debutuar!|publisher=SuperSport.al|language=sq|date=8 janar 2020|accessdate=10 prill 2022}}</ref> Ai shënoi në debutimin e tij në [[Allsvenskan]] në fitoren 2–0 kundër [[Örebro SK]] më 14 qershor.<ref>{{cite news|url=https://us.soccerway.com/matches/2020/06/14/sweden/allsvenskan/orebro-sportklubb-fotboll/allmanna-idrottsklubben/3205322/|title=Örebro vs. AIK 0 – 2|publisher=Soccerway|language=en|date=14 qershor 2020|accessdate=10 prill 2022}}</ref> Pasi luajti vetëm shtatë ndeshje në të gjitha kompeticionet, në një sezon i cili u shty nga [[Pandemia e COVID-19]], AIK nuk e ushtroi të drejtën për të blerë Asanin, i cili u rikthye te Partizani para nisjes së sezonit 2020–21.<ref>{{cite news|url=https://www.cna.al/2020/08/22/jasir-asani-nuk-do-rikthehet-te-partizani-transferohet-te-ekipi-i-njohur-europian/|title=Jasir Asani nuk do rikthehet te Partizani, transferohet te ekipi i njohur europian|publisher=City News Albania|language=sq|date=22 gusht 2020|accessdate=10 prill 2022}}</ref> ===Gwangju FC=== Më 28 dhjetor 2022, Asani u transferua te klubi koreano-jugor [[Gwangju FC]] në një marrëveshje dy-vjeçare.<ref>{{cite news|url=https://news.monsterzym.com/index.php?mid=sports_asia&type=main&document_srl=10422143|title=1부 승격 광주, UEFA 챔피언스리그 출신 아사니 영입 [오피셜]|publisher=news.monsterzym.com|language=ko|date=28 dhjetor 2022|accessdate=28 dhjetor 2022}}</ref> Më 18 mars 2023, Asani shënoi një tregolësh në fitoren 5–0 kundër [[Incheon United FC|Incheon United]] në [[K League 1]].<ref>{{Cite web|date=18 mars 2023|title=아사니 '해트트릭' 광주FC, 인천 대파…서울, 5년 만에 제주 제압|url=https://sports.news.naver.com/news?oid=425&aid=0000138372|access-date=18 mars 2023|website=[[Naver]]|language=ko}}</ref><ref>{{Cite web|last=이준희|date=18 mars 2023|title=아사니 해트트릭! 광주FC ‘정효매직’은 K리그1에서도|url=https://sports.news.naver.com/news?oid=056&aid=0011448067|access-date=18 mars 2023|website=[[Naver]]|language=ko}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== Asani luajti me disa ekipe moshash të Maqedonisë para se në vitin 2016 të merrte pasaportën shqiptare dhe të kalonte te Shqipëria, duke luajtur fillimisht me [[Kombëtarja shqiptare nën-21 e futbollit|ekipin nën-21]].<ref>{{cite news|url=http://president.al/?p=32375|title=Dekret për dhënie të shtetësisë shqiptare nr. 9470|publisher=[[Presidenti i Shqipërisë]]|author=Bujar Nishani|quote=20. Jasir Fadil Asani|language=sq|date=18 mars 2016|accessdate=30 tetor 2017}}</ref> Ai luajti vetëm një ndeshje me ekipin nën-21, një ndeshje miqësore kundër Arabisë Saudite, duke shënuar golin e vetëm të ekipit të tij.<ref>{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/sport/asani-debuton-me-gol-kombetarja-e-shpresave-barazon-me-arabine-saudite/|title=Asani debuton me gol, Kombëtarja e Shpresave barazon me Arabinë Saudite|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=22 janar 2016|accessdate=9 qershor 2018}}</ref> Asani u thirr për herë të parë në [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|ekipin e parë]] nga trajneri i ri [[Sylvinho]] për ndeshjen hapëse të fushatës kualifikuese të Euro 2024 kundër [[Kombëtarja polake e futbollit|Polonisë]] më 27 mars 2023.<ref>{{Cite web|author=Olta Beqiri|date=17 mars 2023|title=Trajneri Sylvinho shpall listën e Kombëtares për ndeshjen e parë kualifikuese të Euro 2024 ndaj Polonisë|url=https://fshf.org/sq/trajneri-sylvinho-shpall-listen-e-kombetares-per-ndeshjen-e-pare-kualifikuese-te-euro-2024-ndaj-polonise/|access-date=17 mars 2023|website=fshf.org|publisher=Federata Shqiptare e Futbollit|language=sq}}</ref> Ai luajti si titullar për 70 minuta me Shqipërinë që u mposht 1–0.<ref>{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/sport/video-e-vendos-nje-episod-shqiperia-e-pafat-e-nis-rrugen-drejt-euro-2024-me-humbje-perballe-polonise/|title=VIDEO/ E vendos një episod, Shqipëria e pafat e nis rrugën drejt Euro 2024 me humbje përballë Polonisë|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=27 mars 2023|access-date=5 prill 2023}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/sport/notat-spikasin-kumbulla-e-mihaj-ja-vleresimet-e-panorama-sport-per-lojtaret-kuqezi-ne-sfiden-me-polonine/|title=NOTAT/ Spikasin Kumbulla e Mihaj, ja vlerësimet e “Panorama Sport” për lojtarët kuqezi në sfidën me Poloninë|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=28 mars 2023|access-date=5 prill 2023}}</ref> Asani shënoi golin e parë me kombëtaren në ndeshjen e dytë kualifikuese kundër [[Kombëtarja moldave e futbollit|Moldavisë]],<ref>{{cite web|url=https://pamfleti.net/sport/realizoi-golin-spektakolar-kunder-moldavise-asani-te-japim-me-te-miren-per-i176018|title=Realizoi golin spektakolar kundër Moldavisë, Asani: Të japim më të mirën për Europianin, përjetë me ty Shqipëri|website=Pamfleti.net|language=sq|date=17 qershor 2023|access-date=18 shtator 2023}}</ref> duke ndihmuar Shqipërinë të fitonte 2–0 në [[Air Albania Stadium]]; ai mposhti portierin me një gjuajtje me hark nga distanca që u shpall goli i javës nga votuesit në uebfaqjen e [[UEFA]]s.<ref>{{cite web|url=https://www.ocnal.com/2023/06/uefa-announces-yasir-asanis-goal-as.html?m=1|title=UEFA announces Yasir Asani's goal as the most beautiful of the week|website=Ocnal.com|language=en|date=20 qershor 2023|access-date=18 shtator 2023}}</ref> Më 7 shtator, Asani shënoi golin e dytë me kombëtaren, në fitoren 2–0 kundër Polonisë në shtëpi që e vendosi Shqipërinë në vendin e parë të Grupit E me 10 pikë;<ref>{{cite web|url=https://top-channel.tv/2023/09/10/shqiperia-mposht-polonine-kuqezinjte-fitojne-2-me-0-ne-air-albania-dhe-prekin-europianin/|title=Shqipëria mposht Poloninë! Kuqezinjtë fitojnë 2 me 0 në “Air Albania” dhe prekin Europianin|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=10 shtator 2023|access-date=16 shtator 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.supersport.al/video-shqiperia-shtron-rrugen-per-ne-europian-mposht-polonine-dhe-kryeson-grupin-e/|title=VIDEO/ Shqipëria shtron rrugën për në Europian, mposht Poloninë dhe kryeson Grupin E|publisher=SuperSport.al|language=sq|date=10 shtator 2023|access-date=16 shtator 2023}}</ref> ai mposhti [[Wojciech Szczęsny]] me një gjuajtje spektakolare nga distanca në minutën e 37të.<ref>{{cite web|url=https://www.botasot.info/futboll-sporti/2050801/jasir-asani-ja-cfare-me-tha-shezni-per-supergolin/|title=Jasir Asani: Ja çfarë më tha Shezni për supergolin|website=Botasot.info|language=en|date=10 shtator 2023|access-date=18 shtator 2023}}</ref> Goli i tij u shpall sërisht goli i javës nga UEFA.<ref>{{cite web|url=https://www.shkodrasport.com/goli-i-tij-u-shpall-si-me-i-bukuri-i-raundit-jasir-asani-jam-i-lumtur-qe-po-e-pushtojme-uefa-n-cdo-here/|title=Goli i tij u shpall si më i bukuri i raundit, Jasir Asani: Jam i lumtur që po e “pushtojmë” UEFA-n çdo herë|publisher=Shkodra Sport|language=sq|date=15 shtator 2023|access-date=18 shtator 2023}}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Klube=== {{Updated|18 mars 2023}}<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/jasir-asani/310557/|title=Jasir Asani|publisher=Soccerway|language=en|access-date=18 shtator 2023}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Ndeshjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit |- !rowspan="2"|Klubi !rowspan="2"|Sezoni !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kupa !colspan="2"|Kontinenti !colspan="2"|Tjetër !colspan="2"|Gjithsej |- !Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="5" valign="center"| [[FK Vardar|Vardar]] || [[2013–14 Macedonian First Football League|2013–14]] ||rowspan="4"| [[Liga e Parë e Futbollit e Maqedonisë]] ||12||7||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||7 |- || [[2014–15 Macedonian First Football League|2014–15]] ||26||5||2||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||28||6 |- || [[2015–16 Macedonian First Football League|2015–16]] ||15||3||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||15||3 |- || [[2016–17 Macedonian First Football League|2016–17]] ||13||2||2||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||15||2 |- !colspan="2" valign="center"|Total !66||17||4||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||70||18 |- |rowspan="1" valign="center"| [[FK Shkupi|Shkupi]] || [[2016–17 Macedonian First Football League|2016–17]] ||rowspan="1"| [[Liga e Parë e Futbollit e Maqedonisë]] ||14||3||colspan="2"|—||colspan="2"|—||2||0||16||3 |- |rowspan="1" valign="center"| [[FK Pobeda (2010)|Pobeda]] || [[2017–18 Macedonian First Football League|2017–18]] ||rowspan="1"| [[Liga e Parë e Futbollit e Maqedonisë]] ||2||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||2||0 |- |rowspan="3" valign="center"| [[FK Partizani B|Partizani B]] || [[2017–18 Kategoria e Dytë|2017–18]] ||rowspan="2"| [[Kategoria e Dytë]] ||8||12||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||8||12 |- || [[2018–19 Kategoria e Dytë|2018–19]] ||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||1||0 |- !colspan="2" valign="center"|Gjithsej !9!!12!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!9!!12 |- |rowspan="5" valign="center"| [[FK Partizani|Partizani]] || [[2017–18 Kategoria Superiore|2017–18]] ||rowspan="4"| [[Kategoria Superiore]] ||29||4||4||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||33||5 |- || [[2018–19 Kategoria Superiore|2018–19]] ||33||8||3||0||2||0||colspan="2"|—||38||8 |- || [[2019–20 Kategoria Superiore|2019–20]] ||14||3||1||0||4||1||1||0||20||4 |- || [[2020–21 Kategoria Superiore|2020–21]] ||30||9||2||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||32||10 |- !colspan="2" valign="center"|Gjithsej !106!!24!!10!!2!!6!!1!!1!!0!!123!!27 |- |rowspan="1" valign="center"| [[AIK Fotboll|AIK]] || [[2020 Allsvenskan|2020]] ||rowspan="1"| [[Allsvenskan]] ||4||1||3||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||7||2 |- |rowspan="3" valign="center"| [[Kisvárda FC|Kisvárda]] || [[2021–22 Nemzeti Bajnokság I|2021–22]] ||rowspan="2"| [[Nemzeti Bajnokság I]] ||29||6||2||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||31||7 |- || [[2022–23 Nemzeti Bajnokság I|2022–23]] ||15||0||2||0||4||3||colspan="2"|—||21||3 |- !colspan="2" valign="center"|Gjithsej !44!!6!!4!!1!!4!!3!!colspan="2"|—!!52!!10 |- |rowspan="1" valign="center"| [[Gwangju FC]] || [[2023 K League 1|2023]] ||rowspan="1"| [[K League 1]] ||4||4||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||4||4 |- |- !colspan="3"|Gjithsej karriera !249!!67!!21!!5!!10!!4!!3!!0!!283!!76 |} {{Reflist|group=lower-alpha}} ===Kombëtarja=== {{Updated|12 tetor 2023}}<ref name="EU">{{cite web|url=https://eu-football.info/_player.php?id=32352|title=Jasir Asani|publisher=European Football|website=eu-football.info|language=en|access-date=16 shtator 2023}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit |- !Ekipi kombëtar!!Viti!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="1"|[[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Shqipëria]] |2023||6||3 |- !colspan="2"|Gjithsej||6||3 |} ====Golat me kombëtaren==== {{updated|12 tetor 2023}} :''Rezultatet e Shqipërisë të listuara të parat, kolonat e golave tregojnë rezultatin pas çdo goli të shënuar nga Asani.''<ref name="EU"/> {| class="wikitable sortable" |+ Lista e golave ndërkombëtar të shënuar nga Jasir Asani |- !scope="col"|Nr. !scope="col"|Data !scope="col"|Vendi !scope="col"|Ndsh !scope="col"|Kundërshtari !scope="col"|Goli !scope="col"|Rezultati !scope="col"|Kompeticioni |- |style="text-align:center;"|1||17 qershor 2023||[[Arena Kombëtare]], [[Tiranë]], Shqipëri||style="text-align:center;"|2||{{fb|Moldova}}||style="text-align:center;"|1–0||style="text-align:center;"|2–0||[[Kualifikueset e UEFA Euro 2024]] |- |style="text-align:center;"|2||18 shtator 2023||[[Arena Kombëtare]], [[Tiranë]], Shqipëri||style="text-align:center;"|5||{{fb|POL}}||style="text-align:center;"|1–0||style="text-align:center;"|2–0||[[Kualifikueset e UEFA Euro 2024]] |- |style="text-align:center;"|3||12 tetor 2023||[[Arena Kombëtare]], [[Tiranë]], Shqipëri||style="text-align:center;"|6||{{fb|CZE}}||style="text-align:center;"|1–0||style="text-align:center;"|3–0||[[Kualifikueset e UEFA Euro 2024]] |- | style="text-align: center;" |4 |3 qershor 2024 |Haladás Sportkomplexum, Szombathely, Hungari | style="text-align: center;" |10 |🇱🇮Litenshtajni | style="text-align: center;" |2 - 0 | style="text-align: center;" |3 - 0 |Ndeshje Miqësore |- | style="text-align: center;" |5 |7 shtator 2024 |Generali Arena, Prague, Republika Çeke | style="text-align: center;" |16 |🇺🇦Ukraina | style="text-align: center;" |2 - 1 | style="text-align: center;" |2 - 1 |Grupet e UEFA Nations League 2025 |- | style="text-align: center;" |6 |4 shtator 2025 |Europa Point Stadium, Gibraltar, Gjibraltar | style="text-align: center;" |27 |🇬🇮Gibraltar | style="text-align: center;" |0 - 1 | style="text-align: center;" |0 - 1 |Ndeshje Miqësore |} == Referime == {{Reflist|2}} ==Lidhje të jashtme== *[https://fshf.org/garat/?query=info&player_id=317141 Profili] te [[Federata Shqiptare e Futbollit]] [[Kategoria:Lindje 1995]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë shqiptarë]] [[Kategoria:Futbollistë nga Shkupi]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren shqiptare]] [[Kategoria:Futbollistë në FK Vardar]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Shkupi]] [[Kategoria:Futbollistë në FK Pobeda (2010)]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Partizani]] [[Kategoria:Futbollistë në AIK Fotboll]] [[Kategoria:Futbollistë në Kisvárda FC]] [[Kategoria:Futbollistë në Gwangju FC]] [[Kategoria:Futbollistë në Kategoria Superiore]] [[Kategoria:Futbollistë në Allsvenskan]] [[Kategoria:Futbollistë në Nemzeti Bajnokság I]] [[Kategoria:Futbollistë në K League 1]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] ny1cw7g5d2njed0t04hd7b1u1t7ss3l 4 345381 3027809 3025639 2026-08-24T23:53:34Z Fallbackintoreality 102113 shtova kërkesën e re për grisje 3027809 wikitext text/x-wiki == Kërkesa në proces grisjeje == {{RC|Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje}} <templatestyles src="Wikipedia:Forumi i Grisjes/Hyrja/styles.css" /> [[Kategoria:Wikipedia]] <section begin="dritare" /> <!--Vendosni kërkesën tuaj këtu në formën {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Titulli}}--> <!-- ________________________________________________________________________________________ --> {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Mustafë Bytyçi}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Demonstratat shqiptare (Maqedoni)}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Asja Tira}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Stenaldo Mëhilli}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Martirë të plagosurë, burgosurë dhe luftëtarë gjat sundimit të regjimeve - Kokaj}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/KF Vullnetari i UÇK-së}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Liga futbollistike e Veriut të Kosovës}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Kosova dhe bukuritë e saj}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Mahmudnedim Mahmudi}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Ajeti i Paralajmërimit}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Tematikat e sures mulk}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Regjistri i 1737}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Top 50 boksierët e të gjitha kohërave - kategoria e rëndë}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Naxhije bint Velid}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Pabarazia dhe religjioni}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Oksido-Reduktimi}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Lista e personaliteteve nga komuna e Podujevës}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Lista e telenovelave të Televisa}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Lista e listave të matematikanëve}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Lista e hendbollistëve shqiptarë}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Lista e lumenjve më të gjatë}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Lista e qyteteve më të mëdha të botës}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Lista e udhëtimeve përqark botës}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Lista e qyteteve më të mëdha të BE}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Lista e qyteteve sipas banorëve}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Lista e shteteve}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Lista e vendeve sipas sipërfaqes}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Artikuj Lista (7)}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Artikuj Lista (13)}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Artikuj Lista (14)}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Artikuj Lista (19)}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Artikuj Lista (20)}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Artikuj Lista (21)}} {{Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Artikuj Lista, faza e 2-të e rishikimit (1)}} pszupe8hoxpwl2ukqsjkkq401zmahio 0 357832 3027870 2967671 2026-08-25T07:47:16Z ~2026-46115-25 192058 Emrin e drejtuesit 3027870 wikitext text/x-wiki {{Infobox organizatë|name=Autoriteti Kombëtar për Sigurinë Kibernetike|image=Autoriteti Kombëtar për Sigurinë Kibernetike.svg|image_border=|size=|alt=<!-- alt tekst; shiqo [[WP:ALT]] -->|caption=|map=<!-- opcionale -->|msize=<!-- madhesia e hartes, opcionale, paracaktuar 200px -->|malt=<!-- harta alt teksti -->|mcaption=<!-- opcionale -->|abbreviation=A.K.S.K.|motto=|formation=[[2023]]|extinction=<!-- data e shuarjes, opcionale -->|type=|status=<!-- ad hoc, traktat, fondacion, etj -->|purpose=|headquarters=Rruga "Papa Gjon Pali II", Nr. 3, Kati I Tiranë Shqipëri|location=[[Tiranë]]|coords=<!-- Koordinatat e lokacionit -->|region_served=[[Republika e Shqipërisë]]|membership=|language=[[Shqip]]|leader_title=Drejtor|leader_name=[[Bledar Kazia]]|main_organ=|parent_organization=[[Këshilli i Ministrave i Shqipërisë]]|affiliations=<!-- nese ka -->|num_staff=|num_volunteers=|budget=<ref>[https://aksk.gov.al/wp-content/uploads/2024/06/Buxheti-total-per-vitin-2024.pdf Buxhetit i parashikuar për vitin 2024.]</ref>|website=[https://www.aksk.gov.al/ www.aksk.gov.al]|remarks=}} '''Autoriteti Kombëtar për Sigurinë Kibernetike (AKSK)''' është një institucion kryesor në strukturën e sigurisë së Republikës së Shqipërisë, përgjegjës për mbikëqyrjen dhe zbatimin e masave ligjore dhe teknike në fushën e sigurisë kibernetike. Themeluar me qëllim rritjen e besueshmërisë dhe sigurisë në lidhjet elektronike dhe rrjetet e informacionit, AKSK synon të krijojë një mjedis të sigurt elektronik në vend. == Misioni dhe parimet == Misioni i AKSK është të arrijë një nivel të lartë të sigurisë kibernetike në Republikën e Shqipërisë. Kjo arrihet nëpërmjet përcaktimit të masave të sigurisë, të drejtave dhe detyrimeve, dhe bashkëpunimit të ndërsjellë ndërmjet subjekteve që operojnë në fushën e sigurisë kibernetike. Institucioni garanton sigurinë për shërbimet e besuara dhe transaksionet elektronike, duke rritur efektivitetin e shërbimeve publike dhe private. == Synimi == Synimi i AKSK është të krijojë një institucion të besueshëm që zbaton ligjet dhe standardet teknike ndërkombëtare me tolerancë zero. Kjo përfshin rritjen e besueshmërisë për përdoruesit e nënshkrimit elektronik, identifikimit elektronik, dhe shërbimeve të besuara, si dhe përmirësimin e sigurisë në rrjetet e sistemit të informacionit në Shqipëri. == Funksionet e AKSK == * Regjistron/ akrediton Ofruesin e Shërbimit të Besuar dhe mbikëqyr veprimtarinë e tij. * Inspekton metodat e gjenerimit dhe manaxhimit të çelësave publik, dhe certifikatave elektronike. * Mbikqyr procesin e lëshimit të certifikatave të kualifikuara elektronike dhe implementimin e nënshkrimit elektronik, identifikimin elektronik dhe shërbimet e tjera të besuara. * Garanton standardet mbi identifikimin e sigurt të individëve, të cilëve iu lëshohen certifikatat e kualifikuara elektronike. * Përcakton masat e Sigurisë Kibernetike në nivel Kombëtar. * Pikë qendrore kontakti në nivel kombëtar për operatorët përgjegjës në fushën e sigurisë kibernetike dhe bashkërendon punën për zgjidhjen e incidenteve të sigurisë kibernetike. * Vepron në cilësinë e CSIRT-së kombëtar. * Siguron ndihmë dhe mbështetje metodike për operatorët përgjegjës në fushën e sigurisë kibernetike. * Kryen aktivitete ndërgjegjësimi dhe edukimi në fushën e sigurisë kibernetike. * Autoriteti koordinon veprimtaritë e tij me institucionet e sigurisë dhe të mbrojtjes dhe bashkëpunon me CSIRT-të sektoriale dhe autoritetet ndërkombëtare në fushën e sigurisë kibernetike, nëpërmjet marrëveshjeve të përbashkëta, në përputhje me legjislacionin në fuqi. == Historiku == '''Autoriteti Kombëtar për Sigurinë Kibernetike (AKSK)''', i njohur më parë si '''Autoriteti Kombëtar për Certifikimin Elektronik dhe Sigurinë Kibernetike (AKCESK)''', ka operuar që nga fillimi i modernizimit teknologjik të Shqipërisë, nga viti 2015 deri në vitin 2023. Në vitin 2023, me propozimin e Kryeministrit '''[[Edi Rama]]''' ([[Këshilli i Ministrave i Shqipërisë|Këshilli i Ministrave]]), AKCESK u '''transformua në një infrastrukturë të posaçme për sigurinë kibernetike''', duke ndryshuar dhe zgjeruar funksionet e tij për të përmbushur kërkesat e reja të sigurisë kibernetike në vend. == Shikoni dhe == * [[:en:National_Agency_for_Information_Society_(Albania)|National Agency for Information Society (Albania)]] ==Lidhje të jashtme == [https://aksk.gov.al Faqja zyrtare] == Referime == {{reflist}} [https://ata.gov.al/2023/12/30/rama-ndryshime-ne-ligjin-per-sigurine-kibernetike-krijohet-infrastruktura-e-posacme/ Rama: Ndryshime në ligjin për sigurinë kibernetike, krijohet infrastruktura e posaçme]{{Lidhje e vdekur}}<ref>{{Cite news|date=08:02 {{!}} 29/04/2023|title=Qeveria ka gati projektligjin e ri, ngrihet Autoriteti për Sigurinë Kibernetike, drafti parashikon gjoba dhe pezullim aktiviteti për shkelësit|language=sq|pages=1|work=Qeveria ka gati projektligjin e ri, ngrihet Autoriteti për Sigurinë Kibernetike, drafti parashikon gjoba dhe pezullim aktiviteti për shkelësit|url=https://sot.com.al/aktualitet/qeveria-ka-gati-projektligjin-e-ri-ngrihet-autoriteti-per-sigurine-ki-i585577/}}</ref> [https://sot.com.al/aktualitet/qeveria-ka-gati-projektligjin-e-ri-ngrihet-autoriteti-per-sigurine-ki-i585577/ Qeveria ka gati projektligjin e ri, ngrihet Autoriteti për Sigurinë Kibernetike, drafti parashikon gjoba dhe pezullim aktiviteti për shkelësit] [[Kategoria:Agjenci qeveritare të Shqipërisë| ]] ozflt7sbl97z8hdcw2qwfta5lsl8h6o 0 372396 3027886 2748590 2026-08-25T10:18:58Z Rei Momo 52966 3027886 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Codogno | native_name = ''Cudògn'' | settlement_type = | nickname = ''Cudògn'' | image_flag = CFlag blue green 3x2.svg | flag_link = Flamuri i Codognos | image_seal = Codogno-Stemma.svg | seal_link = Stema e Codognos | image_skyline = Codogno-Ospedale-Soave.JPG | image_caption = | established_title = | established_date = | founder = | image_map = Map of comune of Codogno (province of Lodi, region Lombardy, Italy).svg | map_caption = Territori i ''comune'' | pushpin_map = | pushpin_map_caption = | pushpin_relief = | coordinates = {{Coord|45|09|36|N|9|42|18|E|region:IT-62_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[Lista e shteteve sovrane|Vendi]] | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type2 = [[Rajonet Italisë|Rajoni]] | subdivision_name2 = [[Lombardia]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_type = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title1 = | leader_name1 = | area_total_km2 = 20,87 | area_total_sq_mi = | elevation_m = 58 | elevation_ft = | population_total = 15,717 | population_as_of = nëntor 2024 | population_rank = [[Lista e qyteteve të Evropës sipas popullsisë|8-të]] | population_density_km2 = 753,09 | population_density_sq_mi = | population_demonym = Italisht: ''casellese(i)'' (mashkullor, femëror), | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 26845 | area_code = 0377 | website = {{URL|https://comune.codogno.lo.it/|comune.codogno.lo.it}} }} '''Codogno''' (''Gudògn'') është një [[Komunat e Italisë|komunë në Itali]] në [[Provinca e Lodit|provincën Lodit]], në rajonin [[Lombardia]]. Ka sipërfaqe prej 20,87nbsp;km² <ref>Istat - Istituto nazionale di statistica, [https://demo.istat.it/app/?a=2024&i=D7B ''Superficie territoriale per zona altimetrica'']</ref> == Lindur këtu == * [[Antonio Zoncada]], autor, [[Romanistika|romanist]], italianist dhe historian letrar. == Monumentet dhe kultura == * [[Varrezat e Cogonos]] ==Referime== {{reflist}} ==Lidhje të jashtme== * {{Commonscat|Codogno}} {{IT-gjeo-cung}} [[Kategoria:Komuna në provincën Lodi]] tnswqnj1z7v0rsk7xdwtb0y3uk08ut1 1 374939 3027855 2777729 2026-08-25T04:20:33Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Merce Rodoreda]] 3027855 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli [[Merce Rodoreda]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1994256 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20080708232433/http://www.tvcatalunya.com/aleph/rodoreda/cronolog.htm te http://www.tvcatalunya.com/aleph/rodoreda/cronolog.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20050209081209/http://www.escriptors.com/autors/rodoredam/ te http://www.escriptors.com/autors/rodoredam/ *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20090410203601/http://catalog.openletterbooks.org/authors/9-rodoreda te http://catalog.openletterbooks.org/authors/9-rodoreda Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 04:13 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Merce Rodoreda]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2264236 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080708232433/http://www.tvcatalunya.com/aleph/rodoreda/cronolog.htm për lidhjen http://www.tvcatalunya.com/aleph/rodoreda/cronolog.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 tetor 2021 00:28 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Merce Rodoreda]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2632357 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140424084935/http://www.lletra.cat/expo/mercerodoreda/ për lidhjen http://www.lletra.cat/expo/mercerodoreda. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2023 20:35 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Merce Rodoreda]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2653474 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140413141234/http://www.lletra.net/en/author/merce-rodoreda për lidhjen http://www.lletra.net/en/author/merce-rodoreda. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 prill 2024 11:34 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Merce Rodoreda]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2771343 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140413141234/http://www.lletra.net/en/author/merce-rodoreda për lidhjen http://www.lletra.net/en/author/merce-rodoreda. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140424084935/http://www.lletra.cat/expo/mercerodoreda/ për lidhjen http://www.lletra.cat/expo/mercerodoreda. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 mars 2025 14:02 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Merce Rodoreda]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3024010 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230327111901/http://hemeroteca.lavanguardia.es/preview/1983/04/16/pagina-25/32965515/pdf.html për lidhjen http://hemeroteca.lavanguardia.es/preview/1983/04/16/pagina-25/32965515/pdf.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 gusht 2026 15:48 (CEST) t1iptna0tfv8ek2f8pvnb1wen8g00tr 1 377278 3027832 3027690 2026-08-25T02:16:26Z MajavahBot 122738 Vendosja e faqes së diskutimit për arkivim automatik. 3027832 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Cikli karbonik detar/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Referime vs. Referencat == @[[Përdoruesi:Flladimi|Flladimi]], e kam vërejt që e ke zhbërë redaktimin e robotit @[[Përdoruesi:Smallem|Smallem]] ku gjendet nëntitulli "Referencat" dhe e ndërroi në "Referime". T'a qartësoj përse është kjo: në dokumentime të ndryshme evidentohet që nëntitulli me të cilin u pajtua komuniteti për fusnotat e burimeve në Wikipedia është "Referime", prandaj nuk është gabim fare. Roboti e ka për qëllim ndër tjerash ''standardizimin'' e këtyre imtësirave, [[Përdoruesi:Smallem/Hollësi#Standardizim i nëntitullit të referimeve|siç përshkruhet në profilin e vet]]. Dokumentimet në pyetje janë [[WP:Tekste gati]], [[Ndihmë:Referimi]], [[WP:Lidhjet e jashtme#Pika me rëndësi]], dhe [[WP:Burimi i informacionit#Si tregohen referencat]]. Për momentin nuk është vendosur gjithandej standardi sepse [[Wikipedia:Ndihmësi i Artikujve]] akoma mban "Referencat" si nëntitull, por ky është standard që ca vite. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 20 prill 2025 01:47 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cikli karbonik detar]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2817056 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230501024707/https://www.nodc.noaa.gov/OC5/3M_HEAT_CONTENT/ për lidhjen https://www.nodc.noaa.gov/OC5/3M_HEAT_CONTENT/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130624204311/https://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/climate-change-atmospheric-carbon-dioxide për lidhjen https://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/climate-change-atmospheric-carbon-dioxide. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 korrik 2025 01:19 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cikli karbonik detar]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2879901 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221125232121/https://scholarworks.wm.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2673&context=vimsarticles për lidhjen https://scholarworks.wm.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2673&context=vimsarticles. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221125232121/https://scholarworks.wm.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2673&context=vimsarticles për lidhjen https://scholarworks.wm.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2673&context=vimsarticles. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 dhjetor 2025 14:02 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cikli karbonik detar]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027689 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221125232122/http://orbi.ulg.ac.be/handle/2268/150126 për lidhjen http://orbi.ulg.ac.be/handle/2268/150126. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221125232122/http://orbi.ulg.ac.be/handle/2268/150126 për lidhjen http://orbi.ulg.ac.be/handle/2268/150126. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 gusht 2026 06:53 (CEST) 7z9au2m3xem1uf3aam206tn2vtgvt57 3027858 3027832 2026-08-25T04:24:11Z MajavahBot 122738 U arkivuan 3 diskutime pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Cikli karbonik detar/Arkivi 1]] 3027858 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Cikli karbonik detar/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cikli karbonik detar]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027689 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221125232122/http://orbi.ulg.ac.be/handle/2268/150126 për lidhjen http://orbi.ulg.ac.be/handle/2268/150126. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221125232122/http://orbi.ulg.ac.be/handle/2268/150126 për lidhjen http://orbi.ulg.ac.be/handle/2268/150126. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 gusht 2026 06:53 (CEST) s1smbezn2kjt1g4ydfhdvwoxijk34qw 1 383151 3027845 2890280 2026-08-25T04:18:02Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Manchester City F.C.]] 3027845 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Manchester City F.C.]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2145914 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.rte.ie/sport/2002/1109/manchester.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 gusht 2020 05:57 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Manchester City F.C.]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2372162 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160303194255/http://www.mcfc.co.uk/news/club-news/2011/may/manchester-coat-of-arms-on-cup-final-shirt për lidhjen http://www.mcfc.co.uk/news/club-news/2011/may/manchester-coat-of-arms-on-cup-final-shirt. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 dhjetor 2021 15:37 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Manchester City F.C.]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2372800 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20091010052950/http://www.mcfc.co.uk/Players/Management/Mark-Hughes për lidhjen http://www.mcfc.co.uk/Players/Management/Mark-Hughes. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 dhjetor 2021 05:51 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Manchester City F.C.]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2374141 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121112175959/http://menmedia.co.uk/manchestereveningnews/sport/football/manchester_city/s/1418817_fa-cup-special-thrills-spills-and-a-cast-of-thousands-at-maine-road?order=liked për lidhjen http://menmedia.co.uk/manchestereveningnews/sport/football/manchester_city/s/1418817_fa-cup-special-thrills-spills-and-a-cast-of-thousands-at-maine-road?order=liked. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160620103336/http://www.mcfc.co.uk/News/Club-news/2013/May/Club-statement-13-May-2013 për lidhjen http://www.mcfc.co.uk/News/Club-news/2013/May/Club-statement-13-May-2013. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 dhjetor 2021 02:35 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Manchester City F.C.]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2817377 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121225233556/https://www.premierleague.com/publications për lidhjen https://www.premierleague.com/publications. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 korrik 2025 10:03 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Manchester City F.C.]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2818539 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220724182645/https://www.premierleague.com/premier-league-explained për lidhjen https://www.premierleague.com/premier-league-explained. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 korrik 2025 22:18 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Manchester City F.C.]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2885907 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241126202849/https://www.transfermarkt.us/kevin-de-bruyne/leistungsdaten/spieler/88755/saison/2022/plus/1 për lidhjen https://www.transfermarkt.us/kevin-de-bruyne/leistungsdaten/spieler/88755/saison/2022/plus/1. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 janar 2026 09:57 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Manchester City F.C.]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3023960 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110617051813/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4156/is_20010527/ai_n13958784/ për lidhjen http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4156/is_20010527/ai_n13958784. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 gusht 2026 12:45 (CEST) 0f09y0s9lsaagdbob17gr2hvvwui9cq 1 383785 3027830 2984908 2026-08-25T01:50:00Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3027830 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jason Statham]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2820376 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305142824/https://www.yahoo.com/tv/rosie-huntington-whiteley-jason-statham-043300586.html për lidhjen https://www.yahoo.com/tv/rosie-huntington-whiteley-jason-statham-043300586.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 korrik 2025 16:57 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jason Statham]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2984907 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221227085615/https://ew.com/article/2013/05/25/fast-furious-6-spoilers-post-credit-ending/ për lidhjen https://www.ew.com/article/2013/05/25/fast-furious-6-spoilers-post-credit-ending. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230817001920/https://ew.com/article/2015/04/02/furious-7-statham-shaw-crank-3/ për lidhjen https://www.ew.com/article/2015/04/02/furious-7-statham-shaw-crank-3. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 maj 2026 13:06 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jason Statham]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027829 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230714035544/https://sportshof.org/2014-hall-of-fame/ për lidhjen https://sportshof.org/2014-hall-of-fame/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 gusht 2026 03:50 (CEST) j6whlc0pnsrl7ybrwbqw9qtwf8lh92z 0 387621 3027746 3024817 2026-08-24T13:09:14Z Velocitas34 161876 /* Golat më të shumta */ 3027746 wikitext text/x-wiki {{Infobox football league season | competition = [[La Liga]] | season = 2014–15 | dates = 23 gusht 2014 – 23 maj 2015 | winners = [[FC Barcelona|Barcelona]]<br><small>titulli 23të</small> | relegated = [[Elche CF|Elche]]<br>[[UD Almería|Almería]]<br>[[Córdoba CF|Córdoba]] | continentalcup1 = [[2015–16 UEFA Champions League|Liga e Kampionëve]] | continentalcup1 qualifiers = [[FC Barcelona|Barcelona]]<br>[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]<br>[[Atlético Madrid]]<br>[[Valencia CF|Valencia]]<br>[[Sevilla FC|Sevilla]] (si [[2015 UEFA Europa League final|fitues të Europa League]]) | continentalcup2 = [[2015–16 UEFA Europa League|Liga e Evropës]] | continentalcup2 qualifiers = [[Villarreal CF|Villarreal]]<br>[[Athletic Bilbao]] | league topscorer = [[Cristiano Ronaldo]]<br>(48 gola) | best goalkeeper = [[Claudio Bravo]]<br>(0,51 gola/ndeshje) | biggest home win = {{nobreak|[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] 9–1 [[Granada CF|Granada]]}}<br />(5 prill 2015) | biggest away win = {{nobreak|[[Córdoba CF|Córdoba]] 0–8 [[FC Barcelona|Barcelona]]}}<br />(2 maj 2015) | highest scoring = {{nobreak|[[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]] 2–8 [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]}}<br />(20 shtator 2014)<br />{{nobreak|[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] 9–1 [[Granada CF|Granada]]}}<br />(5 prill 2015)<br />{{nobreak|[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] 7–3 [[Getafe CF|Getafe]]}}<br />(23 maj 2015) | matches = 380 | total goals = 1009 | longest wins = 12 ndeshje<ref name="stattostatistics">{{cite web|url=http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-division/2014-2015/longest-sequences/full|title=Spanish Primera Division 2014–15|publisher=Statto|access-date=22 prill 2015|archive-date=18 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518072224/http://www.statto.com/football/stats/spain/primera-division/2014-2015/longest-sequences/full|url-status=live|language=en}}</ref><br />[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | longest unbeaten = 14 ndeshje<ref name="stattostatistics"/><br />[[FC Barcelona|Barcelona]] | longest winless = 20 ndeshje<ref name="stattostatistics"/><br />[[Córdoba CF|Córdoba]] | longest losses = 10 ndeshje<ref name="stattostatistics"/><br />[[Córdoba CF|Córdoba]] | highest attendance = 98,760<ref name="stats">{{cite web|url=http://www.espnfc.com/spanish-primera-division/15/statistics/performance|title=Statistikat e Primera División Spanjolle – 2014–15|work=ESPN FC|publisher=Entertainment and Sports Programming Network (ESPN)|access-date=25 tetor 2014|language=en}}</ref><br />[[FC Barcelona|Barcelona]] 2–1 [[Real Madrid]]<br />(22 mars 2015) | lowest attendance = 3,500<ref name="stats"/><br />[[Getafe CF|Getafe]] 2–1 [[RC Celta de Vigo|Celta Vigo]]<br />(26 janar 2015) | attendance = 10,161,726<ref name="stats"/> | average attendance = 26,741<ref name="stats"/> | prevseason = [[La Liga 2013–14|2013–14]] | nextseason = [[La Liga 2015–16|2015–16]] }} '''[[La Liga]] 2014–15''' (e njohur si ''Liga [[Banco Bilbao Vizcaya Argentaria|BBVA]]'' për arsye sponsorizimi) ishte sezoni i 84-të i ligës kryesore të [[futbollit|futbollit asociativ]] në Spanjë. Kampionati filloi më 23 gusht 2014 dhe përfundoi më 24 maj 2015. [[FC Barcelona|Barcelona]] fitoi titullin e 23-të më 17 maj 2015 pas fitores ndaj kampionëve në fuqi [[Atlético Madrid]] në [[Stadiumi Vicente Calderón]], dhe gjithashtu barazoi rekord të të gjitha kohërave për diferencën më të madhe të golave me +89 (110 gola të shënuar dhe 21 të pësuar), që ishte vendosur fillimisht nga [[Real Madrid CF|Real Madrid]] në sezonin [[2011–12 La Liga|2011–12]]. Barcelona fitoi titullin me 94 pikë, dy më shumë se Real Madrid.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2015/may/17/atletico-madrid-barcelona-la-liga-match-report|title=Barcelona clinch title with Lionel Messi magic against Atlético Madrid|date=17 maj 2015|work=The Guardian|access-date=19 maj 2015|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/barcelona/11611738/Lionel-Messi-hands-Barcelona-23rd-La-Liga-title.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/barcelona/11611738/Lionel-Messi-hands-Barcelona-23rd-La-Liga-title.html|archive-date=12 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Lionel Messi hands Barcelona 23rd La Liga title|date=17 maj 2015|work=The Daily Telegraph|access-date=19 maj 2015|language=en}}{{cbignore}}</ref> ==Ekipet== ===Promovimi dhe rënia (para-sezonit)=== Një total prej 20 ekipeve marrin pjesë në ligë, përfshirë 17 skuadra nga [[2013–14 La Liga|sezoni 2013–14]] dhe tre të promovuara nga [[2013–14 Segunda División]]. Këto përfshijnë dy ekipet kryesuese ([[SD Eibar|Eibar]] dhe [[Real Club Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]]) nga Segunda División dhe fituesin e [[2014 Segunda División play-offs|play-off]]-it, [[Córdoba CF|Córdoba]]. [[SD Eibar|Eibar]] u bë klubi i parë nga Segunda División që arriti promovimin në La Liga pas fitores 1–0 ndaj [[Deportivo Alavés|Alavés]] më 25 maj 2014. Eibar debutoi në La Liga në sezonin 2014–15.<ref>[http://www.goal.com/en-sg/news/3882/spain/2014/05/26/4840739/eibar-seal-stunning-promotion-to-la-liga Eibar seal stunning promotion to La Liga]; Goal.com, 26 maj 2014</ref> [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]] u promovua përsëri në La Liga pas një sezoni në Segunda División me një fitore 1–0 ndaj [[Real Jaén]] më 31 maj 2014.<ref>[http://www.sportsmole.co.uk/football/deportivo-la-coruna/result/result-deportivo-promoted-to-la-liga_157753.html Result: Deportivo La Coruna promoted to La Liga]; SportsMole, 31 maj 2014</ref> [[Córdoba CF|Córdoba]] fitoi play-off-in e promovimit ndaj [[UD Las Palmas|Las Palmas]] dhe u rikthye në nivelin e parë pas 42 vitesh.<ref>{{cite news|title=Las Palmas-Cordoba La Liga play-off ends with pitch invasion|url=http://www.goal.com/en-india/news/138/spain/2014/06/23/4905144/las-palmas-cordoba-la-liga-play-off-ends-with-pitch-invasion|access-date=30 qershor 2014|publisher=Goal.com|date=23 qershor 2014|archive-date=2 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181002223212/http://www.goal.com/en-india/news/138/spain/2014/06/23/4905144/las-palmas-cordoba-la-liga-play-off-ends-with-pitch-invasion|url-status=dead|language=en}}</ref> ===Stadiumet dhe vendndodhjet=== {{Location map+ |Spain |width=450 |float=right |caption=Vendndodhja e ekipeve në '''La Liga 2014–15''' |places= {{Location map~ |Spain |lat=36.840028 |long=-2.435436 |label=<small>[[UD Almería|Almería]]</small> |position=top}} {{Location map~ |Spain |lat=43.264283 |long=-2.950153 |label=<small>[[Athletic Bilbao]]</small> |position=left}} {{Location map~ |Spain |lat=40.401703 |long=-3.720628 |label=<small>[[Atlético Madrid|Atlético&nbsp;Madrid]]</small> |position=left}} {{Location map~ |Spain |lat=41.380889 |long=2.1228167 |label=<small>[[FC Barcelona|Barcelona]]</small> |position=right}} {{Location map~ |Spain |lat=37.872219 |long=-4.764550 |label=<small>[[Córdoba CF|Córdoba]]</small> |position=top}} {{Location map~ |Spain |lat=42.211842 |long=-8.739706 |label=<small>[[Celta de Vigo|Celta Vigo]]</small> |position=top}} {{Location map~ |Spain |lat=43.368717 |long=-8.417514 |label=<small>[[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]]</small> |position=top}} {{Location map~ |Spain |lat=43.181706 |long=-2.475803 |label=<small>[[SD Eibar|Eibar]]</small> |position=bottom}} {{Location map~ |Spain |lat=38.267111 |long=-0.663272 |label=<small>[[Elche CF|Elche]]</small> |position=bottom}} {{Location map~ |Spain |lat=41.347861 |long=2.0756667 |label=<small>[[RCD Espanyol|Espanyol]]</small> |position=left}} {{Location map~ |Spain |lat=40.325728 |long=-3.714950 |label=<small>[[Getafe CF|Getafe]]</small> |position=bottom}} {{Location map~ |Spain |lat=37.152925 |long=-3.595744 |label=<small>[[Granada CF|Granada]]</small> |position=top}} {{Location map~ |Spain |lat=39.494703 |long=-0.363842 |label=<small>[[Levante UD|Levante]]</small>}} {{Location map~ |Spain |lat=36.734217 |long=-4.426603 |label=<small>[[Málaga CF|Málaga]]</small> |position=bottom}} {{Location map~ |Spain |lat=40.391828 |long=-3.658586 |label=<small>[[Rayo Vallecano|Rayo&nbsp;Vallecano]]</small> |position=right}} {{Location map~ |Spain |lat=40.453053 |long=-3.688356 |label=<small>[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]</small> |position=top}} {{Location map~ |Spain |lat=43.301364 |long=-1.973536 |label=<small>[[Real Sociedad]]</small> |position=right}} {{Location map~ |Spain |lat=37.384039 |long=-5.970583 |label=<small>[[Sevilla FC|Sevilla]]</small> |position=top}} {{Location map~ |Spain |lat=39.474616 |long=-0.358219 |label=<small>[[Valencia CF|Valencia]]</small> |position=bottom}} {{Location map~ |Spain |lat=39.944128 |long=-0.103472 |label=<small>[[Villarreal CF|Villarreal]]</small> |position=top}} }} {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" ! Skuadra ! Vendndodhja ! Stadiumi ! Kapaciteti |- | [[UD Almería|Almería]] | [[Almería]] | [[Estadio de los Juegos Mediterráneos|Juegos Mediterráneos]] | align="center" | 21,350 |- |[[Athletic Bilbao]] |[[Bilbao]] |[[San Mamés Stadium (2013)|San Mamés]] | align="center" | 53,289 |- |[[Atlético Madrid]] | [[Madrid]] | [[Vicente Calderón Stadium|Vicente Calderón]] | align="center" | 54,907 |- |[[FC Barcelona|Barcelona]] | [[Barcelona]] | [[Camp Nou]] | align="center" | 99,786 |- | [[Celta de Vigo|Celta Vigo]] | [[Vigo]] | [[Balaídos]] | align="center" | 31,800 |- | [[Córdoba CF|Córdoba]] | [[Córdoba, Spain|Córdoba]] | [[Estadio Nuevo Arcángel|El Arcángel]] | align="center" | 21,822 |- | [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]] | [[A Coruña]] | [[Estadio Riazor|Riazor]] | align="center" | 34,600 |- | [[SD Eibar|Eibar]] | [[Eibar]] | [[Estadio Municipal de Ipurua|Ipurua]] | align="center" | 6,000 |- |[[Elche CF|Elche]] | [[Elche]] | [[Estadio Manuel Martínez Valero|Martínez Valero]] | align="center" | 36,017 |- |[[RCD Espanyol|Espanyol]] | [[Barcelona]] | [[Estadi Cornellà-El Prat|Power8 Stadium]] | align="center" | 40,500 |- |[[Getafe CF|Getafe]] | [[Getafe]] | [[Coliseum Alfonso Pérez]] | align="center" | 17,393 |- |[[Granada CF|Granada]] | [[Granada]] | [[Estadio Nuevo Los Cármenes|Nuevo Los Cármenes]] | align="center" | 23,156 |- |[[Levante UD|Levante]] | [[Valencia]] | [[Estadi Ciutat de València|Ciutat de València]] | align="center" | 26,354 |- |[[Málaga CF|Málaga]] | [[Málaga]] | [[La Rosaleda Stadium|La Rosaleda]] | align="center" | 30,044 |- | [[Rayo Vallecano]] | [[Madrid]] | [[Campo de Fútbol de Vallecas|Vallecas]] | align="center" | 14,708 |- |[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | [[Madrid]] | [[Santiago Bernabéu Stadium|Santiago Bernabéu]] | align="center" | 81,044 |- |[[Real Sociedad]] | [[San Sebastián]] | [[Anoeta Stadium|Anoeta]] | align="center" | 32,076 |- |[[Sevilla FC|Sevilla]] | [[Seville]] | [[Ramón Sánchez Pizjuán Stadium|Ramón Sánchez Pizjuán]] | align="center" | 45,500 |- |[[Valencia CF|Valencia]] | [[Valencia]] | [[Mestalla Stadium|Mestalla]] | align="center" | 55,000 |- | [[Villarreal CF|Villarreal]] | [[Villarreal]] | [[Estadio El Madrigal|El Madrigal]] | align="center" | 25,000 |} {{clear}} ===Stafi dhe sponsorët=== {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" ! Ekipi ! Trajneri kryesor ! Kapiteni ! Prodhuesi i uniformës ! Sponsor i fanellës |- |Almería | {{flagicon|Spain}} [[Miguel Rivera (football manager)|Miguel Rivera]] | {{flagicon|Spain}} [[Corona (footballer)|Corona]] | [[Nike, Inc.|Nike]] | Urcisol.com, [[Costa de Almería]], Vita Hoteliers |- |Athletic Bilbao | {{flagicon|Spain}} [[Ernesto Valverde]] | {{flagicon|Spain}} [[Carlos Gurpegui]] | [[Nike, Inc.|Nike]] | [[Petronor]]/[[Bilbao Bizkaia Kutxa|BBK]] (vetëm në ndeshjet UEFA), [[Bilbao Bizkaia Kutxa|BBK]] |- |Atlético Madrid | {{flagicon|Argentina}} [[Diego Simeone]] | {{flagicon|Spain}} [[Gabi (footballer, born 1983)|Gabi]] | [[Nike, Inc.|Nike]] | [[The Land of Fire|Azerbaijan Land of Fire]], [[Plus500]], [[Huawei]] |- |Barcelona | {{flagicon|Spain}} [[Luis Enrique]] | {{flagicon|Spain}} [[Xavi (footballer, born 1980)|Xavi]] | [[Nike, Inc.|Nike]] | [[Qatar Airways]], [[UNICEF]], [[Beko]] |- |Celta Vigo | {{flagicon|Argentina}} [[Eduardo Berizzo]] | {{flagicon|Spain}} [[Borja Oubiña]] | [[Adidas]] | [[Citroën]], [[Estrella Galicia|Estrella Galicia 0,0]], [[Abanca]] |- |Córdoba |{{nobreak|{{flagicon|ESP}} [[José Antonio Romero Morilla|José Antonio Romero]]}} |{{flagicon|ESP}} [[Abel Gómez Moreno|Abel Gómez]] | [[Acerbis]] | RD Impagos, Supermercados Piedra, Diputación de Córdoba |- |{{nobreak|Deportivo La Coruña}} |{{flagicon|ESP}} [[Víctor Fernández]] | {{flagicon|Spain}} [[Manuel Pablo]] | [[Lotto Sport Italia|Lotto]] | [[Estrella Galicia|Estrella Galicia 0,0]], [[NCG Banco|Abanca]] |- | Eibar | {{flagicon|Spain}} [[Gaizka Garitano]] | {{flagicon|Spain}} [[Txema Añibarro]] | [[Hummel International|Hummel]] | Hierros Servando, [[Gipuzkoa]]/[[Wiko]], [[Eibar|Eibar Innovación Berrikuntza]] |- |Elche | {{flagicon|Spain}} [[Fran Escribá]] | {{flagicon|Spain}} [[Edu Albácar]] | [[Kelme (company)|Kelme]] | Gioseppo, Amix, Modalia |- |Espanyol | {{flagicon|Spain}} [[Sergio (footballer, born 1976)|Sergio González]] | {{flagicon|Spain}} [[Sergio García (footballer, born 1983)|Sergio García]] | [[Puma SE|Puma]] | Power8, [[Riviera Maya]] |- |Getafe | {{flagicon|Spain}} [[Pablo Franco Martín|Pablo Franco]] | {{flagicon|Spain}} [[Jaime Gavilán]] | [[Joma]] | Tecnocasa Group, UEDBet/UED |- |Granada |{{nobreak|{{flagicon|Spain}} [[José Ramón Sandoval]]}} | {{flagicon|Spain}} [[Diego Mainz]] | [[Joma]] | Solver Sports Capital, Banco Mare Nostrum, Doyen Sports, Coviran, Caja Rural Granada, Herogra, Tejidos Malagón |- |Levante | {{flagicon|Spain}} [[Lucas Alcaraz]] | {{flagicon|Spain}} [[Juanfran (footballer, born 1976)|Juanfran]] | [[Nike, Inc.|Nike]] | East United, Diputació de València |- |Málaga | {{flagicon|Spain}} [[Javi Gracia]] | {{flagicon|Portugal}} [[Duda (footballer, born 1980)|Duda]] | [[Nike, Inc.|Nike]] | [[UNESCO]], [[Benahavís|Benahavis]] |- |Rayo Vallecano | {{flagicon|Spain}} [[Paco Jémez]] |{{sort|Trashorras, Roberto|{{nobreak|{{flagicon|ESP}} [[Roberto Trashorras]]}}}} | [[Erreà]] | Qbao.com, Nevir, Halcon Viajes |- |Real Madrid | {{flagicon|Italy}} [[Carlo Ancelotti]] | {{flagicon|Spain}} [[Iker Casillas]] | [[Adidas]] | [[Emirates (airline)|Fly Emirates]] |- |Real Sociedad | {{flagicon|Scotland}} [[David Moyes]] | {{flagicon|Spain}} [[Xabi Prieto]] | [[Adidas]] | Qbao.com, [[Kutxa]]{ [[Canal+ (Spanish TV channel)|Canal+]] |- |Sevilla | {{flagicon|Spain}} [[Unai Emery]] | {{flagicon|Spain}} [[Fernando Navarro (Spanish footballer)|Fernando Navarro]] | [[Warrior Sports|Warrior]] | [[Malaysia|Visit Malaysia]] |- |Valencia | {{flagicon|Portugal}} [[Nuno Espírito Santo]] | {{flagicon|Spain}} [[Dani Parejo]] | [[Adidas]] | [[Gol Televisión]] |- |Villarreal | {{flagicon|Spain}} [[Marcelino García Toral|Marcelino]] | {{flagicon|Spain}} [[Bruno Soriano|Bruno]] |[[Xtep]] |Pamesa Cerámica, Endavant |} ===Ndryshimet e trajnerëve=== {| class="wikitable sortable" |- ! Ekipi ! Trajneri i larguar ! Mënyra e largimit ! Data e lirisë së vendit ! Pozicioni në tabelë ! Zëvendësuar nga ! Data e emërimit |- | [[Celta de Vigo|Celta Vigo]] | {{flagicon|Spain}} [[Luis Enrique]] | U dha dorëheqjen | 15 maj 2014 | rowspan="8"|Para-sezon | {{flagicon|Argentina}} [[Eduardo Berizzo]] | 2 qershor 2014 |- | [[Málaga]] | {{flagicon|Germany}} [[Bernd Schuster]] | rowspan="2" | Fundi i kontratës | 16 maj 2014 | {{flagicon|Spain}} [[Javi Gracia]] | 30 maj 2014 |- | [[Espanyol]] | {{flagicon|Mexico}} [[Javier Aguirre]] | 16 maj 2014 | {{flagicon|Spain}} [[Sergio (footballer, born 1976)|Sergio González Soriano]] | 28 maj 2014 |- | [[FC Barcelona|Barcelona]] | {{flagicon|Argentina}} [[Gerardo Martino]] | U dha dorëheqjen | 17 maj 2014 | {{flagicon|Spain}} [[Luis Enrique]] | 19 maj 2014 |- | [[Granada CF|Granada]] | {{flagicon|Spain}} [[Lucas Alcaraz]] | Fund i kontratës | 28 maj 2014 | {{flagicon|Spain}} [[Joaquín Caparrós]] | 28 maj 2014 |- | [[Levante UD|Levante]] | {{flagicon|Spain}} [[Joaquín Caparrós]] | Nënshkruar nga Granada | 28 maj 2014 | {{flagicon|Spain}} [[José Luis Mendilibar]] | 30 maj 2014 |- | [[Valencia CF|Valencia]] | {{flagicon|Argentina}} [[Juan Antonio Pizzi]] | rowspan="6" | Pushuar | 2 korrik 2014 | {{flagicon|Portugal}} [[Nuno Espírito Santo]] | 4 korrik 2014 |- | [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]] | {{flagicon|Spain}} [[Fernando Vázquez]] | 8 korrik 2014 | {{flagicon|Spain}} [[Víctor Fernández]] | 10 korrik 2014 |- | [[Córdoba CF|Córdoba]] | {{flagicon|Spain}} [[Albert Ferrer]] | 20 tetor 2014 | 20-të | {{flagicon|SRB}} [[Miroslav Đukić]] | 20 tetor 2014<ref>[http://www.marca.com/2014/10/20/futbol/equipos/cordoba/1413828417.html Djukic será el entrenador del Córdoba]; ''Marca'' (Spain), 20 tetor 2014</ref> |- | [[Levante UD|Levante]] | {{flagicon|Spain}} [[José Luis Mendilibar]] | 20 tetor 2014 | 19-të | {{flagicon|ESP}} [[Lucas Alcaraz]] | 21 tetor 2014<ref>[http://futbol.as.com/futbol/2014/10/21/primera/1413910838_676627.html Lucas Alcaraz ya es el nuevo entrenador del Levante]; As.com, 21 tetor 2014</ref> |- | [[Real Sociedad]] | {{flagicon|Spain}} [[Jagoba Arrasate]] | 2 nëntor 2014 | 19-të | {{flagicon|Scotland}} [[David Moyes]] | 10 nëntor 2014<ref>[https://www.bbc.co.uk/sport/football/29976327 David Moyes: Ex-Man Utd boss named Real Sociedad manager]; BBC Sport, 10 nëntor 2014</ref> |- | [[UD Almería|Almería]] | {{flagicon|Spain}} [[Francisco Javier Rodríguez Vílchez|Francisco]] | 9 dhjetor 2014<ref>{{cite news|title=Francisco deja de ser entrenador del Almería|url=http://www.udalmeriasad.com/-/francisco-deja-de-ser-entrenador-del-almeria|work=UD Almería|date=9 dhjetor 2014|access-date=9 dhjetor 2014|language=es|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209161405/http://www.udalmeriasad.com/-/francisco-deja-de-ser-entrenador-del-almeria|archive-date=9 dhjetor 2014}}</ref> | 17-të | {{flagicon|Spain}} [[Juan Ignacio Martínez]] | 12 dhjetor 2014<ref>{{cite news|title=Juan Ignacio Martínez, nuevo técnico del Almería|url=http://www.lfp.es/noticias/juan-ignacio-martinez-nuevo-tecnico-del-almeria|date=12 dhjetor 2014|work=LFP|access-date=12 dhjetor 2014|language=es}}</ref> |- | [[Getafe CF|Getafe]] | {{flagicon|Romania}} [[Cosmin Contra]] | Nënshkruar nga [[Guangzhou R&F F.C.|Guangzhou R&F]] | 18 dhjetor 2014<ref>{{cite news|title=Guangzhou R&F names Getafe's Cosmin Contra coach|url=http://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=11376922|work=The New Zealand Herald|agency=Associated Press|date=19 dhjetor 2014|access-date=4 janar 2015}}</ref> | 13-të | {{flagicon|ESP}} [[Quique Sánchez Flores]] | 5 janar 2015<ref>{{cite news|title=Getafe names Quique Sanchez Flores as new coach|url=https://news.yahoo.com/getafe-names-quique-sanchez-flores-coach-131849064.html|publisher=Yahoo!|agency=Associated Press|date=5 janar 2015|access-date=11 janar 2015}}</ref> |- | [[Granada CF|Granada]] | {{flagicon|ESP}} [[Joaquín Caparrós]] | Pushuar | 13 janar 2015<ref>{{cite news|title=Getafe names Quique Sanchez Flores as new coach|url=https://news.yahoo.com/getafe-names-quique-sanchez-flores-coach-131849064.html|work=Marca|location=Spain|date=16 janar 2015|access-date=11 janar 2015}}</ref> | 20-të | {{flagicon|ESP}} [[Abel Resino]] | 19 janar 2015<ref>{{cite news|title=El Granada hace oficial el fichaje de Abel Resino|url=http://as.com/futbol/2015/01/19/primera/1421671106_238668.html|work=AS|date=19 janar 2015|access-date=20 janar 2015|language=es}}</ref> |- | [[Getafe CF|Getafe]] | {{flagicon|ESP}} [[Quique Sánchez Flores]] | U dha dorëheqjen | 26 shkurt 2015<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/en/2015/02/26/en/football/spanish_football/1424952986.html|title=Quique Sánchez Flores quits as Getafe coach|work=Marca|location=Spain|date=26 janar 2015|access-date=26 janar 2015}}</ref> | 13-të | {{flagicon|ESP}} [[Pablo Franco Martín|Pablo Franco]] | 11 mars 2015<ref>{{cite news|url=http://getafecf.com/Noticia/tabid/137/Article/2122/Pablo-Franco-entrenador-del-Getafe.aspx|title=Pablo Franco entrenador del Getafe|work=Getafe's official website|date=11 mars 2015|access-date=12 mars 2015|archive-date=15 mars 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150315010143/http://www.getafecf.com/Noticia/tabid/137/Article/2122/Pablo-Franco-entrenador-del-Getafe.aspx|url-status=dead}}</ref> |- | [[Córdoba CF|Córdoba]] | {{flagicon|SRB}} [[Miroslav Đukić]] | rowspan="4" | Pushuar | 16 mars 2015 | 20-të | {{flagicon|ESP}} [[José Antonio Romero Morilla|José Antonio Romero]] | 16 mars 2015<ref>{{cite news|url=http://www.cordobacf.com/-/comunicado-ofic-38|title=Comunicado Oficial|work=Córdoba's official website|date=16 mars 2015|access-date=16 mars 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319004538/http://www.cordobacf.com/-/comunicado-ofic-38|archive-date=19 mars 2015}}</ref> |- | [[UD Almería|Almería]] | {{flagicon|ESP}} [[Juan Ignacio Martínez]] | 5 prill 2015<ref>{{cite news|url=http://www.udalmeriasad.com/-/el-almeria-decide-destituir-a-juan-ignacio-martinez-como-entrenador-del-primer-equipo|title=El Almería decide destituir a Juan Ignacio Martínez como entrenador del primer equipo|work=Almería's official website|date=5 prill 2015|access-date=5 prill 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150407222112/http://www.udalmeriasad.com/-/el-almeria-decide-destituir-a-juan-ignacio-martinez-como-entrenador-del-primer-equipo|archive-date=7 prill 2015}}</ref> | 18-të | {{flagicon|ESP}} [[Sergi Barjuán]] | 6 prill 2015<ref>{{cite news|url=http://www.udalmeriasad.com/-/sergi-barjuan-es-el-nuevo-entrenador-del-almeria-por-lo-que-resta-de-temporada|title=Sergi Barjuan es el nuevo entrenador del Almería por lo que resta de temporada|work=Almería's official website|date=6 prill 2015|access-date=6 prill 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150408232020/http://www.udalmeriasad.com/-/sergi-barjuan-es-el-nuevo-entrenador-del-almeria-por-lo-que-resta-de-temporada|archive-date=8 prill 2015}}</ref> |- | [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]] | {{flagicon|Spain}} [[Víctor Fernández]] | 8 prill 2015 | 17-të | {{flagicon|Spain}} [[Víctor Sánchez (footballer, born 1976)|Víctor Sánchez]] | 8 prill 2015 |- | [[Granada CF|Granada]] | {{flagicon|ESP}} [[Abel Resino]] | 1 maj 2015<ref>{{cite news|title=El Granada destituye a Abel Resino|url=http://www.marca.com/2015/05/01/futbol/equipos/granada/1430470930.html|work=Marca|location=Spain|date=1 maj 2015|access-date=1 maj 2015|language=es}}</ref> | 19-të | {{flagicon|ESP}} [[José Ramón Sandoval]] | 1 maj 2015<ref>{{cite news|url=http://granadacf.ideal.es/noticias/201505/01/granada-firma-jose-ramon-20150501153438.html|title=El Granada CF ficha a José Ramón Sandoval hasta final de temporada|work=Ideal.es|date=1 maj 2015|access-date=1 maj 2015|language=es|archive-date=18 maj 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518032340/https://granadacf.ideal.es/noticias/201505/01/granada-firma-jose-ramon-20150501153438.html|url-status=dead}}</ref> |- |} ==Përmbledhje== Më 2 maj, Córdoba ra nga La Liga me tre ndeshje para përfundimit të sezonit, pas humbjes 0–8 në shtëpi kundër Barcelonës.<ref>{{cite news|title=Cordoba 0 Barcelona 8: Suarez nets hat-trick as hosts are relegated|url=http://www.fourfourtwo.com/news/cordoba-0-barcelona-8-suarez-nets-hat-trick-hosts-are-relegated|access-date=4 maj 2015|work=[[Four Four Two]]|date=2 maj 2015|language=en}}</ref> Tetë ditë më vonë, Villarreal konfirmoi vendin e gjashtë dhe kualifikimin në [[UEFA Europa League]] me golin vendimtar të [[Joel Campbell]] kundër Elche.<ref>{{cite news|title=Villarreal head into Europa League|url=http://www.marca.com/en/2015/05/10/en/football/spanish_football/1431282094.html|access-date=18 maj 2015|work=[[Marca (newspaper)|Marca]]|date=10 maj 2015|language=en}}</ref> Barcelona, duke luajtur me një sulm tresh me [[Lionel Messi]], [[Neymar]] dhe [[Luis Suárez]] nën trajnerin e ri [[Luis Enrique]],<ref name="west">{{cite news|last1=West|first1=Andy|title=Barcelona win La Liga: 10 key factors behind their revival|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/32752159|access-date=18 maj 2015|work=BBC Sport|date=17 maj 2015|language=en}}</ref> fitoi titullin më 17 maj me një gol të Messit për të mundur mbajtësit e titullit, Atlético Madrid, në [[Vicente Calderón Stadium]]. Ishte pikërisht një vit pas se Atlético kishte fituar titullin e tyre në [[Camp Nou]] të Barcelonës.<ref>{{cite news|title=Atl Madrid 0–1 Barcelona|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/32757176|access-date=18 maj 2015|work=BBC Sport|date=17 maj 2015|language=en}}</ref> Real Madrid siguroi vendin e dytë të njëjtën ditë që Barcelona fitoi titullin, me një fitore 1–4 kundër Espanyol.<ref>{{cite news|last1=McMath|first1=James|title=Espanyol 1–4 Real Madrid|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/32757183|access-date=18 maj 2015|work=BBC Sport|date=17 maj 2015|language=en}}</ref> Në fund, Barcelona grumbulloi 94 pikë, ndërsa Real Madrid përfundoi vetëm dy pikë pas tyre, me 92. Lufta për Ligën e Kampionëve u vendos në dhjetë minutat e fundit të sezonit. Valencia, në vendin e katërt me 74 pikë, shkoi në ndeshjen e fundit të sezonit kundër Almería-s që rrezikonte rënien, duke përballuar të gjitha tre mundësitë: kualifikimin direkt në fazën e grupeve të Ligës së Kampionëve, kualifikimin në raundin e play-off-it, ose humbjen e plotë të Ligës së Kampionëve. Valencia fitoi ndeshjen 3–2 për të siguruar vendin e katërt, ndërsa Atlético Madrid, tre pikë përpara, barazoi kundër Granadas. Sevilla, me një fitore 3–2 kundër Málagës, arriti një rekord prej 76 pikësh pa kualifikim në Ligën e Kampionëve, duke përfunduar e pesta.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/spanish-primera-division/match/402257/almeria-valencia/report|title=Almeria 2–3 Valencia|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/spanish-primera-division/match/402249/granada-atletico-madrid/report|title=Granada stay up thanks to draw|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/spanish-primera-division/match/402256/malaga-sevilla-fc/report|title=Malaga 2–3 Sevilla FC|language=en}}</ref> Megjithatë, Sevilla kualifikoi për Ligën e Kampionëve duke fituar [[2015 UEFA Europa League Final]]. Më herët gjatë sezonit, më 7 shkurt, Atlético Madrid arriti një fitore 4–0 ndaj rivalit të qytetit, Real Madrid. Ishte humbja më e madhe e Realit që nga humbja 5–0 ndaj Barcelonës në nëntor 2010.<ref>{{cite magazine|url=https://www.si.com/planet-futbol/2015/02/10/atletico-madrid-real-rout-tactics-la-liga-simeone-ancelotti|title=Atletico Madrid finds another gear in demolition of Real Madrid|magazine=Sports Illustrated|language=en}}</ref> Pavarësisht përfundimit të sezonit në vendin e 13-të, më 5 qershor, Elche u relegua në Segunda División për shkak të vështirësive financiare.<ref name="Elche">{{cite web|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/official-statement-27|title=Official statement|publisher=LFP.es|date=5 qershor 2015|language=en}}</ref> Debutuesit [[SD Eibar|Eibar]], që përfunduan sezonin në vendin e 18-të, zëvendësuan vendin e Elches në [[La Liga 2015–16]]. ==Tabela e Ligës== <onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=WDL |update=complete |source=[http://www.ligabbva.com/3176_clasificacion/index.html La Liga] <!--Update team positions here--> |team1=BAR |team2=RMA |team3=ATM |team4=VAL |team5=SEV |team6=VIL |team7=ATH |team8=CEL |team9=MLG |team10=ESP |team11=RVA |team12=RSO |team13=ELC |team14=LEV |team15=GET |team16=DEP |team17=GRA |team18=EIB |team19=ALM |team20=COR |hth_ESP=Spanjishtja përpara në rekord kokë më kokë; Rayo Vallecano–Espaniola 1–3, Espanyol–Rayo Vallecano 1–1. |hth_RVA=ESP |hth_LEV=Levante përpara në rekord ballë për ballë; Levante–Getafe 1–1, Getafe–Levante 0–1. |hth_GET=LEV |hth_DEP=Rekordi kokë më kokë: Deportivo 7 pikë, Granada 6 pikë, Eibar 2 pikë |hth_GRA=DEP |hth_EIB=DEP |note_ELC=Elche ra administrativisht nga LFP. |note_ALM= Almerias iu hoqën 3 pikë për shkak të mospagesës së një transferimi.<ref name="Almeria2">{{cite web|url=http://www.superdeporte.es/futbol/2015/05/27/almeria-retira-recurso-acaba-liga/258833.html|work=Super Deporte|date=27 maj 2015|access-date=15 janar 2017|title=El Almería retira el recurso y acaba la Liga con 29 puntos|language=en}}</ref> <!--Update team qualifications here (defined below)--> |result1=CLGS |result2=CLGS |result3=CLGS |result4=CLPO |result5=ELTH |result6=ELGS |result7=EL3Q |result13=REL |result19=REL |result20=REL <!--Update team results here and then (if needed positions above). Dont forget to update the date above (update parameter)--> |win_ALM= 8 |draw_ALM= 8 |loss_ALM=22 |gf_ALM=35 |ga_ALM=64 |status_ALM=Z |adjust_points_ALM=-3 |win_ATH=15 |draw_ATH=10 |loss_ATH=13 |gf_ATH=42 |ga_ATH=41 |win_ATM=23 |draw_ATM= 9 |loss_ATM= 6 |gf_ATM=67 |ga_ATM=29 |win_BAR=30 |draw_BAR= 4 |loss_BAR= 4 |gf_BAR=110|ga_BAR=21 |status_BAR=K |win_CEL=13 |draw_CEL=12 |loss_CEL=13 |gf_CEL=47 |ga_CEL=44 |win_COR= 3 |draw_COR=11 |loss_COR=24 |gf_COR=22 |ga_COR=68 |status_COR=Z |win_DEP= 7 |draw_DEP=14 |loss_DEP=17 |gf_DEP=35 |ga_DEP=60 |win_EIB= 9 |draw_EIB= 8 |loss_EIB=21 |gf_EIB=34 |ga_EIB=55 |win_ELC=11 |draw_ELC= 8 |loss_ELC=19 |gf_ELC=35 |ga_ELC=62 |status_ELC=Z |win_ESP=13 |draw_ESP=10 |loss_ESP=15 |gf_ESP=47 |ga_ESP=51 |win_GET=10 |draw_GET= 7 |loss_GET=21 |gf_GET=33 |ga_GET=64 |win_GRA= 7 |draw_GRA=14 |loss_GRA=17 |gf_GRA=29 |ga_GRA=64 |win_LEV= 9 |draw_LEV=10 |loss_LEV=19 |gf_LEV=34 |ga_LEV=67 |win_MLG=14 |draw_MLG= 8 |loss_MLG=16 |gf_MLG=42 |ga_MLG=48 |win_RVA=15 |draw_RVA= 4 |loss_RVA=19 |gf_RVA=46 |ga_RVA=68 |win_RMA=30 |draw_RMA= 2 |loss_RMA= 6 |gf_RMA=118|ga_RMA=38 |win_RSO=11 |draw_RSO=13 |loss_RSO=14 |gf_RSO=44 |ga_RSO=51 |win_SEV=23 |draw_SEV= 7 |loss_SEV= 8 |gf_SEV=71 |ga_SEV=45 |win_VAL=22 |draw_VAL=11 |loss_VAL= 5 |gf_VAL=70 |ga_VAL=32 |win_VIL=16 |draw_VIL=12 |loss_VIL=10 |gf_VIL=48 |ga_VIL=37 <!--Team definitions (wikilinks in table)--> |name_ALM=[[UD Almería|Almería]] |name_ATH=[[Athletic Bilbao]] |name_ATM=[[Atlético Madrid]] |name_BAR=[[FC Barcelona|Barcelona]] |name_CEL=[[RC Celta de Vigo|Celta Vigo]] |name_COR=[[Córdoba CF|Córdoba]] |name_DEP=[[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]] |name_EIB=[[SD Eibar|Eibar]] |name_ELC=[[Elche CF|Elche]] |name_ESP=[[RCD Espanyol|Espanyol]] |name_GET=[[Getafe CF|Getafe]] |name_GRA=[[Granada CF|Granada]] |name_LEV=[[Levante UD|Levante]] |name_MLG=[[Málaga CF|Málaga]] |name_RVA=[[Rayo Vallecano]] |name_RMA=[[Real Madrid CF|Real Madrid]] |name_RSO=[[Real Sociedad]] |name_SEV=[[Sevilla FC|Sevilla]] |name_VAL=[[Valencia CF|Valencia]] |name_VIL=[[Villarreal CF|Villarreal]] <!--Table settings and rules--> |show_limit=5 |class_rules = 1) pikë; 2) pikë kokë më kokë; 3) diferenca e golave ​​në ndeshje kokë më kokë; 4) diferenca e golave; 5) numri i golave ​​të shënuar; 6) pikë të lojës së ndershme; 7) ndeshje playoff<ref>{{cite web|url=http://www.lnfs.es/Data/Adjuntos/1.3%20RFEF%20%20Reglamento%20General%202014-2015.pdf|title=Reglamento General|website=www.[[LNFS]]|publisher=[[Royal Spanish Football Federation]]|access-date=26 mars 2015|language=es}}</ref> <!--Qualification and relegation column definitions--> |res_col_header=QR |col_CLGS=green1 |text_CLGS=Kualifikimi për [[2015–16 UEFA Champions League#Faza e grupeve|fazën grupore të Ligës së Kampionëve]] |col_ELTH=green1 |text_ELTH=Kualifikimi për [[2015–16 UEFA Champions League#Faza e grupeve|fazën grupore të Ligës së Kampionëve]] |col_CLPO=green2 |text_CLPO=Kualifikimi për [[2015–16 UEFA Champions League#Raundi i play-off|raundin play-off e Ligës së Kampionëve]] |col_ELGS=blue1 |text_ELGS=Kualifikimi për [[2015–16 UEFA Europa League#Faza e grupeve|fazën e grupeve të Ligës së Evropës]] |col_EL3Q=blue2 |text_EL3Q=Kualifikimi për [[2015–16 UEFA Europa League#Raundi i tretë kualifikues|raundin e tretë kualifikues të Ligës së Evropës]] |col_REL=red1 |text_REL=Zbritje tek [[Segunda División]] |note_res_ELTH=[[Sevilla FC|Sevilla]] u kualifikua për [[2015–16 UEFA Champions League#Grupe Faza|fazën e grupeve të Ligës së Kampionëve]] duke fituar [[2014–15 UEFA Europa League]]. Si rezultat, vendi i pestë për [[2015–16 UEFA Europa League#Grupe Faza|Fazën e grupeve të Europa League]] që ata fituan u lirua pa zëvendësim sipas rregulloreve të UEFA-s. |note_res_ELGS=Meqenëse fituesit e [[2014–15 Copa del Rey]], [[FC Barcelona|Barcelona]], u kualifikuan për në garat evropiane bazuar në pozicionin në ligë, vendi që iu dha fituesve të kupës ([[2015–16 UEFA Europa League#Faza e grupeve|Faza e grupeve e Europa League]]) iu kalua ekipit të vendit të gjashtë, dhe vendi që iu dha ekipit të vendit të gjashtë ([2015–16 UEFA Europa League#Raundi i tretë kualifikues|Raundi i tretë kualifikues i Europa League]]) iu kalua ekipit të vendit të shtatë. |note_res_EL3Q=ELGS }} </onlyinclude> ==Rezultater== {{#invoke:sports results|main |matches_style=FBR|solid_cell=grey |team1=ALM|team2=ATH|team3=ATM|team4=FCB|team5=CEL |team6=CÓR|team7=RCD|team8=EIB|team9=ELC|team10=ESP |team11=GET|team12=GCF|team13=LEV|team14=MCF|team15=RVA |team16=RMA|team17=RSO|team18=SFC|team19=VCF|team20=VIL |name_ALM=[[UD Almería|Almería]] |match_ALM_ATH=0–1 |match_ALM_ATM=0–1 |match_ALM_FCB=1–2 |match_ALM_CEL=2–2 |match_ALM_CÓR=1–1 |match_ALM_RCD=0–0 |match_ALM_EIB=2–0 |match_ALM_ELC=2–2 |match_ALM_ESP=1–1 |match_ALM_GET=1–0 |match_ALM_GCF=3–0 |match_ALM_LEV=1–4 |match_ALM_MCF=1–2 |match_ALM_RVA=0–1 |match_ALM_RMA=1–4 |match_ALM_RSO=2–2 |match_ALM_SFC=0–2 |match_ALM_VCF=2–3 |match_ALM_VIL=0–0 |name_ATH=[[Athletic Bilbao]] |match_ATH_ALM=2–1 |match_ATH_ATM=1–4 |match_ATH_FCB=[[Athletic–Barcelona clásico|2–5]] |match_ATH_CEL=1–1 |match_ATH_CÓR=0–1 |match_ATH_RCD=1–1 |match_ATH_EIB=0–0 |match_ATH_ELC=1–2 |match_ATH_ESP=3–1 |match_ATH_GET=4–0 |match_ATH_GCF=0–1 |match_ATH_LEV=3–0 |match_ATH_MCF=1–1 |match_ATH_RVA=1–0 |match_ATH_RMA=[[El Viejo Clásico|1–0]] |match_ATH_RSO=[[Basque derby|1–1]] |match_ATH_SFC=1–0 |match_ATH_VCF=1–1 |match_ATH_VIL=4–0 |name_ATM=[[Atlético Madrid]] |match_ATM_ALM=3–0 |match_ATM_ATH=0–0 |match_ATM_FCB=0–1 |match_ATM_CEL=2–2 |match_ATM_CÓR=4–2 |match_ATM_RCD=2–0 |match_ATM_EIB=2–1 |match_ATM_ELC=3–0 |match_ATM_ESP=2–0 |match_ATM_GET=2–0 |match_ATM_GCF=2–0 |match_ATM_LEV=3–1 |match_ATM_MCF=3–1 |match_ATM_RVA=3–1 |match_ATM_RMA=[[Madrid Derby|4–0]] |match_ATM_RSO=2–0 |match_ATM_SFC=4–0 |match_ATM_VCF=1–1 |match_ATM_VIL=0–1 |name_FCB=[[FC Barcelona|Barcelona]] |match_FCB_ALM=4–0 |match_FCB_ATH=[[Athletic–Barcelona clásico|2–0]] |match_FCB_ATM=3–1 |match_FCB_CEL=0–1 |match_FCB_CÓR=5–0 |match_FCB_RCD=2–2 |match_FCB_EIB=3–0 |match_FCB_ELC=3–0 |match_FCB_ESP=[[Derbi barceloní|5–1]] |match_FCB_GET=6–0 |match_FCB_GCF=6–0 |match_FCB_LEV=5–0 |match_FCB_MCF=0–1 |match_FCB_RVA=6–1 |match_FCB_RMA=[[El Clásico|2–1]] |match_FCB_RSO=2–0 |match_FCB_SFC=5–1 |match_FCB_VCF=2–0 |match_FCB_VIL=3–2 |name_CEL=[[Celta de Vigo|Celta Vigo]] |match_CEL_ALM=0–1 |match_CEL_ATH=1–2 |match_CEL_ATM=2–0 |match_CEL_FCB=0–1 |match_CEL_CÓR=1–0 |match_CEL_RCD=[[Galician derby|2–1]] |match_CEL_EIB=0–1 |match_CEL_ELC=1–1 |match_CEL_ESP=3–2 |match_CEL_GET=3–1 |match_CEL_GCF=0–0 |match_CEL_LEV=3–0 |match_CEL_MCF=1–0 |match_CEL_RVA=6–1 |match_CEL_RMA=2–4 |match_CEL_RSO=2–2 |match_CEL_SFC=1–1 |match_CEL_VCF=1–1 |match_CEL_VIL=1–3 |name_CÓR=[[Córdoba CF|Córdoba]] |match_CÓR_ALM=1–2 |match_CÓR_ATH=0–1 |match_CÓR_ATM=0–2 |match_CÓR_FCB=0–8 |match_CÓR_CEL=1–1 |match_CÓR_RCD=0–0 |match_CÓR_EIB=1–1 |match_CÓR_ELC=0–2 |match_CÓR_ESP=0–0 |match_CÓR_GET=1–2 |match_CÓR_GCF=2–0 |match_CÓR_LEV=0–0 |match_CÓR_MCF=1–2 |match_CÓR_RVA=1–2 |match_CÓR_RMA=1–2 |match_CÓR_RSO=1–1 |match_CÓR_SFC=1–3 |match_CÓR_VCF=1–2 |match_CÓR_VIL=0–2 |name_RCD=[[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]] |match_RCD_ALM=0–1 |match_RCD_ATH=1–0 |match_RCD_ATM=1–2 |match_RCD_FCB=0–4 |match_RCD_CEL=[[Galician derby|0–2]] |match_RCD_CÓR=1–1 |match_RCD_EIB=2–0 |match_RCD_ELC=1–0 |match_RCD_ESP=0–0 |match_RCD_GET=1–2 |match_RCD_GCF=2–2 |match_RCD_LEV=2–0 |match_RCD_MCF=0–1 |match_RCD_RVA=2–2 |match_RCD_RMA=2–8 |match_RCD_RSO=0–0 |match_RCD_SFC=3–4 |match_RCD_VCF=3–0 |match_RCD_VIL=1–1 |name_EIB=[[SD Eibar|Eibar]] |match_EIB_ALM=5–2 |match_EIB_ATH=0–1 |match_EIB_ATM=1–3 |match_EIB_FCB=0–2 |match_EIB_CEL=0–1 |match_EIB_CÓR=3–0 |match_EIB_RCD=0–1 |match_EIB_ELC=0–1 |match_EIB_ESP=0–2 |match_EIB_GET=2–1 |match_EIB_GCF=1–1 |match_EIB_LEV=3–3 |match_EIB_MCF=1–0 |match_EIB_RVA=1–2 |match_EIB_RMA=0–4 |match_EIB_RSO=1–0 |match_EIB_SFC=1–3 |match_EIB_VCF=0–1 |match_EIB_VIL=1–1 |name_ELC=[[Elche CF|Elche]] |match_ELC_ALM=1–0 |match_ELC_ATH=2–3 |match_ELC_ATM=0–2 |match_ELC_FCB=0–6 |match_ELC_CEL=0–1 |match_ELC_CÓR=2–2 |match_ELC_RCD=4–0 |match_ELC_EIB=0–2 |match_ELC_ESP=2–1 |match_ELC_GET=0–1 |match_ELC_GCF=1–1 |match_ELC_LEV=1–0 |match_ELC_MCF=1–2 |match_ELC_RVA=2–0 |match_ELC_RMA=0–2 |match_ELC_RSO=1–0 |match_ELC_SFC=0–2 |match_ELC_VCF=0–4 |match_ELC_VIL=2–2 |name_ESP=[[RCD Espanyol|Espanyol]] |match_ESP_ALM=3–0 |match_ESP_ATH=1–0 |match_ESP_ATM=0–0 |match_ESP_FCB=[[Derbi barceloní|0–2]] |match_ESP_CEL=1–0 |match_ESP_CÓR=1–0 |match_ESP_RCD=0–0 |match_ESP_EIB=1–2 |match_ESP_ELC=1–1 |match_ESP_GET=2–0 |match_ESP_GCF=2–1 |match_ESP_LEV=2–1 |match_ESP_MCF=2–2 |match_ESP_RVA=1–1 |match_ESP_RMA=1–4 |match_ESP_RSO=2–0 |match_ESP_SFC=1–2 |match_ESP_VCF=1–2 |match_ESP_VIL=1–1 |name_GET=[[Getafe CF|Getafe]] |match_GET_ALM=1–0 |match_GET_ATH=1–2 |match_GET_ATM=0–1 |match_GET_FCB=0–0 |match_GET_CEL=2–1 |match_GET_CÓR=1–1 |match_GET_RCD=2–1 |match_GET_EIB=1–1 |match_GET_ELC=0–0 |match_GET_ESP=2–1 |match_GET_GCF=1–2 |match_GET_LEV=0–1 |match_GET_MCF=1–0 |match_GET_RVA=1–2 |match_GET_RMA=0–3 |match_GET_RSO=0–1 |match_GET_SFC=2–1 |match_GET_VCF=0–3 |match_GET_VIL=1–1 |name_GCF=[[Granada CF|Granada]] |match_GCF_ALM=0–0 |match_GCF_ATH=0–0 |match_GCF_ATM=0–0 |match_GCF_FCB=1–3 |match_GCF_CEL=1–1 |match_GCF_CÓR=2–0 |match_GCF_RCD=2–1 |match_GCF_EIB=0–0 |match_GCF_ELC=1–0 |match_GCF_ESP=1–2 |match_GCF_GET=1–1 |match_GCF_LEV=0–1 |match_GCF_MCF=[[Derby of eastern Andalusia|1–0]] |match_GCF_RVA=0–1 |match_GCF_RMA=0–4 |match_GCF_RSO=1–1 |match_GCF_SFC=1–1 |match_GCF_VCF=1–1 |match_GCF_VIL=0–0 |name_LEV=[[Levante UD|Levante]] |match_LEV_ALM=2–1 |match_LEV_ATH=0–2 |match_LEV_ATM=2–2 |match_LEV_FCB=0–5 |match_LEV_CEL=0–1 |match_LEV_CÓR=1–0 |match_LEV_RCD=0–0 |match_LEV_EIB=2–1 |match_LEV_ELC=0–0 |match_LEV_ESP=2–2 |match_LEV_GET=1–1 |match_LEV_GCF=2–1 |match_LEV_MCF=4–1 |match_LEV_RVA=0–2 |match_LEV_RMA=0–5 |match_LEV_RSO=1–1 |match_LEV_SFC=1–2 |match_LEV_VCF=2–1 |match_LEV_VIL=0–2 |name_MCF=[[Málaga CF|Málaga]] |match_MCF_ALM=1–2 |match_MCF_ATH=1–0 |match_MCF_ATM=2–2 |match_MCF_FCB=0–0 |match_MCF_CEL=1–0 |match_MCF_CÓR=2–0 |match_MCF_RCD=1–1 |match_MCF_EIB=2–1 |match_MCF_ELC=1–2 |match_MCF_ESP=0–2 |match_MCF_GET=3–2 |match_MCF_GCF=[[Derby of eastern Andalusia|2–1]] |match_MCF_LEV=0–0 |match_MCF_RVA=4–0 |match_MCF_RMA=1–2 |match_MCF_RSO=1–1 |match_MCF_SFC=2–3 |match_MCF_VCF=1–0 |match_MCF_VIL=1–1 |name_RVA=[[Rayo Vallecano]] |match_RVA_ALM=2–0 |match_RVA_ATH=2–1 |match_RVA_ATM=0–0 |match_RVA_FCB=0–2 |match_RVA_CEL=1–0 |match_RVA_CÓR=0–1 |match_RVA_RCD=1–2 |match_RVA_EIB=2–3 |match_RVA_ELC=2–3 |match_RVA_ESP=1–3 |match_RVA_GET=2–0 |match_RVA_GCF=3–1 |match_RVA_LEV=4–2 |match_RVA_MCF=1–0 |match_RVA_RMA=0–2 |match_RVA_RSO=2–4 |match_RVA_SFC=0–1 |match_RVA_VCF=1–1 |match_RVA_VIL=2–0 |name_RMA=[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |match_RMA_ALM=3–0 |match_RMA_ATH=[[El Viejo Clásico|5–0]] |match_RMA_ATM=[[Madrid Derby|1–2]] |match_RMA_FCB=[[El Clásico|3–1]] |match_RMA_CEL=3–0 |match_RMA_CÓR=2–0 |match_RMA_RCD=2–0 |match_RMA_EIB=3–0 |match_RMA_ELC=5–1 |match_RMA_ESP=3–0 |match_RMA_GET=7–3 |match_RMA_GCF=9–1 |match_RMA_LEV=2–0 |match_RMA_MCF=3–1 |match_RMA_RVA=5–1 |match_RMA_RSO=4–1 |match_RMA_SFC=2–1 |match_RMA_VCF=2–2 |match_RMA_VIL=1–1 |name_RSO=[[Real Sociedad]] |match_RSO_ALM=1–2 |match_RSO_ATH=[[Basque derby|1–1]] |match_RSO_ATM=2–1 |match_RSO_FCB=1–0 |match_RSO_CEL=1–1 |match_RSO_CÓR=3–1 |match_RSO_RCD=2–2 |match_RSO_EIB=1–0 |match_RSO_ELC=3–0 |match_RSO_ESP=1–0 |match_RSO_GET=1–2 |match_RSO_GCF=0–3 |match_RSO_LEV=3–0 |match_RSO_MCF=0–1 |match_RSO_RVA=0–1 |match_RSO_RMA=4–2 |match_RSO_SFC=4–3 |match_RSO_VCF=1–1 |match_RSO_VIL=0–0 |name_SFC=[[Sevilla FC|Sevilla]] |match_SFC_ALM=2–1 |match_SFC_ATH=2–0 |match_SFC_ATM=0–0 |match_SFC_FCB=2–2 |match_SFC_CEL=1–0 |match_SFC_CÓR=3–0 |match_SFC_RCD=4–1 |match_SFC_EIB=0–0 |match_SFC_ELC=3–0 |match_SFC_ESP=3–2 |match_SFC_GET=2–0 |match_SFC_GCF=5–1 |match_SFC_LEV=1–1 |match_SFC_MCF=2–0 |match_SFC_RVA=2–0 |match_SFC_RMA=2–3 |match_SFC_RSO=1–0 |match_SFC_VCF=1–1 |match_SFC_VIL=2–1 |name_VCF=[[Valencia CF|Valencia]] |match_VCF_ALM=3–2 |match_VCF_ATH=0–0 |match_VCF_ATM=3–1 |match_VCF_FCB=0–1 |match_VCF_CEL=1–1 |match_VCF_CÓR=3–0 |match_VCF_RCD=2–0 |match_VCF_EIB=3–1 |match_VCF_ELC=3–1 |match_VCF_ESP=3–1 |match_VCF_GET=1–0 |match_VCF_GCF=4–0 |match_VCF_LEV=[[Valencia derby|3–0]] |match_VCF_MCF=3–0 |match_VCF_RVA=3–0 |match_VCF_RMA=2–1 |match_VCF_RSO=2–0 |match_VCF_SFC=3–1 |match_VCF_VIL=0–0 |name_VIL=[[Villarreal CF|Villarreal]] |match_VIL_ALM=2–0 |match_VIL_ATH=2–0 |match_VIL_ATM=0–1 |match_VIL_FCB=0–1 |match_VIL_CEL=4–1 |match_VIL_CÓR=0–0 |match_VIL_RCD=3–0 |match_VIL_EIB=1–0 |match_VIL_ELC=1–0 |match_VIL_ESP=0–3 |match_VIL_GET=2–1 |match_VIL_GCF=2–0 |match_VIL_LEV=1–0 |match_VIL_MCF=2–1 |match_VIL_RVA=4–2 |match_VIL_RMA=0–2 |match_VIL_RSO=4–0 |match_VIL_SFC=0–2 |match_VIL_VCF=1–3 |source=[http://www.lfp.es/LigaBBVA/Liga_BBVA_Tabla_Resultados.aspx La Liga] |update=complete }} ==Statistikat e sezonit== ===Golat=== *'''Goli i parë i sezonit''': <br> {{flagicon|ESP}} [[Luis Alberto (footballer, born 1992)|Luis Alberto]] për Málaga kundër Athletic Bilbao (<small>''23 gusht 2014''</small>) *'''Goli i fundit i sezonit''': <br> {{flagicon|BRA}} [[Marcelo (footballer, born 1988)|Marcelo]] për Real Madrid kundër Getafe (<small>''23 maj 2015''</small>) ===Golat më të shumta=== [[Trofeu Pichichi]] jepet nga gazeta ''[[Marca (newspaper)|Marca]]'' për lojtarin që shënon më shumë gola në sezon. ===Asistimet më të shumta=== {| class="wikitable" style="text-align:center" !Rangu !Lojtari !Klubi !Asistime<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/stats/_/league/ESP.1/season/2014|title=Statistikat e asistimeve në La Liga - 2014-15|access-date=7 shtator 2024|publisher=ESPN|language=en}}</ref> |- |1 |align="left"|{{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] |align="left"|Barcelona |18 |- |2 |align="left"|{{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] |align="left"|Real Madrid |16 |- |3 |align="left"|{{flagicon|URU}} [[Luis Suárez]] |align="left"|Barcelona |14 |- |rowspan="2"|4 |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Nolito]] |align="left"|Celta Vigo |rowspan="2"|13 |- |align="left"|{{flagicon|COL}} [[James Rodríguez]] |align="left"|Real Madrid |- |rowspan="2"|6 |align="left"|{{flagicon|FRA}} [[Karim Benzema]] |align="left"|Real Madrid |rowspan="2"|10 |- |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Koke (footballer, born 1992)|Koke]] |align="left"|Atlético Madrid |- |rowspan="4"|8 |align="left"|{{flagicon|WAL}} [[Gareth Bale]] |align="left"|Real Madrid |rowspan="4"|9 |- |align="left"|{{flagicon|RUS}} [[Denis Cheryshev]] |align="left"|Villarreal |- |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Sergio García (footballer, born 1983)|Sergio García]] |align="left"|Espanyol |- |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[Isco]] |align="left"|Real Madrid |} ===Hat-trick-et=== {{main|List of La Liga hat-tricks}} <!--Fitoret e lojtarëve janë listuar të parat--> {| class="wikitable sortable" |- ! Lojtari !! Për !! Kundër !! Rezultati !! Data !! Referenca |- | {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] || Real Madrid || Deportivo La Coruña || style="text-align:center"| 8–2 (B) || 20 shtator 2014 || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/4/deportivo_real-madrid Report] |- | {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]]⁴ || Real Madrid || Elche || style="text-align:center"| 5–1 (S) || 23 shtator 2014 || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/5/real-madrid_elche Report] |- | {{flagicon|BRA}} [[Neymar]] || Barcelona || Granada || style="text-align:center"| 6–0 (S) || 27 shtator 2014 || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/6/barcelona_granada Report] |- | {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] || Real Madrid || Athletic Bilbao || style="text-align:center"| 5–0 (S) || 5 tetor 2014 || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/7/real-madrid_athletic Report] |- | {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] || Barcelona || Sevilla || style="text-align:center"| 5–1 (S) || 22 nëntor 2014 || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/12/barcelona_sevilla Report] |- | {{flagicon|MEX}} [[Carlos Vela]] || Real Sociedad || Elche || style="text-align:center"| 3–0 (S) || 28 nëntor 2014 || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/13/real-sociedad_elche Report] |- | {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] || Real Madrid || Celta Vigo || style="text-align:center"| 3–0 (S) || 6 dhjetor 2014 || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/14/real-madrid_celta Report] |- | {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] || Barcelona || Espanyol || style="text-align:center"| 5–1 (S) || 7 dhjetor 2014 || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/14/barcelona_espanyol Report] |- | {{flagicon|FRA}} [[Antoine Griezmann]] || Atlético Madrid || Athletic Bilbao || style="text-align:center"| 4–1 (B) || 21 dhjetor 2014 || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/16/athletic_atletico Report] |- | {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] || Barcelona || Deportivo La Coruña || style="text-align:center"| 4–0 (B) || 18 janar 2015 || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/19/deportivo_barcelona Report] |- | {{flagicon|ESP}} [[David Barral]] || Levante || Málaga || style="text-align:center"| 4–1 (S) || 7 shkurt 2015 || [https://web.archive.org/web/20151006175024/http://mex.laliga.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/22/levante_malaga Report] |- | {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] || Barcelona || Levante || style="text-align:center"| 5–0 (S) || 15 shkurt 2015 || [http://www.lfp.es/directo/temporada-2014-2015/liga-bbva/23/barcelona_levante Report] |} ⁴ <small>Lojtari shënoi katër gola</small><br /> ⁵ <small>Lojtari shënoi pesë gola</small><br /> <small>(S) – Shtëpi; (B) – Jashtë</small> ===Disiplina=== <ref>{{cite web|url=http://www.lfp.es/estadisticas/liga-bbva/amarillas/|title=Kartona të verdhë – Statistikat – Liga e Futbollit Profesional|work=lfp.es|language=en}}</ref> * Klubi me më shumë kartona të verdhë: '''115''' ** Almería * Lojtari me më shumë kartona të verdhë: '''15''' ** [[Víctor Sánchez (footballer, born 1987)|Víctor Sánchez]] (Espanyol) * Klubi me më shumë kartona të kuq: '''9''' ** Almería * Lojtari me më shumë kartona të kuq: '''2''' ** [[Marcos Angeleri]] (Málaga) ** [[Sebastián Dubarbier]] (Almería) ** [[Michel Macedo (footballer)|Michel]] (Almería) ** [[Raúl Rodríguez Navas|Raúl Navas]] (Eibar) ** [[Federico Piovaccari]] (Eibar) ==Çmimet== ===Sezoni=== Organi qeverisës i La Ligës, [[Liga Nacional de Fútbol Profesional]], nderoi lojtarët dhe trajnerin më të mirë të kompeticionit me [[La Liga Awards]].<ref name="2014–15">{{cite web|title=Premios La Liga Gala, the confirmation of a resounding success|publisher=Liga de Fútbol Profesional|date=30 nëntor 2015|url=http://www.laliga.es/en/noticias/premioslaliga-gala-the-confirmation-of-a-resounding-success|access-date=8 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309224420/http://www.laliga.es/en/noticias/premioslaliga-gala-the-confirmation-of-a-resounding-success|archive-date=9 mars 2016|url-status=dead|language=en}}</ref> {| class="wikitable" |- !width="150"|Çmimi !width="250"|Fituesi |- !Lojtari më i mirë |{{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] ([[FC Barcelona|Barcelona]]) |- !Trajneri më i mirë |{{flagicon|ESP}} [[Luis Enrique]] ([[FC Barcelona|Barcelona]]) |- !Portieri më i mirë |{{flagicon|CHI}} [[Claudio Bravo]] ([[FC Barcelona|Barcelona]]) |- !Mbrojtësi më i mirë |{{flagicon|ESP}} [[Sergio Ramos]] ([[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]) |- !Mesfushori më i mirë |{{flagicon|COL}} [[James Rodríguez]] ([[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]) |- !Sulmuesi më i mirë |{{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] ([[FC Barcelona|Barcelona]]) |} ===Ekipi i vitit=== {{Image label begin|image=Soccer Field Transparant.svg|width=175|font-size=80%}} {{Image label|x=0.45|y=1.35|scale=175|text={{font color|Blue|Bravo}}}} {{Image label|x=0.59|y=1.13|scale=175|text={{font color|Blue|Piqué}}}} {{Image label|x=0.77|y=1.00|scale=175|text={{font color|Blue|D.Alves}}}} {{Image label|x=0.24|y=1.13|scale=175|text={{font color|Orange|Otamendi}}}} {{Image label|x=0.12|y=1.00|scale=175|text={{font color|Blue|Alba}}}} {{Image label|x=0.20|y=0.70|scale=175|text={{font color|White|Krychowiak}}}} {{Image label|x=0.60|y=0.70|scale=175|text={{font color|Blue|Rakitić}}}} {{Image label|x=0.11|y=0.45|scale=175|text={{font color|White|Ronaldo}}}} {{Image label|x=0.40|y=0.45|scale=175|text={{font color|White|Rodríguez}}}} {{Image label|x=0.35|y=0.30|scale=175|text={{font color|Red|Griezmann}}}} {{Image label|x=0.75|y=0.45|scale=175|text={{font color|Blue|Messi}}}} {{Image label end}} {| class="wikitable" |- ! colspan="7"| Ekipi i vitit<ref>{{cite web|title=The 2014–15 Liga BBVA Ideal XI|publisher=Liga de Fútbol Profesional|date=15 qershor 2015|url=http://www.laliga.es/en/news/the-201415-liga-bbva-ideal-xi|accessdate=8 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915085526/http://www.laliga.es/en/news/the-201415-liga-bbva-ideal-xi|archive-date=15 shtator 2018|url-status=dead|language=en}}</ref> |- | '''Portieri''' | colspan="6" align="center" | {{flagicon|CHI}} [[Claudio Bravo]] (Barcelona) |- | '''Mbrojtja''' | align="center" | {{flagicon|BRA}} [[Dani Alves]] (Barcelona) | colspan="2" align="center" | {{flagicon|ESP}} [[Gerard Piqué]] (Barcelona) | colspan="2" align="center" | {{flagicon|ARG}} [[Nicolás Otamendi]] (Valencia) | align="center" | {{flagicon|ESP}} [[Jordi Alba]] (Barcelona) |- | '''Mesfusha''' | colspan="2" align="center" | {{flagicon|POL}} [[Grzegorz Krychowiak]] (Sevilla) | colspan="2" align="center" | {{flagicon|COL}} [[James Rodríguez]] (Real Madrid) | colspan="2" align="center" | {{flagicon|CRO}} [[Ivan Rakitić]] (Barcelona) |- | '''Sulmi''' | colspan="2" align="center" | {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] (Barcelona) | colspan="2" align="center" | {{flagicon|FRA}} [[Antoine Griezmann]] (Atlético Madrid) | colspan="2" align="center" | {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] (Real Madrid) |} ===Mujori=== {| class="wikitable" |- !rowspan="2"|Muaji !colspan="2"|[[La Liga Manager of the Month|Trajneri i Muajit]] !colspan="2"|[[La Liga Player of the Month|Lojtari i Muajit]] !rowspan="2"|Referenca |- !Trajner !Klubi !Lojtar !Klubi |- |Shtator |{{flagicon|POR}} [[Nuno Espírito Santo]] |Valencia |{{flagicon|ESP}} [[Nolito]] |Celta Vigo |align=center|<ref>[http://www.lfp.es/noticias/premios-bbva-a-los-mejores-de-septiembre Premios BBVA a los mejores de septiembre]; LFP.es 6 tetor 2014</ref> |- |Tetor |{{flagicon|ITA}} [[Carlo Ancelotti]] |Real Madrid |{{flagicon|FRA|1974}} [[Karim Benzema]] |Real Madrid |align=center|<ref>[http://www.lfp.es/en/news/bbva-awards-for-the-best-of-october BBVA Awards for the best of October]; LFP.es 12 nëntor 2014</ref> |- |Nëntor |{{flagicon|ESP}} [[Ernesto Valverde]] |Athletic Bilbao |{{flagicon|MEX}} [[Carlos Vela]] |Real Sociedad |align=center|<ref>[http://www.lfp.es/en/news/bbva-awards-for-the-best-of-the-november BBVA Awards for the best of November]; LFP.es 10 dhjetor 2014</ref> |- |Dhjetor |{{flagicon|POR}} [[Nuno Espírito Santo]] |Valencia |{{flagicon|ARG}} [[Luciano Vietto]] |Villarreal |align=center|<ref>[http://www.lfp.es/en/news/the-bbva-prizes-for-decembers-best The BBVA Prizes for December's best]; LFP.es 14 janar 2015</ref> |- |Janar |{{flagicon|ESP}} [[Unai Emery]] |Sevilla |{{flagicon|FRA|1974}} [[Antoine Griezmann]] |Atlético Madrid |align=center|<ref>[http://www.lfp.es/en/news/antoine-griezmann-liga-bbva-player-of-the-month-for-january Antoine Griezmann, Liga BBVA lojtar i muajit për Janar]; LFP.es, 5 shkurt 2015</ref> |- |Shkurt |{{flagicon|POR}} [[Nuno Espírito Santo]] |Valencia |{{flagicon|ESP}} [[Alberto Bueno]] |Rayo Vallecano |align=center|<ref>[http://www.lfp.es/en/news/alberto-bueno-named-liga-bbva-player-of-the-month-for-february Alberto Bueno, lojtar i muajit për Shkurt]; LFP.es, 4 mars 2015</ref><ref>[http://www.lfp.es/en/news/bbva-awards-nuno-liga-bbva-manager-of-the-month-for-february BBVA Awards: Nuno, trajneri i muajit për Shkurt]; LFP.es, 5 mars 2015</ref> |- |Mars |{{flagicon|ESP}} [[Ernesto Valverde]] |Athletic Bilbao |{{flagicon|ESP}} [[Vitolo (footballer, born 1989)|Vitolo]] |Sevilla |align=center|<ref>[http://www.lfp.es/en/news/bbva-prizes-vitolo-best-liga-bbva-player-in-march Vitolo, lojtar i muajit për Mars]; LFP.es, 1 prill 2015</ref><ref>[http://www.lfp.es/en/news/bbva-prizes-ernesto-valverde-best-coach-in-the-liga-bbva-in-march Ernesto Valverde, trajneri më i mirë për Mars]; LFP.es, 2 prill 2015</ref> |- |Prill |{{flagicon|ITA}} [[Carlo Ancelotti]] |Real Madrid |{{flagicon|FRA|1974}} [[Antoine Griezmann]] |Atlético Madrid |align=center|<ref>[http://www.lfp.es/en/news/carlo-ancelotti-named-liga-bbva-coach-of-the-month-for-april Carlo Ancelotti, trajneri i muajit për Prill]; LFP.es, 7 maj 2015</ref><ref>[http://www.lfp.es/en/news/antoine-griezmann-named-aprils-liga-bbva-player-of-the-month Antoine Griezmann, lojtar i muajit për Prill]; LFP.es, 6 maj 2015</ref> |- |Maj |{{flagicon|ESP}} [[José Ramón Sandoval]] |Granada |{{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] |Real Madrid |align=center|<ref>[http://www.lfp.es/en/news/bbva-awards-jose-ramon-sandoval-liga-bbva-coach-of-the-month-for-may José Ramón Sandoval, trajneri i muajit për Maj]; LFP.es, 4 qershor 2015</ref><ref>[http://www.lfp.es/en/news/bbva-awards-cristiano-ronaldo-chosen-as-liga-bbva-player-of-the-month-for-may Cristiano Ronaldo, lojtar i muajit për Maj]; LFP.es, 3 qershor 2015</ref> |} == Referime == {{reflist}} {{Sezonet e La Liga}} [[Kategoria:La Liga]] c5pn6zuuxe7kdv78v53q42gswuuom1g 0 391962 3027813 2975758 2026-08-25T00:38:05Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3027813 wikitext text/x-wiki '''Inxhinieri e udhëzimeve''' është procesi i strukturimit ose krijimit të një udhëzimi me qëllim që të prodhohen rezultate më të mira nga një model i inteligjencës artificiale gjenerative (AI).<ref name="Genkina">{{Cite web|last=Genkina|first=Dina|date=2024-03-06|title=AI Prompt Engineering is Dead: Long live AI prompt engineering|url=https://spectrum.ieee.org/prompt-engineering-is-dead|access-date=2025-01-18|website=[[IEEE Spectrum]]}}</ref> Një udhëzim është tekst [[Gjuha natyrore|në gjuhë natyrore]] që përshkruan detyrën që duhet të kryejë një AI.<ref name="language-models-are-multitask">{{Cite web|last=Radford|first=Alec|last2=Wu|first2=Jeffrey|last3=Child|first3=Rewon|last4=Luan|first4=David|last5=Amodei|first5=Dario|author-link5=Dario Amodei|last6=Sutskever|first6=Ilya|author-link6=Ilya Sutskever|year=2019|title=Language Models are Unsupervised Multitask Learners|url=https://cdn.openai.com/better-language-models/language_models_are_unsupervised_multitask_learners.pdf|publisher=OpenAI|quote="We demonstrate language models can perform down-stream tasks in a zero-shot setting – without any parameter or architecture modification"}}</ref> Një udhëzim për një [[Modeli i madh gjuhësor|model gjuhësor]] tekst-në-tekst mund të jetë një pyetje, një komandë ose një deklaratë më e gjatë që përfshin kontekstin, udhëzimet dhe historikun e bisedave. Inxhinieria e udhëzimeve mund të përfshijë formulimin e një pyetjeje, specifikimin e një stili, zgjedhjen e fjalëve dhe gramatikës,<ref name="auto1">{{Cite book|last=Wahle|first=Jan Philip|title=Proceedings of the 2024 Conference on Empirical Methods in Natural Language Processing|last2=Ruas|first2=Terry|last3=Xu|first3=Yang|last4=Gipp|first4=Bela|date=2024|publisher=Association for Computational Linguistics|editor-last=Al-Onaizan|editor-first=Yaser|location=Miami, Florida, USA|pages=11004–11033|chapter=Paraphrase Types Elicit Prompt Engineering Capabilities|doi=10.18653/v1/2024.emnlp-main.617|editor-last2=Bansal|editor-first2=Mohit|editor-last3=Chen|editor-first3=Yun-Nung|chapter-url=https://aclanthology.org/2024.emnlp-main.617/}}</ref> ofrimin e kontekstit të rëndësishëm, ose përshkrimin e një personazhi që AI duhet ta imitojë.<ref name="Genkina"/> Kur komunikoni me një model tekst-në-imazh ose tekst-në-audio, një udhëzim tipik është një përshkrim i një rezultati të dëshiruar, si p.sh. "një foto me cilësi të lartë e një astronauti që hipën mbi një kalë"<ref>{{Cite web|last=Heaven|first=Will Douglas|date=6 prill 2022|title=This horse-riding astronaut is a milestone on AI's long road towards understanding|url=https://www.technologyreview.com/2022/04/06/1049061/dalle-openai-gpt3-ai-agi-multimodal-image-generation/|access-date=2023-08-14|website=MIT Technology Review}}</ref> ose "BPM i ngadaltë elektro-çlodhës Lo-fi me mostra organike".<ref>{{Cite web|last=Wiggers|first=Kyle|date=2023-06-12|title=Meta open sources an AI-powered music generator|url=https://techcrunch.com/2023/06/12/meta-open-sources-an-ai-powered-music-generator/|access-date=2023-08-15|publisher=TechCrunch|quote=Next, I gave a more complicated prompt to attempt to throw MusicGen for a loop: "Lo-fi slow BPM electro chill with organic samples."}}</ref>Udhëzimi i një modeli tekst-në-imazh mund të përfshijë shtimin, heqjen ose theksimin e fjalëve për të arritur një subjekt, stil, paraqitje, ndriçim dhe estetikë të dëshiruar.<ref name=":3">{{Cite web|last=Mittal|first=Aayush|date=2023-07-27|title=Mastering AI Art: A Concise Guide to Midjourney and Prompt Engineering|url=https://www.unite.ai/mastering-ai-art-a-concise-guide-to-midjourney-and-prompt-engineering/|access-date=2025-05-09|website=Unite.AI|language=en-US}}</ref> == Historia == Në vitin 2018, studiuesit propozuan për herë të parë që të gjitha detyrat e ndara në [[Përpunimi i gjuhës natyrore|procesimin e gjuhës natyrore]] (NLP) mund të paraqiteshin si një problem pyetje-përgjigje mbi një kontekst. Përveç kësaj, ata trajnuan modelin e parë të vetëm, të përbashkët dhe me shumë detyra i cili do t'i përgjigjej çdo pyetjeje të lidhur me detyrën, si p.sh. "Cili është sentimenti" ose "Përkthejeni këtë fjali në gjermanisht" ose "Kush është presidenti?" Shpërthimi i inteligjencës artificiale solli një rritje të përdorimit të "teknikës së udhëzimit" për ta bërë modelin të japë rezultatin e dëshiruar dhe për të shmangur rezultatin absurd, një proces i karakterizuar nga [[Prova dhe gabimi|metoda e provës dhe gabimit]] .<ref>{{Cite journal|last=Knoth|first=Nils|last2=Tolzin|first2=Antonia|last3=Janson|first3=Andreas|last4=Leimeister|first4=Jan Marco|date=2024-06-01|title=AI literacy and its implications for prompt engineering strategies|journal=Computers and Education: Artificial Intelligence|volume=6|doi=10.1016/j.caeai.2024.100225|issn=2666-920X|doi-access=free}}</ref> Pas publikimit të [[ChatGPT]] në vitin 2022, inxhinieria e udhëzimeve u pa shpejt si një aftësi e rëndësishme biznesi, megjithëse me një të ardhme ekonomike të pasigurt.<ref name="Genkina"/> Një depo për udhëzimet raportoi se mbi 2,000 udhëzime publike për rreth 170 grupe të dhënash ishin të disponueshme në shkurt 2022. Në vitin 2022, teknika e udhëzimit me ''zinxhir të mendimit'' u propozua nga studiuesit [[Google|e Google]] .<ref>{{Cite web|last=Brubaker|first=Ben|date=2024-03-21|title=How Chain-of-Thought Reasoning Helps Neural Networks Compute|url=https://www.quantamagazine.org/how-chain-of-thought-reasoning-helps-neural-networks-compute-20240321/|access-date=2025-05-09|website=Quanta Magazine|language=en}}</ref> Në vitin 2023, disa baza të dhënash për udhëzime tekst-në-tekst dhe tekst-në-imazh u bënë të disponueshme publikisht.<ref>{{Cite web|last=Chen|first=Brian X.|date=2023-06-23|title=How to Turn Your Chatbot Into a Life Coach|url=https://www.nytimes.com/2023/06/23/technology/ai-chatbot-life-coach.html|website=The New York Times}}</ref><ref>{{Cite news|last=Chen|first=Brian X.|date=2023-05-25|title=Get the Best From ChatGPT With These Golden Prompts|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2023/05/25/technology/ai-chatbot-chatgpt-prompts.html|url-access=registration|access-date=2023-08-16|issn=0362-4331}}</ref> Grupi i të dhënave të Personalizuara të Imazhit-Prompt (PIP), një grup i të dhënave imazh-tekst i gjeneruar që është kategorizuar nga 3,115 përdorues, është bërë gjithashtu i disponueshëm publikisht në vitin 2024.<ref>{{Cite book|last=Chen|first=Zijie|title=2024 IEEE/CVF Conference on Computer Vision and Pattern Recognition (CVPR)|last2=Zhang|first2=Lichao|last3=Weng|first3=Fangsheng|last4=Pan|first4=Lili|last5=Lan|first5=Zhenzhong|date=2024-06-16|publisher=IEEE|isbn=979-8-3503-5300-6|pages=7727–7736|chapter=Tailored Visions: Enhancing Text-to-Image Generation with Personalized Prompt Rewriting|doi=10.1109/cvpr52733.2024.00738|chapter-url=https://doi.org/10.1109/cvpr52733.2024.00738}}</ref> == Tekst-në-tekst == Një studim gjithëpërfshirës i vitit 2024 identifikoi mbi 50 teknika të dallueshme të udhëzimit me bazë teksti dhe rreth 40 variante multimodale, duke treguar një diversifikim të shpejtë në strategjitë e udhëzimeve. Studimi gjithashtu dokumentoi një fjalor të kontrolluar prej 33 termash të përdorur në të gjitha kërkimet mbi udhëzimin, duke theksuar nevojën në rritje për standardizim.<ref name=":4">{{Cite arXiv|title=The Prompt Report: A Systematic Survey of Prompt Engineering Techniques}}</ref> Anketa zbuloi se performanca e modeleve të mëdha gjuhësore është shumë e ndjeshme ndaj zgjedhjeve të tilla si renditja e shembujve, cilësia e etiketave të demonstrimit dhe madje edhe ndryshime e vogla në formulim. Në disa raste, rirenditja e shembujve në një udhëzim solli ndryshime saktësie prej më shumë se 40 përqind, duke theksuar rëndësinë e ndërtimit metodik të udhëzimeve.<ref name=":4">{{Cite arXiv|title=The Prompt Report: A Systematic Survey of Prompt Engineering Techniques}}</ref> === Zinxhir mendimesh === Sipas Google Research, udhëzimi ''zinxhiror i mendimit'' (CoT) është një teknikë që u mundëson [[Modeli i madh gjuhësor|modeleve të mëdha gjuhësore]] (LLM) të zgjidhin një problem përmes një serie hapash ndërmjetës përpara se të japin një përgjigje përfundimtare. Në vitin 2022, Google Brain raportoi se udhëzimi zinxhiror i mendimit përmirëson aftësinë e arsyetimit duke e nxitur modelin t'i përgjigjet një problemi me shumë hapa me hapa arsyetimi që imitojnë një zinxhir mendimi.<ref>{{Cite web|last=Narang|first=Sharan|last2=Chowdhery|first2=Aakanksha|date=2022-04-04|title=Pathways Language Model (PaLM): Scaling to 540 Billion Parameters for Breakthrough Performance|url=https://ai.googleblog.com/2022/04/pathways-language-model-palm-scaling-to.html|website=ai.googleblog.com}}</ref> Teknikat e zinxhirit të mendimit u zhvilluan për të ndihmuar LLM-të të trajtojnë detyra arsyetimi me shumë hapa, të tilla si pyetje [[Aritmetika|aritmetike]] ose ato të arsyetimit të përbashkë.<ref>{{Cite web|last=Dang|first=Ekta|date=8 shkurt 2023|title=Harnessing the power of GPT-3 in scientific research|url=https://venturebeat.com/ai/harnessing-the-power-of-gpt-3-in-scientific-research/|access-date=10 mars 2023|website=VentureBeat}}</ref><ref>{{Cite web|last=Montti|first=Roger|date=13 maj 2022|title=Google's Chain of Thought Prompting Can Boost Today's Best Algorithms|url=https://www.searchenginejournal.com/google-chain-of-thought-prompting/450106/|access-date=10 mars 2023|website=Search Engine Journal|language=en}}</ref> Për shembull, duke pasur parasysh pyetjen "Q: Mensa kishte 23 mollë. Nëse përdorën 20 për të përgatitur drekën dhe blenë 6 të tjera, sa mollë kanë?", udhëzimi i CoT e shtyu një LLM të përgjigjej "A: Mensa kishte 23 mollë fillimisht. Ata përdorën 20 për të përgatitur drekën. Pra, ata kishin 23 - 20 = 3. Ata blenë 6 mollë të tjera, kështu që kanë 3 + 6 = 9. Përgjigja është 9." Kur u aplikua në PaLM, një [[Modeli i gjuhës|model gjuhe]] me 540 miliardë parametra, sipas Google, udhëzimi i CoT ndihmoi ndjeshëm modelin, duke i lejuar atij të performonte në mënyrë të krahasueshme me modelet e stërvituara posaçërisht për detyra të caktuara në disa detyra, duke arritur rezultate të nivelit me te larte te kohes në piketimin e arsyetimit matematik GSM8K.<ref name="weipaper" /> Është e mundur të përshtaten modelet në grupet e të dhënave të arsyetimit CoT për të përmirësuar më tej këtë aftësi dhe për të nxitur një interpretueshmëri më të mirë.<ref>{{Cite journal|date=2024|title=Scaling Instruction-Finetuned Language Models|url=https://jmlr.org/papers/volume25/23-0870/23-0870.pdf|journal=Journal of Machine Learning Research}}</ref><ref>{{Cite web|last=Wei|first=Jason|last2=Tay|first2=Yi|date=29 nëntor 2022|title=Better Language Models Without Massive Compute|url=https://ai.googleblog.com/2022/11/better-language-models-without-massive.html|access-date=10 mars 2023|website=ai.googleblog.com|language=en}}</ref> Siç u propozua fillimisht nga Google, çdo udhëzim CoT shoqërohet nga një sërë shembujsh hyrës/dalës - të quajtur ''ekzemplarë'' - për të treguar se çfarë lloj përgjigjeje pritet nga modeli, duke e bërë atë një teknikë udhëzuese ''me pak shembuj''. Megjithatë, sipas një punimi të mëvonshëm nga studiuesit të Google dhe Universitetit e Tokios, thjesht shtimi i fjalëve "Le të mendojmë hap pas hapi"<ref name=":1">{{Cite journal|last=Kojima|first=Takeshi|last2=Shixiang Shane Gu|last3=Reid|first3=Machel|last4=Matsuo|first4=Yutaka|last5=Iwasawa|first5=Yusuke|date=2022|title=Large Language Models are Zero-Shot Reasoners|journal=NeurIPS|arxiv=2205.11916}}</ref> rezultoi të ishte efektiv, gjë që lejoi që CoT të përdoret si një teknikë ''pa asnj''ë ''shembull''. Një shembull i formatit të udhëzimit të CoT me pak ''shembuj'' brenda kontekstit: Q: {pyetja shembull 1} A: {përgjigjja shembull 1} ... Q: {pyetja shembull ''n''} A: {përgjigjja shembull ''n''} Q: {pyetja} A: {Dalja LLM} Një format shembull për teknikën e udhëzimit pa shembuj me CoT:<ref name=":1"/> Q: {pyetja}. Le të mendojmë hap pas hapi. A: {Dalja LLM} === Mësimi në kontekst === ''Mësimi në kontekst'' i referohet aftësisë së një modeli për të mësuar përkohësisht nga udhëzimet. Për shembull, një udhëzim mund të përfshijë disa shembuj nga të cilët një model mund të mësojë, si p.sh. t'i kërkohet modelit të plotësojë " ''<span lang="fr" dir="ltr">maison</span>'' → shtëpi, ''<span lang="fr" dir="ltr">chat</span>'' → mace, ''<span lang="fr" dir="ltr">chien</span>'' → " (përgjigja e pritur është ''qen''),<ref>{{Cite journal|last=Garg|first=Shivam|last2=Tsipras|first2=Dimitris|last3=Liang|first3=Percy|last4=Valiant|first4=Gregory|date=2022|title=What Can Transformers Learn In-Context? A Case Study of Simple Function Classes|journal=NeurIPS|arxiv=2208.01066}}</ref> një qasje e quajtur ''mësim me pak shembuj''.<ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Tom|last2=Mann|first2=Benjamin|last3=Ryder|first3=Nick|last4=Subbiah|first4=Melanie|last5=Kaplan|first5=Jared D.|last6=Dhariwal|first6=Prafulla|last7=Neelakantan|first7=Arvind|year=2020|title=Language models are few-shot learners|journal=Advances in Neural Information Processing Systems|volume=33|pages=1877–1901|arxiv=2005.14165}}</ref> Mësimi në kontekst është një [[Modeli i madh gjuhësor|aftësi emergjente]]<ref name=":2">{{Cite journal|last=Wei|first=Jason|last2=Tay|first2=Yi|last3=Bommasani|first3=Rishi|last4=Raffel|first4=Colin|last5=Zoph|first5=Barret|last6=Borgeaud|first6=Sebastian|last7=Yogatama|first7=Dani|last8=Bosma|first8=Maarten|last9=Zhou|first9=Denny|last10=Metzler|first10=Donald|last11=Chi|first11=Ed H.|last12=Hashimoto|first12=Tatsunori|last13=Vinyals|first13=Oriol|last14=Liang|first14=Percy|last15=Dean|first15=Jeff|date=tetor 2022|title=Emergent Abilities of Large Language Models|journal=Transactions on Machine Learning Research|arxiv=2206.07682|quote="In prompting, a pre-trained language model is given a prompt (e.g. a natural language instruction) of a task and completes the response without any further training or gradient updates to its parameters... The ability to perform a task via few-shot prompting is emergent when a model has random performance until a certain scale, after which performance increases to well-above random"}}</ref> e modeleve të mëdha gjuhësore. Është një veti emergjente e shkallës së modelit, që do të thotë se ndodhin shkelje<ref>{{Cite journal|last=Caballero|first=Ethan|last2=Gupta|first2=Kshitij|last3=Rish|first3=Irina|last4=Krueger|first4=David|date=2023|title=Broken Neural Scaling Laws|journal=ICLR|arxiv=2210.14891}}</ref> në ligjet e shkallës në rrjedhën e poshtme, duke çuar në rritjen e efikasitetit të tij me një ritëm të ndryshëm te modelet më të mëdha krahasuar me modelet më të vogla.<ref name=":2" /> Ndryshe nga trajnimet dhe përshtatjet, të cilat sjellin ndryshime të qëndrueshme, të mësuarit në kontekst është i përkohshëm.<ref>{{Cite web|last=Musser|first=George|author-link=George Musser|title=How AI Knows Things No One Told It|url=https://www.scientificamerican.com/article/how-ai-knows-things-no-one-told-it/|access-date=17 maj 2023|website=[[Scientific American]]|quote="By the time you type a query into ChatGPT, the network should be fixed; unlike humans, it should not continue to learn. So it came as a surprise that LLMs do, in fact, learn from their users' prompts—an ability known as in-context learning."}}</ref> Modelet e trajnimit për të kryer të mësuarit në kontekst mund të shihen si një formë e meta-mësimit, ose "mësimi për të mësuar".<ref>{{Cite journal|last=Garg|first=Shivam|last2=Tsipras|first2=Dimitris|last3=Liang|first3=Percy|last4=Valiant|first4=Gregory|date=2022|title=What Can Transformers Learn In-Context? A Case Study of Simple Function Classes|journal=NeurIPS|arxiv=2208.01066|quote=Training a model to perform in-context learning can be viewed as an instance of the more general learning-to-learn or meta-learning paradigm}}</ref> === Vetë-konsistencë === ''Vetë-konsistenca'' kryen disa zbatime të zinxhirit të arsyetimit, pastaj zgjedh përfundimin e arritur më shpesh nga të gjitha zhvillimet.<ref name=":0">{{Cite web|last=Mittal|first=Aayush|date=2024-05-27|title=Latest Modern Advances in Prompt Engineering: A Comprehensive Guide|url=https://www.unite.ai/latest-modern-advances-in-prompt-engineering-a-comprehensive-guide/|access-date=2025-05-08|website=Unite.AI|language=en-US}}</ref> === Pemë arsyetimi === ''Udhëzimi me pemë arsyetimi e zgjeron'' zinxhirin e arsyetimit duke gjeneruar linja të shumta arsyetimi paralelisht, me mundësinë për t'u rikthyer pas ose për të eksploruar rrugë të tjera. Ai mund të përdorë algoritme kërkimi në pemë si "kërkim në gjerësi", "kërkim në thellësi" ose "rreze".<ref name=":0"/> === Udhëzim për të vlerësuar ndjeshmërinë e modelit === Hulumtimet tregojnë vazhdimisht se LLM-të janë shumë të ndjeshme ndaj ndryshimeve të lehta në formatimin e udhëzimit, strukturën dhe vetitë gjuhësore. Disa studime kanë treguar deri në 76 pikë saktësie në të gjitha ndryshimet e formatimit në mjedise me pak hapa. Karakteristikat gjuhësore ndikojnë ndjeshëm në efektivitetin e udhëzimit - siç janë morfologjia, sintaksa dhe ndryshimet leksiko-semantike - të cilat përmirësojnë ndjeshëm performancën e detyrës në një sërë detyrash.<ref name="auto1"/><ref>{{Cite journal|last=Leidinger|first=Alina|last2=van Rooij|first2=Robert|last3=Shutova|first3=Ekaterina|date=2023|editor-last=Bouamor|editor-first=Houda|editor2-last=Pino|editor2-first=Juan|editor3-last=Bali|editor3-first=Kalika|title=The language of prompting: What linguistic properties make a prompt successful?|url=https://aclanthology.org/2023.findings-emnlp.618/|journal=Findings of the Association for Computational Linguistics: EMNLP 2023|location=Singapore|publisher=Association for Computational Linguistics|pages=9210–9232|arxiv=2311.01967|doi=10.18653/v1/2023.findings-emnlp.618}}</ref> Sintaksa klauzuale, për shembull, përmirëson qëndrueshmërinë dhe zvogëlon pasigurinë në marrjen e njohurive.<ref>{{Cite book|last=Linzbach|first=Stephan|title=Proceedings of the 2024 Conference of the North American Chapter of the Association for Computational Linguistics: Human Language Technologies (Volume 1: Long Papers)|last2=Dimitrov|first2=Dimitar|last3=Kallmeyer|first3=Laura|last4=Evang|first4=Kilian|last5=Jabeen|first5=Hajira|last6=Dietze|first6=Stefan|date=qershor 2024|publisher=Association for Computational Linguistics|editor-last=Duh|editor-first=Kevin|location=Mexico City, Mexico|pages=3645–3655|chapter=Dissecting Paraphrases: The Impact of Prompt Syntax and supplementary Information on Knowledge Retrieval from Pretrained Language Models|doi=10.18653/v1/2024.naacl-long.201|editor-last2=Gomez|editor-first2=Helena|editor-last3=Bethard|editor-first3=Steven|chapter-url=https://aclanthology.org/2024.naacl-long.201/}}</ref> Kjo ndjeshmëri vazhdon te ekzistoj edhe për modelet më të mëdha, me shembuj të tjerë ose pas përshtatjes së udhëzimeve. Për të adresuar ndjeshmërinë e modeleve dhe për t'i bërë ato më të qëndrueshme, janë propozuar disa metoda. Përhapja e Formateve mundëson analizën sistematike duke vlerësuar një gamë formatesh të mundëshme të udhëzimeve, duke ofruar një interval performance më të plotë. Po ashtu, vlerësimi i udhëzimeve vlerëson shpërndarjet e performancës përmes udhëzimeve të ndryshme, duke mundësuar metrika të forta siç janë kuintilet e performancës dhe vlerësime të sakta nën buxhete të kufizuara. === Krijimi automatik i udhëzimeve === Kërkimet e fundit kanë shqyrtuar inxhinierinë e udhëzimit të automatizuar, duke përdorur algoritme optimizimi për të krijuar ose rafinuar udhëzime pa ndërhyrjen e njeriut. Këto qasje të automatizuara synojnë të identifikojnë modele efektive të udhëzimeve duke analizuar gradientët e modeleve, reagimet e përforcimit ose proceset evolutive, duke zvogëluar nevojën për eksperimentim manual.<ref>{{Cite arXiv|title=A Survey of Automatic Prompt Engineering: An Optimization Perspective}}</ref> ==== Gjenerimi i pasuruar me rikuperim ====   Gjenerimi i pasuruar me rikuperim (RAG) është një teknikë që u mundëson modeleve të inteligjencës artificiale gjeneruese (Gen AI) të rikuperojnë dhe inkorporojnë informacion të ri. Ajo modifikon ndërveprimet me një LLM në mënyrë që modeli t'u përgjigjet udhëzimeve të përdoruesit duke iu referuar një grupi të caktuar dokumentesh, duke përdorur këtë informacion për të plotësuar të dhënat e tij të mëparshme të trajnimit. Kjo u lejon LLM-ve të përdorin informacion specifik për një fushë të caktuar dhe/ose informacion të përditsuar.<ref>{{Cite web|date=31 maj 2024|title=Why Google's AI Overviews gets things wrong|url=https://www.technologyreview.com/2024/05/31/1093019/why-are-googles-ai-overviews-results-so-bad/|access-date=7 mars 2025|website=MIT Technology Review}}</ref> RAG përmirëson modelet e mëdha gjuhësore duke përfshirë rikthimin e informacionit përpara se të gjenerojë përgjigje. Ndryshe nga LLM-të tradicionale që mbështeten në të dhëna statike trajnimi, RAG tërheq tekstin përkatës nga bazat e të dhënave, dokumentet e ngarkuara ose burimet e internetit. Sipas <nowiki><i id="mwATA">Ars</i></nowiki> <nowiki><i id="mwATE">Technica</i></nowiki>, "RAG është një mënyrë për të përmirësuar performancën e LLM-së, duke kombinuar procesin e LLM-së me një kërkim në internet ose procese të tjera që përmbahen në fakte." Kjo metodë ndihmon në reduktimin e halucinacioneve të AI-së, të cilat kanë shkaktuar probleme të botës reale, si p.sh. biseduesit virtual që shpikin politika ose avokatët që citojnë raste ligjore joekzistente. Duke rikthyer në mënyrë dinamike informacionin, RAG i mundëson AI-së të ofrojë përgjigje më të sakta pa pasur nevojë për trajnime të shpeshta.<ref>{{Cite web|date=6 qershor 2024|title=Can a technology called RAG keep AI models from making stuff up?|url=https://arstechnica.com/ai/2024/06/can-a-technology-called-rag-keep-ai-models-from-making-stuff-up/|access-date=7 mars 2025|website=Ars Technica}}</ref> ==== Gjenerim i pasuruar me rikuperim grafik ==== [[Skeda:GraphRAG.svg|parapamje|GraphRAG me një grafik njohurie që kombinon modelet e aksesit për të dhëna të pastrukturuara, të strukturuara dhe të përziera]] GraphRAG (i shpikur nga Microsoft Research ) është një teknikë që zgjeron RAG-un me përdorimin e një grafiku njohurie (zakonisht të gjeneruar nga LLM) duke i mundësuar modelit që të lidhë pjesë të ndryshme informacioni, të sintetizojë njohuri dhe të kuptojë në mënyrë holistike konceptet semantike të përmbledhura mbi koleksione të mëdha të të dhënave. Ajo u tregua efektive në grupe të dhënash si "Informacioni mbi Incidentet e Dhunës nga Artikujt e Lajmeve (VIINA).<ref>{{Citation|last=Larson|first=Jonathan|title=GraphRAG: Unlocking LLM discovery on narrative private data|date=13 shkurt 2024|url=https://www.microsoft.com/en-us/research/blog/graphrag-unlocking-llm-discovery-on-narrative-private-data/|publisher=Microsoft|last2=Truitt|first2=Steven}}</ref><ref>{{Cite web|title=An Introduction to Graph RAG|url=https://www.kdnuggets.com/an-introduction-to-graph-rag|access-date=2025-05-09|website=KDnuggets|language=en-US}}</ref> Punimet e mëparshme treguan efektivitetin e përdorimit të një grafiku njohurie për përgjigjen e pyetjeve duke gjeneruar pyetje nga teksti.<ref>{{Cite journal|last=Sequeda|first=Juan|last2=Allemang|first2=Dean|last3=Jacob|first3=Bryon|date=2023|title=A Benchmark to Understand the Role of Knowledge Graphs on Large Language Model's Accuracy for Question Answering on Enterprise SQL Databases|journal=Grades-Nda|arxiv=2311.07509}}</ref> Këto teknika mund të kombinohen për të kërkuar në të dhëna të pastrukturuara dhe të strukturuara, duke ofruar kontekst të zgjeruar dhe renditje të përmirësuar. ==== Përdorimi i modeleve të gjuhës për të gjeneruar udhëzime ==== LLM-të mund të përdoren për të komponuar udhëzime për LLM-të. Algoritmi ''i inxhinierisë automatike të udhëzimeve'' përdor një LLM për të realizuar kërkimin me rreze mbi udhëzime për një LLM tjetër:<ref>{{Cite journal|last=Pryzant|first=Reid|last2=Iter|first2=Dan|last3=Li|first3=Jerry|last4=Lee|first4=Yin Tat|last5=Zhu|first5=Chenguang|last6=Zeng|first6=Michael|date=2023|title=Automatic Prompt Optimization with "Gradient Descent" and Beam Search|url=https://aclanthology.org/2023.emnlp-main.494/|journal=Conference on Empirical Methods in Natural Language Processing|pages=7957–7968|arxiv=2305.03495|doi=10.18653/v1/2023.emnlp-main.494}}</ref> * Ekzistojnë dy LLM. Njëra është LLM që është objekt i synuar dhe tjetra është LLM që jep udhëzimet. * LLM që jep udhëzime paraqitet me shembuj të grupeve hyrje-dalje dhe i kërkohet të gjenerojë udhëzime që mund të kishin bërë që një model, duke ndjekur udhëzimet, të gjenerojë daljet, duke pasur parasysh hyrjet. * Secili prej udhëzimeve të gjeneruara përdoret për të stimuluar LLM-në e synuar, e ndjekur nga secili prej inputeve. Probabilitetet logaritmike të daljeve merren dhe shtohen. Ky është rezultati i udhëzimit. * Udhëzimet me pikët më të larta i jepen LLM-së që jep udhëzime për variacione të mëtejshme. * Përsëriteni derisa të arrihen disa kritere ndalimi, pastaj nxirrni udhëzimet me rezultatin më të lartë. Shembujt e CoT mund të gjenerohen nga vetë LLM. Në "auto-CoT", një bibliotekë pyetjesh shndërrohet në vektorë nga një model si BERT . Vektorët e pyetjeve grupohen në klasterë. Pyetjet që janë më afër qendrës së qdo klasteri përzgjidhen, në mënyrë që të ketë një nëngrup pyetjesh të ndryshme. Një LLM krijon CoT me zero pikë për secilën pyetje të përzgjedhur. Pyetja dhe përgjigjja përkatëse e CoT shtohen në një grup të dhënash demonstrimesh. Këto demonstrime të ndryshme mund të shtohen më pas në udhëzime për të mësuar me pak pikë. ==== Optimizimi automatik i udhëzimeve ==== Teknikat automatike të optimizimit të udhëzimeve përmirësojne udhëzimet për LLM-të duke përdorur grupe të dhënash testimi dhe metrika krahasimi për të përcaktuar nëse ndryshimet rrisin performancën. Metoda të tilla si MiPRO (Optimizimi i Udhëzimeve me Ndryshim Minimal) përditësojnë udhëzimet me modifikime minimale, ndërsa GEPA (Shtimi i Udhëzimeve të Bazuara në Gradient) aplikon sinjale gradienti mbi probabilitetet e modelit. Ekzistojnë gjithashtu implementime me burim të hapur të këtyre algoritmeve në kuadro si DSPy dhe Opik.<ref>{{Cite web|date=2024|title=Introducing Opik: Prompt Optimization by Evaluation|url=https://www.comet.com/docs/opik/agent_optimization/overview|website=comet.com|access-date=3 dhjetor 2025|archive-date=22 janar 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260122134444/https://www.comet.com/docs/opik/agent_optimization/overview|url-status=dead}}</ref> === Inxhinieria e kontekstit === Inxhinieria e kontekstit është një term në zhvillim, i orientuar drejt praktikës, që përshkruan disiplinën e dizajnimit, përzgjedhjes dhe administrimit të elementeve që shoqërojnë udhëzimet e përdoruesit. Kjo përfshin udhëzimet e sistemit, njohuritë e rikuperuara, përkufizimet e mjeteve, përmbledhjet e bisedave dhe metadatat e detyrave për të përmirësuar besueshmërinë, origjinën dhe efikasitetin e përdorimit të tokenëve në sistemet e LLM-ve në prodhim.<ref>{{Cite web|last=Casey|first=Matt M.|date=2025-11-05|title=Context Engineering: The Discipline Behind Reliable LLM Applications & Agents|url=https://www.comet.com/site/blog/context-engineering/|access-date=2025-11-10|publisher=Comet}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-07-02|title=Context Engineering|url=https://blog.langchain.com/context-engineering-for-agents/|access-date=2025-11-10|publisher=LangChain}}</ref> Koncepti thekson praktikat operacionale siç janë buxhetimi i tokenëve, etiketat e prejardhjes, versionimi i artefakteve të kontekstit, vëzhgueshmëria (regjistrimi i kontekstit të dhënë) dhe testet e regresionit të kontekstit për të siguruar që ndryshimet në kontekstin e dhënë të mos e ndryshojnë në heshtje sjelljen e sistemit. Një sondazh i korrikut 2025 paraqet një taksonomi formale të përbërësve të inxhinierisë së kontekstit (rikuperimi/gjenerimi i kontekstit, përpunimi i kontekstit dhe menaxhimi i kontekstit) dhe argumenton për trajtimin e dritares së kontekstit si një sipërfaqe inxhinierike e menaxhuar, dhe jo vetëm si një burim pasiv i dokumenteve të rikthyera.<ref>{{Cite web|last=Mei|first=Lingrui|date=2025-07-17|title=A Survey of Context Engineering for Large Language Models|url=https://arxiv.org/abs/2507.13334|access-date=2025-11-10|publisher=arXiv}}</ref> == Tekst-në-imazh == Në vitin 2022, modelet tekst-në-imazh si DALL-E 2, [[Stable Diffusion]] dhe Midjourney u publikuan. Këto modele marrin udhëzime tekstuale si hyrje dhe i përdorin ato për të gjeneruar imazhe.<ref>{{Cite web|last=Goldman|first=Sharon|date=2023-01-05|title=Two years after DALL-E debut, its inventor is "surprised" by impact|url=https://venturebeat.com/ai/two-years-after-dall-e-debut-its-inventor-is-surprised-by-impact/|access-date=2025-05-09|website=VentureBeat|language=en-US}}</ref><ref name=":3"/> {{multiple image|direction=vertical|align=right|total_width=200|image1=Algorithmically-generated landscape artwork of forest with Shinto shrine.png|image2=Algorithmically-generated landscape artwork of forest with Shinto shrine using negative prompt for green trees.png|image3=Algorithmically-generated landscape artwork of forest with Shinto shrine using negative prompt for round stones.png|footer=Demonstration of the effect of negative prompts on images generated with [[Stable Diffusion]] {{bulleted list|'''Top''': no negative prompt |'''Centre''': "green trees" |'''Bottom''': "round stones, round rocks"}}}} === Formatet e udhëzimit === Modelet e hershme tekst-në-imazh zakonisht nuk e kuptojnë negacionin, gramatikën dhe strukturën e fjalive në të njëjtën mënyrë si [[Modeli i madh gjuhësor|modelet e mëdha gjuhësore]] , dhe për këtë arsye mund të kërkojnë një grup teknikash të ndryshme për udhëzim. Udhëzimi "një festë pa tortë" mund të prodhojë një imazh që përfshin një tortë.<ref name="Prompts">{{Cite web|title=Prompts|url=https://docs.midjourney.com/docs/prompts|access-date=2023-08-14|website=docs.midjourney.com|archive-date=23 gusht 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230823160959/https://docs.midjourney.com/docs/prompts|url-status=dead}}</ref> Si alternativë, udhëzimet ''negative'' lejojnë përdoruesin të tregojë, në një udhëzim të veçantë, se cilët terma ''nuk'' duhet të shfaqen në imazhin e rezultuar.<ref>{{Cite web|date=2022-09-07|title=Why Does This Horrifying Woman Keep Appearing in AI-Generated Images?|url=https://www.vice.com/en/article/why-does-this-horrifying-woman-keep-appearing-in-ai-generated-images/|access-date=2025-05-09|website=VICE|language=en-US}}</ref> Teknika të tilla si vendosja e udhëzimit normal në një problem modelimi gjuhe sekuencë-për-sekuencë mund të përdoren për të gjeneruar automatikisht një rezultat për udhëzimin negativ.<ref>{{Cite journal|last=Goldblum|first=R.|last2=Pillarisetty|first2=R.|last3=Dauphinee|first3=M. J.|last4=Talal|first4=N.|date=1975|title=Acceleration of autoimmunity in NZB/NZW F1 mice by graft-versus-host disease|journal=Clinical and Experimental Immunology|volume=19|issue=2|pages=377–385|issn=0009-9104|pmc=1538084|pmid=2403}}</ref> Një udhëzim tekst-në-imazh zakonisht përfshin një përshkrim të subjektit të artit, mediumit të dëshiruar (si ''pikturë dixhitale'' ose ''fotografi''), stilit (si ''hiperrealist'' ose ''pop-art''), ndriçimit (si ''ndriçim anësor'' ose ''rrezet e agimit''), ngjyrës dhe strukturës.<ref>{{Cite web|date=2023-05-14|title=Stable Diffusion prompt: a definitive guide|url=https://stable-diffusion-art.com/prompt-guide/|access-date=2023-08-14}}</ref> Renditja e fjalëve ndikon gjithashtu në rezultatin e një udhëzimi tekst-në-imazh. Fjalët më afër fillimit të udhëzimit mund të theksohen më shumë.<ref name="diab">{{Cite web|last=Diab|first=Mohamad|last2=Herrera|first2=Julian|last3=Chernow|first3=Bob|date=2022-10-28|title=Stable Diffusion Prompt Book|url=https://cdn.openart.ai/assets/Stable%20Diffusion%20Prompt%20Book%20From%20OpenArt%2011-13.pdf|access-date=2023-08-07|quote="Prompt engineering is the process of structuring words that can be interpreted and understood by a ''text-to-image'' model. Think of it as the language you need to speak in order to tell an AI model what to draw."}}</ref> Dokumentacioni i Midjourney inkurajon përdorimin e udhëzimeve të shkurtra dhe përshkruese: në vend të "Më trego një foto me shumë lulëkuqe të Kalifornisë në lulëzim, bëji ato portokalli të ndritshme dhe të gjalla dhe vizatoji në një stil të ilustruar me lapsa me ngjyra", një udhëzim efektiv mund të jetë "Lulëkuqe të Kalifornisë portokalli të ndritshme të vizatuara me lapsa me ngjyra".<ref name="Prompts"/> === Stilet e artistëve === Disa modele tekst-në-imazh janë të afta të imitojnë stilin e artistëve të veçantë duke përdorur emrin e tyre. Për shembull, fraza "''në stilin e Greg Rutkowski "'' është përdorur në udhëzimet Stable Diffusion dhe Midjourney për të gjeneruar imazhe në stilin karakteristik të artistit dixhital polak [[Greg Rutkowski]] .<ref>{{Cite web|last=Heikkilä|first=Melissa|date=2022-09-16|title=This Artist Is Dominating AI-Generated Art and He's Not Happy About It|url=https://www.technologyreview.com/2022/09/16/1059598/this-artist-is-dominating-ai-generated-art-and-hes-not-happy-about-it/|access-date=2023-08-14|website=MIT Technology Review}}</ref> Artistë të famshëm si [[Vincent van Gogh]] dhe [[Salvador Dalí]] janë përdorur gjithashtu për stilim dhe testim.<ref>{{Cite web|last=Solomon|first=Tessa|date=2024-08-28|title=The AI-Powered Ask Dalí and Hello Vincent Installations Raise Uncomfortable Questions about Ventriloquizing the Dead|url=https://www.artnews.com/art-news/issue/salvador-dali-vincent-van-gogh-ai-installations-ethics-1234714954/|access-date=2025-01-10|website=ARTnews.com|language=en-US}}</ref> == Udhëzime jo-tekstuale == Disa qasje shtojnë ose zëvendësojnë udhëzimet me tekst natyral me hyrje jo-tekstuale. === Inversimi tekstual dhe përfaqësimet vektoriale === Për modelet tekst-në-imazh, inversimi ''tekstual'' kryen një proces optimizimi për të krijuar një përfaqësim vektorial të ri të një fjale bazuar në një grup imazhesh shembull. Ky perfaqesim vektorial vepron si një "fjalë pseudo" e cila mund të përfshihet në një udhëzim për të shprehur përmbajtjen ose stilin e shembujve.<ref>{{Cite journal|last=Gal|first=Rinon|last2=Alaluf|first2=Yuval|last3=Atzmon|first3=Yuval|last4=Patashnik|first4=Or|last5=Bermano|first5=Amit H.|last6=Chechik|first6=Gal|last7=Cohen-Or|first7=Daniel|date=2023|title=An Image is Worth One Word: Personalizing Text-to-Image Generation using Textual Inversion|journal=ICLR|arxiv=2208.01618|quote=Using only 3-5 images of a user-provided concept, like an object or a style, we learn to represent it through new "words" in the embedding space of a frozen text-to-image model.}}</ref> === Nxitja e imazhit === Në vitin 2023, kërkimi i [[:en:Meta_Platforms|Meta]]-s në fushën e inteligjencës artificiale publikoi Segment Anything, një model të [[:en:Computer_vision|vizionit kompjuterik]] që mund të kryejë [[:en:Image_segmentation|segmentimin e imazheve]] përmes udhëzimeve. Si alternativë ndaj udhëzimeve tekstuale, Segment Anything mund të pranojë kuti kufizuese, maska segmentimi, dhe pikat e parësorit/sfondit.<ref name="Kirillov3">{{Cite conference|date=2023|title=Segment Anything|url=https://openaccess.thecvf.com/content/ICCV2023/papers/Kirillov_Segment_Anything_ICCV_2023_paper.pdf|conference=ICCV}}</ref> === Përdorimi i zbërthimit gradient për të kërkuar udhëzime === Në "akordimin e prefiksit",<ref>{{Cite book|last=Li|first=Xiang Lisa|title=Proceedings of the 59th Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics and the 11th International Joint Conference on Natural Language Processing (Volume 1: Long Papers)|last2=Liang|first2=Percy|year=2021|pages=4582–4597|chapter=Prefix-Tuning: Optimizing Continuous Prompts for Generation|doi=10.18653/V1/2021.ACL-LONG.353|quote="In this paper, we propose prefix-tuning, a lightweight alternative to fine-tuning... Prefix-tuning draws inspiration from prompting"}}</ref> "akordimin e udhëzimit" ose "sugjerimin e butë",<ref>{{Cite book|last=Lester|first=Brian|title=Proceedings of the 2021 Conference on Empirical Methods in Natural Language Processing|last2=Al-Rfou|first2=Rami|last3=Constant|first3=Noah|year=2021|pages=3045–3059|chapter=The Power of Scale for Parameter-Efficient Prompt Tuning|doi=10.18653/V1/2021.EMNLP-MAIN.243|quote="In this work, we explore "prompt tuning," a simple yet effective mechanism for learning "soft prompts"...Unlike the discrete text prompts used by GPT-3, soft prompts are learned through back-propagation"}}</ref> vektorët me vlera me pikë lundruese kërkohen drejtpërdrejt me anë të zbritjes gradiente për të maksimizuar shpërndarjen logaritmike të mundësisë në rezultate. Formalisht, le të jetë <math>\mathbf{E} = \{\mathbf{e_1}, \dots, \mathbf{e_k}\}</math> një grup tokenësh të butë (vendosje të akordueshme), ndërsa <math>\mathbf{X} = \{\mathbf{x_1}, \dots, \mathbf{x_m}\}</math> dhe <math>\mathbf{Y} = \{\mathbf{y_1}, \dots, \mathbf{y_n}\}</math> të jenë përkatësisht përfaqësime të tokeneve të hyrjes dhe daljes. Gjatë trajnimit, vendosjet e akordueshme, tokenat e hyrjes dhe daljes bashkohen në një sekuencë të vetme. <math>\text{concat}(\mathbf{E};\mathbf{X};\mathbf{Y})</math>, dhe u jepet LLM-ve. [[Funksioni i humbjes|Humbjet]] llogariten vetem mbi tokenet <math>\mathbf{Y}</math> ; gradientët kthehen mbrapsht në parametra specifikë të udhëzimit: në akordimin e prefiksit, ato janë parametra të lidhur me tokenet e udhëzimeve në secilën shtresë; në akordimin e udhëzimit, ato janë thjesht tokenat e butë të shtuar në fjalor. Më formalisht, ky është akordim i udhëzimit. Le të shkruhet një LLM si <math>LLM(X) = F(E(X)) </math>, ku <math>X</math> është një sekuencë e tokenëve gjuhësorë, <math>E</math> është një funksion që i shëndrron tokenët në vektor, dhe <math>F</math> është pjesa tjetër e modelit. Në akordimin e prefikseve, ofrohet një grup çiftesh hyrje-dalje <math>\{(X^i, Y^i)\}_i</math>, dhe pastaj përdoret zbritja gradiente për të kërkuar për <math>\arg\max_{\tilde Z} \sum_i \log Pr[Y^i | \tilde Z \ast E(X^i)]</math> Me fjalë, <math>\log Pr[Y^i | \tilde Z \ast E(X^i)]</math> është logaritmi i mundësisë për të gjeneruar <math>Y^i</math>, nëse modeli së pari kodon të dhënat hyrëse <math>X^i</math> në vektorin <math>E(X^i)</math>, pastaj i shton para vektorit "prefiksin vektor" <math>\tilde Z</math>, pastaj aplikon <math>F</math>. Për akordimin e prefiksit, është e ngjashme, por "vektori i prefiksit" <math>\tilde Z</math> është shtohet gjendjeve të fshehura në çdo shtresë të modelit. Një rezultat i mëparshëm përdor të njëjtin koncept të kërkimit me zbritje gradiente, por është dizajnuar për modele të maskuara gjuhësore si BERT, dhe kërkon vetëm mbi sekuencat e tokenëve, në vend të vektorëve numërorë. Formalisht, ai kërkon për <math>\arg\max_{\tilde X} \sum_i \log Pr[Y^i | \tilde X \ast X^i]</math> ku <math>\tilde X</math> luhatet mbi sekuencat e tokenëve me një gjatësi të caktuar.<ref>{{Cite book|last=Shin|first=Taylor|title=Proceedings of the 2020 Conference on Empirical Methods in Natural Language Processing (EMNLP)|last2=Razeghi|first2=Yasaman|last3=Logan IV|first3=Robert L.|last4=Wallace|first4=Eric|last5=Singh|first5=Sameer|date=nëntor 2020|publisher=Association for Computational Linguistics|location=Online|pages=4222–4235|chapter=AutoPrompt: Eliciting Knowledge from Language Models with Automatically Generated Prompts|doi=10.18653/v1/2020.emnlp-main.346|chapter-url=https://aclanthology.org/2020.emnlp-main.346|doi-access=free}}</ref> == Kufizimet == Ndërsa procesi i shkrimit dhe përmirësimit të një udhëzimi për një LLM ose AI ka disa përparësi të ngjashme me një proces përsëritës të dizajnit inxhinierik, si përmes zbulimit të "parimeve më të mira" për t'u ripërdorur dhe zbulimi përmes eksperimentimit të riprodhueshëm, parimet dhe aftësitë reale të mësuara varen shumë nga modeli specifik që po përdoret dhe jo nga përgjithësimi në të gjithë fushën e modeleve gjeneruese të bazuara në udhëzim. Modele të tilla janë gjithashtu të paqëndrueshme dhe shfaqin rezultate dukshëm të ndryshme nga ndryshimet në dukje të parëndësishme të udhëzimit.<ref>{{Cite news|date=2025-05-06|title='AI is already eating its own': Prompt engineering is quickly going extinct|work=Fast Company|url=https://www.fastcompany.com/91327911/prompt-engineering-going-extinct}}</ref> Sipas ''[[The Wall Street Journal]]'' në vitin 2025, profesioni i inxhinierit të udhëzimit ishte një nga më i kerkuari në vitin 2023, por është bërë i tejkaluar për shkak të modeleve që kuptojne më mirë qëllimin e përdoruesit dhe trajnimeve të kompanisë.<ref>{{Cite news|last=Bousquette|first=Isabelle|date=2025-04-25|title=The Hottest AI Job of 2023 Is Already Obsolete|language=en-US|work=Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/the-hottest-ai-job-of-2023-is-already-obsolete-1961b054|access-date=2025-05-07|issn=0099-9660}}</ref> == Injektimi i udhëzimit == {{Generative AI}}Injektimi i udhëzimit është një formë shfrytëzimi i [[Siguria kibernetike|sigurisë kibernetike]] në të cilën kundërshtarët krijojnë hyrje që duken të ligjshme, por janë të dizajnuara për të shkaktuar sjellje të padëshiruara në [[Mësimi makinerik|modelet e të mësuarit makinerik]], veçanërisht në modelet e mëdha gjuhësore. Ky sulm përfiton nga paaftësia e modelit për të dalluar midis udhëzimeve të përcaktuara nga zhvilluesit dhe hyrjeve të përdoruesit, duke u lejuar kundërshtarëve të anashkalojnë masat mbrojtëse dhe të ndikojnë në sjelljen e modelit. Ndërsa LLM-të janë të dizajnuara për të ndjekur udhëzime të besueshme, ato mund të manipulohen për të kryer përgjigje të padëshiruara përmes hyrjeve të formuluara me kujdes.<ref>{{Cite web|last=Vigliarolo|first=Brandon|date=19 shtator 2022|title=GPT-3 'prompt injection' attack causes bot bad manners|url=https://www.theregister.com/2022/09/19/in_brief_security/|access-date=2023-02-09|website=[[The Register]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=26 mars 2024|title=What is a prompt injection attack?|url=https://www.ibm.com/think/topics/prompt-injection|access-date=7 mars 2025|website=IBM}}</ref> == Referime == <references /> {{Generative AI}} <nowiki> [[Kategoria:Gjuhësi]] [[Kategoria:Mësim makinerik]] [[Kategoria:Mësim i thellë]]</nowiki> [[Kategoria:Faqe që përdorin shumë imazhe me imazhe të shkallëzuara automatikisht]] s4exusc3sd280y7x2av2uoxg8gzsamc 1 392107 3027860 3024069 2026-08-25T04:24:36Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Oktoberfest/Arkivi 1]] 3027860 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Oktoberfest/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} 1u7ejwazfq8pqa20crzegx6r6w9vxc1 1 392358 3027831 3027702 2026-08-25T02:16:16Z MajavahBot 122738 Vendosja e faqes së diskutimit për arkivim automatik. 3027831 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:DevOps/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[DevOps]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2879956 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240510040652/https://ris.utwente.nl/ws/files/19208022/Erich_et_al_2017_Journal_of_Software_Evolution_and_Process.pdf për lidhjen https://ris.utwente.nl/ws/files/19208022/Erich_et_al_2017_Journal_of_Software_Evolution_and_Process.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 dhjetor 2025 18:56 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 25 lidhje të jashtme te artikulli ''[[DevOps]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027701 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 gusht 2026 09:17 (CEST) d61znprphngbh26pzazltnbvzan75hg 3027862 3027831 2026-08-25T04:24:56Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:DevOps/Arkivi 1]] 3027862 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:DevOps/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 25 lidhje të jashtme te artikulli ''[[DevOps]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027701 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230122173534/https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps për lidhjen https://www.techtarget.com/searchitoperations/definition/DevOps. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 gusht 2026 09:17 (CEST) h3kajxrjequhd1g88as875jd0gjmnsf 1 392404 3027814 2975759 2026-08-25T00:38:06Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3027814 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Inxhinieria e udhëzimeve]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2880287 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230823160959/https://docs.midjourney.com/docs/prompts për lidhjen https://docs.midjourney.com/docs/prompts. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 dhjetor 2025 15:15 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Inxhinieria e udhëzimeve]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2975758 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.comet.com/docs/opik/agent_optimization/overview. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 prill 2026 23:02 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Inxhinieria e udhëzimeve]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027813 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260122134444/https://www.comet.com/docs/opik/agent_optimization/overview për lidhjen https://www.comet.com/docs/opik/agent_optimization/overview. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 gusht 2026 02:38 (CEST) ed03khlrxs1q7fowbg5z1g1s815d9oh 1 394481 3027859 2905219 2026-08-25T04:24:26Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Oktoberfest]] 3027859 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Oktoberfest]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2878409 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://marstall-oktoberfest.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 dhjetor 2025 10:25 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Oktoberfest]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2880579 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.sueddeutsche.de/muenchen/oktoberfest/trachten-und-schuetzenzug-2022-muenchen-1.5667891. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.oktoberfest.de/en/magazine/moving-images/costume-parade. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 dhjetor 2025 01:47 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Oktoberfest]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2883197 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221122130242/https://www.oktoberfest.net/oktoberfest-beer/ për lidhjen https://www.oktoberfest.net/oktoberfest-beer/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241205103010/https://buildingradar.com/construction-blog/oktoberfest-construction/ për lidhjen https://buildingradar.com/construction-blog/oktoberfest-construction/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 dhjetor 2025 06:37 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Oktoberfest]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2886044 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.oktoberfest.de/en/magazine/oktoberfest-beer/what-makes-oktoberfest-beer-special. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.oktoberfest.de/en/magazine/oktoberfest-beer/what-makes-oktoberfest-beer-special. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.oktoberfest.de/en/magazine/oktoberfest-beer/the-6-munich-breweries. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 janar 2026 01:56 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Oktoberfest]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2894158 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180420153526/http://oktoberfest.bereitschaften.brk-muenchen.de/ për lidhjen http://oktoberfest.bereitschaften.brk-muenchen.de/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 janar 2026 23:04 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Oktoberfest]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2899614 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250121023306/https://oktoberfest2024.us/hofbrau-festzelt-tent/ për lidhjen https://oktoberfest2024.us/hofbrau-festzelt-tent/. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.risi.muenchen.de/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 shkurt 2026 21:17 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Oktoberfest]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3024068 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221002062053/http://vgbe.de/ për lidhjen https://www.vgbe.de/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221002062053/http://vgbe.de/ për lidhjen https://www.vgbe.de/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 gusht 2026 21:45 (CEST) 9cuobmj1aoukirlvub9yxs08f1qb0su 4 398057 3027740 3021223 2026-08-24T12:26:53Z Arianit 106 /* 2026 */ 3027740 wikitext text/x-wiki ==2026== ====== WLM 2026 ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; "> <div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> <div style="margin: 5px;"> [[File:LUSITANA WLM 2011 d.svg|70px|left]] [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|130px|right]] </div> <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Wiki_Loves_Monuments_in_Albania_%26_Kosovo_2026|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.2em;">Wiki Loves Monuments në Shqipëri dhe Kosovë: <br />Fotografo monumentet dhe fito çmime!!</span>]] </div></div></div> ==Ilustro Wikipedian v2 (në stil të American Collegiate Dictionary)== <div style="width:100%;background:#ffffff;color:#1a1a1a;border:2px solid #1a1a1a;font-family:'Times New Roman',Times,Georgia,serif;margin:8px 0;"> {| style="width:100%;background:transparent;border:0;margin:0;border-spacing:0;" | style="width:120px;text-align:center;vertical-align:middle;padding:0 4px 0 10px;" | [[File:Ilustro_Wikipedian_logo_american_collegiate_dictionary_style.svg|x92px|link=Wikipedia:Ilustro_Wikipedian_2026|alt=Ilustro Wikipedian]] | style="text-align:center;vertical-align:middle;padding:6px 8px;" | <span style="font-size:150%;font-weight:bold;">Ilustro Wikipedian</span> <span style="font-style:italic;font-size:95%;">\i&#183;lu&#183;stro vi&#183;ki&#183;pe&#183;di&#183;an\ &#8226; MMXXVI</span><br /><span style="font-size:105%;">1 korrik &#8211; 15 gusht 2026 &#8226; Shtoni foto n&#235; artikujt e Wikipedia-s dhe fitoni &#231;mime!</span> | style="width:150px;text-align:center;vertical-align:middle;padding:6px 12px 6px 4px;" | <span style="border:1.5px solid #1a1a1a;padding:5px 12px;display:inline-block;font-weight:bold;">[[Wikipedia:Ilustro_Wikipedian_2026|Merr pjes&#235; &#187;]]</span> |} </div> ==Ilustro Wikipedian (në stil të Encyclopedia Britannica)== <div style="background:#f2e9d3;color:#2b1c10;border:2px solid #2b1c10;padding:6px 10px;font-family:Palatino,'Palatino Linotype','Book Antiqua',Georgia,'Times New Roman',serif;"> <div style="border:1px solid #2b1c10;padding:6px 10px;display:flex;align-items:center;gap:12px;"> <div style="flex:0 0 auto;"> [[File:Ilustro Wikipedian logo simple to be used in a User Group competition.svg|60px|link=|alt=Ilustro Wikipedian]] </div> <div style="flex:1;text-align:center;line-height:1.25;"> '''ILUSTRO WIKIPEDIAN'''<br /> <span style="font-size:95%;">1 korrik &#8211; 15 gusht. Bëhuni pjesë e fushatës dhe fitoni çmime!</span><br /> [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Ilustro_Wikipedian_2026 Mësoni më shumë &raquo;] </div> </div> </div> ===Coordinate Me 2026=== <div style="border:0px solid #36c; background:#f8fbff; padding:14px; margin:12px 0; border-radius:8px; text-align:center;"> <span style="font-size:120%; font-weight:bold;">Coordinate Me 2026 - Të dhënat gjeografike në Wikidata! [[Skeda:Flag of Albania.svg|20px]] [[Skeda:Flag of Kosovo.svg|20px]]</span><br> 1-31 maj 2026<br> [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|Mëso më shumë dhe merr pjesë.]] </div> ===Subgrants 2026=== ====== Thirrjet ====== <div style="border: 1px solid #c8ccd1; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.05); margin-bottom: 15px; display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: center; gap: 15px; padding: 15px; width: 100%; max-width: 900px; margin-left: auto; margin-right: auto; box-sizing: border-box; background: linear-gradient(135deg, #f8f9fa 0%, #f0f2f4 100%);"> <div style="flex: 0 0 auto;"> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|80px|link=]] </div> <div style="flex: 1 1 200px; text-align: center;"> <div style="font-size: 1.4em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; font-weight: bold; line-height: 1.2; margin-bottom: 4px; color: #202122;">Thirrje për mbështetje të aktiviteteve Wiki 2026</div> <div style="font-size: 1.0em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; line-height: 1.4; color: #54595d;">Photowalk dhe Wiki Expedition</div> </div> <div style="flex: 0 0 auto;" class="plainlinks"> [[Meta:Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group/Open_Calls_For_Wiki_Activities|<span style="display: inline-block; background: #36c; color: #fff; font-weight: bold; padding: 8px 16px; text-decoration: none; border: 1px solid #36c; border-radius: 4px;">Lexo më shumë</span>]] </div> </div> ==== Të 90-tat ==== <div style="background: linear-gradient(135deg, #f0f7ff 0%, #c3dcf9 100%); border: 1px solid #7aabf5; box-shadow: 0 2px 5px rgba(0,0,0,0.05); margin-bottom: 15px; display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: center; gap: 15px; padding: 15px; width: 100%; max-width: 900px; margin-left: auto; margin-right: auto; box-sizing: border-box;"> <div style="flex: 0 0 auto;"> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|80px|link=]] </div> <div style="flex: 1 1 250px; text-align: center;"> <div style="font-size: 1.2em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; margin-bottom: 6px; color: #101418;"> <span class="plainlinks">[https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Commons:T%C3%AB_90-tat '''Arkivi historik i viteve '90-të''']</span> (1-30 prill 2026) </div> <div style="font-size: 0.95em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; color: #444a50; line-height: 1.4;"> Ngarkoni materiale audiovizuale për pasurimin e arkivit historik të viteve '90! Mos lër që të '90-tat të mbeten vetëm kujtesë! </div> </div> <div style="flex: 0 0 auto;" class="plainlinks"> [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Commons:T%C3%AB_90-tat <span style="display: inline-block; background: #36c; color: #fff; font-weight: bold; padding: 8px 16px; text-decoration: none; border: 1px solid #36c; border-radius: 4px;">Kontribuo!</span>] </div> </div> == 2025 == ======Formulari mbi komunitetin====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>A kontribuon në Wikimedia-n në gjuhën shqipe? </b> </p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine;"> Na ndihmo të kuptojmë më mirë përvojën tënde! </p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfHk5Lm4KQCEd4UcbulWV-Mxj-gnLU97UgQZKgoHrOWJ_nbOg/viewform?usp=header |<span style="color:white">Plotëso formularin</span>]]</span> </div> </div> ====== WLE ====== <div style="{{linear-gradient|left|white, lightgreen}}; border:1px solid #00A86B; padding: 25px; margin: 10px; "> <div style="text-align: center;">[[Skeda:WLE_Austria_Logo_(no_text).svg|djathtas|50x50px]] [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg |left|80px]] Filloi konkursi i fotografisë [[c:Commons:Wiki Loves Earth in Albania & Kosovo 2025|Wiki Loves Earth 2025 në Shqipëri dhe Kosovë]] (1-30 qershor 2025) Ngarkoni fotografi cilësore të zonave të mbrojtura të natyrës në Shqipëri dhe Kosovë dhe fitoni çmime!</div></div> ====== Thirrjet ====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <span> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|100px]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>Thirrje për Mbështetje të Aktiviteve Wiki</b> 2025 </p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine;"> Photowalk, Wiki Expedition dhe Minigrants </p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[Meta:Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group/Open_Calls_For_Wiki_Activities|<span style="color:white">Lexo më shumë</span>]]</span> </div> </div> ====== Gara e ushqimit tradicional ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px;"><div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Traditional_Albanian_food_photography_competition_-_2025/sq|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.8em; font-family: Linux Libertine, serif;">GARA E FOTOGRAFISË SË USHQIMIT TRADICIONAL SHQIPTAR <br />Ju pëlqen ushqimi? Kjo është gara për ju! 3 më të mirët shpërblehen. </span>]] </div> | style="vertical-align: middle;" | [[File:Japrak 1.jpg|right|100px]] | style="vertical-align: middle;" | [[File:Pite me djath, shoqëruar me kos.jpg|right|100px]] | style="vertical-align: middle;" | [[File:Krelanë kallamoqe.jpg|right|100px]] |} </div> </div> ====== Cee Spring ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Logo banner-600-t.png|left|180px]] | style="width: 100%" | Kontribuoni në fushatën [[Meta:Wikimedia_CEE_Spring_2025 |Wikimedia CEE Spring 2025]] për të përmirësuar e përkthyer artikuj për kulturën dhe traditat e Evropës Qendrore-Lindore nga 21 marsi deri më 31 maj. | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|100px]] |} </div> ====== Une redaktoj Wikipedian ====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <span> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|100px]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>UNË REDAKTOJ WIKIPEDIA-n</b> 2025 </p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine; font-style: oblique;"> E dini se dhe ju mund të redaktoni Wikipedian!? </p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[Wikipedia:Unë_Redaktoj_Wikipedia-n_2022|<span style="color:white">Lexo më shumë</span>]]</span> </div> </div> == 2024== ====== FSHMN ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull u shkrua nga studentë të lëndës 'Hyrje në Shkencë Kompjuterike' të Universitetit të Prishtinës “Hasan Prishtina”, në kuadër të bashkëpunimit me [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Grupin e Wikimedianëve të Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:University of Prishtina logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Filozofik ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull është shkruar nga studentët e Fakultetit Filozofik të Universitetit të Prishtinës "Hasan Prishtina", në bashkëpunim me ForumZFD dhe [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Wikimedianët e Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:University of Prishtina logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Rit K ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | This article was written by students of the 'International Relations' course at RIT Kosovo University, in collaboration with the [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Wikimedians of the Albanian Language User Group]]. The editor is a beginner so help them if you can.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:RIT Kosovo Lettermark.svg|right|80px]] |} </div> ====== WLM ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; "> <div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> <div style="margin: 5px;"> [[File:LUSITANA WLM 2011 d.svg|70px|left]] [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|130px|right]] </div> <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Wiki_Loves_Monuments_in_Albania_%26_Kosovo_-_2024/sq|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.2em;">Wiki Loves Monuments in Albania & Kosovo: <br />Fotografo monumentet, ndihmo Wikipedian dhe fito çmime!!</span>]] </div></div></div> ====== CEE Spring ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Logo banner-600-t.png|left|180px]] | style="width: 100%" | Nga 21 marsi deri më 31 maj, Wikimedia CEE Spring zhvillon fushatën masive [[Meta:Wikimedia_CEE_Spring_2024 |Wikimedia CEE Spring 2024]]. Bashkohuni edhe ju të shkruajmë e të përkthejmë artikuj për kulturën e traditat të Evropës Qendrore-Lindore për të rritur bashkëpunimin në Wikipedia. |} </div> ====== Gazetarise ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull u shkrua nga studentë të lëndës Gazetaria Qytetare të Universitetit të Prishtinës “Hasan Prishtina”, në kuadër të bashkëpunimit me [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Grupin e Wikimedianëve të Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:University of Prishtina logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Gara e fotografise se ushqimit tradicional shqiptar ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; "> <div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Traditional_Albanian_food_photography_competition_-_2024/sq|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.6em;">GARA E FOTOGRAFISË SË USHQIMIT TRADICIONAL SHQIPTAR <br />Ju pëlqen ushqimi? Kjo është gara për ju! 3 më të mirët shpërblehen. </span>]] </div> | style="vertical-align: middle;" | [[File:Fli nga Grashtica.jpg|right|100px]] |} </div></div> ====== Diaspora redakton Wikipedian ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:WoALUG's Campaign 'Diaspora edits Wikipedia' 2024.png|left|80px]] | style="width: 100%" | WoALUG zhvillon fushatën [[meta:Diaspora_Edits_Wikipedia_2024| Diaspora Redakton Wikipedian]], 20 shkurt - 20 mars. Kontribuoni në promovimin e vendeve dhe kulturës shqiptare në gjuhët e vendit ku jetoni. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:WoALUG's Campaign 'Diaspora edits Wikipedia' 2024.png|left|80px]] | style="width: 100%" |WoALUG's campaign[[meta:Diaspora_Edits_Wikipedia_2024| Diaspora Edits Wikipedia]], 20 Feb - 20 Mar. Contribute to the promotion of Albanian culture in your language wiki. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:WoALUG's Campaign 'Diaspora edits Wikipedia' 2024.png|left|80px]] | style="width: 100%" |Join us in promoting Albanian culture in your language. [[meta:Diaspora_Edits_Wikipedia_2024| Diaspora Edits Wikipedia]] campaign, 20 Feb - 20 Mar. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Nje fshat nje artikull ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="width: 100%" | Nga 15 janar deri më 16 shkurt, WoALUG zhvillon fushatën online [[Wikipedia:Nj%C3%AB_fshat,_Nj%C3%AB_artikull_2024| Një Fshat, Një Artikull.]] Bashkohuni për të pasuruar Wikipedia-n shqip me artikuj për fshatrat në Shqiperi dhe Kosovë. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="width: 100%" | From January 15 to February 16, WoALUG conducts the online campaign[[Wikipedia:Nj%C3%AB_fshat,_Nj%C3%AB_artikull_2024| One Village, One Article.]] Join us to enrich Albanian Wikipedia with articles about villages in Albania and Kosovo. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> == 2023 == ====== Jeta ne vitet 90' ne kosove ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg |left|80px]] | style="width: 100%" | Kontribuoni në fushatën për mbledhjen e informacioneve dhe dokumentim mbi jetën paralele në vitet 90-të në Kosovë, ngarkoni fotografitë, dokumentet apo rrëfimet e juaja dhe fitoni çmime! <h3>[[c:Commons:Life_in_the_90s_in_Kosovo/sq|JETA NË VITET '90 NË KOSOVË]]</h3> |} </div> ====== WLE ====== <div style="{{linear-gradient|left|white, lightgreen}}; border:1px solid #00A86B; padding: 25px; margin: 10px; "> <div style="text-align: center;">[[Skeda:WLE_Austria_Logo_(no_text).svg|djathtas|50x50px]] [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg |left|80px]] Filloi konkursi i fotografisë [[c:Commons:Wiki Loves Earth in Albania & Kosovo 2023|Wiki Loves Earth 2023 në Shqipëri dhe Kosovë]] (1-31 korrik 2023) Ngarkoni fotografi cilësore të zonave të mbrojtura të natyrës në Shqipëri dhe Kosovë dhe fitoni çmime!</div></div> ====== Wllh ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg |left|80px]] | style="width: 100%" | Kontribuoni në fushatën globale "Wiki Loves Living Heritage" për të dokumentuar trashëgiminë kulturore jomateriale. Regjistroni me zë histori të përjetuara në periudha të ndryshme të Shqipërisë dhe Kosovës, 5 qershor - 9 korrik. <h3>[[Commons:Commons:Wiki_Loves_Living_Heritage_in_Albania_%26_Kosovo_2023|Wiki Loves Living Heritage in Albania & Kosovo 2023]]</h3> | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wiki Loves Living Heritage logo.png|right|80px]] |} </div> ====== Cee spring ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Logo banner-600-t.png|left|180px]] | style="width: 100%" | Nga 21 marsi deri më 31 maj, Wikimedia CEE Spring zhvillon fushatën masive [[Meta:Wikimedia_CEE_Spring_2023 |Wikimedia CEE Spring 2023]]. Bashkohuni edhe ju të shkruajmë e të përkthejmë artikuj për kulturën e traditat të Evropës Qendrore-Lindore për të rritur bashkëpunimin në Wikipedia. |} </div> ====== Gara e fotografise se ushqimit tradicional shqiptar ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; "> <div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Gara_e_fotografisë_së_ushqimit_tradicional_shqiptar_-_2023|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.6em;">GARA E FOTOGRAFISË SË USHQIMIT TRADICIONAL SHQIPTAR <br />Ju pëlqen ushqimi? Kjo është gara për ju! 3 më të mirët shpërblehen. </span>]] </div> | style="vertical-align: middle;" | |} </div></div> ====== Une redaktoj wikipedian ====== <div style="background: linear-gradient(to right, white, #8AD6F2); border:1px solid #918069; padding: 15px; margin: 10px;"> <div style="display:flex; align-items:center; gap:12px;"> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|90px]] <div style="flex:1; text-align:center;"> [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Commons:T%C3%AB_90-tat '''Arkivimi i viteve 90-të'''] (1-30 prill 2026) Ngarkoni materiale audiovizuale për pasurimin e arkivit historik të viteve '90! Mos lër që të 90-tat të mbeten vetëm kujtesë! </div> [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Commons:T%C3%AB_90-tat <span style="background:#0645ad; color:white; padding:8px 20px; border-radius:4px; font-weight:500; white-space:nowrap;">Ngarko!</span>] </div></div> == 2022 == ====== Wikiovyage ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikivoyage-Logo-v3-small-en.png|left|80px]] | style="width: 100%" | Nga 1 deri më 31 gusht, WoALUG zhvillon fushatën online [[Wikipedia:Summer_of_Wikivoyage,_2022| Summer of Wikivoyage 2022]]. Bashkohuni edhe ju të shkruajmë rreth destinacioneve shqiptare turistike, malore e fushore për të pasuruar me artikuj guidën e lirë turistike të Wikivoyage-it. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== WPWP ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:WPWP logo 1.png|left|80px]] | style="width: 100%" | Merrni pjesë në fushatën [[Wikipedia:Wikipedia_Pages_Wanting_Photos_2022_(WPWP)| "Wikipedia Pages Wanting Photos 2022"]] në nivel ndërkombëtar dhe lokal për të përmirësuar artikuj me imazhe në Wikipedia dhe fitoni çmime! Fushata zgjat deri më 31 gusht. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Cee Spring ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Logo banner-600-t.png|left|180px]] | style="width: 100%" | Nga 21 marsi deri më 31 maj, Wikimedia CEE Spring zhvillon fushatën masive [[Meta:Wikimedia_CEE_Spring_2022 |Wikimedia CEE Spring 2022]]. Bashkohuni edhe ju të shkruajmë e të përkthejmë artikuj për kulturën e traditat të Evropës Qendrore-Lindore për të rritur bashkëpunimin në Wikipedia. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Gara e fotografise se ushqimit tradicional shqipatar ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; "> <div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Gara_e_fotografisë_së_ushqimit_tradicional_shqiptar_-_2022|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.6em;">GARA E FOTOGRAFISË SË USHQIMIT TRADICIONAL SHQIPTAR <br />Ju pëlqen ushqimi? Kjo është gara për ju. 3 më të mirët shpërblehen!</span>]] </div> | style="vertical-align: middle;" | [[File:Fli nga Grashtica.jpg|right|100px]] |} </div></div> ====== une redaktoj wikipedian ====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>UNË REDAKTOJ WIKIPEDIA-n</b> 2022 </p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine; font-style: oblique;"> E dini se dhe ju mund të redaktoni Wikipedian!? </p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[Wikipedia:Unë_Redaktoj_Wikipedia-n_2022|<span style="color:white">Lexo më shumë</span>]]</span> </div> </div> == 2021 == ====== Diaspora redakton wikipedian ====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>Diaspora redakton Wikipedia-n </b> 2021</p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine; font-style: oblique;"><b>Jetoni në diasporë dhe doni të kontribuoni në promovimin e vendeve dhe kulturës tonë në gjuhët e vendit ku banoni?</b></p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[Wikipedia:Diaspora Redakton Wikipedia-n 2021|<span style="color:white">Regjistrohu këtu</span>]]</span> </div> </div> ====== Drejtesia Tranzicionale ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull u shkrua nga pjesëmarrës të edit-a-thonës 'Drejtësia Tranzicionale në Kosovë' në kuadër të aktiviteteve të [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Grupit të Wikimedianëve të Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> |} </div> ====== Fiek ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull u shkrua nga studentë të lëndës Metodologjia e hulumtimeve shkencore të Fakultetit të Inxhinierisë Elektrike dhe Kompjuterike (FIEK), në kuadër të bashkëpunimit me [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Grupin e Wikimedianëve të Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:University of Prishtina logo.svg|right|80px]] |} </div> oirm5xfcipq8o1au3ksvomdtyz7jokb 3027741 3027740 2026-08-24T12:32:06Z Arianit 106 /* WLM 2026 */ 3027741 wikitext text/x-wiki ==2026== ====== WLM 2026 ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; "> <div style="position: relative; overflow: hidden; background-color: white; display:flex; align-items:center; justify-content:space-between; padding: 0 16px;"> [[File:LUSITANA WLM 2011 d.svg|50px]] <div style="flex:1; padding: 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Wiki_Loves_Monuments_in_Albania_%26_Kosovo_2026|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.2em;">Wiki Loves Monuments në Shqipëri dhe Kosovë: <br />Fotografo monumente dhe fito çmime!</span>]] </div> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|94px]] </div></div> ==Ilustro Wikipedian v2 (në stil të American Collegiate Dictionary)== <div style="width:100%;background:#ffffff;color:#1a1a1a;border:2px solid #1a1a1a;font-family:'Times New Roman',Times,Georgia,serif;margin:8px 0;"> {| style="width:100%;background:transparent;border:0;margin:0;border-spacing:0;" | style="width:120px;text-align:center;vertical-align:middle;padding:0 4px 0 10px;" | [[File:Ilustro_Wikipedian_logo_american_collegiate_dictionary_style.svg|x92px|link=Wikipedia:Ilustro_Wikipedian_2026|alt=Ilustro Wikipedian]] | style="text-align:center;vertical-align:middle;padding:6px 8px;" | <span style="font-size:150%;font-weight:bold;">Ilustro Wikipedian</span> <span style="font-style:italic;font-size:95%;">\i&#183;lu&#183;stro vi&#183;ki&#183;pe&#183;di&#183;an\ &#8226; MMXXVI</span><br /><span style="font-size:105%;">1 korrik &#8211; 15 gusht 2026 &#8226; Shtoni foto n&#235; artikujt e Wikipedia-s dhe fitoni &#231;mime!</span> | style="width:150px;text-align:center;vertical-align:middle;padding:6px 12px 6px 4px;" | <span style="border:1.5px solid #1a1a1a;padding:5px 12px;display:inline-block;font-weight:bold;">[[Wikipedia:Ilustro_Wikipedian_2026|Merr pjes&#235; &#187;]]</span> |} </div> ==Ilustro Wikipedian (në stil të Encyclopedia Britannica)== <div style="background:#f2e9d3;color:#2b1c10;border:2px solid #2b1c10;padding:6px 10px;font-family:Palatino,'Palatino Linotype','Book Antiqua',Georgia,'Times New Roman',serif;"> <div style="border:1px solid #2b1c10;padding:6px 10px;display:flex;align-items:center;gap:12px;"> <div style="flex:0 0 auto;"> [[File:Ilustro Wikipedian logo simple to be used in a User Group competition.svg|60px|link=|alt=Ilustro Wikipedian]] </div> <div style="flex:1;text-align:center;line-height:1.25;"> '''ILUSTRO WIKIPEDIAN'''<br /> <span style="font-size:95%;">1 korrik &#8211; 15 gusht. Bëhuni pjesë e fushatës dhe fitoni çmime!</span><br /> [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Ilustro_Wikipedian_2026 Mësoni më shumë &raquo;] </div> </div> </div> ===Coordinate Me 2026=== <div style="border:0px solid #36c; background:#f8fbff; padding:14px; margin:12px 0; border-radius:8px; text-align:center;"> <span style="font-size:120%; font-weight:bold;">Coordinate Me 2026 - Të dhënat gjeografike në Wikidata! [[Skeda:Flag of Albania.svg|20px]] [[Skeda:Flag of Kosovo.svg|20px]]</span><br> 1-31 maj 2026<br> [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|Mëso më shumë dhe merr pjesë.]] </div> ===Subgrants 2026=== ====== Thirrjet ====== <div style="border: 1px solid #c8ccd1; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.05); margin-bottom: 15px; display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: center; gap: 15px; padding: 15px; width: 100%; max-width: 900px; margin-left: auto; margin-right: auto; box-sizing: border-box; background: linear-gradient(135deg, #f8f9fa 0%, #f0f2f4 100%);"> <div style="flex: 0 0 auto;"> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|80px|link=]] </div> <div style="flex: 1 1 200px; text-align: center;"> <div style="font-size: 1.4em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; font-weight: bold; line-height: 1.2; margin-bottom: 4px; color: #202122;">Thirrje për mbështetje të aktiviteteve Wiki 2026</div> <div style="font-size: 1.0em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; line-height: 1.4; color: #54595d;">Photowalk dhe Wiki Expedition</div> </div> <div style="flex: 0 0 auto;" class="plainlinks"> [[Meta:Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group/Open_Calls_For_Wiki_Activities|<span style="display: inline-block; background: #36c; color: #fff; font-weight: bold; padding: 8px 16px; text-decoration: none; border: 1px solid #36c; border-radius: 4px;">Lexo më shumë</span>]] </div> </div> ==== Të 90-tat ==== <div style="background: linear-gradient(135deg, #f0f7ff 0%, #c3dcf9 100%); border: 1px solid #7aabf5; box-shadow: 0 2px 5px rgba(0,0,0,0.05); margin-bottom: 15px; display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: center; gap: 15px; padding: 15px; width: 100%; max-width: 900px; margin-left: auto; margin-right: auto; box-sizing: border-box;"> <div style="flex: 0 0 auto;"> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|80px|link=]] </div> <div style="flex: 1 1 250px; text-align: center;"> <div style="font-size: 1.2em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; margin-bottom: 6px; color: #101418;"> <span class="plainlinks">[https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Commons:T%C3%AB_90-tat '''Arkivi historik i viteve '90-të''']</span> (1-30 prill 2026) </div> <div style="font-size: 0.95em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; color: #444a50; line-height: 1.4;"> Ngarkoni materiale audiovizuale për pasurimin e arkivit historik të viteve '90! Mos lër që të '90-tat të mbeten vetëm kujtesë! </div> </div> <div style="flex: 0 0 auto;" class="plainlinks"> [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Commons:T%C3%AB_90-tat <span style="display: inline-block; background: #36c; color: #fff; font-weight: bold; padding: 8px 16px; text-decoration: none; border: 1px solid #36c; border-radius: 4px;">Kontribuo!</span>] </div> </div> == 2025 == ======Formulari mbi komunitetin====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>A kontribuon në Wikimedia-n në gjuhën shqipe? </b> </p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine;"> Na ndihmo të kuptojmë më mirë përvojën tënde! </p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfHk5Lm4KQCEd4UcbulWV-Mxj-gnLU97UgQZKgoHrOWJ_nbOg/viewform?usp=header |<span style="color:white">Plotëso formularin</span>]]</span> </div> </div> ====== WLE ====== <div style="{{linear-gradient|left|white, lightgreen}}; border:1px solid #00A86B; padding: 25px; margin: 10px; "> <div style="text-align: center;">[[Skeda:WLE_Austria_Logo_(no_text).svg|djathtas|50x50px]] [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg |left|80px]] Filloi konkursi i fotografisë [[c:Commons:Wiki Loves Earth in Albania & Kosovo 2025|Wiki Loves Earth 2025 në Shqipëri dhe Kosovë]] (1-30 qershor 2025) Ngarkoni fotografi cilësore të zonave të mbrojtura të natyrës në Shqipëri dhe Kosovë dhe fitoni çmime!</div></div> ====== Thirrjet ====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <span> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|100px]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>Thirrje për Mbështetje të Aktiviteve Wiki</b> 2025 </p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine;"> Photowalk, Wiki Expedition dhe Minigrants </p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[Meta:Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group/Open_Calls_For_Wiki_Activities|<span style="color:white">Lexo më shumë</span>]]</span> </div> </div> ====== Gara e ushqimit tradicional ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px;"><div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Traditional_Albanian_food_photography_competition_-_2025/sq|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.8em; font-family: Linux Libertine, serif;">GARA E FOTOGRAFISË SË USHQIMIT TRADICIONAL SHQIPTAR <br />Ju pëlqen ushqimi? Kjo është gara për ju! 3 më të mirët shpërblehen. </span>]] </div> | style="vertical-align: middle;" | [[File:Japrak 1.jpg|right|100px]] | style="vertical-align: middle;" | [[File:Pite me djath, shoqëruar me kos.jpg|right|100px]] | style="vertical-align: middle;" | [[File:Krelanë kallamoqe.jpg|right|100px]] |} </div> </div> ====== Cee Spring ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Logo banner-600-t.png|left|180px]] | style="width: 100%" | Kontribuoni në fushatën [[Meta:Wikimedia_CEE_Spring_2025 |Wikimedia CEE Spring 2025]] për të përmirësuar e përkthyer artikuj për kulturën dhe traditat e Evropës Qendrore-Lindore nga 21 marsi deri më 31 maj. | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|100px]] |} </div> ====== Une redaktoj Wikipedian ====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <span> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|100px]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>UNË REDAKTOJ WIKIPEDIA-n</b> 2025 </p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine; font-style: oblique;"> E dini se dhe ju mund të redaktoni Wikipedian!? </p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[Wikipedia:Unë_Redaktoj_Wikipedia-n_2022|<span style="color:white">Lexo më shumë</span>]]</span> </div> </div> == 2024== ====== FSHMN ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull u shkrua nga studentë të lëndës 'Hyrje në Shkencë Kompjuterike' të Universitetit të Prishtinës “Hasan Prishtina”, në kuadër të bashkëpunimit me [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Grupin e Wikimedianëve të Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:University of Prishtina logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Filozofik ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull është shkruar nga studentët e Fakultetit Filozofik të Universitetit të Prishtinës "Hasan Prishtina", në bashkëpunim me ForumZFD dhe [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Wikimedianët e Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:University of Prishtina logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Rit K ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | This article was written by students of the 'International Relations' course at RIT Kosovo University, in collaboration with the [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Wikimedians of the Albanian Language User Group]]. The editor is a beginner so help them if you can.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:RIT Kosovo Lettermark.svg|right|80px]] |} </div> ====== WLM ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; "> <div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> <div style="margin: 5px;"> [[File:LUSITANA WLM 2011 d.svg|70px|left]] [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|130px|right]] </div> <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Wiki_Loves_Monuments_in_Albania_%26_Kosovo_-_2024/sq|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.2em;">Wiki Loves Monuments in Albania & Kosovo: <br />Fotografo monumentet, ndihmo Wikipedian dhe fito çmime!!</span>]] </div></div></div> ====== CEE Spring ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Logo banner-600-t.png|left|180px]] | style="width: 100%" | Nga 21 marsi deri më 31 maj, Wikimedia CEE Spring zhvillon fushatën masive [[Meta:Wikimedia_CEE_Spring_2024 |Wikimedia CEE Spring 2024]]. Bashkohuni edhe ju të shkruajmë e të përkthejmë artikuj për kulturën e traditat të Evropës Qendrore-Lindore për të rritur bashkëpunimin në Wikipedia. |} </div> ====== Gazetarise ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull u shkrua nga studentë të lëndës Gazetaria Qytetare të Universitetit të Prishtinës “Hasan Prishtina”, në kuadër të bashkëpunimit me [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Grupin e Wikimedianëve të Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:University of Prishtina logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Gara e fotografise se ushqimit tradicional shqiptar ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; "> <div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Traditional_Albanian_food_photography_competition_-_2024/sq|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.6em;">GARA E FOTOGRAFISË SË USHQIMIT TRADICIONAL SHQIPTAR <br />Ju pëlqen ushqimi? Kjo është gara për ju! 3 më të mirët shpërblehen. </span>]] </div> | style="vertical-align: middle;" | [[File:Fli nga Grashtica.jpg|right|100px]] |} </div></div> ====== Diaspora redakton Wikipedian ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:WoALUG's Campaign 'Diaspora edits Wikipedia' 2024.png|left|80px]] | style="width: 100%" | WoALUG zhvillon fushatën [[meta:Diaspora_Edits_Wikipedia_2024| Diaspora Redakton Wikipedian]], 20 shkurt - 20 mars. Kontribuoni në promovimin e vendeve dhe kulturës shqiptare në gjuhët e vendit ku jetoni. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:WoALUG's Campaign 'Diaspora edits Wikipedia' 2024.png|left|80px]] | style="width: 100%" |WoALUG's campaign[[meta:Diaspora_Edits_Wikipedia_2024| Diaspora Edits Wikipedia]], 20 Feb - 20 Mar. Contribute to the promotion of Albanian culture in your language wiki. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:WoALUG's Campaign 'Diaspora edits Wikipedia' 2024.png|left|80px]] | style="width: 100%" |Join us in promoting Albanian culture in your language. [[meta:Diaspora_Edits_Wikipedia_2024| Diaspora Edits Wikipedia]] campaign, 20 Feb - 20 Mar. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Nje fshat nje artikull ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="width: 100%" | Nga 15 janar deri më 16 shkurt, WoALUG zhvillon fushatën online [[Wikipedia:Nj%C3%AB_fshat,_Nj%C3%AB_artikull_2024| Një Fshat, Një Artikull.]] Bashkohuni për të pasuruar Wikipedia-n shqip me artikuj për fshatrat në Shqiperi dhe Kosovë. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="width: 100%" | From January 15 to February 16, WoALUG conducts the online campaign[[Wikipedia:Nj%C3%AB_fshat,_Nj%C3%AB_artikull_2024| One Village, One Article.]] Join us to enrich Albanian Wikipedia with articles about villages in Albania and Kosovo. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> == 2023 == ====== Jeta ne vitet 90' ne kosove ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg |left|80px]] | style="width: 100%" | Kontribuoni në fushatën për mbledhjen e informacioneve dhe dokumentim mbi jetën paralele në vitet 90-të në Kosovë, ngarkoni fotografitë, dokumentet apo rrëfimet e juaja dhe fitoni çmime! <h3>[[c:Commons:Life_in_the_90s_in_Kosovo/sq|JETA NË VITET '90 NË KOSOVË]]</h3> |} </div> ====== WLE ====== <div style="{{linear-gradient|left|white, lightgreen}}; border:1px solid #00A86B; padding: 25px; margin: 10px; "> <div style="text-align: center;">[[Skeda:WLE_Austria_Logo_(no_text).svg|djathtas|50x50px]] [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg |left|80px]] Filloi konkursi i fotografisë [[c:Commons:Wiki Loves Earth in Albania & Kosovo 2023|Wiki Loves Earth 2023 në Shqipëri dhe Kosovë]] (1-31 korrik 2023) Ngarkoni fotografi cilësore të zonave të mbrojtura të natyrës në Shqipëri dhe Kosovë dhe fitoni çmime!</div></div> ====== Wllh ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg |left|80px]] | style="width: 100%" | Kontribuoni në fushatën globale "Wiki Loves Living Heritage" për të dokumentuar trashëgiminë kulturore jomateriale. Regjistroni me zë histori të përjetuara në periudha të ndryshme të Shqipërisë dhe Kosovës, 5 qershor - 9 korrik. <h3>[[Commons:Commons:Wiki_Loves_Living_Heritage_in_Albania_%26_Kosovo_2023|Wiki Loves Living Heritage in Albania & Kosovo 2023]]</h3> | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wiki Loves Living Heritage logo.png|right|80px]] |} </div> ====== Cee spring ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Logo banner-600-t.png|left|180px]] | style="width: 100%" | Nga 21 marsi deri më 31 maj, Wikimedia CEE Spring zhvillon fushatën masive [[Meta:Wikimedia_CEE_Spring_2023 |Wikimedia CEE Spring 2023]]. Bashkohuni edhe ju të shkruajmë e të përkthejmë artikuj për kulturën e traditat të Evropës Qendrore-Lindore për të rritur bashkëpunimin në Wikipedia. |} </div> ====== Gara e fotografise se ushqimit tradicional shqiptar ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; "> <div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Gara_e_fotografisë_së_ushqimit_tradicional_shqiptar_-_2023|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.6em;">GARA E FOTOGRAFISË SË USHQIMIT TRADICIONAL SHQIPTAR <br />Ju pëlqen ushqimi? Kjo është gara për ju! 3 më të mirët shpërblehen. </span>]] </div> | style="vertical-align: middle;" | |} </div></div> ====== Une redaktoj wikipedian ====== <div style="background: linear-gradient(to right, white, #8AD6F2); border:1px solid #918069; padding: 15px; margin: 10px;"> <div style="display:flex; align-items:center; gap:12px;"> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|90px]] <div style="flex:1; text-align:center;"> [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Commons:T%C3%AB_90-tat '''Arkivimi i viteve 90-të'''] (1-30 prill 2026) Ngarkoni materiale audiovizuale për pasurimin e arkivit historik të viteve '90! Mos lër që të 90-tat të mbeten vetëm kujtesë! </div> [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Commons:T%C3%AB_90-tat <span style="background:#0645ad; color:white; padding:8px 20px; border-radius:4px; font-weight:500; white-space:nowrap;">Ngarko!</span>] </div></div> == 2022 == ====== Wikiovyage ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikivoyage-Logo-v3-small-en.png|left|80px]] | style="width: 100%" | Nga 1 deri më 31 gusht, WoALUG zhvillon fushatën online [[Wikipedia:Summer_of_Wikivoyage,_2022| Summer of Wikivoyage 2022]]. Bashkohuni edhe ju të shkruajmë rreth destinacioneve shqiptare turistike, malore e fushore për të pasuruar me artikuj guidën e lirë turistike të Wikivoyage-it. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== WPWP ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:WPWP logo 1.png|left|80px]] | style="width: 100%" | Merrni pjesë në fushatën [[Wikipedia:Wikipedia_Pages_Wanting_Photos_2022_(WPWP)| "Wikipedia Pages Wanting Photos 2022"]] në nivel ndërkombëtar dhe lokal për të përmirësuar artikuj me imazhe në Wikipedia dhe fitoni çmime! Fushata zgjat deri më 31 gusht. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Cee Spring ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Logo banner-600-t.png|left|180px]] | style="width: 100%" | Nga 21 marsi deri më 31 maj, Wikimedia CEE Spring zhvillon fushatën masive [[Meta:Wikimedia_CEE_Spring_2022 |Wikimedia CEE Spring 2022]]. Bashkohuni edhe ju të shkruajmë e të përkthejmë artikuj për kulturën e traditat të Evropës Qendrore-Lindore për të rritur bashkëpunimin në Wikipedia. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Gara e fotografise se ushqimit tradicional shqipatar ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; "> <div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Gara_e_fotografisë_së_ushqimit_tradicional_shqiptar_-_2022|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.6em;">GARA E FOTOGRAFISË SË USHQIMIT TRADICIONAL SHQIPTAR <br />Ju pëlqen ushqimi? Kjo është gara për ju. 3 më të mirët shpërblehen!</span>]] </div> | style="vertical-align: middle;" | [[File:Fli nga Grashtica.jpg|right|100px]] |} </div></div> ====== une redaktoj wikipedian ====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>UNË REDAKTOJ WIKIPEDIA-n</b> 2022 </p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine; font-style: oblique;"> E dini se dhe ju mund të redaktoni Wikipedian!? </p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[Wikipedia:Unë_Redaktoj_Wikipedia-n_2022|<span style="color:white">Lexo më shumë</span>]]</span> </div> </div> == 2021 == ====== Diaspora redakton wikipedian ====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>Diaspora redakton Wikipedia-n </b> 2021</p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine; font-style: oblique;"><b>Jetoni në diasporë dhe doni të kontribuoni në promovimin e vendeve dhe kulturës tonë në gjuhët e vendit ku banoni?</b></p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[Wikipedia:Diaspora Redakton Wikipedia-n 2021|<span style="color:white">Regjistrohu këtu</span>]]</span> </div> </div> ====== Drejtesia Tranzicionale ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull u shkrua nga pjesëmarrës të edit-a-thonës 'Drejtësia Tranzicionale në Kosovë' në kuadër të aktiviteteve të [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Grupit të Wikimedianëve të Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> |} </div> ====== Fiek ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull u shkrua nga studentë të lëndës Metodologjia e hulumtimeve shkencore të Fakultetit të Inxhinierisë Elektrike dhe Kompjuterike (FIEK), në kuadër të bashkëpunimit me [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Grupin e Wikimedianëve të Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:University of Prishtina logo.svg|right|80px]] |} </div> 3gcmov018ug3qkoc1524xjsakzkfjx9 3027742 3027741 2026-08-24T12:48:59Z Arianit 106 3027742 wikitext text/x-wiki ==2026== ===WLA=== <div style="background: linear-gradient(135deg, #f0f7ff 0%, #c3dcf9 100%); border: 1px solid #7aabf5; box-shadow: 0 2px 5px rgba(0,0,0,0.05); margin-bottom: 15px; display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: center; gap: 14px; padding: 9px 17px; width: 100%; max-width: 900px; margin-left: auto; margin-right: auto; box-sizing: border-box;"> <div style="flex: 0 0 auto;"> [[File:Flag of Piana degli Albanesi.svg|51px|link=]] </div> <div style="flex: 1 1 250px; text-align: center;"> <div style="font-size: 1.27em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; color: #101418;"> <span class="plainlinks">[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Arb%C3%ABresh%C3%AB '''Wiki Loves Arbëreshë''']</span> (1 shtator - 15 tetor) </div> <div style="font-size: 1.04em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; color: #444a50; line-height: 1.3;"> Ta dokumentojmë trashëgiminë shpirtërore arbëreshe! </div> </div> <div style="flex: 0 0 auto;" class="plainlinks"> [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Arb%C3%ABresh%C3%AB <span style="display: inline-block; background: #36c; color: #fff; font-weight: bold; padding: 7px 16px; text-decoration: none; border: 1px solid #36c; border-radius: 4px; font-size:1.04em;">Kontribuo!</span>] </div> </div> === WLM 2026 === <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; "> <div style="position: relative; overflow: hidden; background-color: white; display:flex; align-items:center; justify-content:space-between; padding: 0 16px;"> [[File:LUSITANA WLM 2011 d.svg|50px]] <div style="flex:1; padding: 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Wiki_Loves_Monuments_in_Albania_%26_Kosovo_2026|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.2em;">Wiki Loves Monuments në Shqipëri dhe Kosovë: <br />Fotografo monumente dhe fito çmime!</span>]] </div> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|94px]] </div></div> ===Ilustro Wikipedian v2 (në stil të American Collegiate Dictionary)=== <div style="width:100%;background:#ffffff;color:#1a1a1a;border:2px solid #1a1a1a;font-family:'Times New Roman',Times,Georgia,serif;margin:8px 0;"> {| style="width:100%;background:transparent;border:0;margin:0;border-spacing:0;" | style="width:120px;text-align:center;vertical-align:middle;padding:0 4px 0 10px;" | [[File:Ilustro_Wikipedian_logo_american_collegiate_dictionary_style.svg|x92px|link=Wikipedia:Ilustro_Wikipedian_2026|alt=Ilustro Wikipedian]] | style="text-align:center;vertical-align:middle;padding:6px 8px;" | <span style="font-size:150%;font-weight:bold;">Ilustro Wikipedian</span> <span style="font-style:italic;font-size:95%;">\i&#183;lu&#183;stro vi&#183;ki&#183;pe&#183;di&#183;an\ &#8226; MMXXVI</span><br /><span style="font-size:105%;">1 korrik &#8211; 15 gusht 2026 &#8226; Shtoni foto n&#235; artikujt e Wikipedia-s dhe fitoni &#231;mime!</span> | style="width:150px;text-align:center;vertical-align:middle;padding:6px 12px 6px 4px;" | <span style="border:1.5px solid #1a1a1a;padding:5px 12px;display:inline-block;font-weight:bold;">[[Wikipedia:Ilustro_Wikipedian_2026|Merr pjes&#235; &#187;]]</span> |} </div> ===Ilustro Wikipedian (në stil të Encyclopedia Britannica)=== <div style="background:#f2e9d3;color:#2b1c10;border:2px solid #2b1c10;padding:6px 10px;font-family:Palatino,'Palatino Linotype','Book Antiqua',Georgia,'Times New Roman',serif;"> <div style="border:1px solid #2b1c10;padding:6px 10px;display:flex;align-items:center;gap:12px;"> <div style="flex:0 0 auto;"> [[File:Ilustro Wikipedian logo simple to be used in a User Group competition.svg|60px|link=|alt=Ilustro Wikipedian]] </div> <div style="flex:1;text-align:center;line-height:1.25;"> '''ILUSTRO WIKIPEDIAN'''<br /> <span style="font-size:95%;">1 korrik &#8211; 15 gusht. Bëhuni pjesë e fushatës dhe fitoni çmime!</span><br /> [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Ilustro_Wikipedian_2026 Mësoni më shumë &raquo;] </div> </div> </div> ===Coordinate Me 2026=== <div style="border:0px solid #36c; background:#f8fbff; padding:14px; margin:12px 0; border-radius:8px; text-align:center;"> <span style="font-size:120%; font-weight:bold;">Coordinate Me 2026 - Të dhënat gjeografike në Wikidata! [[Skeda:Flag of Albania.svg|20px]] [[Skeda:Flag of Kosovo.svg|20px]]</span><br> 1-31 maj 2026<br> [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|Mëso më shumë dhe merr pjesë.]] </div> ===Subgrants 2026=== ====== Thirrjet ====== <div style="border: 1px solid #c8ccd1; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.05); margin-bottom: 15px; display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: center; gap: 15px; padding: 15px; width: 100%; max-width: 900px; margin-left: auto; margin-right: auto; box-sizing: border-box; background: linear-gradient(135deg, #f8f9fa 0%, #f0f2f4 100%);"> <div style="flex: 0 0 auto;"> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|80px|link=]] </div> <div style="flex: 1 1 200px; text-align: center;"> <div style="font-size: 1.4em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; font-weight: bold; line-height: 1.2; margin-bottom: 4px; color: #202122;">Thirrje për mbështetje të aktiviteteve Wiki 2026</div> <div style="font-size: 1.0em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; line-height: 1.4; color: #54595d;">Photowalk dhe Wiki Expedition</div> </div> <div style="flex: 0 0 auto;" class="plainlinks"> [[Meta:Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group/Open_Calls_For_Wiki_Activities|<span style="display: inline-block; background: #36c; color: #fff; font-weight: bold; padding: 8px 16px; text-decoration: none; border: 1px solid #36c; border-radius: 4px;">Lexo më shumë</span>]] </div> </div> ==== Të 90-tat ==== <div style="background: linear-gradient(135deg, #f0f7ff 0%, #c3dcf9 100%); border: 1px solid #7aabf5; box-shadow: 0 2px 5px rgba(0,0,0,0.05); margin-bottom: 15px; display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: center; gap: 15px; padding: 15px; width: 100%; max-width: 900px; margin-left: auto; margin-right: auto; box-sizing: border-box;"> <div style="flex: 0 0 auto;"> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|80px|link=]] </div> <div style="flex: 1 1 250px; text-align: center;"> <div style="font-size: 1.2em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; margin-bottom: 6px; color: #101418;"> <span class="plainlinks">[https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Commons:T%C3%AB_90-tat '''Arkivi historik i viteve '90-të''']</span> (1-30 prill 2026) </div> <div style="font-size: 0.95em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; color: #444a50; line-height: 1.4;"> Ngarkoni materiale audiovizuale për pasurimin e arkivit historik të viteve '90! Mos lër që të '90-tat të mbeten vetëm kujtesë! </div> </div> <div style="flex: 0 0 auto;" class="plainlinks"> [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Commons:T%C3%AB_90-tat <span style="display: inline-block; background: #36c; color: #fff; font-weight: bold; padding: 8px 16px; text-decoration: none; border: 1px solid #36c; border-radius: 4px;">Kontribuo!</span>] </div> </div> == 2025 == ======Formulari mbi komunitetin====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>A kontribuon në Wikimedia-n në gjuhën shqipe? </b> </p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine;"> Na ndihmo të kuptojmë më mirë përvojën tënde! </p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfHk5Lm4KQCEd4UcbulWV-Mxj-gnLU97UgQZKgoHrOWJ_nbOg/viewform?usp=header |<span style="color:white">Plotëso formularin</span>]]</span> </div> </div> ====== WLE ====== <div style="{{linear-gradient|left|white, lightgreen}}; border:1px solid #00A86B; padding: 25px; margin: 10px; "> <div style="text-align: center;">[[Skeda:WLE_Austria_Logo_(no_text).svg|djathtas|50x50px]] [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg |left|80px]] Filloi konkursi i fotografisë [[c:Commons:Wiki Loves Earth in Albania & Kosovo 2025|Wiki Loves Earth 2025 në Shqipëri dhe Kosovë]] (1-30 qershor 2025) Ngarkoni fotografi cilësore të zonave të mbrojtura të natyrës në Shqipëri dhe Kosovë dhe fitoni çmime!</div></div> ====== Thirrjet ====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <span> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|100px]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>Thirrje për Mbështetje të Aktiviteve Wiki</b> 2025 </p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine;"> Photowalk, Wiki Expedition dhe Minigrants </p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[Meta:Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group/Open_Calls_For_Wiki_Activities|<span style="color:white">Lexo më shumë</span>]]</span> </div> </div> ====== Gara e ushqimit tradicional ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px;"><div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Traditional_Albanian_food_photography_competition_-_2025/sq|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.8em; font-family: Linux Libertine, serif;">GARA E FOTOGRAFISË SË USHQIMIT TRADICIONAL SHQIPTAR <br />Ju pëlqen ushqimi? Kjo është gara për ju! 3 më të mirët shpërblehen. </span>]] </div> | style="vertical-align: middle;" | [[File:Japrak 1.jpg|right|100px]] | style="vertical-align: middle;" | [[File:Pite me djath, shoqëruar me kos.jpg|right|100px]] | style="vertical-align: middle;" | [[File:Krelanë kallamoqe.jpg|right|100px]] |} </div> </div> ====== Cee Spring ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Logo banner-600-t.png|left|180px]] | style="width: 100%" | Kontribuoni në fushatën [[Meta:Wikimedia_CEE_Spring_2025 |Wikimedia CEE Spring 2025]] për të përmirësuar e përkthyer artikuj për kulturën dhe traditat e Evropës Qendrore-Lindore nga 21 marsi deri më 31 maj. | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|100px]] |} </div> ====== Une redaktoj Wikipedian ====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <span> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|100px]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>UNË REDAKTOJ WIKIPEDIA-n</b> 2025 </p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine; font-style: oblique;"> E dini se dhe ju mund të redaktoni Wikipedian!? </p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[Wikipedia:Unë_Redaktoj_Wikipedia-n_2022|<span style="color:white">Lexo më shumë</span>]]</span> </div> </div> == 2024== ====== FSHMN ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull u shkrua nga studentë të lëndës 'Hyrje në Shkencë Kompjuterike' të Universitetit të Prishtinës “Hasan Prishtina”, në kuadër të bashkëpunimit me [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Grupin e Wikimedianëve të Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:University of Prishtina logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Filozofik ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull është shkruar nga studentët e Fakultetit Filozofik të Universitetit të Prishtinës "Hasan Prishtina", në bashkëpunim me ForumZFD dhe [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Wikimedianët e Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:University of Prishtina logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Rit K ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | This article was written by students of the 'International Relations' course at RIT Kosovo University, in collaboration with the [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Wikimedians of the Albanian Language User Group]]. The editor is a beginner so help them if you can.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:RIT Kosovo Lettermark.svg|right|80px]] |} </div> ====== WLM ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; "> <div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> <div style="margin: 5px;"> [[File:LUSITANA WLM 2011 d.svg|70px|left]] [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|130px|right]] </div> <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Wiki_Loves_Monuments_in_Albania_%26_Kosovo_-_2024/sq|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.2em;">Wiki Loves Monuments in Albania & Kosovo: <br />Fotografo monumentet, ndihmo Wikipedian dhe fito çmime!!</span>]] </div></div></div> ====== CEE Spring ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Logo banner-600-t.png|left|180px]] | style="width: 100%" | Nga 21 marsi deri më 31 maj, Wikimedia CEE Spring zhvillon fushatën masive [[Meta:Wikimedia_CEE_Spring_2024 |Wikimedia CEE Spring 2024]]. Bashkohuni edhe ju të shkruajmë e të përkthejmë artikuj për kulturën e traditat të Evropës Qendrore-Lindore për të rritur bashkëpunimin në Wikipedia. |} </div> ====== Gazetarise ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull u shkrua nga studentë të lëndës Gazetaria Qytetare të Universitetit të Prishtinës “Hasan Prishtina”, në kuadër të bashkëpunimit me [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Grupin e Wikimedianëve të Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:University of Prishtina logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Gara e fotografise se ushqimit tradicional shqiptar ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; "> <div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Traditional_Albanian_food_photography_competition_-_2024/sq|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.6em;">GARA E FOTOGRAFISË SË USHQIMIT TRADICIONAL SHQIPTAR <br />Ju pëlqen ushqimi? Kjo është gara për ju! 3 më të mirët shpërblehen. </span>]] </div> | style="vertical-align: middle;" | [[File:Fli nga Grashtica.jpg|right|100px]] |} </div></div> ====== Diaspora redakton Wikipedian ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:WoALUG's Campaign 'Diaspora edits Wikipedia' 2024.png|left|80px]] | style="width: 100%" | WoALUG zhvillon fushatën [[meta:Diaspora_Edits_Wikipedia_2024| Diaspora Redakton Wikipedian]], 20 shkurt - 20 mars. Kontribuoni në promovimin e vendeve dhe kulturës shqiptare në gjuhët e vendit ku jetoni. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:WoALUG's Campaign 'Diaspora edits Wikipedia' 2024.png|left|80px]] | style="width: 100%" |WoALUG's campaign[[meta:Diaspora_Edits_Wikipedia_2024| Diaspora Edits Wikipedia]], 20 Feb - 20 Mar. Contribute to the promotion of Albanian culture in your language wiki. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:WoALUG's Campaign 'Diaspora edits Wikipedia' 2024.png|left|80px]] | style="width: 100%" |Join us in promoting Albanian culture in your language. [[meta:Diaspora_Edits_Wikipedia_2024| Diaspora Edits Wikipedia]] campaign, 20 Feb - 20 Mar. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Nje fshat nje artikull ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="width: 100%" | Nga 15 janar deri më 16 shkurt, WoALUG zhvillon fushatën online [[Wikipedia:Nj%C3%AB_fshat,_Nj%C3%AB_artikull_2024| Një Fshat, Një Artikull.]] Bashkohuni për të pasuruar Wikipedia-n shqip me artikuj për fshatrat në Shqiperi dhe Kosovë. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="width: 100%" | From January 15 to February 16, WoALUG conducts the online campaign[[Wikipedia:Nj%C3%AB_fshat,_Nj%C3%AB_artikull_2024| One Village, One Article.]] Join us to enrich Albanian Wikipedia with articles about villages in Albania and Kosovo. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> == 2023 == ====== Jeta ne vitet 90' ne kosove ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg |left|80px]] | style="width: 100%" | Kontribuoni në fushatën për mbledhjen e informacioneve dhe dokumentim mbi jetën paralele në vitet 90-të në Kosovë, ngarkoni fotografitë, dokumentet apo rrëfimet e juaja dhe fitoni çmime! <h3>[[c:Commons:Life_in_the_90s_in_Kosovo/sq|JETA NË VITET '90 NË KOSOVË]]</h3> |} </div> ====== WLE ====== <div style="{{linear-gradient|left|white, lightgreen}}; border:1px solid #00A86B; padding: 25px; margin: 10px; "> <div style="text-align: center;">[[Skeda:WLE_Austria_Logo_(no_text).svg|djathtas|50x50px]] [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg |left|80px]] Filloi konkursi i fotografisë [[c:Commons:Wiki Loves Earth in Albania & Kosovo 2023|Wiki Loves Earth 2023 në Shqipëri dhe Kosovë]] (1-31 korrik 2023) Ngarkoni fotografi cilësore të zonave të mbrojtura të natyrës në Shqipëri dhe Kosovë dhe fitoni çmime!</div></div> ====== Wllh ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg |left|80px]] | style="width: 100%" | Kontribuoni në fushatën globale "Wiki Loves Living Heritage" për të dokumentuar trashëgiminë kulturore jomateriale. Regjistroni me zë histori të përjetuara në periudha të ndryshme të Shqipërisë dhe Kosovës, 5 qershor - 9 korrik. <h3>[[Commons:Commons:Wiki_Loves_Living_Heritage_in_Albania_%26_Kosovo_2023|Wiki Loves Living Heritage in Albania & Kosovo 2023]]</h3> | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wiki Loves Living Heritage logo.png|right|80px]] |} </div> ====== Cee spring ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Logo banner-600-t.png|left|180px]] | style="width: 100%" | Nga 21 marsi deri më 31 maj, Wikimedia CEE Spring zhvillon fushatën masive [[Meta:Wikimedia_CEE_Spring_2023 |Wikimedia CEE Spring 2023]]. Bashkohuni edhe ju të shkruajmë e të përkthejmë artikuj për kulturën e traditat të Evropës Qendrore-Lindore për të rritur bashkëpunimin në Wikipedia. |} </div> ====== Gara e fotografise se ushqimit tradicional shqiptar ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; "> <div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Gara_e_fotografisë_së_ushqimit_tradicional_shqiptar_-_2023|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.6em;">GARA E FOTOGRAFISË SË USHQIMIT TRADICIONAL SHQIPTAR <br />Ju pëlqen ushqimi? Kjo është gara për ju! 3 më të mirët shpërblehen. </span>]] </div> | style="vertical-align: middle;" | |} </div></div> ====== Une redaktoj wikipedian ====== <div style="background: linear-gradient(to right, white, #8AD6F2); border:1px solid #918069; padding: 15px; margin: 10px;"> <div style="display:flex; align-items:center; gap:12px;"> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|90px]] <div style="flex:1; text-align:center;"> [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Commons:T%C3%AB_90-tat '''Arkivimi i viteve 90-të'''] (1-30 prill 2026) Ngarkoni materiale audiovizuale për pasurimin e arkivit historik të viteve '90! Mos lër që të 90-tat të mbeten vetëm kujtesë! </div> [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Commons:T%C3%AB_90-tat <span style="background:#0645ad; color:white; padding:8px 20px; border-radius:4px; font-weight:500; white-space:nowrap;">Ngarko!</span>] </div></div> == 2022 == ====== Wikiovyage ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikivoyage-Logo-v3-small-en.png|left|80px]] | style="width: 100%" | Nga 1 deri më 31 gusht, WoALUG zhvillon fushatën online [[Wikipedia:Summer_of_Wikivoyage,_2022| Summer of Wikivoyage 2022]]. Bashkohuni edhe ju të shkruajmë rreth destinacioneve shqiptare turistike, malore e fushore për të pasuruar me artikuj guidën e lirë turistike të Wikivoyage-it. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== WPWP ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:WPWP logo 1.png|left|80px]] | style="width: 100%" | Merrni pjesë në fushatën [[Wikipedia:Wikipedia_Pages_Wanting_Photos_2022_(WPWP)| "Wikipedia Pages Wanting Photos 2022"]] në nivel ndërkombëtar dhe lokal për të përmirësuar artikuj me imazhe në Wikipedia dhe fitoni çmime! Fushata zgjat deri më 31 gusht. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Cee Spring ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Logo banner-600-t.png|left|180px]] | style="width: 100%" | Nga 21 marsi deri më 31 maj, Wikimedia CEE Spring zhvillon fushatën masive [[Meta:Wikimedia_CEE_Spring_2022 |Wikimedia CEE Spring 2022]]. Bashkohuni edhe ju të shkruajmë e të përkthejmë artikuj për kulturën e traditat të Evropës Qendrore-Lindore për të rritur bashkëpunimin në Wikipedia. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Gara e fotografise se ushqimit tradicional shqipatar ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; "> <div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Gara_e_fotografisë_së_ushqimit_tradicional_shqiptar_-_2022|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.6em;">GARA E FOTOGRAFISË SË USHQIMIT TRADICIONAL SHQIPTAR <br />Ju pëlqen ushqimi? Kjo është gara për ju. 3 më të mirët shpërblehen!</span>]] </div> | style="vertical-align: middle;" | [[File:Fli nga Grashtica.jpg|right|100px]] |} </div></div> ====== une redaktoj wikipedian ====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>UNË REDAKTOJ WIKIPEDIA-n</b> 2022 </p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine; font-style: oblique;"> E dini se dhe ju mund të redaktoni Wikipedian!? </p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[Wikipedia:Unë_Redaktoj_Wikipedia-n_2022|<span style="color:white">Lexo më shumë</span>]]</span> </div> </div> == 2021 == ====== Diaspora redakton wikipedian ====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>Diaspora redakton Wikipedia-n </b> 2021</p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine; font-style: oblique;"><b>Jetoni në diasporë dhe doni të kontribuoni në promovimin e vendeve dhe kulturës tonë në gjuhët e vendit ku banoni?</b></p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[Wikipedia:Diaspora Redakton Wikipedia-n 2021|<span style="color:white">Regjistrohu këtu</span>]]</span> </div> </div> ====== Drejtesia Tranzicionale ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull u shkrua nga pjesëmarrës të edit-a-thonës 'Drejtësia Tranzicionale në Kosovë' në kuadër të aktiviteteve të [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Grupit të Wikimedianëve të Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> |} </div> ====== Fiek ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull u shkrua nga studentë të lëndës Metodologjia e hulumtimeve shkencore të Fakultetit të Inxhinierisë Elektrike dhe Kompjuterike (FIEK), në kuadër të bashkëpunimit me [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Grupin e Wikimedianëve të Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:University of Prishtina logo.svg|right|80px]] |} </div> kxwooc1oso3b34bpe1jubtcwyzsozx5 3027743 3027742 2026-08-24T12:56:36Z Arianit 106 /* WLA */ 3027743 wikitext text/x-wiki ==2026== ===WLA=== <div style="background: linear-gradient(135deg, #f0f7ff 0%, #c3dcf9 100%); border: 1px solid #7aabf5; box-shadow: 0 2px 5px rgba(0,0,0,0.05); margin-bottom: 15px; display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: center; gap: 14px; padding: 9px 17px; width: 100%; max-width: 900px; margin-left: auto; margin-right: auto; box-sizing: border-box;"> <div style="flex: 0 0 auto;"> [[File:Flag of Piana degli Albanesi.svg|51px|link=]] </div> <div style="flex: 1 1 250px; text-align: center;"> <div style="font-size: 1.27em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; color: #101418; display:flex; align-items:center; justify-content:center; gap:8px; flex-wrap:wrap;"> <span class="plainlinks">[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Arb%C3%ABresh%C3%AB/sq '''Wiki Loves Arbëreshë''']</span> (1 shtator - 15 tetor) <span style="font-size:0.8em;" title="Shqipëri, Itali, Kosovë">🇦🇱 🇮🇹 🇽🇰</span> </div> <div style="font-size: 1.04em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; color: #444a50; line-height: 1.3; display:flex; align-items:center; justify-content:center; gap:6px; flex-wrap:wrap;"> <span>Ta dokumentojmë trashëgiminë shpirtërore arbëreshe!</span> </div> </div> <div style="flex: 0 0 auto;" class="plainlinks"> [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Arb%C3%ABresh%C3%AB <span style="display: inline-block; background: #36c; color: #fff; font-weight: bold; padding: 7px 16px; text-decoration: none; border: 1px solid #36c; border-radius: 4px; font-size:1.04em;">Kontribuo!</span>] </div> </div> === WLM 2026 === <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; "> <div style="position: relative; overflow: hidden; background-color: white; display:flex; align-items:center; justify-content:space-between; padding: 0 16px;"> [[File:LUSITANA WLM 2011 d.svg|50px]] <div style="flex:1; padding: 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Wiki_Loves_Monuments_in_Albania_%26_Kosovo_2026|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.2em;">Wiki Loves Monuments në Shqipëri dhe Kosovë: <br />Fotografo monumente dhe fito çmime!</span>]] </div> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|94px]] </div></div> ===Ilustro Wikipedian v2 (në stil të American Collegiate Dictionary)=== <div style="width:100%;background:#ffffff;color:#1a1a1a;border:2px solid #1a1a1a;font-family:'Times New Roman',Times,Georgia,serif;margin:8px 0;"> {| style="width:100%;background:transparent;border:0;margin:0;border-spacing:0;" | style="width:120px;text-align:center;vertical-align:middle;padding:0 4px 0 10px;" | [[File:Ilustro_Wikipedian_logo_american_collegiate_dictionary_style.svg|x92px|link=Wikipedia:Ilustro_Wikipedian_2026|alt=Ilustro Wikipedian]] | style="text-align:center;vertical-align:middle;padding:6px 8px;" | <span style="font-size:150%;font-weight:bold;">Ilustro Wikipedian</span> <span style="font-style:italic;font-size:95%;">\i&#183;lu&#183;stro vi&#183;ki&#183;pe&#183;di&#183;an\ &#8226; MMXXVI</span><br /><span style="font-size:105%;">1 korrik &#8211; 15 gusht 2026 &#8226; Shtoni foto n&#235; artikujt e Wikipedia-s dhe fitoni &#231;mime!</span> | style="width:150px;text-align:center;vertical-align:middle;padding:6px 12px 6px 4px;" | <span style="border:1.5px solid #1a1a1a;padding:5px 12px;display:inline-block;font-weight:bold;">[[Wikipedia:Ilustro_Wikipedian_2026|Merr pjes&#235; &#187;]]</span> |} </div> ===Ilustro Wikipedian (në stil të Encyclopedia Britannica)=== <div style="background:#f2e9d3;color:#2b1c10;border:2px solid #2b1c10;padding:6px 10px;font-family:Palatino,'Palatino Linotype','Book Antiqua',Georgia,'Times New Roman',serif;"> <div style="border:1px solid #2b1c10;padding:6px 10px;display:flex;align-items:center;gap:12px;"> <div style="flex:0 0 auto;"> [[File:Ilustro Wikipedian logo simple to be used in a User Group competition.svg|60px|link=|alt=Ilustro Wikipedian]] </div> <div style="flex:1;text-align:center;line-height:1.25;"> '''ILUSTRO WIKIPEDIAN'''<br /> <span style="font-size:95%;">1 korrik &#8211; 15 gusht. Bëhuni pjesë e fushatës dhe fitoni çmime!</span><br /> [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Ilustro_Wikipedian_2026 Mësoni më shumë &raquo;] </div> </div> </div> ===Coordinate Me 2026=== <div style="border:0px solid #36c; background:#f8fbff; padding:14px; margin:12px 0; border-radius:8px; text-align:center;"> <span style="font-size:120%; font-weight:bold;">Coordinate Me 2026 - Të dhënat gjeografike në Wikidata! [[Skeda:Flag of Albania.svg|20px]] [[Skeda:Flag of Kosovo.svg|20px]]</span><br> 1-31 maj 2026<br> [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|Mëso më shumë dhe merr pjesë.]] </div> ===Subgrants 2026=== ====== Thirrjet ====== <div style="border: 1px solid #c8ccd1; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.05); margin-bottom: 15px; display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: center; gap: 15px; padding: 15px; width: 100%; max-width: 900px; margin-left: auto; margin-right: auto; box-sizing: border-box; background: linear-gradient(135deg, #f8f9fa 0%, #f0f2f4 100%);"> <div style="flex: 0 0 auto;"> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|80px|link=]] </div> <div style="flex: 1 1 200px; text-align: center;"> <div style="font-size: 1.4em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; font-weight: bold; line-height: 1.2; margin-bottom: 4px; color: #202122;">Thirrje për mbështetje të aktiviteteve Wiki 2026</div> <div style="font-size: 1.0em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; line-height: 1.4; color: #54595d;">Photowalk dhe Wiki Expedition</div> </div> <div style="flex: 0 0 auto;" class="plainlinks"> [[Meta:Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group/Open_Calls_For_Wiki_Activities|<span style="display: inline-block; background: #36c; color: #fff; font-weight: bold; padding: 8px 16px; text-decoration: none; border: 1px solid #36c; border-radius: 4px;">Lexo më shumë</span>]] </div> </div> ==== Të 90-tat ==== <div style="background: linear-gradient(135deg, #f0f7ff 0%, #c3dcf9 100%); border: 1px solid #7aabf5; box-shadow: 0 2px 5px rgba(0,0,0,0.05); margin-bottom: 15px; display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: center; gap: 15px; padding: 15px; width: 100%; max-width: 900px; margin-left: auto; margin-right: auto; box-sizing: border-box;"> <div style="flex: 0 0 auto;"> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|80px|link=]] </div> <div style="flex: 1 1 250px; text-align: center;"> <div style="font-size: 1.2em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; margin-bottom: 6px; color: #101418;"> <span class="plainlinks">[https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Commons:T%C3%AB_90-tat '''Arkivi historik i viteve '90-të''']</span> (1-30 prill 2026) </div> <div style="font-size: 0.95em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; color: #444a50; line-height: 1.4;"> Ngarkoni materiale audiovizuale për pasurimin e arkivit historik të viteve '90! Mos lër që të '90-tat të mbeten vetëm kujtesë! </div> </div> <div style="flex: 0 0 auto;" class="plainlinks"> [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Commons:T%C3%AB_90-tat <span style="display: inline-block; background: #36c; color: #fff; font-weight: bold; padding: 8px 16px; text-decoration: none; border: 1px solid #36c; border-radius: 4px;">Kontribuo!</span>] </div> </div> == 2025 == ======Formulari mbi komunitetin====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>A kontribuon në Wikimedia-n në gjuhën shqipe? </b> </p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine;"> Na ndihmo të kuptojmë më mirë përvojën tënde! </p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfHk5Lm4KQCEd4UcbulWV-Mxj-gnLU97UgQZKgoHrOWJ_nbOg/viewform?usp=header |<span style="color:white">Plotëso formularin</span>]]</span> </div> </div> ====== WLE ====== <div style="{{linear-gradient|left|white, lightgreen}}; border:1px solid #00A86B; padding: 25px; margin: 10px; "> <div style="text-align: center;">[[Skeda:WLE_Austria_Logo_(no_text).svg|djathtas|50x50px]] [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg |left|80px]] Filloi konkursi i fotografisë [[c:Commons:Wiki Loves Earth in Albania & Kosovo 2025|Wiki Loves Earth 2025 në Shqipëri dhe Kosovë]] (1-30 qershor 2025) Ngarkoni fotografi cilësore të zonave të mbrojtura të natyrës në Shqipëri dhe Kosovë dhe fitoni çmime!</div></div> ====== Thirrjet ====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <span> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|100px]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>Thirrje për Mbështetje të Aktiviteve Wiki</b> 2025 </p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine;"> Photowalk, Wiki Expedition dhe Minigrants </p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[Meta:Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group/Open_Calls_For_Wiki_Activities|<span style="color:white">Lexo më shumë</span>]]</span> </div> </div> ====== Gara e ushqimit tradicional ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px;"><div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Traditional_Albanian_food_photography_competition_-_2025/sq|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.8em; font-family: Linux Libertine, serif;">GARA E FOTOGRAFISË SË USHQIMIT TRADICIONAL SHQIPTAR <br />Ju pëlqen ushqimi? Kjo është gara për ju! 3 më të mirët shpërblehen. </span>]] </div> | style="vertical-align: middle;" | [[File:Japrak 1.jpg|right|100px]] | style="vertical-align: middle;" | [[File:Pite me djath, shoqëruar me kos.jpg|right|100px]] | style="vertical-align: middle;" | [[File:Krelanë kallamoqe.jpg|right|100px]] |} </div> </div> ====== Cee Spring ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Logo banner-600-t.png|left|180px]] | style="width: 100%" | Kontribuoni në fushatën [[Meta:Wikimedia_CEE_Spring_2025 |Wikimedia CEE Spring 2025]] për të përmirësuar e përkthyer artikuj për kulturën dhe traditat e Evropës Qendrore-Lindore nga 21 marsi deri më 31 maj. | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|100px]] |} </div> ====== Une redaktoj Wikipedian ====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <span> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|100px]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>UNË REDAKTOJ WIKIPEDIA-n</b> 2025 </p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine; font-style: oblique;"> E dini se dhe ju mund të redaktoni Wikipedian!? </p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[Wikipedia:Unë_Redaktoj_Wikipedia-n_2022|<span style="color:white">Lexo më shumë</span>]]</span> </div> </div> == 2024== ====== FSHMN ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull u shkrua nga studentë të lëndës 'Hyrje në Shkencë Kompjuterike' të Universitetit të Prishtinës “Hasan Prishtina”, në kuadër të bashkëpunimit me [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Grupin e Wikimedianëve të Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:University of Prishtina logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Filozofik ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull është shkruar nga studentët e Fakultetit Filozofik të Universitetit të Prishtinës "Hasan Prishtina", në bashkëpunim me ForumZFD dhe [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Wikimedianët e Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:University of Prishtina logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Rit K ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | This article was written by students of the 'International Relations' course at RIT Kosovo University, in collaboration with the [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Wikimedians of the Albanian Language User Group]]. The editor is a beginner so help them if you can.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:RIT Kosovo Lettermark.svg|right|80px]] |} </div> ====== WLM ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; "> <div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> <div style="margin: 5px;"> [[File:LUSITANA WLM 2011 d.svg|70px|left]] [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|130px|right]] </div> <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Wiki_Loves_Monuments_in_Albania_%26_Kosovo_-_2024/sq|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.2em;">Wiki Loves Monuments in Albania & Kosovo: <br />Fotografo monumentet, ndihmo Wikipedian dhe fito çmime!!</span>]] </div></div></div> ====== CEE Spring ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Logo banner-600-t.png|left|180px]] | style="width: 100%" | Nga 21 marsi deri më 31 maj, Wikimedia CEE Spring zhvillon fushatën masive [[Meta:Wikimedia_CEE_Spring_2024 |Wikimedia CEE Spring 2024]]. Bashkohuni edhe ju të shkruajmë e të përkthejmë artikuj për kulturën e traditat të Evropës Qendrore-Lindore për të rritur bashkëpunimin në Wikipedia. |} </div> ====== Gazetarise ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull u shkrua nga studentë të lëndës Gazetaria Qytetare të Universitetit të Prishtinës “Hasan Prishtina”, në kuadër të bashkëpunimit me [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Grupin e Wikimedianëve të Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:University of Prishtina logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Gara e fotografise se ushqimit tradicional shqiptar ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; "> <div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Traditional_Albanian_food_photography_competition_-_2024/sq|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.6em;">GARA E FOTOGRAFISË SË USHQIMIT TRADICIONAL SHQIPTAR <br />Ju pëlqen ushqimi? Kjo është gara për ju! 3 më të mirët shpërblehen. </span>]] </div> | style="vertical-align: middle;" | [[File:Fli nga Grashtica.jpg|right|100px]] |} </div></div> ====== Diaspora redakton Wikipedian ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:WoALUG's Campaign 'Diaspora edits Wikipedia' 2024.png|left|80px]] | style="width: 100%" | WoALUG zhvillon fushatën [[meta:Diaspora_Edits_Wikipedia_2024| Diaspora Redakton Wikipedian]], 20 shkurt - 20 mars. Kontribuoni në promovimin e vendeve dhe kulturës shqiptare në gjuhët e vendit ku jetoni. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:WoALUG's Campaign 'Diaspora edits Wikipedia' 2024.png|left|80px]] | style="width: 100%" |WoALUG's campaign[[meta:Diaspora_Edits_Wikipedia_2024| Diaspora Edits Wikipedia]], 20 Feb - 20 Mar. Contribute to the promotion of Albanian culture in your language wiki. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:WoALUG's Campaign 'Diaspora edits Wikipedia' 2024.png|left|80px]] | style="width: 100%" |Join us in promoting Albanian culture in your language. [[meta:Diaspora_Edits_Wikipedia_2024| Diaspora Edits Wikipedia]] campaign, 20 Feb - 20 Mar. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Nje fshat nje artikull ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="width: 100%" | Nga 15 janar deri më 16 shkurt, WoALUG zhvillon fushatën online [[Wikipedia:Nj%C3%AB_fshat,_Nj%C3%AB_artikull_2024| Një Fshat, Një Artikull.]] Bashkohuni për të pasuruar Wikipedia-n shqip me artikuj për fshatrat në Shqiperi dhe Kosovë. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="width: 100%" | From January 15 to February 16, WoALUG conducts the online campaign[[Wikipedia:Nj%C3%AB_fshat,_Nj%C3%AB_artikull_2024| One Village, One Article.]] Join us to enrich Albanian Wikipedia with articles about villages in Albania and Kosovo. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> == 2023 == ====== Jeta ne vitet 90' ne kosove ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg |left|80px]] | style="width: 100%" | Kontribuoni në fushatën për mbledhjen e informacioneve dhe dokumentim mbi jetën paralele në vitet 90-të në Kosovë, ngarkoni fotografitë, dokumentet apo rrëfimet e juaja dhe fitoni çmime! <h3>[[c:Commons:Life_in_the_90s_in_Kosovo/sq|JETA NË VITET '90 NË KOSOVË]]</h3> |} </div> ====== WLE ====== <div style="{{linear-gradient|left|white, lightgreen}}; border:1px solid #00A86B; padding: 25px; margin: 10px; "> <div style="text-align: center;">[[Skeda:WLE_Austria_Logo_(no_text).svg|djathtas|50x50px]] [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg |left|80px]] Filloi konkursi i fotografisë [[c:Commons:Wiki Loves Earth in Albania & Kosovo 2023|Wiki Loves Earth 2023 në Shqipëri dhe Kosovë]] (1-31 korrik 2023) Ngarkoni fotografi cilësore të zonave të mbrojtura të natyrës në Shqipëri dhe Kosovë dhe fitoni çmime!</div></div> ====== Wllh ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg |left|80px]] | style="width: 100%" | Kontribuoni në fushatën globale "Wiki Loves Living Heritage" për të dokumentuar trashëgiminë kulturore jomateriale. Regjistroni me zë histori të përjetuara në periudha të ndryshme të Shqipërisë dhe Kosovës, 5 qershor - 9 korrik. <h3>[[Commons:Commons:Wiki_Loves_Living_Heritage_in_Albania_%26_Kosovo_2023|Wiki Loves Living Heritage in Albania & Kosovo 2023]]</h3> | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wiki Loves Living Heritage logo.png|right|80px]] |} </div> ====== Cee spring ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Logo banner-600-t.png|left|180px]] | style="width: 100%" | Nga 21 marsi deri më 31 maj, Wikimedia CEE Spring zhvillon fushatën masive [[Meta:Wikimedia_CEE_Spring_2023 |Wikimedia CEE Spring 2023]]. Bashkohuni edhe ju të shkruajmë e të përkthejmë artikuj për kulturën e traditat të Evropës Qendrore-Lindore për të rritur bashkëpunimin në Wikipedia. |} </div> ====== Gara e fotografise se ushqimit tradicional shqiptar ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; "> <div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Gara_e_fotografisë_së_ushqimit_tradicional_shqiptar_-_2023|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.6em;">GARA E FOTOGRAFISË SË USHQIMIT TRADICIONAL SHQIPTAR <br />Ju pëlqen ushqimi? Kjo është gara për ju! 3 më të mirët shpërblehen. </span>]] </div> | style="vertical-align: middle;" | |} </div></div> ====== Une redaktoj wikipedian ====== <div style="background: linear-gradient(to right, white, #8AD6F2); border:1px solid #918069; padding: 15px; margin: 10px;"> <div style="display:flex; align-items:center; gap:12px;"> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|90px]] <div style="flex:1; text-align:center;"> [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Commons:T%C3%AB_90-tat '''Arkivimi i viteve 90-të'''] (1-30 prill 2026) Ngarkoni materiale audiovizuale për pasurimin e arkivit historik të viteve '90! Mos lër që të 90-tat të mbeten vetëm kujtesë! </div> [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Commons:T%C3%AB_90-tat <span style="background:#0645ad; color:white; padding:8px 20px; border-radius:4px; font-weight:500; white-space:nowrap;">Ngarko!</span>] </div></div> == 2022 == ====== Wikiovyage ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikivoyage-Logo-v3-small-en.png|left|80px]] | style="width: 100%" | Nga 1 deri më 31 gusht, WoALUG zhvillon fushatën online [[Wikipedia:Summer_of_Wikivoyage,_2022| Summer of Wikivoyage 2022]]. Bashkohuni edhe ju të shkruajmë rreth destinacioneve shqiptare turistike, malore e fushore për të pasuruar me artikuj guidën e lirë turistike të Wikivoyage-it. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== WPWP ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:WPWP logo 1.png|left|80px]] | style="width: 100%" | Merrni pjesë në fushatën [[Wikipedia:Wikipedia_Pages_Wanting_Photos_2022_(WPWP)| "Wikipedia Pages Wanting Photos 2022"]] në nivel ndërkombëtar dhe lokal për të përmirësuar artikuj me imazhe në Wikipedia dhe fitoni çmime! Fushata zgjat deri më 31 gusht. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Cee Spring ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Logo banner-600-t.png|left|180px]] | style="width: 100%" | Nga 21 marsi deri më 31 maj, Wikimedia CEE Spring zhvillon fushatën masive [[Meta:Wikimedia_CEE_Spring_2022 |Wikimedia CEE Spring 2022]]. Bashkohuni edhe ju të shkruajmë e të përkthejmë artikuj për kulturën e traditat të Evropës Qendrore-Lindore për të rritur bashkëpunimin në Wikipedia. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Gara e fotografise se ushqimit tradicional shqipatar ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; "> <div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Gara_e_fotografisë_së_ushqimit_tradicional_shqiptar_-_2022|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.6em;">GARA E FOTOGRAFISË SË USHQIMIT TRADICIONAL SHQIPTAR <br />Ju pëlqen ushqimi? Kjo është gara për ju. 3 më të mirët shpërblehen!</span>]] </div> | style="vertical-align: middle;" | [[File:Fli nga Grashtica.jpg|right|100px]] |} </div></div> ====== une redaktoj wikipedian ====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>UNË REDAKTOJ WIKIPEDIA-n</b> 2022 </p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine; font-style: oblique;"> E dini se dhe ju mund të redaktoni Wikipedian!? </p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[Wikipedia:Unë_Redaktoj_Wikipedia-n_2022|<span style="color:white">Lexo më shumë</span>]]</span> </div> </div> == 2021 == ====== Diaspora redakton wikipedian ====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>Diaspora redakton Wikipedia-n </b> 2021</p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine; font-style: oblique;"><b>Jetoni në diasporë dhe doni të kontribuoni në promovimin e vendeve dhe kulturës tonë në gjuhët e vendit ku banoni?</b></p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[Wikipedia:Diaspora Redakton Wikipedia-n 2021|<span style="color:white">Regjistrohu këtu</span>]]</span> </div> </div> ====== Drejtesia Tranzicionale ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull u shkrua nga pjesëmarrës të edit-a-thonës 'Drejtësia Tranzicionale në Kosovë' në kuadër të aktiviteteve të [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Grupit të Wikimedianëve të Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> |} </div> ====== Fiek ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull u shkrua nga studentë të lëndës Metodologjia e hulumtimeve shkencore të Fakultetit të Inxhinierisë Elektrike dhe Kompjuterike (FIEK), në kuadër të bashkëpunimit me [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Grupin e Wikimedianëve të Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:University of Prishtina logo.svg|right|80px]] |} </div> 60nx40fnami3nrrg6zwhhq0azuscthb 3027744 3027743 2026-08-24T12:58:03Z Arianit 106 /* WLM 2026 */ 3027744 wikitext text/x-wiki ==2026== ===WLA=== <div style="background: linear-gradient(135deg, #f0f7ff 0%, #c3dcf9 100%); border: 1px solid #7aabf5; box-shadow: 0 2px 5px rgba(0,0,0,0.05); margin-bottom: 15px; display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: center; gap: 14px; padding: 9px 17px; width: 100%; max-width: 900px; margin-left: auto; margin-right: auto; box-sizing: border-box;"> <div style="flex: 0 0 auto;"> [[File:Flag of Piana degli Albanesi.svg|51px|link=]] </div> <div style="flex: 1 1 250px; text-align: center;"> <div style="font-size: 1.27em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; color: #101418; display:flex; align-items:center; justify-content:center; gap:8px; flex-wrap:wrap;"> <span class="plainlinks">[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Arb%C3%ABresh%C3%AB/sq '''Wiki Loves Arbëreshë''']</span> (1 shtator - 15 tetor) <span style="font-size:0.8em;" title="Shqipëri, Itali, Kosovë">🇦🇱 🇮🇹 🇽🇰</span> </div> <div style="font-size: 1.04em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; color: #444a50; line-height: 1.3; display:flex; align-items:center; justify-content:center; gap:6px; flex-wrap:wrap;"> <span>Ta dokumentojmë trashëgiminë shpirtërore arbëreshe!</span> </div> </div> <div style="flex: 0 0 auto;" class="plainlinks"> [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Arb%C3%ABresh%C3%AB <span style="display: inline-block; background: #36c; color: #fff; font-weight: bold; padding: 7px 16px; text-decoration: none; border: 1px solid #36c; border-radius: 4px; font-size:1.04em;">Kontribuo!</span>] </div> </div> === WLM 2026 === <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; width: 100%; max-width: 900px; margin-left: auto; margin-right: auto; box-sizing: border-box;"> <div style="position: relative; overflow: hidden; background-color: white; display:flex; align-items:center; justify-content:space-between; padding: 0 16px;"> [[File:LUSITANA WLM 2011 d.svg|50px]] <div style="flex:1; padding: 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Wiki_Loves_Monuments_in_Albania_%26_Kosovo_2026|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.2em;">Wiki Loves Monuments në Shqipëri dhe Kosovë: <br />Fotografo monumente dhe fito çmime!</span>]] </div> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|94px]] </div></div> ===Ilustro Wikipedian v2 (në stil të American Collegiate Dictionary)=== <div style="width:100%;background:#ffffff;color:#1a1a1a;border:2px solid #1a1a1a;font-family:'Times New Roman',Times,Georgia,serif;margin:8px 0;"> {| style="width:100%;background:transparent;border:0;margin:0;border-spacing:0;" | style="width:120px;text-align:center;vertical-align:middle;padding:0 4px 0 10px;" | [[File:Ilustro_Wikipedian_logo_american_collegiate_dictionary_style.svg|x92px|link=Wikipedia:Ilustro_Wikipedian_2026|alt=Ilustro Wikipedian]] | style="text-align:center;vertical-align:middle;padding:6px 8px;" | <span style="font-size:150%;font-weight:bold;">Ilustro Wikipedian</span> <span style="font-style:italic;font-size:95%;">\i&#183;lu&#183;stro vi&#183;ki&#183;pe&#183;di&#183;an\ &#8226; MMXXVI</span><br /><span style="font-size:105%;">1 korrik &#8211; 15 gusht 2026 &#8226; Shtoni foto n&#235; artikujt e Wikipedia-s dhe fitoni &#231;mime!</span> | style="width:150px;text-align:center;vertical-align:middle;padding:6px 12px 6px 4px;" | <span style="border:1.5px solid #1a1a1a;padding:5px 12px;display:inline-block;font-weight:bold;">[[Wikipedia:Ilustro_Wikipedian_2026|Merr pjes&#235; &#187;]]</span> |} </div> ===Ilustro Wikipedian (në stil të Encyclopedia Britannica)=== <div style="background:#f2e9d3;color:#2b1c10;border:2px solid #2b1c10;padding:6px 10px;font-family:Palatino,'Palatino Linotype','Book Antiqua',Georgia,'Times New Roman',serif;"> <div style="border:1px solid #2b1c10;padding:6px 10px;display:flex;align-items:center;gap:12px;"> <div style="flex:0 0 auto;"> [[File:Ilustro Wikipedian logo simple to be used in a User Group competition.svg|60px|link=|alt=Ilustro Wikipedian]] </div> <div style="flex:1;text-align:center;line-height:1.25;"> '''ILUSTRO WIKIPEDIAN'''<br /> <span style="font-size:95%;">1 korrik &#8211; 15 gusht. Bëhuni pjesë e fushatës dhe fitoni çmime!</span><br /> [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Ilustro_Wikipedian_2026 Mësoni më shumë &raquo;] </div> </div> </div> ===Coordinate Me 2026=== <div style="border:0px solid #36c; background:#f8fbff; padding:14px; margin:12px 0; border-radius:8px; text-align:center;"> <span style="font-size:120%; font-weight:bold;">Coordinate Me 2026 - Të dhënat gjeografike në Wikidata! [[Skeda:Flag of Albania.svg|20px]] [[Skeda:Flag of Kosovo.svg|20px]]</span><br> 1-31 maj 2026<br> [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|Mëso më shumë dhe merr pjesë.]] </div> ===Subgrants 2026=== ====== Thirrjet ====== <div style="border: 1px solid #c8ccd1; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.05); margin-bottom: 15px; display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: center; gap: 15px; padding: 15px; width: 100%; max-width: 900px; margin-left: auto; margin-right: auto; box-sizing: border-box; background: linear-gradient(135deg, #f8f9fa 0%, #f0f2f4 100%);"> <div style="flex: 0 0 auto;"> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|80px|link=]] </div> <div style="flex: 1 1 200px; text-align: center;"> <div style="font-size: 1.4em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; font-weight: bold; line-height: 1.2; margin-bottom: 4px; color: #202122;">Thirrje për mbështetje të aktiviteteve Wiki 2026</div> <div style="font-size: 1.0em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; line-height: 1.4; color: #54595d;">Photowalk dhe Wiki Expedition</div> </div> <div style="flex: 0 0 auto;" class="plainlinks"> [[Meta:Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group/Open_Calls_For_Wiki_Activities|<span style="display: inline-block; background: #36c; color: #fff; font-weight: bold; padding: 8px 16px; text-decoration: none; border: 1px solid #36c; border-radius: 4px;">Lexo më shumë</span>]] </div> </div> ==== Të 90-tat ==== <div style="background: linear-gradient(135deg, #f0f7ff 0%, #c3dcf9 100%); border: 1px solid #7aabf5; box-shadow: 0 2px 5px rgba(0,0,0,0.05); margin-bottom: 15px; display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: center; gap: 15px; padding: 15px; width: 100%; max-width: 900px; margin-left: auto; margin-right: auto; box-sizing: border-box;"> <div style="flex: 0 0 auto;"> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|80px|link=]] </div> <div style="flex: 1 1 250px; text-align: center;"> <div style="font-size: 1.2em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; margin-bottom: 6px; color: #101418;"> <span class="plainlinks">[https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Commons:T%C3%AB_90-tat '''Arkivi historik i viteve '90-të''']</span> (1-30 prill 2026) </div> <div style="font-size: 0.95em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; color: #444a50; line-height: 1.4;"> Ngarkoni materiale audiovizuale për pasurimin e arkivit historik të viteve '90! Mos lër që të '90-tat të mbeten vetëm kujtesë! </div> </div> <div style="flex: 0 0 auto;" class="plainlinks"> [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Commons:T%C3%AB_90-tat <span style="display: inline-block; background: #36c; color: #fff; font-weight: bold; padding: 8px 16px; text-decoration: none; border: 1px solid #36c; border-radius: 4px;">Kontribuo!</span>] </div> </div> == 2025 == ======Formulari mbi komunitetin====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>A kontribuon në Wikimedia-n në gjuhën shqipe? </b> </p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine;"> Na ndihmo të kuptojmë më mirë përvojën tënde! </p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfHk5Lm4KQCEd4UcbulWV-Mxj-gnLU97UgQZKgoHrOWJ_nbOg/viewform?usp=header |<span style="color:white">Plotëso formularin</span>]]</span> </div> </div> ====== WLE ====== <div style="{{linear-gradient|left|white, lightgreen}}; border:1px solid #00A86B; padding: 25px; margin: 10px; "> <div style="text-align: center;">[[Skeda:WLE_Austria_Logo_(no_text).svg|djathtas|50x50px]] [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg |left|80px]] Filloi konkursi i fotografisë [[c:Commons:Wiki Loves Earth in Albania & Kosovo 2025|Wiki Loves Earth 2025 në Shqipëri dhe Kosovë]] (1-30 qershor 2025) Ngarkoni fotografi cilësore të zonave të mbrojtura të natyrës në Shqipëri dhe Kosovë dhe fitoni çmime!</div></div> ====== Thirrjet ====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <span> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|100px]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>Thirrje për Mbështetje të Aktiviteve Wiki</b> 2025 </p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine;"> Photowalk, Wiki Expedition dhe Minigrants </p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[Meta:Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group/Open_Calls_For_Wiki_Activities|<span style="color:white">Lexo më shumë</span>]]</span> </div> </div> ====== Gara e ushqimit tradicional ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px;"><div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Traditional_Albanian_food_photography_competition_-_2025/sq|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.8em; font-family: Linux Libertine, serif;">GARA E FOTOGRAFISË SË USHQIMIT TRADICIONAL SHQIPTAR <br />Ju pëlqen ushqimi? Kjo është gara për ju! 3 më të mirët shpërblehen. </span>]] </div> | style="vertical-align: middle;" | [[File:Japrak 1.jpg|right|100px]] | style="vertical-align: middle;" | [[File:Pite me djath, shoqëruar me kos.jpg|right|100px]] | style="vertical-align: middle;" | [[File:Krelanë kallamoqe.jpg|right|100px]] |} </div> </div> ====== Cee Spring ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Logo banner-600-t.png|left|180px]] | style="width: 100%" | Kontribuoni në fushatën [[Meta:Wikimedia_CEE_Spring_2025 |Wikimedia CEE Spring 2025]] për të përmirësuar e përkthyer artikuj për kulturën dhe traditat e Evropës Qendrore-Lindore nga 21 marsi deri më 31 maj. | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|100px]] |} </div> ====== Une redaktoj Wikipedian ====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <span> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|100px]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>UNË REDAKTOJ WIKIPEDIA-n</b> 2025 </p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine; font-style: oblique;"> E dini se dhe ju mund të redaktoni Wikipedian!? </p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[Wikipedia:Unë_Redaktoj_Wikipedia-n_2022|<span style="color:white">Lexo më shumë</span>]]</span> </div> </div> == 2024== ====== FSHMN ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull u shkrua nga studentë të lëndës 'Hyrje në Shkencë Kompjuterike' të Universitetit të Prishtinës “Hasan Prishtina”, në kuadër të bashkëpunimit me [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Grupin e Wikimedianëve të Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:University of Prishtina logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Filozofik ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull është shkruar nga studentët e Fakultetit Filozofik të Universitetit të Prishtinës "Hasan Prishtina", në bashkëpunim me ForumZFD dhe [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Wikimedianët e Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:University of Prishtina logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Rit K ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | This article was written by students of the 'International Relations' course at RIT Kosovo University, in collaboration with the [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Wikimedians of the Albanian Language User Group]]. The editor is a beginner so help them if you can.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:RIT Kosovo Lettermark.svg|right|80px]] |} </div> ====== WLM ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; "> <div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> <div style="margin: 5px;"> [[File:LUSITANA WLM 2011 d.svg|70px|left]] [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|130px|right]] </div> <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Wiki_Loves_Monuments_in_Albania_%26_Kosovo_-_2024/sq|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.2em;">Wiki Loves Monuments in Albania & Kosovo: <br />Fotografo monumentet, ndihmo Wikipedian dhe fito çmime!!</span>]] </div></div></div> ====== CEE Spring ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Logo banner-600-t.png|left|180px]] | style="width: 100%" | Nga 21 marsi deri më 31 maj, Wikimedia CEE Spring zhvillon fushatën masive [[Meta:Wikimedia_CEE_Spring_2024 |Wikimedia CEE Spring 2024]]. Bashkohuni edhe ju të shkruajmë e të përkthejmë artikuj për kulturën e traditat të Evropës Qendrore-Lindore për të rritur bashkëpunimin në Wikipedia. |} </div> ====== Gazetarise ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull u shkrua nga studentë të lëndës Gazetaria Qytetare të Universitetit të Prishtinës “Hasan Prishtina”, në kuadër të bashkëpunimit me [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Grupin e Wikimedianëve të Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:University of Prishtina logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Gara e fotografise se ushqimit tradicional shqiptar ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; "> <div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Traditional_Albanian_food_photography_competition_-_2024/sq|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.6em;">GARA E FOTOGRAFISË SË USHQIMIT TRADICIONAL SHQIPTAR <br />Ju pëlqen ushqimi? Kjo është gara për ju! 3 më të mirët shpërblehen. </span>]] </div> | style="vertical-align: middle;" | [[File:Fli nga Grashtica.jpg|right|100px]] |} </div></div> ====== Diaspora redakton Wikipedian ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:WoALUG's Campaign 'Diaspora edits Wikipedia' 2024.png|left|80px]] | style="width: 100%" | WoALUG zhvillon fushatën [[meta:Diaspora_Edits_Wikipedia_2024| Diaspora Redakton Wikipedian]], 20 shkurt - 20 mars. Kontribuoni në promovimin e vendeve dhe kulturës shqiptare në gjuhët e vendit ku jetoni. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:WoALUG's Campaign 'Diaspora edits Wikipedia' 2024.png|left|80px]] | style="width: 100%" |WoALUG's campaign[[meta:Diaspora_Edits_Wikipedia_2024| Diaspora Edits Wikipedia]], 20 Feb - 20 Mar. Contribute to the promotion of Albanian culture in your language wiki. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:WoALUG's Campaign 'Diaspora edits Wikipedia' 2024.png|left|80px]] | style="width: 100%" |Join us in promoting Albanian culture in your language. [[meta:Diaspora_Edits_Wikipedia_2024| Diaspora Edits Wikipedia]] campaign, 20 Feb - 20 Mar. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Nje fshat nje artikull ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="width: 100%" | Nga 15 janar deri më 16 shkurt, WoALUG zhvillon fushatën online [[Wikipedia:Nj%C3%AB_fshat,_Nj%C3%AB_artikull_2024| Një Fshat, Një Artikull.]] Bashkohuni për të pasuruar Wikipedia-n shqip me artikuj për fshatrat në Shqiperi dhe Kosovë. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="width: 100%" | From January 15 to February 16, WoALUG conducts the online campaign[[Wikipedia:Nj%C3%AB_fshat,_Nj%C3%AB_artikull_2024| One Village, One Article.]] Join us to enrich Albanian Wikipedia with articles about villages in Albania and Kosovo. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> == 2023 == ====== Jeta ne vitet 90' ne kosove ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg |left|80px]] | style="width: 100%" | Kontribuoni në fushatën për mbledhjen e informacioneve dhe dokumentim mbi jetën paralele në vitet 90-të në Kosovë, ngarkoni fotografitë, dokumentet apo rrëfimet e juaja dhe fitoni çmime! <h3>[[c:Commons:Life_in_the_90s_in_Kosovo/sq|JETA NË VITET '90 NË KOSOVË]]</h3> |} </div> ====== WLE ====== <div style="{{linear-gradient|left|white, lightgreen}}; border:1px solid #00A86B; padding: 25px; margin: 10px; "> <div style="text-align: center;">[[Skeda:WLE_Austria_Logo_(no_text).svg|djathtas|50x50px]] [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg |left|80px]] Filloi konkursi i fotografisë [[c:Commons:Wiki Loves Earth in Albania & Kosovo 2023|Wiki Loves Earth 2023 në Shqipëri dhe Kosovë]] (1-31 korrik 2023) Ngarkoni fotografi cilësore të zonave të mbrojtura të natyrës në Shqipëri dhe Kosovë dhe fitoni çmime!</div></div> ====== Wllh ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg |left|80px]] | style="width: 100%" | Kontribuoni në fushatën globale "Wiki Loves Living Heritage" për të dokumentuar trashëgiminë kulturore jomateriale. Regjistroni me zë histori të përjetuara në periudha të ndryshme të Shqipërisë dhe Kosovës, 5 qershor - 9 korrik. <h3>[[Commons:Commons:Wiki_Loves_Living_Heritage_in_Albania_%26_Kosovo_2023|Wiki Loves Living Heritage in Albania & Kosovo 2023]]</h3> | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wiki Loves Living Heritage logo.png|right|80px]] |} </div> ====== Cee spring ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Logo banner-600-t.png|left|180px]] | style="width: 100%" | Nga 21 marsi deri më 31 maj, Wikimedia CEE Spring zhvillon fushatën masive [[Meta:Wikimedia_CEE_Spring_2023 |Wikimedia CEE Spring 2023]]. Bashkohuni edhe ju të shkruajmë e të përkthejmë artikuj për kulturën e traditat të Evropës Qendrore-Lindore për të rritur bashkëpunimin në Wikipedia. |} </div> ====== Gara e fotografise se ushqimit tradicional shqiptar ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; "> <div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Gara_e_fotografisë_së_ushqimit_tradicional_shqiptar_-_2023|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.6em;">GARA E FOTOGRAFISË SË USHQIMIT TRADICIONAL SHQIPTAR <br />Ju pëlqen ushqimi? Kjo është gara për ju! 3 më të mirët shpërblehen. </span>]] </div> | style="vertical-align: middle;" | |} </div></div> ====== Une redaktoj wikipedian ====== <div style="background: linear-gradient(to right, white, #8AD6F2); border:1px solid #918069; padding: 15px; margin: 10px;"> <div style="display:flex; align-items:center; gap:12px;"> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|90px]] <div style="flex:1; text-align:center;"> [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Commons:T%C3%AB_90-tat '''Arkivimi i viteve 90-të'''] (1-30 prill 2026) Ngarkoni materiale audiovizuale për pasurimin e arkivit historik të viteve '90! Mos lër që të 90-tat të mbeten vetëm kujtesë! </div> [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Commons:T%C3%AB_90-tat <span style="background:#0645ad; color:white; padding:8px 20px; border-radius:4px; font-weight:500; white-space:nowrap;">Ngarko!</span>] </div></div> == 2022 == ====== Wikiovyage ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikivoyage-Logo-v3-small-en.png|left|80px]] | style="width: 100%" | Nga 1 deri më 31 gusht, WoALUG zhvillon fushatën online [[Wikipedia:Summer_of_Wikivoyage,_2022| Summer of Wikivoyage 2022]]. Bashkohuni edhe ju të shkruajmë rreth destinacioneve shqiptare turistike, malore e fushore për të pasuruar me artikuj guidën e lirë turistike të Wikivoyage-it. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== WPWP ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:WPWP logo 1.png|left|80px]] | style="width: 100%" | Merrni pjesë në fushatën [[Wikipedia:Wikipedia_Pages_Wanting_Photos_2022_(WPWP)| "Wikipedia Pages Wanting Photos 2022"]] në nivel ndërkombëtar dhe lokal për të përmirësuar artikuj me imazhe në Wikipedia dhe fitoni çmime! Fushata zgjat deri më 31 gusht. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Cee Spring ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Logo banner-600-t.png|left|180px]] | style="width: 100%" | Nga 21 marsi deri më 31 maj, Wikimedia CEE Spring zhvillon fushatën masive [[Meta:Wikimedia_CEE_Spring_2022 |Wikimedia CEE Spring 2022]]. Bashkohuni edhe ju të shkruajmë e të përkthejmë artikuj për kulturën e traditat të Evropës Qendrore-Lindore për të rritur bashkëpunimin në Wikipedia. | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|right|80px]] |} </div> ====== Gara e fotografise se ushqimit tradicional shqipatar ====== <div style="border:1px solid #8B0000; padding: 5px; margin: 5px; "> <div style="position: relative; overflow: hidden; margin-bottom: 0.5em !important; background-color: white;"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | <div style="position:relative; padding: 5px 5px; text-align: center;"> [[:c:Commons:Gara_e_fotografisë_së_ushqimit_tradicional_shqiptar_-_2022|<span style="color: #8B0000; font-size: 1.2em; font-weight:bold; line-height: 1.6em;">GARA E FOTOGRAFISË SË USHQIMIT TRADICIONAL SHQIPTAR <br />Ju pëlqen ushqimi? Kjo është gara për ju. 3 më të mirët shpërblehen!</span>]] </div> | style="vertical-align: middle;" | [[File:Fli nga Grashtica.jpg|right|100px]] |} </div></div> ====== une redaktoj wikipedian ====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>UNË REDAKTOJ WIKIPEDIA-n</b> 2022 </p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine; font-style: oblique;"> E dini se dhe ju mund të redaktoni Wikipedian!? </p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[Wikipedia:Unë_Redaktoj_Wikipedia-n_2022|<span style="color:white">Lexo më shumë</span>]]</span> </div> </div> == 2021 == ====== Diaspora redakton wikipedian ====== <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 0.5em; display: table; width: 100%; line-height: 1; text-align: center; cursor: pointer;"> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <p style="font-size: 1.9em; font-family:Linux Libertine;"> <b>Diaspora redakton Wikipedia-n </b> 2021</p> <p style="font-size: 1.2em; font-family:Linux Libertine; font-style: oblique;"><b>Jetoni në diasporë dhe doni të kontribuoni në promovimin e vendeve dhe kulturës tonë në gjuhët e vendit ku banoni?</b></p> </div> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;"> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[Wikipedia:Diaspora Redakton Wikipedia-n 2021|<span style="color:white">Regjistrohu këtu</span>]]</span> </div> </div> ====== Drejtesia Tranzicionale ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull u shkrua nga pjesëmarrës të edit-a-thonës 'Drejtësia Tranzicionale në Kosovë' në kuadër të aktiviteteve të [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Grupit të Wikimedianëve të Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> |} </div> ====== Fiek ====== <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | style="vertical-align: middle;" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull u shkrua nga studentë të lëndës Metodologjia e hulumtimeve shkencore të Fakultetit të Inxhinierisë Elektrike dhe Kompjuterike (FIEK), në kuadër të bashkëpunimit me [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Grupin e Wikimedianëve të Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br /> | style="vertical-align: middle;" | [[File:University of Prishtina logo.svg|right|80px]] |} </div> d87wawtkzwyhqpgrbtidnqiqs07pflj 1 399465 3027841 2978708 2026-08-25T04:16:57Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Qarku i Beratit]] 3027841 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli [[Qarku i Beratit]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1995447 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20110724163040/http://www.instat.gov.al/graphics/doc/downloads/publikime/Tregues%20sipas%20qarqeve2006.pdf te http://www.instat.gov.al/graphics/doc/downloads/publikime/Tregues%20sipas%20qarqeve2006.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120211061006/http://qarkuberat.net/ te http://qarkuberat.net/ Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 06:59 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Qarku i Beratit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2068769 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110724163040/http://www.instat.gov.al/graphics/doc/downloads/publikime/Tregues%20sipas%20qarqeve2006.pdf për lidhjen http://www.instat.gov.al/graphics/doc/downloads/publikime/Tregues%20sipas%20qarqeve2006.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120211061006/http://qarkuberat.net/ për lidhjen http://qarkuberat.net/. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.regions.org.al/enberat.php. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304053030/http://www.instat.gov.al/media/195814/3__durres.pdf për lidhjen http://www.instat.gov.al/al/temat/treguesit-demografik%C3%AB-dhe-social%C3%AB/popullsia/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 janar 2020 06:50 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Qarku i Beratit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2116632 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110724163040/http://www.instat.gov.al/graphics/doc/downloads/publikime/Tregues%20sipas%20qarqeve2006.pdf për lidhjen http://www.instat.gov.al/graphics/doc/downloads/publikime/Tregues%20sipas%20qarqeve2006.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120211061006/http://qarkuberat.net/ për lidhjen http://qarkuberat.net/. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.regions.org.al/enberat.php. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304053030/http://www.instat.gov.al/media/195814/3__durres.pdf për lidhjen http://www.instat.gov.al/media/195814/3__durres.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 maj 2020 11:06 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Qarku i Beratit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2970501 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://qarkuberat.gov.al/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 prill 2026 21:44 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Qarku i Beratit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3024149 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20251009081844/https://www.instat.gov.al/media/14318/cens-2023-berati.pdf për lidhjen https://www.instat.gov.al/media/14318/cens-2023-berati.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 gusht 2026 05:15 (CEST) 9qbmzo23whjaacbdm4jipe72h01j8l3 1 399825 3027838 2979143 2026-08-25T04:07:11Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3027838 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kalabria]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2976079 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.calabriastraordinaria.it/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 maj 2026 03:07 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kalabria]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2979142 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.regione.calabria.it/energia-ambiente-ed-agricoltura/area-ambiente/tematica-sulle-aree-naturali-e-protette/aree-naturali-protette/aree-protette/. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.regione.calabria.it/edilizia-infrastrutture-difesa-del-suolo-e-mobilita/infrastrutture-di-trasporto/rete-aeroportuale/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 maj 2026 17:39 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kalabria]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027837 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260528015701/https://presidenza.governo.it/AmministrazioneTrasparente/Sovvenzioni/CriteriModalita/dara/minoranze_linguistiche_2025/allegato_1_delimitazioni.pdf për lidhjen https://presidenza.governo.it/AmministrazioneTrasparente/Sovvenzioni/CriteriModalita/dara/minoranze_linguistiche_2025/allegato_1_delimitazioni.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 gusht 2026 06:07 (CEST) 1i512botnitzq6pley4oam0c3ncz4ox 2 404180 3027868 3011233 2026-08-25T07:13:56Z Rinor Berisha1 190032 3027868 wikitext text/x-wiki '''Ndotja e ujit në Kosovë''' përfshin ndryshimet në cilësinë e [[Uji|ujërave]] sipërfaqësore dhe nëntokësore të shkaktuara ose të ndikuara nga veprimtaria njerëzore. Burimet kryesore antropogjene të ndotjes përfshijnë shkarkimet urbane, aktivitetet industriale dhe minerare, veprimtaritë bujqësore, menaxhimin e mbetjeve dhe burime të tjera që mund të ndikojnë në trupat ujorë.<ref>{{Cite journal |last1=Ferati |first1=Flora |last2=Kerolli-Mustafa |first2=Mihone |last3=Kraja-Ylli |first3=Arjana |title=Assessment of heavy metal contamination in water and sediments of Trepça and Sitnica rivers, Kosovo, using pollution indicators and multivariate cluster analysis |journal=Environmental Monitoring and Assessment |volume=187 |issue=6 |pages=338 |year=2015 |doi=10.1007/s10661-015-4524-4 |language=en}}</ref> Ndryshimet në cilësinë e ujit mund të përfshijnë ndryshime në karakteristikat fizike, kimike dhe biologjike të tij. Shkalla dhe lloji i ndikimit ndryshojnë ndërmjet trupave ujorë dhe pjesëve të ndryshme të [[pellgu lumor|pellgjeve lumore]], ndaj vlerësimi i gjendjes së ujërave mbështetet në monitorimin e cilësisë së ujit dhe në studime shkencore.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> == Burimet ujore == Rrjeti ujor i [[Kosova|Kosovës]] përfshin lumenj, liqene, burime dhe ujëra nëntokësore. Lumenjtë e Kosovës i përkasin tri pellgjeve detare: [[Deti i Zi|Detit të Zi]], [[Deti Adriatik|Detit Adriatik]] dhe [[Deti Egje|Detit Egje]].<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> Ndër lumenjtë kryesorë janë [[Drini i Bardhë]], [[Ibri]], [[Sitnica]], [[Lepenci]] dhe [[Morava e Binçës]]. [[Sitnica]] është një nga lumenjtë për të cilët dokumentet e monitorimit kanë evidentuar ndikime të lidhura me aktivitetet urbane dhe industriale përgjatë rrjedhës së saj.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> Menaxhimi dhe mbrojtja e ujërave rregullohen me [[Ligji për ujërat e Kosovës|Ligjin Nr. 04/L-147 për Ujërat e Kosovës]] dhe aktet nënligjore përkatëse. Ligji përcakton parimet për administrimin, përdorimin dhe mbrojtjen e resurseve ujore.<ref>{{Cite web |title=Ligji Nr. 04/L-147 për Ujërat e Kosovës |url=https://gzk.rks-gov.net/ActDetail.aspx?ActID=8659 |access-date=2026-08-25 |website=Gazeta Zyrtare e Republikës së Kosovës |language=sq}}</ref> == Burimet e ndotjes == === Ujërat e zeza urbane === Ujërat e zeza urbane përmbajnë lëndë organike, lëndë ushqyese, mikroorganizma dhe substanca të tjera të pranishme në ujërat e përdorura nga amvisëritë dhe aktivitetet urbane. Kur këto ujëra shkarkohen në mjedis pa trajtim të përshtatshëm, ato mund të rrisin ngarkesën organike dhe mikrobiologjike të trupave ujorë, të ulin përqendrimin e [[oksigjeni i tretur|oksigjenit të tretur]] dhe të ndryshojnë karakteristikat fizike e kimike të ujit.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> Në Kosovë, shkarkimet e ujërave të zeza urbane janë ndër burimet kryesore të presionit mbi ujërat sipërfaqësore. Komisioni Evropian ka vlerësuar se ujërat e zeza dhe shkarkimet e patrajtuara mbeten ndër burimet kryesore të ndotjes së ujërave, veçanërisht të lumenjve.<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2023 Report |url=https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/kosovo-report-2023_en |access-date=2026-08-25 |website=European Commission |language=en}}</ref> Raportet institucionale përdorin parametra si [[kërkesa biokimike për oksigjen|BOD₅]], [[kërkesa kimike për oksigjen|COD]], materialet pezulluese, nitritet, oksigjeni i tretur dhe treguesit mikrobiologjikë për vlerësimin e cilësisë së ujit.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> === Shkarkimet industriale === Shkarkimet industriale janë ujërat e përdorura që dalin nga proceset industriale dhe shkarkohen në mjedis, drejtpërdrejt ose përmes sistemeve të kanalizimit. Përbërja e tyre ndryshon sipas llojit të industrisë dhe procesit teknologjik dhe mund të përmbajë lëndë organike, lëndë të ngurta pezulluese, komponime kimike, lëndë ushqyese, [[metal]]e dhe substanca të tjera. Kur këto shkarkime nuk trajtohen në mënyrë të përshtatshme, ato mund të ndryshojnë karakteristikat fizike dhe kimike të ujit dhe të ndikojnë në organizmat dhe ekosistemet ujore.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> Në Kosovë, ndikimi i aktiviteteve industriale në cilësinë e ujërave është dokumentuar përmes monitorimit institucional dhe studimeve shkencore. Në [[Drenica (lumë)|lumin Drenica]], veçanërisht në zonën e Drenasit, janë dokumentuar ndryshime në cilësinë e ujit dhe sedimenteve në lidhje me aktivitetet antropogjene të zonës.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> === Aktivitetet minerare === Aktivitetet minerare mund të ndikojnë në ujërat sipërfaqësore përmes shkarkimeve nga proceset e përpunimit të xeheve, ujërave të minierave, erozionit dhe transportit të materialeve nga mbetjet minerare. Një studim i Feratit, Kerolli-Mustafës dhe Kraja-Yllit, i publikuar në vitin 2015, analizoi ujin dhe sedimentet e lumenjve [[Trepça (lumë)|Trepça]] dhe [[Sitnica]]. Mostrat u morën gjatë periudhës prill–korrik 2014. Studimi analizoi [[arseniku]]n, [[kadmiumi]]n, [[kromi]]n, [[kobalti]]n, [[bakri]]n, [[nikeli]]n, [[plumbi]]n dhe [[zinku]]n.<ref>{{Cite journal |last1=Ferati |first1=Flora |last2=Kerolli-Mustafa |first2=Mihone |last3=Kraja-Ylli |first3=Arjana |title=Assessment of heavy metal contamination in water and sediments of Trepça and Sitnica rivers, Kosovo, using pollution indicators and multivariate cluster analysis |journal=Environmental Monitoring and Assessment |volume=187 |issue=6 |pages=338 |year=2015 |doi=10.1007/s10661-015-4524-4 |language=en}}</ref> Sipas autorëve, përqendrimet e disa metaleve në mostrat e analizuara lidhen me burime antropogjene, përfshirë shkarkimet nga flotacioni minerar dhe erozionin e mbetjeve minerare.<ref>{{Cite journal |last1=Ferati |first1=Flora |last2=Kerolli-Mustafa |first2=Mihone |last3=Kraja-Ylli |first3=Arjana |title=Assessment of heavy metal contamination in water and sediments of Trepça and Sitnica rivers, Kosovo, using pollution indicators and multivariate cluster analysis |journal=Environmental Monitoring and Assessment |volume=187 |issue=6 |pages=338 |year=2015 |doi=10.1007/s10661-015-4524-4 |language=en}}</ref> Ky studim dokumenton gjendjen gjatë periudhës së marrjes së mostrave dhe nuk duhet të përdoret si dëshmi e drejtpërdrejtë për gjendjen aktuale të këtyre lumenjve pa të dhëna më të reja. === Bujqësia === [[Bujqësia]] mund të ndikojë në cilësinë e ujit përmes rrjedhjeve sipërfaqësore dhe shpëlarjes së tokës. Plehrat bujqësore mund të kontribuojnë me [[nitrat]]e dhe [[fosfat]]e, ndërsa [[pesticidi]]t mund të transportohen nga tokat bujqësore drejt ujërave sipërfaqësore dhe nëntokësore. Aktivitetet bujqësore përfshihen ndër burimet e presionit mbi ujërat në dokumentet e menaxhimit të ujërave në Kosovë. Ndikimi i tyre varet nga përdorimi i tokës, kushtet hidrologjike dhe praktikat bujqësore në pellgun përkatës.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> === Mbetjet e ngurta === Mbetjet e hedhura në mënyrë të pakontrolluar mund të përfundojnë në lumenj dhe trupa të tjerë ujorë. Ato mund të shkaktojnë ndotje fizike dhe, në varësi të përbërjes së tyre, mund të shërbejnë si burim i substancave që transportohen në ujë. Menaxhimi i mbetjeve dhe ndikimi i deponive ilegale janë trajtuar në raportet institucionale për gjendjen e mjedisit në Kosovë.<ref>{{Cite web |title=Annual Report on the State of the Environment for 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/Raporti%20i%20gjendjes%20se%20mjedisit%202020.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=sq}}</ref> Dokumentet e politikave mjedisore në Kosovë e lidhin gjithashtu menaxhimin e mbetjeve me mbrojtjen e burimeve ujore dhe reduktimin e ndotjes.<ref>{{Cite web |title=Review of the State Water Strategy of Kosovo 2023–2027 and Action Plan 2023–2025 |url=https://mmphi.rks-gov.net/ |access-date=2026-08-25 |website=Ministry of Environment, Spatial Planning and Infrastructure |language=en}}</ref> === Erozioni dhe sedimentet === [[Erozioni]] mund të rrisë sasinë e sedimenteve që transportohen në rrjedhat ujore. Sedimentet mund të përmbajnë edhe ndotës të lidhur me grimcat e tokës ose me mbetjet e aktiviteteve industriale dhe minerare. Në lumenjtë Trepça dhe Sitnica, studimi i vitit 2015 evidentoi nivele të larta të kontaminimit të sedimenteve me metale dhe lidhi një pjesë të kësaj ndotjeje me aktivitetet minerare dhe erozionin e mbetjeve minerare.<ref>{{Cite journal |last1=Ferati |first1=Flora |last2=Kerolli-Mustafa |first2=Mihone |last3=Kraja-Ylli |first3=Arjana |title=Assessment of heavy metal contamination in water and sediments of Trepça and Sitnica rivers, Kosovo, using pollution indicators and multivariate cluster analysis |journal=Environmental Monitoring and Assessment |volume=187 |issue=6 |pages=338 |year=2015 |doi=10.1007/s10661-015-4524-4 |language=en}}</ref> == Ndotja e lumenjve == Ndotja e lumenjve në Kosovë ndryshon përgjatë rrjedhës së tyre. Cilësia e ujit mund të ndryshojë pas marrjes së ujërave nga degët, shkarkimeve urbane dhe industriale ose kalimit nëpër zona me përdorime të ndryshme të tokës.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> Për këtë arsye, rezultatet e monitorimit duhet të interpretohen duke marrë parasysh vendndodhjen e stacionit, periudhën e matjes dhe parametrat e analizuar. === Sitnica === [[Sitnica]] është një nga lumenjtë për të cilët është dokumentuar ndikim i konsiderueshëm antropogjen. Raportet institucionale kanë evidentuar ndikime të lidhura me shkarkimet urbane dhe industriale dhe ndryshime në disa parametra të cilësisë së ujit përgjatë rrjedhës së saj.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> Studimet shkencore kanë analizuar gjithashtu praninë e metaleve në ujë dhe sedimente të Sitnicës. Studimi i Feratit dhe bashkëpunëtorëve analizoi arsenikun, kadmiumin, kromin, kobaltin, bakrin, nikelin, plumbin dhe zinkun në mostrat e ujit dhe sedimenteve të Sitnicës dhe Trepçës.<ref>{{Cite journal |last1=Ferati |first1=Flora |last2=Kerolli-Mustafa |first2=Mihone |last3=Kraja-Ylli |first3=Arjana |title=Assessment of heavy metal contamination in water and sediments of Trepça and Sitnica rivers, Kosovo, using pollution indicators and multivariate cluster analysis |journal=Environmental Monitoring and Assessment |volume=187 |issue=6 |pages=338 |year=2015 |doi=10.1007/s10661-015-4524-4 |language=en}}</ref> === Drenica === Edhe [[Drenica (lumë)|lumi Drenica]] është objekt i monitorimit dhe studimeve shkencore. Raportet institucionale kanë dokumentuar ndryshime të cilësisë së ujit përgjatë rrjedhës së tij.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> Një studim i publikuar në vitin 2024 analizoi mostra uji nga lumenjtë Sitnica dhe Drenica, të mbledhura në periudha të ndryshme nga vera e vitit 2016 deri në pranverën e vitit 2018. Studiuesit përdorën teste laboratorike për vlerësimin e efekteve citotoksike dhe gjenotoksike të mostrave.<ref>{{Cite journal |last1=Asllani |first1=Fisnik H. |last2=Alija |first2=Avdulla J. |last3=Eckl |first3=Peter M. |last4=Bresgen |first4=Nikolaus |title=Cyto- and genotoxicity evaluation of water samples collected from two rivers in the Kosovo |journal=Mutagenesis |volume=39 |issue=6 |pages=310–317 |year=2024 |doi=10.1093/mutage/geae019 |language=en}}</ref> Rezultatet e studimit treguan potencial gjenotoksik në mostrat e analizuara dhe ndryshime sezonale në efektet e vërejtura.<ref>{{Cite journal |last1=Asllani |first1=Fisnik H. |last2=Alija |first2=Avdulla J. |last3=Eckl |first3=Peter M. |last4=Bresgen |first4=Nikolaus |title=Cyto- and genotoxicity evaluation of water samples collected from two rivers in the Kosovo |journal=Mutagenesis |volume=39 |issue=6 |pages=310–317 |year=2024 |doi=10.1093/mutage/geae019 |language=en}}</ref> === Graçanka === [[Graçanka]] është një nga lumenjtë e monitoruar në kuadër të vlerësimit të gjendjes së ujërave në Kosovë. Raportet institucionale kanë evidentuar ndikime të lidhura me aktivitetet minerare dhe vendbanimet përgjatë rrjedhës së saj, përfshirë ndryshime në disa parametra fizikokimikë të ujit.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> === Prishtevka === [[Prishtevka]] kalon nëpër zonën e [[Prishtina|Prishtinës]] dhe derdhet në Sitnicë. Raportet e monitorimit kanë evidentuar ndikime të lidhura me shkarkimet urbane dhe ndryshime në disa parametra të cilësisë së ujit në pika të ndryshme të monitorimit.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> == Ndotja nga metalet == [[Metali i rëndë|Metalet e rënda]] janë ndër ndotësit që janë studiuar në ujërat dhe sedimentet e disa lumenjve të Kosovës, veçanërisht në zona me histori të aktiviteteve minerare. Në studimin e vitit 2015 në lumenjtë Trepça dhe Sitnica u analizuan arseniku, kadmiumi, kromi, kobalti, bakri, nikeli, plumbi dhe zinku. Shumica e mostrave të ujit ishte brenda kufijve të përdorur në vlerësimin e studimit, ndërsa analizat e sedimenteve treguan shkallë të lartë të kontaminimit në pikat e studiuara.<ref>{{Cite journal |last1=Ferati |first1=Flora |last2=Kerolli-Mustafa |first2=Mihone |last3=Kraja-Ylli |first3=Arjana |title=Assessment of heavy metal contamination in water and sediments of Trepça and Sitnica rivers, Kosovo, using pollution indicators and multivariate cluster analysis |journal=Environmental Monitoring and Assessment |volume=187 |issue=6 |pages=338 |year=2015 |doi=10.1007/s10661-015-4524-4 |language=en}}</ref> Për shkak se metalet mund të lidhen me sedimentet, vlerësimi i ndotjes së një lumi mund të përfshijë jo vetëm analizën e ujit, por edhe analizën e sedimenteve dhe identifikimin e burimeve të ndotjes.<ref>{{Cite journal |last1=Ferati |first1=Flora |last2=Kerolli-Mustafa |first2=Mihone |last3=Kraja-Ylli |first3=Arjana |title=Assessment of heavy metal contamination in water and sediments of Trepça and Sitnica rivers, Kosovo, using pollution indicators and multivariate cluster analysis |journal=Environmental Monitoring and Assessment |volume=187 |issue=6 |pages=338 |year=2015 |doi=10.1007/s10661-015-4524-4 |language=en}}</ref> == Ndikimet në ekosistemet ujore == Ndotja e ujit mund të ndikojë në [[ekosistemi ujor|ekosistemet ujore]] duke ndryshuar kushtet fizike dhe kimike të habitatit dhe duke ekspozuar organizmat ndaj substancave potencialisht toksike. Studimet në lumenjtë Sitnicë dhe Drenicë kanë analizuar edhe efektet biologjike të ndotjes. Në studimin e publikuar në vitin 2024, mostrat e ujit të mbledhura gjatë viteve 2016–2018 u testuan për efekte citotoksike dhe gjenotoksike.<ref>{{Cite journal |last1=Asllani |first1=Fisnik H. |last2=Alija |first2=Avdulla J. |last3=Eckl |first3=Peter M. |last4=Bresgen |first4=Nikolaus |title=Cyto- and genotoxicity evaluation of water samples collected from two rivers in the Kosovo |journal=Mutagenesis |volume=39 |issue=6 |pages=310–317 |year=2024 |doi=10.1093/mutage/geae019 |language=en}}</ref> Këto rezultate lidhen me vendet dhe periudhat e studimeve përkatëse dhe nuk mund të përgjithësohen automatikisht për të gjithë ekosistemet ujore të Kosovës. == Eutrofikimi == [[Eutrofikimi]] është pasurimi i trupave ujorë me lëndë ushqyese, veçanërisht komponime të [[azoti|azotit]] dhe [[fosfori|fosforit]], i cili mund të nxisë rritjen e algave dhe ndryshime në ekuilibrin ekologjik të ujit. Prania e nitrateve dhe fosfateve në një trup ujor nuk nënkupton automatikisht se ai trup ujor është i eutrofikuar. Për këtë arsye, eutrofikimi duhet të vlerësohet në bazë të treguesve ekologjikë dhe të të dhënave të monitorimit për trupin konkret ujor. Për Kosovën, eutrofikimi duhet të trajtohet në lidhje me trupat ujorë për të cilët ekzistojnë të dhëna të mjaftueshme për ta dokumentuar këtë proces dhe jo si karakteristikë e përgjithshme e të gjitha ujërave të vendit. == Monitorimi i cilësisë së ujit == Monitorimi i ujërave në Kosovë përfshin vlerësimin e parametrave fizikë dhe kimikë të ujërave sipërfaqësore dhe nëntokësore. Të dhënat e monitorimit publikohen në raportet institucionale për gjendjen e ujërave dhe mjedisit.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> Ndër parametrat e përdorur në monitorim janë temperatura, [[pH]], përçueshmëria elektrike, oksigjeni i tretur, [[kërkesa biokimike për oksigjen|kërkesa biokimike për oksigjen]], lëndët ushqyese dhe parametra të tjerë kimikë. Në varësi të qëllimit të monitorimit mund të analizohen edhe metale dhe ndotës të tjerë.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> Raporti për gjendjen e ujërave në Kosovë për vitin 2020 përfshin të dhëna nga stacionet e monitorimit në pellgjet kryesore dhe përshkrime të cilësisë së ujit në lumenj të ndryshëm.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> Raportet dhe vlerësimet ndërkombëtare kanë theksuar gjithashtu nevojën për përmirësimin e sistemeve të monitorimit dhe për publikimin më të mirë të të dhënave mbi cilësinë e ujërave.<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2023 Report |url=https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/kosovo-report-2023_en |access-date=2026-08-25 |website=European Commission |language=en}}</ref> Rezultatet e monitorimit duhet të interpretohen sipas stacionit, periudhës së matjes dhe parametrave të analizuar. Për këtë arsye, një rezultat i regjistruar në një pikë të një lumi nuk përfaqëson domosdoshmërisht gjendjen e të gjithë lumit. == Mbrojtja e ujërave == Mbrojtja e ujërave në Kosovë rregullohet përmes legjislacionit për administrimin dhe përdorimin e resurseve ujore. [[Ligji për ujërat e Kosovës|Ligji Nr. 04/L-147 për Ujërat e Kosovës]] përcakton parimet dhe rregullat themelore për administrimin dhe mbrojtjen e ujërave.<ref>{{Cite web |title=Ligji Nr. 04/L-147 për Ujërat e Kosovës |url=https://gzk.rks-gov.net/ActDetail.aspx?ActID=8659 |access-date=2026-08-25 |website=Gazeta Zyrtare e Republikës së Kosovës |language=sq}}</ref> Për shkarkimin e ujërave të ndotura në rrjetin publik të kanalizimit dhe në trupat ujorë zbatohet [[Udhëzim administrativ|Udhëzimi Administrativ]] MMPHI Nr. 02/2022, i cili përcakton kushtet, mënyrat, parametrat dhe vlerat kufizuese përkatëse.<ref>{{Cite web |title=Udhëzimi Administrativ (MMPHI) Nr. 02/2022 për kushtet, mënyrat, parametrat dhe vlerat kufizuese të shkarkimit të ujërave të ndotura në rrjetin e kanalizimit publik dhe në trupin ujor |url=https://gzk.rks-gov.net/ |access-date=2026-08-25 |website=Gazeta Zyrtare e Republikës së Kosovës |language=sq}}</ref> == Masa për mbrojtjen dhe përmirësimin e cilësisë së ujërave == Përmirësimi i cilësisë së ujërave kërkon masa të integruara që adresojnë burimet e ndryshme të ndotjes dhe që zbatohen në nivel lokal dhe sipas [[pellgu lumor|pellgjeve lumore]]. Strategjia Shtetërore për Ujërat dhe dokumentet e saj të rishikuara përfshijnë përmirësimin e menaxhimit të ujërave të ndotura, modernizimin e monitorimit dhe arritjen e gjendjes së mirë të trupave ujorë ndër drejtimet kryesore të politikës ujore.<ref>{{Cite web |title=Review of the State Water Strategy of Kosovo 2023–2027 and Action Plan 2023–2025 |url=https://mmphi.rks-gov.net/ |access-date=2026-08-25 |website=Ministry of Environment, Spatial Planning and Infrastructure |language=en}}</ref> === Trajtimi i ujërave të zeza === Zgjerimi dhe funksionalizimi i sistemeve të kanalizimit dhe impianteve për trajtimin e ujërave të zeza është një nga masat kryesore për reduktimin e ngarkesës organike, mikrobiologjike dhe ushqyese që shkarkohet në lumenj. Ujërat e zeza duhet të trajtohen në përputhje me kërkesat ligjore para shkarkimit në trupat ujorë.<ref>{{Cite web |title=Udhëzimi Administrativ (MMPHI) Nr. 02/2022 |url=https://gzk.rks-gov.net/ |access-date=2026-08-25 |website=Gazeta Zyrtare e Republikës së Kosovës |language=sq}}</ref> Investimet në infrastrukturën e trajtimit të ujërave të zeza janë identifikuar si prioritet në politikat ujore dhe në projektet e financuara nga institucionet vendore dhe ndërkombëtare.<ref>{{Cite web |title=Kosovo receives more than EUR 100 million in EU and German funding for wastewater treatment and waste management |url=https://www.eeas.europa.eu/delegations/kosovo/kosovo-receives-more-eur-100-million-eu-and-german-funding-wastewater-treatment-and-waste_en |access-date=2026-08-25 |website=European External Action Service |language=en}}</ref> === Kontrolli i shkarkimeve industriale dhe minerare === Shkarkimet industriale duhet të monitorohen dhe të trajtohen në përputhje me kërkesat ligjore, ndërsa aktivitetet minerare duhet të shoqërohen me masa për parandalimin e transportit të metaleve dhe materialeve të ndotura drejt lumenjve. Monitorimi i rregullt i ujit dhe sedimenteve mund të ndihmojë në identifikimin e burimeve të ndotjes dhe në vlerësimin e efektivitetit të masave të ndërmarra.<ref>{{Cite journal |last1=Ferati |first1=Flora |last2=Kerolli-Mustafa |first2=Mihone |last3=Kraja-Ylli |first3=Arjana |title=Assessment of heavy metal contamination in water and sediments of Trepça and Sitnica rivers, Kosovo, using pollution indicators and multivariate cluster analysis |journal=Environmental Monitoring and Assessment |volume=187 |issue=6 |pages=338 |year=2015 |doi=10.1007/s10661-015-4524-4 |language=en}}</ref> === Reduktimi i ndotjes nga bujqësia === Përdorimi më i kontrolluar i plehrave dhe pesticideve, mbrojtja e brezave breglumorë dhe reduktimi i shpëlarjes së tokës mund të zvogëlojnë transportin e lëndëve ushqyese dhe substancave kimike drejt ujërave. Masat duhet të përshtaten me kushtet e tokës, kulturat bujqësore dhe karakteristikat e pellgut lumor. === Menaxhimi i mbetjeve të ngurta === Parandalimi i hedhjes së mbeturinave në lumenj dhe në brigjet e tyre, përmirësimi i sistemit të grumbullimit të mbetjeve dhe kontrolli i rrjedhjeve nga zonat e depozitimit janë të rëndësishme për mbrojtjen e ujërave.<ref>{{Cite web |title=Annual Report on the State of the Environment for 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/Raporti%20i%20gjendjes%20se%20mjedisit%202020.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=sq}}</ref> === Mbrojtja e brigjeve dhe reduktimi i erozionit === Ruajtja e vegjetacionit përgjatë lumenjve, rehabilitimi i zonave të degraduara dhe kontrolli i erozionit mund të kufizojnë transportin e sedimenteve dhe të substancave ndotëse drejt ujërave. Këto masa duhet të integrohen në planifikimin dhe menaxhimin e pellgjeve lumore. === Monitorimi dhe zbatimi i ligjit === Përmirësimi i rrjetit të monitorimit, rritja e numrit të pikave të monitorimit dhe publikimi i rregullt i rezultateve mundësojnë identifikimin më të mirë të ndryshimeve në cilësinë e ujërave. Vlerësimet e Komisionit Evropian kanë theksuar nevojën për sisteme më efektive të monitorimit, të dhëna të qasshme për publikun dhe forcimin e menaxhimit sipas pellgjeve lumore.<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2023 Report |url=https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/kosovo-report-2023_en |access-date=2026-08-25 |website=European Commission |language=en}}</ref> === Ngritja e vetëdijes dhe edukimi mjedisor === Përmirësimi i gjendjes së ujërave nuk varet vetëm nga infrastruktura dhe kontrolli institucional. [[Edukimi mjedisor]] dhe ndërgjegjësimi i publikut mund të ndihmojnë në reduktimin e hedhjes së mbetjeve në lumenj, përdorimin e përgjegjshëm të ujit dhe raportimin e rasteve të ndotjes. Dokumentet strategjike për menaxhimin e ujërave e trajtojnë përfshirjen e publikut, ngritjen e kapaciteteve dhe ndërgjegjësimin si pjesë të menaxhimit të burimeve ujore.<ref>{{Cite web |title=Review of the State Water Strategy of Kosovo 2023–2027 and Action Plan 2023–2025 |url=https://mmphi.rks-gov.net/ |access-date=2026-08-25 |website=Ministry of Environment, Spatial Planning and Infrastructure |language=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Ujërat në Kosovë]] * [[Mjedisi në Kosovë]] * [[Sitnica]] * [[Drini i Bardhë]] * [[Ibri]] * [[Lepenci]] * [[Morava e Binçës]] * [[Trepça]] == Referencat == {{reflist}} [[Kategoria:Ujërat në Kosovë]] [[Kategoria:Ndotja e ujit]] [[Kategoria:Mjedisi në Kosovë]] h8gb3xh0cco36utsld9egrdb5obsfwr 3027869 3027868 2026-08-25T07:42:40Z Rinor Berisha1 190032 3027869 wikitext text/x-wiki '''Ndotja e ujit në Kosovë''' përfshin ndryshimet në cilësinë e [[Uji|ujërave]] sipërfaqësore dhe nëntokësore të shkaktuara ose të ndikuara nga veprimtaria njerëzore. Burimet kryesore antropogjene të ndotjes përfshijnë shkarkimet urbane, aktivitetet industriale dhe minerare, veprimtaritë bujqësore, menaxhimin e mbetjeve dhe burime të tjera që mund të ndikojnë në trupat ujorë.<ref>{{Cite journal |last1=Ferati |first1=Flora |last2=Kerolli-Mustafa |first2=Mihone |last3=Kraja-Ylli |first3=Arjana |title=Assessment of heavy metal contamination in water and sediments of Trepça and Sitnica rivers, Kosovo, using pollution indicators and multivariate cluster analysis |journal=Environmental Monitoring and Assessment |volume=187 |issue=6 |pages=338 |year=2015 |doi=10.1007/s10661-015-4524-4 |language=en}}</ref> Ndryshimet në cilësinë e ujit mund të përfshijnë ndryshime në karakteristikat fizike, kimike dhe biologjike të tij. Shkalla dhe lloji i ndikimit ndryshojnë ndërmjet trupave ujorë dhe pjesëve të ndryshme të [[pellgu lumor|pellgjeve lumore]], ndaj vlerësimi i gjendjes së ujërave mbështetet në monitorimin e cilësisë së ujit dhe në studime shkencore.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-22 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> == Burimet ujore == Rrjeti ujor i [[Kosova|Kosovës]] përfshin lumenj, liqene, burime dhe ujëra nëntokësore. Lumenjtë e Kosovës i përkasin tri pellgjeve detare: [[Deti i Zi|Detit të Zi]], [[Deti Adriatik|Detit Adriatik]] dhe [[Deti Egje|Detit Egje]].<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-22 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> Ndër lumenjtë kryesorë janë [[Drini i Bardhë]], [[Ibri]], [[Sitnica]], [[Lepenci]] dhe [[Morava e Binçës]]. [[Sitnica]] është një nga lumenjtë për të cilët dokumentet e monitorimit kanë evidentuar ndikime të lidhura me aktivitetet urbane dhe industriale përgjatë rrjedhës së saj.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> Menaxhimi dhe mbrojtja e ujërave rregullohen me [[Ligji për ujërat e Kosovës|Ligjin Nr. 04/L-147 për Ujërat e Kosovës]] dhe aktet nënligjore përkatëse. Ligji përcakton parimet për administrimin, përdorimin dhe mbrojtjen e resurseve ujore.<ref>{{Cite web |title=Ligji Nr. 04/L-147 për Ujërat e Kosovës |url=https://gzk.rks-gov.net/ActDetail.aspx?ActID=8659 |access-date=2026-08-23 |website=Gazeta Zyrtare e Republikës së Kosovës |language=sq}}</ref>. == Burimet e ndotjes == === Ujërat e zeza urbane === Ujërat e zeza urbane përmbajnë lëndë organike, lëndë ushqyese, mikroorganizma dhe substanca të tjera të pranishme në ujërat e përdorura nga amvisëritë dhe aktivitetet urbane. Kur këto ujëra shkarkohen në mjedis pa trajtim të përshtatshëm, ato mund të rrisin ngarkesën organike dhe mikrobiologjike të trupave ujorë, të ulin përqendrimin e [[oksigjeni i tretur|oksigjenit të tretur]] dhe të ndryshojnë karakteristikat fizike e kimike të ujit.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-24 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> Në Kosovë, shkarkimet e ujërave të zeza urbane janë ndër burimet kryesore të presionit mbi ujërat sipërfaqësore. Komisioni Evropian ka vlerësuar se ujërat e zeza dhe shkarkimet e patrajtuara mbeten ndër burimet kryesore të ndotjes së ujërave, veçanërisht të lumenjve.<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2023 Report |url=https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/kosovo-report-2023_en |access-date=2026-08-25 |website=European Commission |language=en}}</ref> Raportet institucionale përdorin parametra si [[kërkesa biokimike për oksigjen|BOD₅]], [[kërkesa kimike për oksigjen|COD]], materialet pezulluese, nitritet, oksigjeni i tretur dhe treguesit mikrobiologjikë për vlerësimin e cilësisë së ujit.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-24 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> === Shkarkimet industriale === Shkarkimet industriale janë ujërat e përdorura që dalin nga proceset industriale dhe shkarkohen në mjedis, drejtpërdrejt ose përmes sistemeve të kanalizimit. Përbërja e tyre ndryshon sipas llojit të industrisë dhe procesit teknologjik dhe mund të përmbajë lëndë organike, lëndë të ngurta pezulluese, komponime kimike, lëndë ushqyese, [[metal]]e dhe substanca të tjera. Kur këto shkarkime nuk trajtohen në mënyrë të përshtatshme, ato mund të ndryshojnë karakteristikat fizike dhe kimike të ujit dhe të ndikojnë në organizmat dhe ekosistemet ujore.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> Në Kosovë, ndikimi i aktiviteteve industriale në cilësinë e ujërave është dokumentuar përmes monitorimit institucional dhe studimeve shkencore. Në [[Drenica (lumë)|lumin Drenica]], veçanërisht në zonën e Drenasit, janë dokumentuar ndryshime në cilësinë e ujit dhe sedimenteve në lidhje me aktivitetet antropogjene të zonës.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> === Aktivitetet minerare === Aktivitetet minerare mund të ndikojnë në ujërat sipërfaqësore përmes shkarkimeve nga proceset e përpunimit të xeheve, ujërave të minierave, erozionit dhe transportit të materialeve nga mbetjet minerare. Një studim i Feratit, Kerolli-Mustafës dhe Kraja-Yllit, i publikuar në vitin 2015, analizoi ujin dhe sedimentet e lumenjve [[Trepça (lumë)|Trepça]] dhe [[Sitnica]]. Mostrat u morën gjatë periudhës prill–korrik 2014. Studimi analizoi [[arseniku]]n, [[kadmiumi]]n, [[kromi]]n, [[kobalti]]n, [[bakri]]n, [[nikeli]]n, [[plumbi]]n dhe [[zinku]]n.<ref>{{Cite journal |last1=Ferati |first1=Flora |last2=Kerolli-Mustafa |first2=Mihone |last3=Kraja-Ylli |first3=Arjana |title=Assessment of heavy metal contamination in water and sediments of Trepça and Sitnica rivers, Kosovo, using pollution indicators and multivariate cluster analysis |journal=Environmental Monitoring and Assessment |volume=187 |issue=6 |pages=338 |year=2015 |doi=10.1007/s10661-015-4524-4 |language=en}}</ref> Sipas autorëve, përqendrimet e disa metaleve në mostrat e analizuara lidhen me burime antropogjene, përfshirë shkarkimet nga flotacioni minerar dhe erozionin e mbetjeve minerare.<ref>{{Cite journal |last1=Ferati |first1=Flora |last2=Kerolli-Mustafa |first2=Mihone |last3=Kraja-Ylli |first3=Arjana |title=Assessment of heavy metal contamination in water and sediments of Trepça and Sitnica rivers, Kosovo, using pollution indicators and multivariate cluster analysis |journal=Environmental Monitoring and Assessment |volume=187 |issue=6 |pages=338 |year=2015 |doi=10.1007/s10661-015-4524-4 |language=en}}</ref> Ky studim dokumenton gjendjen gjatë periudhës së marrjes së mostrave dhe nuk duhet të përdoret si dëshmi e drejtpërdrejtë për gjendjen aktuale të këtyre lumenjve pa të dhëna më të reja. === Bujqësia === [[Bujqësia]] mund të ndikojë në cilësinë e ujit përmes rrjedhjeve sipërfaqësore dhe shpëlarjes së tokës. Plehrat bujqësore mund të kontribuojnë me [[nitrat]]e dhe [[fosfat]]e, ndërsa [[pesticidi]]t mund të transportohen nga tokat bujqësore drejt ujërave sipërfaqësore dhe nëntokësore. Aktivitetet bujqësore përfshihen ndër burimet e presionit mbi ujërat në dokumentet e menaxhimit të ujërave në Kosovë. Ndikimi i tyre varet nga përdorimi i tokës, kushtet hidrologjike dhe praktikat bujqësore në pellgun përkatës.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-24 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> === Mbetjet e ngurta === Mbetjet e hedhura në mënyrë të pakontrolluar mund të përfundojnë në lumenj dhe trupa të tjerë ujorë. Ato mund të shkaktojnë ndotje fizike dhe, në varësi të përbërjes së tyre, mund të shërbejnë si burim i substancave që transportohen në ujë. Menaxhimi i mbetjeve dhe ndikimi i deponive ilegale janë trajtuar në raportet institucionale për gjendjen e mjedisit në Kosovë.<ref>{{Cite web |title=Annual Report on the State of the Environment for 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/Raporti%20i%20gjendjes%20se%20mjedisit%202020.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=sq}}</ref> Dokumentet e politikave mjedisore në Kosovë e lidhin gjithashtu menaxhimin e mbetjeve me mbrojtjen e burimeve ujore dhe reduktimin e ndotjes.<ref>{{Cite web |title=Review of the State Water Strategy of Kosovo 2023–2027 and Action Plan 2023–2025 |url=https://mmphi.rks-gov.net/ |access-date=2026-08-24 |website=Ministry of Environment, Spatial Planning and Infrastructure |language=en}}</ref> === Erozioni dhe sedimentet === [[Erozioni]] mund të rrisë sasinë e sedimenteve që transportohen në rrjedhat ujore. Sedimentet mund të përmbajnë edhe ndotës të lidhur me grimcat e tokës ose me mbetjet e aktiviteteve industriale dhe minerare. Në lumenjtë Trepça dhe Sitnica, studimi i vitit 2015 evidentoi nivele të larta të kontaminimit të sedimenteve me metale dhe lidhi një pjesë të kësaj ndotjeje me aktivitetet minerare dhe erozionin e mbetjeve minerare.<ref>{{Cite journal |last1=Ferati |first1=Flora |last2=Kerolli-Mustafa |first2=Mihone |last3=Kraja-Ylli |first3=Arjana |title=Assessment of heavy metal contamination in water and sediments of Trepça and Sitnica rivers, Kosovo, using pollution indicators and multivariate cluster analysis |journal=Environmental Monitoring and Assessment |volume=187 |issue=6 |pages=338 |year=2015 |doi=10.1007/s10661-015-4524-4 |language=en}}</ref> == Ndotja e lumenjve == Ndotja e lumenjve në Kosovë ndryshon përgjatë rrjedhës së tyre. Cilësia e ujit mund të ndryshojë pas marrjes së ujërave nga degët, shkarkimeve urbane dhe industriale ose kalimit nëpër zona me përdorime të ndryshme të tokës.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> Për këtë arsye, rezultatet e monitorimit duhet të interpretohen duke marrë parasysh vendndodhjen e stacionit, periudhën e matjes dhe parametrat e analizuar. === Sitnica === [[Sitnica]] është një nga lumenjtë për të cilët është dokumentuar ndikim i konsiderueshëm antropogjen. Raportet institucionale kanë evidentuar ndikime të lidhura me shkarkimet urbane dhe industriale dhe ndryshime në disa parametra të cilësisë së ujit përgjatë rrjedhës së saj.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> Studimet shkencore kanë analizuar gjithashtu praninë e metaleve në ujë dhe sedimente të Sitnicës. Studimi i Feratit dhe bashkëpunëtorëve analizoi arsenikun, kadmiumin, kromin, kobaltin, bakrin, nikelin, plumbin dhe zinkun në mostrat e ujit dhe sedimenteve të Sitnicës dhe Trepçës.<ref>{{Cite journal |last1=Ferati |first1=Flora |last2=Kerolli-Mustafa |first2=Mihone |last3=Kraja-Ylli |first3=Arjana |title=Assessment of heavy metal contamination in water and sediments of Trepça and Sitnica rivers, Kosovo, using pollution indicators and multivariate cluster analysis |journal=Environmental Monitoring and Assessment |volume=187 |issue=6 |pages=338 |year=2015 |doi=10.1007/s10661-015-4524-4 |language=en}}</ref> === Drenica === Edhe [[Drenica (lumë)|lumi Drenica]] është objekt i monitorimit dhe studimeve shkencore. Raportet institucionale kanë dokumentuar ndryshime të cilësisë së ujit përgjatë rrjedhës së tij.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> Një studim i publikuar në vitin 2024 analizoi mostra uji nga lumenjtë Sitnica dhe Drenica, të mbledhura në periudha të ndryshme nga vera e vitit 2016 deri në pranverën e vitit 2018. Studiuesit përdorën teste laboratorike për vlerësimin e efekteve citotoksike dhe gjenotoksike të mostrave.<ref>{{Cite journal |last1=Asllani |first1=Fisnik H. |last2=Alija |first2=Avdulla J. |last3=Eckl |first3=Peter M. |last4=Bresgen |first4=Nikolaus |title=Cyto- and genotoxicity evaluation of water samples collected from two rivers in the Kosovo |journal=Mutagenesis |volume=39 |issue=6 |pages=310–317 |year=2024 |doi=10.1093/mutage/geae019 |language=en}}</ref> Rezultatet e studimit treguan potencial gjenotoksik në mostrat e analizuara dhe ndryshime sezonale në efektet e vërejtura.<ref>{{Cite journal |last1=Asllani |first1=Fisnik H. |last2=Alija |first2=Avdulla J. |last3=Eckl |first3=Peter M. |last4=Bresgen |first4=Nikolaus |title=Cyto- and genotoxicity evaluation of water samples collected from two rivers in the Kosovo |journal=Mutagenesis |volume=39 |issue=6 |pages=310–317 |year=2024 |doi=10.1093/mutage/geae019 |language=en}}</ref> === Graçanka === [[Graçanka]] është një nga lumenjtë e monitoruar në kuadër të vlerësimit të gjendjes së ujërave në Kosovë. Raportet institucionale kanë evidentuar ndikime të lidhura me aktivitetet minerare dhe vendbanimet përgjatë rrjedhës së saj, përfshirë ndryshime në disa parametra fizikokimikë të ujit.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> === Prishtevka === [[Prishtevka]] kalon nëpër zonën e [[Prishtina|Prishtinës]] dhe derdhet në Sitnicë. Raportet e monitorimit kanë evidentuar ndikime të lidhura me shkarkimet urbane dhe ndryshime në disa parametra të cilësisë së ujit në pika të ndryshme të monitorimit.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> == Ndotja nga metalet == [[Metali i rëndë|Metalet e rënda]] janë ndër ndotësit që janë studiuar në ujërat dhe sedimentet e disa lumenjve të Kosovës, veçanërisht në zona me histori të aktiviteteve minerare. Në studimin e vitit 2015 në lumenjtë Trepça dhe Sitnica u analizuan arseniku, kadmiumi, kromi, kobalti, bakri, nikeli, plumbi dhe zinku. Shumica e mostrave të ujit ishte brenda kufijve të përdorur në vlerësimin e studimit, ndërsa analizat e sedimenteve treguan shkallë të lartë të kontaminimit në pikat e studiuara.<ref>{{Cite journal |last1=Ferati |first1=Flora |last2=Kerolli-Mustafa |first2=Mihone |last3=Kraja-Ylli |first3=Arjana |title=Assessment of heavy metal contamination in water and sediments of Trepça and Sitnica rivers, Kosovo, using pollution indicators and multivariate cluster analysis |journal=Environmental Monitoring and Assessment |volume=187 |issue=6 |pages=338 |year=2015 |doi=10.1007/s10661-015-4524-4 |language=en}}</ref> Për shkak se metalet mund të lidhen me sedimentet, vlerësimi i ndotjes së një lumi mund të përfshijë jo vetëm analizën e ujit, por edhe analizën e sedimenteve dhe identifikimin e burimeve të ndotjes.<ref>{{Cite journal |last1=Ferati |first1=Flora |last2=Kerolli-Mustafa |first2=Mihone |last3=Kraja-Ylli |first3=Arjana |title=Assessment of heavy metal contamination in water and sediments of Trepça and Sitnica rivers, Kosovo, using pollution indicators and multivariate cluster analysis |journal=Environmental Monitoring and Assessment |volume=187 |issue=6 |pages=338 |year=2015 |doi=10.1007/s10661-015-4524-4 |language=en}}</ref> == Ndikimet në ekosistemet ujore == Ndotja e ujit mund të ndikojë në [[ekosistemi ujor|ekosistemet ujore]] duke ndryshuar kushtet fizike dhe kimike të habitatit dhe duke ekspozuar organizmat ndaj substancave potencialisht toksike. Studimet në lumenjtë Sitnicë dhe Drenicë kanë analizuar edhe efektet biologjike të ndotjes. Në studimin e publikuar në vitin 2024, mostrat e ujit të mbledhura gjatë viteve 2016–2018 u testuan për efekte citotoksike dhe gjenotoksike.<ref>{{Cite journal |last1=Asllani |first1=Fisnik H. |last2=Alija |first2=Avdulla J. |last3=Eckl |first3=Peter M. |last4=Bresgen |first4=Nikolaus |title=Cyto- and genotoxicity evaluation of water samples collected from two rivers in the Kosovo |journal=Mutagenesis |volume=39 |issue=6 |pages=310–317 |year=2024 |doi=10.1093/mutage/geae019 |language=en}}</ref> Këto rezultate lidhen me vendet dhe periudhat e studimeve përkatëse dhe nuk mund të përgjithësohen automatikisht për të gjithë ekosistemet ujore të Kosovës. == Eutrofikimi == [[Eutrofikimi]] është pasurimi i trupave ujorë me lëndë ushqyese, veçanërisht komponime të [[azoti|azotit]] dhe [[fosfori|fosforit]], i cili mund të nxisë rritjen e algave dhe ndryshime në ekuilibrin ekologjik të ujit. Prania e nitrateve dhe fosfateve në një trup ujor nuk nënkupton automatikisht se ai trup ujor është i eutrofikuar. Për këtë arsye, eutrofikimi duhet të vlerësohet në bazë të treguesve ekologjikë dhe të të dhënave të monitorimit për trupin konkret ujor. Për Kosovën, eutrofikimi duhet të trajtohet në lidhje me trupat ujorë për të cilët ekzistojnë të dhëna të mjaftueshme për ta dokumentuar këtë proces dhe jo si karakteristikë e përgjithshme e të gjitha ujërave të vendit. == Monitorimi i cilësisë së ujit == Monitorimi i ujërave në Kosovë përfshin vlerësimin e parametrave fizikë dhe kimikë të ujërave sipërfaqësore dhe nëntokësore. Të dhënat e monitorimit publikohen në raportet institucionale për gjendjen e ujërave dhe mjedisit.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> Ndër parametrat e përdorur në monitorim janë temperatura, [[pH]], përçueshmëria elektrike, oksigjeni i tretur, [[kërkesa biokimike për oksigjen|kërkesa biokimike për oksigjen]], lëndët ushqyese dhe parametra të tjerë kimikë. Në varësi të qëllimit të monitorimit mund të analizohen edhe metale dhe ndotës të tjerë.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> Raporti për gjendjen e ujërave në Kosovë për vitin 2020 përfshin të dhëna nga stacionet e monitorimit në pellgjet kryesore dhe përshkrime të cilësisë së ujit në lumenj të ndryshëm.<ref>{{Cite web |title=Status Report of Water in Kosovo 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/ANGLISHT_WEB_uji.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=en}}</ref> Raportet dhe vlerësimet ndërkombëtare kanë theksuar gjithashtu nevojën për përmirësimin e sistemeve të monitorimit dhe për publikimin më të mirë të të dhënave mbi cilësinë e ujërave.<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2023 Report |url=https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/kosovo-report-2023_en |access-date=2026-08-25 |website=European Commission |language=en}}</ref> Rezultatet e monitorimit duhet të interpretohen sipas stacionit, periudhës së matjes dhe parametrave të analizuar. Për këtë arsye, një rezultat i regjistruar në një pikë të një lumi nuk përfaqëson domosdoshmërisht gjendjen e të gjithë lumit. == Mbrojtja e ujërave == Mbrojtja e ujërave në Kosovë rregullohet përmes legjislacionit për administrimin dhe përdorimin e resurseve ujore. [[Ligji për ujërat e Kosovës|Ligji Nr. 04/L-147 për Ujërat e Kosovës]] përcakton parimet dhe rregullat themelore për administrimin dhe mbrojtjen e ujërave.<ref>{{Cite web |title=Ligji Nr. 04/L-147 për Ujërat e Kosovës |url=https://gzk.rks-gov.net/ActDetail.aspx?ActID=8659 |access-date=2026-08-25 |website=Gazeta Zyrtare e Republikës së Kosovës |language=sq}}</ref> Për shkarkimin e ujërave të ndotura në rrjetin publik të kanalizimit dhe në trupat ujorë zbatohet [[Udhëzim administrativ|Udhëzimi Administrativ]] MMPHI Nr. 02/2022, i cili përcakton kushtet, mënyrat, parametrat dhe vlerat kufizuese përkatëse.<ref>{{Cite web |title=Udhëzimi Administrativ (MMPHI) Nr. 02/2022 për kushtet, mënyrat, parametrat dhe vlerat kufizuese të shkarkimit të ujërave të ndotura në rrjetin e kanalizimit publik dhe në trupin ujor |url=https://gzk.rks-gov.net/ |access-date=2026-08-25 |website=Gazeta Zyrtare e Republikës së Kosovës |language=sq}}</ref> == Masa për mbrojtjen dhe përmirësimin e cilësisë së ujërave == Përmirësimi i cilësisë së ujërave kërkon masa të integruara që adresojnë burimet e ndryshme të ndotjes dhe që zbatohen në nivel lokal dhe sipas [[pellgu lumor|pellgjeve lumore]]. Strategjia Shtetërore për Ujërat dhe dokumentet e saj të rishikuara përfshijnë përmirësimin e menaxhimit të ujërave të ndotura, modernizimin e monitorimit dhe arritjen e gjendjes së mirë të trupave ujorë ndër drejtimet kryesore të politikës ujore.<ref>{{Cite web |title=Review of the State Water Strategy of Kosovo 2023–2027 and Action Plan 2023–2025 |url=https://mmphi.rks-gov.net/ |access-date=2026-08-25 |website=Ministry of Environment, Spatial Planning and Infrastructure |language=en}}</ref> === Trajtimi i ujërave të zeza === Zgjerimi dhe funksionalizimi i sistemeve të kanalizimit dhe impianteve për trajtimin e ujërave të zeza është një nga masat kryesore për reduktimin e ngarkesës organike, mikrobiologjike dhe ushqyese që shkarkohet në lumenj. Ujërat e zeza duhet të trajtohen në përputhje me kërkesat ligjore para shkarkimit në trupat ujorë.<ref>{{Cite web |title=Udhëzimi Administrativ (MMPHI) Nr. 02/2022 |url=https://gzk.rks-gov.net/ |access-date=2026-08-25 |website=Gazeta Zyrtare e Republikës së Kosovës |language=sq}}</ref> Investimet në infrastrukturën e trajtimit të ujërave të zeza janë identifikuar si prioritet në politikat ujore dhe në projektet e financuara nga institucionet vendore dhe ndërkombëtare.<ref>{{Cite web |title=Kosovo receives more than EUR 100 million in EU and German funding for wastewater treatment and waste management |url=https://www.eeas.europa.eu/delegations/kosovo/kosovo-receives-more-eur-100-million-eu-and-german-funding-wastewater-treatment-and-waste_en |access-date=2026-08-25 |website=European External Action Service |language=en}}</ref> === Kontrolli i shkarkimeve industriale dhe minerare === Shkarkimet industriale duhet të monitorohen dhe të trajtohen në përputhje me kërkesat ligjore, ndërsa aktivitetet minerare duhet të shoqërohen me masa për parandalimin e transportit të metaleve dhe materialeve të ndotura drejt lumenjve. Monitorimi i rregullt i ujit dhe sedimenteve mund të ndihmojë në identifikimin e burimeve të ndotjes dhe në vlerësimin e efektivitetit të masave të ndërmarra.<ref>{{Cite journal |last1=Ferati |first1=Flora |last2=Kerolli-Mustafa |first2=Mihone |last3=Kraja-Ylli |first3=Arjana |title=Assessment of heavy metal contamination in water and sediments of Trepça and Sitnica rivers, Kosovo, using pollution indicators and multivariate cluster analysis |journal=Environmental Monitoring and Assessment |volume=187 |issue=6 |pages=338 |year=2015 |doi=10.1007/s10661-015-4524-4 |language=en}}</ref> === Reduktimi i ndotjes nga bujqësia === Përdorimi më i kontrolluar i plehrave dhe pesticideve, mbrojtja e brezave breglumorë dhe reduktimi i shpëlarjes së tokës mund të zvogëlojnë transportin e lëndëve ushqyese dhe substancave kimike drejt ujërave. Masat duhet të përshtaten me kushtet e tokës, kulturat bujqësore dhe karakteristikat e pellgut lumor. === Menaxhimi i mbetjeve të ngurta === Parandalimi i hedhjes së mbeturinave në lumenj dhe në brigjet e tyre, përmirësimi i sistemit të grumbullimit të mbetjeve dhe kontrolli i rrjedhjeve nga zonat e depozitimit janë të rëndësishme për mbrojtjen e ujërave.<ref>{{Cite web |title=Annual Report on the State of the Environment for 2020 |url=https://ammk-rks.net/assets/cms/uploads/files/Dokumente/Raporti%20i%20gjendjes%20se%20mjedisit%202020.pdf |access-date=2026-08-25 |website=Kosovo Environmental Protection Agency |language=sq}}</ref> === Mbrojtja e brigjeve dhe reduktimi i erozionit === Ruajtja e vegjetacionit përgjatë lumenjve, rehabilitimi i zonave të degraduara dhe kontrolli i erozionit mund të kufizojnë transportin e sedimenteve dhe të substancave ndotëse drejt ujërave. Këto masa duhet të integrohen në planifikimin dhe menaxhimin e pellgjeve lumore. === Monitorimi dhe zbatimi i ligjit === Përmirësimi i rrjetit të monitorimit, rritja e numrit të pikave të monitorimit dhe publikimi i rregullt i rezultateve mundësojnë identifikimin më të mirë të ndryshimeve në cilësinë e ujërave. Vlerësimet e Komisionit Evropian kanë theksuar nevojën për sisteme më efektive të monitorimit, të dhëna të qasshme për publikun dhe forcimin e menaxhimit sipas pellgjeve lumore.<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2023 Report |url=https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/kosovo-report-2023_en |access-date=2026-08-25 |website=European Commission |language=en}}</ref> === Ngritja e vetëdijes dhe edukimi mjedisor === Përmirësimi i gjendjes së ujërave nuk varet vetëm nga infrastruktura dhe kontrolli institucional. [[Edukimi mjedisor]] dhe ndërgjegjësimi i publikut mund të ndihmojnë në reduktimin e hedhjes së mbetjeve në lumenj, përdorimin e përgjegjshëm të ujit dhe raportimin e rasteve të ndotjes. Dokumentet strategjike për menaxhimin e ujërave e trajtojnë përfshirjen e publikut, ngritjen e kapaciteteve dhe ndërgjegjësimin si pjesë të menaxhimit të burimeve ujore.<ref>{{Cite web |title=Review of the State Water Strategy of Kosovo 2023–2027 and Action Plan 2023–2025 |url=https://mmphi.rks-gov.net/ |access-date=2026-08-25 |website=Ministry of Environment, Spatial Planning and Infrastructure |language=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Ujërat në Kosovë]] * [[Mjedisi në Kosovë]] * [[Sitnica]] * [[Drini i Bardhë]] * [[Ibri]] * [[Lepenci]] * [[Morava e Binçës]] * [[Trepça]] == Referencat == {{reflist}} [[Kategoria:Ujërat në Kosovë]] [[Kategoria:Ndotja e ujit]] [[Kategoria:Mjedisi në Kosovë]] 4wjkd9wpqzs2ajc9ut9v48agc7z5zsl 1 404533 3027864 3027242 2026-08-25T04:25:16Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe/Arkivi 1]] 3027864 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} 05lg83j0bl4811t9716no5owqbzqmi1 1 405174 3027839 3024156 2026-08-25T04:16:15Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Librazhdi]] 3027839 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Rrethi ose Qyteti? == Ky artikulli eshte per rreth i librazhdit ose per qyteti? Ka informacion per te dy, edhe nuk eshte i qarte—[[Përdoruesi:Spyenson|Spyenson]] 10 Nëntor 2010 17:30 (CET) :Shih : [[Rrethi i Librazhdit]] për rrethin. :--[[Përdoruesi:AXRL|AXRL]] 10 Nëntor 2010 17:53 (CET) ::Po pse jam bllokuar per te ndryshuar faqen? Cfare eshte shkruatur eshte per rrethi, jo per qyteti. Qyteti Librazhd nuk ka 82,000 banoret (ne fakt ky numer eshte gabuar edhe per rrethin, shiko faqe ne Anglisht) eshe nuk ka 2,200 mete lartesia. —[[Përdoruesi:Spyenson|Spyenson]] 15 Dhjetor 2010 10:43 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Librazhdi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2041286 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140210233350/http://www.librazhdi.com/ për lidhjen http://www.librazhdi.com/. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://librazhdi.365.al/ Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 shtator 2019 06:17 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Librazhdi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2046998 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120111154238/http://www.qarkuelbasan.gov.al/?crd=0,8,1,0,0,75&ln=1 për lidhjen http://www.qarkuelbasan.gov.al/?crd=0,8,1,0,0,75&ln=1. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://librazhdi.365.al/ Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 tetor 2019 11:59 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Librazhdi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2115906 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120111154238/http://www.qarkuelbasan.gov.al/?crd=0,8,1,0,0,75&ln=1 për lidhjen http://www.qarkuelbasan.gov.al/?crd=0,8,1,0,0,75&ln=1. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140210233350/http://www.librazhdi.com/ për lidhjen http://www.librazhdi.com/. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://librazhdi.365.al/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 maj 2020 08:38 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Librazhdi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3023927 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201125185644/http://bashkialibrazhd.gov.al/ për lidhjen http://www.bashkialibrazhd.gov.al/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 gusht 2026 07:00 (CEST) hxvl95mxhi62y5qum4efct19gf7fjx5 0 405293 3027768 3026613 2026-08-24T16:21:11Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3027768 wikitext text/x-wiki '''Fronti antifashist i grave në Kosovë''' ishte pjesë e organizimit [[Kundërfashizmi|antifashist]] dhe nacionalçlirimtar gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore,]] si dhe e përpjekjeve të pasluftës për përfshirjen e grave në jetën publike, politike, arsimore dhe shoqërore. Në Kosovë, kjo [[Lëvizja shoqërore|lëvizje]] u zhvillua në kushte të vështira politike, shoqërore dhe ekonomike. Përveç luftës kundër fashizmit, gratë u përballën edhe me varfërinë, normat patriarkale dhe sfidat politike të pasluftës. Fronti Antifashist i Grave, i formuar në vitin 1942 si organizatë e grave në kuadër të lëvizjes antifashiste [[Jugosllavia|jugosllave]], vazhdoi veprimtarinë edhe pas luftës. FAG gjatë luftës synonte mobilizimin e grave në përkrahje të Luftës Nacionalçlirimtare, ndihmën për partizanët, si dhe pas luftës përhapjen e shkrim-leximit, pjesëmarrjen e grave në rindërtimin e vendit dhe krijimin e një modeli të ri të gruas në shoqërinë socialiste. Në të njëjtën kohë, veprimtaria e saj mbeti e lidhur ngushtë me strukturat politike të kohës, prandaj trashëgimia e saj shihet si e dyfishtë, si hap drejt daljes publike të grave, por edhe si pjesë e propagandës dhe kontrollit politik të pushtetit të pasluftës.<ref>{{Cite web |last=Bassi |first=Luca Tesei Li |date=2026-01-12 |title=Women’s Anti-Fascist Front in Kosovo |url=https://dwp-balkan.org/womens-anti-fascist-front-in-kosovo/ |access-date=2026-08-13 |website=DWP-BALKAN |language=en-GB}}</ref> == Sfondi historik i lëvizjes == Gjatë Luftës së Dytë Botërore, [[Kosova në Luftën e Dytë Botërore|Kosova]] ishte një territor i përfshirë nga pushtimi, ndarjet politike dhe përplasjet ideologjike.<ref>{{Cite web |title=1944 {{!}} The Resolution of Bujan |url=http://www.albanianhistory.net/1944_Resolution-of-Bujan/ |access-date=2026-08-13 |website=www.albanianhistory.net|language=en}}</ref> Në skenën politike vepronin forca të ndryshme, një pjesë u bashkua me [[Lëvizja Nacionalçlirimtare e Kosovës (1941-1945)|Lëvizjen Nacionalçlirimtare]], ndërsa pjesë të tjera mbetën jashtë saj ose u pozicionuan ndryshe, për shkak të qëndrimeve ndaj [[Jugosllavia në Luftën e Dytë Botërore|Jugosllavisë]] dhe statusit politik të Kosovës. Në këtë kontekst, gratë filluan të përfshiheshin në veprimtari antifashiste në forma të ndryshme, kryesisht përmes veprimtarisë ilegale , ndihmës logjistike, strehimit të aktivistëve dhe informimit.<ref>{{Cite web |title=Antifascist Front of Women in Kosova |url=https://www.pykepresje.com/antifascist-front-of-women-kosova |access-date=2026-08-13 |website=Pykë-Presje |language=en}}</ref> Pozita e grave në Kosovë ishte e kufizuar nga normat patriarkale, niveli i ulët i arsimimit dhe varësia ekonomike. Për shumë gra, sidomos në mjediset rurale, dalja në jetën publike ishte e vështirë. Megjithatë, lufta dhe organizimi antifashist krijuan hapësira të reja veprimi. Gratë u angazhuan në mbledhjen e armëve, sigurimin e ushqimeve, materialit sanitar, strehimin e luftëtarëve të plagosur, mbajtjen e ilegalëve dhe informimin e popullsisë për qëllimet e Lëvizjes Nacionalçlirimtare.<ref>{{Cite web |title=Antifascist Front of Women in Kosova |url=https://www.pykepresje.com/antifascist-front-of-women-kosova |access-date=2026-08-13 |website=Pykë-Presje |language=en}}</ref> == Formimi dhe organizimi i lëvizjes == Fillimisht, qëllimi i tij kryesor ishte mobilizimi i grave për përkrahjen e Luftës Nacionalçlirimtare. Në Kosovë, FAG-u veproi në qendra si [[Prishtina]], [[Prizreni]], [[Gjakova]] dhe [[Peja]], ku gratë u përfshinë në mbledhjen e ndihmave për partizanët, shpërndarjen e materialit sanitar, strehimin e aktivistëve dhe bartjen e informatave. [[Skeda:Kosova në Luftën e Dytë Botërore.jpg|parapamje|Kosova në Luftën e Dytë Botërore.]] Pas vitit 1945, organizata e zgjeroi veprimtarinë nga detyrat e luftës drejt rindërtimit [[Socializmi|socialist]]. Ajo krijoi mekanizma organizativë, si sekretariate dhe këshilla, përmes të cilave koordinoheshin aktivitetet politike, arsimore dhe shoqërore. Në këtë periudhë, FAG-u synonte përfshirjen e grave në jetën politike, luftimin e analfabetizmit, hapjen e çerdheve për fëmijë dhe krijimin e kushteve që gratë të merrnin pjesë në punë dhe në jetën publike.<ref>{{Cite web |title=Kosovo2.0 |url=https://kosovotwopointzero.com/sq/home |access-date=2026-08-13 |website=Kosovo 2.0 |language=sq}}</ref> == Veprimtaria gjatë luftës == Gjatë Luftës së Dytë Botërore, gratë antifashiste në Kosovë vepruan në shumë forma. Disa u përfshinë në njësite ilegale, disa shërbyen si korriere, disa strehonin aktivistë dhe partizanë, ndërsa të tjera ndihmonin me ushqim, veshmbathje, barna dhe materiale sanitare. Përmes këtyre aktiviteteve, ato krijuan lidhje ndërmjet ushtrisë, territorit të çliruar dhe zonave të pushtuara. Në Gjakovë, pjesëmarrja e grave mori përmasa të dukshme. Demonstrata e grave në fund të tetorit 1943 u bë një nga ngjarjet më të rëndësishme të mobilizimit antifashist të grave në Kosovë. Ajo dëshmoi se gratë nuk ishin vetëm mbështetëse në prapavijë, por edhe pjesëmarrëse aktive në veprimet politike dhe publike të kohës.<ref>{{Cite web |title=Kosovo2.0 |url=https://kosovotwopointzero.com/sq/home |access-date=2026-08-13 |website=Kosovo 2.0 |language=sq}}</ref> == Gratë pjesëmarrëse dhe figurat e lëvizjes == Gratë pjesëmarrëse dhe figurat e lëvizjes Pjesëmarrja e grave në lëvizjen antifashiste në Kosovë përfshinte role të ndryshme politike, organizative dhe logjistike. Përveç figurave më të njohura, në aktivitetet e Frontit Antifashist të Grave dhe të Lëvizjes Nacionalçlirimtare morën pjesë edhe shumë gra të tjera në nivel lokal, të cilat kontribuan në organizimin e rrjeteve të ndihmës, shpërndarjen e informatave, aktivitetet arsimore dhe mobilizimin shoqëror gjatë luftës dhe periudhës së pasluftës. Në lëvizjen antifashiste të grave në Kosovë morën pjesë gra nga qytete, familje dhe shtresa të ndryshme shoqërore. Në mesin e tyre përmenden Sabrije Vokshi, Gjylije Hana, Fetije Hana, Hyrie Hana, Safete Nimani, Xhylshahe Pula, Shefkije Dobruna, Bademe Hoxha, Shirine Brovina, Nazmije Brovina, Mejreme Vokshi, Qazime Vokshi, Halise Muhaxhiri, Hedije Muhaxhiri, Hajrije Morina, Muzaqete Morina, Fehime Hima, Dyzene Hima, Elmaze Zajmi, Sanije Zherka, Halime Zherka, [[Vezire Deva]] dhe gra të tjera që u përfshinë në aktivitetet e lidhura me Lëvizjen Nacionalçlirimtare dhe organizimin e grave gjatë Luftës së Dytë Botërore.<ref>{{Cite web |title=Women’s Activism |url=https://oralhistorykosovo.org/research/women-activist/ |access-date=2026-08-13 |website=Oral History Kosovo|language=en}}</ref> Sabrije Vokshi ishte një nga figurat më të njohura të grave antifashiste në Kosovë. Ajo lidhej me organizimin e grave në Gjakovë dhe me strukturat e para të Frontit Antifashist të Grave. Në literaturën historike përmendet si pjesëmarrëse në aktivitetet organizative të periudhës së luftës dhe pasluftës. Safete Nimani u përfshi në veprimtarinë politike dhe kulturore të grave gjatë periudhës së pasluftës. Ajo lidhet me shtypin e grave dhe me aktivitetet që synonin organizimin dhe arsimimin e grave në kuadër të organizatave socialiste të kohës.<ref>{{Cite news |last=Dushi-Rogova |first=Raxhije |date=2015-02-12 |title=Femrat gjakovare që lanë gjurmë |language=en |work=Zëri |url=http://zeri.info/dosier/19534/femrat-gjakovare-qe-lane-gjurme/ |access-date=2026-08-13 |archive-date=29 tetor 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029140132/https://zeri.info/dosier/19534/femrat-gjakovare-qe-lane-gjurme/ |url-status=dead }}</ref> [[Vahide Hoxha]] ishte një figurë tjetër e lidhur me organizimin e grave dhe shtypin e pasluftës në Kosovë. Pas Luftës së Dytë Botërore, ajo u përfshi në veprimtari arsimore dhe publicistike. Në vitin 1949, kur Buletini i Frontit Antifashist të Grave u zhvillua në revistën ''Agimi'', Vahide Hoxha u bë kryeredaktore e saj. Revista trajtonte tema që lidhen me arsimimin, organizimin dhe pjesëmarrjen shoqërore të grave në Kosovën e pasluftës. Naxhije Begolli lidhet me fillimet e shtypit të grave në Kosovën e pas Luftës së Dytë Botërore. Numri i parë i Buletinit të Këshillit Krahinor të Frontit Antifashist të Grave për Kosovë e Metohi u botua në Prizren në vitin 1946, me Naxhije Begollin si kryeredaktore. Në këtë botim morën pjesë edhe Vahide Hoxha, Vehbije Barbullushi-Gjinali, Safete Nimani, Rahmije Dobroshi dhe Jovanka Ninković. Ky botim konsiderohet ndër publikimet e para për gratë në gjuhën shqipe në Kosovën e pasluftës. [[Ganimete Tërbeshi]] është një nga figurat më të njohura të grave antifashiste në Kosovë. Ajo u përfshi në aktivitetet ilegale të Lëvizjes Nacionalçlirimtare në moshë të re, fillimisht përmes bartjes së postës ilegale dhe mbajtjes së lidhjeve ndërmjet aktivistëve. Shtëpia e familjes së saj në Gjakovë u përdor si pikë takimi dhe strehimi për pjesëtarë të lëvizjes. Në vitin 1944, ajo u arrestua bashkë me Shefkije Tërbeshin, u burgos në Pejë dhe më pas u dërgua në kampin e Prishtinës. Më 28 gusht 1944, Ganimete Tërbeshi u ekzekutua në Gjakovë së bashku me nëntë pjesëtarë të tjerë të Lëvizjes Nacionalçlirimtare.<ref>{{Cite web |title=Kush ishte Ganimete Tërbeshi, gruaja që u vra në moshën 17 vjeçare? {{!}} Albanian Post |url=https://albanianpost.com/kush-ishte-ganimete-terbeshi-gruaja-qe-u-vra-ne-moshen-17-vjecare/ |access-date=2026-08-13 |website=albanianpost.com |language=sq}}</ref> == Veprimtaria pas luftës == Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, FAG-u në Kosovë u përqendrua në ndërtimin e rendit të ri socialist. Aktivitetet kryesore përfshinin mobilizimin e grave në rindërtimin e vendit, përfshirjen në jetën politike, luftimin e analfabetizmit dhe organizimin e kurseve praktike. Kurset e shkrim-leximit zhvilloheshin në lagje, qytete dhe fshatra, ndërsa mësueset shkonin edhe në shtëpitë e grave për t’i ndihmuar ato të mësonin leximin dhe shkrimin. Krahas kurseve të alfabetizimit, FAG-u organizonte kurse rrobaqepësie, amvisërie, tjerrjeje, kujdesi për fëmijë dhe aktivitete të tjera praktike. Këto veprimtari synonin ngritjen shoqërore të grave, por njëkohësisht shërbenin edhe për përhapjen e ideve politike të kohës.<ref>{{Cite web |title=Kosovo2.0 |url=https://kosovotwopointzero.com/sq/home |access-date=2026-08-13 |website=Kosovo 2.0 |language=sq}}</ref> == Shtypi: ''Buletini'' dhe ''Agimi'' == Shtypi i FAG-ut pati rol të rëndësishëm në përhapjen e ideve të organizatës. ''Buletini'' i FAG-ut u botua     në vitin 1946 në Prizren dhe më vonë, në vitin 1949, u zhvillua revista ''Agimi.'' Këto botime trajtonin çështje të arsimimit, shëndetit, punës, pjesëmarrjes politike dhe figurave të grave antifashiste. Ato shërbyen si mjet informimi për gratë që dinin shkrim-lexim, ndërsa për gratë analfabete organizoheshin edhe grupe leximi ku përmbajtja e artikujve lexohej dhe shpjegohej kolektivisht. Në këto botime u ndërtua edhe modeli publik i gruas së re socialiste: e arsimuar, punëtore, pjesëmarrëse në jetën publike dhe besnike ndaj idealeve antifashiste. Megjithatë, shtypi i FAG-ut nuk ishte vetëm hapësirë emancipimi; ai ishte edhe mjet politik, sepse përcillte linjën zyrtare të pushtetit dhe shpesh paraqiste politikat shtetërore si pjesë të përparimit shoqëror.<ref>{{Cite web |last=Bassi |first=Luca Tesei Li |date=2026-01-12 |title=Fronti antifashist i grave në Kosovë |url=https://dwp-balkan.org/sq/fronti-antifashist-i-grave-ne-kosove/ |access-date=2026-08-13 |website=DWP-BALKAN |language=sq}}</ref> == Fushata për heqjen e mbulesës == Një nga çështjet më të ndjeshme të veprimtarisë së FAG-ut në Kosovë ishte fushata për heqjen e mbulesës së grave myslimane, e njohur me emra të ndryshëm si ''çarçaf, peçe, ferexhe, terlik'' ose ''xharrë''. Në diskursin socialist të kohës, mbulesa shihej si pengesë për arsimimin dhe përfshirjen publike të grave. Për këtë arsye, fushata për heqjen e saj u lidh me projektin e modernizimit socialist. Fushata nuk u zhvillua pa kundërshtime. Disa gra e kundërshtuan për arsye fetare, familjare ose personale; disa ishin nën kontrollin e burrave të familjes; ndërsa të tjera, edhe pasi e kishin hequr mbulesën, e vendosnin përsëri. Kishte edhe arsye praktike e ekonomike: për gra të varfra, çarçafi mund të shërbente edhe si veshje mbrojtëse ose si mantel i përditshëm. Në vitin 1951 u miratua ligji që ndalonte mbulesën e plotë të fytyrës. Në këtë mënyrë, një fushatë që fillimisht paraqitej si bindje dhe emancipim u shndërrua edhe në masë shtetërore detyruese. Për këtë arsye, kjo pjesë e historisë së FAG-ut mbetet ndër më të debatueshmet: ajo mund të shihet si përpjekje për ta nxjerrë gruan nga izolimi shoqëror, por edhe si politikë shtetërore që u ushtrua me presion mbi komunitetet tradicionale dhe fetare.<ref>{{Cite journal |last=Bakija |first=Drita |date=1977 |title=Gratë e Kosoves ne lëvizjen revolucionare me 1937—1941 |url=https://albanica.al/revista_kosova/article/view/5173 |journal=KOSOVA |language=sq |issue=6 |pages=97–109 |doi=10.62609/ks.vi6.5173 |issn=3006-4031}}</ref> == Shuarja e lëvizjes == Fronti Antifashist i Grave u shpërbë në vitin 1953. Shuarja e organizatës u arsyetua nga autoritetet jugosllave me argumentin se një organizatë e veçantë e grave nuk ishte më e nevojshme dhe se çështjet e grave mund të trajtoheshin përmes organizatave të përgjithshme politike dhe shoqërore. Pas shpërbërjes së Frontit Antifashist të Grave, një pjesë e aktiviteteve që lidhen me organizimin e grave u transferuan në organizata dhe struktura të tjera të sistemit socialist jugosllav. Megjithatë, roli dhe autonomia e organizimit të grave u reduktuan krahasuar me periudhën e pasluftës. Lëvizja e grave antifashiste konsiderohet një nga format e para të organizimit masiv të grave në Kosovë gjatë shekullit të njëzetë. Gratë e përfshira në këtë lëvizje morën pjesë në aktivitete të ndryshme gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe periudhës së pasluftës, përfshirë ndihmën për të plagosurit, shpërndarjen e materialeve ilegale, organizimin lokal dhe fushatat për shkrim-lexim dhe arsimim. Në historiografinë dhe kujtesën publike në Kosovë, lëvizja e grave antifashiste ka marrë më pak vëmendje krahasuar me zhvillime të tjera historike dhe politike të shekullit të njëzetë. Megjithatë, studimet mbi pjesëmarrjen e grave në lëvizjen antifashiste kanë kontribuar në zgjerimin e hulumtimeve mbi historinë shoqërore dhe politike të grave në Kosovë dhe në [[Jugosllavia Federale Demokratike|ish-Jugosllavi]].<ref>{{Cite web |title=Historia e humbur e grave anti-fashiste në Kosovë - Podcast me Blerta Haziraj |url=https://www.spreaker.com/episode/historia-e-humbur-e-grave-anti-fashiste-ne-kosove-podcast-me-blerta-haziraj--52194498 |access-date=2026-08-13 |website=Spreaker |language=en-US}}</ref> == Shiko edhe == * [[Këshilli Antifashist për Çlirimin Kombëtar të Kosovës]] * [[Kosova në Luftën e Dytë Botërore]] * [[Ganimete Tërbeshi]] * [[Vahide Hoxha]] * [[Vezire Deva]] == Referime == <references /> [[Kategoria:Kosova në Luftën e Dytë Botërore]] lb1t1lq6pgzkx8rc685q2rr0vbgzz6w 0 405355 3027772 3026010 2026-08-24T16:51:37Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 3 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3027772 wikitext text/x-wiki '''''Fytyra''''' (The Tower of Strength - Kulla e Forcës, {{Langx|srp|Obraz}} ) është një film dramatik [[Jetëshkrimi|biografik]] i vitit 2024 me regji nga Nikola Vukčević . Skenari i frymëzuar nga një tregim antologjik i akademikut [[Zuvdija Hoxhiq (Berisha)]], është shkruar nga Ana Vujadinović dhe Melina Pota Koljević. <ref>{{Cite web |last=Jelena Kontic |date=19 maj 2023 |title=Film "Obraz" Nikole Vukčevića kreće iz Kana |trans-title=Nikola Vukčević's film "Obraz" starts in Cannes |url=https://www.vijesti.me/vijesti/kultura/657242/film-obraz-nikole-vukcevica-krece-iz-kana |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Vijesti]] |language=sr}}</ref> Filmi, i kompletuar me një mesazh humanist, zhvillohet rreth [[Jugosllavia në Luftën e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore në Jugosllavi]] . Ai ndjek një fëmijë të krishterë që i shpëton një sulmi [[SS Skënderbeu|të divizionit SS shqiptar]] që shkatërroi fshatin e tij dhe vrau prindërit e tij, dhe një të huaj [[Shqiptarët e Malit të Zi|shqiptar]] [[Islami në Mal të Zi|mysliman]], Nuredin Doka, tek i cili ai strehohet. <ref>{{Cite web |date=7 nëntor 2024 |title=Nikola Vukčević: The Tower of Strength |url=https://cineuropa.org/film/470237/ |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> Filmi pati premierën botërore në Festivalin e Filmit në Cottbus më 7 nëntor 2024, në Garën e Filmit Metrazh të Gjatë, ku konkurroi për çmimin kryesor për filmin më të mirë. <ref>{{Cite web |date=7 nëntor 2024 |title=The Tower of Strength |url=https://www.filmfestivalcottbus.de/en/component/festivalmanager/movie/2546.html |access-date=18 shtator 2025 |website=[[FilmFestival Cottbus]] |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Tanjug |date=4 nëntor 2024 |title="Kadrovi i likovi uporedivi sa Gospodarom prstenova": Premijera filma "Obraz" Nikole Vukčevuća na festivalu u Nemačkoj |trans-title="Shoots and characters comparable to The Lord of the Rings": The premiere of the film "The Face" by Nikola Vukčevuč at the festival in Germany |url=https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/143980/kadrovi-i-likovi-uporedivi-sa-gospodarom-prstenova-premijera-filma-obraz-nikole-vukcevuca-na-festivalu-u-nemackoj/vest |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Euronews]] |language=sr}}</ref> U zgjodh si filmi i Malit të Zi për Filmin më të Mirë Ndërkombëtar në Çmimet e 98-ta të Akademisë, por nuk u nominua. <ref>{{Cite web |title=MK: Film ,,Obraz” crnogorski kandidat za nagradu Oskar |url=https://mnemagazin.me/2025/09/16/mk-film-obraz-crnogorski-kandidat-za-nagradu-oskar/ |access-date=18 shtator 2025 |website=MNE Magazin |language=sr-ltn}}</ref> <ref>{{Cite web |date=17 shtator 2025 |title=European titles submitted for the Oscars race |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/482180#european-countries |access-date=26 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> == Rolet == * Edon Rizvanolli në rolin e Nuredin Dokës * Elez Axhović në rolin e Mehmetit * [[Alban Ukaj]] në rolin e Sokol Gjonajt * Aleksandar Radulović në rolin e Abidit * Selman Jusufi në rolin e babait të Nuredinit * Vuk Bulajić në rolin e Petërit * Branimir Popoviq si komandant ushtrie * Nikola Ristanovski si gjyqtar i fshatit == Prodhimi == Në vitin 2018, Qendra e Filmit e Malit të Zi njoftoi financimin prej 20,000 eurosh për zhvillimin e projektit, për filmin. <ref>{{Cite web |last=Petković |first=Vladan |date=17 nëntor 2018 |title=Montenegro announces funding for 23 projects |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/360419/ |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> Në vitin 2019, filmi mori përsëri një fond prej 120,000 eurosh nga Mali i Zi për zhvillimin e projektit. <ref>{{Cite web |last=Petković |first=Vladan |date=25 shtator 2019 |title=Montenegro funds new projects by Ivan Marinović, Milan Todorović, Ivan Salatić and Srdjan Vuletić |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/378641/ |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> Në nëntor 2023, Industry@Tallinn & Baltic Event në seksionin e saj International Works in Progress dhuroi 7,000 euro, të përbëra nga 6,000 euro shërbime nga Studio Beep dhe 1,000 euro si pagesë udhëtimi për filmin. <ref>{{Cite web |last=Economou |first=Vassilis |date=27 tetor 2023 |title=Industry@Tallinn & Baltic Event reveals its Works in Progress projects |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/451671/ |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> == Publikimi == ''Kulla e Forcës'' u prezantua në seksionin Jashtë Konkurrencës në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Kajro më 16 nëntor 2024. <ref>{{Cite web |date=3 nëntor 2024 |title=Cairo International Film Festival Unveils The Lineup Of The 45th Edition |url=https://nilefm.com/entertainment/article/11465/cairo-international-film-festival-unveils-the-lineup-of-the-45th-edition |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Nile FM]] |language=en}}</ref> Më vonë, më 26 nëntor, pati premierën e tij aziatike në Festivalin e 55-të Ndërkombëtar të Filmit në Indi . <ref>{{Cite web |date=26 nëntor 2024 |title=The Tower of Strength |url=https://iffigoa.org/international-cinema/competition/the_tower_of_strength |access-date=18 shtator 2025 |website=[[International Film Festival of India]] |language=en |archive-date=29 shtator 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250929054046/https://iffigoa.org/international-cinema/competition/the_tower_of_strength |url-status=dead }}</ref> Më 20 mars 2025, ai garoi në seksionin e Garës Ballkanike të Festivalit Ndërkombëtar të Filmit në Sofje . <ref>{{Cite web |date=20 mars 2025 |title=The Tower of Strength |url=https://siff.bg/en/movies/balkan-competition/tower-of-strength |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Sofia International Film Festival]] |language=en |archive-date=29 shtator 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250929032848/https://siff.bg/en/movies/balkan-competition/tower-of-strength |url-status=dead }}</ref> Më 2 korrik 2025, u shfaq në seksionin "Location Denied" të Festivalit të Filmit në Ischia . <ref>{{Cite web |last=Scarpa |first=Vittoria |date=23 qershor 2025 |title=The 23rd Ischia Film Festival lends a voice to forgotten regions |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/480487/ |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |first= |date=2 korrik 2025 |title=The Tower of Strength |url=https://www.ischiafilmfestival.it/index.php/it/i-film/item/obraz |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Ischia Film Festival]] |language=en}}</ref> Filmi garoi në seksionin Awards Buzz – Filmi më i Mirë Ndërkombëtar i Festivalit të 37-të Ndërkombëtar të Filmit në Palm Springs më 3 janar 2026. <ref>{{Cite web |date=3 dhjetor 2025 |title=The Tower of Strength |url=https://psfilmfest.org/film-festival-2026/film-finder/the-tower-of-strength |access-date=4 dhjetor 2025 |website=[[Palm Springs International Film Festival]] |language=en |archive-date=3 dhjetor 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251203182310/https://psfilmfest.org/film-festival-2026/film-finder/the-tower-of-strength |url-status=dead }}</ref> == Jehona == Marko Stojiljković i Cineuropa, duke e recenzuar filmin në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Kajro, e përshkroi filmin si "një vepër kinemaje shumë të modës së vjetër, për mirë a për keq". Ai vuri në dukje se skenari, i shkruar nga Ana Vujadinović dhe Melina Pota Koljević me ndihmën e regjisores Vukčević, herë pas here ndihej "i mbishkruar, i mirëfilltë dhe teatral". Megjithatë, Stojiljković vlerësoi kastin për ngritjen e filmit, duke theksuar Edon Rizvanollin, [[Alban Ukaj]] dhe Aleksandar Radulović në rolet kryesore, si dhe Selman Jusufi, Branimir Popović dhe Nikola Ristanovski në interpretimet dytësore. Stojiljković vërejti se regjia përdori "vizatime të gjera", duke përfshirë muzikën me tinguj etnik të Dušan Maksimovskit dhe kinematografinë vizualisht tërheqëse të Đorđe Stojiljković. U lavdërua gjithashtu edhe përkushtimi i filmit ndaj autenticitetit të periudhës, me vëmendjen ndaj detajeve të dukshme në prodhimin dhe dizajnin e kostumeve, si dhe në zgjedhjen e vendeve. Duke përfunduar vlerësimin e tij, Stojiljković e përshkroi filmin si "një vepër të ngushtë kinemaje që evokon zhanret tradicionale të një filmi lufte dhe një filmi western, pa e tepruar kurrë me qasjen e zhanrit në dëm të dramës në thelb të filmit". <ref>{{Cite web |last=Stojiljković |first=Marko |date=20 nëntor 2024 |title=Review: Tower of Strength |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/470428/ |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Kinematografia]] == Lidhje të jashtme == * {{Imdb titull}} == Referime == [[Kategoria:Filma në gjuhën serbokroate]] [[Kategoria:Stampa film date me 1 datë publikimi]] [[Kategoria:Filma 2024]] [[Kategoria:Filma malazezë dramë]] [[Kategoria:Filma të vendosur në Mal të Zi]] [[Kategoria:Paraqitje kulturore të popullit shqiptarë]] p20umc428hk2nivsjkom34lgpza3b2y 1 405366 3027863 3027241 2026-08-25T04:25:06Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]] 3027863 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Përkthim == {{Përkthyer nga|en|List of equipment of the Serbian Armed Forces|22 korrik 2026|1365426201}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 1 gusht 2026 13:14 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3018110 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161014074637/http://oklop2.tripod.com/srpskavojska/vs.htm për lidhjen http://oklop2.tripod.com/srpskavojska/vs.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 gusht 2026 06:26 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3022932 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250812073959/http://specijalne-jedinice.com/Oprema/Jurisne-puske/FN-SCAR.html për lidhjen https://specijalne-jedinice.com/Oprema/Jurisne-puske/FN-SCAR.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221130183356/https://www.yugoimport.com/en/proizvodi/30-mm-m93-automatic-grenade-launcher për lidhjen http://www.yugoimport.com/en/proizvodi/30-mm-m93-automatic-grenade-launcher. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 gusht 2026 08:49 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 9 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3023931 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260801111803/https://www.mod.gov.rs/lat/16471/optoelektronska-oprema-u-vojsci-srbije-16471 për lidhjen https://www.mod.gov.rs/lat/16471/optoelektronska-oprema-u-vojsci-srbije-16471. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260718163952/https://www.mod.gov.rs/eng/22593/podeselon-izvidjackih-jedinica për lidhjen https://www.mod.gov.rs/eng/22593/podeselon-izvidjackih-jedinica. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260801111756/https://www.mod.gov.rs/lat/16290/nova-modularna-puska-6-5-7-62-mm-u-naoruzanju-vojske-srbije-16290 për lidhjen https://www.mod.gov.rs/lat/16290/nova-modularna-puska-6-5-7-62-mm-u-naoruzanju-vojske-srbije-16290. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260801111820/https://www.vs.rs/sr_lat/vesti/6D05D55837D711F09E880050568F5424/obilazak-centra-za-ispitivanje-naoruzanja-i-vojne-opreme për lidhjen https://www.vs.rs/sr_lat/vesti/6D05D55837D711F09E880050568F5424/obilazak-centra-za-ispitivanje-naoruzanja-i-vojne-opreme. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260801111744/https://www.mod.gov.rs/lat/21897/vise-od-70-novih-sredstava-u-naoruzanju-vojske-srbije21897 për lidhjen https://www.mod.gov.rs/lat/21897/vise-od-70-novih-sredstava-u-naoruzanju-vojske-srbije21897. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260717102209/https://www.mod.gov.rs/lat/19045/obuka-vojnika-na-raketnim-sistemima-artiljerije-19045 për lidhjen https://www.mod.gov.rs/lat/19045/obuka-vojnika-na-raketnim-sistemima-artiljerije-19045. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260801111829/https://www.mod.gov.rs/lat/22006/brzina-preciznost-i-razorna-moc-modernizovanog-ognja22006 për lidhjen https://www.mod.gov.rs/lat/22006/brzina-preciznost-i-razorna-moc-modernizovanog-ognja22006. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260718022024/http://www.vs.rs/sr_lat/vesti/E9AE8E1097FC11ED98D60050568F5424/obuka-vojnika-na-visecevnim-lanserima-raketa për lidhjen http://www.vs.rs/sr_lat/vesti/E9AE8E1097FC11ED98D60050568F5424/obuka-vojnika-na-visecevnim-lanserima-raketa. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260717102209/https://www.mod.gov.rs/lat/19045/obuka-vojnika-na-raketnim-sistemima-artiljerije-19045 për lidhjen https://www.mod.gov.rs/lat/19045/obuka-vojnika-na-raketnim-sistemima-artiljerije-19045. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 gusht 2026 08:24 (CEST) l5yijphgh9dmz9qgvdeijih86fm684t 2 405489 3027797 3027140 2026-08-24T20:54:47Z Leutrim.P 113691 sipas kerkeses.. 3027797 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1 405545 3027798 3027368 2026-08-24T20:56:08Z Leutrim.P 113691 /* Grisje ose Jo */ Përgjigje 3027798 wikitext text/x-wiki == Grisje ose Jo == Përmbajtja aludohet të jetë shkruar me AI. - @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 21 gusht 2026 17:35 (CEST) :@[[Përdoruesi:Primavera2026|Primavera2026]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 gusht 2026 22:56 (CEST) 3tey99z1mrvkgr2ofapc3849uab5j93 0 405565 3027807 3027705 2026-08-24T23:52:56Z Fallbackintoreality 102113 nominuar si duhet për grisje të rregullt, meqë po kundërshtohet 3027807 wikitext text/x-wiki {{Ambox | type = delete | style = | image = [[Skeda:User-trash-full-question.png|40px|link=Kategoria:Faqe për grisje]] | issue = '''{{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} |0 = Ky artikull |2 = Kjo faqe e përdoruesit |4 = Kjo faqe teknike |6 = Kjo skedë |8 = Ky portal |10 = Kjo stampë |12 = Kjo faqe ndihmëse |14 = Kjo kategori |828 = Ky modul |#default = Kjo faqe }} është duke u vlerësuar për grisje.''' | fix = Ju lutemi të jepni mendimet tuaja për këtë çështje në [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/{{FULLPAGENAME}}|Forumin e Grisjes]]. | cat = Faqe për grisje }} {{Infobox person | name = Mustafë Bytyçi | image = Mustafë Bytyçi.jpg | image_size = 220px | caption = Mustafë Bytyçi | birth_date = 1 tetor 1947 | birth_place = [[Istogu|Istog]], Kosovë | occupation = fizikan, profesor universitar | education = Universiteti i Prishtinës<br />[[Universiteti i Zagrebit]] | employer = [[Universiteti i Prishtinës]] | known_for = Hulumtime mbi gjurmët e grimcave të rrezatimit galaktiko-kozmik dhe rrezatimin radioaktiv | title = Profesor i rregullt }} '''Mustafë Bytyçi''' (Istog, 1 tetor 1947) është fizikan dhe profesor universitar kosovar, studiues në fushën e fizikës atomike dhe bërthamore. Karrierën akademike e kaloi në Fakultetin e Shkencave Matematike Natyrore të [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]], ku ishte shef i Departamentit të Fizikës dhe më vonë dekan.<ref name="fek" /> == Arsimimi == Shkollën fillore e kreu në [[Istogu|Istog]], kurse shkollën normale e nisi në Istog, e vazhdoi në [[Prizreni|Prizren]] dhe e përfundoi në [[Peja|Pejë]] më 1968. Në vitin 1972 diplomoi në Degën e Fizikës të Fakultetit të Shkencave Matematike Natyrore të Universitetit të Prishtinës, ku ishte edhe bursist universitar. Studimet pasuniversitare i kreu në Fakultetin e Shkencave Natyrore të [[Universiteti i Zagrebit|Universitetit të Zagrebit]], drejtimi Fizikë Atomike, ku më 1978 fitoi gradën magjistër i shkencave të fizikës. Gjatë viteve 1982–1983 vijoi studimet e doktoratës në Institutin e Bashkuar për Hulumtime Bërthamore në [[Dubna]] (ish-BRSS), ndërsa temën e doktoratës e mbrojti më 1984 në Universitetin e Prishtinës.<ref name="fek" /> == Karriera == Karrierën e nisi më 1972 si profesor në Gjimnazin e Istogut. Në vitin 1973 u zgjodh asistent në Departamentin e Fizikës të Fakultetit të Shkencave Matematike Natyrore, ku kaloi të gjitha thirrjet akademike deri te ajo e profesorit të rregullt më 1996.<ref name="fek" /> Në planin institucional ka ushtruar detyrat e shefit të Departamentit të Fizikës, të prodekanit dhe të dekanit të Fakultetit të Shkencave Matematike Natyrore.<ref name="monografia" /> == Veprimtaria kërkimore == Veprimtaria kërkimore e Bytyçit u përqendrua në studimin e gjurmëve të grimcave të rrezatimit galaktiko-kozmik dhe në problematikën e rrezatimit radioaktiv. Në vitin 1984, së bashku me Bajram Jakupin dhe me bashkëpunëtorë nga Instituti i Bashkuar për Hulumtime Bërthamore në [[Dubna]], Instituti i Fizikës në [[Beogradi|Beograd]] dhe Instituti i Fizikës në [[Jerevani|Jerevan]], botoi një analizë të bërthamave të rrezatimit kozmik me numër atomik më të madh se 50, të regjistruara në kristale olivini të nxjerra nga meteori Marjalahti. Duke shfrytëzuar gërryerjen selektive të kristaleve dhe varësinë ndërmjet gjatësisë së gjurmës dhe ngarkesës së bërthamës, punimi përcaktoi përfaqësimin relativ të bërthamave të rënda dhe vlerësoi indeksin e zbritjes së spektrit energjetik të rrezatimit kozmik për disa grupe ngarkesash.<ref name="fizika1984" /> Ka qenë i angazhuar edhe në projekte kërkimore për hulumtimin e resurseve të uranit me anë të detektorëve të ngurtë dhe për ndikimin e rrezatimit të radonit në ambientin e minierës së [[Trepça|Trepçës]]. Është autor dhe bashkautor i një numri të konsiderueshëm punimesh shkencore e profesionale, të botuara në revista vendore e ndërkombëtare dhe të paraqitura në konferenca e simpoziume shkencore.<ref name="fek" /> == Punime të përzgjedhura == * Jakupi, B.; Bytyci, M.; Perelygin, V. P.; Stetsenko, S. G.; Antanasijević, R.; Todorović, Ž.; Akopova, A. B.; Melkumyan, L. V. (1984). "Analysis of cosmic rays with Z > 50 registered in meteorite minerals". ''Fizika''. '''16''' (4): 377–384. == Burimet == {{Reflist|refs= <ref name="fek">Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës, ''Fjalori Enciklopedik i Kosovës'', vëll. I, zëri ''Bytyçi, Mustafë'', ASHAK, Prishtinë 2018.</ref> <ref name="monografia">''Monografi: Fakulteti i Shkencave Matematike Natyrore (1974–2014)'', Universiteti i Prishtinës, Prishtinë 2014.</ref> <ref name="fizika1984">B. Jakupi, M. Bytyci, V. P. Perelygin, S. G. Stetsenko, R. Antanasijević, Ž. Todorović, A. B. Akopova, L. V. Melkumyan, "Analysis of cosmic rays with Z > 50 registered in meteorite minerals", ''Fizika'', vëll. 16, nr. 4 (1984), f. 377–384. [https://hrcak.srce.hr/file/476073]</ref> }} [[Kategoria:Lindje 1947]] [[Kategoria:Biografi shqiptarësh]] [[Kategoria:Shkencëtarë shqiptarë]] [[Kategoria:Fizikanë shqiptarë]] [[Kategoria:Personalitete nga Istogu]] [[Kategoria:Pedagogë të Universitetit të Prishtinës]] ic2rzmulw5b8na4atygo94ydak9ygp0 3027871 3027807 2026-08-25T07:57:39Z ~2026-46116-75 192059 3027871 wikitext text/x-wiki {{Ambox | type = delete | style = | image = [[Skeda:User-trash-full-question.png|40px|link=Kategoria:Faqe për grisje]] | issue = '''{{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} |0 = Ky artikull |2 = Kjo faqe e përdoruesit |4 = Kjo faqe teknike |6 = Kjo skedë |8 = Ky portal |10 = Kjo stampë |12 = Kjo faqe ndihmëse |14 = Kjo kategori |828 = Ky modul |#default = Kjo faqe }} është duke u vlerësuar për grisje.''' | fix = Ju lutemi të jepni mendimet tuaja për këtë çështje në [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/{{FULLPAGENAME}}|Forumin e Grisjes]]. | cat = Faqe për grisje }} {{{Infobox person | name = Mustafë Bytyçi | image = Mustafë Bytyçi.jpg | image_size = 220px | caption = Mustafë Bytyçi | birth_date = 1 tetor 1947 | birth_place = [[Istogu|Istog]], Kosovë | occupation = fizikan, profesor universitar | education = Universiteti i Prishtinës<br />[[Universiteti i Zagrebit]] | employer = [[Universiteti i Prishtinës]] | known_for = Hulumtime mbi gjurmët e grimcave të rrezatimit galaktiko-kozmik dhe rrezatimin radioaktiv | title = Profesor i rregullt }} '''Mustafë Bytyçi''' (Istog, 1 tetor 1947) është fizikan dhe profesor universitar kosovar, studiues në fushën e fizikës atomike dhe bërthamore. Karrierën akademike e kaloi në Fakultetin e Shkencave Matematike Natyrore të [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]], ku ishte shef i Departamentit të Fizikës dhe më vonë dekan.<ref name="fek" /> Për të është përfshirë një zë në ''Fjalorin Enciklopedik të Kosovës'', botim i [[Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës|Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës]].<ref name="fek" /> == Arsimimi == Shkollën fillore e kreu në [[Istogu|Istog]], kurse shkollën normale e nisi në Istog, e vazhdoi në [[Prizreni|Prizren]] dhe e përfundoi në [[Peja|Pejë]] më 1968. Në vitin 1972 diplomoi në Degën e Fizikës të Fakultetit të Shkencave Matematike Natyrore të Universitetit të Prishtinës, ku ishte edhe bursist universitar. Studimet pasuniversitare i kreu në Fakultetin e Shkencave Natyrore të [[Universiteti i Zagrebit|Universitetit të Zagrebit]], drejtimi Fizikë Atomike, ku më 1978 fitoi gradën magjistër i shkencave të fizikës. Gjatë viteve 1982–1983 vijoi studimet e doktoratës në Institutin e Bashkuar për Hulumtime Bërthamore në [[Dubna]] (ish-BRSS), ndërsa temën e doktoratës e mbrojti më 1984 në Universitetin e Prishtinës.<ref name="fek" /> == Karriera == Karrierën e nisi më 1972 si profesor në Gjimnazin e Istogut. Në vitin 1973 u zgjodh asistent në Departamentin e Fizikës të Fakultetit të Shkencave Matematike Natyrore, ku kaloi të gjitha thirrjet akademike deri te ajo e profesorit të rregullt më 1996.<ref name="fek" /> Krahas punës universitare, Bytyçi është bashkautor i tekstit shkollor ''Fizika 7'' për klasën e shtatë të shkollës fillore, botuar nga Libri Shkollor në Prishtinë më 2004, së bashku me Rasim Bejtullahun, Burim Kamishin dhe Sadik Bekteshin.<ref name="fizika7" /> Teksti figuron ndër veprat e listuara në planin dhe programin mësimor të Ministrisë së Arsimit, të Shkencës dhe të Teknologjisë.<ref name="masht2005" /> Në planin institucional ka ushtruar detyrat e shefit të Departamentit të Fizikës, të prodekanit dhe të dekanit të Fakultetit të Shkencave Matematike Natyrore.<ref name="monografia" /> == Veprimtaria kërkimore == Veprimtaria kërkimore e Bytyçit u përqendrua në studimin e gjurmëve të grimcave të rrezatimit galaktiko-kozmik dhe në problematikën e rrezatimit radioaktiv. Në vitin 1984, së bashku me Bajram Jakupin dhe me bashkëpunëtorë nga Instituti i Bashkuar për Hulumtime Bërthamore në [[Dubna]], Instituti i Fizikës në [[Beogradi|Beograd]] dhe Instituti i Fizikës në [[Jerevani|Jerevan]], botoi një analizë të bërthamave të rrezatimit kozmik me numër atomik më të madh se 50, të regjistruara në kristale olivini të nxjerra nga meteori Marjalahti. Duke shfrytëzuar gërryerjen selektive të kristaleve dhe varësinë ndërmjet gjatësisë së gjurmës dhe ngarkesës së bërthamës, punimi përcaktoi përfaqësimin relativ të bërthamave të rënda dhe vlerësoi indeksin e zbritjes së spektrit energjetik të rrezatimit kozmik për disa grupe ngarkesash.<ref name="fizika1984" /> Ka qenë i angazhuar edhe në projekte kërkimore për hulumtimin e resurseve të uranit me anë të detektorëve të ngurtë dhe për ndikimin e rrezatimit të radonit në ambientin e minierës së [[Trepça|Trepçës]]. Është autor dhe bashkautor i një numri të konsiderueshëm punimesh shkencore e profesionale, të botuara në revista vendore e ndërkombëtare dhe të paraqitura në konferenca e simpoziume shkencore.<ref name="fek" /> == Punime të përzgjedhura == * Jakupi, B.; Bytyci, M.; Perelygin, V. P.; Stetsenko, S. G.; Antanasijević, R.; Todorović, Ž.; Akopova, A. B.; Melkumyan, L. V. (1984). "Analysis of cosmic rays with Z > 50 registered in meteorite minerals". ''Fizika''. '''16''' (4): 377–384. * Bejtullahu, R.; Bytyçi, M.; Kamishi, B.; Bekteshi, S. (2004). ''Fizika 7''. Prishtinë: Libri Shkollor. == Burimet == {{Reflist|refs= <ref name="fek">Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës, ''Fjalori Enciklopedik i Kosovës'', vëll. I (A–K), kryeredaktor Mehmet Kraja, zëri ''Bytyçi, Mustafë'', ASHAK, Prishtinë 2018, f. 246. ISBN 978-9951-615-85-3.</ref> <ref name="monografia">''Monografi: Fakulteti i Shkencave Matematike Natyrore (1974–2014)'', Universiteti i Prishtinës, Prishtinë 2014, f. 76.</ref> <ref name="fizika1984">B. Jakupi, M. Bytyci, V. P. Perelygin, S. G. Stetsenko, R. Antanasijević, Ž. Todorović, A. B. Akopova, L. V. Melkumyan, "Analysis of cosmic rays with Z > 50 registered in meteorite minerals", ''Fizika'', vëll. 16, nr. 4 (1984), f. 377–384. [https://hrcak.srce.hr/file/476073]</ref> <ref name="fizika7">R. Bejtullahu, M. Bytyçi, B. Kamishi, S. Bekteshi, ''Fizika 7'', Libri Shkollor, Prishtinë 2004.</ref> <ref name="masht2005">Ministria e Arsimit, e Shkencës dhe e Teknologjisë, ''Plani dhe programi mësimor për klasën VIII'', Prishtinë 2005, f. 122.</ref> }} [[Kategoria:Lindje 1947]] [[Kategoria:Biografi shqiptarësh]] [[Kategoria:Shkencëtarë shqiptarë]] [[Kategoria:Fizikanë shqiptarë]] [[Kategoria:Personalitete nga Istogut]] [[Kategoria:Pedagogë të Universitetit të Prishtinës]] 30k6tv7v7vfiqiqvxnb7n2y39pz2rh0 3027872 3027871 2026-08-25T08:01:19Z ~2026-46116-75 192059 3027872 wikitext text/x-wiki {{Ambox | type = delete | style = | image = [[Skeda:User-trash-full-question.png|40px|link=Kategoria:Faqe për grisje]] | issue = '''{{#switch:{{NAMESPACENUMBER}} |0 = Ky artikull |2 = Kjo faqe e përdoruesit |4 = Kjo faqe teknike |6 = Kjo skedë |8 = Ky portal |10 = Kjo stampë |12 = Kjo faqe ndihmëse |14 = Kjo kategori |828 = Ky modul |#default = Kjo faqe }} është duke u vlerësuar për grisje.''' | fix = Ju lutemi të jepni mendimet tuaja për këtë çështje në [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/{{FULLPAGENAME}}|Forumin e Grisjes]]. | cat = Faqe për grisje }} {{{Infobox person | name = Mustafë Bytyçi | image = Mustafë Bytyçi.jpg | image_size = 220px | caption = Mustafë Bytyçi | birth_date = 1 tetor 1947 | birth_place = [[Istogu|Istog]], Kosovë | occupation = fizikan, profesor universitar | education = Universiteti i Prishtinës<br />[[Universiteti i Zagrebit]] | employer = [[Universiteti i Prishtinës]] | known_for = Hulumtime mbi gjurmët e grimcave të rrezatimit galaktiko-kozmik dhe rrezatimin radioaktiv | title = Profesor i rregullt }} '''Mustafë Bytyçi''' (Istog, 1 tetor 1947) është fizikan dhe profesor universitar kosovar, studiues në fushën e fizikës atomike dhe bërthamore. Karrierën akademike e kaloi në Fakultetin e Shkencave Matematike Natyrore të [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]], ku ishte shef i Departamentit të Fizikës dhe më vonë dekan.<ref name="fek" /> Për të është përfshirë një zë në ''Fjalorin Enciklopedik të Kosovës'', botim i [[Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës|Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës]].<ref name="fek" /> == Arsimimi == Shkollën fillore e kreu në [[Istogu|Istog]], kurse shkollën normale e nisi në Istog, e vazhdoi në [[Prizreni|Prizren]] dhe e përfundoi në [[Peja|Pejë]] më 1968. Në vitin 1972 diplomoi në Degën e Fizikës të Fakultetit të Shkencave Matematike Natyrore të Universitetit të Prishtinës, ku ishte edhe bursist universitar. Studimet pasuniversitare i kreu në Fakultetin e Shkencave Natyrore të [[Universiteti i Zagrebit|Universitetit të Zagrebit]], drejtimi Fizikë Atomike, ku më 1978 fitoi gradën magjistër i shkencave të fizikës. Gjatë viteve 1982–1983 vijoi studimet e doktoratës në Institutin e Bashkuar për Hulumtime Bërthamore në [[Dubna]] (ish-BRSS), ndërsa temën e doktoratës e mbrojti më 1984 në Universitetin e Prishtinës.<ref name="fek" /> == Karriera == Karrierën e nisi më 1972 si profesor në Gjimnazin e Istogut. Në vitin 1973 u zgjodh asistent në Departamentin e Fizikës të Fakultetit të Shkencave Matematike Natyrore, ku kaloi të gjitha thirrjet akademike deri te ajo e profesorit të rregullt më 1996.<ref name="fek" /> Krahas punës universitare, Bytyçi është bashkautor i tekstit shkollor ''Fizika 7'' për klasën e shtatë të shkollës fillore, botuar nga Libri Shkollor në Prishtinë më 2004, së bashku me Rasim Bejtullahun, Burim Kamishin dhe Sadik Bekteshin.<ref name="fizika7" /> Teksti figuron ndër veprat e listuara në planin dhe programin mësimor të Ministrisë së Arsimit, të Shkencës dhe të Teknologjisë.<ref name="masht2005" /> Në planin institucional ka ushtruar detyrat e shefit të Departamentit të Fizikës, të prodekanit dhe të dekanit të Fakultetit të Shkencave Matematike Natyrore.<ref name="monografia" /> == Veprimtaria kërkimore == Veprimtaria kërkimore e Bytyçit u përqendrua në studimin e gjurmëve të grimcave të rrezatimit galaktiko-kozmik dhe në problematikën e rrezatimit radioaktiv. Në vitin 1984, së bashku me Bajram Jakupin dhe me bashkëpunëtorë nga Instituti i Bashkuar për Hulumtime Bërthamore në [[Dubna]], Instituti i Fizikës në [[Beogradi|Beograd]] dhe Instituti i Fizikës në [[Jerevani|Jerevan]], botoi një analizë të bërthamave të rrezatimit kozmik me numër atomik më të madh se 50, të regjistruara në kristale olivini të nxjerra nga meteori Marjalahti. Duke shfrytëzuar gërryerjen selektive të kristaleve dhe varësinë ndërmjet gjatësisë së gjurmës dhe ngarkesës së bërthamës, punimi përcaktoi përfaqësimin relativ të bërthamave të rënda dhe vlerësoi indeksin e zbritjes së spektrit energjetik të rrezatimit kozmik për disa grupe ngarkesash.<ref name="fizika1984" /> Ka qenë i angazhuar edhe në projekte kërkimore për hulumtimin e resurseve të uranit me anë të detektorëve të ngurtë dhe për ndikimin e rrezatimit të radonit në ambientin e minierës së [[Trepça|Trepçës]]. Është autor dhe bashkautor i një numri të konsiderueshëm punimesh shkencore e profesionale, të botuara në revista vendore e ndërkombëtare dhe të paraqitura në konferenca e simpoziume shkencore.<ref name="fek" /> == Punime të përzgjedhura == * Jakupi, B.; Bytyci, M.; Perelygin, V. P.; Stetsenko, S. G.; Antanasijević, R.; Todorović, Ž.; Akopova, A. B.; Melkumyan, L. V. (1984). "Analysis of cosmic rays with Z > 50 registered in meteorite minerals". ''Fizika''. '''16''' (4): 377–384. * Bejtullahu, R.; Bytyçi, M.; Kamishi, B.; Bekteshi, S. (2004). ''Fizika 7''. Prishtinë: Libri Shkollor. == Burimet == {{Reflist|refs= <ref name="fek">Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës, ''Fjalori Enciklopedik i Kosovës'', vëll. I (A–K), kryeredaktor Mehmet Kraja, zëri ''Bytyçi, Mustafë'', ASHAK, Prishtinë 2018, f. 246. ISBN 978-9951-615-85-3. [https://ashak.org/wp-content/uploads/2024/01/Fjalori-Enciklopedik-i-Kosoves_I_A-K.pdf PDF, 112 MB]</ref> <ref name="monografia">''Monografi: Fakulteti i Shkencave Matematike Natyrore (1974–2014)'', Universiteti i Prishtinës, Prishtinë 2014, f. 76.</ref> <ref name="fizika1984">B. Jakupi, M. Bytyci, V. P. Perelygin, S. G. Stetsenko, R. Antanasijević, Ž. Todorović, A. B. Akopova, L. V. Melkumyan, "Analysis of cosmic rays with Z > 50 registered in meteorite minerals", ''Fizika'', vëll. 16, nr. 4 (1984), f. 377–384. [https://hrcak.srce.hr/file/476073]</ref> <ref name="fizika7">R. Bejtullahu, M. Bytyçi, B. Kamishi, S. Bekteshi, ''Fizika 7'', Libri Shkollor, Prishtinë 2004.</ref> <ref name="masht2005">Ministria e Arsimit, e Shkencës dhe e Teknologjisë, ''Plani dhe programi mësimor për klasën VIII'', Prishtinë 2005, f. 122.</ref> }} [[Kategoria:Lindje 1947]] [[Kategoria:Biografi shqiptarësh]] [[Kategoria:Shkencëtarë shqiptarë]] [[Kategoria:Fizikanë shqiptarë]] [[Kategoria:Personalitete nga Istogut]] [[Kategoria:Pedagogë të Universitetit të Prishtinës]] di38t0vjbu8m9cpux8usj9ul1rbi4s9 0 405595 3027792 3027631 2026-08-24T20:46:56Z Leutrim.P 113691 +[[Kategoria:Lindje 1968]]; +[[Kategoria:Biografi shqiptare]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3027792 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Shpëtim Axhami | image = | image_size = 220px | caption = | office = Kryetar i Partisë Lëvizja e Legalitetit | term_start = 25 Nëntor 2017 | term_end = | predecessor = [[Sulejman Gjana]] | successor = | office2 = Zëvendëskryetar i Partisë Lëvizja e Legalitetit | term_start2 = 2015 | term_end2 = 2017 | predecessor2 = | successor2 = | birth_date = 2 shtator 1968 | birth_place = [[Kukësi]], [[Republika Popullore Socialiste e Shqipërisë|Shqipëria]] | party = [[Partia Lëvizja e Legalitetit]] | spouse = | children = | education = [[Fakulteti i Shkencave të Natyrës (Tiranë)|Fakulteti i Shkencave të Natyrës]] (Kimi)<br>Studime doktorature për Shkenca Mjedisore | profession = Kimist, [[Pedagog]] | website = https://legaliteti.al/index.php/kryetari-i-partise-levizja-e-legalitetit }} '''Shpëtim Axhami''' ''(lindur më 2 shtator 1968 në Kukës)'' është një politikan, kimist dhe pedagog shqiptar, i cili aktualisht shërben si Kryetar i Partisë Lëvizja e Legalitetit (PLL)<ref>{{cite book |last=Lansford |first=Tom |title=Political Handbook of the World 2022-2023 |date=June 27, 2023 |publisher=SAGE Publications |isbn=978-1-0718-5306-1 |pages=2256|language=en}}</ref> që nga nëntori i vitit 2017.<ref>{{cite web |url=https://www.legaliteti.al/index.php/kryetari-i-partise-levizja-e-legalitetit |title=Kryetari i Partisë |publisher=Partia Lëvizja e Legalitetit |language=sq |access-date=23 gusht 2026}}</ref> == Shih edhe == * [[Partia Lëvizja e Legalitetit]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Lindje 1968]] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] f3j606pj2rltp60x5u9335u1xmntiss 0 405597 3027793 3027635 2026-08-24T20:48:29Z Leutrim.P 113691 3027793 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Falsuszafrona lindae 001.jpg | image_caption = Shell of ''Falsuszafrona lindae'' | taxon = Falsuszafrona lindae | authority = ([[Edward James Petuch|Petuch]], 1992) | synonyms_ref = | synonyms= ''Zafrona lindae'' <small>(Petuch, 1992)</small> (original combination) |display_parents= 3 }} '''''Falsuszafrona lindae''''' është një [[Lloji (biologji)|specie]] kërmilli deti, një [[Molusqet|molusk]] [[Gastropodët|gastropod]] detar në familjen Columbellidae. == Përshkrimi == <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles>{{Zgjerim|date=Gusht 2026|small=no}} Gjatësia e guaskës arrin deri në 7 mm. == Shpërndarja == Kjo specie detare gjendet në [[Deti i Karaibeve|Detin e Karaibeve.]] == Lidhje të jashtme == * [https://www.conchology.be/?t=2204&CODsp=1933703630&Genus=Zafrona&species=lindae&variety= Conchology.be: imazh] qp45mlue2iwavyvsb78ny9hit298yqq 1 405601 3027795 3027700 2026-08-24T20:52:53Z Leutrim.P 113691 /* Grisja e faqes */ Përgjigje 3027795 wikitext text/x-wiki == Grisja e faqes == Ju lutem, me tregoni detajisht se cilat rregulla nuk i ka konform wikipedias faqja, qe eshte propozuar fe fshihet, ngaqe linku per rregulla vet nuk ekziston. Perndryshe faqja nuk eshte Reklame! ne asnje forme ose tjeter, thjeshte plotesim i te dhenave mbi Shkencetaret nga Kosova. Gjithe te mirat -- xk-wiki-ks [[Përdoruesi:Xk-wiki-ks|Xk-wiki-ks]] ([[Përdoruesi diskutim:Xk-wiki-ks|diskutimet]]) 24 gusht 2026 09:07 (CEST) :Per me shume, personi ne fjlae eshte pjese e enciklopedise se Kosoves. [[Përdoruesi:Xk-wiki-ks|Xk-wiki-ks]] ([[Përdoruesi diskutim:Xk-wiki-ks|diskutimet]]) 24 gusht 2026 09:08 (CEST) ::@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 gusht 2026 22:52 (CEST) 1287q1sth06o5dtt56zjb9s44jpcijv 3027796 3027795 2026-08-24T20:53:18Z Leutrim.P 113691 3027796 wikitext text/x-wiki == Grisja e faqes == Ju lutem, me tregoni detajisht se cilat rregulla nuk i ka konform wikipedias faqja, qe eshte propozuar fe fshihet, ngaqe linku per rregulla vet nuk ekziston. Perndryshe faqja nuk eshte Reklame! ne asnje forme ose tjeter, thjeshte plotesim i te dhenave mbi Shkencetaret nga Kosova. Gjithe te mirat -- xk-wiki-ks [[Përdoruesi:Xk-wiki-ks|Xk-wiki-ks]] ([[Përdoruesi diskutim:Xk-wiki-ks|diskutimet]]) 24 gusht 2026 09:07 (CEST) :Per me shume, personi ne fjlae eshte pjese e enciklopedise se Kosoves. [[Përdoruesi:Xk-wiki-ks|Xk-wiki-ks]] ([[Përdoruesi diskutim:Xk-wiki-ks|diskutimet]]) 24 gusht 2026 09:08 (CEST) ::Përshëndetje, @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 gusht 2026 22:52 (CEST) itcb3cjtv4zjxyvj9wx4y9ivgn0xe21 3027808 3027796 2026-08-24T23:52:58Z Fallbackintoreality 102113 /* Grisja e faqes */ Përgjigje 3027808 wikitext text/x-wiki == Grisja e faqes == Ju lutem, me tregoni detajisht se cilat rregulla nuk i ka konform wikipedias faqja, qe eshte propozuar fe fshihet, ngaqe linku per rregulla vet nuk ekziston. Perndryshe faqja nuk eshte Reklame! ne asnje forme ose tjeter, thjeshte plotesim i te dhenave mbi Shkencetaret nga Kosova. Gjithe te mirat -- xk-wiki-ks [[Përdoruesi:Xk-wiki-ks|Xk-wiki-ks]] ([[Përdoruesi diskutim:Xk-wiki-ks|diskutimet]]) 24 gusht 2026 09:07 (CEST) :Per me shume, personi ne fjlae eshte pjese e enciklopedise se Kosoves. [[Përdoruesi:Xk-wiki-ks|Xk-wiki-ks]] ([[Përdoruesi diskutim:Xk-wiki-ks|diskutimet]]) 24 gusht 2026 09:08 (CEST) ::Përshëndetje, @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 gusht 2026 22:52 (CEST) :::Meqenëse po kundërshtohet, po e lë formalisht tek Forumi i Grisjes: [[WP:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Mustafë Bytyçi]] [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 25 gusht 2026 01:52 (CEST) mjpt1tk9nxhpdondye35lpdykjqf5el 3 405612 3027745 2026-08-24T12:58:46Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 3027745 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Lundron franc}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 24 gusht 2026 14:58 (CEST) 8bd2xjhg63j5dq6m79wqvfsx86d6fpe 0 405613 3027748 2026-08-24T13:12:40Z Qendrimi15 122927 Faqe e re: {{Infobox film | name = Dear Eleanor | image = | caption = | director = [[Kevin Connolly]] | producer = Caleb Applegate<br />Chuck Pacheco<br />Hillary Sherman | writer = Cecilia Contreras<br />Amy Garcia | story = | starring = {{Plain list | * [[Isabelle Fuhrman]] * [[Liana Liberato]] * [[Jessica Alba]] * [[Josh Lucas]] * [[Luke Wilson]] * [[Joel Courtney]] * [[Ione Skye]] * [[Patrick Schwarzenegger]] }} | music... 3027748 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Dear Eleanor | image = | caption = | director = [[Kevin Connolly]] | producer = Caleb Applegate<br />Chuck Pacheco<br />Hillary Sherman | writer = Cecilia Contreras<br />Amy Garcia | story = | starring = {{Plain list | * [[Isabelle Fuhrman]] * [[Liana Liberato]] * [[Jessica Alba]] * [[Josh Lucas]] * [[Luke Wilson]] * [[Joel Courtney]] * [[Ione Skye]] * [[Patrick Schwarzenegger]] }} | music = [[Aaron Zigman]] | cinematography = Steven Fierberg | editing = Jim Flynn | studio = Nine Nights | distributor = [[Destination Films]] | released = 5 korrik 2016 | runtime = 86 minuta | country = Shtetet e Bashkuara | language = Anglisht }} '''''Dear Eleanor''''' është një film amerikan i vitit 2016, me regji nga [[Kevin Connolly]], dhe me protagonistë [[Isabelle Fuhrman]], [[Josh Lucas]], [[Liana Liberato]], dhe [[Jessica Alba]]. I shkruar nga Cecilia Contreras dhe Amy Garcia, është një histori për dy shoqe më të mira që udhëtojnë nëpër SHBA në vitin 1962 për të takuar heroin e tyre të fëmijërisë, {{Eleanor Roosevelt]]. ==Përmbajtja== Në vitin 1962, në hijen e [[Kriza e Raketave Kubane|Krizës së Raketave Kubane]], dy vajza adoleshente shkëputen nga jeta e tyre normale, hipin në makinë dhe nisen për një udhëtim nëpër vend në kërkim të ish-[[Zonja e Parë e Shteteve të Bashkuara|Zonjës së Parë të Shteteve të Bashkuara]], [[Eleanor Roosevelt]]. Aventura e tyre ndërshtetërore është një përzierje udhëtimi gazmor dhe një odiseje personale fuqizuese që jo vetëm që vë në provë miqësinë e tyre për herë të parë, por edhe i çon vajzat në burg. ==Rolet== {{Cast listing| * [[Isabelle Fuhrman]] si Maxine ”Max the Wax” Wax * [[Liana Liberato]] si Eleanor ”Ellie” Potter * [[Jessica Alba]] si Aunt Daisy, Max's aunt * [[Josh Lucas]] si Frank Morris * [[Ione Skye]] si Charlotte * [[Luke Wilson]] si Bob Potter * [[Patrick Schwarzenegger]] si Bud * [[Joel Courtney]] si Billy * [[Paul Johansson]] si Hugh * [[Claire van der Boom]] si Caroline Potter }} ==Lidhje të jashtme== * [https://www.imdb.com/title/tt2927212/ ''Dear Eleanor''] në [[IMDb]] [[Kategoria:Filma 2016]] [[Kategoria:Filma me regji nga Kevin Connolly]] [[Kategoria:Filma me muzikë nga Aaron Zigman]] [[Kategoria:Filma të vendosur në vitin 1962]] [[Kategoria:Filma të shiruara në Kolorado]] [[Kategoria:Filma të Destination Films]] dx29cp14e4k42g4127im9qacqawr3jf 0 405614 3027751 2026-08-24T13:57:17Z AltHorizon 192028 Faqe e re: {{Infobox settlement |Emri = Berkani |Gjuha vendase = [[Gjuha arabe|Arabisht]] dhe [[Gjuhët berbere|berberisht]] |native_name = بركان / ⴱⵔⴽⴰⵏ |settlement_type = Qytet |image_skyline = Berkane letchina.JPG |image_caption = Qendra e qytetit <!--Administrimi territorial--> |Shteti = Maroku |Rajoni = [[Rajoni Oriental|Oriental]] |Provinca = [[Provinca e Berkanit]... 3027751 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |Emri = Berkani |Gjuha vendase = [[Gjuha arabe|Arabisht]] dhe [[Gjuhët berbere|berberisht]] |native_name = بركان / ⴱⵔⴽⴰⵏ |settlement_type = Qytet |image_skyline = Berkane letchina.JPG |image_caption = Qendra e qytetit <!--Administrimi territorial--> |Shteti = Maroku |Rajoni = [[Rajoni Oriental|Oriental]] |Provinca = [[Provinca e Berkanit]] <!--Sipërfaqja dhe Demografia--> |Sipërfaqja = 97 |population_total = 142278 |Dendësia = <!--Të dhëna--> |Lartësia = 168 |Zona Kohore = (UTC+1) |postal_code = 63300 |Prefiksi = (+212) <!--Harta--> |map_caption = Vendndodhja e Berkanit në Marok |map_size = 240 |image_map = <!--Koordinatat--> }} '''Berkani''' ({{lang-ar|بركان}}, {{lang-zgh|ⴱⵔⴽⴰⵏ}}) është një qytet në verilindje të [[Maroku|Marokut]], në [[Rajoni Oriental|rajonin Oriental]]. Ai është kryeqendra e [[Provinca e Berkanit|Provincës së Berkanit]]. Berkani ndodhet në fushën pjellore të Triffës, në këmbët e maleve [[Beni-Snassen]]. Qyteti ndodhet rreth 20 kilometra nga kufiri me [[Algjeria|Algjerinë]] dhe rreth 20 kilometra nga [[Deti Mesdhe]]. Në zonën e qytetit rrjedh [[Oued Zegzel]], degë e lumit [[Muluja]]. Emri i qytetit lidhet me shenjtorin dhe dijetarin berber Sidi Mhand Aberkane. Fjala ''Berkane'' thuhet se do të thotë "i zi" në gjuhën berbere të Rifit. ==Gjeografia== Berkani shtrihet në një fushë bujqësore të njohur si fusha e Triffës. Në jug të qytetit ngrihen malet Beni-Snassen. Sipërfaqja e komunës së Berkanit është rreth 97 km², ndërsa lartësia mesatare e qytetit është rreth 168 metra. Zona përreth qytetit ka disa rrjedha ujore, ndër to Oued Zegzel dhe Oued Cheraa. Lumi Muluja, një nga lumenjtë kryesorë të Marokut lindor, ndodhet pranë zonës. ==Klima== Berkani ka klimë [[klima mesdhetare|mesdhetare gjysmë të thatë]]. Vera është zakonisht e nxehtë dhe e thatë, ndërsa dimrat janë më të butë dhe më të lagësht. ==Historia== Zona e Berkanit ka qenë e banuar që nga [[parahistoria]]. Në rajonin e Beni-Snassenit, veçanërisht në [[Taforalt]], janë zbuluar mbetje arkeologjike të njerëzve që datojnë dhjetëra mijëra vjet më parë. Qyteti modern i Berkanit u zhvillua në fillim të [[shekulli XX|shekullit XX]], mbi rrënojat e një vendbanimi më të vjetër. Zhvillimi i tij u përshpejtua gjatë [[Protektorati francez i Marokut|protektoratit francez]], veçanërisht për shkak të zhvillimit të ujitjes dhe bujqësisë në fushën e Triffës. Gjatë shekullit XX, shumë banorë nga zonat malore të Beni-Snassenit u zhvendosën drejt qytetit. Kjo kontribuoi në rritjen dhe zgjerimin urban të Berkanit. Mauzoleumi i Sidi Mhand Aberkanes vazhdon të ruhet në qytet. ==Ekonomia== Berkani është një qendër e rëndësishme bujqësore dhe agroindustriale e Marokut lindor. Qyteti njihet veçanërisht për prodhimin e [[agrumeve]] dhe shpesh quhet '''"kryeqyteti i agrumeve" i Marokut lindor'''. Zona është veçanërisht e njohur për [[klementina]] dhe [[portokall]]. Disa prej produkteve të agrumeve të Berkanit mbrohen nga një [[emërtim origjine|emërtim i mbrojtur origjine]] (AOP). Përveç agrumeve, rajoni prodhon grurë, bishtajore dhe fruta të ndryshme. Industria ushqimore lokale përfshin paketimin, përpunimin dhe eksportimin e produkteve bujqësore. ==Kultura== Berkani është një nga qendrat kulturore të rajonit Oriental. Zona është veçanërisht e njohur për muzikën dhe vallet tradicionale të rajonit. ===Reggada=== [[Reggada]] është një stil muzikor dhe vallëzimi tradicional i Marokut verilindor. Emri lidhet me Ain Reggada, një vendbanim që ndodhet rreth 9 kilometra nga Berkani. Muzika Reggada shoqërohet tradicionalisht me instrumente si bendiri dhe gajta, ndërsa vallëzimi karakterizohet nga lëvizje ritmike të shpatullave dhe goditje të këmbëve në tokë. ==Gastronomia== Kuzhina e Berkanit ka shumë ngjashmëri me kuzhinën e pjesëve të tjera të Marokut dhe Magrebit. Ndër specialitetet lokale përfshihen: * ''Khringo'', një lloj krepi i ngjashëm me [[Baghriri|baghririn]]; * ''Kaâk'', një biskotë e thatë me miell, anise dhe kopër; * ''Khoubbiz'', një pjatë e përgatitur me gjethe panxhari; * ''Cabouya'' dhe ''bsi-bsi'', lloje kungujsh; * ''Karane'', një pjatë e përgatitur me miell qiqrash; * ''Makouda'', një ushqim i përhapur në Magreb. ==Sporti== Berkani ka traditë të rëndësishme sportive, veçanërisht në [[futbolli|futboll]]. [[Renaissance sportive de Berkane]] (RSB) është klubi kryesor i futbollit të qytetit dhe luan në [[Botola|kampionatin e Marokut]]. Klubi ka fituar [[Kupa e Fronit|Kupën e Fronit]] në vitet 2018, 2022 dhe 2023, si dhe [[CAF Confederation Cup]] në vitet 2020, 2022 dhe 2025. Në vitin 2025, klubi fitoi edhe kampionatin maroken. Berkani lidhet gjithashtu me atletin maroken [[Hicham El Guerrouj]], kampion olimpik dhe botëror në garat e mesme. ==Transporti== Berkani nuk ka aeroport të vetin. Aeroporti kryesor më i afërt është [[Aeroporti Ndërkombëtar Oujda-Angads]], rreth 48 kilometra nga qyteti. Aeroporte të tjera që mund të përdoren për të arritur në Berkani janë [[Aeroporti Nador-Aroui]] dhe [[Aeroporti i Meliljes]]. ==Binjakëzimet== *{{Flamuri|Holanda}} [[Zeist]], [[Holanda]] *{{Flamuri|Franca}} [[Bondy]], [[Franca]] *{{Flamuri|Belgjika}} [[Saint-Gilles]], [[Belgjika]] *{{Flamuri|Franca}} [[Belleu]], [[Franca]] *{{Flamuri|Polonia}} [[Tarnów]], [[Polonia]] *{{Flamuri|Ukraina}} [[Drohobych]], [[Ukraina]] ==Persona të shquar== * [[Mbarek Bekkaï]] – politikan maroken dhe kryeministri i parë i Marokut të pavarur. * [[Abbas El Fassi]] – politikan maroken dhe ish-kryeministër i Marokut. * [[Fouzi Lekjaa]] – politikan dhe zyrtar i futbollit maroken. * [[Hakim Ziyech]] – futbollist maroken. * [[Mattéo Guendouzi]] – futbollist francez me prejardhje nga Berkani. * [[Couhaib Driouech]] – futbollist maroken. * [[Oussama Idrissi]] – futbollist maroken. * [[Hicham El Guerrouj]] – atlet maroken dhe kampion olimpik. * [[Abdelkader El Brazi]] – ish-portier i kombëtares së Marokut. * [[Adil Rami]] – ish-futbollist i kombëtares së Francës. * [[Mounir El Hamdaoui]] – ish-futbollist maroken. * [[Wallen]] – këngëtare franceze e R&B-së dhe hip-hopit. ==Shiko edhe== * [[Beni-Snassen]] * [[Taforalt]] * [[Reggada]] * [[Nador]] * [[Taourirt]] * [[Ahfir]] * [[Madagh (Marok)]] ==Referime== {{reflist}} [[Kategoria:Qytete në Marok]] 30zxdm21aclyhy9t1cxyfcqjisairw0 3027752 3027751 2026-08-24T13:57:49Z AltHorizon 192028 3027752 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |Emri = Berkani |Gjuha vendase = [[Gjuha arabe|Arabisht]] dhe [[Gjuhët berbere|berberisht]] |native_name = بركان / ⴱⵔⴽⴰⵏ |settlement_type = Qytet |image_skyline = Berkane letchina.JPG |image_caption = Qendra e qytetit <!--Administrimi territorial--> |Shteti = Maroku |Rajoni = [[Rajoni Oriental|Oriental]] |Provinca = [[Provinca e Berkanit]] <!--Sipërfaqja dhe Demografia--> |Sipërfaqja = 97 |population_total = 142278 |Dendësia = <!--Të dhëna--> |Lartësia = 168 |Zona Kohore = (UTC+1) |postal_code = 63300 |Prefiksi = (+212) <!--Harta--> |map_caption = Vendndodhja e Berkanit në Marok |map_size = 240 |image_map = <!--Koordinatat--> }} '''Berkani''' ({{lang-ar|بركان}}) është një qytet në verilindje të [[Maroku|Marokut]], në [[Rajoni Oriental|rajonin Oriental]]. Ai është kryeqendra e [[Provinca e Berkanit|Provincës së Berkanit]]. Berkani ndodhet në fushën pjellore të Triffës, në këmbët e maleve [[Beni-Snassen]]. Qyteti ndodhet rreth 20 kilometra nga kufiri me [[Algjeria|Algjerinë]] dhe rreth 20 kilometra nga [[Deti Mesdhe]]. Në zonën e qytetit rrjedh [[Oued Zegzel]], degë e lumit [[Muluja]]. Emri i qytetit lidhet me shenjtorin dhe dijetarin berber Sidi Mhand Aberkane. Fjala ''Berkane'' thuhet se do të thotë "i zi" në gjuhën berbere të Rifit. ==Gjeografia== Berkani shtrihet në një fushë bujqësore të njohur si fusha e Triffës. Në jug të qytetit ngrihen malet Beni-Snassen. Sipërfaqja e komunës së Berkanit është rreth 97 km², ndërsa lartësia mesatare e qytetit është rreth 168 metra. Zona përreth qytetit ka disa rrjedha ujore, ndër to Oued Zegzel dhe Oued Cheraa. Lumi Muluja, një nga lumenjtë kryesorë të Marokut lindor, ndodhet pranë zonës. ==Klima== Berkani ka klimë [[klima mesdhetare|mesdhetare gjysmë të thatë]]. Vera është zakonisht e nxehtë dhe e thatë, ndërsa dimrat janë më të butë dhe më të lagësht. ==Historia== Zona e Berkanit ka qenë e banuar që nga [[parahistoria]]. Në rajonin e Beni-Snassenit, veçanërisht në [[Taforalt]], janë zbuluar mbetje arkeologjike të njerëzve që datojnë dhjetëra mijëra vjet më parë. Qyteti modern i Berkanit u zhvillua në fillim të [[shekulli XX|shekullit XX]], mbi rrënojat e një vendbanimi më të vjetër. Zhvillimi i tij u përshpejtua gjatë [[Protektorati francez i Marokut|protektoratit francez]], veçanërisht për shkak të zhvillimit të ujitjes dhe bujqësisë në fushën e Triffës. Gjatë shekullit XX, shumë banorë nga zonat malore të Beni-Snassenit u zhvendosën drejt qytetit. Kjo kontribuoi në rritjen dhe zgjerimin urban të Berkanit. Mauzoleumi i Sidi Mhand Aberkanes vazhdon të ruhet në qytet. ==Ekonomia== Berkani është një qendër e rëndësishme bujqësore dhe agroindustriale e Marokut lindor. Qyteti njihet veçanërisht për prodhimin e [[agrumeve]] dhe shpesh quhet '''"kryeqyteti i agrumeve" i Marokut lindor'''. Zona është veçanërisht e njohur për [[klementina]] dhe [[portokall]]. Disa prej produkteve të agrumeve të Berkanit mbrohen nga një [[emërtim origjine|emërtim i mbrojtur origjine]] (AOP). Përveç agrumeve, rajoni prodhon grurë, bishtajore dhe fruta të ndryshme. Industria ushqimore lokale përfshin paketimin, përpunimin dhe eksportimin e produkteve bujqësore. ==Kultura== Berkani është një nga qendrat kulturore të rajonit Oriental. Zona është veçanërisht e njohur për muzikën dhe vallet tradicionale të rajonit. ===Reggada=== [[Reggada]] është një stil muzikor dhe vallëzimi tradicional i Marokut verilindor. Emri lidhet me Ain Reggada, një vendbanim që ndodhet rreth 9 kilometra nga Berkani. Muzika Reggada shoqërohet tradicionalisht me instrumente si bendiri dhe gajta, ndërsa vallëzimi karakterizohet nga lëvizje ritmike të shpatullave dhe goditje të këmbëve në tokë. ==Gastronomia== Kuzhina e Berkanit ka shumë ngjashmëri me kuzhinën e pjesëve të tjera të Marokut dhe Magrebit. Ndër specialitetet lokale përfshihen: * ''Khringo'', një lloj krepi i ngjashëm me [[Baghriri|baghririn]]; * ''Kaâk'', një biskotë e thatë me miell, anise dhe kopër; * ''Khoubbiz'', një pjatë e përgatitur me gjethe panxhari; * ''Cabouya'' dhe ''bsi-bsi'', lloje kungujsh; * ''Karane'', një pjatë e përgatitur me miell qiqrash; * ''Makouda'', një ushqim i përhapur në Magreb. ==Sporti== Berkani ka traditë të rëndësishme sportive, veçanërisht në [[futbolli|futboll]]. [[Renaissance sportive de Berkane]] (RSB) është klubi kryesor i futbollit të qytetit dhe luan në [[Botola|kampionatin e Marokut]]. Klubi ka fituar [[Kupa e Fronit|Kupën e Fronit]] në vitet 2018, 2022 dhe 2023, si dhe [[CAF Confederation Cup]] në vitet 2020, 2022 dhe 2025. Në vitin 2025, klubi fitoi edhe kampionatin maroken. Berkani lidhet gjithashtu me atletin maroken [[Hicham El Guerrouj]], kampion olimpik dhe botëror në garat e mesme. ==Transporti== Berkani nuk ka aeroport të vetin. Aeroporti kryesor më i afërt është [[Aeroporti Ndërkombëtar Oujda-Angads]], rreth 48 kilometra nga qyteti. Aeroporte të tjera që mund të përdoren për të arritur në Berkani janë [[Aeroporti Nador-Aroui]] dhe [[Aeroporti i Meliljes]]. ==Binjakëzimet== *{{Flamuri|Holanda}} [[Zeist]], [[Holanda]] *{{Flamuri|Franca}} [[Bondy]], [[Franca]] *{{Flamuri|Belgjika}} [[Saint-Gilles]], [[Belgjika]] *{{Flamuri|Franca}} [[Belleu]], [[Franca]] *{{Flamuri|Polonia}} [[Tarnów]], [[Polonia]] *{{Flamuri|Ukraina}} [[Drohobych]], [[Ukraina]] ==Persona të shquar== * [[Mbarek Bekkaï]] – politikan maroken dhe kryeministri i parë i Marokut të pavarur. * [[Abbas El Fassi]] – politikan maroken dhe ish-kryeministër i Marokut. * [[Fouzi Lekjaa]] – politikan dhe zyrtar i futbollit maroken. * [[Hakim Ziyech]] – futbollist maroken. * [[Mattéo Guendouzi]] – futbollist francez me prejardhje nga Berkani. * [[Couhaib Driouech]] – futbollist maroken. * [[Oussama Idrissi]] – futbollist maroken. * [[Hicham El Guerrouj]] – atlet maroken dhe kampion olimpik. * [[Abdelkader El Brazi]] – ish-portier i kombëtares së Marokut. * [[Adil Rami]] – ish-futbollist i kombëtares së Francës. * [[Mounir El Hamdaoui]] – ish-futbollist maroken. * [[Wallen]] – këngëtare franceze e R&B-së dhe hip-hopit. ==Shiko edhe== * [[Beni-Snassen]] * [[Taforalt]] * [[Reggada]] * [[Nador]] * [[Taourirt]] * [[Ahfir]] * [[Madagh (Marok)]] ==Referime== {{reflist}} [[Kategoria:Qytete në Marok]] dnytw8ze7bnd3zo34zl0ddbadq1alde 0 405615 3027753 2026-08-24T13:57:55Z Qendrimi15 122927 Faqe e re: {{Infobox film | name = Meeting Evil | image = | caption = | director = [[Chris Fisher]] | producer = Justin Bursch<br>Mike Callaghan<br>[[Brad Krevoy]]<br>Reuben Liber<br>Jimmy Townsend<br>Roman Viaris-de-Lesegno | writer = Chris Fisher | based_on = {{Bazuar mbi|''Meeting Evil''|[[Thomas Berger]]}} | starring = [[Samuel L. Jackson]]<br>[[Luke Wilson]] | music = Ryan Beveridge | cinematography = Marvin V. Rush |... 3027753 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Meeting Evil | image = | caption = | director = [[Chris Fisher]] | producer = Justin Bursch<br>Mike Callaghan<br>[[Brad Krevoy]]<br>Reuben Liber<br>Jimmy Townsend<br>Roman Viaris-de-Lesegno | writer = Chris Fisher | based_on = {{Bazuar mbi|''Meeting Evil''|[[Thomas Berger]]}} | starring = [[Samuel L. Jackson]]<br>[[Luke Wilson]] | music = Ryan Beveridge | cinematography = Marvin V. Rush | editing = Miklos Wright | studio = [[Stage 6 Films]]<br>[[Destination Films]]<br>[[Motion Picture Corporation of America]] | distributor = [[Magnolia Pictures|Magnet Releasing]] | released = 30 mars 2012 (Video on demand)<br>4 maj 2012 (Shtetet e Bashkuara) | runtime = 89 minuta | country = Shtetet e Bashkuara | language = Anglisht | budget = | gross = $525<ref>[http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=meetingevil.htm "''Meeting Evil (2012)''"]. [[Box Office Mojo]].</ref> }} '''''Meeting Evil''''' është një [[film thriller]] [[Filmi misterioz|misterioz]] amerikan i vitit 2012, me regji nga [[Chris Fisher]]. Është bazuar në romanin e vitit 1992 ''Meeting Evil'' nga [[Thomas Berger]]. Në të luajnë [[Samuel L. Jackson]] dhe [[Luke Wilson]]. ==Përmbajtja== John Felton, i cili jeton në Qarkun Orly, ka një grua me emrin Joanie dhe dy fëmijë me emrin Sam dhe John Jr. John është një agjent i pasurive të patundshme me sjellje të butë i cili sapo është pushuar nga puna, duke e bërë krizën e tij personale të përkeqësohet nga keq në më keq. John kthehet në shtëpi dhe gjen një njoftim për sekuestrim në derën e përparme dhe shkon brenda në një festë surprizë ditëlindjeje të organizuar nga Joanie dhe fëmijët. Njoftimi për sekuestrim e zemëron Johnin, kështu që Joanie i çon fëmijët në një park lokal. Felton është në oborrin e shtëpisë, duke parë gropën që po hapet për pishinën që po instalon dhe vëren se puna po ecën ngadalë. John qëndron pranë gropës duke menduar për vetëvrasje. Dëgjohet një trokitje e pandërprerë në derën e përparme. John përgjigjet dhe është një burrë që e quan veten Richie. I veshur me kostum dhe kapelë fedora, Richie thotë se makina e tij, një [[Pontiac GTO]] e vitit 1972, është ndalur dhe kërkon një shtytje. Ndërsa John e shtyn makinën nga mbrapa ndërsa Richie drejton, makina kthehet mbrapsht, duke i dëmtuar gjurin e majtë Xhonit. Richie hap bagazhin e makinës së tij dhe i afrohet John duke fshehur një revolver pas shpinës së tij, por e fsheh atë kur sheh një vajzë të vogël duke shëtitur qenin e saj. Richie i ofron John ta çojë në spital, dhe ai pranon me ngurrim, pa e kuptuar se po e lë portofolin dhe celularin në shtëpi. Gjatë rrugës, John pyet veten për sjelljen e çuditshme të Richie dhe pastaj Richie ndalet në një bar. John shkon matanë rrugës në një shitës telefonash celularë, ku Rhonda, një nëpunëse me një problem të rëndë sjelljeje, i mohon me vrazhdësi përdorimin e një telefoni për të telefonuar Joanie për ta çuar në shtëpi. Në bar, John takon Trevor, burrin që e pushoi nga puna, dhe Tammy Strate, gruan me të cilën ai pati një aferë. Tammy ishte e dashura e Trevor përpara se të linte Trevor për të qenë me John, dhe kjo lihet të kuptohet si arsyeja pse ai u pushua nga puna. Disa minuta më vonë, makinat e policisë fillojnë të shfaqen dhe Richie sugjeron që ai dhe John të largohen. Ata largohen me Tammy në makinën e saj dhe, sapo dalin në një pjesë të largët të rrugës, një shofer kamioni i ngacmon dhe i detyron të ndalojnë. Shoferi i kamionit është i dashuri i Rhondës, i zemëruar që Rhonda është vrarë dhe mendon se John e ka bërë. John del nga makina dhe shoferi i kamionit i afrohet me një hekur gome. Papritmas, Richie e godet shoferin e kamionit me makinë, duke e vrarë shoferin e kamionit. Rezulton se Richie, i cili vrau Rhondën, është një psikopat vrasës. Policët vendas, Frank dhe Latisha, mendojnë se John është vrasësi. John e kupton se kjo nuk ishte dita për të luajtur samaritanin e mirë. Ai dhe Tammy do të përballen me një sulm të dhunshëm në të cilin nuk duan të jenë. Tammy i shpëton Richie-t dhe John përpiqet të shpëtojë, Richie, i maskuar si ndihmës, e kap përsëri John-in. John e detyron Richie-n ta lërë të lirë dhe Richie kërcënon Joanie-n dhe fëmijët. Pas një masakre në një dyqan, Xhoni arrestohet nga Frank, i cili refuzon të besojë historinë e Xhonit për Riçin, dhe atë natë, Latisha mëson se Xhoni nuk është vrasësi - vrasjet u kryen në një restorant ndërsa Xhoni ishte në paraburgim, dhe Tammy e ka vërtetuar historinë e Xhonit për Riçin. Frank e liron John, i cili shkon në shtëpi me Joanie dhe fëmijët, dhe Frank dhe Latisha, të cilët mendonin se Richie u vra në restorant, mësojnë se ai është ende gjallë dhe mund të jetë duke shkuar për në shtëpinë e Feltonëve. Në fakt, Richie është tashmë atje, duke i ngacmuar Feltonët dhe po bie shi me shumicë. Ndërsa po hanë darkë, Richie i shpjegon John se Joanie ka një aferë dhe, në fakt, e kishte punësuar Richie për ta vrarë atë për paratë e sigurimit. John sulmon Joanie i nxitur nga Richie, ajo përpiqet ta therë John me një thikë dhe ai ia merr atë i gatshëm të bëjë të njëjtën gjë, por në vend të kësaj e ther Richie dhe ajo më pas përdor një nga shkopinjtë e golfit të John për të sulmuar edhe Richie. John dhe Richie përplasen me shpejtësi përmes një dritareje dhe bien në vrimën e pishinës duke luftuar, e cila është mbushur me ujë për shkak të shiut. Frank dhe Latisha mbërrijnë, dhe Latisha qëllon një plumb që e vret Richie. Atë natë, në shtrat, Joanie pyet nëse gjithçka do të shkojë mirë dhe e fik dritën. Xhoni nuk përgjigjet dhe e fik edhe dritën e tij, duke fishkëllyer me zë të lartë Dixie, njësoj si Richie. ==Rolet== *[[Samuel L. Jackson]] si Richie *[[Leslie Bibb]] si Joanie Felton *[[Luke Wilson]] si John Felton *[[Peyton List (aktore e lindur më 1986)|Peyton List]] si Tammy Strate *[[Tracie Thoms]] si Latisha Rogers *[[Muse Watson]] si Frank ==Referime== {{reflist}} ==Lidhje të jashtme== * [https://www.imdb.com/title/tt1810697/ ''Meeting Evil''] në [[IMDb]] [[Kategoria:Filma 2012]] [[Kategoria:Filma misterioz thriller 2012]] [[Kategoria:Filma misterioz thriller amerikanë]] [[Kategoria:Filma amerikanë të viteve 2010]] [[Kategoria:Filma në anglisht të viteve 2010]] [[Kategoria:Filma të bazuar në romane amerikane]] [[Kategoria:Filma me regji nga Chris Fisher]] [[Kategoria:Filma të Stage 6 Films]] iib9wjbma0sjog5lv6t2lpu6g22w6rf 2 405616 3027767 2026-08-24T16:02:54Z ВЕЉА ПУЦА НОВАКУ У ГЛАВУ СА ВИНЧЕСТЕРОМ 192033 Faqe e re: ВЕЉА ПУЦА НОВАКУ У ГЛАВУ СА ВИНЧЕСТЕРОМ 3027767 wikitext text/x-wiki ВЕЉА ПУЦА НОВАКУ У ГЛАВУ СА ВИНЧЕСТЕРОМ d41yq48ifmc6y9vrl957bp7xkgym24s 1 405617 3027769 2026-08-24T16:21:12Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3027769 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Fronti Antifashist i Grave në Kosovë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027768 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029140132/https://zeri.info/dosier/19534/femrat-gjakovare-qe-lane-gjurme/ për lidhjen http://zeri.info/dosier/19534/femrat-gjakovare-qe-lane-gjurme/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 gusht 2026 18:21 (CEST) m4ihxbbn2tdektp83nyecrpni9tu0fw 2 405618 3027770 2026-08-24T16:24:32Z Bekushe 44919 Botim 3027770 wikitext text/x-wiki '''Kroni Pula''' (lindur më 18 maj 2016 në Tiranë) është një këngëtare shqiptare për fëmijë. Ajo fitoi '''Festivalin e 63-të Mbarëkombëtar të Këngës për Fëmijë''' në Shkodër me këngën ''Fruta perime'', me muzikë, tekst dhe orkestrim nga Adrian Hila. Si fituese e festivalit, ajo përfaqësoi Shqipërinë në '''Junior Eurovision Song Contest 2025''' me të njëjtën këngë. Ku u rendit në vëndin e 6 (gjashtë) dhe mblodhi 145 pikë një nga pozicionet më të mira për Shqipërinë në këtë konpeticion. Votat e Publikut atë e klasifikuan në vëndin e 4 (Katërt) me 85 pikë ose përkthyer ndryshe në 8.14% të votave të të gjithë konpeticionit dhe rekord absolut për përfaqsimin e shqipërisë. == Jeta e hershme == Kroni Pula lindi më 18 maj 2016 në Tiranë, Shqipëri. Origjina e Familjes është nga Qyteti i Gjakovës. Interesi i saj për muzikën dhe artin në përgjithësi u shfaq që në moshë të vogël. Ajo është nxënëse në Shkollën Dëshmorët e Lirisë, ku studion edhe për piano. == Karriera == Në vitin 2025 në moshën 9 vjeçare mori pjesë në Festivalin e 63-të Mbarëkombëtar të Këngës për Fëmijë në Shkodër, ku fitoi çmimin e parë me këngën ''Fruta perime''. Fitorja i siguroi të drejtën për të përfaqësuar Shqipërinë në Junior Eurovision Song Contest 2025. Në konkursin evropian ajo interpretoi ''Fruta perime'', një këngë me mesazh për ushqimin e shëndetshëm dhe stilin e shëndetshëm të jetesës. Performanca e saj u vlerësua pozitivisht nga media dhe komentatorët e Eurovisionit. == Diskografia == === Singëll === * ''Fruta perime'' (2025) * "Sa do doja një qenush" (2025) Remake i vitit (1995) * " Në Tropik" (2025) Remake i vitit (1996) * ''Tomka dhe shokët e tij'' (2026) * ''Partizani i vogël Velo'' (2026) Remake * ''Mjaltëzat e mia'' (2026) * "Gabimi i Mirelës" (2026) Remake i vitit (1972) == Arritje == * Fituese e Festivalit të 63-të Mbarëkombëtar të Këngës për Fëmijë (2025). * Përfaqësuese e Shqipërisë në Junior Eurovision Song Contest 2025. == Lidhje të jashtme == * Kanali zyrtar në Youtube https://m.youtube.com/@kronipula * Profili zyrtar në Spotify https://open.spotify.com/artist/42GNed4g18AKcyMu6pJayf * Profili zyrtar në Instagram https://www.instagram.com/kronipula.official == Referenca == <references /> apidntkk8u6orweslnkxobz2ydkm605 3027771 3027770 2026-08-24T16:29:52Z Bekushe 44919 /* Referenca */ 3027771 wikitext text/x-wiki '''Kroni Pula''' (lindur më 18 maj 2016 në Tiranë) është një këngëtare shqiptare për fëmijë. Ajo fitoi '''Festivalin e 63-të Mbarëkombëtar të Këngës për Fëmijë''' në Shkodër me këngën ''Fruta perime'', me muzikë, tekst dhe orkestrim nga Adrian Hila. Si fituese e festivalit, ajo përfaqësoi Shqipërinë në '''Junior Eurovision Song Contest 2025''' me të njëjtën këngë. Ku u rendit në vëndin e 6 (gjashtë) dhe mblodhi 145 pikë një nga pozicionet më të mira për Shqipërinë në këtë konpeticion. Votat e Publikut atë e klasifikuan në vëndin e 4 (Katërt) me 85 pikë ose përkthyer ndryshe në 8.14% të votave të të gjithë konpeticionit dhe rekord absolut për përfaqsimin e shqipërisë. == Jeta e hershme == Kroni Pula lindi më 18 maj 2016 në Tiranë, Shqipëri. Origjina e Familjes është nga Qyteti i Gjakovës. Interesi i saj për muzikën dhe artin në përgjithësi u shfaq që në moshë të vogël. Ajo është nxënëse në Shkollën Dëshmorët e Lirisë, ku studion edhe për piano. == Karriera == Në vitin 2025 në moshën 9 vjeçare mori pjesë në Festivalin e 63-të Mbarëkombëtar të Këngës për Fëmijë në Shkodër, ku fitoi çmimin e parë me këngën ''Fruta perime''. Fitorja i siguroi të drejtën për të përfaqësuar Shqipërinë në Junior Eurovision Song Contest 2025. Në konkursin evropian ajo interpretoi ''Fruta perime'', një këngë me mesazh për ushqimin e shëndetshëm dhe stilin e shëndetshëm të jetesës. Performanca e saj u vlerësua pozitivisht nga media dhe komentatorët e Eurovisionit. == Diskografia == === Singëll === * ''Fruta perime'' (2025) * "Sa do doja një qenush" (2025) Remake i vitit (1995) * " Në Tropik" (2025) Remake i vitit (1996) * ''Tomka dhe shokët e tij'' (2026) * ''Partizani i vogël Velo'' (2026) Remake * ''Mjaltëzat e mia'' (2026) * "Gabimi i Mirelës" (2026) Remake i vitit (1972) == Arritje == * Fituese e Festivalit të 63-të Mbarëkombëtar të Këngës për Fëmijë (2025). * Përfaqësuese e Shqipërisë në Junior Eurovision Song Contest 2025. == Lidhje të jashtme == * Kanali zyrtar në Youtube https://m.youtube.com/@kronipula * Profili zyrtar në Spotify https://open.spotify.com/artist/42GNed4g18AKcyMu6pJayf * Profili zyrtar në Instagram https://www.instagram.com/kronipula.official == Referenca == <references />https://eurovisionworld.com/junior-eurovision/2025/albania https://rtsh.al/kroni-pula-ndez-skenen-e-fest-64-me-fruta-perime-kengen-qe-perfaqesoi-shqiperine-ne-junior-eurovision/ https://rtsh.al/kroni-pula-rremben-cmimin-e-pare-ne-festivalin-63-te-femijeve-kenga-fruta-perime-perfaqesuese-e-shqiperise-ne-junior-eurovision-ne-dhjetor/ kfj8cq6hhimnz6fyx8508gltq8rm9ry 1 405619 3027773 2026-08-24T16:51:38Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3027773 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Fytyra (film)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027772 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250929054046/https://iffigoa.org/international-cinema/competition/the_tower_of_strength për lidhjen https://iffigoa.org/international-cinema/competition/the_tower_of_strength. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250929032848/https://siff.bg/en/movies/balkan-competition/tower-of-strength për lidhjen https://siff.bg/en/movies/balkan-competition/tower-of-strength. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20251203182310/https://psfilmfest.org/film-festival-2026/film-finder/the-tower-of-strength për lidhjen https://psfilmfest.org/film-festival-2026/film-finder/the-tower-of-strength. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 gusht 2026 18:51 (CEST) axmvzy9bgod1k7sl5vlh0w683yq1ngh 1 405620 3027775 2026-08-24T17:24:17Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3027775 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gavarnie-Gèdre]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027774 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211022131926/https://en.lourdes-infotourisme.com/web/EN/417-cirque-de-gavarnie.php për lidhjen https://en.lourdes-infotourisme.com/web/EN/417-cirque-de-gavarnie.php. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 gusht 2026 19:24 (CEST) 20aqhp8884ubnu9i8any8abubrziokd 1 405621 3027781 2026-08-24T18:00:07Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3027781 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Giuseppe Conte]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027780 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240906223519/https://presidenza.governo.it/AmministrazioneTrasparente/Organizzazione/OrganiIndirizzoPolitico/GovernoConte/Conte/Conte_CV_2018.pdf për lidhjen https://presidenza.governo.it/AmministrazioneTrasparente/Organizzazione/OrganiIndirizzoPolitico/GovernoConte/Conte/Conte_CV_2018.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 gusht 2026 20:00 (CEST) 3av5zlng3pwpoelp94km95jj45kqaxi 0 405622 3027785 2026-08-24T19:06:41Z Qendrimi15 122927 Faqe e re: {{Infobox film | name = Vacancy | director = [[Nimród Antal]] | producer = [[Hal Lieberman]] | writer = [[Mark L. Smith]] | starring = {{plainlist| * [[Kate Beckinsale]] * [[Luke Wilson]] * [[Frank Whaley]] * [[Ethan Embry]] }} | music = [[Paul Haslinger]] | cinematography = [[Andrzej Sekuła]] | editing = Armen Minasian | studio = [[Screen Gems]]<br>Hal Lieberman Company | distributor = [[Sony Pictures Releasing]]<r... 3027785 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Vacancy | director = [[Nimród Antal]] | producer = [[Hal Lieberman]] | writer = [[Mark L. Smith]] | starring = {{plainlist| * [[Kate Beckinsale]] * [[Luke Wilson]] * [[Frank Whaley]] * [[Ethan Embry]] }} | music = [[Paul Haslinger]] | cinematography = [[Andrzej Sekuła]] | editing = Armen Minasian | studio = [[Screen Gems]]<br>Hal Lieberman Company | distributor = [[Sony Pictures Releasing]]<ref name=mojo/> | released = 20 prill 2007 | runtime = 85 minuta | country = Shtetet e Bashkuara | language = Anglisht | budget = $19 million<ref name=mojo>[http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=vacancy.htm "Vacancy"]. ''[[Box Office Mojo]]''. Marrë më 22 dhjetor 2015.</ref> | gross = $35.4 million<ref name=mojo/> }} '''''Vacancy''''' është një [[film horror]] amerikan i vitit 2007, me regji nga [[Nimród Antal]] dhe i shkruar nga [[Mark L. Smith]]. Në të luajnë [[Kate Beckinsale]] dhe [[Luke Wilson]] si një çift i martuar që rezervojnë në motel pasi u prishet makina dhe shpejt ndiqen nga vrasës të maskuar për filmat e tyre të dyshimtë. U publikua më 20 prill 2007 nga shpërndarësi [[Screen Gems]]. ==Përmbajtja== Në rrugën për në shtëpi nga një festë familjare, David dhe Amy Fox, të cilët janë në prag të divorcit pas vdekjes së djalit të tyre, janë në një rrugë të largët malore për shkak të një aksidenti që ngadalëson autostradën ndërshtetërore. Ata ndalojnë në një servis të vjetër riparimi makinash pasi makina e tyre fillon të bëjë zhurmë. Një mekanik me sa duket e rregullon makinën, por thotë se është gati të mbyllet. Menjëherë pasi largohen, makina e tyre prishet. Kur zbulojnë se nuk ka sinjal telefoni celular, ata kthehen në servis, vetëm për të zbuluar se është mbyllur tashmë. Ata shkojnë në një motel aty pranë për të kërkuar ndihmë. Kur mbërrijnë në zyrën e pritjes, dëgjojnë një britmë therëse që vjen nga dhoma në pjesën e prapme të pritjes, vetëm që ajo të vinte nga televizori. Menaxheri i motelit, Mason, e fik atë dhe takon çiftin. Ai shpjegon se servisi i riparimit të makinave përballë rrugës është i mbyllur deri në mëngjes, kështu që ata rezervojnë një dhomë për natën. Ndërsa përgatiten për të fjetur, David dhe Amy alarmohen nga një trokitje e fortë në derën e tyre dhe në derën e dhomës ngjitur. David shkon në pritje për t'i treguar Mason për situatën, dhe Mason u thotë atyre se ata janë të vetmit mysafirë të tij. Pasi kthehet në dhomë, Davidi shikon një kasetë videoje që është lënë në videokamerën e dhomës. Në fillim duket si një film horror, por më pas ata e kuptojnë se është një film fetishist që është bërë në dhomën e tyre. Davidi kontrollon dhomën dhe gjen disa kamera të fshehura sigurie dhe kupton se Mason po i vëzhgon. Regjistrimi tregon se dy burra sulmojnë dhe më pas vrasin mysafirë të tjerë. Davidi dhe Amy ikin nga dhoma për në pyll, por përballen me dy burra me maska, kështu që kthehen në dhomë dhe e kyçin derën. Në banjo, ata tronditen kur gjejnë mollën gjysmë të ngrënë që Amy kishte lënë në makinë. Davidi vrapon drejt telefonit publik të motelit dhe telefonon 911, por Mason përgjigjet. Davidi shpëton nga kabina telefonike pak para se burrat ta përplasin makinën e tyre dhe ta ndjekin përsëri në dhomë. Disa momente më vonë, Davidi dhe Amy dëgjojnë një kamion që hyn në parking. Nga dritarja, ata tërheqin vëmendjen e shoferit, por shpejt e kuptojnë se ai po punon me Masonin. Pastaj ata zbulojnë një derë kurthe në banjo, që të çon në tunele të ndryshme në dhoma të ndryshme të motelit. Ata përfundojnë në dhomën e menaxherit. Amy përpiqet të telefonojë policinë, por ndërpritet nga Mason. Të ndjekur nga burrat e maskuar, ata futen fshehurazi në tunel dhe marrin një rrugë tjetër, duke përfunduar në garazhin e makinave përballë motelit. Ndërkohë, shfaqet një sherif, pasi iu përgjigj thirrjes së Amy-t. Pasi kontrollon një nga dhomat, ai sheh një film me tym dhe ia mbath. Davidi dhe Amy vrapojnë drejt tij, dhe të gjithë përpiqen të largohen, por zbulojnë se teli i motorrit të makinës së policisë është prerë. Kur oficeri del, burrat e maskuar e vrasin. Davidi dhe Amy vrapojnë në një nga dhomat e tjera. Davidi e fsheh Amy-n në tavan ndërsa planifikon të shkojë në zyrën e Mason-it për të marrë një revolver, por burrat e therrin ndërsa ai largohet. Ai rrëzohet ndërsa Amy shikon nga lart. Në mëngjes, Amy zbret dhe largohet, duke gjetur makinën e njërit prej vrasësve. Ndërsa ajo përpiqet të largohet, një burrë i maskuar futet me forcë në makinë nga çatia e jashtme, dhe ajo e përplas makinën në motel, duke e vrarë atë dhe burrin tjetër (ky i fundit zbulohet të jetë mekaniku që "e ndihmoi" çiftin më parë). Amy më pas vrapon në recepsion, ku gjen revolen. Mason shfaqet dhe fillon ta mbytë atë me kabllon e telefonit, pastaj e rrah ndërsa regjistron përleshjen me kamerën e tij video ndërsa qesh me tërbim. Amy kundërsulmon dhe arrin të fitojë epërsinë, duke e qëlluar më në fund Masonin për vdekje. Amy kthehet te Davidi dhe zbulon se ai është ende gjallë. Ajo kthehet në recepsion, merr kabllon e telefonit nga xhepi i xhaketës së Masonit dhe e lidh atë me telefonin për të telefonuar 911. Pastaj ajo kthehet te Davidi, duke e ngushëlluar atë ndërsa pret që të mbërrijë policia. ==Rolet== * [[Kate Beckinsale]] si Amy Fox * [[Luke Wilson]] si David Fox * [[Frank Whaley]] si Mason * [[Ethan Embry]] si The Mechanic * Scott G. Anderson si The Killer * David Doty si Highway Patrol ==Përgjigjje kritike== [[Rotten Tomatoes]] raporton se 55% e 123 kritikëve të anketuar i dhanë filmit një vlerësim pozitiv, me një vlerësim mesatar prej 5.4/10. Konsensusi i faqes thotë: "Përmbajtja e ''Vacancy'' me gjakderdhje është e lavdërueshme, personazhet e dobët dhe klishetë e filmave B më pak."<ref>{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/vacancy/|title=Vacancy (2007)|work=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=7 janar 2021|language=en}}</ref> [[Metacritic]] i dha filmit një rezultat mesatar të ponderuar prej 54 nga 100 bazuar në 27 kritikë, duke treguar "vlerësime të përziera ose mesatare". <ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/movie/vacancy|title=Vacancy|work=[[Metacritic]]|access-date=2015-12-22|language=en}}</ref> Audienca e anketuar nga [[CinemaScore]] i dha filmit një notë mesatare prej "B−" në një shkallë A+ deri në F. [[Ty Burr]] i ''[[The Boston Globe]]'' e përshkroi filmin si "një dramë suspense të thjeshtë" dhe "lloj filmi të ftohtë të kategorisë B që nuk e bëjnë më", me një konfigurim "aq të thjeshtë dhe të ashpër sa një legjendë urbane". Megjithatë, ai u kujdes të përmendte, "Nuk dua ta ekzagjeroj këtë gjë. Nuk ka asnjë axhendë në Vacancy përveçse të të mbajë në një gjendje kolapsi nervor për 85 minuta", dhe ai kritikoi fundin e filmit, të cilin e quajti "një zhgënjim", duke shkruar, "Nuk e di kur kam parë një thriller kaq të mirë-hartuar me një fund kaq të parëndësishëm".<ref>{{Cite web |last=Burr |first=Ty |date=2007-04-20 |title=Vacancy leaves room for terror |url=https://archive.boston.com/ae/movies/articles/2007/04/20/vacancy_leaves_room_for_terror/ |access-date=2022-11-06 |website=Boston.com |language=en}}</ref> Duke shkruar për ''[[The Guardian]]'', shkrimtari i reportazheve Rob Mackie e krahasoi në mënyrë të favorshme hapjen e filmit me "Hitchcock të periudhës klasike, dhe ''[[Psycho (film 1960)|Psycho]]'' në veçanti", duke shkruar, "Ajo që e bën filmin e Nimrod Antal vërtet të frikshëm dhe tërheqës është se skenari dhe aktrimi janë shumë më të mirë se [...] kopjimi juaj rutinë i filmave slasher/tronditës". Ai vuri në dukje më tej se "[ka] shumë tronditje dhe surpriza" dhe e përshkroi filmin si "horror psikologjik në vend të gjakderdhjes", megjithëse shprehu paqartësi në lidhje me fundin e papritur të filmit: "Një nga tronditjet më të mëdha në ''Vacancy'' është se, pas 84 minutash, mbaron. Thjesht kështu."<ref>{{Cite web |date=2007-10-15 |title=Vacancy |url=http://www.theguardian.com/film/2007/oct/15/dvdreviews.thriller |access-date=2022-11-06 |website=the Guardian |language=en}}</ref> Kritiku i filmit [[Richard Roeper]] i dha filmit një vlerësim negativ, duke e quajtur atë një "thriller të pafrymëzuar, jo origjinal dhe pa dridhura", dhe u zhgënjye me personazhet kryesorë, duke thënë "me sa duket këta të dy nuk kanë parë kurrë filma të frikshëm sepse bëjnë gabime fillestarësh" dhe "bëjnë një gjë budallallëk pas tjetrës në mënyrë që filmi të mund të vazhdojë". Ai arriti në përfundimin se "me dy protagonistë tërheqës dhe një sekuencë të shkëlqyer me titrat e hapjes, ''Vacancy'' duket sikur ka potencial", por në fund të fundit ishte "një përpjekje e lëmuar dhe dembel".<ref>{{Cite news |last=Roeper |first=Richard |date=2007-04-21 |title=Vacancy, Lonely Hearts, In the Land of Women, Fracture, 2007 |url=https://siskelebert.org/?p=8287 |access-date=2022-11-06 |language=en}}</ref> Revista ''[[Empire (revistë)|Empire]]'' i dha filmit tre nga pesë yje, duke e lavdëruar regjisorin e saj si "vërtet të mirë në këtë gjë, duke u përqendruar pa mëshirë te fytyrat në një plan të afërt ekstrem dhe duke investuar në sende të zakonshme [...] me nivele joproporcionale kërcënimi", dhe duke e quajtur filmin "një film zhanri të dobët dhe paksa të pazakontë" që ka "gjurmët e gishtërinjve të kuq të Psycho-s kudo", por arriti në përfundimin se ndërsa filmi "fillon fuqishëm", në fund të fundit "përgatitja është më e mirë se ngjarja kryesore".<ref>{{Cite web |title=Vacancy |url=https://www.empireonline.com/movies/reviews/vacancy-review/ |access-date=2022-11-06 |website=Empire |date=24 maj 2006 |language=en}}</ref> ==Referime== {{reflist}} ==Lidhje të jashtme== * [https://www.sonypictures.com/movies/vacancy Faqja zyrtare] * [https://www.imdb.com/title/tt0452702/ ''Vacancy''] në [[IMDb]] * [https://www.boxofficemojo.com/release/rl544835073/ ''Vacancy''] në [[Box Office Mojo]] [[Kategoria:Filma 2007]] [[Kategoria:Filma horror 2007]] [[Kategoria:Filma horror amerikanë]] [[Kategoria:Filma amerikanë të viteve 2000]] [[Kategoria:Filma anglisht të viteve 2000]] [[Kategoria:Filma me regji nga Nimród Antal]] [[Kategoria:Filma me muzikë nga Paul Haslinger]] [[Kategoria:Filma të vendosur në Kaliforni]] [[Kategoria:Filma me skenarë nga Mark L. Smith]] [[Kategoria:Filma të Screen Gems]] hd6kzr89wtxcq2fabsc3ecjzi7e5dyv 1 405623 3027801 2026-08-24T21:45:16Z ~2026-46403-73 192044 /* Kërkesë për shqyrtimin e ndryshimeve */ pjesë e re 3027801 wikitext text/x-wiki == Kërkesë për shqyrtimin e ndryshimeve == Përshëndetje! Ju lutem, a mund të shqyrtohen dy ndryshimet në pritje të artikullit “Albi Nako”, të datës 13 gusht 2026? Ndryshimet zgjerojnë biografinë, shtojnë projektet përkatëse dhe burime mbështetëse. Faleminderit! [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-46403-73|&#126;2026-46403-73]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-46403-73|talk]]) 24 gusht 2026 23:45 (CEST) tdi5qkhr8nfyox8fnc0dsw5kec221ku 3 405624 3027802 2026-08-24T22:20:01Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 3027802 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Ejona Saraçi}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 25 gusht 2026 00:20 (CEST) 9okvc3olwp4xrxi7qpbuihctpf8efz7 4 405625 3027806 2026-08-24T23:52:34Z Fallbackintoreality 102113 Faqe e re: <!-- Mos e ndryshoni pjesën më poshtë. --> === [[{{subst:SUBPAGENAME}}]] === '''Kandidatura përfundon minimalisht më ''{{safesubst:#time: j F Y, H:i "(CEST)"|+14 days}}''''' <br /> <!-- Mos e ndryshoni pjesën më lartë. --> <!-- Shpjegoni arsyen e kandidimit më poshtë. Mos harroni të firmosni! --> Biografia nuk i plotëson kushtet për shquarësi. Sipas [[WP:SHQ]], për të qenë e shquar një temë duhet të mbulohet nga një numër i burimeve të paanshme, të mbulohe... 3027806 wikitext text/x-wiki <!-- Mos e ndryshoni pjesën më poshtë. --> === [[Mustafë Bytyçi]] === '''Kandidatura përfundon minimalisht më ''7 shtator 2026, 23:52 (CEST)''''' <br /> <!-- Mos e ndryshoni pjesën më lartë. --> <!-- Shpjegoni arsyen e kandidimit më poshtë. Mos harroni të firmosni! --> Biografia nuk i plotëson kushtet për shquarësi. Sipas [[WP:SHQ]], për të qenë e shquar një temë duhet të mbulohet nga një numër i burimeve të paanshme, të mbulohet me një përshkrim të rëndësishëm, të supozohet shquarësia, si dhe të jenë burime dytësore. Burimet mbi këtë subjekt mungojnë. Ato prezente në artikull janë: * '''''[[Fjalori Enciklopedik i Kosovës]]''''': Ia përshkruan jetën në një paragraf, duke ia plotësuar seksionet e jetës në shumicë, mirëpo nuk korroborohet nga burime të tjera. Nuk kontribuon tek shquarësia në vetvete. * '''''Monografi: Fakulteti i Shkencave Matematike Natyrore (1974–2014)''''': Botuar nga vendi i tij i punës dhe i arsimit. Nuk është burim i paanshëm, me ç'rast nuk kontribuon në shquarësi vetvetiu. * Vepra hulumtuese '''"Analysis of cosmic rays with Z > 50 registered in meteorite minerals"''': Vepra që ai dhe Bajram Jakupi e ka botuar në kuadër të studimeve. Ajo nuk mund të kontribuojë në shquarësi sepse është bashkëvepra e tij dhe jo një burim dytësor. Ajo poashtu nuk kontribuon tek shquarësia e ''personit'', por tek ajo e konceptit për të cilën flet vepra (rrezja kozmike). Asnjë prej burimeve nuk mund të kontribojë në shquarësinë e përgjithshme të subjektit meqë nuk e mbulojnë subjektin në detaj më të gjerë, dhe po bëhet më tepër një artikull frankenshtajn duke i rifrazuar burimet ekzistuese e jo duke krijuar një biografi të hollësishme. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 25 gusht 2026 01:52 (CEST) ==== Votimi ==== ==== Diskutimi ==== 5qzvbmmkugi8pvc6r3zaye2edn8ktht 3027873 3027806 2026-08-25T08:02:13Z ~2026-46116-75 192059 /* Mustafë Bytyçi */ Përgjigje 3027873 wikitext text/x-wiki <!-- Mos e ndryshoni pjesën më poshtë. --> === [[Mustafë Bytyçi]] === '''Kandidatura përfundon minimalisht më ''7 shtator 2026, 23:52 (CEST)''''' <br /> <!-- Mos e ndryshoni pjesën më lartë. --> <!-- Shpjegoni arsyen e kandidimit më poshtë. Mos harroni të firmosni! --> Biografia nuk i plotëson kushtet për shquarësi. Sipas [[WP:SHQ]], për të qenë e shquar një temë duhet të mbulohet nga një numër i burimeve të paanshme, të mbulohet me një përshkrim të rëndësishëm, të supozohet shquarësia, si dhe të jenë burime dytësore. Burimet mbi këtë subjekt mungojnë. Ato prezente në artikull janë: * '''''[[Fjalori Enciklopedik i Kosovës]]''''': Ia përshkruan jetën në një paragraf, duke ia plotësuar seksionet e jetës në shumicë, mirëpo nuk korroborohet nga burime të tjera. Nuk kontribuon tek shquarësia në vetvete. * '''''Monografi: Fakulteti i Shkencave Matematike Natyrore (1974–2014)''''': Botuar nga vendi i tij i punës dhe i arsimit. Nuk është burim i paanshëm, me ç'rast nuk kontribuon në shquarësi vetvetiu. * Vepra hulumtuese '''"Analysis of cosmic rays with Z > 50 registered in meteorite minerals"''': Vepra që ai dhe Bajram Jakupi e ka botuar në kuadër të studimeve. Ajo nuk mund të kontribuojë në shquarësi sepse është bashkëvepra e tij dhe jo një burim dytësor. Ajo poashtu nuk kontribuon tek shquarësia e ''personit'', por tek ajo e konceptit për të cilën flet vepra (rrezja kozmike). Asnjë prej burimeve nuk mund të kontribojë në shquarësinë e përgjithshme të subjektit meqë nuk e mbulojnë subjektin në detaj më të gjerë, dhe po bëhet më tepër një artikull frankenshtajn duke i rifrazuar burimet ekzistuese e jo duke krijuar një biografi të hollësishme. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 25 gusht 2026 01:52 (CEST) :Pershendetje, :jane shtuar ndryshimet me fisha te azhornuara dhe citime te reja, qe ndihmojne ne kerkesat e mesiperme. :Gjithe te mirat. [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-46116-75|&#126;2026-46116-75]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-46116-75|talk]]) 25 gusht 2026 10:02 (CEST) ==== Votimi ==== ==== Diskutimi ==== m2rcvqav5zz2yfbfu4iccffh0jdoq6r 1 405626 3027816 2026-08-25T01:18:25Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3027816 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Izabela Krizhaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027815 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210625005545/https://www.nzs.si/tekmovanja/default.asp?action=igralecstat&id_igralca=95828 për lidhjen https://www.nzs.si/tekmovanja/default.asp?action=igralecstat&id_igralca=95828. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 gusht 2026 03:18 (CEST) ki3zm2s90gg4ftuhij0at5g0mc61gxj 0 405627 3027821 2026-08-25T01:30:28Z Magapetro 176540 Faqe e re: {{Short description|Politikan shqiptar}} {{Infobox officeholder | name = Guri Durollari | image = | image_size = 220px | caption = | office = Kryetar i Partisë Lëvizja e Legalitetit | term_start = | term_end = | predecessor = | successor = [[Ekrem Spahia|Ekrem Spahiu]] | office2 = | term_start2 = | term_end2 = | predecessor2 = | successor2 = | birth_date = 25 maj, 1939 | birth_place = [[Pogradeci]... 3027821 wikitext text/x-wiki {{Short description|Politikan shqiptar}} {{Infobox officeholder | name = Guri Durollari | image = | image_size = 220px | caption = | office = Kryetar i Partisë Lëvizja e Legalitetit | term_start = | term_end = | predecessor = | successor = [[Ekrem Spahia|Ekrem Spahiu]] | office2 = | term_start2 = | term_end2 = | predecessor2 = | successor2 = | birth_date = 25 maj, 1939 | birth_place = [[Pogradeci]], [[Shqipëria nën pushtimin italian (1939–1943)|Shqipëria]] | death_date = 19 gusht 2022 | death_place = Hackensack [[Nju Xhersi]], [[SHBA]] | party = [[Partia Lëvizja e Legalitetit]] | spouse = | children = | education = | profession = | website = }} '''Guri Durollari''' (1939 – 19 gusht 2022) ka qenë një politikan, ish-deputet i Kuvendit të Shqipërisë dhe aktivist i shquar shqiptaro-amerikan. Ai shërbeu si kryetar i Partisë Lëvizja e Legalitetit (PLL) gjatë viteve 1993–1998 dhe si deputet i kësaj partie në legjislaturën 1997–2001.<ref>{{cite book |title=The World Factbook 1998 |author=Central Intelligence Agency |year=1998 |publisher=Central Intelligence Agency |page=4 |language=en}}</ref> == Referime == {{reflist}} 5f029z2yg8xi2favfsm4lx70nzk4zlg 3027823 3027821 2026-08-25T01:35:38Z Magapetro 176540 3027823 wikitext text/x-wiki {{Short description|Politikan shqiptar}} {{Infobox officeholder | name = Guri Durollari | image = | image_size = 220px | caption = | office = Kryetar i Partisë Lëvizja e Legalitetit | term_start = | term_end = | predecessor = | successor = [[Ekrem Spahia|Ekrem Spahiu]] | office2 = | term_start2 = | term_end2 = | predecessor2 = | successor2 = | birth_date = 25 maj, 1939 | birth_place = [[Pogradeci]], [[Shqipëria nën pushtimin italian (1939–1943)|Shqipëria]] | death_date = 19 gusht 2022 | death_place = Hackensack [[Nju Xhersi]], [[SHBA]] | party = [[Partia Lëvizja e Legalitetit]] | spouse = | children = | education = | profession = | website = }} '''Guri Durollari''' (1939 – 19 gusht 2022) ka qenë një politikan, ish-deputet i Kuvendit të Shqipërisë dhe aktivist i shquar shqiptaro-amerikan. Ai shërbeu si kryetar i Partisë Lëvizja e Legalitetit (PLL) gjatë viteve 1993–1998 dhe si deputet i kësaj partie në legjislaturën 1997–2001.<ref>{{cite book |title=The World Factbook 1998 |author=Central Intelligence Agency |year=1998 |publisher=Central Intelligence Agency |page=4 |language=en}}</ref> == Karriera politike == Guri Durollari mori drejtimin e Partisë Lëvizja e Legalitetit (PLL) në një periudhë tranzicioni të vështirë për lëvizjen monarkiste në Shqipëri. Nën kryesinë e tij, partia kishte rreth 6,200 anëtarë dhe qëllimi kryesor i saj mbetej restaurimi i monarkisë kushtetuese nën [[Leka Zogu I|Mbretin Leka Zogu I]]. Gjatë mesit të viteve 1990, lëvizja u përball me ndarje të brendshme dhe fraksione politike, kryesisht për shkak të rivaliteteve me partitë e tjera të së djathtës nacionaliste dhe monarkiste (si Partia Nacional Demokrate), çka ndikoi në zbehen e mbështetjes së gjerë popullore përpara ngjarjeve të vitit 1997.<ref>{{cite journal |journal=The International Journal of Albanian Studies |title=The Movement of Legality Party (MLP) |volume=1 |issue=1 |year=1997 |publisher=Department of Political Science, Columbia University |language=en}}</ref> == Referime == {{reflist}} 0st3yv0l5x0e6ezjpsljeirtir68ix7 3027825 3027823 2026-08-25T01:39:00Z Magapetro 176540 3027825 wikitext text/x-wiki {{Short description|Politikan shqiptar}} {{Infobox officeholder | name = Guri Durollari | image = | image_size = 220px | caption = | office = Kryetar i Partisë Lëvizja e Legalitetit | term_start = | term_end = | predecessor = | successor = [[Ekrem Spahia|Ekrem Spahiu]] | office2 = | term_start2 = | term_end2 = | predecessor2 = | successor2 = | birth_date = 25 maj, 1939 | birth_place = [[Pogradeci]], [[Shqipëria nën pushtimin italian (1939–1943)|Shqipëria]] | death_date = 19 gusht 2022 | death_place = Hackensack [[Nju Xhersi]], [[SHBA]] | party = [[Partia Lëvizja e Legalitetit]] | spouse = | children = | education = | profession = | website = }} '''Guri Durollari''' (1939 – 19 gusht 2022) ka qenë një politikan, ish-deputet i Kuvendit të Shqipërisë dhe aktivist i shquar shqiptaro-amerikan. Ai shërbeu si kryetar i Partisë Lëvizja e Legalitetit (PLL) gjatë viteve 1993–1998 dhe si deputet i kësaj partie në legjislaturën 1997–2001.<ref>{{cite book |title=The World Factbook 1998 |author=Central Intelligence Agency |year=1998 |publisher=Central Intelligence Agency |page=4 |language=en}}</ref> == Karriera politike == Guri Durollari mori drejtimin e Partisë Lëvizja e Legalitetit (PLL) në një periudhë tranzicioni të vështirë për lëvizjen monarkiste në Shqipëri. Nën kryesinë e tij, partia kishte rreth 6,200 anëtarë dhe qëllimi kryesor i saj mbetej restaurimi i monarkisë kushtetuese nën [[Leka Zogu I|Mbretin Leka Zogu I]]. Gjatë mesit të viteve 1990, lëvizja u përball me ndarje të brendshme dhe fraksione politike, kryesisht për shkak të rivaliteteve me partitë e tjera të së djathtës nacionaliste dhe monarkiste (si Partia Nacional Demokrate), çka ndikoi në zbehen e mbështetjes së gjerë popullore përpara ngjarjeve të vitit 1997.<ref>{{cite journal |journal=The International Journal of Albanian Studies |title=The Movement of Legality Party (MLP) |volume=1 |issue=1 |year=1997 |publisher=Department of Political Science, Columbia University |language=en}}</ref> Gjatë veprimtarisë së tij si kryetar partie, Durollari u angazhua aktivisht në bisedime dhe konsulta politike ndërmjet forcave të ndryshme të spektrit politik shqiptar për të stabilizuar gjendjen në vend. Ai u shqua për një qëndrim pragmatist dhe diplomatik, në takimet zyrtare të nivelit të lartë shtetëror, ndonëse i vlerësonte pozitivisht marrëveshjet dhe konsultat ndërmjet partive të djathta dhe atyre të majta, ai shpesh shprehte rezerva publike në media lidhur me mbarëvajtjen dhe zbatimin konkret të tyre.<ref>{{cite book |title=Daily Report: East Europe, Issues 127-136 |author=United States. Foreign Broadcast Information Service |year=1996 |publisher=The Service |page=4 |language=en}}</ref> == Referime == {{reflist}} 8pvfe2yihg7dd1weq0zd8n7cu73ek2g 3027827 3027825 2026-08-25T01:44:20Z Magapetro 176540 3027827 wikitext text/x-wiki {{Short description|Politikan shqiptar}} {{Infobox officeholder | name = Guri Durollari | image = | image_size = 220px | caption = | office = Kryetar i Partisë Lëvizja e Legalitetit | term_start = | term_end = | predecessor = [[Fuad Myftija]] <small>''(si Sekretar i Përgjithshëm në mërgim)''</small> | successor = [[Ekrem Spahia|Ekrem Spahiu]] | office2 = | term_start2 = | term_end2 = | predecessor2 = | successor2 = | birth_date = 25 maj, 1939 | birth_place = [[Pogradeci]], [[Shqipëria nën pushtimin italian (1939–1943)|Shqipëria]] | death_date = 19 gusht 2022 | death_place = Hackensack [[Nju Xhersi]], [[SHBA]] | party = [[Partia Lëvizja e Legalitetit]] | spouse = | children = | education = | profession = | website = }} '''Guri Durollari''' (1939 – 19 gusht 2022) ka qenë një politikan, ish-deputet i Kuvendit të Shqipërisë dhe aktivist i shquar shqiptaro-amerikan. Ai shërbeu si kryetar i Partisë Lëvizja e Legalitetit (PLL) gjatë viteve 1993–1998 dhe si deputet i kësaj partie në legjislaturën 1997–2001.<ref>{{cite book |title=The World Factbook 1998 |author=Central Intelligence Agency |year=1998 |publisher=Central Intelligence Agency |page=4 |language=en}}</ref> == Karriera politike == Guri Durollari mori drejtimin e Partisë Lëvizja e Legalitetit (PLL) në një periudhë tranzicioni të vështirë për lëvizjen monarkiste në Shqipëri. Nën kryesinë e tij, partia kishte rreth 6,200 anëtarë dhe qëllimi kryesor i saj mbetej restaurimi i monarkisë kushtetuese nën [[Leka Zogu I|Mbretin Leka Zogu I]]. Gjatë mesit të viteve 1990, lëvizja u përball me ndarje të brendshme dhe fraksione politike, kryesisht për shkak të rivaliteteve me partitë e tjera të së djathtës nacionaliste dhe monarkiste (si Partia Nacional Demokrate), çka ndikoi në zbehen e mbështetjes së gjerë popullore përpara ngjarjeve të vitit 1997.<ref>{{cite journal |journal=The International Journal of Albanian Studies |title=The Movement of Legality Party (MLP) |volume=1 |issue=1 |year=1997 |publisher=Department of Political Science, Columbia University |language=en}}</ref> Gjatë veprimtarisë së tij si kryetar partie, Durollari u angazhua aktivisht në bisedime dhe konsulta politike ndërmjet forcave të ndryshme të spektrit politik shqiptar për të stabilizuar gjendjen në vend. Ai u shqua për një qëndrim pragmatist dhe diplomatik, në takimet zyrtare të nivelit të lartë shtetëror, ndonëse i vlerësonte pozitivisht marrëveshjet dhe konsultat ndërmjet partive të djathta dhe atyre të majta, ai shpesh shprehte rezerva publike në media lidhur me mbarëvajtjen dhe zbatimin konkret të tyre.<ref>{{cite book |title=Daily Report: East Europe, Issues 127-136 |author=United States. Foreign Broadcast Information Service |year=1996 |publisher=The Service |page=4 |language=en}}</ref> == Referime == {{reflist}} og3bdi1mrzgvzmsdyltm24v71slixbg 1 405628 3027857 2026-08-25T04:24:01Z MajavahBot 122738 U arkivuan 3 diskutime nga faqja [[Diskutim:Cikli karbonik detar]] 3027857 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Referime vs. Referencat == @[[Përdoruesi:Flladimi|Flladimi]], e kam vërejt që e ke zhbërë redaktimin e robotit @[[Përdoruesi:Smallem|Smallem]] ku gjendet nëntitulli "Referencat" dhe e ndërroi në "Referime". T'a qartësoj përse është kjo: në dokumentime të ndryshme evidentohet që nëntitulli me të cilin u pajtua komuniteti për fusnotat e burimeve në Wikipedia është "Referime", prandaj nuk është gabim fare. Roboti e ka për qëllim ndër tjerash ''standardizimin'' e këtyre imtësirave, [[Përdoruesi:Smallem/Hollësi#Standardizim i nëntitullit të referimeve|siç përshkruhet në profilin e vet]]. Dokumentimet në pyetje janë [[WP:Tekste gati]], [[Ndihmë:Referimi]], [[WP:Lidhjet e jashtme#Pika me rëndësi]], dhe [[WP:Burimi i informacionit#Si tregohen referencat]]. Për momentin nuk është vendosur gjithandej standardi sepse [[Wikipedia:Ndihmësi i Artikujve]] akoma mban "Referencat" si nëntitull, por ky është standard që ca vite. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 20 prill 2025 01:47 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cikli karbonik detar]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2817056 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230501024707/https://www.nodc.noaa.gov/OC5/3M_HEAT_CONTENT/ për lidhjen https://www.nodc.noaa.gov/OC5/3M_HEAT_CONTENT/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130624204311/https://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/climate-change-atmospheric-carbon-dioxide për lidhjen https://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/climate-change-atmospheric-carbon-dioxide. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 korrik 2025 01:19 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cikli karbonik detar]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2879901 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221125232121/https://scholarworks.wm.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2673&context=vimsarticles për lidhjen https://scholarworks.wm.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2673&context=vimsarticles. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221125232121/https://scholarworks.wm.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2673&context=vimsarticles për lidhjen https://scholarworks.wm.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2673&context=vimsarticles. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 dhjetor 2025 14:02 (CET) suft6b1axa0wb3bv4wovqxsx9yayadu 1 405629 3027861 2026-08-25T04:24:46Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:DevOps]] 3027861 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[DevOps]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2879956 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240510040652/https://ris.utwente.nl/ws/files/19208022/Erich_et_al_2017_Journal_of_Software_Evolution_and_Process.pdf për lidhjen https://ris.utwente.nl/ws/files/19208022/Erich_et_al_2017_Journal_of_Software_Evolution_and_Process.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 dhjetor 2025 18:56 (CET) hi42pwn8td173qi0stowyvji1wzlw5q 4 405630 3027865 2026-08-25T06:34:10Z Kokonail 192055 Arkiva e Librave Shqip 3027865 wikitext text/x-wiki '''Arkiva e Librave Shqiptarë''' është një koleksion digjital i botimeve në gjuhën shqipe, i publikuar në platformën [[Internet Archive]]. Koleksioni përfshin libra dhe materiale të ndryshme letrare, historike, gjuhësore dhe kulturore në format digjital. == Përmbajtja == Koleksioni përfshin materiale të disa gjinive dhe fushave, ndër të tjera romane, novela, tregime, poezi, poema, analiza letrare, revista, botime historike dhe materiale studimore. Faqja e koleksionit e kategorizon përmbajtjen si materiale në gjuhën shqipe dhe përfshin edhe tema të lidhura me letërsinë shqiptare, poezinë shqiptare, romanin shqiptar, studimet shqiptare dhe gjuhën shqipe. Ndër materialet e kataloguara gjenden botime nga periudha të ndryshme. Koleksioni përfshin, për shembull, materiale të viteve 1950 dhe 1960, botime të letërsisë shqiptare, materiale nga Kosova dhe botime më të vona. Në të gjenden edhe vepra të autorëve si [[Adem Demaçi]], [[Anton Pashku]], [[Anton Çetta]] dhe [[Çajupi]], si dhe materiale që lidhen me historinë, gjuhësinë dhe kulturën shqiptare. == Digjitalizimi == Materialet e koleksionit ruhen në disa formate digjitale, ndërsa një pjesë e konsiderueshme e tyre është e disponueshme në formatin PDF. Faqja e koleksionit tregon gjithashtu se materialet janë përpunuar me njohje optike të karaktereve (OCR) në gjuhën shqipe, duke përdorur parametrin e OCR-së '''-l sqi'''. Kjo mundëson kërkimin dhe përpunimin e teksteve të digjitalizuara dhe mund të jetë e dobishme për kërkime bibliografike, gjuhësore dhe letrare. == Rëndësia për studimet shqiptare == Koleksionet digjitale të librave në shqip mund të shërbejnë si burime për studimin e historisë së botimit, zhvillimit të gjuhës shqipe, letërsisë shqiptare dhe kulturës së shkruar. Në veçanti, përfshirja e botimeve nga periudha të ndryshme krijon mundësi për krahasimin e përdorimit të gjuhës, terminologjisë dhe stileve letrare ndërmjet periudhave. Materialet që lidhen me Kosovën dhe hapësirat e tjera shqiptare mund të jenë gjithashtu të dobishme për studimin e historisë së arsimit, kulturës, letërsisë dhe zhvillimit të shqipes në këto hapësira. == Përmasa e koleksionit == Sipas faqes së koleksionit në Internet Archive, në gusht 2026 koleksioni kishte një madhësi të deklaruar prej rreth '''109.9 GB''' dhe përfshinte '''1,161 skedarë PDF'''. Faqja tregonte gjithashtu versione OCR, EPUB dhe HTML për një pjesë të materialeve. Këto shifra mund të ndryshojnë me shtimin, përpunimin ose heqjen e materialeve nga koleksioni. == Shih edhe == * [[Letërsia shqipe]] * [[Gjuha shqipe]] * [[Albanologjia]] * [[Letërsia e Kosovës]] * [[Internet Archive]] == Lidhje të jashtme == * [https://archive.org/details/arkiva-e-librave-shqiptare-romane-novela-tregime-poezi-poema-analiza-rev Arkiva e Librave Shqiptarë në Internet Archive] oq52bhuuq4n5lvdw0jsfm0ylirxcfh4 0 405631 3027866 2026-08-25T06:42:26Z Kokonail 192055 Faqe e re: __NOINDEX__ <!-- Një artikull tipik nis me emrin e temës që po trajton në shkrim të trashë, ndjekur me informacionet kryesore në lidhje me të. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> '''Fjalor Esperanto–shqip, shqip–Esperanto dhe metodë e mësimit të gjuhës Esperanto''' është një fjalor dygjuhësh dhe tekst mësimor i [[Esperanto|Esperantos]] për përdoruesit e gjuhës shqipe, i hartuar nga [[Zef Luigj Mjeda]] (1921–2000). Vepra... 3027866 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ <!-- Një artikull tipik nis me emrin e temës që po trajton në shkrim të trashë, ndjekur me informacionet kryesore në lidhje me të. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> '''Fjalor Esperanto–shqip, shqip–Esperanto dhe metodë e mësimit të gjuhës Esperanto''' është një fjalor dygjuhësh dhe tekst mësimor i [[Esperanto|Esperantos]] për përdoruesit e gjuhës shqipe, i hartuar nga [[Zef Luigj Mjeda]] (1921–2000). Vepra u botua në [[Tiranë]] nga Shtëpia Botuese "Kombi" në vitin 1993 dhe ka 235 faqe. Sipas katalogut të [[Universala Esperanto-Asocio|Universala Esperanto-Asociosë (UEA)]], vepra përmban rreth 4 000 zëra Esperanto–shqip, rreth 8 000 zëra shqip–Esperanto dhe 12 mësime të gjuhës Esperanto.<ref>{{cite web |title=Fjalor Esperanto-shqip shqip-Esperanto dhe Metodë e mësimit të gjuhës esperanto |url=https://katalogo.uea.org/katalogo.php?post=1984&retrovo=&trovu=jes&vico=27 |access-date=25 gusht 2026 |website=Katalogo de UEA |publisher=Universala Esperanto-Asocio}}</ref> == Përmbajtja == Vepra përfshin dy pjesë leksikografike, Esperanto–shqip dhe shqip–Esperanto, si dhe një pjesë mësimore për gjuhën Esperanto. Katalogu i UEA-së e përshkruan fjalorin Esperanto–shqip me rreth 4 000 zëra dhe pjesën shqip–Esperanto me rreth 8 000 zëra. Në libër përfshihen gjithashtu 12 mësime të gjuhës Esperanto.<ref>{{cite web |title=Fjalor Esperanto-shqip shqip-Esperanto dhe Metodë e mësimit të gjuhës esperanto |url=https://katalogo.uea.org/katalogo.php?post=1984&retrovo=&trovu=jes&vico=27 |access-date=25 gusht 2026 |website=Katalogo de UEA |publisher=Universala Esperanto-Asocio}}</ref> == Botimi == Libri u botua në Tiranë nga Shtëpia Botuese "Kombi" në vitin 1993. Katalogu i UEA-së e regjistron veprën me 235 faqe dhe e klasifikon në kategorinë e mjeteve mësimore dhe fjalorëve në gjuhën shqipe.<ref>{{cite web |title=Fjalor Esperanto-shqip shqip-Esperanto dhe Metodë e mësimit të gjuhës esperanto |url=https://katalogo.uea.org/katalogo.php?post=1984&retrovo=&trovu=jes&vico=27 |access-date=25 gusht 2026 |website=Katalogo de UEA |publisher=Universala Esperanto-Asocio}}</ref> Një bibliografi e specializuar e fjalorëve të Esperanto-s e regjistron veprën nën emrin e autorit '''Zef Luigj Mjeda (1921–2000)''' dhe jep të dhënat bibliografike të botimit: Tiranë, Shtëpia Botuese "Kombi", 1993, 235 faqe. Bibliografia e përshkruan veprën si fjalor Esperanto–shqip dhe shqip–Esperanto dhe shënon përfshirjen e 12 mësimeve të gjuhës Esperanto.<ref>{{cite web |title=Bibliografio de Esperanto-vortaroj |url=https://edukado.net/upload/forumo/13023_1431277706.pdf |access-date=25 gusht 2026 |website=Edukado.net}}</ref> == Rëndësia leksikografike == Fjalori përfaqëson një nga botimet leksikografike të gjuhës Esperanto për përdoruesit shqipfolës në fund të shekullit XX. Struktura dykahëshe e veprës, Esperanto–shqip dhe shqip–Esperanto, e bën atë një burim për krahasimin e njësive leksikore të dy gjuhëve.<ref>{{Cite book |last=Zef Luigj Mjeda |url=http://archive.org/details/fjaloresperantos00mjed |title=Fjalor Esperanto–Shqip, Shqip–Esperanto |last2=Gafur Muço |last3=Enkela Xhamaj |date=1993 |publisher=Shtëpia Botuese “Kombi” |others=PanLex Project The Long Now Foundation}}</ref> Vepra është përfshirë në katalogun e UEA-së së bashku me materiale të tjera të botuara në shqip për mësimin e Esperanto-s. Në të njëjtin katalog figurojnë, ndër të tjera, '''Çelsi i gjuhës Esperanto''' i Usni Arifit, botuar në Strugë më 1980, dhe '''Lernolibro de Esperanto''' i Vasil Pistolit, botuar në Tiranë më 1991.<ref>{{cite web |title=Katalogo de Esperanto-libroj en la albana |url=https://katalogo.uea.org/index.php?subkat=albana&trovu=jes |access-date=25 gusht 2026 |website=Katalogo de UEA |publisher=Universala Esperanto-Asocio}}</ref> Një material i Institutit Shqiptar të Esperanto-s e përmend veprën e Zef Mjedës të vitit 1993 ndër tekstet e botuara në shqip për mësimin e Esperanto-s pas vitit 1990, së bashku me botimin e Vasil Pistolit të vitit 1991 dhe materiale të mëvonshme.<ref>{{cite web |title=Si ta mësojmë |url=https://esperantoshqipria.weebly.com/si-ta-meumlsojmeuml.html |access-date=25 gusht 2026 |website=Esperanto Shqipëria}}</ref> == Katalogimi dhe digjitalizimi == Vepra është e regjistruar në [[Open Library]], ku figuron me titullin '''Fjalor esperanto-shqip, shqip-esperanto: dhe metodë e mësimit të gjuhës esperanto''', autor Zef Luigj Mjeda dhe vit të parë botimi 1993.<ref>{{cite web |title=Fjalor esperanto-shqip, shqip-esperanto: dhe metodë e mësimit të gjuhës esperanto |url=https://openlibrary.org/search?q=Fjalor+esperanto-shqip+shqip-esperanto |access-date=25 gusht 2026 |website=Open Library}}</ref> Një kopje e digjitalizuar e veprës është e disponueshme në [[Internet Archive]] me identifikuesin '''fjaloresperantos00mjed'''.<ref>{{cite web |title=Fjalor Esperanto-shqip, shqip-Esperanto |url=https://archive.org/details/fjaloresperantos00mjed |access-date=25 gusht 2026 |website=Internet Archive}}</ref> == Shiko edhe == <!-- Këtu mund të vendosni në formë liste artikuj të tjerë të ngjashëm ose të lidhur disi me temën e trajtuar në artikullin tuaj. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. -->[[Esperanto]] [[Gjuha shqipe]] [[Leksikografia]] [[Përkthimi]] [[Zef Luigj Mjeda]] == Referime == {{reflist}} <references /> {{NIA}} <!-- Këtu do të renditen automatikisht referimet e burimet e përdorura gjatë artikullit. Referimet duhet të vendosen në trupin e artikullit duke përdorur butonin "Citoni", jo këtu. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet por jo stampat {{reflist}} dhe {{NIA}} më sipër. --> == Lidhje të jashtme == <!-- Këtu mund të vendosni në formë liste adresa faqesh zyrtare serioze që lidhen me temën e trajtuar në artikullin tuaj. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> [[iarchive:fjaloresperantos00mjed|Kopja e digjitalizuar në Internet Archive]] [https://katalogo.uea.org/katalogo.php?post=1984&retrovo=&trovu=jes&vico=27 Regjistrimi në katalogun e Universala Esperanto-Asocio] [https://openlibrary.org/search?q=Fjalor+esperanto-shqip+shqip-esperanto Regjistrimi në Open Library] dni6hsinttxe9mp2tp2iw4jpvb5jh9b 3 405632 3027867 2026-08-25T06:57:28Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Fjalor Esperanto–shqip, shqip–Esperanto dhe metodë e mësimit të gjuhës Esperanto */ 3027867 wikitext text/x-wiki == Probleme me referimet te artikulli ''[[Fjalor Esperanto–shqip, shqip–Esperanto dhe metodë e mësimit të gjuhës Esperanto]]'' == Përshëndetje, Kokonail! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3027866|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fjalor Esperanto–shqip, shqip–Esperanto dhe metodë e mësimit të gjuhës Esperanto]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20gusht%202026,%2006:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 gusht 2026 08:57 (CEST) tnyev7h39h3jlb2h8tvm8im013wd1u2 1 405633 3027889 2026-08-25T10:23:46Z Arianit 106 /* Përkthim */ pjesë e re 3027889 wikitext text/x-wiki == Përkthim == {{Përkthyer nga|en|Galen|31 korrik 2026|1367021124}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 25 gusht 2026 12:23 (CEST) eiqhup19o4xg645qvu8hb8j1ziegep3