Wikipedia sqwiki https://sq.wikipedia.org/wiki/Faqja_kryesore MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Speciale Diskutim Përdoruesi Përdoruesi diskutim Wikipedia Wikipedia diskutim Skeda Skeda diskutim MediaWiki MediaWiki diskutim Stampa Stampa diskutim Ndihmë Ndihmë diskutim Kategoria Kategoria diskutim Portal Portal diskutim TimedText TimedText talk Moduli Moduli diskutim Event Event talk 4 42 3057524 3056913 2026-10-15T22:50:17Z Leutrim.P 113691 /* Ambasada e anglishtes */ +1 3057524 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia:Ambasadat/Hyrja}} <!-- Një ambasadë e re: një titull "== Ambasada e … ==", dy rreshtat e mirëseardhjes në gjuhën e saj dhe lista e ambasadorëve, me kodin e gjuhës: {{#invoke:Embassies|list|code=kodi i gjuhës (p.sh. pt)|1= # ~~~~ }} --> __NOTOC__ __NOTALK__ == Ambasada e anglishtes == '''Welcome to the Embassy of English!''' ''The following users have agreed to help with issues regarding English language and communication. Please leave a message at their talk page for any problem you might be having.'' <!-- Do NOT write your problem here. Write at their talk page. --> {{#invoke:Embassies|list|code=en|1= <!-- Shtoni emrat e rinj më poshtë (para kllapave mbyllëse). --> # [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2019 17:05 (CEST) # [[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]] ([[Përdoruesi diskutim:Berishasinan|diskutimet]]) 11 korrik 2019 14:43 (CEST) # [[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi diskutim:Liridon|diskutimet]]) 21 gusht 2019 13:49 (CEST) # [[Përdoruesi:Ktrimi991|Ktrimi991]] ([[Përdoruesi diskutim:Ktrimi991|diskutimet]]) 30 gusht 2019 17:45 (CEST) # [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] ([[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimet]]) 30 dhjetor 2024 02:33 (CET) # [[Përdoruesi:Velocitas34|Velocitas34]] ([[Përdoruesi diskutim:Velocitas34|diskutimet]]) 30 dhjetor 2024 16:41 (CET) # [[Përdoruesi:Velocitas34|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Velocitas34|diskutimet]]) 30 dhjetor 2024 16:41 (CET) }} == Ambasada e italishtes == '''Benvenuti all'ambasciata dell'italiano!''' ''I seguenti utenti hanno accettato di aiutare con problemi riguardanti la lingua italiana e la comunicazione. Si prega di lasciare un messaggio nella loro pagina di discussione per qualsiasi problema si potrebbe avere.'' <!-- NON scrivere il tuo problema qui. Scrivi alla loro pagina di discussione. --> {{#invoke:Embassies|list|code=it|1= <!-- Shtoni emrat e rinj më poshtë (para kllapave mbyllëse). --> }} == Ambasada e gjermanishtes == '''Willkommen in der deutschsprachigen Botschaft!''' ''Die folgenden Benutzer haben zugestimmt, bei Fragen zur deutschen Sprache und Kommunikation zu helfen. Bitte hinterlassen Sie bei jedem Problem eine Nachricht auf ihrer Diskussionsseite.'' <!-- Schreiben Sie Ihr Problem NICHT hier. Schreiben Sie auf ihrer Diskussionsseite. --> {{#invoke:Embassies|list|code=de|1= <!-- Shtoni emrat e rinj më poshtë (para kllapave mbyllëse). --> # --[[Përdoruesi:Hyllvegu|Hyllvegu]] ([[Përdoruesi diskutim:Hyllvegu|diskutimet]]) 15 tetor 2019 17:49 (CEST) # [[Përdoruesi:Velocitas34|Velocitas34]] ([[Përdoruesi diskutim:Velocitas34|diskutimet]]) 30 dhjetor 2024 16:41 (CET) # [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 5 shtator 2025 17:57 (CEST) }} == Ambasada e frëngjishtes == '''Bienvenue à l'ambassade du français!''' ''Les utilisateurs suivants ont accepté d’apporter leur aide concernant des problèmes liés à la langue française et à la communication. Pour tout problème, veuillez laisser un message sur leur page de discussion.'' <!-- N'écrivez PAS votre problème ici. Écrivez sur leur page de discussion. --> {{#invoke:Embassies|list|code=fr|1= <!-- Shtoni emrat e rinj më poshtë (para kllapave mbyllëse). --> }} == Ambasada e spanjishtes == '''¡Bienvenidos a la embajada del español!''' ''Los siguientes usuarios han aceptado ayudar con problemas relacionados con el idioma español y la comunicación. Por favor, deje un mensaje en su página de discusión para cualquier problema que pueda tener.'' <!-- NO escriba su problema aquí. Escriba en su página de discusión. --> {{#invoke:Embassies|list|code=es|1= <!-- Shtoni emrat e rinj më poshtë (para kllapave mbyllëse). --> }} == Ambasada e turqishtes == '''Türkçe Büyükelçiliğine Hoş Geldiniz!''' ''Aşağıdaki kullanıcılar, Türkçe ve iletişim ile ilgili konularda yardım etmeyi kabul etmişlerdir. Lütfen, yaşayabileceğiniz herhangi bir sorun için tartışma sayfalarına bir mesaj bırakın.'' <!-- Sorununuzu buraya YAZMAYIN. Konuşma sayfalarına yazın. --> {{#invoke:Embassies|list|code=tr|1= <!-- Shtoni emrat e rinj më poshtë (para kllapave mbyllëse). --> }} == Ambasada e serbokroatishtes == '''Dobro došli u ambasadu srpskohrvatskog jezika!''' ''Sljedeći korisnici pristali su pomoći u pitanjima povezanim sa srpskohrvatskim jezikom i komunikacijom. Molimo ostavite poruku na njihovoj stranici za razgovor za bilo koji problem koji možda imate.'' <!-- NEMOJTE napisati problem ovdje. Napišite na njihovoj stranici za razgovor. --> {{#invoke:Embassies|list|code=sh|1= <!-- Shtoni emrat e rinj më poshtë (para kllapave mbyllëse). --> # [[Përdoruesi:Hyllvegu|Hyllvegu]] ([[Përdoruesi diskutim:Hyllvegu|diskutimet]]) 15 tetor 2019 17:49 (CEST) # [[Përdoruesi:AT44|AT44]] ([[Përdoruesi diskutim:AT44|diskutimet]]) 26 qershor 2022 20:43 (CEST) # --[[User:Planeti|'''<span style="color:#000099"><big>P</big></span>'''<span style="color:#0000aa"><small>'''L'''</small></span><span style="color:#0000bb"><small>'''A'''</small></span><span style="color:#0000cc"><small>'''N'''</small></span><span style="color:#0000dd"><small>'''E'''</small></span><span style="color:#0000ee"><small>'''T'''</small></span><span style="color:#0000ff"><small>'''I'''</small></span>]] ^{[[User_talk:Planeti|'''D'''<small><small>'''ISKUTO'''</small></small>]]} 27 mars 2023 10:44 (CEST) }} [[Kategoria:Wikipedia|Ambasadat]] tf6wtt9wboug1o4uq9ihpt47cxizwmk 3057529 3057524 2026-10-15T23:00:21Z Leutrim.P 113691 /* Ambasada e anglishtes */ 3057529 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia:Ambasadat/Hyrja}} <!-- Një ambasadë e re: një titull "== Ambasada e … ==", dy rreshtat e mirëseardhjes në gjuhën e saj dhe lista e ambasadorëve, me kodin e gjuhës: {{#invoke:Embassies|list|code=kodi i gjuhës (p.sh. pt)|1= # ~~~~ }} --> __NOTOC__ __NOTALK__ == Ambasada e anglishtes == '''Welcome to the Embassy of English!''' ''The following users have agreed to help with issues regarding English language and communication. Please leave a message at their talk page for any problem you might be having.'' <!-- Do NOT write your problem here. Write at their talk page. --> {{#invoke:Embassies|list|code=en|1= <!-- Shtoni emrat e rinj më poshtë (para kllapave mbyllëse). --> # [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2019 17:05 (CEST) # [[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]] ([[Përdoruesi diskutim:Berishasinan|diskutimet]]) 11 korrik 2019 14:43 (CEST) # [[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi diskutim:Liridon|diskutimet]]) 21 gusht 2019 13:49 (CEST) # [[Përdoruesi:Ktrimi991|Ktrimi991]] ([[Përdoruesi diskutim:Ktrimi991|diskutimet]]) 30 gusht 2019 17:45 (CEST) # [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] ([[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimet]]) 30 dhjetor 2024 02:33 (CET) # [[Përdoruesi:Velocitas34|Velocitas34]] ([[Përdoruesi diskutim:Velocitas34|diskutimet]]) 30 dhjetor 2024 16:41 (CET) # [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 16 tetor 2026 01:00 (CEST) }} == Ambasada e italishtes == '''Benvenuti all'ambasciata dell'italiano!''' ''I seguenti utenti hanno accettato di aiutare con problemi riguardanti la lingua italiana e la comunicazione. Si prega di lasciare un messaggio nella loro pagina di discussione per qualsiasi problema si potrebbe avere.'' <!-- NON scrivere il tuo problema qui. Scrivi alla loro pagina di discussione. --> {{#invoke:Embassies|list|code=it|1= <!-- Shtoni emrat e rinj më poshtë (para kllapave mbyllëse). --> }} == Ambasada e gjermanishtes == '''Willkommen in der deutschsprachigen Botschaft!''' ''Die folgenden Benutzer haben zugestimmt, bei Fragen zur deutschen Sprache und Kommunikation zu helfen. Bitte hinterlassen Sie bei jedem Problem eine Nachricht auf ihrer Diskussionsseite.'' <!-- Schreiben Sie Ihr Problem NICHT hier. Schreiben Sie auf ihrer Diskussionsseite. --> {{#invoke:Embassies|list|code=de|1= <!-- Shtoni emrat e rinj më poshtë (para kllapave mbyllëse). --> # --[[Përdoruesi:Hyllvegu|Hyllvegu]] ([[Përdoruesi diskutim:Hyllvegu|diskutimet]]) 15 tetor 2019 17:49 (CEST) # [[Përdoruesi:Velocitas34|Velocitas34]] ([[Përdoruesi diskutim:Velocitas34|diskutimet]]) 30 dhjetor 2024 16:41 (CET) # [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 5 shtator 2025 17:57 (CEST) }} == Ambasada e frëngjishtes == '''Bienvenue à l'ambassade du français!''' ''Les utilisateurs suivants ont accepté d’apporter leur aide concernant des problèmes liés à la langue française et à la communication. Pour tout problème, veuillez laisser un message sur leur page de discussion.'' <!-- N'écrivez PAS votre problème ici. Écrivez sur leur page de discussion. --> {{#invoke:Embassies|list|code=fr|1= <!-- Shtoni emrat e rinj më poshtë (para kllapave mbyllëse). --> }} == Ambasada e spanjishtes == '''¡Bienvenidos a la embajada del español!''' ''Los siguientes usuarios han aceptado ayudar con problemas relacionados con el idioma español y la comunicación. Por favor, deje un mensaje en su página de discusión para cualquier problema que pueda tener.'' <!-- NO escriba su problema aquí. Escriba en su página de discusión. --> {{#invoke:Embassies|list|code=es|1= <!-- Shtoni emrat e rinj më poshtë (para kllapave mbyllëse). --> }} == Ambasada e turqishtes == '''Türkçe Büyükelçiliğine Hoş Geldiniz!''' ''Aşağıdaki kullanıcılar, Türkçe ve iletişim ile ilgili konularda yardım etmeyi kabul etmişlerdir. Lütfen, yaşayabileceğiniz herhangi bir sorun için tartışma sayfalarına bir mesaj bırakın.'' <!-- Sorununuzu buraya YAZMAYIN. Konuşma sayfalarına yazın. --> {{#invoke:Embassies|list|code=tr|1= <!-- Shtoni emrat e rinj më poshtë (para kllapave mbyllëse). --> }} == Ambasada e serbokroatishtes == '''Dobro došli u ambasadu srpskohrvatskog jezika!''' ''Sljedeći korisnici pristali su pomoći u pitanjima povezanim sa srpskohrvatskim jezikom i komunikacijom. Molimo ostavite poruku na njihovoj stranici za razgovor za bilo koji problem koji možda imate.'' <!-- NEMOJTE napisati problem ovdje. Napišite na njihovoj stranici za razgovor. --> {{#invoke:Embassies|list|code=sh|1= <!-- Shtoni emrat e rinj më poshtë (para kllapave mbyllëse). --> # [[Përdoruesi:Hyllvegu|Hyllvegu]] ([[Përdoruesi diskutim:Hyllvegu|diskutimet]]) 15 tetor 2019 17:49 (CEST) # [[Përdoruesi:AT44|AT44]] ([[Përdoruesi diskutim:AT44|diskutimet]]) 26 qershor 2022 20:43 (CEST) # --[[User:Planeti|'''<span style="color:#000099"><big>P</big></span>'''<span style="color:#0000aa"><small>'''L'''</small></span><span style="color:#0000bb"><small>'''A'''</small></span><span style="color:#0000cc"><small>'''N'''</small></span><span style="color:#0000dd"><small>'''E'''</small></span><span style="color:#0000ee"><small>'''T'''</small></span><span style="color:#0000ff"><small>'''I'''</small></span>]] ^{[[User_talk:Planeti|'''D'''<small><small>'''ISKUTO'''</small></small>]]} 27 mars 2023 10:44 (CEST) }} [[Kategoria:Wikipedia|Ambasadat]] p7e6anq7acs6tnxg4fgj2a5tmfrfyp0 0 1260 3057486 2940630 2026-10-15T19:51:07Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057486 wikitext text/x-wiki {{Pa fusnota|date=shkurt 2025|artikull rreth shkencës}} '''Astronomia''' është [[Shkencat natyrore|shkencë natyrore]] që përfshin [[vrojtimi]]n dhe shpjegimin e [[Dukuria|dukurive]] që ndodhin jashtë [[Toka|Tokës]] dhe [[Atmosfera|atmosferës]] së saj. Ajo studion prejardhjen, zhvillimin, vetitë fizike dhe kimike të të gjitha trupave jashtë tokësorë që mund të vrojtohen në qiell, së bashku me të gjitha proçeset (ecuritë) në të cilat ato përfshihen. Me ndryshimin e kohërave kanë ndryshuar dhe degët e saj të studimit. Gjatë një pjese të mirë të shekullit XX, astronomia ishte menduar të ndahej në [[Astrometria|astrometri]], [[Mekanika qiellore|mekanikë qiellore]] dhe [[Astrofizika|astrofizikë]]. Nga të treja, astrofizika, është dega më e njohur pasi në shumë [[Universiteti|universitete]] përfshihet në degë kërkimi dhe zhvillimi. [[Skeda:Moon Dedal crater.jpg|parapamje|250px|Astronomi Lunare:Pjesa e Hënës që nuk shihet. Eshtë fotografuar nga misioni [[Apollo 11]] që u soll rreth [[Hëna|Hënës]] në [[1969]].]] Astronomia është ndër të paktat shkenca ku amatorët luajnë ende një rol, sidomos në zbulimin dhe vëzhqimin e dukurive qiellore. Astronomia nuk duhet ngatërruar me [[Astrologjia|astrologjinë]], apo [[pseudoshkenca]]t të cilat përpiqen të zbulojnë fatin e njerëzve duke vrojtuar lëvizjen e trupave qiellorë. Megjithëse të dyja bazohen tek të njëjtat parime (vrojtimin e qiellit), ato janë të ndryshme: astronomia bazohet në studimin sipas metodave shkencore, ndërsa [[astrologjia]] nuk ka baza në metoda të tilla. == Etimologjia == ''Astronomia'' (nga fjala [[Greqishtja e lashtë|Greke]] [[wiktionary:ἀστρονομία|ἀστρονομία]], prej <span lang="el" dir="ltr">[[wiktionary:ἄστρον|ἄστρον]]</span> ''astron'', "yll" dhe -νομία ''-nomia'' nga [[wiktionary:νόμος|<span lang="el" dir="ltr">νόμος</span>]] ''nomos'', "ligj" ose "kulturë") do të thotë "ligji i [[Ylli|yjeve]]". Astronomia nuk duhet ngatërruar me [[Astrologjia|astrologjinë]], sistemin besimtar që konstaton që veprimet shoqërore diktohen dhe ndërlidhen me pozitat e objekteve yjore.<ref>{{Cite journal|last1=Losev|first1=Alexandre|year=2012|title='Astronomy' or 'astrology': A brief history of an apparent confusion|journal=[[Journal of Astronomical History and Heritage]]|volume=15|issue=1|pages=42–46|arxiv=1006.5209|bibcode=2012JAHH...15...42L|doi=10.3724/SP.J.1440-2807.2012.01.05|issn=1440-2807|s2cid=51802196}}</ref> Edhe pse të dy fushat kanë prejardhje të përbashkët, ato janë që tani plotësisht të ndara.<ref name="new cosmos2">{{cite book|last=Unsöld|first=Albrecht|title=The New Cosmos: An Introduction to Astronomy and Astrophysics|author2=Baschek, Bodo|date=2001|publisher=Springer|others=Translated by Brewer, W.D.|isbn=978-3-540-67877-9|location=Berlin, New York}}</ref> == Degët == Astronomia përbehet nga disa degë. Ndarja e parë bëhet në ''astronomi teorike'', dhe ''astronomi vrojtuese''. Vrojtuesit përdorin mënyra të ndryshme për të marrë të dhëna mbi dukuri të ndryshme, të dhëna që përdoren nga [[Teoricieni|teoricienët]] për ndërtimin e modeleve, shpjegimin e këtyre dukurive dhe parashikimin e të tjerëve të ngjashëm. Kjo nuk do të thotë që vrojtuesit dhe teoricienët janë persona të ndryshëm. Degët e studimit mund të ndahen edhe sipas dy kritereve: * sipas [[subjekti]]t (p.sh [[Planeti|planetët]] ose [[galaktika]]t) ose [[problematika]]ve (formimi i [[ylli|yjeve]] ose i planetëve) * sipas zonës së spektrit elektromagnetik të studiuar === Ndarja sipas subjektit === [[Skeda:Dust.devil.mars.arp.750pix.jpg|parapamje|300px|[[Astronomia planetare]], ose [[Shkenca planetare|shkencat planetare]]: një "djall pluhuri" ne [[Marsi|Mars]]. Fotografuar nga [[Mars Global Surveyor]] [[Vrojtuesi i përgjithshëm marsian]].]] * [[Astrometria]]: Mat vendosjen dhe zhvendosjen e objekteve (sendeve) qiellore. Nevojitet të përcaktojë sistemin e përdorur të vend-ndodhjes dhe lëvizje-matjen e objekteve në galaksinë tonë. * [[Kozmologjia]]: Studimi i gjithësisë në tërësi dhe zhvillimin e saj. * [[Astronomia galaktikore]]: Ishte studimi i ndërtimtarisë dhe përbërësve të galaktikës sonë. Tani përfshin studimin e galaktikave të tjera që mund të vëzhgohen me hollësi. * [[Astronomia Tejgalaktikore]]: Studimi i objekteve (kryesisht galaksive) jashtë galaksisë sonë. * [[Formimi dhe zhvillimi i galaktikave]]: Studimi i formimit të galaksive, dhe zhvillimit të tyre në gjendjen e vëzhguar të tashme. * [[Shkenca planetare]]: Studimi i [[planeti|planetëve]] të [[Sistemi diellor|sistemit diellor]] është (në kohët e fundit), nganjëherë i menduar një [[Disiplina|disiplinë]] e ndryshme; e quajtur gjithashtu [[Planetologjia|planetologji]]. * [[Astronomia yjore]]: Studimi i yjeve në përgjithësi. * [[Zhvillimi i yjeve]]: Studimi dhe zhvillimi i yjeve nga formimi i tyre deri në fundin e tyre si mbetje yjore. * [[Formimi i yjeve]]: Studimi i kushteve dhe proceseve (ecurive) që kanë çuar në formimin e yjeve në brendësinë e reve të [[Gazi|gazta]], dhe vetë ecurinë e formimit. Gjithashtu, ka edhe disiplina të tjera që mund të mendohen pjesë e astronomisë, ose janë shkenca ndërdisiplinore në lidhje me astronominë si: * [[Arkeoastronomia]] * [[Astrobiologjia]] * [[Astrokimia]] * [[Shkencat planetare]] * [[Kosmologjia]] === Mënyra e përfitimit të informacionit === Në astronomi, mënyra kryesore për të përftuar informacione është nëpërmjet identifikimit dhe analizimit të [[Rrezatimi radioaktiv|rrezatimeve radioaktive]], [[Fotoni|fotoneve]]; mënyrë tjetër për përftimin e informacioneve janë [[rrezet kozmike]], [[neutrino]]t, dhe, në të ardhmen e afërt, [[Vala gravitacionale|valët gravitacionale]] (shih [[LIGO]] dhe [[LISA]]). Një ndarje tradicionale e astronomisë jepet edhe nëpërmjet [[spektri]]t [[Elektromagnetizmi|elektromagnetik]] të vëzhguar: * [[Astronomia optike]] përmbledh teknikat e përdorura për zbulimin dhe analizimin e [[Drita|dritës]] në [[Gjatösia valore|gjatësi valore]] të tilla që mund të identifikohen edhe me [[Syri|sy]] (rreth 400 - 800&nbsp;nm). Mjeti më i njohur është [[teleskopi]], me [[matës elektroni imazhesh]]<!--si? ma von--> dhe [[spektrografi]]. * [[Astronomia Infrared]] merret me identifikimin e rrezatimeve infra të kuqe (valë më të gjata se drita e kuqe). Instrumenti më i përdorur është teleskopi por me shtimin e një instrumenti për [[Teleskopi hapësinor|teleskopët hapësinorë]] përdoren gjithashtu për të asgjösuar zhurmat (interferencat elektromagnetike) nga atmosfera. * [[Radioastronomia]] përdor instrumente plotësisht të ndryshëm për identifikimin e [[rrezatimi]]t të valëve nga [[Milimetri|mm]] në [[Centimetri|cm]]. Marrësit janë të ngjashëm me ata që përdoren në transmetimin [[radio]]r (që përdor këto lloj valësh). Shih [[Radio teleskopi]]. * [[Astronomia e energjisë së lartë]] <div style="float:right; clear:right; margin-left:10px; margin-right:10px; width:300px; text-align:center"> [[Skeda:Grav.lens1.arp.750pix.jpg|parapamje|right|250px|Lente gravitacionale]]<br /><small>'' '''Astronomia përtejgalaktikore''': lente gravitacionale. Ky imazh i teleskopit hapësinor Hubëll tregon blu të ndryshme, objekte në formë nyjesh që s'janë gjë tjetër veçse imazhe shumëfishe të të njëjtës galaksi. Janë shumëfishuar nga efekti i lentes gravitacionale i një grupimi galaksish të verdha, eliptike dhe spirale. Lentja gravitacionale krijohet nga fusha gravitacionale e grupimeve që prish imazhin e objekteve më të largëta.'' <br />'''Klikoni mbi foto për më shumë informacione dhe një pamje më të zgjeruar.''' </small> </div> Radioastronomia dhe astronomia optike mund të mbështetet nga grupe [[Observatori|observatorësh]], sepse [[atmosfera]] e Tokës është e tejdukshme në atë gjatësi valësh. Drita infra e kuqe thithet thuajse tërësisht nga [[Avulli|avujt]] e [[uji]]t, për këtë vëzhguesit infrared duhet të vendosen lart në hapësirë ose në një vend të thatë . Atmosfera është opake në gjatësitë valore të përdorura nga [[astronomia e rrezeve X]], [[astronomia e rrezeve gama]], [[astronomia UV]] dhe, për këtë arsye mund të dërgohen lart nëpërmjet [[Balloni|ballonave]] ose [[Observatori hapsinor|observatorëve hapësinorë]]. == Historia == {{Kryesor|Historia e astronomisë}} Në pjesën e hershme të historisë së saj, astronomia merrej vetëm me vëzhgimin dhe parathënien e lëvizjeve të trupave qiellorë që mund të shiheshin me sy. [[Rigveda]] përmend 27 [[Yllësia|yjësi]] që shoqërohen me lëvizjen e diellit si edhe 12 ndarje [[Zodiaku|zodiakale]] të qiellit. [[Qytetërimi grek|Grekët e lashtë]] dhanë një ndihmesë të rëndësishme në astronomi, mes të tjerash me përkufizimin e sistemit të [[Madhësia e dukshme|madhësisë]]. [[Bibla]] përmban disa pohime rreth vendosjes së tokës në gjithësi dhe rreth natyrës së yjeve dhe planetëve, shumica e të cilave janë më tepër poetike sesa tekstuale; shiko [[Kozmologjia biblike]]. Në vitet [[500|500 e.r.]], [[Arjabhata]] paraqiti një sistem matematikor që e shfaqte tokën të rrotullohej rreth boshtit të saj dhe i mendonte lëvizjet e planetëve rreth diellit. Studimi i astronomisë pothuajse ndaloi gjatë mesjetës, përveç punës së astronomëve arabë. Astronomi islamik i fund [[shekulli IX|shekullit 9]] [[al-Farghani]] (Abu'l-Abbas Ahmad ibn Muhammad ibn Kathir al-Farghani) shkroi gjerësisht mbi lëvizjen e trupave qiellorë. Puna e tij u përkthye në gjuhën latine në shekullin e 12. Në fund [[shekulli X|shekullin e 10]], u ndërtua një [[Qiellvëzhguesi|qiellvëzhgues]] i madh afër [[Teherani]]t, në [[Irani|Iran]] nga astronomi [[al-Khujandi]] i cili vëzhgoi një sërë kalimesh meridiane të diellit, gjë që e lejoi atë të njehsonte pjerrësinë ekliptike. Në [[Persi]], [[Omar Khajam]] (Ghijat al-Din Abu'l-Fat‘h Umar ibn Ibrahim al-Nisaburi al-Khajami) përpiloi shumë tabela astronomike dhe riformoi [[kalendari]]n i cili ishte më i saktë se [[kalendari Julian|kalendari julian]] dhe i afrohej [[Kalendari gregorian|kalendarit gregorian]]. Gjatë [[Rilindja|Rilindjes]] [[Nikola Koperniku|Koperniku]] propozoi një [[Modeli heliocentrik|model heliocentrik]] (model që ka si qendër diellin) të [[Sistemi diellor|sistemit diellor]]. Puna e tij u mbrojt, u zgjerua, dhe u saktësua nga [[Galileo Galilei]] dhe [[Johanes Kepleri]]. Kepleri ishte i pari që shfaqi një sistem i cili përshkruante saktësisht hollësitë e lëvizjeve të planetëve me diellin në qendër. Megjithatë, Kepleri nuk i kuptonte arsyet pas ligjeve që ai përshkroi. I mbetej shpikjes së [[Isak Njutoni|Njutonit]] të [[Dinamika qiellore|dinamikave qiellore]] dhe [[Ligji i rëndesës|ligjit të rëndesës]] të shpjegonte përfundimisht lëvizjet e planetëve. [[Skeda:Ant.nebula.arp.600pix.jpg|parapamje|right|300px|[[Astronomia yjore]], zhvillimi yjor : [[Mjegullnaja]] planetare milingonë. Gazrat dalës nga qendra e yllit që po vdes tregojnë modelet simetrike jo të ngjashëm me modelet kaotike të shpërthimeve të rëndomta.]] Yjet mendohet të jenë trupa qiellorë shumë të largët. Me shpikjen e [[Spektroskopia|spektroskopisë]] u dëshmua se ata janë të ngjashëm me diellin tonë, por me një kënd të gjerë [[temperatura]]sh, [[masa]]sh, dhe madhësish. Ekzistenca e [[galaktika|galaksisë]] sonë, [[Rruga e qumështit|rrugës së qumështit]], si një grup i ndarë yjesh u vërtetua vetëm në qindvjeçarin e 20, sëbashku me ekzistencën e galaksive "të jashtme", dhe pak më vonë, zgjerimi i [[Gjithësia|gjithësisë]] vërejtur me largimin e shumicës së galaksive nga ne. [[Kozmologjia]] bëri një përparim të madh gjatë qindvjeçarit të 20, me modelin e [[Big Bang|Bumit të Madh]] mbështetur fuqimisht nga provat e dhëna nga astronomia dhe fizika, si p.sh. [[rrezatimi i pasëm i mikrovalëve kozmike]], [[Ligji i Habllit]] dhe [[Sinteza bërthamore e Bumit të Madh|mbushëllimi kozmologjik i elementeve]]. == Shih edhe == * [[Astrofizika]] * [[Përmes Gjithësisë me shpejtësi më të madhe se të dritës]] * [[88 yjësitë moderne|Yllësia]] * [[Kozmogonia]] * [[Kozmologjia]] * [[Sistemi diellor]] * [[Shkenca hapësinore]] * [[Ylli]] == Vegla astronomike == * [[Teleskopi]] * [[Kalkulatori]] * [[Observatori]] (Vëzhguesi) == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{Wikiquote}} [http://www.asimpleclick.com/nasa_related.htm Faqe rrjetore e NASA-s rreth astronomisë] – {{In lang|en}} === Organizata === * [http://www.aavso.org/ American Association of Variable Star Observers] * [http://www.drastronomy.com/ Durham Region Astronomical Association] * [http://www.noao.edu/ National Optical Astronomy Observatories] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19970129013230/http://www.noao.edu/ |date=29 janar 1997 }} * [http://www.nyaa-starfest.com/ North York Astronomical Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210213215425/http://www.nyaa-starfest.com/ |date=13 shkurt 2021 }} * [http://www.rasc.ca/ Royal Astronomical Society of Canada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040622025835/http://www.rasc.ca/ |date=22 qershor 2004 }} * [https://web.archive.org/web/20050426012423/http://www.ras.org.uk/ Royal Astronomical Society (UK)] * [http://www.astro.cz/ Czech Astronomical Society] * [https://web.archive.org/web/20040124051103/http://www.hia-iha.nrc-cnrc.gc.ca/ Herzberg Institute of Astrophysics] * [http://www.slasonline.org/ Saint Louis Astronomical Society] === Referime === * [https://web.archive.org/web/20040629075556/http://www.ency-astro.com/ Encyclopedia of Astronomy and Astrophysics] * [http://xxx.lanl.gov/ Los Alamos Astrophysics e-Print Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200123091301/https://www.lanl.gov/errors/system-notification.php |date=23 janar 2020 }} * [http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ Astronomy Picture of the Day] * [http://www.phys-astro.sonoma.edu/BruceMedalists/ 20th Century Astronomers] * [https://web.archive.org/web/20060615045134/http://physics.unr.edu/grad/welser/astro/arab.html Islamic and Arab Astronomy] [[Kategoria:Astronomi| ]] [[Kategoria:Fizikë]] [[Kategoria:Shkencë]] 8rtlqwbfemv3w6uhfeju0t7p6advmov 1 1722 3057487 2729294 2026-10-15T19:51:07Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057487 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Astronomia/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} Kjo faqe nuk duhet te perfshihet ne kategorine e fizikes, pasi konsiston si nje fushe me vete. == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Astronomia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057486 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20050426012423/http://www.ras.org.uk/ për lidhjen http://www.ras.org.uk/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 tetor 2026 21:51 (CEST) ltipuim87i1vthtgeniirkfavzk4doq 0 2171 3057595 3056828 2026-10-16T07:49:35Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.6 3057595 wikitext text/x-wiki {{AMR|Përmbajtje shumë e shkurtër.}} {{Short description|Kontinent}} {{Use dmy dates|date=January 2025}} {{Infobox continent | title = Evropa | image = {{Switcher|[[Skeda:Europe orthographic Caucasus Urals boundary (with borders).svg|frameless]]|Shfaq kufijtë kombëtarë|[[Skeda:Europe orthographic Caucasus Urals boundary.svg|frameless]]|Fshih kufijtë kombëtarë|default=1}} | area = {{Rreth}} {{Convert|10186000|km2}} ([[Kontinentet|e 6-ta]])^{[[#footnote a|a]]} | population = {{Rritje}} rreth 745 milionë (2025; [[Kontinentet|e 3-ta]]) | density = 72,9/km² (188/mi katror) (e 2-ta) | GDP_PPP = {{Nowrap|$43,53 trilionë (vlerësim 2025; e 2-ta)<ref>{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/datamapper/PPPGDP@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|title=GDP PPP, current prices|publisher=International Monetary Fund|date=2022|access-date=2022-01-16|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122001107/https://www.imf.org/external/datamapper/PPPGDP@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|url-status=live|language=en}}</ref>}} | GDP_nominal = $28,22 trilionë (vlerësim 2025; e 3-ta)<ref>{{Cite web|title=GDP Nominal, current prices|url=https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPD@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|publisher=International Monetary Fund|date=2022|access-date=2022-01-16|archive-date=2017-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170225211431/https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPD@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|url-status=live|language=en}}</ref> | GDP_per_capita = $38.270 (vlerësim 2025; e 3-ta)^{[[#footnote c|c]]}<ref>{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPDPC@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|title=Nominal GDP per capita|publisher=International Monetary Fund|date=2022|access-date=2022-01-16|archive-date=2020-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200111084550/https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPDPC@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|url-status=live|language=en}}</ref> | HDI = {{Rritje}} 0,845<ref>{{Cite web|url=http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2011/|title=Reports|website=Human Development Reports|date=January 2011|access-date=2017-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20120709095716/http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2011/|archive-date=2012-07-09|language=en}}</ref> | religions = {{Unbulleted list | {{ill|Krishtërimi|en|Christianity in Europe|lt=Krishtërimi}} (76,2%)<ref name="Survey" /> | Pa fe (18,3%)<ref name="Survey" /> | [[Islami në Evropë|Islami]] (4,9%)<ref name="Survey" /> | [[Feja në Evropë|Të tjera]] (0,6%)<ref name="Survey" /> }} | demonym = [[Grupet etnike në Evropë|Evropianë]] | countries = [[Lista e shteteve|Sovrane]] ([[Lista e shteteve të Evropës|44–50]])<br />{{ill|De facto|en|List of states with limited recognition}} ([[Lista e shteteve të Evropës|2–5]]) | dependencies = {{ill|Të jashtme|en|Dependent territory}} ([[Lista e shteteve të Evropës|5–6]])<br />Të brendshme ([[Lista e shteteve të Evropës|3]]) | languages = Më të folurat: {{Unbulleted list |[[Gjuha ruse|Rusisht]] |[[Gjuha gjermane|Gjermanisht]] |[[Gjuha frënge|Frëngjisht]] |[[Gjuha angleze|Anglisht]] |[[Gjuha italiane|Italisht]] |[[Gjuha spanjolle|Spanjisht]] |[[Gjuha polake|Polonisht]] |[[Gjuha ukrainase|Ukrainisht]] |[[Gjuha rumune|Rumanisht]] |[[Gjuha holandeze|Holandisht]] |[[Gjuha serbokroate|Serbokroatisht]] }} | time = UTC−1 deri në UTC+5 | cities = Zonat urbane më të mëdha:<ref name="Urban">{{Cite web|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|title=Demographia World Urban Areas|publisher=Demographia|access-date=2020-10-28|archive-date=2018-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20180503021711/http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|url-status=live|language=en}}</ref>{{Unbulleted list |[[Moska]] |[[Stambolli]]^{[[#footnote b|b]]} |[[Londra]] |[[Parisi]] |[[Madridi]] |Essen–[[Dyzeldorfi|Düsseldorf]] |[[Shën Petersburgu]] |[[Milano]] |[[Barcelona]] |[[Berlini]] }} | m = <code>150</code> – Evropa<br /><code>001</code> – [[Bota]] | footnotes = {{Unbulleted list|style=font-size:90%; |a. {{Note|footnote_a}} Shifrat përfshijnë vetëm pjesët evropiane të shteteve ndërkontinentale. |b. {{Note|footnote_b}} Përfshin popullsinë aziatike. Stambolli ndodhet pjesërisht në Azi dhe pjesërisht në Evropë. |c. {{Note|footnote_c}} «Evropa» e përcaktuar sipas Fondit Monetar Ndërkombëtar}} }} '''Evropa''' është një [[Kontinentet|kontinent]]<ref name="cnote-t" group="upper-alpha">Evropa konsiderohet normalisht si kontinent më vete në botën anglishtfolëse, e cila përdor modelin e shtatë kontinenteve. Modele të tjera e konsiderojnë Evropën pjesë të një kontinenti evroaziatik ose afro-evroaziatik. Shih [[Kontinentet]] për më shumë informacion.</ref><ref>{{Cite encyclopedia |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/europe |title=Europe |dictionary=Oxford Learner's Dictionary |access-date=2023-02-05 |language=en}}</ref><ref>{{Cite encyclopedia |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Europe |title=Europe |dictionary=Merriam-Webster |access-date=2023-02-05 |language=en}}</ref> që shtrihet tërësisht në [[Hemisfera veriore|Hemisferën veriore]] dhe kryesisht në [[Hemisfera Lindore|Hemisferën Lindore]]. Ajo kufizohet nga [[Oqeani Arktik]] në veri, [[Oqeani Atlantik]] në perëndim, [[Deti Mesdhe]] në jug dhe [[Azia]] në lindje. Evropa e ndan masën tokësore të [[Evroazia|Evroazisë]] me Azinë, dhe atë të {{ill|Afro-Evroazia|en|Afro-Eurasia|lt=Afro-Evroazisë}} me Afrikën dhe Azinë.<ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/place/Europe|title=Europe|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=2022-07-30|archive-date=2019-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330175836/https://www.britannica.com/place/Europe|url-status=live|language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Europe: Human Geography {{!}} National Geographic Society |url=https://education.nationalgeographic.org/resource/europe-human-geography/ |access-date=2023-02-04 |website=education.nationalgeographic.org |language=en}}</ref> Evropa konsiderohet zakonisht si {{ill|Kufijtë ndërmjet kontinenteve|en|Boundaries between the continents|lt=e ndarë nga Azia}} nga ndarja ujore e [[Malet Urale|Maleve Urale]], [[Lumi i Uralit|lumit Ural]], [[Liqeni Kaspik|Detit Kaspik]], Kaukazit të Madh, [[Deti i Zi|Detit të Zi]] dhe Ngushticave Turke.<ref name="NatlGeoAtlas">{{Cite book|title=National Geographic Atlas of the World|edition=7th|year=1999|location=Washington, DC|publisher=[[National Geographic Society|National Geographic]]|isbn=978-0-7922-7528-2|language=en}} "Europe" (fq. 68–69); "Asia" (fq. 90–91): "Një ndarje e pranuar zakonisht midis Azisë dhe Evropës … formohet nga Malet Urale, lumi Ural, Deti Kaspik, Malet e Kaukazit dhe Deti i Zi me daljet e tij, Bosfori dhe Dardanelet."</ref> Evropa mbulon afërsisht 10.186.000 km², ose 2% të [[Toka|sipërfaqes së Tokës]] (6,8% të sipërfaqes tokësore të Tokës), duke e bërë kontinentin e dytë më të vogël (sipas [[Kontinentet|modelit të shtatë kontinenteve]]). {{ill|Politika e Evropës|en|Politics of Europe|lt=Politikisht}}, Evropa ndahet në rreth [[Lista e shteteve të Evropës|pesëdhjetë shtete sovrane]], nga të cilat [[Rusia]] është më e madhja dhe më e populluara, duke shtrirë 39% të kontinentit dhe duke përfshirë 15% të [[Demografia e Evropës|popullsisë së tij]]. Evropa kishte një popullsi totale prej rreth 744 milionë banorësh (rreth 10% e [[Popullsia botërore|popullsisë botërore]]) në vitin 2024; e treta më e madhe pas Azisë dhe Afrikës. [[Klima e Evropës|Klima evropiane]] ndikohet nga rrymat e ngrohta atlantike, si [[Rryma Golfstrim|Golfstrimi]], të cilat krijojnë një klimë të butë në pjesën më të madhe të kontinentit, duke zbutur dimrat dhe verat. Më larg detit, dallimet sezonale janë më të dukshme, duke krijuar [[klima kontinentale]] më të theksuara. [[Kultura e Evropës]] përbëhet nga një gamë kulturash kombëtare dhe rajonale, të cilat formojnë rrënjët qendrore të [[Kultura perëndimore|qytetërimit perëndimor]] më të gjerë dhe së bashku i referohen zakonisht [[Greqia e Lashtë|Greqisë së Lashtë]] dhe [[Roma e Lashtë|Romës së Lashtë]], veçanërisht përmes {{ill|Krishterimi në Evropë|en|Christianity in Europe|lt=pasardhësve të tyre të krishterë}}, si rrënjë thelbësore dhe të përbashkëta.<ref>{{Harvnb|Lewis|Wigen|1997|p=226}}</ref><ref>{{Cite book|first=Kim|last=Covert|title=Ancient Greece: Birthplace of Democracy|url=https://books.google.com/books?id=KVMYJNvUiYkC&pg=PP5|year=2011|publisher=Capstone|isbn=978-1-4296-6831-6|page=5|quote=Ancient Greece is often called the cradle of western civilization. … Ideas from literature and science also have their roots in ancient Greece.|access-date=2022-07-30|archive-date=2022-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220727133725/https://books.google.com/books?id=KVMYJNvUiYkC&pg=PP5|url-status=live|language=en}}</ref> Duke filluar me [[Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore|rënien e Perandorisë Romake Perëndimore]] në vitin 476 e.s., konsolidimi i krishterë i Evropës pas [[Dyndjet Barbare|Dyndjeve Barbare]] shënoi [[Mesjeta|Mesjetën]] evropiane postklasike. {{ill|Rilindja Italiane|en|Italian Renaissance}} u përhap në shumë vende të [[Evropa Perëndimore|Evropës Perëndimore]], duke u përshtatur me kontekstet lokale dhe duke krijuar shprehje kombëtare të veçanta. Theksi i ri [[Humanizmi i Rilindjes|humanist]] mbi [[Arti i rilindjes|artin]] dhe shkencën ishte ndër faktorët e shumtë që kontribuan në kalimin e gjerë drejt epokës moderne. Që nga [[Epoka e Zbulimeve]], e udhëhequr nga [[Perandoria Spanjolle|Spanja]] dhe [[Perandoria Portugeze|Portugalia]], Evropa luajti një rol mbizotërues në çështjet globale me eksplorime dhe pushtime të shumta në mbarë botën. Midis shekullit të 16-të dhe shekullit të 20-të, fuqitë evropiane kolonizuan në kohë të ndryshme [[Amerika]]t, pothuajse të gjithë [[Afrika|Afrikën]] dhe [[Oqeania|Oqeaninë]], si dhe pjesën më të madhe të [[Azia|Azisë]]. [[Epoka e Iluminizmit]], [[Revolucioni Francez]] dhe [[Luftërat Napoleonike]] e formësuan kontinentin kulturalisht, politikisht dhe ekonomikisht nga fundi i shekullit të 17-të deri në gjysmën e parë të shekullit të 19-të. [[Revolucioni Industrial]], që filloi në [[Mbretëria e Britanisë së Madhe|Britaninë e Madhe]] në fund të shekullit të 18-të, solli ndryshime radikale ekonomike, kulturore dhe shoqërore në Evropën Perëndimore dhe përfundimisht në botën më të gjerë. Të dyja [[Lufta botërore|luftërat botërore]] filluan dhe u zhvilluan kryesisht në Evropë, duke kontribuar në rënien e dominimit të Evropës Perëndimore në çështjet botërore nga mesi i shekullit të 20-të, ndërsa [[Bashkimi Sovjetik]] dhe Shtetet e Bashkuara morën rolin kryesor dhe konkurruan për dominim gjeopolitik në Evropë dhe në mbarë botën.<ref name="natgeo 534">National Geographic, 534.</ref> [[Lufta e Ftohtë]] që pasoi e ndau Evropën përgjatë [[Perdja e Hekurt|Perdes së Hekurt]], me [[NATO]]-n në [[Blloku Perëndimor|Perëndim]] dhe [[Pakti i Varshavës]] në [[Blloku Lindor|Lindje]]. Kjo ndarje përfundoi me [[Revolucionet e 1989-ës]], [[Rënia e Murit të Berlinit|rënien e Murit të Berlinit]] dhe [[Shpërbërja e Bashkimit Sovjetik|shpërbërjen e Bashkimit Sovjetik]], që lejuan përparimin e ndjeshëm të [[Integrimi evropian|integrimit evropian]]. Integrimi evropian ka përparuar në mënyrë institucionale që nga viti 1948 me themelimin e [[Këshilli i Evropës|Këshillit të Evropës]], dhe në mënyrë të ndjeshme përmes realizimit të [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]] (BE), i cili përfaqëson sot pjesën më të madhe të Evropës.<ref name="europaeu 1945-59">{{Cite web |title=History of the European Union 1945–59 |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1945-59_en |access-date=2022-04-16 |website=european-union.europa.eu |language=en |archive-date=2022-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220423212328/https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1945-59_en |url-status=live }}</ref> Bashkimi Evropian është një {{ill|Bashkimi mbinacional|en|Supranational union|lt=entitet}} {{ill|Identiteti politik|en|Political identity|lt=politik}} mbinacional që qëndron midis një [[Konfederata|konfederate]] dhe një [[Federata|federate]] dhe bazohet në një sistem traktatesh evropiane.<ref>{{Cite web|url=http://www.ies.ee/iesp/No11/articles/03_Gabriel_Hazak.pdf|title=The European union—a federation or a confederation?|access-date=2022-07-30|archive-date=2022-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220319194121/https://www.ies.ee/iesp/No11/articles/03_Gabriel_Hazak.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> BE-ja buron nga Evropa Perëndimore, por [[Zgjerimi i Bashkimit Evropian|po zgjerohet]] drejt lindjes që nga shpërbërja e Bashkimit Sovjetik në vitin 1991. Shumica e anëtarëve të saj kanë miratuar një monedhë të përbashkët, [[euro]]n, dhe marrin pjesë në tregun e përbashkët evropian dhe në [[Bashkimi Doganor i Bashkimit Evropian|një bashkim doganor]]. Një bllok i madh vendesh, [[Zona Shengen]], kanë hequr gjithashtu kontrollet e brendshme kufitare dhe të imigracionit. Zgjedhje të rregullta popullore zhvillohen çdo pesë vjet brenda BE-së; ato konsiderohen zgjedhjet demokratike të dyta më të mëdha në botë pas atyre të Indisë. [[Ekonomia e Bashkimit Evropian|Ekonomia e BE-së]] është e dyta më e madhe në botë sipas PBB-së nominale dhe e treta më e madhe sipas PBB-së të rregulluar sipas barazisë së fuqisë blerëse (PPP). == Etimologjia == {{Anchor|Etymology}} {{Shiko gjithashtu|Europa (mitologji)}} [[Skeda:Anaximander world map (mul).svg|thumb|left|Rindërtim i një [[early world maps|harte të hershme të botës]] të bërë nga [[Anaksimandri]] i shekullit të 6-të p.e.s., që e ndante botën e njohur në tri masa të mëdha tokësore, njëra prej të cilave quhej Evropë]] Në [[Mitologjia greke|mitologjinë klasike greke]], [[Europa (mitologji)|Europa]] (greqisht e lashtë: {{lang|grc|Εὐρώπη}}, {{lang|grc-Latn|Eurṓpē}}) ishte një princeshë [[Fenikasit|fenikase]]. Sipas një pikëpamjeje, emri i saj rrjedh nga elementet e greqishtes së lashtë {{lang|grc|εὐρύς}} ({{lang|grc-Latn|eurús}}) 'i gjerë, i hapur' dhe {{lang|grc|ὤψ}} ({{lang|grc-Latn|ōps}}, [[Rasa gjinore|gjinore]] {{lang|grc|ὠπός}}, {{lang|grc-Latn|ōpós}}) 'sy, fytyrë, pamje', prandaj përbërja e tyre {{lang|grc-Latn|Eurṓpē}} do të nënkuptonte 'me shikim të gjerë' ose 'me pamje të gjerë'.<ref name="WestWest2007">{{cite book|author1=M. L. West|first2=Morris|last2=West|title=Indo-European Poetry and Myth|url=https://books.google.com/books?id=ZXrJA_5LKlYC|date=2007|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-928075-9|page=185|access-date=2022-07-30|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122123919/https://books.google.com/books?id=ZXrJA_5LKlYC|url-status=live|language=en}}</ref><ref name="FitzRoy2015">{{cite book|first=Charles|last=FitzRoy|title=The Rape of Europa: The Intriguing History of Titian's Masterpiece|url=https://books.google.com/books?id=zhF0BgAAQBAJ&pg=PT52|date=2015|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=978-1-4081-9211-5|pages=52–|access-date=2022-07-30|archive-date=2022-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220320035838/https://books.google.com/books?id=zhF0BgAAQBAJ&pg=PT52|url-status=live|language=en}}</ref><ref name="Astour1967">{{cite book|first=Michael C.|last=Astour|title=Hellenosemitica: An Ethnic and Cultural Study in West Semitic Impact on Mycenaean Greece|url=https://books.google.com/books?id=NMkUAAAAIAAJ&pg=PA128|year=1967|publisher=Brill Archive|page=128|id=GGKEY:G19ZZ3TSL38|access-date=2022-07-30|archive-date=2022-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220320014449/https://books.google.com/books?id=NMkUAAAAIAAJ&pg=PA128|url-status=live|language=en}}</ref><ref name=etymonline>{{cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=Europe|title=Europe – Origin and meaning of the name Europe by Online Etymology Dictionary|website=etymonline.com|access-date=2022-07-30|archive-date=2017-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170917144349/http://www.etymonline.com/index.php?term=Europe|url-status=live|language=en}}</ref> ''I gjerë'' ka qenë një [[Epiteti|epitet]] i vetë Tokës në fenë e rindërtuar [[Proto-Indo-European mythology|proto-indo-evropiane]] dhe në poezinë kushtuar asaj.<ref name="WestWest2007" /> Një pikëpamje alternative është ajo e [[Robert S.P. Beekes|Robert Beekes]], i cili ka argumentuar në favor të një origjine para-indo-evropiane për emrin, duke shpjeguar se një rrjedhje nga ''eurus'' do të jepte një [[Toponimia|toponim]] të ndryshëm nga Europa. Beekes ka lokalizuar toponime të lidhura me atë të Europës në territorin e Greqisë së lashtë, si dhe vendbanime si ai i Europosit në [[Maqedonia e Lashtë|Maqedoninë e lashtë]].<ref name="Beekes">{{cite journal |last1=Beekes |first1=Robert |title=Kadmos and Europa, and the Phoenicians |journal=Kadmos |date=2004 |volume=43 |issue=1 |pages=168–69 |doi=10.1515/kadm.43.1.167 |s2cid=162196643 |url=https://www.robertbeekes.nl/wp-content/uploads/2019/08/b118.pdf |access-date=2022-07-30 |archive-date=2021-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101121039/https://www.robertbeekes.nl/wp-content/uploads/2019/08/b118.pdf |url-status=live |issn=0022-7498 |language=en}}</ref> Janë bërë përpjekje për ta lidhur {{lang|grc-Latn|Eurṓpē}} me një term semit për ''perëndim'', qoftë me fjalën [[Gjuha akadiane|akadiane]] {{lang|akk-Latn|erebu}} që do të thotë 'perëndoj, ulem' (për diellin), qoftë me fjalën fenikase {{lang|phn-Latn|'ereb}} 'mbrëmje, perëndim',<ref name=etymonline /> që është në origjinën e fjalës [[Gjuha arabe|arabe]] {{lang|ar-Latn|maghreb}} dhe të [[Gjuha hebreje|hebraishtes]] {{lang|he-Latn|ma'arav}}. Martin Litchfield West ka thënë se "fonologjikisht, përputhja midis emrit të Europës dhe çfarëdo forme të fjalës semite është shumë e dobët",<ref>{{Cite book |author=M. L. West |url=https://books.google.com/books?id=fIp0RYIjazQC&pg=PA451 |title=The east face of Helicon: west Asiatic elements in Greek poetry and myth |publisher=Clarendon Press |year=1997 |isbn=978-0-19-815221-7 |location=Oxford |page=451 |language=en}}</ref> ndërsa Beekes e konsideron të pazakontë një lidhje me gjuhët semite.<ref name="Beekes" /> Shumica e gjuhëve kryesore të botës përdorin fjalë që rrjedhin nga {{lang|grc-Latn|Eurṓpē}} ose ''Europa'' për t'iu referuar kontinentit. Kinezishtja, për shembull, përdor fjalën {{lang|zh-Latn|Ōuzhōu}} ({{lang|zh-Hant|歐洲}}/{{lang|zh-Hans|欧洲}}), që është shkurtim i emrit të transliteruar {{lang|zh-Latn|Ōuluóbā zhōu}} ({{lang|zh|歐羅巴洲}}) ({{lang|zh-Latn|zhōu}} do të thotë "kontinent"); një term i ngjashëm me origjinë kineze, {{lang|ja|欧州}} ({{lang|ja-Latn|Ōshū}}), përdoret ndonjëherë edhe në japonisht, si në emrin japonez të Bashkimit Evropian, {{lang|ja|欧州連合}} ({{lang|ja-Latn|Ōshū Rengō}}), megjithëse [[katakana]] {{lang|ja|ヨーロッパ}} ({{lang|ja-Latn|Yōroppa}}) përdoret më shpesh. Në disa gjuhë turkike, emri fillimisht persian {{lang|fa-Latn|Frangistan}} ("vendi i frankëve") përdoret rëndom për t'iu referuar pjesës më të madhe të Evropës, krahas emrave zyrtarë si {{lang|fa-Latn|Avrupa}} ose {{lang|fa-Latn|Evropa}}.<ref name="davison">{{Cite journal|author=Davidson, Roderic H. |s2cid=157454140|title=Where is the Middle East?|jstor=20029452 |journal=Foreign Affairs |volume=38|issue=4 |pages=665–675 |year=1960|doi=10.2307/20029452 |language=en}}</ref> === Përkufizimi === === Përkufizimi bashkëkohor === <div class="center"> <div class="thumbinner overflowbugx" style="overflow:auto;"> <small>Harta e klikueshme e Evropës, që tregon një nga kufijtë kontinentalë më të përdorur<ref name="cnote-u" group="upper-alpha">Harta tregon një nga përcaktimet më të pranuara të kufijve gjeografikë të Evropës, siç përdoret nga [[National Geographic Society|National Geographic]] dhe [[Encyclopædia Britannica]]. Nëse vendet konsiderohen në Evropë apo në Azi mund të ndryshojë sipas burimeve, për shembull në klasifikimin e CIA World Factbook ose atë të [[BBC]]. Disa vende në Evropë, si Franca, kanë territore që shtrihen gjeografikisht jashtë Evropës, por që megjithatë konsiderohen pjesë përbërëse të atij vendi.</ref> <br />'''Legjenda:''' <span style="color:blue">'''blu'''</span>: {{ill|Shtetet transkontinentale|en|List of transcontinental countries|lt=shtetet që shtrihen në kufirin mes Evropës dhe Azisë}}; <span style="color:green">'''jeshile'''</span>: vende që nuk ndodhen gjeografikisht në Evropë, por që janë ngushtë të lidhura me kontinentin </small> </div> </div> Përkufizimi mbizotërues i Evropës si term gjeografik është në përdorim që nga mesi i shekullit XIX. Evropa konsiderohet e kufizuar nga trupa të mëdhenj ujorë në veri, perëndim dhe jug; kufijtë e Evropës në lindje dhe verilindje merren zakonisht si [[Malet Urale]], [[Lumi i Uralit]] dhe [[Liqeni Kaspik]]; në juglindje, [[Kaukazi|Malet e Kaukazit]], [[Deti i Zi]] dhe rrugët ujore që lidhin Detin e Zi me [[Deti Mesdhe|Detin Mesdhe]].<ref name="Encarta">{{cite encyclopedia |encyclopedia=Microsoft Encarta Online Encyclopaedia 2007 |title=Europe |url=http://encarta.msn.com/encyclopaedia_761570768/Europe.html |access-date=2007-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091028013857/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761570768/Europe.html |archive-date=2009-10-28 |language=en}}</ref> [[Skeda:Possible definitions of the boundary between Europe and Asia.png|thumb|Përkufizimet e përdorura për kufirin mes Azisë dhe Evropës në periudha të ndryshme të historisë. ''B'' ([[Malet Urale|Uralet]]) dhe ''F'' ([[Kaukazi]]) përbëjnë konceptin modern.]] [[Skeda:T and O map Guntherus Ziner 1472.jpg|thumb|Një hartë mesjetare {{ill|Harta T dhe O|en|T and O map}} e shtypur nga Günther Zainer në vitin 1472, që tregon tri kontinentet si zotërime të bijve të [[Noa|Noes]] – Azia për Semin (Shem), Evropa për Jafethin (Japheth) dhe Afrika për Kamin (Ham)]] Ishujt në përgjithësi grupohen me masën kontinentale më të afërt, prandaj [[Islanda]] konsiderohet pjesë e Evropës, ndërsa ishulli aty pranë, Groenlanda, zakonisht i caktohet [[Amerika Veriore|Amerikës Veriore]], megjithëse politikisht i përket Danimarkës. Megjithatë, ka disa përjashtime të bazuara në dallime sociopolitike dhe kulturore. Qiproja është më afër [[Anadolli]]t (ose Azisë së Vogël), por politikisht konsiderohet pjesë e Evropës<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cyprus/ |title=Cyprus |website=The World Factbook |publisher=CIA |access-date=2024-08-13 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202203/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cyprus/ |archive-date=9 janar 2021 |url-status=dead}}</ref> dhe është shtet anëtar i BE-së. Malta për shekuj me radhë konsiderohej ishull i [[Magrebi|Afrikës Veriperëndimore]], por tani konsiderohet gjithashtu pjesë e Evropës.<ref>Falconer, William; Falconer, Thomas. [https://books.google.com/books?id=B3Q29kWRdtgC&pg=PA50 ''Dissertation on St. Paul's Voyage''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170327020614/https://books.google.com/books?id=B3Q29kWRdtgC&pg=PA50 |date=2017 }}, BiblioLife (BiblioBazaar), 1872. (1817.), p. 50, {{ISBN|1-113-68809-2}} ''These islands Pliny, as well as Strabo and Ptolemy, included in the African sea''</ref> „Evropa", siç përdoret posaçërisht në [[Gjuha angleze britanike|anglishten britanike]], mund t'i referohet edhe vetëm [[Evropa Kontinentale|Evropës Kontinentale]].<ref>{{cite web|url=http://wordnetweb.princeton.edu/perl/webwn?s=europe|title=Europe&nbsp;– Noun|publisher=Princeton University|access-date=2008-06-09|archive-date=2014-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20140715121246/http://wordnetweb.princeton.edu/perl/webwn?s=europe|url-status=live|language=en}}</ref> Termi „kontinent" zakonisht nënkupton [[Gjeografia fizike|gjeografinë fizike]] të një mase të madhe toke të rrethuar plotësisht ose pothuajse plotësisht nga uji në kufijtë e saj. Para miratimit të konventës aktuale që përfshin ndarjet malore, kufiri mes Evropës dhe Azisë ishte ripërcaktuar disa herë që nga koncepti i tij i parë në [[Lashtësia klasike|lashtësinë klasike]], por gjithnjë si një seri lumenjsh, detesh dhe ngushticash që besohej se shtriheshin në një distancë të panjohur drejt lindjes dhe veriut nga Deti Mesdhe, pa përfshirë asnjë vargmal. Kartografi Herman Moll sugjeroi në vitin 1715 se Evropa kufizohej nga një seri rrugësh ujore pjesërisht të bashkuara, të drejtuara drejt ngushticave turke, dhe nga lumi Irtysh që derdhet në pjesën e sipërme të lumit Ob dhe në [[Oqeani Arktik]]. Në të kundërt, kufiri aktual lindor i Evropës ndjek pjesërisht Uralet dhe Kaukazin, çka është disi arbitrare dhe e pakonsistente krahasuar me çdo përkufizim të qartë të termit „kontinent". Ndarja aktuale e Evroazisë në dy kontinente tani pasqyron dallime kulturore, gjuhësore dhe etnike [[East–West dichotomy|Lindje–Perëndim]] që ndryshojnë përgjatë një spektri dhe jo me një vijë ndarëse të mprehtë. Kufiri gjeografik mes Evropës dhe Azisë nuk ndjek asnjë kufi shtetëror dhe tani ndjek vetëm disa trupa ujorë. Turqia konsiderohet përgjithësisht një {{ill|Shtetet transkontinentale|en|List of transcontinental countries|lt=vend transkontinental}} i ndarë tërësisht nga uji, ndërsa Rusia dhe [[Kazakistani]] ndahen vetëm pjesërisht nga rrugët ujore. Franca, Holanda, Portugalia dhe Spanja janë gjithashtu transkontinentale (ose më saktë, ndërkontinentale, kur përfshihen oqeane ose dete të mëdha), pasi sipërfaqet e tyre kryesore tokësore ndodhen në Evropë, ndërsa xhepa të territoreve të tyre ndodhen në kontinente të tjera të ndara nga Evropa me trupa të mëdhenj ujorë. Spanja, për shembull, ka territore ([[Seuta]] dhe [[Melila]]) në jug të [[Deti Mesdhe|Detit Mesdhe]] që janë pjesë e [[Afrika|Afrikës]] dhe kanë kufi me Marokun. Sipas konventës aktuale, Gjeorgjia dhe Azerbajxhani janë vende transkontinentale ku rrugët ujore janë zëvendësuar plotësisht nga male si ndarje mes kontinenteve. === Historia e konceptit === {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Kufiri midis Evropës dhe Azisë|en|Boundary between Europe and Asia}}}} ==== Historia e hershme ==== [[Skeda:Europa Prima Pars Terrae in Forma Virginis.jpg|thumb|270x270px|Paraqitja e ''Europa regina'' («Mbretëresha Evropë») në vitin 1582]] Përdorimi i parë i regjistruar i ''Eurṓpē'' si term gjeografik gjendet në {{ill|Himni homerik për Apolonin e Delit|en|Homeric Hymn}}, ku i referohet bregut perëndimor të [[Deti Egje|Detit Egje]]. Si emër për një pjesë të botës së njohur, ai përdoret për herë të parë në shekullin VI p.e.s. nga [[Anaksimandri]] dhe [[Hekateu i Miletit|Hekateu]]. Anaksimandri e vendosi kufirin midis Azisë dhe Evropës përgjatë lumit Fasis (lumi modern Rioni, në territorin e [[Gjeorgjia|Gjeorgjisë]]) në Kaukaz, një konvencion që e ndoqi ende [[Herodoti]] në shekullin V p.e.s.<ref>''[[Historitë e Herodotit|Historitë]]'' 4.38. Krh. James Rennell, ''The geographical system of Herodotus examined and explained'', Volume 1, Rivington 1830, [https://archive.org/details/bub_gb_enQ-AAAAcAAJ/page/n274 f. 244]</ref> Herodoti përmendi se bota ishte ndarë nga persona të panjohur në tri pjesë — Evropë, Azi dhe Libi (Afrikë) — me [[Nili]]n dhe Fasisin si kufijtë e tyre, megjithëse ai thotë gjithashtu se disa e konsideronin lumin Don, e jo Fasisin, si kufi midis Evropës dhe Azisë.<ref>Herodotus, 4:45</ref> Kufiri lindor i Evropës u përcaktua në shekullin I nga gjeografi [[Straboni]] te lumi Don.<ref>Strabo ''Geography 11.1''</ref> ''Libri i Jubileve'' i përshkroi kontinentet si tokat që Noa ua dha tre bijve të tij; Evropa u përcaktua si e shtrirë nga {{ill|Shtyllat e Herkulit|en|Pillars of Hercules}} në [[Ngushtica e Gjibraltarit|Ngushticën e Gjibraltarit]], që e ndan nga {{ill|Afrika Veriperëndimore|en|Northwest Africa}}, deri te Doni, që e ndan nga Azia.<ref>{{Cite book|title=Genesis and the Jewish antiquities of Flavius Josephus|first= Thomas W.|last= Franxman|publisher=Pontificium Institutum Biblicum|year= 1979|isbn=978-88-7653-335-8|pages=101–102|language=en}}</ref> Konvencioni që e mori [[Mesjeta]] dhe që ka mbijetuar në përdorimin modern është ai i epokës romake, i përdorur nga autorë të asaj kohe si Posidoni,<ref>W. Theiler, ''Posidonios. Die Fragmente'', vol. 1. Berlin: De Gruyter, 1982, fragm. 47a.</ref> [[Straboni]],<ref>I. G. Kidd (ed.), ''Posidonius: The commentary'', Cambridge University Press, 2004, {{ISBN|978-0-521-60443-7}}, [https://books.google.com/books?id=_iXs1aCr1ckC&pg=PA738 f. 738] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200801115807/https://books.google.com/books?id=_iXs1aCr1ckC&pg=PA738 |date=1 August 2020 }}.</ref> dhe [[Ptolemeu]],<ref>''Geographia'' 7.5.6 (ed. Nobbe 1845, [https://books.google.com/books?id=vHMCAAAAQAAJ vol. 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200524011208/https://books.google.com/books?id=vHMCAAAAQAAJ |date=24 May 2020 }}, f. 178) {{lang|grc|Καὶ τῇ Εὐρώπῃ δὲ συνάπτει διὰ τοῦ μεταξὺ αὐχένος τῆς τε Μαιώτιδος λίμνης καὶ τοῦ Σαρματικοῦ Ὠκεανοῦ ἐπὶ τῆς διαβάσεως τοῦ Τανάϊδος ποταμοῦ. }} «Dhe [Azia] lidhet me Evropën nga ngushtica tokësore midis Liqenit Maiotis dhe Oqeanit Sarmatik, aty ku lumi Tanais e kalon.»</ref> të cilët e morën Tanaisin (lumin modern Don) si kufi. Perandoria Romake nuk i dha një identitet të fortë konceptit të ndarjeve kontinentale. Megjithatë, pas rënies së [[Perandoria Romake Perëndimore|Perandorisë Romake Perëndimore]], [[Kultura perëndimore|kultura që u zhvillua në vend të saj]], e lidhur me latinishten dhe kishën katolike, filloi ta lidhte veten me konceptin e «Evropës».<ref name="Pocock2002">{{cite book |author1=J. G. A. Pocock |author1-link=J. G. A. Pocock |editor1-last=Pagden |editor1-first=Anthony |title=The Idea of Europe From Antiquity to the European Union |date=2002 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-511-49681-3 |chapter=Some Europes in Their History |chapter-url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/idea-of-europe/some-europes-in-their-history/261CF37C1E49E93280878F816D4483F1 |doi=10.1017/CBO9780511496813.003 |pages=57–61 |access-date=2022-07-30 |archive-date=2022-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220323132907/https://www.cambridge.org/core/books/abs/idea-of-europe/some-europes-in-their-history/261CF37C1E49E93280878F816D4483F1 |url-status=live |language=en}}</ref> Termi «Evropë» përdoret për herë të parë për një sferë kulturore në [[Rilindja Karolinge|Rilindjen Karolinge]] të shekullit IX. Nga ajo kohë, termi shënonte sferën e ndikimit të Kishës Perëndimore, në kundërshtim si me kishat ortodokse lindore, ashtu edhe me [[Bota myslimane|botën myslimane]]. Një përkufizim kulturor i Evropës si tokat e [[Bota e krishterë|botës së krishterë]] latine u formësua në shekullin VIII, duke shënuar kondominiumin e ri kulturor të krijuar nga bashkimi i traditave gjermane me kulturën krishtere-latine, i përcaktuar pjesërisht në kontrast me [[Bizanti]]n dhe [[Islami]]n, dhe i kufizuar në Iberinë veriore, Ishujt Britanikë, Francën, Gjermaninë perëndimore të krishterizuar, rajonet alpine dhe Italinë veriore e qendrore.<ref>Norman F. Cantor, ''The Civilization of the Middle Ages'', 1993, "Culture and Society in the First Europe", pp185ff.</ref><ref>{{Cite book|last1=Dawson|first1=Christopher|title=Crisis in Western Education |year=2010 |orig-date=1961 |isbn=978-0-8132-1683-6|edition=reprint|first2=Glenn|last2=Olsen|page=108|publisher=CUA Press |language=en}}</ref> Koncepti është një nga trashëgimitë e qëndrueshme të Rilindjes Karolinge: ''Europa'' shfaqet shpesh në letrat e dijetarit të oborrit të Karlit të Madh, {{ill|Alkuini|en|Alcuin}}.<ref>Noted by Cantor, 1993:181.</ref> Kalimi i Evropës në një term kulturor, përveç gjeografik, bëri që kufijtë e Evropës të ndikoheshin nga konsiderata kulturore në lindje, sidomos në lidhje me zonat nën ndikimin bizantin, osman dhe rus. Pyetje të tilla ndikoheshin nga konotacionet pozitive që përdoruesit e termit i lidhnin me emrin Evropë. Konsiderata të tilla kulturore nuk u zbatuan për Amerikat, megjithëse ato u pushtuan dhe u koloniziuan nga shtetet evropiane. Në vend të kësaj, koncepti i «civilizimit perëndimor» u shfaq si mënyrë për të grupuar Evropën dhe këto kolonitë.<ref>{{cite web |url=https://www.unaoc.org/repository/9334Western%20Historiography%20and%20Problem%20of%20Western%20History%20-%20JGA%20Pocock.doc.pdf |title=Western historiography and the problem of "Western" history |author=J. G. A. Pocock |author-link=J. G. A. Pocock |publisher=United Nations |pages=5–6 |access-date=2022-07-30 |archive-date=2022-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220613222622/https://www.unaoc.org/repository/9334Western%20Historiography%20and%20Problem%20of%20Western%20History%20-%20JGA%20Pocock.doc.pdf |url-status=live |language=en}}</ref> ==== Përkufizimet moderne ==== {{Shiko gjithashtu|Evropa Kontinentale}} {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Rajonet e Evropës|en|Regions of Europe}}}} [[Skeda:Herman Moll A New Map of Europe According to the Newest Observations 1721.JPG|thumb|270px|''A New Map of Europe According to the Newest Observations'' (1721) nga Hermann Moll e vizaton kufirin lindor të Evropës përgjatë lumit Don, që rrjedh drejt jugperëndimit, dhe lumenjve Tobol, Irtysh dhe Ob, që rrjedhin drejt veriut.]] [[Skeda:1916 political map of Europe.jpg|thumb|270px|right|Harta politike e Evropës e vitit 1916, ku pjesa më e madhe e rrugëve ujore të Mollit është zëvendësuar nga Malet Urale të von Strahlenbergut dhe kreshta e Kaukazit e Freshfieldit, tipare tokësore të llojit që zakonisht përcaktojnë një nënkontinent]] Pyetja e përcaktimit të një kufiri të saktë lindor të Evropës shfaqet në periudhën e Epokës së Re të hershme, kur zgjerimi lindor i {{ill|Mbretërisë Ruse|en|Tsardom of Russia|lt=Moskovisë}} filloi të përfshinte [[Azia Veriore|Azinë Veriore]]. Gjatë Mesjetës dhe deri në shekullin e 18-të, ndarja tradicionale e masës tokësore të [[Evroazia|Evroazisë]] në dy kontinente, Evropë dhe Azi, ndiqte Ptolemeun, me kufirin që kalonte përgjatë Ngushticave Turke, [[Deti i Zi|Detit të Zi]], Ngushticës së Kerçit, [[Deti Azov|Detit Azov]] dhe lumit Don (Tanaisi i lashtë). Megjithatë, hartat e prodhuara gjatë shekujve 16–18 priren të ndryshonin në mënyrën se si e vazhdonin kufirin përtej kthesës së Donit te Kalach-na-Donu (ku ai është më afër Vollgës, tani i bashkuar me të nga Kanali Vollga–Don), në territore që gjeografët e lashtë nuk i kishin përshkruar në ndonjë detaj. Rreth vitit 1715, Herman Moll hartoi një hartë që tregonte pjesën veriore të lumit Ob dhe lumin Irtysh, një degë kryesore e Obit, si pjesë të një serie rrugësh ujore të bashkuara pjesërisht, që e çonin kufirin mes Evropës dhe Azisë nga Ngushticat Turke dhe lumi Don gjithë rrugën deri në Oqeanin Arktik. Në vitin 1721 ai hartoi një hartë më të përditësuar dhe më të lehtë për t'u lexuar. Megjithatë, propozimi i tij për t'u mbështetur te lumenjtë kryesorë si vijë ndarëse nuk u pranua kurrë nga gjeografët e tjerë, të cilët kishin filluar të largoheshin nga ideja se kufijtë ujorë janë ndarjet e vetme legjitime mes Evropës dhe Azisë. Katër vjet më vonë, në vitin 1725, Philip Johan von Strahlenberg ishte i pari që u shkëput nga kufiri klasik i Donit. Ai tërhoqi një vijë të re përgjatë Vollgës, duke ndjekur Vollgën drejt veriut deri te Kthesa e Samarës, përgjatë Obshchy Syrt ({{ill|Ndarja ujore|en|drainage divide|lt=ndarja ujore}} mes Vollgës dhe lumit Ural), pastaj drejt veriut dhe lindjes përgjatë këtij lumi të fundit deri në burimin e tij në [[Malet Urale]]. Në këtë pikë ai propozoi që vargmalet mund të përfshiheshin si kufij mes kontinenteve, si alternativë ndaj rrugëve ujore aty pranë. Prandaj, ai e vizatoi kufirin e ri drejt veriut përgjatë Maleve Urale, në vend të lumenjve Ob dhe Irtysh, që rrjedhin paralelisht aty pranë.<ref>{{Cite book|title=Das Nord-und Ostliche Theil von Europa und Asia|author=Philipp Johann von Strahlenberg|year=1730|language=de|page=106}}</ref> Kjo u mbështet nga Perandoria Ruse dhe prezantoi konventën që në fund do të bëhej e pranuar përgjithësisht. Megjithatë, kjo nuk ndodhi pa kritika. [[Voltaire]], duke shkruar në vitin 1760 për përpjekjet e [[Pjetri i Madh|Pjetrit të Madh]] për ta bërë Rusinë më evropiane, e anashkaloi krejt çështjen e kufirit me pretendimin se as Rusia, as Skandinavia, as Gjermania veriore, as Polonia nuk ishin plotësisht pjesë e Evropës.<ref name="Pocock2002" /> Që atëherë, shumë gjeografë analitikë modernë, si {{ill|Halford Mackinder|en|Halford Mackinder}}, kanë deklaruar se shohin pak vlefshmëri te Malet Urale si kufi mes kontinenteve.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=jrVW9W9eiYMC&pg=PA8|title=Europe: A History|page=8|access-date=2010-08-23|isbn=978-0-19-820171-7|date=1996|last1=Davies|first1=Norman|publisher=Oxford University Press|language=en|archive-date=2020-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801123242/https://books.google.com/books?id=jrVW9W9eiYMC&pg=PA8|url-status=live}}</ref> Hartografët vazhduan të ndryshonin për kufirin mes Donit të poshtëm dhe Samarës deri thellë në shekullin e 19-të. [[:commons:Category:Atlas of Russian Empire. 1745 year|Atlasi i vitit 1745]] i botuar nga Akademia Ruse e Shkencave e ndjek kufirin përgjatë Donit përtej Kalachut deri në Serafimovich para se të priste drejt veriut kah Arkhangelski, ndërsa hartografë të tjerë të shekujve 18–19, si John Cary, ndoqën recetën e Strahlenbergut. Në jug, Depresioni Kuma–Manych u identifikua rreth vitit 1773 nga një natyralist gjerman, Peter Simon Pallas, si një luginë që dikur lidhte Detin e Zi me [[Deti Kaspik|Detin Kaspik]],<ref name="oren-icn.ru">{{cite web|url=http://oren-icn.ru/index.php/discussmenu/retrospectiva/685-eagraniza |title=Boundary of Europe and Asia along Urals |language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20120108153922/http://oren-icn.ru/index.php/discussmenu/retrospectiva/685-eagraniza |archive-date=2012-01-08 }}</ref><ref>Peter Simon Pallas, ''Journey through various provinces of the Russian Empire'', vol. 3 (1773)</ref> dhe më pas u propozua si kufi natyror mes kontinenteve. Nga mesi i shekullit të 19-të, kishte tri konventa kryesore: njëra ndiqte Donin, Kanalin Vollga–Don dhe Vollgën, tjetra ndiqte Depresionin Kuma–Manych deri në Kaspik e më pas lumin Ural, dhe e treta e braktiste krejtësisht Donin, duke ndjekur ndarjen e ujërave të Kaukazit të Madh deri në Kaspik. Çështja ende trajtohej si "kontroversë" në literaturën gjeografike të viteve 1860, me Douglas Freshfield-in që mbronte kufirin përgjatë kreshtës së Kaukazit si "më të mirin e mundshëm", duke cituar mbështetjen e "gjeografëve modernë" të ndryshëm.<ref>Douglas W. Freshfield: "[https://books.google.com/books?id=ips8AAAAIAAJ&pg=PA71 Journey in the Caucasus]". {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200801113249/https://books.google.com/books?id=ips8AAAAIAAJ&pg=PA71 |date=2020-08-01 }}". ''Proceedings of the Royal Geographical Society'', volumes 13–14, 1869. Cited as ''[[De fakto|de facto]]'' convention by Baron von Haxthausen, ''Transcaucasia'' (1854); review [https://archive.org/details/bub_gb_SN0EAAAAQAAJ/page/n152 <!-- Nga en.wiki: pg=140 --> Dublin University Magazine].</ref> Në Rusi dhe [[Bashkimi Sovjetik]], kufiri përgjatë Depresionit Kuma–Manych ishte më i përdoruri që në vitin 1906.<ref>[http://dlib.rsl.ru/view.php?path=/rsl01004000000/rsl01004103000/rsl01004103489/rsl01004103489.pdf#?page=163 "Europe"] {{Lidhje e vdekur}}, ''Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary'', 1906</ref> Në vitin 1958, Shoqëria Gjeografike Sovjetike rekomandoi zyrtarisht që kufiri mes Evropës dhe Azisë të vizatohej në tekstet shkollore nga Gjiri i Baydaratskayas, në [[Deti Kara|Detin Kara]], përgjatë këmbës lindore të Maleve Urale, pastaj duke ndjekur lumin Ural deri te Kodrat Mugodzhar, e më pas lumin Emba; dhe Depresionin Kuma–Manych,<ref>{{cite web|url=http://velikijporog.narod.ru/st_evraz_gran.htm|title=Do we live in Europe or in Asia?|language=ru|access-date=2022-07-30|archive-date=2018-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180218073322/http://velikijporog.narod.ru/st_evraz_gran.htm|url-status=live}}</ref> duke e vendosur kështu Kaukazin tërësisht në Azi dhe Uralet tërësisht në Evropë.<ref>{{cite web|url=http://www.i-u.ru/biblio/archive/orlenok_fisicheskaja/06.aspx |title=Physical Geography |year=1998 |author=Orlenok V. |language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20111016212930/http://www.i-u.ru/biblio/archive/orlenok_fisicheskaja/06.aspx |archive-date=2011-10-16 }}</ref> ''Flora Europaea'' miratoi një kufi përgjatë lumenjve Terek dhe Kuban, pra në jug nga Kuma dhe Manych, por prapë me Kaukazin tërësisht në Azi.<ref>{{Cite book |last1=Tutin |first1=T.G. |last2=Heywood |first2=V.H. |last3=Burges |first3=N.A. |last4=Valentine |first4=D.H. |last5=Walters |first5=S.M. |last6=Webb |first6=D.A. |year=1990 |orig-date=1964 |title=Flora Europaea, Volume 1: Lycopodiaceae to Platanaceae |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-06661-7 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Tutin |first=Thomas Gaskell |date=1993 |title=Flora Europaea, Volume 1: Psilotaceae to Platanaceae |edition=2nd |location=Cambridge, New York, Melbourne [etc.] |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-41007-6 |language=en}}</ref> Megjithatë, shumica e gjeografëve në Bashkimin Sovjetik favorizonin kufirin përgjatë kreshtës së Kaukazit,<ref>E. M. Moores, R. W. Fairbridge, 1997 ''Encyclopedia of European and Asian Regional Geology'', Springer, {{ISBN|978-0-412-74040-4}}, p. 34: "most Soviet geographers took the watershed of the Main Range of the Greater Caucasus as the boundary between Europe and Asia."</ref> dhe kjo u bë konventa e zakonshme në fund të shekullit të 20-të, megjithëse kufiri Kuma–Manych mbeti në përdorim në disa harta të shekullit të 20-të. Martin W. Lewis dhe {{ill|Kären Wigen|en|Kären Wigen}} argumentojnë se ndarja e [[Evroazia|Evroazisë]] në Azi dhe Evropë me përmasa shumë të pabarabarta krijon një përshtypje të rreme barazie mes vendeve evropiane dhe aziatike, si mbetje e {{ill|Eurocentrizmi|en|Eurocentrism|lt=eurocentrizmit}}: "Në diversitetin fizik, kulturor dhe historik, Kina dhe India janë të krahasueshme me të gjithë masën tokësore evropiane, jo me një vend të vetëm evropian."{{sfnp|Lewis|Wigen|1997|p=9,10}} == Historia == {{Kryesor|Historia e Evropës}} === Parahistoria === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Evropa parahistorike|en|Prehistoric Europe}}}} [[Skeda:Europe20000ya.png|thumb|{{ill|Streha e Maksimumit të Fundit Akullnajor|en|Last Glacial Maximum refugia|lt=Strehat e Maksimumit të Fundit Akullnajor}}, rreth 20.000 vjet më parë<br /> Kultura solutreane<br /> Kultura epigravetiane<ref name="Nature-2023" /> ]] [[Skeda:Lascaux painting.jpg|thumb|Pikturat shpellore paleolitike nga [[Lascaux]] në [[Franca|Francë]] (rreth vitit 15.000 p.e.s.)]] [[Skeda:Stonehenge, Condado de Wiltshire, Inglaterra, 2014-08-12, DD 09.JPG|thumb|[[Stonehenge]] në Mbretërinë e Bashkuar (neoliti i vonë, nga viti 3000 deri në 2000 p.e.s.)]] Gjatë 2,5 milionë viteve të [[Pleistoceni]]t ndodhën shumë faza të ftohta, të quajtura periudha akullnajore (epoka e akullnajave të Kuaternarit), ose përparime të rëndësishme të mbulesave kontinentale të akullit në Evropë dhe në Amerikën Veriore, në intervale prej afërsisht 40.000 deri në 100.000 vjet. Periudhat e gjata akullnajore ndaheshin nga periudha ndërakullnajore më të buta dhe më të shkurtra, që zgjatnin rreth 10.000–15.000 vjet. Episodi i fundit i ftohtë i periudhës së fundit akullnajore përfundoi rreth 10.000 vjet më parë.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.nationalgeographic.com/science/prehistoric-world/quaternary|title=Quaternary Period|magazine=National Geographic|date=2017-01-06|access-date=2022-07-30|archive-date=2020-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129042714/https://www.nationalgeographic.com/science/prehistoric-world/quaternary/|language=en}}</ref> Toka ndodhet aktualisht në një periudhë ndërakullnajore të Kuaternarit, të quajtur [[Holoceni|Holocen]].<ref>{{Cite news |title=How long can we expect the present Interglacial period to last? |url=https://www.usgs.gov/faqs/how-long-can-we-expect-present-interglacial-period-last |work=U.S. Department of the Interior |access-date=2022-07-30 |archive-date=2022-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220726044340/http://www.usgs.gov/faqs/how-long-can-we-expect-present-interglacial-period-last |url-status=live |language=en}}</ref> ''Homo erectus georgicus'', që jetoi rreth 1,8 milionë vjet më parë në [[Gjeorgjia|Gjeorgji]], është hominini më i hershëm i zbuluar në Evropë.<ref>{{Cite journal|author1=A. Vekua |author2=D. Lordkipanidze |author3=G.P. Rightmire |author4=J. Agusti |author5=R. Ferring |author6=G. Maisuradze |s2cid=32726786 | year = 2002 | title = A new skull of early ''Homo'' from Dmanisi, Georgia | journal = Science | volume = 297 | pages = 85–89 | doi = 10.1126/science.1072953 | pmid = 12098694 | issue = 5578 |display-authors=etal|bibcode=2002Sci...297...85V |language=en}}</ref> Mbetje të tjera hominine, që datojnë rreth 1 milion vjet më parë, janë zbuluar në Atapuerka të [[Spanja|Spanjës]].<ref>{{Cite web|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/6256356.stm|title=The million year old tooth from Atapuerca, Spain, found in June 2007|website=BBC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20180113104415/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/6256356.stm|archive-date=2018-01-13|language=en}}</ref> Njeriu i Neandertalit (i emërtuar sipas luginës së Neandertalit në [[Gjermania|Gjermani]]) u shfaq në Evropë 150.000 vjet më parë (115.000 vjet më parë gjendet tashmë në territorin e [[Polonia|Polonisë]] së sotme<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2018/10/10/health/neanderthal-child-eaten-by-giant-bird/index.html|title=Bones reveal Neanderthal child was eaten by a giant bird|first=Ashley|last=Strickland|website=CNN|date=2018-10-10|access-date=2022-07-30|archive-date=2022-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220707235740/https://www.cnn.com/2018/10/10/health/neanderthal-child-eaten-by-giant-bird/index.html|url-status=live|language=en}}</ref>) dhe u zhduk nga të dhënat fosile rreth 40.000 vjet më parë,<ref>{{Cite news |title=Neanderthals Died Out 10,000 Years Earlier Than Thought, With Help From Modern Humans |url=https://www.nationalgeographic.com/culture/article/140820-neanderthal-dating-bones-archaeology-science |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218071546/https://www.nationalgeographic.com/culture/article/140820-neanderthal-dating-bones-archaeology-science |archive-date=2021-02-18 |work=National Geographic |date=2014-08-21 |language=en}}</ref> me Gadishullin Iberik si strehën e tyre të fundit. Neandertalët u zëvendësuan nga njerëzit modernë (kromanjonët), të cilët duket se janë shfaqur në Evropë rreth 43.000 deri në 40.000 vjet më parë.<ref name="natgeo 21">National Geographic, 21.</ref> Megjithatë, ka edhe dëshmi se ''Homo sapiens'' arriti në Evropë rreth 54.000 vjet më parë, rreth 10.000 vjet më herët nga sa mendohej më parë.<ref>{{Cite journal | doi=10.1038/d41586-022-01593-3 | title=My work digging up the shelters of our ancestors | year=2022 | last1=Fleming | first1=Nic | journal=Nature | volume=606 | issue=7916 | page=1035 | pmid=35676354 | bibcode=2022Natur.606.1035F | s2cid=249520231 | doi-access=free | language=en}}</ref> Vendbanimet më të hershme në Evropë, të datuara 48.000 vjet më parë, janë {{ill|Riparo Mochi|en|Riparo Mochi}} (Itali), [[:en:Geissenklösterle|Geissenklösterle]] (Gjermani) dhe Isturitz (Francë).<ref name=range>{{Cite journal |last1=Fu |first1=Qiaomei |display-authors=etal|title=The genome sequence of a 45,000-year-old modern human from western Siberia |journal=Nature |volume=514 |issue=7523 |pages=445–449 |date=2014-10-23 |doi=10.1038/nature13810|pmid=25341783 |pmc=4753769 |bibcode=2014Natur.514..445F |hdl=10550/42071 |language=en}}</ref><ref>42,7–41,5 ka (1σ CI). {{Cite journal | last1 = Douka | first1 = Katerina | display-authors = etal | year = 2012| title = A new chronostratigraphic framework for the Upper Palaeolithic of Riparo Mochi (Italy) | journal = Journal of Human Evolution | volume = 62 | issue = 2| pages = 286–299 | doi = 10.1016/j.jhevol.2011.11.009 | pmid = 22189428 | bibcode = 2012JHumE..62..286D |language=en}}</ref> [[Neoliti evropian|Periudha neolitike evropiane]] — e shënuar nga kultivimi i të lashtave dhe mbarështimi i bagëtive, nga rritja e numrit të vendbanimeve dhe nga përdorimi i gjerë i qeramikës — filloi rreth vitit 7000 p.e.s. në [[Greqia|Greqi]] dhe në [[Ballkani|Ballkan]], ndoshta e ndikuar nga praktikat më të hershme bujqësore në [[Anadolli|Anadoll]] dhe në [[Lindja e Afërt|Lindjen e Afërt]].<ref name="Borza">{{Citation | last = Borza | first = E.N. | title = In the Shadow of Olympus: The Emergence of Macedon | page = 58 | url = https://books.google.com/books?id=614pd07OtfQC&pg=PA58 | publisher = Princeton University Press | year = 1992 | isbn = 978-0-691-00880-6 | access-date = 2022-07-30 | archive-date = 2020-08-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200801114047/https://books.google.com/books?id=614pd07OtfQC&pg=PA58 | url-status = live | language = en }}</ref> Ajo u përhap nga Ballkani përgjatë luginave të [[Lumi i Danubit|Danubit]] dhe të [[Lumi i Rinit|Rinit]] ({{ill|Kultura e qeramikës lineare|en|Linear Pottery culture}}), si dhe përgjatë bregdetit mesdhetar (kultura kardiale). Midis viteve 4500 dhe 3000 p.e.s., këto kultura neolitike të Evropës Qendrore u zhvilluan më tej drejt perëndimit dhe veriut, duke përcjellë aftësitë e reja të fituara në prodhimin e artefakteve prej bakri. Në Evropën Perëndimore periudha neolitike karakterizohej jo nga vendbanime të mëdha bujqësore, por nga monumente në terren, si rrethimet me hendeqe të ndërprera, tumat varrore dhe varret megalitike.<ref>{{Cite book|first=Chris|last=Scarre|author-link=Chris Scarre|title=The Oxford Companion to Archaeology|editor-first=Brian M.|editor-last= Fagan|publisher= [[Oxford University Press]]|year=1996|pages=215–216|isbn=978-0-19-507618-9|editor-link=Brian M. Fagan|language=en}}</ref> Horizonti kulturor i qeramikës me spirale ({{lang|en|Corded Ware}}) lulëzoi në kalimin nga neoliti në [[Eneoliti (Periudha e bakrit)|eneolit]]. Gjatë kësaj periudhe, monumente gjigante megalitike, si Tempujt megalitikë të Maltës dhe [[Stonehenge]], u ndërtuan në të gjithë Evropën Perëndimore dhe Jugore.<ref>Atkinson, R.J.C., ''Stonehenge'' (Penguin Books, 1956)</ref><ref>{{Cite book|chapter=European Megalithic|title=Encyclopedia of Prehistory|volume=4|editor1-first=Peter Neal|editor1-last=Peregrine|editor1-link=Peter N. Peregrine|editor2-first=Melvin|editor2-last=Ember|editor2-link=Melvin Ember|publisher=Springer|year=2001|isbn=978-0-306-46258-0|pages=157–184|language=en}}</ref> Popullsitë autoktone moderne të Evropës rrjedhin kryesisht nga tri linja të dallueshme:<ref name="Indo-European" /> gjuetarë-mbledhës mezolitikë, të zbritur nga popullsi të lidhura me kulturën paleolitike {{ill|Epigravetiane|en|Epigravettian}};<ref name="Nature-2023">{{Cite journal |last1=Posth|last2= Yu|last3=Ghalichi|title=Palaeogenomics of Upper Palaeolithic to Neolithic European hunter-gatherers |journal=Nature |date=2023 |volume=615 |issue=2 March 2023 |pages=117–126 |doi=10.1038/s41586-023-05726-0 |pmid=36859578 |pmc=9977688 |bibcode=2023Natur.615..117P |language=en }}</ref> fermerët e hershëm evropianë të neolitit, që migruan nga Anadolli gjatë {{ill|Revolucioni neolitik|en|Neolithic Revolution}} para 9.000 vjetësh;<ref>{{Cite news |title=When the First Farmers Arrived in Europe, Inequality Evolved |url=https://www.scientificamerican.com/article/when-the-first-farmers-arrived-in-europe-inequality-evolved/ |work=Scientific American |date=2020-07-01 |archive-date=2022-05-25 |access-date=2022-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525055649/https://www.scientificamerican.com/article/when-the-first-farmers-arrived-in-europe-inequality-evolved/ |url-status=live |language=en }}</ref> dhe barinjtë stepikë jamnaja, që u shtrinë në Evropë nga stepa pontiko-kaspike e Ukrainës dhe e Rusisë jugore në kontekstin e migrimeve indo-evropiane para 5.000 vjetësh.<ref name="Indo-European">{{Cite journal|last1=Haak |first1=Wolfgang |last2=Lazaridis |first2=Iosif |last3=Patterson |first3=Nick |last4=Rohland |first4=Nadin |last5=Mallick |first5=Swapan |last6=Llamas |first6=Bastien |last7=Brandt |first7=Guido |last8=Nordenfelt |first8=Susanne |last9=Harney |first9=Eadaoin |last10=Stewardson |first10=Kristin |last11=Fu |first11=Qiaomei |date=2015-06-11 |title=Massive migration from the steppe was a source for Indo-European languages in Europe |journal=Nature |volume=522 |issue=7555 |pages=207–211 |doi=10.1038/nature14317 |issn=0028-0836 |pmc=5048219 |pmid=25731166 |bibcode=2015Natur.522..207H |arxiv=1502.02783 |language=en }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Gibbons |first1=Ann |title=Thousands of horsemen may have swept into Bronze Age Europe, transforming the local population |journal=Science |date=2017-02-21 |url=https://www.science.org/content/article/thousands-horsemen-may-have-swept-bronze-age-europe-transforming-local-population |archive-date=2022-09-25 |access-date=2022-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220925154535/https://www.science.org/content/article/thousands-horsemen-may-have-swept-bronze-age-europe-transforming-local-population |url-status=live |language=en }}</ref> Epoka e bronzit evropiane filloi rreth vitit 3200 p.e.s. në Greqi me [[Qytetërimi minoan|qytetërimin minoan]] në [[Kreta]], qytetërimin e parë të përparuar në Evropë.<ref>{{Cite web|url=https://www.britishmuseum.org/explore/cultures/europe/ancient_greece.aspx |publisher=British Museum |title=Ancient Greece |archive-url=https://web.archive.org/web/20120615141437/http://www.britishmuseum.org/explore/cultures/europe/ancient_greece.aspx |archive-date=2012-06-15 |language=en }}</ref> Minoasit u pasuan nga mikenasit, të cilët u shembën papritur rreth vitit 1200 p.e.s., duke hapur rrugën për epokën e hekurit evropiane.<ref>{{Cite web|url=http://www.arch.ox.ac.uk/classical-archaeology-periods.html|title=Periods – School of Archaeology|publisher=University of Oxford|access-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181119063421/http://www.arch.ox.ac.uk/classical-archaeology-periods.html|archive-date=2018-11-19|language=en}}</ref> Kolonizimi i epokës së hekurit nga [[Grekët e sotëm|grekët]] dhe {{ill|Fenikasit|en|Phoenicians|lt=fenikasit}} krijoi qytetet e hershme [[Deti Mesdhe|mesdhetare]]. Italia e hershme e epokës së hekurit dhe [[Greqia arkaike|Greqia]] nga rreth shekulli i 8-të p.e.s. krijuan gradualisht lashtësinë klasike historike, fillimi i së cilës ndonjëherë datohet në vitin 776 p.e.s., vitin e [[Lojërat e lashta olimpike|Lojërave të para Olimpike]].<ref>{{Citation | first = John R. | last = Short | title = An Introduction to Urban Geography | page = 10 | url = https://books.google.com/books?id=uGE9AAAAIAAJ&pg=PA10 | publisher = Routledge | year = 1987 | isbn = 978-0-7102-0372-4 | access-date = 2022-07-30 | archive-date = 2022-03-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220320034104/https://books.google.com/books?id=uGE9AAAAIAAJ&pg=PA10 | url-status = live | language = en }}</ref> === Lashtësia klasike === {{Kryesor|Lashtësia klasike}} {{Shiko gjithashtu|Greqia e Lashtë|Roma e Lashtë}} [[Skeda:The Parthenon in Athens.jpg|thumb|Partenoni në [[Athina|Athinë]] (432 p.e.s.)]] Greqia e Lashtë ishte kultura themeluese e qytetërimit perëndimor. Kultura [[Demokracia|demokratike]] dhe [[Racionalizmi|racionaliste]] perëndimore shpesh i atribuohen Greqisë së Lashtë.<ref name="Daly2013">{{cite book|first=Jonathan|last=Daly|title=The Rise of Western Power: A Comparative History of Western Civilization|url=https://books.google.com/books?id=9aZPAQAAQBAJ|year=2013|publisher=A&C Black|isbn=978-1-4411-1851-6|pages=7–9|access-date=2022-07-30|archive-date=2022-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20220428191428/https://books.google.com/books?id=9aZPAQAAQBAJ|url-status=live|language=en}}</ref> Qytet-shteti grek, [[polisi]], ishte njësia themelore politike e Greqisë klasike.<ref name="Daly2013" /> Në vitin 508 p.e.s., [[Kleisteni]] themeloi në [[Athina|Athinë]] sistemin e parë [[Demokracia athinase|demokratik]] të qeverisjes në botë.<ref name="BKDunn1992">{{Citation | first = John | last = Dunn | title = Democracy: the unfinished journey 508 BCE&nbsp;– 1993 CE | publisher = Oxford University Press | year = 1994 | isbn = 978-0-19-827934-1 | language = en}}</ref> Idealet politike greke u rizbuluan në fund të shekullit të 18-të nga filozofët dhe idealistët evropianë. Greqia dha gjithashtu shumë kontribute kulturore: në [[Filozofia|filozofi]], [[Humanizmi|humanizëm]] dhe racionalizëm me [[Aristoteli]]n, [[Sokrati]]n dhe [[Platoni]]n; në [[Historiografia|historiografi]] me [[Herodoti]]n dhe [[Tukididi]]n; në poezinë dramatike dhe narrative, duke filluar me poemat epike të [[Homeri]]t;<ref name="natgeo 76">National Geographic, 76.</ref> në dramë me [[Sofokliu]]n dhe [[Euripidi]]n; në mjekësi me [[Hipokrati]]n dhe [[Galeni]]n; dhe në shkencë me [[Pitagora|Pitagorën]], [[Euklidi]]n dhe [[Arkimedi]]n.<ref name="Heath">{{Cite book| first=Thomas Little | last=Heath| author-link= T. L. Heath| title=A History of Greek Mathematics, Volume I| publisher=Dover Publications| year=1981| isbn=978-0-486-24073-2| language=en}}</ref><ref name="Heath_Vol_2">{{Cite book| first=Thomas Little| last=Heath| author-link= T. L. Heath| title=A History of Greek Mathematics, Volume II| publisher=Dover Publications| year=1981| isbn=978-0-486-24074-9| language=en}}</ref><ref>Pedersen, Olaf. ''Early Physics and Astronomy: A Historical Introduction''. Botimi i 2-të. Cambridge: [[Cambridge University Press]], 1993.</ref> Gjatë shekullit të 5-të p.e.s., disa nga qytet-shtetet greke do ta frenonin përfundimisht përparimin e [[Perandoria Akamenide|Persisë Akamenide]] në Evropë përmes [[Luftërat greko-persiane|Luftërave greko-persiane]], të konsideruara një çast kyç në historinë botërore,<ref name="Strauss2005">{{cite book|first=Barry|last=Strauss|title=The Battle of Salamis: The Naval Encounter That Saved Greece – and Western Civilization|url=https://books.google.com/books?id=nQFtMcD5dOsC|year=2005|publisher=Simon and Schuster|isbn=978-0-7432-7453-1|pages=1–11|access-date=2022-07-30|archive-date=2022-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220623162126/https://books.google.com/books?id=nQFtMcD5dOsC|url-status=live|language=en}}</ref> ndërsa 50 vitet e paqes që pasuan njihen si Epoka e Artë e Athinës, periudha themelore e Greqisë së lashtë që hodhi shumë nga themelet e qytetërimit perëndimor. [[Skeda:Roman Republic Empire map.gif|thumb|Animacion që tregon rritjen dhe ndarjen e [[Roma e Lashtë|Romës së Lashtë]]]] Greqinë e pasoi [[Roma e Lashtë|Roma]], e cila la gjurmë në [[E drejta romake|të drejtën]], [[Politika|politikën]], [[Gjuha latine|gjuhën]], inxhinierinë, arkitekturën, qeverisjen dhe në shumë aspekte të tjera kyçe të qytetërimit perëndimor.<ref name="Daly2013" /> Deri në vitin 200 p.e.s., Roma kishte pushtuar {{ill|Italia romake|en|Roman Italy|lt=Italinë}} dhe gjatë dy shekujve në vijim pushtoi [[Greqia e Lashtë|Greqinë]], [[Hispania|Hispaninë]] ([[Spanja|Spanjën]] dhe [[Portugalia|Portugalinë]]), bregdetin e [[Afrika veriore|Afrikës Veriore]], pjesën më të madhe të [[Lindja e Mesme|Lindjes së Mesme]], {{ill|Galia|en|Gaul|lt=Galinë}} ([[Franca|Francën]] dhe [[Belgjika|Belgjikën]]) dhe {{ill|Britania romake|en|Roman Britain|lt=Britaninë}} (Anglinë dhe [[Uellsi]]n). Duke u zgjeruar nga baza e tyre në Italinë qendrore që nga shekulli i 3-të p.e.s., romakët u shtrinë gradualisht deri sa sunduan të gjithë pellgun e Mesdheut dhe Evropën Perëndimore në fillim të mijëvjeçarit. [[Republika Romake]] përfundoi në vitin 27 p.e.s., kur [[Augusti]] shpalli [[Perandoria Romake|Perandorinë Romake]]. Dy shekujt që pasuan njihen si ''pax romana'', një periudhë paqeje, begatie dhe stabiliteti politik të pashembullt në pjesën më të madhe të Evropës.<ref name="mieawl">{{Cite book|last=McEvedy|first=Colin|title=The Penguin Atlas of Medieval History|publisher=Penguin Books|year=1961|language=en}}</ref> Perandoria vazhdoi të zgjerohej nën perandorë si [[Antonin Piu]] dhe [[Mark Aureli]], i cili kaloi kohë në kufirin verior të Perandorisë duke luftuar fiset [[Gjermanikët|gjermanike]], {{ill|Piktët|en|Picts|lt=pikte}} dhe skoceze.<ref name="natgeo 123">National Geographic, 123.</ref><ref>Foster, Sally M., ''Picts, Gaels, and Scots: Early Historic Scotland''. Batsford, London, 2004. {{ISBN|0-7134-8874-3}}</ref> [[Krishtërimi]] u legalizua nga {{ill|Kostandini I|en|Constantine I}} në vitin 313 e.s. pas tre shekujsh përndjekjeje perandorake. Kostandini e zhvendosi përgjithmonë edhe kryeqytetin e perandorisë nga Roma në qytetin e [[Bizanti]]t ([[Stambolli]] i sotëm), i cili u riemërua [[Kostandinopoja|Kostandinopojë]] për nder të tij në vitin 330 e.s. Krishtërimi u bë feja e vetme zyrtare e perandorisë në vitin 380 e.s., dhe në vitet 391–392 e.s. perandori [[Teodosi I|Teodosi]] ndaloi fetë pagane.<ref name="FriellWilliams2005">{{cite book|first1=Stephen|last1=Williams|first2=Gerard|last2=Friell|title=Theodosius: The Empire at Bay|url=https://books.google.com/books?id=I8KRAgAAQBAJ|year=2005|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-78262-7|page=105|access-date=2022-07-30|archive-date=2022-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20220530232720/https://books.google.com/books?id=I8KRAgAAQBAJ|url-status=live|language=en}}</ref> Kjo konsiderohet ndonjëherë si fundi i lashtësisë; përndryshe, lashtësia konsiderohet se përfundon me [[Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore|rënien e Perandorisë Romake Perëndimore]] në vitin 476 e.s.; me mbylljen e [[Akademia e Platonit|Akademisë pagane platonike]] të Athinës në vitin 529 e.s.;<ref>{{cite book |title=A History of Greek Literature |last=Hadas |first=Moses |year=1950 |publisher=Columbia University Press |isbn=0-231-01767-7 |pages=273, 327 |url=https://books.google.com/books?id=dOht3609JOMC&pg=PA273 |access-date=2022-07-30 |archive-date=2022-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521051042/https://books.google.com/books?id=dOht3609JOMC&pg=PA273 |url-status=live |language=en}}</ref> ose me ngritjen e Islamit në fillim të shekullit të 7-të e.s. Gjatë pjesës më të madhe të ekzistencës së saj, [[Perandoria Bizantine]] ishte një nga forcat më të fuqishme ekonomike, kulturore dhe ushtarake në Evropë.<ref>{{harvnb|Laiou|Morisson|2007|pp=130–131}}{{harvnb|Pounds|1979|p=124}}</ref> === Mesjeta e hershme === {{Kryesor|Lashtësia e vonë|Mesjeta e hershme}} {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Epoka e errët (historiografia)|en|Dark Ages (historiography)|lt=Epoka e errët}} dhe {{ill|Epoka e Migrimeve|en|Age of Migrations}}}} [[Skeda:Europe around 650.jpg|thumb|left|240px|Evropa rreth vitit 650]] [[Skeda:Frankish Empire 481 to 814-en.svg|thumb|left|240px|Perandoria e Karlit të Madh në vitin 814: Franka (jeshile), degët degët tributare (bezhë)]] Gjatë rënies së Perandorisë Romake, Evropa hyri në një periudhë të gjatë ndryshimesh që rrjedhin nga ajo që historianët e quajnë «Epoka e Migrimeve». Ndodhën shumë pushtime dhe migrime midis [[Ostrogotët|ostrogotëve]], [[Visigotët|visigotëve]], [[Gotët|gotëve]], [[Vandalët|vandalëve]], [[Hunët|hunëve]], frankëve, anglëve, [[Saksonët|saksonëve]], [[Sllavët|sllavëve]], [[Avarët|avarëve]], bullgarëve, [[Vikingët|vikingëve]], peçenegëve, kumanëve dhe magjarëve.<ref name="mieawl" /> Mendimtarët e [[Rilindja|Rilindjes]], si [[Françesko Petrarka|Petrarka]], do ta quanin më vonë këtë periudhë «Epoka e errët».<ref>''Journal of the History of Ideas'', Vol. 4, No. 1. (January 1943), pp. 69–74.</ref> Komunitetet e izoluara monastike ishin vendet e vetme që ruanin dhe përpilonin dijet e shkruara të akumuluara më parë; përveç kësaj, kanë mbijetuar shumë pak dokumente të shkruara. Shumë vepra letrare, filozofi, matematikë dhe mendime të tjera nga periudha klasike u zhdukën nga Evropa Perëndimore, megjithëse u ruajtën në lindje, në [[Perandoria Bizantine|Perandorinë Bizantine]].<ref>Norman F. Cantor, ''The Medieval World 300 to 1300''.</ref> Ndërsa Perandoria Romake në perëndim vazhdonte të binte, traditat romake dhe shteti romak mbetën të forta në territoret me shumicë greqishtfolëse në lindje, të njohura si [[Perandoria Bizantine]]. Gjatë pjesës më të madhe të ekzistencës së saj, Perandoria Bizantine ishte forca më e fuqishme ekonomike, kulturore dhe ushtarake në Evropë. Perandori [[Justiniani I]] udhëhoqi epokën e parë të artë të Kostandinopojës: ai themeloi një [[Kodiku i Justinianit|kod ligjor]] që përbën bazën e shumë sistemeve juridike moderne, financoi ndërtimin e [[Aja Sofia]]s dhe e vuri kishën e krishterë nën kontrollin e shtetit.<ref name="natgeo 135">National Geographic, 135.</ref> Nga shekulli i 7-të e tutje, ndërsa bizantinët dhe persianët sasanidë fqinjë u dobësuan rëndë nga luftërat e shpeshta dhe shekullore bizantino-sasanide, arabët myslimanë filluan të depërtojnë në territoret dikur romake, duke marrë Levantin dhe Afrikën e Veriut dhe duke depërtuar në Azinë e Vogël. Në mesin e shekullit të 7-të, pas pushtimit mysliman të Persisë, Islami depërtoi në rajonin e [[Kaukazi (rajon)|Kaukazit]].<ref>{{cite book |quote=(..) It is difficult to establish exactly when Islam first appeared in Russia because the lands that Islam penetrated early in its expansion were not part of Russia at the time, but were later incorporated into the expanding Russian Empire. Islam reached the Caucasus region in the middle of the seventh century as part of the Arab conquest of the Iranian Sassanian Empire.|title=Islam in Russia: The Politics of Identity and Security|first=Shireen |last= Hunter | publisher= M.E. Sharpe | date = 2004 |page=3 |display-authors=etal |language=en}}</ref> Gjatë shekujve të ardhshëm forcat myslimane pushtuan Qipron, [[Malta|Maltën]], Kretën, Siçilinë dhe pjesë të Italisë jugore.<ref>Kennedy, Hugh (1995). "The Muslims in Europe". In McKitterick, Rosamund, ''The New Cambridge Medieval History: c. 500 – c. 700'', pp. 249–272. Cambridge University Press. 052136292X.</ref> Midis viteve 711 dhe 720, pjesa më e madhe e tokave të Mbretërisë Visigote të [[Gadishulli Iberik|Iberisë]] u vunë nën sundimin mysliman, me përjashtim të zonave të vogla në veriperëndim ([[Asturia]]) dhe rajoneve kryesisht baske në [[Pirenejet]]. Ky territor, nën emrin arab [[Al-Andalus]], u bë pjesë e [[Kalifati umajad|Kalifatit umajad]] në zgjerim. Rrethimi i dytë i pasuksesshëm i Kostandinopojës (717) dobësoi dinastinë umajade dhe ia uli prestigjin. Umajadët u mundën më pas nga udhëheqësi frank Karl Martel në betejën e Puatjesë në vitin 732, e cila e ndali përparimin e tyre drejt veriut. Në rajonet e largëta të Iberisë veriperëndimore dhe të Pirenejeve të mesme, fuqia e myslimanëve në jug ndihej mezi. Pikërisht këtu u hodhën themelet e mbretërive të krishtera të Asturias, Leonit dhe Galicias dhe që këtu do të niste rimarrja e Gadishullit Iberik. Megjithatë, nuk do të bëhej asnjë përpjekje e koordinuar për t'i dëbuar maurët. Mbretëritë e krishtera ishin përqendruar kryesisht në luftërat e tyre të brendshme për pushtet. Si rezultat, [[Ripushtimi i Andaluzisë|Rikonkista]] zgjati pjesën më të madhe të tetëqind viteve, periudhë në të cilën një listë e gjatë Alfonsosh, Sanchosh, Ordoñosh, Ramirosh, Fernandosh dhe Bermudosh do të luftonin rivalët e tyre të krishterë po aq sa pushtuesit myslimanë. [[Skeda:Europe 843ad viking incursions map.png|thumb|left|250px|Sulmet e [[Vikingët|vikingëve]] dhe ndarja e Perandorisë Franke në Traktatin e Verdunit në vitin 843]] [[Skeda:Dürer karl der grosse.jpg|thumb|right|[[Karli i Madh]] quhet «Babai i Evropës» nga shumë historianë për ndikimin e tij në [[Mesjeta|Mesjetën]] dhe në territorin që sundoi në Evropë. Ai shihet si figurë themeluese nga disa [[Lista e shteteve të Evropës|shtete evropiane]] dhe disa [[Dinastia|shtëpi mbretërore]] historike të Evropës e gjurmojnë prejardhjen e tyre tek ai. Karli i Madh ka qenë subjekt i veprave artistike, monumenteve dhe letërsisë gjatë dhe pas periudhës mesjetare.]] Gjatë Epokës së errët, [[Perandoria Romake Perëndimore]] ra nën kontrollin e fiseve të ndryshme. Fiset gjermanike dhe sllave themeluan sundimet e tyre përkatësisht mbi Evropën Perëndimore dhe Lindore.<ref name="natgeo 143">National Geographic, 143–145.</ref> Përfundimisht fiset franke u bashkuan nën Klodvigun I.<ref name="natgeo 162">National Geographic, 162.</ref> [[Karli i Madh]], një mbret frank i dinastisë karolinge, i cili kishte pushtuar pjesën më të madhe të Evropës Perëndimore, u shpall «Perandor i Shenjtë Romak» nga Papa në vitin 800. Kjo çoi në themelimin e [[Perandoria e Shenjtë Romake|Perandorisë së Shenjtë Romake]] në vitin 962, e cila përfundimisht u përqendrua te principatat gjermane të Evropës qendrore.<ref name="natgeo 166">National Geographic, 166.</ref> Evropa Lindore-Qendrore pa krijimin e shteteve të para sllave dhe pranimin e [[Krishtërimi|krishterimit]] ({{Nowrap|rreth vitit 1000 e.s.)}}. Shteti i fuqishëm sllav perëndimor i Moravisë së Madhe shtriu territorin e tij deri në jug në Ballkan, duke arritur përmasat e tij territoriale më të mëdha nën Svatopluk I dhe duke shkaktuar një seri konfliktesh të armatosura me Frankinë Lindore. Më në jug, shtetet e para të [[Sllavët e jugut|sllavëve të jugut]] u shfaqën në fund të shekullit të 7-të dhe në shekullin e 8-të dhe adoptuan krishterimin: Perandoria Bullgare, [[Principata e Serbisë (mesjetare)|Principata Serbe]] (më vonë Mbretëria dhe [[Perandoria Serbe|Perandoria]]) dhe Dukati i Kroacisë (më vonë Mbretëria e Kroacisë). Në lindje, [[Rusi i Kievit]] u zgjerua nga kryeqyteti i tij në Kiev dhe u bë shteti më i madh në Evropë deri në shekullin e 10-të. Në vitin 988, Vladimiri i Madh adoptoi [[Kisha Ortodokse Ruse|krishterimin ortodoks]] si fe shtetërore.{{sfn|Bulliet|Crossley|Headrick|Hirsch|2011|p=250}}{{sfn|Brown|Anatolios|Palmer|2009|p=66}} Më në lindje, Bullgaria e Vollgës u bë shtet islamik në shekullin e 10-të, por përfundimisht u përthith nga Rusia disa shekuj më vonë.<ref>Gerald Mako, "The Islamization of the Volga Bulghars: A Question Reconsidered", Archivum Eurasiae Medii Aevi 18, 2011, 199–223.</ref> === Mesjeta klasike dhe e vonë === {{Kryesor|Mesjeta klasike|Mesjeta e vonë|Mesjeta}} {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Demografia mesjetare|en|Medieval demography}}}} [[Skeda:Maritime republics map - EN.png|thumb|203x203px|[[Republikat detare]] e [[Italia|Italisë]] mesjetare rivendosën kontaktet mes Evropës, Azisë dhe Afrikës me rrjete të gjera tregtare dhe koloni nëpër Mesdhe, dhe patën një rol thelbësor në [[Kryqëzatat|Kryqëzata]].<ref>Marc'Antonio Bragadin, ''Storia delle Repubbliche marinare'', Odoya, Bologna 2010, 240 pp., ISBN 978-88-6288-082-4</ref><ref>G. Benvenuti, ''Le Repubbliche Marinare. Amalfi, Pisa, Genova, Venezia'', Newton & Compton editori, Roma 1989</ref>]] Periudha midis vitit 1000 dhe 1250 njihet si [[Mesjeta klasike]], e ndjekur nga [[Mesjeta e vonë]] deri rreth vitit 1500. Gjatë Mesjetës klasike popullsia e Evropës përjetoi rritje të ndjeshme, që arriti kulmin me {{ill|Rilindjen e shekullit të 12|en|Renaissance of the 12th century}}. Rritja ekonomike, së bashku me mungesën e sigurisë në rrugët tregtare në tokë, bëri të mundur zhvillimin e rrugëve të mëdha tregtare përgjatë bregdetit të [[Deti Mesdhe|Mesdheut]] dhe të [[Deti Baltik|Baltikut]]. Pasuria dhe pavarësia në rritje që fituan disa qytete bregdetare i dhanë republikave detare një rol udhëheqës në skenën evropiane. Mesjeta në tokën kontinentale dominohej nga dy shtresat e sipërme të strukturës shoqërore: fisnikëria dhe klerikët. [[Feudalizmi]] u zhvillua në [[Franca|Francë]] gjatë Mesjetës së hershme dhe shpejt u përhap në të gjithë Evropën.<ref name="natgeo 158">National Geographic, 158.</ref> Një luftë për ndikim midis [[Fisnikëria|fisnikërisë]] dhe [[Monarkia|monarkisë]] në Angli çoi në shkrimin e [[Magna Carta]]s dhe në krijimin e një [[kuvendi]].<ref name="natgeo 186">National Geographic, 186.</ref> Burimi kryesor i kulturës në këtë periudhë vinte nga Kisha Katolike Romake. Përmes manastireve dhe [[Shkollat e katedraleve|shkollave të katedraleve]], Kisha ishte përgjegjëse për arsimin në pjesën më të madhe të Evropës.<ref name="natgeo 158" /> [[Skeda:Philip II and Tancred meeting in Messina - British Library Royal MS 16 G vi f350r (detail).jpg|thumb|left|upright=0.9|Tankredi i Sicilisë dhe {{ill|Filipi II i Francës|en|Philip II of France}} gjatë [[Kryqëzata e Tretë|Kryqëzatës së Tretë]] (1189–1192)]] Papati arriti kulmin e fuqisë së tij gjatë Mesjetës klasike. Një skizmë lindje–perëndim në vitin 1054 e ndau ish-Perandorinë Romake nga ana fetare, me [[Kisha Ortodokse Lindore|Kishën Ortodokse Lindore]] në [[Perandoria Bizantine|Perandorinë Bizantine]] dhe Kishën Katolike Romake në ish-Perandorinë Romake Perëndimore. Në vitin 1095 [[Urbani II|Papa Urban II]] bëri thirrje për një [[Kryqëzatat|kryqëzatë]] kundër [[Myslimanët|myslimanëve]] që e mbanin të pushtuar [[Jeruzalemi]]n dhe [[Toka e Shenjtë|Tokën e Shenjtë]].<ref name="natgeo 192">National Geographic, 192.</ref> Në vetë Evropën, Kisha organizoi [[Inkuizicioni]]n kundër heretikëve. Në [[Gadishulli Iberik|Gadishullin Iberik]], [[Ripushtimi i Andaluzisë|Rikonkuista]] përfundoi me [[Lufta në Granada|rënien e Granadës në vitin 1492]], duke i dhënë fund më shumë se shtatë shekujve sundim islam në pjesën jugperëndimore të gadishullit.<ref name="natgeo 199">National Geographic, 199.</ref> Në lindje, një Perandori Bizantine e ringjallur rimori Kretën dhe Qipron nga myslimanët dhe riushtoi Ballkanin. Konstandinopoja ishte qyteti më i madh dhe më i pasur në Evropë nga shekulli i 9-të deri në të 12-të, me një popullsi prej afërsisht 400.000 banorësh.<ref>Laiou & Morisson (2007), fq. 130–131; Pounds (1979), fq. 124.</ref> Perandoria u dobësua pas disfatës në {{ill|Beteja e Manzikertit|en|Battle of Manzikert}} dhe u dobësua ndjeshëm nga plaçkitja e Konstandinopojës në vitin 1204, gjatë [[Kryqëzata e Katërt|Kryqëzatës së Katërt]]. <ref name="DuikerSpielvogel2010">{{cite book|first1=William J.|last1=Duiker|first2=Jackson J.|last2=Spielvogel|title=The Essential World History|url=https://books.google.com/books?id=UJpI18JaEL0C&pg=PA330|access-date=2013-01-20|year=2010|publisher=Cengage Learning|isbn=978-0-495-90227-0|page=330|language=en|archive-date=2013-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511203023/http://books.google.com/books?id=UJpI18JaEL0C&pg=PA330|url-status=live}}</ref><ref name="Findlay2006">{{cite book|first=Ronald|last=Findlay|title=Eli Heckscher, International Trade, And Economic History|url=https://books.google.com/books?id=VOE-sRivB6kC&pg=PA179|access-date=2013-01-20|year=2006|publisher=MIT Press|isbn=978-0-262-06251-0|pages=178–179|language=en|archive-date=2013-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511210105/http://books.google.com/books?id=VOE-sRivB6kC&pg=PA179|url-status=live}}</ref><ref name="Browning1992">{{cite book|first=Robert|last=Browning|title=The Byzantine Empire|url=https://archive.org/details/byzantineempire0000brow|url-access=registration|access-date=2013-01-20|year=1992|publisher=CUA Press|isbn=978-0-8132-0754-4|page=253|edition=Revised|language=en}}</ref><ref name="Byfield2008">{{cite book|first=Ted|last=Byfield|title=A Glorious Disaster: A.D. 1100 to 1300: The Crusades: Blood, Valor, Iniquity, Reason, Faith|url=https://books.google.com/books?id=o8hJgj5q5IEC&pg=PA136|access-date=2013-01-20|year=2008|publisher=Christian History Project|isbn=978-0-9689873-7-7|page=136|language=en|archive-date=2013-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511204709/http://books.google.com/books?id=o8hJgj5q5IEC&pg=PA136|url-status=live}}</ref><ref name="Golna2004">{{cite book|first=Cornelia|last=Golna|title=City of Man's Desire: A Novel of Constantinople|url=https://books.google.com/books?id=xHXGa8HSQIQC&pg=PA424|access-date=2013-01-20|year=2004|publisher=Go-Bos Press|isbn=978-90-804114-4-9|page=424|language=en|archive-date=2013-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511214428/http://books.google.com/books?id=xHXGa8HSQIQC&pg=PA424|url-status=live}}</ref><ref name="Powell2001">{{cite book|first=John|last=Powell|title=Magill's Guide to Military History: A-Cor|url=https://books.google.com/books?id=lBYZAQAAIAAJ|access-date=2013-01-20|year=2001|publisher=Salem Press|isbn=978-0-89356-015-7|language=en|archive-date=2013-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511212456/http://books.google.com/books?id=lBYZAQAAIAAJ|url-status=live}}</ref><ref name="Irvin2002">{{cite book|first=Dale T.|last=Irvin|title=History of the World Christian Movement: Volume 1: Earliest Christianity To 1453|url=https://books.google.com/books?id=C2akvQfa-QMC&pg=PA405|access-date=2013-01-20|date=2002|publisher=Continuum International Publishing Group|isbn=978-0-567-08866-6|page=405|language=en|archive-date=2013-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511205749/http://books.google.com/books?id=C2akvQfa-QMC&pg=PA405|url-status=live}}</ref><ref name="Frucht2004">{{cite book|first=Richard C.|last=Frucht|title=Eastern Europe: An Introduction to the People, Lands, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=lVBB1a0rC70C&pg=PA856|access-date=2013-01-20|year=2004|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-57607-800-6|page=856|language=en|archive-date=2013-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511213734/http://books.google.com/books?id=lVBB1a0rC70C&pg=PA856|url-status=live}}</ref><ref name="DuikerSpielvogel2010v2">{{cite book|first1=William J.|last1=Duiker|first2=Jackson J.|last2=Spielvogel|title=The Essential World History|url=https://books.google.com/books?id=UJpI18JaEL0C&pg=PA386|access-date=2013-01-20|year=2010|publisher=Cengage Learning|isbn=978-0-495-90227-0|page=386|language=en|archive-date=2013-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511220210/http://books.google.com/books?id=UJpI18JaEL0C&pg=PA386|url-status=live}}</ref> Megjithëse do ta rimerrte Kostandinopojën në vitin 1261, [[Perandoria Bizantine|Bizanti]] [[Pushtimi i Kostandinopojës|ra në vitin 1453]], kur [[Pushtimi i Kostandinopojës|Kostandinopoja u pushtua]] nga [[Perandoria Osmane]].<ref name="natgeo 211">National Geographic, 211.</ref><ref name="Peters2006">{{cite book|first=Ralph|last=Peters|title=New Glory: Expanding America's Global Supremacy|url=https://archive.org/details/newgloryexpandin00pete|url-access=registration|access-date=2013-01-20|date=2006|publisher=Sentinel|isbn=978-1-59523-030-0|language=en|quote=Western Christians, not Muslims, fatally crippled Byzantine power and opened Islam's path into the West.}}</ref><ref name="Chronicles">{{cite book|title=Chronicles|url=https://books.google.com/books?id=Ay0RAQAAMAAJ|access-date=2013-01-20|year=2005|publisher=Rockford Institute|language=en|quote=two-and-a-half centuries to recover from the Fourth Crusade before the Ottomans finally took Constantinople in 1453,&nbsp;... They fatally wounded Byzantium, which was the main cause of its weakened condition when the Muslim onslaught came. Even on the eve of its final collapse, the precondition for any Western help was submission in Florence.|archive-date=2013-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511220240/http://books.google.com/books?id=Ay0RAQAAMAAJ|url-status=live}}</ref> [[Skeda:Mongols suzdal.jpg|thumb|upright|Plaçkitja e [[Suzdal]]it nga [[Batu Khan]] në vitin 1238, gjatë {{ill|Pushtimi mongol i Evropës|en|Mongol invasion of Europe|lt=pushtimit mongol të Evropës}} (vitet 1220–1240)]] Në shekujt XI dhe XII, inkursionet e vazhdueshme të fiseve nomade turke, si pecenegët dhe kuman-kipçakët, shkaktuan një migrim masiv të popullsive sllave drejt rajoneve më të sigurta e të pyllëzuara të veriut dhe e ndaluan përkohësisht zgjerimin e Rusisë së Kievit drejt jugut dhe lindjes.<ref name="Klyuch1">{{Cite book|last=Klyuchevsky|first=Vasily|title=The course of the Russian history|url=http://www.kulichki.com/inkwell/text/special/history/kluch/kluch16.htm|isbn=978-5-244-00072-6|year=1987|publisher="Myslʹ|access-date=2022-07-30|archive-date=2007-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20071024124216/http://www.kulichki.com/inkwell/text/special/history/kluch/kluch16.htm|url-status=live|language=en}}</ref> Mongolët pushtuan Evropën në mesin e shekullit XIII dhe, së bashku me nënshtetasit e tyre kryesisht turq, u njohën si tatarë.<ref>{{cite book |last1=Lane |first1=George |title=A Short History of the Mongols |date=2018-01-25 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-78672-339-0 |page=11 |url=https://www.google.com/books/edition/A_Short_History_of_the_Mongols/sbqKDwAAQBAJ |language=en}}</ref> Këta tatarë sunduan mbi principatat ruse përmes vasalitetit për 200 vitet e ardhshme.<ref>{{cite book |last1=Fennell |first1=John |title=The Crisis of Medieval Russia 1200–1304 |date=2014-10-13 |orig-date=1983 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-87314-3 |url=https://books.google.com/books/about/The_Crisis_of_Medieval_Russia_1200_1304.html?id=h2OuBAAAQBAJ |page=84 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Favereau |first1=Marie |author1-link=Marie Favereau |title=The Horde: How the Mongols Changed the World |date=2021-04-20 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-24421-4 |url=https://books.google.com/books?id=jKMbEAAAQBAJ |language=en |page=300}}</ref> Pas shembjes së sundimeve mongole, shtetet e para rumune (principatat) u shfaqën në shekullin XIV: {{ill|Moldavia|en|Moldavia}} dhe Vllahia. Më parë, këto territore kishin qenë nën kontrollin e njëpasnjëshëm të pecenegëve dhe kumanëve.<ref>Spinei, Victor. The Romanians and the Turkic Nomads North of the Danube Delta from the Tenth to the Mid-Thirteenth Century, Brill, 2009, {{ISBN|978-90-04-17536-5}}</ref> {{ill|Principata e Madhe e Moskës|en|Grand Principality of Moscow}} u bë principata dominuese ruse, duke formuar në këtë proces një shtet rus të centralizuar dhe autokratik nga fundi i shekullit XV.<ref>{{cite book |last1=Wright |first1=Thomas Edmund Farnsworth |title=A Dictionary of World History |date=2015 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-968569-1 |page=574 |url=https://books.google.com/books?id=POAwBwAAQBAJ |language=en}}</ref><ref name="Dukes" /> {{ill|Qëndresa e Madhe në lumin Ugra|en|Great Stand on the Ugra River}} në vitin 1480 shënon tradicionalisht fundin e «zgjedhës tatare» mbi Rusinë.<ref name="Dukes">{{cite book |last1=Dukes |first1=Paul |authorlink1=Paul Dukes (historian) |title=A History of Russia: Medieval, Modern, Contemporary, C. 882–1996 |date=1998 |publisher=Duke University Press |isbn=978-0-8223-2096-8 |pages=42–45 |url=https://books.google.com/books?id=-K56QgAACAAJ |language=en}}</ref> [[Uria e Madhe e 1315–1317|Uria e Madhe e viteve 1315–1317]] ishte «kriza» e parë që do ta godiste Evropën në Mesjetën e vonë.<ref>[http://www.oglethorpe.edu/faculty/%7Eb_smith/ou/bs_foundations_chapter9.htm The Late Middle Ages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151102090226/http://www.oglethorpe.edu/faculty/~b_smith/ou/bs_foundations_chapter9.htm |date=2 November 2015 }}. Oglethorpe University.</ref> Periudha midis viteve 1348 dhe 1420 shënoi humbjet më të rënda. Popullsia e Francës u përgjysmua.<ref>Baumgartner, Frederic J. ''France in the Sixteenth Century.'' London: Macmillan Publishers, 1995. {{ISBN|0-333-62088-7}}.</ref><ref>Don O'Reilly. "[http://www.historynet.com/magazines/military_history/3031536.html Hundred Years' War: Joan of Arc and the Siege of Orléans]". ''TheHistoryNet.com''. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061109043743/http://www.historynet.com/magazines/military_history/3031536.html |date=9 November 2006 }}</ref> Britania mesjetare u godit nga 95 uri,<ref>[https://www.telegraph.co.uk/opinion/main.jhtml?xml=/opinion/2004/08/08/do0809.xml&sSheet=/opinion/2004/08/08/ixop.html Poor studies will always be with us]. By James Bartholomew. Telegraph. 7 August. 2004.</ref> ndërsa Franca vuajti efektet e 75 urive ose më shumë në të njëjtën periudhë.<ref>[https://www.britannica.com/EBchecked/topic/201392/famine Famine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150507160730/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/201392/famine |date=7 May 2015 }}. Encyclopædia Britannica.</ref> Evropa u shkatërrua në mesin e shekullit XIV nga [[Vdekja e Zezë]], një nga [[Pandemia|pandemitë]] më vdekjeprurëse në historinë njerëzore, e cila vrau rreth 25&nbsp;milionë njerëz vetëm në Evropë — një të tretën e {{ill|Demografia mesjetare|en|Medieval demography|lt=popullsisë evropiane}} të asaj kohe.<ref>{{cite magazine|url=http://science.nationalgeographic.com/science/health-and-human-body/human-diseases/plague-article.html|title=Plague: The Black Death|magazine=National Geographic|access-date=2012-04-01|archive-date=2012-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20120216182517/http://science.nationalgeographic.com/science/health-and-human-body/human-diseases/plague-article.html|language=en}}</ref> Murtaja pati një efekt shkatërrues në strukturën shoqërore të Evropës; ajo i shtyu njerëzit të jetonin për çastin, siç e ilustron [[Xhovani Bokaço]] në veprën ''[[Dekameroni]]'' (1353). Ajo ishte një goditje e rëndë për Kishën Katolike Romake dhe çoi në rritjen e [[Përndjekja e judejve|përndjekjes së hebrenjve]], të lypsarëve dhe të lebrozëve.<ref name="natgeo 223">National Geographic, 223.</ref> Mendohet se murtaja është rikthyer çdo brez me virulencë dhe vdekshmëri të ndryshme deri në shekullin XVIII.<ref>{{cite web |url=http://www.infoplease.com/cig/dangerous-diseases-epidemics/bubonic-plague.html |title=Epidemics of the Past: Bubonic Plague|publisher=Infoplease.com |access-date=2008-11-03 |archive-date=2008-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081021133412/http://www.infoplease.com/cig/dangerous-diseases-epidemics/bubonic-plague.html |url-status=live |language=en}}</ref> Gjatë kësaj periudhe, më shumë se 100 epidemi murtaje përfshinë Evropën.<ref name="Revill">{{cite news |url=https://www.theguardian.com/uk/2004/may/16/health.books |title=Black Death blamed on man, not rats &#124; UK news &#124; The Observer |newspaper=The Observer |first=Jo |last=Revill |date=2004-05-16 |access-date=2008-11-03 |location=London |archive-date=2014-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140212100811/http://www.theguardian.com/uk/2004/may/16/health.books |url-status=live |language=en}}</ref> === Periudha e hershme moderne === {{Kryesor|Periudha e hershme moderne}} {{Shiko gjithashtu|Rilindja|Reformimi protestant|Revolucioni shkencor|Epoka e zbulimeve}} [[Skeda:La scuola di Atene.jpg|thumb|upright=1.2|''[[Shkolla e Athinës]]'' (1511) nga [[Rafaelo]]: bashkëkohës të artistit, përfshirë [[Leonardo da Vinçi|Leonardon e Vinçit]] dhe [[Mikelanxhelo]]n, paraqiten në veshje klasike në këtë vepër emblematike të [[Humanizmi i Rilindjes|humanizmit të Rilindjes]].]] Rilindja ishte një periudhë ndryshimesh kulturore që e pati origjinën në [[Firencia|Firencen]] dhe më vonë u përhap në pjesën tjetër të Evropës. Ngritja e një [[Humanizmi i Rilindjes|humanizmi të ri]] u shoqërua me rikthimin e dijes së harruar klasike greke dhe arabe nga bibliotekat [[monastik]]e, shpesh të përkthyera nga arabishtja në latinisht.<ref name="Barrett" /><ref>Weiss, Roberto (1969) ''The Renaissance Discovery of Classical Antiquity'', ISBN 1-59740-150-1</ref><ref>{{Cite book|first=Jacob|last=Burckhardt|orig-date=1878|url=https://archive.org/details/civilizationofre00burc_0|title=The Civilisation of the Renaissance in Italy|translator-first=S. G. C. |translator-last=Middlemore|year=1990|isbn=978-0-14-044534-3|publisher=Penguin|location=London|author-link=Jacob Burckhardt|language=en}}</ref> Rilindja u përhap në të gjithë Evropën midis shekujve XIV dhe XVI: ajo shënoi lulëzimin e [[Arti i rilindjes|artit]], [[Filozofia|filozofisë]], [[Muzika|muzikës]] dhe shkencave, nën mbrojtjen e përbashkët të mbretërve, fisnikërisë, [[Kisha Katolike Romake|Kishës Katolike]] dhe një klase tregtare në ngritje.<ref name="natgeo 254">National Geographic, 254.</ref><ref>Jensen, De Lamar (1992), ''Renaissance Europe'', ISBN 0-395-88947-2</ref><ref>{{Cite book|last=Levey|first=Michael|title=Early Renaissance|publisher=Penguin Books|year=1967|language=en}}</ref> Mbrojtës në Itali, përfshirë familjen [[Medici]] të bankierëve firentinë dhe [[Papa|papët]] në [[Roma|Romë]], financuan artistë të shquar të ''quattrocento''-s dhe ''cinquecento''-s, si [[Rafaelo]], [[Mikelanxhelo]] dhe [[Leonardo da Vinçi]].<ref name="natgeo 292">National Geographic, 292.</ref><ref>{{Cite book|last=Levey|first=Michael|title=High Renaissance|publisher=Penguin|year=1971|language=en}}</ref> Intrigat politike brenda Kishës në mesin e shekullit XIV shkaktuan [[Skizma Perëndimore|Skizmën Perëndimore]]. Gjatë këtij një periudhe 40-vjeçare, dy papë — njëri në [[Avinjoni|Avinjon]] dhe tjetri në Romë — pretendonin sundimin mbi Kishën. Edhese skizma u shërua përfundimisht në vitin 1417, autoriteti shpirtëror i papatit kishte pësuar shumë.<ref name="natgeo 193">National Geographic, 193.</ref> Në shekullin XV, Evropa filloi të shtrihej përtej kufijve të saj gjeografikë. Spanja dhe Portugalia, fuqitë më të mëdha detare të kohës, morën drejtimin në eksplorimin e botës.<ref>{{Cite book|first=John Morris |last=Roberts|title=Penguin History of Europe|year=1997|publisher=Penguin|isbn=978-0-14-026561-3|url=https://archive.org/details/penguinhistoryof00robe_1|language=en}}</ref><ref name="natgeo 296">National Geographic, 296.</ref> Eksplorimi arriti në [[Hemisfera jugore|Hemisferën Jugore]] në Atlantik dhe në majën jugore të Afrikës. [[Kristofor Kolombi]] arriti në [[Bota e Re|Botën e Re]] në vitin 1492, ndërsa [[Vasco da Gama]] hapi rrugën oqeanike drejt Lindjes, duke lidhur Atlantikun dhe [[Oqeani Indian|Oqeanin Indian]] në vitin 1498. Eksploruesi me origjinë portugeze [[Ferdinand Magelani]] arriti në Azi drejt perëndimit përtej Atlantikut dhe [[Oqeani Paqësor|Oqeanit Paqësor]] në një ekspeditë spanjolle, duke sjellë qarkullimin e parë të botës, të përfunduar nga spanjolli Juan Sebastián Elcano (1519–1522). Menjëherë pas kësaj, spanjollët dhe portugezët filluan të ngrinin perandori të mëdha globale në [[Amerika|Amerikë]], Azi, Afrikë dhe Oqeani.<ref name="natgeo 338">National Geographic, 338.</ref> Franca, [[Holanda]] dhe Anglia ndoqën shpejt në ndërtimin e perandorive të mëdha koloniale me zotërime të gjera në Afrikë, Amerikë dhe Azi. Në vitin 1588, [[Armada Spanjolle]] dështoi të pushtonte Anglinë. Një vit më vonë, Anglia u përpoq pa sukses të pushtonte Spanjën, gjë që i lejoi [[Filipi II i Spanjës|Filipit II të Spanjës]] ta ruante aftësinë e tij dominuese luftarake në Evropë. Ky fatkeqësi anglez i lejoi gjithashtu flotës spanjolle të ruante aftësinë për të bërë luftë për dekadat e ardhshme. Megjithatë, edhe dy armada të tjera spanjolle dështuan të pushtonin Anglinë (Armada e dytë Spanjolle dhe Armada e tretë Spanjolle).<ref>Elliott p. 333</ref><ref>Morris, Terence Alan (1998). ''Europe and England in the sixteenth century''. Routledge, p. 335. ISBN 0-415-15041-8</ref><ref>Rowse, A. L. (1969). ''Tudor Cornwall: portrait of a society''. C. Scribner, p. 400</ref><ref>"One decisive action might have forced Philip II to the negotiating table and avoided fourteen years of continuing warfare. Instead the King was able to use the brief respite to rebuild his naval forces and by the end of 1589 Spain once again had an Atlantic fleet strong enough to escort the American treasure ships home." ''The Mariner's Mirror'', Volumes 76–77. Society for Nautical Research., 1990</ref> [[Skeda:Habsburg dominions 1700.png|thumb|upright=1.2|[[Shtëpia e Habsburgëve|Zotërimet e Habsburgëve]] në shekujt pas ndarjes së tyre nga [[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak|Karli V]]. Baza kryesore ushtarake e Filipit II në Evropë ishte rruga spanjolle që shtrihej nga Holanda deri te Dukati i Milanos.<ref>{{cite book |last1=Kamen |first1=Henry |title=Spain's Road to Empire: The Making of a World Power, 1492–1763 |page=221 |language=en}}</ref>]] Fuqia e Kishës u dobësua më tej nga [[Reformimi protestant|Reformimi]], i cili filloi në vitin 1517 kur teologu gjerman [[Martin Luteri]] gozhdoi në derën e kishës ''[[Nëntëdhjetë e pesë Tezat|Nëntëdhjetë e pesë tezat]]'' e tij, që kritikonin shitjen e indulgjencave. Më pas ai u shkishërua me bulën papnore ''Exsurge Domine'' në vitin 1520 dhe pasuesit e tij u dënuan në Dietën e Wormsit në vitin 1521, e cila i ndau princat gjermanë midis besimit protestant dhe katolik. <ref name="natgeo 256">National Geographic, 256–257.</ref> [[Luftërat evropiane të fesë|Luftimet dhe luftërat fetare]] u përhapën me protestantizmin.<ref>{{Cite web|url=https://en.wikibooks.org/wiki/European_History/Religious_Wars_in_Europe|title=European History/Religious Wars in Europe – Wikibooks, open books for an open world|website=en.wikibooks.org|access-date=2022-07-30|archive-date=2022-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531224323/https://en.wikibooks.org/wiki/European_History/Religious_Wars_in_Europe|url-status=live|language=en}}</ref> Plaçkitja e perandorive të Amerikave i lejoi Spanjës të financonte [[Inkuizicioni spanjoll|persekutimin fetar]] në Evropë për mbi një shekull.<ref>{{Cite book |last1=Humphreys |first1=Kenneth |title=Jesus Never Existed: An Introduction to the Ultimate Heresy |language=en}}</ref> [[Lufta Tridhjetëvjeçare]] (1618–1648) e dobësoi rëndë Perandorinë e Shenjtë Romake dhe shkatërroi pjesën më të madhe të Gjermanisë, duke vrarë mes 25 dhe 40 për qind të popullsisë së saj.<ref>[https://www.britannica.com/EBchecked/topic/195896/history-of-Europe/58335/Demographics History of Europe – Demographics] [https://web.archive.org/web/20150101023616/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/195896/history-of-Europe/58335/Demographics Arkivuar] më 2015-01-01. Encyclopædia Britannica.</ref> Pas [[Paqja e Vestfalisë|Paqes së Vestfalisë]], Franca u ngrit në epërsi brenda Evropës.<ref name="natgeo 269">National Geographic, 269.</ref> Disfata e [[Perandoria Osmane|turqve osmanë]] në [[Beteja e Vjenës]] në vitin 1683 shënoi fundin historik të [[Luftërat osmane në Evropë|zgjerimit osman në Evropë]].<ref>Virginia Aksan, Ottoman Wars, 1700–1860: An Empire Besieged, (Pearson Education Limited, 2007), 28.</ref> Në pjesën më të madhe të Evropës Qendrore dhe Lindore, shekulli i 17-të ishte një [[Kriza e Përgjithshme|periudhë rënieje të përgjithshme]];<ref>{{Cite web|url=http://libro.uca.edu/payne1/payne15.htm|title=The Seventeenth-Century Decline|access-date=2008-08-13|publisher=The Library of Iberian resources online|archive-date=2017-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20170327015606/http://libro.uca.edu/payne1/payne15.htm|url-status=live|language=en}}</ref> rajoni përjetoi më shumë se 150 zi buke në një periudhë 200-vjeçare midis viteve 1501 dhe 1700.<ref>"''[https://books.google.com/books?id=juvbIDu9ARIC&pg=PA51 Food, Famine And Fertilisers] [https://web.archive.org/web/20220417115352/https://books.google.com/books?id=juvbIDu9ARIC&pg=PA51 Arkivuar] më 2022-04-17''". Seshadri Kannan (2009). APH Publishing. p. 51. {{ISBN|81-313-0356-X}}</ref> Që nga Bashkimi i Krevës (1385), Evropa lindore-qendrore u dominua nga Mbretëria e Polonisë dhe [[Dukati i Madh i Lituanisë]]. Hegjemonia e [[Komonuelthi Polako-Lituanez|Komonuelthit të gjerë Polako-Lituanez]] përfundoi me shkatërrimin e sjellë nga Lufta e Veriut e viteve 1655–1660 («Përmbytja») dhe konfliktet e mëpasshme;<ref>{{Cite book |last=Frost |first=Robert I. |author-link=Robert I. Frost |year=2004 |title=After the Deluge; Poland-Lithuania and the Second Northern War, 1655–1660 |url=https://books.google.com/books?id=IfIbP8sfC0wC |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-54402-3 |access-date=2022-07-30 |language=en}}</ref> vetë shteti u [[Ndarjet e Polonisë|nda]] dhe pushoi së ekzistuari në fund të shekullit të 18-të.<ref>{{Cite book |last=Lukowski |first=Jerzy |author-link=Jerzy Lukowski |year=2014 |title=The Partitions of Poland 1772, 1793, 1795 |url=https://books.google.com/books?id=Zm3XAwAAQBAJ |location=New York |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-88694-5 |access-date=2022-07-30 |language=en}}</ref> Nga shekulli i 15-të deri në të 18-in, kur hanllëqet në shpërbërje të {{ill|Hordhisë së Artë|en|Golden Horde}} u pushtuan nga {{ill|Mbretërisë Ruse|en|Tsardom of Russia}}, [[Tatarët e Krimesë|tatarët]] e [[Hanllëku e Krimesë|Hanllëkut të Krimesë]] [[Bastisjet e skllevërve krimease-nogaje në Evropën Lindore|bastisnin shpesh Evropën Lindore]] për [[Skllavëria në Perandorinë Osmane|të kapur skllevër]].<ref>W. G. Clarence-Smith (2006). "''[https://books.google.com/books?id=nQbylEdqJKkC Islam And The Abolition Of Slavery] [https://web.archive.org/web/20160429200313/https://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=nQbylEdqJKkC&f=false Arkivuar] më 2016-04-29''". Oxford University Press. p. 13. {{ISBN|0-19-522151-6}}&nbsp;– "Lands to the north of the Black Sea probably yielded the most slaves to the Ottomans from 1450. A compilation of estimates indicates that Crimean Tartars seized about 1,750,000 Ukrainians, Poles, and Russians from 1468 to 1694."</ref> Më në lindje, Hordhia Nogai dhe Hanllëku Kazak bastisnin shpesh zonat sllavishtfolëse të Rusisë dhe Ukrainës së sotme për qindra vjet, deri në zgjerimin rus dhe pushtimin e pjesës më të madhe të Euroazisë veriore (d.m.th. Evropa Lindore, Azia Qendrore dhe Siberia). Rilindja dhe Monarkët e Rinj shënuan fillimin e Epokës së Zbulimeve, një periudhë eksplorimi, shpikjesh dhe zhvillimi shkencor.<ref>{{Cite book|last=Hunt|first=Shelby D.|title=Controversy in marketing theory: for reason, realism, truth, and objectivity|url=https://books.google.com/books?id=07lchJbdWGgC&pg=PA18|publisher=M. E. Sharpe|year=2003|page=18|isbn=978-0-7656-0932-8|access-date=2022-07-30|language=en}}</ref> Figura të rëndësishme të [[Revolucioni Shkencor|Revolucionit Shkencor]] gjatë shekujve të 16-të dhe 17-të ishin Kopernik, Kepleri, Galileo dhe [[Isak Njutoni]].<ref>{{Cite web |url=http://users.clas.ufl.edu//ufhatch/pages/03-Sci-Rev/SCI-REV-Home/05-sr-lng-timeline.htm |title=Scientific Revolution: Chronological Timeline: Copernicus to Newton |last=Hatch |first=Robert A. |access-date=2023-03-24 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130723195302/http://web.clas.ufl.edu/users/ufhatch/pages/03-Sci-Rev/SCI-REV-Home/05-sr-lng-timeline.htm |archive-date=2013-07-23 |language=en}}</ref> Sipas Peter Barrett, «pranohet gjerësisht se "shkenca moderne" lindi në Evropën e shekullit të 17-të (drejt fundit të Rilindjes), duke sjellë një kuptim të ri të botës natyrore.»<ref name="Barrett">Peter Barrett (2004), ''[https://books.google.com/books?id=fwxViwX6KuMC&pg=PA14 Science and Theology Since Copernicus: The Search for Understanding] [https://web.archive.org/web/20220422182250/https://books.google.com/books?id=fwxViwX6KuMC&pg=PA14 Arkivuar] më 2022-04-22'', pp. 14–18, Continuum, {{ISBN|0-567-08969-X}}</ref> === Shekujt XVIII dhe XIX === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Historia moderne|en|Modern history}}}} {{Shiko gjithashtu|Revolucioni Industrial|Revolucioni Francez|Epoka e Iluminizmit}} [[Skeda:Europe 1815 map en.png|thumb|Kufijtë kombëtarë brenda Evropës të përcaktuar nga [[Kongresi i Vjenës]]]] [[Lufta e Shtatëvjeçare|Lufta Shtatëvjeçare]] i dha fund "Sistemit të Vjetër" të aleancave në Evropë. Rrjedhimisht, kur [[Lufta Revolucionare Amerikane]] u shndërrua në një luftë globale midis viteve 1778 dhe 1783, Britania u gjend përballë një koalicioni të fortë të fuqive evropiane, pa asnjë aleat të rëndësishëm.<ref>{{Cite journal |jstor=2144276 |title=The American Revolution as an Aftermath of the Great War for the Empire, 1754–1763 |journal=Political Science Quarterly |volume=65 |issue=1 |pages=86–104 |last1=Gipson |first1=Lawrence Henry |year=1950 |doi=10.2307/2144276 |language=en}}</ref> Epoka e Iluminizmit ishte një lëvizje e fuqishme intelektuale gjatë shekullit XVIII, që promovonte mendimin shkencor dhe të bazuar në arsye.<ref>{{Cite book |last1=Goldie |first1=Mark |title=The Cambridge History of Eighteenth-Century Political Thought |last2=Wokler |first2=Robert |publisher=Cambridge University Press |year=2006 |isbn=978-0-521-37422-4 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Cassirer |first=Ernst |url=https://archive.org/details/philosophyofenli0000cass_u2f3 |title=The Philosophy of the Enlightenment |publisher=Princeton University Press |year=1979 |isbn=978-0-691-01963-5 |url-access=registration |language=en}}</ref><ref name="natgeo 255">National Geographic, 255.</ref> Pakënaqësia ndaj monopolit të aristokracisë dhe të klerit mbi pushtetin politik në Francë çoi në Revolucionin Francez dhe në themelimin e [[Republika e Parë Franceze|Republikës së Parë]], si pasojë e së cilës monarkia dhe shumë nga fisnikëria humbën jetën gjatë periudhës fillestare të ''Terrorit''.<ref>{{Cite book|last=Schama|first=Simon|publisher=Knopf|title=Citizens: A Chronicle of the French Revolution|year=1989|isbn=978-0-394-55948-3|language=en}}</ref> [[Napoleon Bonaparti]] erdhi në pushtet pas Revolucionit Francez dhe themeloi [[Perandoria e Parë Franceze|Perandorinë e Parë Franceze]], e cila, gjatë [[Luftërat Napoleonike|Luftërave Napoleonike]], u zgjerua deri në përfshirjen e pjesëve të mëdha të Evropës, përpara se të shembej në vitin 1815 me [[Beteja e Waterloo|Betejën e Waterloos]].<ref name="natgeo 360">National Geographic, 360.</ref><ref>{{Cite book|last=McEvedy|first=Colin|title=The Penguin Atlas of Modern History|publisher=Penguin Books|year=1972|isbn=978-0-14-051153-6|language=en}}</ref> Sundimi napoleonik çoi në përhapjen e mëtejshme të idealeve të Revolucionit Francez, përfshirë atë të [[Shteti kombëtar|shtetit kombëtar]], si dhe në përvetësimin e gjerë të modeleve franceze të administratës, të [[Kodi i Napoleonit|ligjit]] dhe të [[Arsimi në Francë|arsimit]].<ref>{{Cite book|last=Lyons|first=Martyn|publisher=St. Martin's Press|year=1994|isbn=978-0-312-12123-5|title=Napoleon Bonaparte and the legacy of the French Revolution|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Grab|first=Alexander|title=Napoleon and the Transformation of Europe (European History in Perspective)|publisher=Palgrave MacMillan|year=2003|isbn=978-0-333-68275-3|language=en}}</ref><ref name="natgeo 350">National Geographic, 350.</ref> [[Kongresi i Vjenës]], i mbledhur pas rënies së Napoleonit, vendosi një ekuilibër të ri fuqish në Evropë, të përqendruar te pesë "[[Fuqi e madhe (politikë)|fuqitë e mëdha]]": Mbretëria e Bashkuar, Franca, [[Prusia]], [[Perandoria Austriake|Austria]] dhe Rusia.<ref name="natgeo 367">National Geographic, 367.</ref> Ky ekuilibër do të mbetej në fuqi deri në {{ill|Revolucionet e vitit 1848|en|Revolutions of 1848}}, gjatë të cilave kryengritjet liberale prekën gjithë Evropën, përveç Rusisë dhe Mbretërisë së Bashkuar. Këto revolucione u shtypën në fund nga elementët konservatorë dhe rezultuan vetëm pak reforma.<ref name="natgeo 371">National Geographic, 371–373.</ref> Viti 1859 shënoi bashkimin e Rumanisë, si shtet kombëtar, nga principata më të vogla. Në vitin 1867 u formua Perandoria Austro-Hungareze; viti 1871 shënoi bashkimin e Italisë dhe të [[Bashkimi i Gjermanisë|Gjermanisë]] si shtete kombëtare nga principata më të vogla.<ref>{{Cite book|last=Davies|first=Norman|title=Europe: A History|publisher=Oxford University Press|year=1996|isbn=978-0-19-820171-7|url-access=registration|url=https://archive.org/details/europehistory00davi_0|language=en}}</ref> Paralelisht, Çështja Lindore u bë gjithnjë e më komplekse që nga disfata osmane në Luftën Ruso-Turke (1768–1774). Meqë shpërbërja e Perandorisë Osmane dukej e afërt, fuqitë e mëdha luftuan për të mbrojtur interesat e tyre strategjike dhe tregtare në territoret osmane. [[Perandoria Ruse]] pritej të përfitonte nga rënia, ndërsa [[Monarkia Habsburge|Perandoria Habsburge]] dhe Britania e shihnin ruajtjen e Perandorisë Osmane si më të favorshmen për interesat e tyre. Ndërkohë, [[Revolucioni serb]] (1804) dhe [[Lufta Greke për Pavarësi]] (1821) shënuan fillimin e fundit të sundimit osman në [[Ballkani|Ballkan]], i cili përfundoi me [[Luftërat Ballkanike]] në vitet 1912–1913.<ref>[http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?groupid=3044&HistoryID=ac79]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220126020326/http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?groupid=3044&HistoryID=ac79|date=2022-01-26}}. ''Ottoman Empire – 19th century''. Historyworld.</ref> Njohja formale e principatave ''de facto'' të pavarura të [[Mali i Zi|Malit të Zi]], [[Principata e Serbisë|Serbisë]] dhe [[Rumania|Rumanisë]] pasoi në [[Kongresi i Berlinit|Kongresin e Berlinit]] në vitin 1878, kur edhe [[Principata e Bullgarisë|Bullgaria]] fitoi pavarësi ''de facto''. [[Skeda:Marshall's flax-mill, Holbeck, Leeds - interior - c.1800.jpg|thumb|[[Temple Works]] i Marshall-it (1840); [[Revolucioni Industrial]] filloi në [[Mbretëria e Britanisë së Madhe|Britaninë e Madhe]].]] [[Revolucioni Industrial]] filloi në [[Mbretëria e Britanisë së Madhe|Britaninë e Madhe]] në pjesën e fundit të shekullit XVIII dhe u përhap në gjithë Evropën. Shpikja dhe zbatimi i teknologjive të reja çuan në rritje të shpejtë urbane, punësim masiv dhe lindjen e një klase të re punëtore.<ref>{{Cite book|first=George Macaulay|last=Trevelyan|title=A shortened history of England|publisher=Penguin Books|year=1988|isbn=978-0-14-010241-3|url-access=registration|url=https://archive.org/details/shortenedhistory00geor|language=en}}</ref> Pasuan reforma në sferat sociale dhe ekonomike, përfshirë ligjet e para për [[Puna e fëmijëve|punën e fëmijëve]], legalizimin e [[Sindikata e punëtorëve|sindikatave]],<ref>{{Cite book|last=Webb|first=Sidney|title=History of Trade Unionism|publisher=AMS Press|year=1976|isbn=978-0-404-06885-1|language=en}}</ref> dhe heqjen e skllavërisë.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/blackhistory/article-24160|title=Slavery|work=Encyclopædia Britannica|archive-url=https://web.archive.org/web/20141016025606/http://www.britannica.com/blackhistory/article-24160|archive-date=2014-10-16|language=en}}, ''Historical survey – Ways of ending slavery''</ref> Në Britani u miratua Akti i Shëndetit Publik i vitit 1875, i cili përmirësoi ndjeshëm kushtet e jetesës në shumë qytete britanike.<ref>{{Cite book|first=George Macaulay|last=Trevelyan|title=English Social History|publisher=Longmans, Green|year=1942|language=en}}</ref> Popullsia e Evropës u rrit nga rreth 100 milionë në vitin 1700 në 400 milionë deri në vitin 1900.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/387301/modernisation/12022/Population-change|title=Modernisation – Population Change|work=Encyclopædia Britannica|archive-url=https://web.archive.org/web/20220730041936/https://www.britannica.com/topic/modernization|archive-date=2022-07-30|language=en}}</ref> Zija e fundit e madhe e regjistruar në Evropën Perëndimore, [[Zia e Madhe (Irlandë)|Zia e Madhe e Irlandës]], shkaktoi vdekjen dhe emigrimin masiv të miliona irlandezëve.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/history/british/victorians/famine_01.shtml|title=The Irish Famine|work=BBC – History|archive-url=https://web.archive.org/web/20191109095015/http://www.bbc.co.uk/history/british/victorians/famine_01.shtml|archive-date=2019-11-09|language=en}}</ref> Në shekullin XIX, 70&nbsp;milionë njerëz u larguan nga Evropa drejt kolonive të ndryshme evropiane jashtë shtetit dhe drejt Shteteve të Bashkuara.<ref>{{Cite web|url=http://migration.ucdavis.edu/mn/more.php?id=1118_0_5_0|title=The Atlantic: Can the US afford immigration?|work=Migration News|date=December 1996|archive-url=https://web.archive.org/web/20100704173521/http://migration.ucdavis.edu/mn/more.php?id=1118_0_5_0|archive-date=2010-07-04|language=en}}</ref> Revolucioni industrial çoi gjithashtu në rritje të madhe të popullsisë, dhe [[Demografia e botës|pjesa e popullsisë botërore që jetonte në Evropë]] arriti kulmin e saj, pak mbi 25%, rreth vitit 1913.<ref name="ggdc.net">{{Cite web|url=http://www.ggdc.net/maddison/other_books/appendix_B.pdf|title=Growth of World Population, GDP and GDP Per Capita before 1820|author=Maddison|website=University of Groningen|date=2016-07-27|access-date=2024-06-12|archive-date=2021-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212183845/http://www.ggdc.net/maddison/other_books/appendix_B.pdf|language=en}}</ref><ref name="World Population Growth, 1950–2050">{{Cite web|url=http://www.prb.org/Educators/TeachersGuides/HumanPopulation/PopulationGrowth.aspx?p=1|title=World Population Growth, 1950–2050|work=Population Reference Bureau|archive-url=https://web.archive.org/web/20130722202806/http://www.prb.org/Educators/TeachersGuides/HumanPopulation/PopulationGrowth.aspx?p=1|archive-date=2013-07-22|language=en}}</ref> === Shekulli XX deri në ditët e sotme === {{Kryesor|Epoka moderne|Historia e Evropës}} {{Shiko gjithashtu|Lufta e Parë Botërore|Lufta e Dytë Botërore|Lufta e Ftohtë|Historia e Bashkimit Evropian}} {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Depresioni i Madh|en|Great Depression}} dhe {{ill|Periudha ndërmjet dy luftërave|en|Interwar period}}}} [[Skeda:Colonisation 1914.png|thumb|left|upright=1.2|Harta e perandorive koloniale evropiane në botë në vitin 1914]] Dy luftëra botërore dhe një depresion ekonomik dominuan gjysmën e parë të shekullit XX. Lufta e Parë Botërore u zhvillua mes viteve 1914 dhe 1918. Ajo filloi kur arkiduka [[Franc Ferdinandi i Austrisë]] u vra nga nacionalisti jugosllav<ref>{{cite web|url=http://praguepost.com/world-news/39837-assassin-gavrilo-princip-gets-a-statue-in-sarajevo|title=Assassin Gavrilo Princip gets a statue in Sarajevo|access-date=2014-07-11|work=The Prague Post|date=2014-06-28|archive-date=2014-07-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140710215557/http://praguepost.com/world-news/39837-assassin-gavrilo-princip-gets-a-statue-in-sarajevo|url-status=live|language=en}}</ref> [[Gavrilo Princip]].<ref name="natgeo 407">National Geographic, 407.</ref> Shumica e kombeve evropiane u përfshinë në luftë, e cila u zhvillua mes Fuqive të Antantës ([[Republika e Tretë Franceze|Franca]], [[Mbretëria e Bashkuar]], [[Perandoria Ruse|Rusia]], [[Belgjika]], [[Serbia]], dhe më vonë [[Italia]], [[Greqia]], [[Rumania]], Portugalia dhe Shtetet e Bashkuara) dhe [[Fuqitë Qendrore]] ([[Austro-Hungaria]], [[Perandoria Gjermane|Gjermania]], [[Bullgaria]] dhe [[Perandoria Osmane]]). Lufta la pas më shumë se 16&nbsp;milionë civilë dhe ushtarë të vdekur.<ref name="natgeo 440">''National Geographic'', 440.</ref> Mbi 60&nbsp;milionë ushtarë evropianë u mobilizuan nga viti 1914 deri në 1918.<ref>{{cite web|url=http://www.jimmyatkinson.com/papers/versaillestreaty.html |title=The Treaty of Versailles and its Consequences |access-date=2008-06-10 |publisher=James Atkinson |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512224100/http://www.jimmyatkinson.com/papers/versaillestreaty.html |archive-date=2008-05-12 |language=en}}</ref> [[Skeda:Alliances militaires en Europe 1914-1918-fr.svg|thumb|Harta që paraqet aleancat ushtarake të Luftës së Parë Botërore në vitet 1914–1918]] Rusia u zhyt në [[Revolucioni rus|Revolucionin rus]], i cili rrëzoi monarkinë cariste dhe e zëvendësoi me [[Bashkimi Sovjetik|Bashkimin Sovjetik]] komunist,<ref name="natgeo 480">National Geographic, 480.</ref> duke çuar gjithashtu në pavarësinë e shumë ish-guvernatoreve ruse, si [[Finlanda]], [[Estonia]], [[Letonia]] dhe [[Lituania]], si vende të reja evropiane.<ref>{{cite book|author=Heinrich August Winkler|title=The Age of Catastrophe|chapter=The Struggle for Independence: Estonia, Latvia, Lithuania and Finland|page=110|year=2015|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-20489-6|language=en}}</ref> [[Austro-Hungaria]] dhe Perandoria Osmane u shembën dhe u ndanë në shtete të veçanta, ndërsa shumë kombe të tjera patën kufijtë e tyre të rilinjëzuar. [[Traktati i Versajës]], i cili i dha fund zyrtarisht Luftës së Parë Botërore në vitin 1919, ishte i ashpër ndaj Gjermanisë, mbi të cilën ngarkoi përgjegjësinë e plotë për luftën dhe vendosi sanksione të rënda.<ref name="natgeo 443">''National Geographic'', 443.</ref> Vdekjet e tepërta në Rusi gjatë Luftës së Parë Botërore dhe [[Lufta Civile Ruse|Luftës Civile Ruse]] (përfshirë [[zia e bukës]] pas luftës) arritën në një total të kombinuar prej 18 milionë.<ref>{{cite book| first = Mark| last = Harrison| title = Accounting for War: Soviet Production, Employment, and the Defence Burden, 1940–1945| url = https://books.google.com/books?id=yJcD7_Q_rQ8C&pg=PA167| date = 2002| publisher = Cambridge University Press| isbn = 978-0-521-89424-1| page = 167| access-date = 2022-07-30| archive-date = 2020-06-17| archive-url = https://web.archive.org/web/20200617211223/https://books.google.com/books?id=yJcD7_Q_rQ8C&pg=PA167| url-status = live| language = en}}</ref> Në vitet 1932–1933, nën udhëheqjen e Stalinit, konfiskimet e grurit nga autoritetet sovjetike kontribuan në zinë e dytë të bukës në Bashkimin Sovjetik, e cila shkaktoi miliona vdekje;<ref>"[https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6179818.stm Legacy of famine divides Ukraine] ". BBC News. 24 November 2006.</ref> kulakët e mbijetuar u persekutuan dhe shumë prej tyre u dërguan në [[Gulagu|Gulagë]] për punë të detyruar. Stalini ishte gjithashtu përgjegjës për Spastrimin e Madh të viteve 1937–38, gjatë të cilit NKVD ekzekutoi 681.692 persona;<ref>{{cite book| first = Abbott| last = Gleason| title = A companion to Russian history| url = https://books.google.com/books?id=JyN0hlKcfTcC&pg=PA373| year = 2009| publisher = Wiley-Blackwell| isbn = 978-1-4051-3560-3| page = 373| access-date = 2022-07-30| archive-date = 2015-09-05| archive-url = https://web.archive.org/web/20150905175409/https://books.google.com/books?id=JyN0hlKcfTcC&pg=PA373| url-status = live| language = en}}</ref> miliona njerëz u deportuan dhe u internuan në zona të largëta të Bashkimit Sovjetik.<ref>{{cite book | first = Geoffrey A.| last = Hosking| title = Russia and the Russians: a history| url = https://archive.org/details/russiarussianshi00hosk| url-access = registration| year = 2001| publisher = Harvard University Press| isbn = 978-0-674-00473-3| page = [https://archive.org/details/russiarussianshi00hosk/page/469 469] | language = en}}</ref> [[Skeda:Serbiancolumnretreat1915.jpg|thumb|left|Përpjekjet ushtarake të Serbisë (1914–1918) i kushtuan vendit një të katërtën e popullsisë së tij.<ref>{{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/116535884/fourth-of-serbias-population-dead/ |title=Fourth of Serbia's Population Dead |first=Pierre |last=Loti |newspaper=Los Angeles Times |page=49 |date=1918-06-30 |access-date=2023-01-15 |via=Newspapers.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1918/04/05/102687236.pdf|title=Asserts Serbians Face Extinction; Their Plight in Occupied Districts Worse Than Belgians', Says Labor Envoy |newspaper=The New York Times |location=Washington |page=13 |access-date=2023-01-15|archive-date=2020-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200315165925/https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1918/04/05/102687236.pdf|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1918/11/05/98273895.pdf|title=Serbia Restored|access-date=2017-01-19|archive-date=2018-09-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180916183845/https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1918/11/05/98273895.pdf|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite news| url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1918/07/28/102728073.pdf| work=The New York Times| title=Serbia and Austria| date=1918-07-28| access-date=2022-07-30| archive-date=2021-04-22| archive-url=https://web.archive.org/web/20210422071451/https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1918/07/28/102728073.pdf| url-status=live| language=en}}</ref><ref>{{cite news| url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1918/07/27/102727338.pdf| work=The New York Times| title=Appeals to Americans to pray for Serbians| date=1918-07-27| access-date=2022-07-30| archive-date=2018-09-16| archive-url=https://web.archive.org/web/20180916183729/https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1918/07/27/102727338.pdf| url-status=live| language=en}}</ref>]] [[Skeda:Mussolini and Hitler 1940 (retouched).jpg|upright=0.75|thumb|left|[[Gjermania naziste]] filloi Luftën e Dytë Botërore shkatërruese në Evropë nën udhëheqjen e liderit të saj, [[Adolf Hitleri]]. Këtu Hitleri, në të djathtë, me aleatin e tij më të ngushtë, diktatorin italian [[Benito Musolini]], në vitin 1940.]] Revolucionet shoqërore që përfshinë Rusinë ndikuan edhe në kombet e tjera evropiane pas [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Madhe]]: në vitin 1919, me [[Republika e Vajmarit]] në Gjermani dhe me Republikën e Parë Austriake; në vitin 1922, me qeverinë fashiste njëpartiake të [[Benito Musolini|Musolinit]] në [[Mbretëria e Italisë|Mbretërinë e Italisë]] dhe me Republikën Turke të Ataturkut, e cila miratoi alfabetin perëndimor dhe [[sekularizmi]]n shtetëror. Paqëndrueshmëria ekonomike, e shkaktuar pjesërisht nga borxhet e krijuara gjatë Luftës së Parë Botërore dhe nga «huatë» për Gjermaninë, shkaktoi trazira të mëdha në Evropë në fund të viteve 1920 dhe në vitet 1930. Kjo, bashkë me krizën e Wall Street-it të vitit 1929, solli [[Depresioni i madh|Depresionin e madh]] botëror. Të ndihmuara nga kriza ekonomike, paqëndrueshmëria shoqërore dhe kërcënimi i komunizmit, lëvizjet [[Fashizmi|fashiste]] u zhvilluan në mbarë Evropën dhe e sollën [[Adolf Hitleri]]n në pushtet në atë që u bë [[Gjermania Naziste]].<ref name="hobsbawn">{{Cite book|last=Hobsbawm|first=Eric|publisher=Vintage|year=1995|isbn=978-0-679-73005-7|title=The Age of Extremes: A history of the world, 1914–1991|url=https://archive.org/details/ageofextremeshis00hobs_0|language=en}}</ref><ref name="natgeo 438">''National Geographic'', 438.</ref> Në vitin 1933, Hitleri u bë udhëheqës i Gjermanisë dhe filloi të punojë drejt synimit të tij për ndërtimin e Gjermanisë së Madhe. Gjermania u zgjerua sërish dhe rimori [[Sarlanda|Sarlandën]] dhe Rhinelandin në vitet 1935 dhe 1936. Në vitin 1938, [[Austria]] u bë pjesë e Gjermanisë pas [[Anshlusi]]t. Pas Marrëveshjes së Mynihut, të nënshkruar nga Gjermania, Franca, Mbretëria e Bashkuar dhe Italia, më vonë në vitin 1938 Gjermania aneksoi Sudetenlandin, një pjesë e [[Çekosllovakia|Çekosllovakisë]] e banuar nga gjermanë etnikë. Në fillim të vitit 1939, pjesa e mbetur e Çekosllovakisë u nda në Protektoratin e Bohemisë dhe Moravisë, të kontrolluar nga Gjermania, dhe në [[Republika Sllovake (1939–1945)|Republikën Sllovake]]. Në atë kohë, Mbretëria e Bashkuar dhe Franca preferonin një politikë qetësimi. Me tensionet në rritje midis Gjermanisë dhe Polonisë për të ardhmen e [[Dancigu]]t, gjermanët iu drejtuan sovjetikëve dhe nënshkruan [[Pakti Molotov-Ribbentrop|Paktin Molotov–Ribbentrop]], i cili i lejoi sovjetikët të pushtonin shtetet baltike dhe pjesë të Polonisë dhe të Rumanisë. Gjermania [[Pushtimi i Polonisë|pushtoi Poloninë]] më 1 shtator 1939, duke e nxitur Francën dhe Mbretërinë e Bashkuar t'i shpallnin luftë Gjermanisë më 3 shtator, çka hapi [[Teatri evropian i Luftës së Dytë Botërore|teatrin evropian të Luftës së Dytë Botërore]].<ref name="reich">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/world-war-ii/adolf-hitler-1|title=Adolf Hitler: Rise of Power, Impact & Death|website=History.com|date=2009-10-29|access-date=2020-07-26|archive-date=2018-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003111423/https://www.history.com/topics/world-war-ii/adolf-hitler-1|url-status=live|language=en}}</ref><ref name="natgeo 465">National Geographic, 465.</ref><ref>{{Cite book|last=Taylor|first=A. J. P.|title= The Origins of the Second World War|year=1996|publisher=Simon & Schuster| isbn=978-0-684-82947-0|language=en}}</ref> Pushtimi sovjetik i Polonisë filloi më 17 shtator dhe Polonia ra menjëherë pas tij. Më 24 shtator, Bashkimi Sovjetik sulmoi vendet baltike dhe, më 30 nëntor, Finlandën, sulm të cilin e pasoi [[Lufta e Parë Sovjeto-Finlandeze|Lufta e Dimrit]], shkatërrimtare për Ushtrinë e Kuqe.<ref>{{Cite web|url=https://www.warhistoryonline.com/war-articles/winter-war-finland.html|title=The Winter War – When the Finns Humiliated the Russians|first=Ivano|last=Massari|publisher=War History Online|date=2015-08-18|access-date=2021-12-19|archive-date=2021-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211219185618/https://www.warhistoryonline.com/war-articles/winter-war-finland.html|url-status=live|language=en}}</ref> Britanikët shpresonin të zbarkonin në Narvik dhe të dërgonin trupa për të ndihmuar Finlandën, por objektivi i tyre kryesor me zbarkimin ishte rrethimi i Gjermanisë dhe shkëputja e gjermanëve nga burimet skandinave. Afërsisht në të njëjtën kohë, Gjermania zhvendosi trupa në Danimarkë. «Lufta e Rreme» vazhdoi. Në maj të vitit 1940, Gjermania sulmoi Francën përmes Vendeve të Ulëta. Franca kapitulloi në qershor të vitit 1940. Deri në gusht, Gjermania kishte nisur një ofensivë bombardimesh kundër Mbretërisë së Bashkuar, por nuk arriti t'i bindë britanikët që të dorëzoheshin.<ref name="natgeo 510">''National Geographic'', 510.</ref> Në vitin 1941, Gjermania pushtoi Bashkimin Sovjetik në [[Pushtimi gjerman i Rusisë|Operacionin Barbarossa]].<ref name="natgeo 532">''National Geographic'', 532.</ref> Më 7 dhjetor 1941, [[Sulmi në Pearl Harbor]] nga [[Perandoria e Japonisë|Japonia]] i tërhoqi Shtetet e Bashkuara në konflikt si aleate të [[Perandoria Britanike|Perandorisë Britanike]] dhe të forcave të tjera [[Aleatët e Luftës së Dytë Botërore|aleate]].<ref name="natgeo 511">''National Geographic'', 511.</ref><ref name="natgeo 519">''National Geographic'', 519.</ref> [[Skeda:Yalta Conference (Churchill, Roosevelt, Stalin) (B&W).jpg|thumb|«Të Tre të Mëdhenjtë» ([[Aleatët e Luftës së Dytë Botërore|Big Three]]) në [[Konferenca e Jaltës|Konferencën e Jaltës]] në vitin 1945; ulur (nga e majta): [[Winston Churchill]], [[Franklin D. Roosevelt]] dhe [[Josif Stalini|Josif Stalin]]]] Pas [[Beteja e Stalingradit|Betejës së tmerrshme të Stalingradit]] në vitin 1943, ofensiva gjermane në Bashkimin Sovjetik u shndërrua në tërheqje të vazhdueshme. [[Beteja e Kurskut]], në të cilën u zhvillua beteja tankesh më e madhe në histori, ishte ofensiva e fundit e madhe gjermane në [[Fronti Lindor (Lufta e Dytë Botërore)|Frontin Lindor]]. Në qershor të vitit 1944, forcat britanike dhe amerikane pushtuan Francën në [[Zbarkimet në Normandi|zbarkimet e Ditës D]], duke hapur një front të ri kundër Gjermanisë. Berlini më në fund [[Beteja e Berlinit|ra në vitin 1945]], duke e mbyllur Luftën e Dytë Botërore në Evropë. Lufta ishte më e madhja dhe më shkatërrimtarja në historinë njerëzore, me [[Humbjet në Luftën e Dytë Botërore|60&nbsp;milionë të vdekur në mbarë botën]]. <ref name="natgeo 439">''National Geographic'', 439.</ref> Mbi 40 milionë njerëz në Evropë kishin vdekur si pasojë e Luftës së Dytë Botërore,<ref>{{Cite web |title=Europe honours war dead on VE Day |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4526351.stm |publisher=BBC News |date=2005-05-09 |language=en}}</ref> përfshirë 11 deri në 17 milionë njerëz që humbën jetën gjatë [[Holokausti]]t.<ref>{{Cite book |last1=Niewyk |first1=Donald L. |last2=Nicosia |first2=Francis R. |title=The Columbia Guide to the Holocaust |url=https://books.google.com/books?id=lpDTIUklB2MC&pg=PP1 |publisher=Columbia University Press |year=2000 |pages=45–52 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521005722/https://books.google.com/books?id=lpDTIUklB2MC&pg=PP1#PPA45,M1 |archive-date=2022-05-21}}</ref> Bashkimi Sovjetik humbi rreth 27 milionë njerëz (kryesisht civilë) gjatë luftës, domethënë rreth gjysmën e të gjitha viktimave të Luftës së Dytë Botërore.<ref>{{Cite news | url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4530565.stm | title=Leaders mourn Soviet wartime dead | publisher=BBC News | date=2005-05-09 | access-date=2010-01-04 | archive-date=2019-12-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191222043852/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4530565.stm | url-status=live | language=en}}</ref> Deri në fund të Luftës së Dytë Botërore, Evropa kishte mbi 40 milionë [[Refugjatët|refugjatë]].<ref>{{Cite book |url=https://www.unhcr.org/3ebf9ba80.html |title=The State of The World's Refugees 2000: Fifty Years of Humanitarian Action |publisher=Oxford University Press |year=2000 |page=13 |language=en |access-date=2022-07-30 |archive-date=2022-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220423195513/https://www.unhcr.org/3ebf9ba80.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Bundy |first=Colin |date=2016 |title=Migrants, refugees, history and precedents &#124; Forced Migration Review |url=https://www.fmreview.org/destination-europe/bundy |access-date=2022-03-09 |website=fmreview.org |language=en |archive-date=2022-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308162932/https://www.fmreview.org/destination-europe/bundy |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Refugees: Save Us! Save Us! |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,920455-2,00.html |website=Time |date=1979-07-09 |language=en |access-date=11 tetor 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110424085534/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,920455-2,00.html |archive-date=24 prill 2011 |url-status=bot: unknown}}</ref> Disa {{ill|Dëbimet pas Luftës së Dytë Botërore|en|World War II evacuation and expulsion|lt=dëbime pas luftës}} në Evropën Qendrore dhe Lindore zhvendosën gjithsej rreth 20 milionë njerëz.<ref>{{Cite journal|last=Schechtman|first=Joseph B.|date=1953|title=Postwar Population Transfers in Europe: A Survey|journal=The Review of Politics|volume=15|issue=2|pages=151–178|jstor=1405220|doi=10.1017/s0034670500008081|s2cid=144307581|language=en}}</ref> Lufta e Parë Botërore, e sidomos Lufta e Dytë Botërore, e zbehën rëndësinë e Evropës Perëndimore në çështjet botërore. Pas Luftës së Dytë Botërore harta e Evropës u rivizatua në [[Konferenca e Jaltës|Konferencën e Jaltës]] dhe u nda në dy blloqe, vendet perëndimore dhe blloku komunist lindor, të ndara nga ajo që më vonë [[Winston Churchill]] e quajti një «[[Perdja e Hekurt|Perde të Hekurt]]». Shtetet e Bashkuara dhe Evropa Perëndimore krijuan aleancën [[NATO]], kurse më vonë Bashkimi Sovjetik dhe Evropa Qendrore krijuan [[Pakti i Varshavës|Paktin e Varshavës]].<ref name="natgeo 530">National Geographic, 530.</ref> Pika të veçanta të nxehta pas Luftës së Dytë Botërore ishin [[Berlini]] dhe [[Triestia]], ku {{ill|Territori i Lirë i Triestes|en|Free Territory of Trieste}}, i themeluar në vitin 1947 me OKB-në, u shpërbë përkatësisht në vitin 1954 dhe 1975. Bllokada e Berlinit në vitet 1948 dhe 1949 dhe ndërtimi i [[Muri i Berlinit|Murit të Berlinit]] në vitin 1961 ishin ndër krizat e mëdha ndërkombëtare të [[Lufta e Ftohtë|Luftës së Ftohtë]].<ref>Jessica Caus "Am Checkpoint Charlie lebt der Kalte Krieg" In: Die Welt 4 gusht 2015. (gjermanisht)</ref><ref>Karlo Ruzicic-Kessler "Togliatti, Tito and the Shadow of Moscow 1944/45–1948: Post-War Territorial Disputes and the Communist World", In: Journal of European Integration History, (2/2014). (anglisht)</ref><ref>Christian Jennings "Flashpoint Trieste: The First Battle of the Cold War", (2017), pp 244. (anglisht)</ref> Dy [[Superfuqia|superfuqitë]] e reja, Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Sovjetik, u përfshinë në një Luftë të Ftohtë pesëdhjetëvjeçare, e përqendruar te përhapja e armëve bërthamore. Në të njëjtën kohë dekolonizimi, që kishte nisur tashmë pas Luftës së Parë Botërore, çoi gradualisht në pavarësinë e shumicës së kolonive evropiane në Azi dhe Afrikë.<ref name="natgeo 534" /> [[Skeda:Flag of Europe.svg|thumb|Flamuri i Evropës, miratuar nga [[Këshilli i Evropës]] në vitin 1955 si flamur për të gjithë Evropën<ref>{{Cite web |title=The European flag |url=http://www.coe.int/en/web/about-us/the-european-flag |publisher=Council of Europe |access-date=2016-10-27 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20220114105640/https://www.coe.int/en/web/about-us/the-european-flag |archive-date=2022-01-14}}</ref>]] Në vitet 1980 [[Glasnost|reformat]] e [[Mihail Gorbaçovi]]t dhe lëvizja {{ill|Solidariteti|en|Solidarity (Polish trade union)}} në Poloni dobësuan sistemin komunist të mëparshëm të ngurtë. Hapja e [[Perdja e Hekurt|Perdes së Hekurt]] në {{ill|Piknikun Paneuropian|en|Pan-European Picnic}} shkaktoi më pas një zinxhir paqësor reagimesh, në fund të të cilit blloku lindor, [[Pakti i Varshavës]] dhe shtetet e tjera komuniste [[Revolucionet e 1989-ës|u shembën]], dhe Lufta e Ftohtë përfundoi.<ref>Thomas Roser: DDR-Massenflucht: Ein Picknick hebt die Welt aus den Angeln (gjermanisht – Ikja masive nga RDGJ: një piknik e shkund botën nga themelet). In: Die Presse 16 gusht 2018.</ref><ref>Der 19. August 1989 war ein Test für Gorbatschows" (gjermanisht – 19 gushti 1989 ishte një provë për Gorbaçovin), In: FAZ 19 gusht 2009.</ref><ref>Michael Frank: Paneuropäisches Picknick – Mit dem Picknickkorb in die Freiheit (gjermanisht: Pikniku paneuropian – Me shportën e piknikut drejt lirisë), in: Süddeutsche Zeitung 17 maj 2010.</ref> Gjermania u ribashkua pas [[Muri i Berlinit|rrëzimit simbolik të Murit të Berlinit]] në vitin 1989 dhe hartat e Evropës Qendrore dhe Lindore u rivizatuan edhe një herë.<ref>Andreas Rödder, Deutschland einig Vaterland – Die Geschichte der Wiedervereinigung (2009). (gjermanisht)</ref> Kjo i dha mundësi marrëdhënieve të vjetra kulturore dhe ekonomike, të ndërprera më parë, dhe qytetet e izoluara më parë si [[Berlini]], [[Praga]], [[Vjena]], [[Budapesti]] dhe [[Triestia]] u ndodhën sërish në qendër të Evropës.<ref name="hobsbawn" /><ref>Padraic Kenney "A Carnival of Revolution: Central Europe 1989" (2002) pp 109. (anglisht)</ref><ref>Michael Gehler "Der alte und der neue Kalte Krieg in Europa" In: Die Presse 19. nëntor 2015. (gjermanisht)</ref><ref>Robert Stradling "Teaching 20th-century European history" (2003), pp 61. (anglisht)</ref> [[Integrimi evropian]] u rrit gjithashtu pas Luftës së Dytë Botërore. Në vitin 1949 u themelua [[Këshilli i Evropës]], pas një fjalimi të Sir Winston Churchillit, me idenë e bashkimit të Evropës<ref name="europaeu 1945-59" /> për të arritur qëllime të përbashkëta. Ai përfshin të gjitha shtetet evropiane përveç [[Bjellorusia|Bjellorusisë]], Rusisë<ref>{{Cite web|url=https://www.themoscowtimes.com/2022/03/10/russia-quits-europes-rule-of-law-body-sparking-questions-over-death-penalty-a76854|title=Russia Quits Europe's Rule of Law Body, Sparking Questions Over Death Penalty|work=The Moscow Times|date=2022-03-10|access-date=2022-03-12|archive-date=2022-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220312015058/https://www.themoscowtimes.com/2022/03/10/russia-quits-europes-rule-of-law-body-sparking-questions-over-death-penalty-a76854|url-status=live|language=en}}</ref> dhe [[Vatikani]]t. [[Traktati i Romës]] në vitin 1957 themeloi [[Komuniteti Ekonomik Evropian|Komunitetin Ekonomik Evropian]] mes gjashtë shteteve të Evropës Perëndimore me synimin e një politike ekonomike të unifikuar dhe të një tregu të përbashkët.<ref name="natgeo 536">National Geographic, 536.</ref> {{ill|Traktati i Bashkimit|en|Merger Treaty}} i vitit 1967 krijoi një Komision dhe një Këshill të vetëm për Komunitetin Ekonomik Evropian, [[Bashkësia Evropiane e Qymyrit dhe Çelikut|Bashkësinë Evropiane të Qymyrit dhe Çelikut]] dhe [[Komuniteti Evropian i Energjisë Bërthamore|Euratomin]], ndërsa tri komunitetet mbetën ligjërisht të veçanta.<ref>{{Cite web |title=History of the European Union – 1960–69 |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1960-69_en |website=European Union |access-date=2026-08-20 |language=en}}</ref> [[Traktati i Mastrihtit]], i cili hyri në fuqi në vitin 1993, themeloi [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] dhe e riemëroi Komunitetin Ekonomik Evropian në Komunitet Evropian.<ref>{{Cite web |title=Maastricht Treaty |url=https://www.europarl.europa.eu/about-parliament/en/in-the-past/the-parliament-and-the-treaties/maastricht-treaty |website=European Parliament |access-date=2026-08-20 |language=en}}</ref> BE-ja krijoi [[Kuvendi Evropian|një parlament]], [[Gjykata Evropiane e Drejtësisë|një gjykatë]] dhe [[Banka Qendrore Evropiane|një bankë qendrore]], dhe prezantoi [[Euro]]n si monedhë të unifikuar.<ref name="natgeo 537">National Geographic, 537.</ref> Midis viteve 2004 dhe 2013, më shumë vende të Evropës Qendrore filluan t'i bashkohen, duke [[Zgjerimi i Bashkimit Evropian|zgjeruar BE-në]] në 28 vende evropiane dhe duke e kthyer edhe një herë Evropën në një qendër të madhe pushteti ekonomik dhe politik.<ref name="natgeo 535">National Geographic, 535.</ref> Megjithatë, Mbretëria e Bashkuar u tërhoq nga BE-ja më 31 janar 2020, si rezultat i {{ill|Referendumi i qershorit 2016 për anëtarësimin në BE|en|2016 United Kingdom European Union membership referendum|lt=referendumit të qershorit 2016 për anëtarësimin në BE}}.<ref>{{Cite news |title=UK leaves the European Union |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-51333314 |access-date=2020-07-16 |publisher=BBC News |date=2020-02-01 |language=en |archive-date=2020-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200314050137/https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-51333314 |url-status=live }}</ref> Lufta ruso-ukrainase u përshkallëzua ndjeshëm pas {{ill|Pushtimi rus i Ukrainës në vitin 2022|en|2022 Russian invasion of Ukraine|lt=pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022}} më 24 shkurt 2022, duke shënuar krizën më të madhe humanitare dhe të refugjatëve në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore<ref>{{Cite news |title=Ukrainian exodus could be Europe's biggest refugee crisis since World War II |newspaper=El País |date=2022-03-03 |url=https://english.elpais.com/international/2022-03-03/ukrainian-exodus-could-be-europes-biggest-refugee-crisis-since-world-war-ii.html |access-date=2022-07-30 |language=en |archive-date=2022-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220405100721/https://english.elpais.com/international/2022-03-03/ukrainian-exodus-could-be-europes-biggest-refugee-crisis-since-world-war-ii.html |url-status=live }}</ref> dhe [[Luftërat në Jugosllavi]].<ref>{{Cite web |title=Protecting Ukrainian refugees: What can we learn from the response to Kosovo in the 90s? |date=2022-03-07 |access-date=2022-03-29 |website=British Future |url=https://www.britishfuture.org/protecting-ukrainian-refugees-what-can-we-learn-from-kosovo/ |language=en |archive-date=2022-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220307205755/https://www.britishfuture.org/protecting-ukrainian-refugees-what-can-we-learn-from-kosovo/ |url-status=live }}</ref> == Gjeografia == {{Kryesor|Gjeografia e Evropës}} [[Skeda:Europe topographic map 2024.jpg|thumb|Harta e përgjithshme topografike e Evropës, që tregon karakteristikat fizike, politike dhe të popullsisë, sipas vitit 2024]] Evropa përbën një të pestën perëndimore të masës tokësore të [[Evroazia|Evroazisë]].<ref name="Encarta" /> Ajo ka një raport më të lartë të bregdetit me masën tokësore se çdo kontinent ose nënkontinent tjetër.<ref>{{Cite news |last = Cuper |first = Simon |date = 2014-05-23 |title = Why Europe works |url = https://www.ft.com/content/51dd9432-db03-11e3-8273-00144feabdc0 |newspaper = Financial Times |access-date = 2014-05-28 |archive-date = 2016-08-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160822231728/http://www.ft.com/cms/s/2/51dd9432-db03-11e3-8273-00144feabdc0.html |url-status = live |language = en }}</ref> Kufijtë e saj detarë përbëhen nga [[Oqeani i Ngrirë i Veriut]] në veri, [[Oqeani Atlantik]] në perëndim dhe detet [[Deti Mesdhe|Mesdhe]], [[Deti i Zi|i Zi]] dhe [[Deti Kaspik|Kaspik]] në jug.<ref>{{Cite web |title = Europe |url = https://www.britannica.com/EBchecked/topic/195686/Europe |website = Encyclopædia Britannica |archive-url = https://web.archive.org/web/20150503113529/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/195686/Europe |archive-date = 2015-05-03 |language = en }}</ref> Reliefi i tokës në Evropë shfaq ndryshueshmëri të madhe brenda zonave relativisht të vogla. Rajonet jugore janë më malore, ndërsa duke u lëvizur drejt veriut terreni zbret nga [[Alpet]], [[Pirenejet]] dhe Karpatet e larta, përmes vargjeve kodrinore, deri në fushat e gjera e të ulëta veriore, të cilat janë të stërmëdha në lindje. Kjo ultësirë e shtrirë njihet si Fusha e Madhe Evropiane dhe në zemër të saj shtrihet {{ill|Fusha e Gjermanisë Veriore|en|North German Plain}}. Një hark vargmalesh shtrihet gjithashtu përgjatë bregdetit verilindor... Reliefi i tokës në Evropë shfaq ndryshueshmëri të madhe brenda zonave relativisht të vogla. Ky përshkrim është i thjeshtuar. Nënrajone si [[Gadishulli Iberik]] dhe [[Gadishulli Apenin|Gadishulli Italik]] përmbajnë tiparet e tyre komplekse, siç ka edhe vetë Evropa Qendrore kontinentale, ku reliefi përmban shumë pllaja, lugina lumenjsh dhe pellgje që e ndërlikojnë prirjen e përgjithshme. Nënrajone si [[Islanda]], Britania dhe Irlanda janë raste të veçanta. E para është një tokë më vete në oqeanin verior që llogaritet pjesë e Evropës, ndërsa të dytat janë zona malore që dikur ishin të bashkuara me kontinentin derisa i shkëputi {{ill|Ngritja e nivelit të detit|en|Sea level rise|lt=ngritja e niveleve të detit}}. [[Lista e liqeneve të Evropës|Liqenet më të mëdhenj evropianë]] ndodhen në veri të kontinentit. [[Lumi i Vollgës|Vollga]] dhe [[Lumi i Danubit|Danubi]] janë dy lumenjtë më të gjatë të Evropës. [[Ujëvara]]'s më e madhe e Evropës (sipas {{ill|Lista e ujëvarave sipas shpejtësisë së rrjedhës|en|List of waterfalls by flow rate|lt=shpejtësisë së rrjedhës}}) janë {{ill|Ujëvarat e Rinit|en|Rhine Falls}} në [[Lumi i Rinit|Rin]]. === Klima === {{Hatnote|Artikulli kryesor: [[Klima e Evropës]]}} [[Skeda:Vegetation Europe.png|thumb|Biomet e Evropës dhe e rajoneve përreth: <br /> <span style="background:#9fd6c9;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> [[Tundra]] <span style="background:#a7bddb;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> tundra alpine <span style="background:#006d64;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> [[Tajga]] <span style="background:#3c9798;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> pyll malor <br /> <span style="background:#a4e05d;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> pyll gjethërgjerë i butë <span style="background:#907699;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> pyll mesdhetar <span style="background:#f7ec6f;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> stepë e butë <span style="background:#9b8447;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> stepë e thatë ]] Evropa shtrihet kryesisht në zonën klimatike të butë të hemisferës veriore, ku drejtimi mbizotërues i erës është nga perëndimi. Klima është më e butë në krahasim me zonat e tjera të së njëjtës gjerësi gjeografike nëpër botë, për shkak të ndikimit të [[Rryma Golfstrim|Golfstrimit]], një rryme oqeanike që bart ujë të ngrohtë nga [[Gjiri i Meksikës]] përtej [[Oqeani Atlantik|Oqeanit Atlantik]] drejt Evropës.<ref name="climate">{{cite web|url=http://www.worldbook.com/wb/Students?content_spotlight/climates/european_climate |title=European Climate |website=World Book |access-date=2008-06-16 |publisher=World Book, Inc |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20061109230709/http://www.worldbook.com/wb/Students?content_spotlight%2Fclimates%2Feuropean_climate |archive-date=2006-11-09 }}</ref> Golfstrimi quhet me nofkën «ngrohja qendrore e Evropës», sepse e bën klimën e Evropës më të ngrohtë dhe më të lagësht sesa do të ishte ndryshe. Golfstrimi jo vetëm që bart ujë të ngrohtë drejt brigjeve të Evropës, por ngroh edhe erërat mbizotëruese perëndimore që fryjnë nëpër kontinent nga Oqeani Atlantik. Prandaj, temperatura mesatare vjetore në Aveiro është 16&nbsp;°C, ndërsa në [[Nju Jork Siti]], që ndodhet pothuajse në të njëjtën gjerësi gjeografike dhe del në të njëjtin oqean, është vetëm 13&nbsp;°C. Berlini (Gjermani), Calgary (Kanada) dhe Irkutsku, në juglindje të largët të Rusisë, ndodhen përafërsisht në të njëjtën gjerësi gjeografike; temperaturat e janarit në Berlin janë mesatarisht rreth 8&nbsp;°C më të larta se ato në Calgary dhe pothuajse 22&nbsp;°C më të larta se temperaturat mesatare në Irkutsk.<ref name="climate" /> Masat e mëdha ujore të [[Deti Mesdhe|Detit Mesdhe]], që barazojnë temperaturat në mesataren vjetore dhe ditore, janë gjithashtu me rëndësi të veçantë. Uji i Mesdheut shtrihet nga Sahara deri te harku i Alpeve, në pjesën e tij më veriore, në [[Deti Adriatik|Detin Adriatik]], pranë [[Triestia|Triestes]].<ref>Josef Wasmayer "Wetter- und Meereskunde der Adria" (1976), f. 5.</ref> Në përgjithësi, Evropa nuk është më e ftohtë vetëm drejt veriut në krahasim me jugun, por ftohet edhe nga perëndimi drejt lindjes. Klima është më oqeanike në perëndim dhe më pak e tillë në lindje. Kjo mund të ilustrohet me tabelën e mëposhtme të temperaturave mesatare në vende që ndjekin përafërsisht paralelet 64, 60, 55, 50, 45 dhe 40 të gjerësisë gjeografike. Asnjëri prej tyre nuk ndodhet në lartësi të madhe; shumica ndodhen pranë detit. [[Skeda:Koppen-Geiger Map Europe present.svg|thumb|650px|Harta e klasifikimit klimatik Köppen-Geiger për Evropën<ref>{{cite journal |last1=Beck |first1=Hylke E. |last2=Zimmermann |first2=Niklaus E. |last3=McVicar |first3=Tim R. |last4=Vergopolan |first4=Noemi |last5=Berg |first5=Alexis |last6=Wood |first6=Eric F. |title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution |journal=Scientific Data |date=2018-10-30 |volume=5 |article-number=180214 |doi=10.1038/sdata.2018.214 |doi-access=free|pmid=30375988 |pmc=6207062 |bibcode=2018NatSD...580214B |language=en }}</ref>]] {| class="wikitable" |+Temperaturat në °C |- ! Vendndodhja !! Gjerësia gjeografike !! Gjatësia gjeografike !!Muaji më<br />i ftohtë!!Muaji më<br />i nxehtë!!Mesatarja<br />vjetore |- | [[Rejkjavik]] || 64 V || 22 P || 0,1 || 11,2 || 4,7 |- | [[Umeå]] || 64 V || 20 L || −6,2 || 16,0 || 3,9 |- | [[Oulu]] || 65 V || 25,5 L || −9,6 || 16,5 || 2,7 |- | Arkhangelsk || 64,5 V || 40,5 L || −12,7 || 16,3 || 1,3 |-bgcolor="000000" |colspan=6| |- | Lerwick || 60 V || 1 P || 3,5 || 12,4 || 7,4 |- | [[Stokholmi|Stokholm]] || 59,5 V || 19 L || −1,7 || 18,4 || 7,4 |- | [[Helsinki]] || 60 V || 25 L || −4,7 || 17,8 || 5,9 |- | [[Shën Petersburgu|Shën Petersburg]] || 60 V || 30 L || −5,8 || 18,8 || 5,8 |-bgcolor="000000" |colspan=6| |- | [[Edinburg]] || 55,5 V || 3 P || 4,2 || 15,3 || 9,3 |- | [[Kopenhaga|Kopenhagë]] || 55,5 V || 12 L || 1,4 || 18,1 || 9,1 |- | [[Klaipėda]] || 55,5 V || 21 L || −1,3 || 17,9 || 8,0 |- | [[Moska|Moskë]] || 55,5 V || 30 L || −6,5 || 19,2 || 5,8 |-bgcolor="000000" |colspan=6| |- | Ishujt Scilly || 50 V || 6 P || 7,9 || 16,9 || 11,8 |- | [[Rajoni i Kryeqytetit të Brukselit|Bruksel]] || 50,5 V || 4 L || 3,3 || 18,4 || 10,5 |- | [[Krakovi|Krakov]] || 50 V || 20 L || −2,0 || 19,2 || 8,7 |- | [[Kievi|Kiev]] || 50,5 V || 30 L || −3,5 || 20,5 || 8,4 |-bgcolor="000000" |colspan=6| |- | [[Bordo]] || 45 V || 0 || 6,6 || 21,4 || 13,8 |- | [[Venediku|Venecia]] || 45,5 V || 12 L || 3,3 || 23,0 || 13,0 |- | [[Beogradi|Beograd]] || 45 V || 20 L || 1,4 || 23,0 || 12,5 |- | Astrakhan || 46 V || 48 L || −3,7 || 25,6 || 10,5 |-bgcolor="000000" |colspan=6| |- | [[Coimbra]] || 40 V || 8 P || 10,1 || 22,4 || 16,2 |- | [[Valencia]] || 39,5 V || 0 || 12,1 || 26,5 || 18,6 |- | [[Napoli]] || 40,5 V || 14 L || 9,1 || 26,2 || 17,0 |- | [[Stambolli|Stamboll]] || 41 V || 29 L || 5,9 || 24,2 || 14,4 |} <ref>Tabelat e klimës nga artikujt përkatës, ku mund të gjenden burimet e sakta.</ref> Temperaturat mesatare të muajit më të ftohtë, si dhe mesataret vjetore, bien nga perëndimi drejt lindjes. Për shembull, Edinburgu është më i ngrohtë se Beogradi gjatë muajit më të ftohtë të vitit, megjithëse Beogradi ndodhet rreth 10° gjerësi gjeografike më në jug. === Ndryshimet klimatike === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Ndryshimet klimatike në Evropë|en|Climate change in Europe}}}} === Gjeologjia === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Gjeologjia e Evropës|en|Geology of Europe}}}} {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Historia gjeologjike e Evropës|en|Geological history of Europe}}}} [[Skeda:Europe geological map-en.jpg|thumb|right|upright=1.2|Gjeologjia sipërfaqësore e Evropës]] Historia gjeologjike e Evropës fillon me formimin e {{ill|Shtylla Baltike|en|Baltic Shield}} (Fenoskandia) dhe të kratonit sarmatian, që të dyja rreth 2,25&nbsp;miliardë vjet më parë, e pasuar nga shtylla e Vollga–Uralisë; të tria së bashku çuan te kratoni i Evropës Lindore (≈ {{ill|Baltika|en|Baltica}}), i cili u bë pjesë e superkontinentit Kolumbia. Rreth 1,1&nbsp;miliardë vjet më parë, Baltika dhe Arktika (si pjesë e bllokut të {{ill|Laurencia|en|Laurentia}}) u bashkuan me Rodinian, për t'u ndarë sërish rreth 550&nbsp;milionë vjet më parë dhe për t'u riformuar si Baltika. Rreth 440&nbsp;milionë vjet më parë u formua Euramerika nga Baltika dhe Laurencia; një bashkim i mëtejshëm me Gondvanën çoi në formimin e Pangeas. Rreth 190&nbsp;milionë vjet më parë, Gondvana dhe Laurazia u ndanë për shkak të zgjerimit të Oqeanit Atlantik. Së fundi dhe shumë shpejt pas kësaj, vetë Laurazia u nda sërish, në Laurencinë (Amerikën Veriore) dhe kontinentin euroaziatik. Lidhja tokësore mes të dyve vazhdoi për një kohë të konsiderueshme, përmes [[Grenlanda|Grenlandës]], duke çuar në shkëmbim të llojeve shtazore. Nga rreth 50&nbsp;milionë vjet më parë, ngritja dhe rënia e nivelit të detit kanë përcaktuar formën e vërtetë të Evropës dhe lidhjet e saj me kontinente të tilla si Azia. Forma e tanishme e Evropës daton nga periudha e Tercierit të vonë, rreth pesë milionë vjet më parë.<ref name="Encyclopædia Britannica">{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/eb/article-9106055 |title=Europe |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |year=2007 |access-date=2008-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071204015044/https://www.britannica.com/eb/article-9106055 |archive-date=2007-12-04 |language=en}}</ref> Gjeologjia e Evropës është jashtëzakonisht e larmishme dhe komplekse dhe krijon larminë e madhe të peizazheve që gjenden nëpër kontinent, nga Malësia Skoceze te fushat e valëzuara të Hungarisë.<ref>{{Cite web|url=http://www.soton.ac.uk/~imw/jpg/eurogy.jpg|title=Geology map of Europe|year=1967|publisher=University of Southampton|access-date=2008-06-09|archive-date=2019-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190811131707/http://www.soton.ac.uk/~imw/jpg/eurogy.jpg|url-status=live|language=en}}</ref> Tipari më i rëndësishëm i Evropës është dikotomia mes [[Evropa Jugore|Evropës Jugore]] malore dhe të lartë dhe një fushe të gjerë veriore, pjesërisht nën ujë, që shtrihet nga Irlanda në perëndim deri te [[Malet Urale]] në lindje. Këto dy gjysma ndahen nga vargmalet e [[Pirenejet|Pirenejve]] dhe të [[Alpet|Alpeve]]/[[Karpatet|Karpateve]]. Fushat veriore kufizohen në perëndim nga Malet Skandinave dhe pjesët malore të Ishujve Britanikë. Trupat kryesorë ujorë të cekët që mbulojnë pjesë të fushave veriore janë [[Deti Kelt]], [[Deti i Veriut]], kompleksi i [[Deti Baltik|Detit Baltik]] dhe [[Deti Barents]]. Fusha veriore përmban kontinentin e vjetër gjeologjik të Baltikës dhe prandaj mund të konsiderohet gjeologjikisht si "kontinenti kryesor", ndërsa viset e larta periferike dhe rajonet malore në jug e në perëndim përbëjnë fragmente nga kontinente të tjera gjeologjike. Pjesa më e madhe e gjeologjisë më të vjetër të Evropës Perëndimore ka ekzistuar si pjesë e mikrokontinentit të lashtë Avalonia. === Flora === [[Skeda:Europe land use map.png|thumb|left|upright=1.2|Harta e përdorimit të tokës në Evropë me tokë bujqësore të punueshme (e verdhë), pyje (jeshile e errët), kullota (jeshile e çelët) dhe tundër, ose këneta, në veri (e verdhë e errët)]] Duke jetuar për mijëvjeçarë përkrah popullsive bujqësore, kafshët dhe bimët e Evropës janë ndikuar thellësisht nga prania dhe veprimtaria e njeriut. Me përjashtim të Fenoskandisë dhe Rusisë veriore, sot në Evropë gjenden pak zona të egra të paprekura, përveç disa [[Parku kombëtar|parqeve kombëtare]]. Mbulesa kryesore natyrore bimore në Evropë është [[pylli]] i përzier. Kushtet për rritje janë shumë të favorshme. Në veri, [[Rryma Golfstrim]] dhe Rryma e Atlantikut Verior ngrohin kontinentin. Evropa Jugore ka klimë të ngrohtë por të butë. Në këtë rajon ka thatësira të shpeshta verore. Vargjet malore ndikojnë gjithashtu në kushtet. Disa prej tyre, si [[Alpet]] dhe [[Pirenejet]], janë të orientuara lindje–perëndim dhe e lejojnë erën të bartë masa të mëdha uji nga oqeani në brendësi. Të tjerat janë të orientuara jug–veri (Malet Skandinave, [[Alpet Dinarike|Dinaridet]], [[Karpatet]], [[Malet Apenine|Apeninet]]) dhe, meqenëse shiu bie kryesisht në anën e maleve që është e kthyer nga deti, pyjet rriten mirë në këtë anë, ndërsa në anën tjetër kushtet janë shumë më pak të favorshme. Pak cepa të Evropës kontinentale nuk janë kullotur nga [[bagëtia]] në një moment të caktuar, dhe prerja e habitatit pyjor para bujqësisë shkaktoi çrregullim të ekosistemeve origjinale bimore dhe shtazore. Sipërfaqja e pyjeve primare në Evropë u rrit me një ritëm mesatar vjetor prej 191.000 hektarësh në vitet 1990–2000, 217.000 ha në vitet 2000–2015 dhe 153.000 ha në vitet 2015–2025.<ref>{{Cite book |last=FAO |url=https://openknowledge.fao.org/handle/20.500.14283/cd6709en |title=Global Forest Resources Assessment 2025 |date=2025 |publisher=FAO |isbn=978-92-5-140082-1 |language=en |doi=10.4060/cd6709en}}</ref> [[Skeda:Floristic regions in Europe (english).png|upright=1.2|thumb|Rajonet floristike të Evropës dhe të zonave fqinje, sipas Wolfgang Frey dhe Rainer Lösch]] Ndoshta 80 deri në 90 për qind e Evropës dikur ka qenë e mbuluar me pyje.<ref>{{Cite web|url=http://www.saveamericasforests.org/europages/history&geography.htm|title=History and geography|publisher=Save America's Forest Funds|access-date=2008-06-09|archive-date=2008-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20081006131242/http://www.saveamericasforests.org/europages/history%26geography.htm|url-status=live|language=en}}</ref> Ai shtrihej nga Deti Mesdhe deri te Oqeani i Ngrirë i Veriut. Edhe pse mbi gjysma e pyjeve origjinale të Evropës u zhdukën gjatë shekujve të [[shpyllëzimi]]t, Evropa ka ende mbi një të katërtën e sipërfaqes së saj të mbuluar me pyje, si pyjet gjerështrenjë dhe të përzier, [[tajga]]ja e Skandinavisë dhe e Rusisë, pyjet e përziera tropikale të Kaukazit dhe pyjet e lisit të tapës në Mesdheun perëndimor. Gjatë kohëve të fundit, shpyllëzimi është ngadalësuar dhe janë mbjellë shumë pemë. Megjithatë, në shumë raste plantacionet monokulturore të halorëve kanë zëvendësuar pyllin e përzier natyror origjinal, sepse këta rriten më shpejt. Plantacionet tani mbulojnë sipërfaqe të gjera, por ofrojnë habitate më të varfra për shumë lloje që jetojnë në pyjet evropiane dhe që kërkojnë përzierje llojesh pemësh dhe strukturë të larmishme pyjore. Sasia e pyllit natyror në Evropën Perëndimore është vetëm 2–3% ose më pak, ndërsa në Rusinë Perëndimore është 5–10%. Vendi evropian me [[Lista e vendeve sipas sipërfaqes pyjore|përqindjen më të vogël të sipërfaqes pyjore]] është [[Islanda]] (1%), ndërsa vendi më i pyllëzuar është Finlanda (77%).<ref>{{Cite web|url=http://www.mcpfe.net/system/files/u1/publications/pdf/state_of_europes_forests_2007.pdf |title=State of Europe's Forests 2007: The MCPFE report on sustainable forest management in Europe |publisher=EFI Euroforest Portal |page=182 |access-date=2008-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080624190612/http://www.mcpfe.net/system/files/u1/publications/pdf/state_of_europes_forests_2007.pdf |archive-date=2008-06-24 |language=en}}</ref> Në Evropën e butë dominojnë pyjet e përzier me pemë gjetherënëse dhe halore. Speciet më të rëndësishme në Evropën qendrore e perëndimore janë [[ahu]] dhe [[dushku]]. Në veri, tajgaja është pyll i përzier bredhi–pishe–thupre; më tej në veri brenda Rusisë dhe në veriun ekstrem të Skandinavisë, tajgaja i lë vendin [[Tundra|tundrës]] ndërsa i afrohemi Arktikut. Në Mesdhe janë mbjellë shumë ulliste, të cilat përshtaten shumë mirë me klimën e tij të thatë; [[selvia]] mesdhetare mbillet gjithashtu gjerësisht në Evropën jugore. Rajoni gjysmë i thatë mesdhetar ka shumë pyje shkurrishtore. Një gjuhë e ngushtë lindje–perëndim e kullotave euroaziatike ([[stepa]]) shtrihet drejt perëndimit nga [[Ukraina]] dhe Rusia jugore, përfundon në Hungari dhe në veri kalon në tajga. === Fauna === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Fauna e Evropës|en|Fauna of Europe}}}} [[Skeda:Europe biogeography countries.svg|thumb|left|upright=1.2|Rajonet biogjeografike të Evropës dhe rajonet kufitare]] Akullnaja gjatë [[:en:Quaternary glaciation|epokës më të fundit të akullnajave]] dhe prania e njerëzve ndikuan në shpërndarjen e faunës evropiane. Sa u përket kafshëve, në shumë pjesë të Evropës shumica e kafshëve të mëdha dhe e llojeve të grabitqarëve në krye të zinxhirit ushqimor janë gjuajtur deri në zhdukje. [[Mamuthi leshator]] u zhduk para fundit të periudhës së [[Neoliti]]t. Sot [[Ujku|ujqit]] ([[Mishngrënësit|mishngrënës]]) dhe [[Ariu|arinjtë]] ([[Gjithçkangrënësit|gjithçkangrënës]]) janë të rrezikuar. Dikur ata gjendeshin në shumicën e pjesëve të Evropës. Megjithatë, shpyllëzimi dhe gjuetia i detyruan këto kafshë të tërhiqeshin gjithnjë e më tej. Deri në Mesjetë, habitatet e arinjve ishin kufizuar në male pak a shumë të paarritshme me mbulesë të mjaftueshme pyjore. Sot, ariu i murrmë jeton kryesisht në gadishullin Ballkanik, në Skandinavi dhe në Rusi; një numër i vogël ruhet edhe në vende të tjera të Evropës (Austri, Pirenejtë etj.), por në këto zona popullatat e arinjve të murrmë janë të fragmentuara dhe të margjinalizuara për shkak të shkatërrimit të habitatit të tyre. Përveç kësaj, [[Ariu polar|arinjtë polarë]] mund të gjenden në [[Svalbard]], një arkipelag norvegjez shumë në veri të Skandinavisë. Ujku, grabitqari i dytë më i madh në Evropë pas ariut të murrmë, gjendet kryesisht në Evropën Qendrore e Lindore dhe në Ballkan, me disa tufa të pakta në xhepa të [[Evropa Perëndimore|Evropës Perëndimore]] (Skandinavi, Spanjë etj.). [[Skeda:Neandertal - Wisent.jpg|thumb|right|Dikur endej nëpër pyjet e mëdha të buta të Euroazisë, bizoni evropian tani jeton në rezervate natyrore në Pyllin e Białowieża-s, në kufirin mes [[Polonia|Polonisë]] dhe [[Bjellorusia|Bjellorusisë]].<ref>{{cite web|url=http://www.ultimateungulate.com/artiodactyla/bison_bonasus.html|title=European bison, Wisent|access-date=2017-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20161226095419/http://www.ultimateungulate.com/artiodactyla/bison_bonasus.html|archive-date=2016-12-26|language=en}}</ref><ref>{{cite news | url=https://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_8182000/8182104.stm | publisher=BBC News | first=Matt | last=Walker | title=European bison on 'genetic brink' | date=2009-08-04 | access-date=2022-07-30 | archive-date=2022-07-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220706045354/http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_8182000/8182104.stm | url-status=live | language=en }}</ref>]] Mishngrënës të tjerë përfshijnë [[Macja e egër|maçokun e egër evropian]], [[Dhelpra e kuqe|dhelprën e kuqe]] dhe [[Dhelpra arktike|dhelprën arktike]], [[Çakalli i artë|çakallin e artë]], lloje të ndryshme [[Shqarthët|shqarthësh]], iriqin evropian, lloje të ndryshme zvarranikësh (si gjarpërinjtë, p.sh. nëpërkat dhe gjarpërinjtë e ujit) dhe amfibësh, si dhe shpendë të ndryshëm (bufat, skifterët dhe shpendë të tjerë grabitqarë). Barngrënësit e rëndësishëm evropianë janë kërmijtë, larvat, peshqit, shpendë të ndryshëm dhe gjitarë, si brejtësit, drerët dhe [[Kaprolli|kaprollët]], derrat e egër dhe, në male, marmotat, cjapat e egër, [[Kamoshi|kamoshët]] dhe të tjerë. Një numër insektesh, si flutura e vogël breshkë (''small tortoiseshell''), shtojnë biodiversitetin.<ref>{{cite journal | last1 = Bryant | first1 = S. | last2 = Thomas | first2 = C. | last3 = Bale | first3 = J. | year = 1997 | title = Nettle-feeding nymphalid butterflies: temperature, development and distribution | journal = Ecological Entomology | volume = 22 | issue = 4| pages = 390–398 | doi = 10.1046/j.1365-2311.1997.00082.x | bibcode = 1997EcoEn..22..390B | s2cid = 84143178 | language=en }}</ref> Krijesat e detit janë gjithashtu pjesë e rëndësishme e florës dhe faunës evropiane. Flora detare është kryesisht fitoplankton. Kafshët e rëndësishme që jetojnë në detet evropiane janë [[zooplanktoni]], molusqet, [[lëkurëgjemborët]], lloje të ndryshme gaforresh e krustaceësh, kallamarët dhe oktapodët, peshqit, [[Delfini|delfinët]] dhe balenat. Biodiversiteti mbrohet në Evropë përmes Konventës së Bernës të Këshillit të Evropës për Ruajtjen e Jetës së Egër dhe Habitateve Natyrore Evropiane, e cila është nënshkruar edhe nga Komuniteti Evropian, si dhe nga shtete joevropiane. {{Anchor|Political geography}} == Politika == {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Politika e Evropës|en|Politics of Europe}}}} {{Shiko gjithashtu|Integrimi evropian}} {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Lista e shteteve sovrane dhe territoreve të varura në Evropë|en|List of sovereign states and dependent territories in Europe}}, {{ill|Organizatat ndërkombëtare në Evropë|en|International organisations in Europe}} dhe {{ill|Rajonet e Evropës|en|Regions of Europe}}}} [[Skeda:V-Dem Electoral Democracy Index 2026 Europe.svg|thumb|upright=1.1|Demokracia në Evropë sipas Indeksit të Demokracisë Zgjedhore V-Dem 2026, ku blu e errët tregon më shumë demokraci dhe e kuqe e errët më pak demokraci<ref name="j496" />]] Harta politike e Evropës rrjedh në masë thelbësore nga riorganizimi i Evropës pas [[Luftërat Napoleonike|Luftërave Napoleonike]] në vitin 1815. Forma mbizotëruese e qeverisjes në Evropë është demokracia parlamentare, në shumicën e rasteve në formën e [[Republika|republikës]]; në vitin 1815, forma mbizotëruese e qeverisjes ishte ende monarkia. Njëmbëdhjetë monarkitë e mbetura të Evropës<ref group="upper-alpha">Pa llogaritur mikroshtetin e [[Vatikani]]t.</ref> janë [[Monarkia kushtetuese|kushtetuese]]. [[Integrimi evropian]] është procesi i integrimit politik, juridik, ekonomik (dhe në disa raste shoqëror e kulturor) të shteteve evropiane, siç është ndjekur nga fuqitë që sponsorizojnë [[Këshilli i Evropës]] që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore. [[Bashkimi Evropian]] ka qenë qendra e integrimit ekonomik në kontinent që nga themelimi i tij në vitin 1993. Së fundi, [[Bashkimi Ekonomik Evraziatik]] është krijuar si homolog që përfshin ish-shtete sovjetike. 27 shtete evropiane janë anëtare të Bashkimit Evropian politiko-ekonomik, 29 të [[Zona Shengen|Zonës Shengen]] pa kufij dhe 21 të unionit monetar [[Eurozona|Eurozonës]]. Ndër organizatat më të vogla evropiane janë Këshilli Nordik, [[Beneluksi]], Asambleja Baltike dhe Grupi i Vishegradit. Vendet më pak demokratike në Evropë ishin [[Bjellorusia]], Rusia dhe [[Turqia]] në vitin 2025 sipas indekseve të demokracisë V-Dem.<ref name="j496">{{cite web | title=Democracy Report 2026, Unraveling The Democratic Era? | url=https://v-dem.net/documents/75/V-Dem_Institute_Democracy_Report_2026_lowres.pdf | access-date=2026-03-17 | archive-date=2026-03-17 | archive-url=https://web.archive.org/web/20260317204701/https://v-dem.net/documents/75/V-Dem_Institute_Democracy_Report_2026_lowres.pdf | url-status=live | language=en }}</ref> == Lista e shteteve dhe territoreve == {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Lista e shteteve sovrane dhe territoreve të varura në Evropë|en|List of sovereign states and dependent territories in Europe}}}} {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Sipërfaqja dhe popullsia e vendeve evropiane|en|Area and population of European countries}}}} Kjo listë përfshin të gjitha vendet sovrane të njohura ndërkombëtarisht që bien, qoftë edhe pjesërisht, nën cilindo {{ill|Rajonet e Evropës|en|Regions of Europe|lt=përkufizim të zakonshëm gjeografik ose politik të Evropës}}. {|class="sortable wikitable" |- | style="background:lightcyan; border:1px solid #aaa; width:2em;" | * | = Shtet anëtar i [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]]<ref>{{cite web|url=http://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries_en |title=Member States of the European Union |publisher=Europa |access-date=2024-06-29 |language=en}}</ref> |} {| class="sortable wikitable" ! style="line-height:95%; width:2em" class="unsortable" | [[Flamuri]] ! Emri ! Sipërfaqja<br />(km²) ! Popullsia<br /> ! Cila bashkësi politike qeverisë (në qershor 2026) ! Dendësia e popullsisë<br />(për km²) ! [[Kryeqyteti]] ! Emri(t) në [[Gjuha (komunikim)|gjuhën (gjuhët)]] zyrtare |- | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Albania.svg|23px|border]] | [[Shqipëria]] | style="text-align:right;"| 28.748 | style="text-align:right;"| 2.876.591 |socialistë (Partia Socialiste e Shqipërisë) | style="text-align:right;" | 98,5 | [[Tirana]] | {{lang|sq|Shqipëria|italic=no}} |- | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Andorra.svg|23px|border]] | [[Andorra]] | style="text-align:right;"| 468 | style="text-align:right;"| 77.281 |konservatorë (Demokratët për Andorrën) | style="text-align:right;" | 179,8 | [[Andorra la Vella]] | {{lang|ca|Andorra|italic=no}} |- | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Armenia.svg|23px|border]] | [[Armenia]]<ref name="cnote-j" group="upper-alpha">[[Armenia]] mund të konsiderohet pjesë e Evropës Lindore ose e [[Azia Jugperëndimore|Azisë Jugperëndimore]]; ajo ka lidhje të forta historike dhe shoqërore-politike me Evropën. Shifrat e popullsisë dhe të sipërfaqes përfshijnë përkatësisht të gjithë shtetin.</ref> | style="text-align:right;"| 29.743 | style="text-align:right;"| 2.924.816 |liberalë (Kontrata Civile) | style="text-align:right;" | 101,5 | [[Jerevani]] | {{lang|hy|Հայաստան}} ({{lang|hy-Latn|Hayastan}}) |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Austria.svg|23px|border]] | [[Austria]]* | style="text-align:right;"| 83.858 | style="text-align:right;"| 8.823.054 |liberalë dhe socialistë (Partia Popullore Austriake dhe Partia Socialdemokrate e Austrisë) | style="text-align:right;" | 104 | [[Vjena]] | {{lang|de|Österreich|italic=no}} |- | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Azerbaijan.svg|23px|border]] | [[Azerbajxhani]]<ref name="cnote-k" group="upper-alpha">[[Azerbajxhani]] konsiderohet fiziografikisht një vend transkontinental, kryesisht në Azinë Perëndimore. Një pjesë e vogël e territorit të tij ndodhet në veri të Kaukazit të Madh, i konsideruar pjesë e Evropës Lindore. Megjithatë, shifrat e popullsisë dhe të sipërfaqes janë për të gjithë shtetin. Kjo përfshin ekskllavën e [[Republika Autonome e Nahçivanit|Republikës Autonome të Nahçivanit]] dhe rajonin e [[Nagorno-Karabaku]]t.</ref><ref name="UNstatsandCIAfacts">Departamenti i Statistikave i OKB-së [https://unstats.un.org/unsd/methodology/m49/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241212024547/https://unstats.un.org/unsd/methodology/m49/ |date=12 December 2024 }} e vendos Azerbajxhanin dhe [[Gjeorgjia|Gjeorgjinë]] në [[Azia Jugperëndimore|Azinë Perëndimore]] për lehtësi statistikore ("Caktimi i vendeve ose zonave në grupime të veçanta bëhet për lehtësi statistikore dhe nuk nënkupton asnjë supozim lidhur me përkatësinë politike ose tjetër të vendeve apo territoreve"). CIA World Factbook e vendos Azerbajxhanin dhe Gjeorgjinë në Azinë Jugperëndimore, me një pjesë të vogël në veri të vargmalit të Kaukazit në Evropë. ([https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210127171042/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/ |date=27 January 2021 }} dhe [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/georgia/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210204222544/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/georgia/ |date=4 February 2021 }}).</ref> | style="text-align:right;"| 86.600 | style="text-align:right;"| 9.911.646 |konservatorë (Partia e Azerbajxhanit të Ri) | style="text-align:right;" | 113 | [[Baku]] | {{lang|az-Latn|Azərbaycan|italic=no}} |- | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Belarus.svg|23px|border]] | [[Bjellorusia]] | style="text-align:right;"| 207.560 | style="text-align:right;"| 9.504.700 |konservatorë (Belaja Rus) | style="text-align:right;" | 45,8 | [[Minsku]] | {{lang|be|Беларусь}} ({{lang|be-Latn|Belaruś}}) |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Belgium.svg|23px|border]] | [[Belgjika]]* | style="text-align:right;"| 30.528 | style="text-align:right;"| 11.358.357 | | style="text-align:right;" | 372,06 | [[Rajoni i Kryeqytetit të Brukselit|Brukseli]] | {{lang|nl|België|italic=no}}/{{lang|fr|Belgique|italic=no}}/{{lang|de|Belgien|italic=no}} |- | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|23px|border]] | [[Bosnja dhe Hercegovina]] | style="text-align:right;"| 51.129 | style="text-align:right;"| 3.531.159 |socialistë (Aleanca e Socialdemokratëve të Pavarur) | style="text-align:right;" | 68,97 | [[Sarajeva]] | {{lang|bs|Bosna i Hercegovina|italic=no}}/{{lang|bs-Cyrl|Боснa и Херцеговина}} |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Bulgaria.svg|23px|border]] | [[Bullgaria]]* | style="text-align:right;"| 110.910 | style="text-align:right;"| 7.101.859 | | style="text-align:right;" | 64,9 | [[Sofja]] | {{lang|bg|България}} ({{lang|bg-Latn|Bǎlgariya}}) |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Croatia.svg|23px|border]] | [[Kroacia]]* | style="text-align:right;"| 56.594 | style="text-align:right;"| 3.871.833 |konservatorë (Bashkimi Demokratik Kroat) | style="text-align:right;" | 68,4 | [[Zagrebi]] | {{lang|hr|Hrvatska|italic=no}} |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Cyprus.svg|23px|border]] | [[Qipro]]* | style="text-align:right;"| 9.251 | style="text-align:right;"| 1.170.125 | | style="text-align:right;" | 123,4 | [[Nikozia]] | {{lang|el|Κύπρος}} ({{lang|el-Latn|Kýpros}})/{{lang|tr|Kıbrıs|italic=no}} |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of the Czech Republic.svg|23px|border]] | [[Republika Çeke]]* | style="text-align:right;"| 78.866 | style="text-align:right;"| 10.610.947 |konservatorë (Aksioni i Qytetarëve të Pakënaqur) | style="text-align:right;" | 134 | [[Praga]] | {{lang|cs|Česko|italic=no}} |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Denmark.svg|23px|border]] | {{ill|Danimarka|en|Denmark}}* | style="text-align:right;"| 43.094 | style="text-align:right;"| 6.001.008 |socialistë (Socialdemokratët) | style="text-align:right;" | 139,25 | [[Kopenhaga]] | {{lang|da|Danmark|italic=no}} |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Estonia.svg|23px|border]] | [[Estonia]]* | style="text-align:right;"| 45.226 | style="text-align:right;"| 1.328.439 |liberalë (Partia Reformiste Estoneze) | style="text-align:right;" | 30,5 | [[Talini]] | {{lang|et|Eesti|italic=no}} |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Finland.svg|23px|border]] | [[Finlanda]]* | style="text-align:right;"| 338.455 | style="text-align:right;"| 5.509.717 |konservatorë (Partia e Koalicionit Kombëtar) | style="text-align:right;" | 16 | [[Helsinki]] | {{lang|fi|Suomi|italic=no}}/{{lang|sv|Finland|italic=no}} |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of France.svg|23px|border]] | [[Franca]]*<ref name="cnote-g" group="upper-alpha">Shifrat për [[Franca|Francën]] përfshijnë vetëm [[Franca metropolitane|Francën metropolitane]]: disa [[Njësitë administrative të Francës|pjesë politikisht integrale të Francës]] ndodhen gjeografikisht jashtë Evropës.</ref> | style="text-align:right;"| 547.030 | style="text-align:right;"| 67.348.000 |liberalë (Grupi Së bashku për Republikën) | style="text-align:right;" | 116 | [[Parisi]] | {{lang|fr|France|italic=no}} |- | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Georgia.svg|23px|border]] | [[Gjeorgjia]]<ref name="cnote-l" group="upper-alpha">[[Gjeorgjia]] mund të konsiderohet pjesë e Evropës Lindore ose e [[Azia Jugperëndimore|Azisë Perëndimore]]; ajo ka lidhje të forta historike dhe shoqërore-politike me Evropën. Shifrat e popullsisë dhe të sipërfaqes përfshijnë vlerësimet gjeorgjiane për [[Abkazia|Abkazinë]] dhe [[Osetia e Jugut|Osetinë e Jugut]], dy rajone që kanë deklaruar dhe ''[[de fakto]]'' {{ill|Lista e shteteve me njohje të kufizuar|en|List of states with limited recognition|lt=arritur}} pavarësinë. {{ill|Njohja ndërkombëtare|en|International recognition of Abkhazia and South Ossetia|lt=Njohja ndërkombëtare}}, megjithatë, është e kufizuar.</ref><ref name="UNstatsandCIAfacts" /><ref>[[Këshilli i Evropës]] {{cite web |title=47 countries, one Europe |url=http://www.coe.int/aboutCoe/index.asp?page%3D47pays1europe%26l%3Den |access-date=2011-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110108003938/http://www.coe.int/aboutCoe/index.asp?l=en&page=47pays1europe |archive-date=2011-01-08 |language=en}}, Zyra Britanike e Punëve të Jashtme dhe e Komonuelthit {{cite web |title=Country profiles ' Europe ' Georgia |url=http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/europe/georgia/ |access-date=2011-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101231082215/http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/europe/georgia |archive-date=2010-12-31 |language=en}}, [[Organizata Botërore e Shëndetësisë]] [http://www.euro.who.int/en/where-we-work] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110112060752/http://www.euro.who.int/en/where-we-work |date=12 January 2011 }}, Organizata Botërore e Turizmit [http://unwto.org/europe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101226022941/http://unwto.org/europe |date=26 December 2010 }}, [[UNESCO]] [http://www.unesco.org/new/en/unesco/worldwide/europe-and-north-america/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181102075359/http://www.unesco.org/new/en/unesco/worldwide/europe-and-north-america/ |date=2 November 2018 }}, [[UNICEF]] [http://www.unicef.org/infobycountry/index.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131205015818/http://www.unicef.org/infobycountry/index.html |date=5 December 2013 }}, UNHCR [http://www.unhcr.org/pages/4a02d9346.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220702183319/https://www.unhcr.org/pages/4a02d9346.html |date=2 July 2022 }}, Konferenca Evropiane e Aviacionit Civil {{cite web |title=Member States |url=https://www.ecac-ceac.org//about_ecac/ecac_member_states |access-date=2011-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130723024001/https://www.ecac-ceac.org//about_ecac/ecac_member_states |archive-date=2013-07-23 |language=en}}, Euronews [http://www.euronews.net/weather/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210509184812/http://www.euronews.net/weather |date=9 May 2021 }}, [[BBC]] [https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17301647], [[NATO]] [http://www.nato.int/cps/en/natolive/official_texts_8443.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220726150643/https://www.nato.int/cps/en/natolive/official_texts_8443.htm |date=26 July 2022 }}, Ministria e Jashtme e Rusisë [http://www.mid.ru/ns-reuro.nsf/strana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220121082628/https://mid.ru/ns-reuro.nsf/strana |date=21 January 2022 }}, Banka Botërore {{cite web |url=http://data.worldbank.org/region/ECA |title=Europe & Central Asia &#124; Data |access-date=2011-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110219144231/http://data.worldbank.org/region/ECA |archive-date=2011-02-19 |language=en}}.</ref> | style="text-align:right;"| 69.700 | style="text-align:right;"| 3.718.200 |konservatorë (Ëndrra Gjeorgjiane) | style="text-align:right;" | 53,5 | [[Tbilisi]] | {{lang|ka|საქართველო}} ({{lang|ka-Latn|Sakartvelo}}) |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Germany.svg|23px|border]] | [[Gjermania]]* | style="text-align:right;"| 357.168 | style="text-align:right;"| 82.800.000 |konservatorë (Bashkimi Demokristian i Gjermanisë) | style="text-align:right;" | 232 | [[Berlini]] | {{lang|de|Deutschland|italic=no}} |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Greece.svg|23px|border]] | [[Greqia]]* | style="text-align:right;"| 131.957 | style="text-align:right;"| 10.297.760 |konservatorë (Demokracia e Re) | style="text-align:right;" | 82 | [[Athina]] | {{lang|el|Ελλάδα}} ({{lang|el-Latn|Elláda}}) |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Hungary.svg|23px|border]] | [[Hungaria]]* | style="text-align:right;"| 93.030 | style="text-align:right;"| 9.797.561 |liberalë (Partia Respekt dhe Liri) | style="text-align:right;" | 105,3 | [[Budapesti]] | {{lang|hu|Magyarország|italic=no}} |- | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Iceland.svg|23px|border]] | [[Islanda]] | style="text-align:right;"| 103.000 | style="text-align:right;"| 350.710 |socialistë (Aleanca Socialdemokrate) | style="text-align:right;" | 3,2 | [[Rejkjavik]] | {{lang|is|Ísland|italic=no}} |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Ireland.svg|23px|border]] | [[Republika e Irlandës|Irlanda]]* | style="text-align:right;"| 70.280 | style="text-align:right;"| 4.761.865 |konservatorë (Fianna Fáil) | style="text-align:right;" | 67,7 | [[Dublini]] | {{lang|ga|Éire|italic=no}}/{{lang|en|Ireland}} |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Italy.svg|23px|border]] | [[Italia]]* | style="text-align:right;"| 301.338 | style="text-align:right;"| 58.968.501 |konservatorë (Vëllezërit e Italisë) | style="text-align:right;" | 195,7 | [[Roma]] | {{lang|it|Italia|italic=no}} |- | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Kazakhstan.svg|23px|border]] | [[Kazakistani]]<ref name="cnote-i" group="upper-alpha">[[Kazakistani]] konsiderohet fiziografikisht një vend transkontinental, kryesisht në Azinë Qendrore (rajoni i OKB-së), pjesërisht në Evropën Lindore, me territor evropian në perëndim të [[Malet Urale|Maleve Urale]] dhe të lumit Ural. Megjithatë, vetëm shifra e popullsisë i referohet të gjithë vendit.</ref> | style="text-align:right;"| 148.000 | style="text-align:right;"| 20.075.271 |konservatorë (Amanat) | style="text-align:right;" | 7 | [[Astanaja]] | {{lang|kk|Қазақстан}} ({{lang|kk-Latn|Qazaqstan}}) |- | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Kosovo.svg|23px|border]] | [[Kosova]]<ref name="cnote-o" group="upper-alpha">[[Kosova]] shpalli pavarësinë nga [[Serbia]] më 17 shkurt 2008. Popullsia është nga regjistrimi i vitit 2024.</ref> | style="text-align:right;"| 10.887 | style="text-align:right;"| 1.585.566 |socialdemokratë (Lëvizja Vetëvendosje) | style="text-align:right;" | 146 | [[Prishtina]] | {{lang|sq|Kosova|italic=no}}/{{lang|sr-Latn|Kosovo|italic=no}}/{{lang|sr-Cyrl|Косово}} |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Latvia.svg|23px|border]] | [[Letonia]]* | style="text-align:right;"| 64.589 | style="text-align:right;"| 1.862.700 |konservatorë (Uniteti i Ri) | style="text-align:right;" | 29 | [[Riga]] | {{lang|lv|Latvija|italic=no}} |- | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Liechtenstein.svg|23px|border]] | [[Lihtenshtajni]] | style="text-align:right;"| 160 | style="text-align:right;"| 38.111 | | style="text-align:right;" | 227 | [[Vaduzi]] | {{lang|de|Liechtenstein|italic=no}} |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Lithuania.svg|23px|border]] | [[Lituania]]* | style="text-align:right;"| 65.300 | style="text-align:right;"| 2.800.667 |socialistë (Partia Socialdemokrate e Lituanisë) | style="text-align:right;" | 45,8 | [[Vilniusi]] | {{lang|lt|Lietuva|italic=no}} |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Luxembourg.svg|23px|border]] | [[Luksemburgu]]* | style="text-align:right;"| 2.586 | style="text-align:right;"| 602.005 | | style="text-align:right;" | 233,7 | [[Luksemburgu (qyteti)|Qyteti i Luksemburgut]] | {{lang|lb|Lëtzebuerg|italic=no}}/{{lang|de|Luxemburg|italic=no}}/{{lang|fr|Luxembourg|italic=no}} |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Malta.svg|23px|border]] | [[Malta]]* | style="text-align:right;"| 316 | style="text-align:right;"| 445.426 |socialistë (Partia Laburiste Malteze) | style="text-align:right;" | 1.410 | [[Valeta]] | {{lang|mt|Malta|italic=no}} |- | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Moldova.svg|23px|border]] | [[Moldavia]]<ref name="cnote-a" group="upper-alpha">[[Transnistria]], e njohur ndërkombëtarisht si pjesë ligjore e [[Moldavia|Republikës së Moldavisë]], megjithëse kontrolli ''de fakto'' ushtrohet nga qeveria e saj e panjohur ndërkombëtarisht, e cila shpalli pavarësinë nga Moldavia në vitin 1990</ref> | style="text-align:right;"| 33.846 | style="text-align:right;"| 3.434.547 |konservatorë (Partia e Veprimit dhe Solidaritetit) | style="text-align:right;" | 101,5 | [[Kishinau]] | {{lang|ro|Moldova|italic=no}} |- | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Monaco.svg|23px|border]] | [[Monako]] | style="text-align:right;"| 2,020 | style="text-align:right;"| 38.400 | | style="text-align:right;" | 18.713 | [[Monako]] | {{lang|fr|Monaco|italic=no}} |- | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Montenegro.svg|23px|border]] | [[Mali i Zi]] | style="text-align:right;"| 13.812 | style="text-align:right;"| 642.550 |konservatorë (Për të Ardhmen e Malit të Zi, Mali i Zi Demokratik) | style="text-align:right;" | 45,0 | [[Podgorica]] | {{lang|cnr-Latn|Crna Gora|italic=no}}/{{lang|cnr-Cyrl|Црна Гора}} |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of the Netherlands.svg|23px|border]] | [[Holanda]]*<ref name="cnote-h" group="upper-alpha">Popullsia e [[Holanda|Holandës]] për nëntor 2014. Të dhënat e popullsisë dhe të sipërfaqes përfshijnë vetëm pjesën evropiane: Holanda dhe tri entitete jashtë Evropës ([[Aruba]], [[Curaçao]] dhe Sint Maarten, në [[Karaibet|Karaibe]]) përbëjnë [[Mbretëria e Holandës|Mbretërinë e Holandës]]. [[Amsterdami]] është kryeqyteti zyrtar, ndërsa [[Haga]] është selia administrative.</ref> | style="text-align:right;"| 41.543 | style="text-align:right;"| 17.271.990 | | style="text-align:right;" | 414,9 | [[Amsterdami]] | {{lang|nl|Nederland|italic=no}} |- | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of North Macedonia.svg|23px|border]] | [[Maqedonia e Veriut]] | style="text-align:right;"| 25.713 | style="text-align:right;"| 2.103.721 | | style="text-align:right;" | 80,1 | [[Shkupi]] | {{lang|mk|Северна Македонија}} ({{lang|mk-Latn|Severna Makedonija}}) |- | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Norway.svg|23px|border]] | [[Norvegjia]] | style="text-align:right;"| 385.203 | style="text-align:right;"| 5.295.619 |socialistë (Partia Laburiste) | style="text-align:right;" | 15,8 | [[Oslo]] | {{lang|nb|Norge|italic=no}}/{{lang|nn|Noreg|italic=no}}/{{lang|se|Norga|italic=no}} |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Poland.svg|23px|border]] | [[Polonia]]* | style="text-align:right;"| 312.685 | style="text-align:right;"| 38.422.346 |liberalë (Koalicioni Qytetar) | style="text-align:right;" | 123,5 | [[Varshava]] | {{lang|pl|Polska|italic=no}} |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Portugal.svg|23px|border]] | [[Portugalia]]*<ref name="cnote-e" group="upper-alpha">Shifrat për [[Portugalia|Portugalinë]] përfshijnë arkipelagët e [[Ishujt Azore|Azoreve]] dhe të [[Ishujt Madeira|Madeirës]], që të dy në Atlantikun Verior.</ref> | style="text-align:right;"| 92.212 | style="text-align:right;"| 10.379.537 | | style="text-align:right;" | 115 | [[Lisbona]] | {{lang|pt|Portugal|italic=no}} |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Romania.svg|23px|border]] | [[Rumania]]* | style="text-align:right;"| 238.397 | style="text-align:right;"| 18.999.642 |liberalë (Partia Kombëtare Liberale) | style="text-align:right;" | 84,4 | [[Bukureshti]] | {{lang|ro|România|italic=no}} |- | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Russia.svg|23px|border]] | [[Rusia]]<ref name="cnote-b" group="upper-alpha">Rusia është një {{ill|Shtetet transkontinentale|en|List of transcontinental countries|lt=vend transkontinental}} që shtrihet në Evropën Lindore dhe [[Azia Veriore|Azinë Veriore]]. Shumica dërrmuese e popullsisë së saj (80%) jeton në pjesën e saj evropiane. Megjithatë, vetëm shifra e popullsisë përfshin të gjithë shtetin.</ref><ref name="Vishnevsky">{{cite web |url=https://www.un.org/esa/population/publications/popdecline/vishnevsky.pdf |title=Replacement Migration: Is it a solution for Russia? |access-date=2008-01-14 |last=Vishnevsky |first=Anatoly |date=2000-08-15 |publisher=United Nations Population Division, Department of Economic and Social Affairs |website=Expert Group Meeting on Policy Responses to Population Ageing and Population Decline /UN/POP/PRA/2000/14 |pages=6, 10 |archive-date=2017-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170829152839/http://www.un.org/esa/population/publications/popdecline//vishnevsky.pdf |url-status=live |language=en}}</ref> | style="text-align:right;"| 3.969.100 | style="text-align:right;"| 144.526.636 |konservatorë (Rusia e Bashkuar) | style="text-align:right;" | 8,4 | [[Moska]] | {{lang|ru|Россия}} ({{lang|ru-Latn|Rossiya}}) |- | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of San Marino.svg|23px|border]] | [[San Marino]] | style="text-align:right;"| 61,2 | style="text-align:right;"| 33.285 | | style="text-align:right;" | 520 | [[San Marino (qytet)|San Marino]] | {{lang|it|San Marino|italic=no}} |- | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Serbia.svg|23px|border]] | [[Serbia]]<ref name="cnote-f" group="upper-alpha">Shifrat e sipërfaqes, të popullsisë dhe të dendësisë për [[Serbia|Serbinë]] jepen pa [[Kosova|Kosovën]].</ref> | style="text-align:right;"| 77.589 | style="text-align:right;"| 6.532.019 |konservatorë (Serbia Nuk Duhet të Ndalet) | style="text-align:right;" | 84 | [[Beogradi]] | {{lang|sr-Latn|Srbija|italic=no}}/{{lang|sr-Cyrl|Србија}} |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Slovakia.svg|23px|border]] | [[Sllovakia]]* | style="text-align:right;"| 49.035 | style="text-align:right;"| 5.435.343 |socialistë (Drejtimi – Socialdemokracia) | style="text-align:right;" | 111,0 | [[Bratisllava]] | {{lang|sk|Slovensko|italic=no}} |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Slovenia.svg|23px|border]] | [[Sllovenia]]* | style="text-align:right;"| 20.273 | style="text-align:right;"| 2.066.880 |konservatorë (Partia Demokratike Slovene) | style="text-align:right;" | 101,8 | [[Lubjana]] | {{lang|sl|Slovenija|italic=no}} |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Spain.svg|23px|border]] | [[Spanja]]* | style="text-align:right;"| 505.990 | style="text-align:right;"| 49.442.844 |socialistë (Partia Socialiste e Punëtorëve të Spanjës) | style="text-align:right;" | 97 | [[Madridi]] | {{lang|es|España|italic=no}} |- style="background:lightcyan;" | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Sweden.svg|23px|border]] | [[Suedia]]* | style="text-align:right;"| 450.295 | style="text-align:right;"| 10.151.588 |konservatorë (Partia e Moderuar) | style="text-align:right;" | 22,5 | [[Stokholmi]] | {{lang|sv|Sverige|italic=no}} |- | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Switzerland.svg|23px|border]] | [[Zvicra]] | style="text-align:right;"| 41.285 | style="text-align:right;"| 8.401.120 | | style="text-align:right;" | 202 | [[Berna]] | {{lang|de|Schweiz|italic=no}}/{{lang|fr|Suisse|italic=no}}/{{lang|it|Svizzera|italic=no}}/{{lang|rm|Svizra|italic=no}} |- | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Turkey.svg|23px|border]] | [[Turqia]]<ref name="cnote-m" group="upper-alpha">[[Turqia]] konsiderohet fiziografikisht një vend transkontinental, kryesisht në Azinë Perëndimore (Lindjen e Mesme). Turqia ka një pjesë të vogël të territorit të saj (3%) në Evropën Juglindore, të quajtur [[Trakia Lindore]]. Megjithatë, vetëm shifra e popullsisë përfshin të gjithë shtetin.</ref><ref>{{cite web|author=FAO|author-link=FAO|publisher=FAO|url=http://www.fao.org/docrep/009/t0377e/t0377e27.htm|title=Inland fisheries of Europe|access-date=2011-03-26|archive-date=2012-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120126124249/http://www.fao.org/docrep/009/t0377e/t0377e27.htm|url-status=live|language=en}}</ref> | style="text-align:right;"| 23.764 | style="text-align:right;"| 84.680.273 |konservatorë (Partia e Drejtësisë dhe Zhvillimit) | style="text-align:right;" | 106,7 | [[Ankaraja]] | {{lang|tr|Türkiye|italic=no}} |- | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of Ukraine.svg|23px|border]] | [[Ukraina]]<ref name="cnote-s" group="upper-alpha">[[Republika Popullore e Doneckut]] dhe [[Republika Popullore e Luhanskut]] njihen ndërkombëtarisht si pjesë ligjore e [[Ukraina|Ukrainës]], megjithëse kontrolli ''de fakto'' ushtrohet nga qeveri që shpallën pavarësinë nga Ukraina në vitin 2014.</ref> | style="text-align:right;"| 603.628 | style="text-align:right;"| 42.418.235 |liberalë (Shërbëtori i Popullit) | style="text-align:right;" | 73,8 | [[Kievi]] | {{lang|uk|Україна}} ({{lang|uk-Latn|Ukraina}}) |- | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of the United Kingdom.svg|23px|border]] | [[Mbretëria e Bashkuar]]<ref>{{cite web|url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/latest|title=ONS Population Estimates|access-date=2025-05-02|archive-date=2020-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412102237/https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/latest|url-status=live|language=en}}</ref> | style="text-align:right;"| 244.376 | style="text-align:right;"| 68.265.209 |socialistë (Partia Laburiste) | style="text-align:right;" | 281 | [[Londra]] | {{lang|en|United Kingdom|italic=no}} |- | style="text-align:center;"| [[Skeda:Flag of the Vatican City.svg|23px|border]] | [[Vatikani]] | style="text-align:right;"| 0,44 | style="text-align:right;"| 1.000 | | style="text-align:right;" | 2.272 | [[Vatikani]] | {{lang|it|Città del Vaticano|italic=no}}/{{lang|la|Civitas Vaticana|italic=no}} |- class="sortbottom" style="font-weight:bold;" | Gjithsej | style="text-align:right;"| 50 | style="text-align:right;"| 10.180.000 | style="text-align:right;"| 743.000.000 | | style="text-align:right;" | 73 | | |} Brenda shteteve të lartpërmendura ka disa vende [[de fakto]] të pavarura me [[:en:List of states with limited recognition|njohje ndërkombëtare të kufizuar]] ose pa asnjë njohje. Asnjëra prej tyre nuk është anëtare e OKB-së: {| class="sortable wikitable" ! Emri ! Sipërfaqja<br />(km²) ! Popullsia<br /> ! Densiteti i popullsisë<br />(për km²) ! Kryeqyteti |- | [[Abkazia]] | style="text-align:right;"| 8.660 | style="text-align:right;"| 243.206 | style="text-align:right;"| 28 | Sukhumi |- | [[Qiproja Veriore]] | style="text-align:right;"| 3.355 | style="text-align:right;"| 313.626 | style="text-align:right;"| 93 | [[Nikozia]] ([[Nikozia e Veriut|pjesa veriore]]) |- | [[Osetia e Jugut]] | style="text-align:right;"| 3.900 | style="text-align:right;"| 53.532 | style="text-align:right;"| 13,7 | [[Chinvali]] |- | [[Transnistria]] | style="text-align:right;"| 4.163 | style="text-align:right;"| 475.665 | style="text-align:right;"| 114 | Tiraspoli |} Brenda ose pranë Evropës gjenden gjithashtu disa territore të varura dhe territore të ngjashme me autonomi të gjerë. Këtu përfshihen [[Ishujt Oland]] (Åland) (një krahinë autonome e Finlandës), dy [[Mbretëria e Danimarkës|territore autonome të Mbretërisë së Danimarkës]] (përveç Danimarkës në vetvete), tri [[Varësitë e Kurorës]] dhe dy [[Territoret e Jashtme Britanike]]. [[Svalbard]]i është përfshirë gjithashtu për shkak të statusit të tij unik brenda Norvegjisë, megjithëse nuk është autonom. Nuk janë përfshirë tri [[vendet e Mbretërisë së Bashkuar]] me kompetenca të decentralizuara dhe dy Rajonet Autonome të Portugalisë, të cilat, megjithëse kanë një shkallë unike autonomie, nuk vetëqeverisen kryesisht në çështje të ndryshme nga ato ndërkombëtare. Zonat me pak më shumë se një status unik tatimor, si [[Ishujt Kanarie]] dhe [[Helgoland]], nuk përfshihen gjithashtu për këtë arsye. {|class="sortable wikitable" |- | style="background:lightcyan; border:1px solid #aaa; width:2em;" | * | = Pjesë e [[Bashkimi Evropian|BE-së]] |} {| class="sortable wikitable" |- ! Emri ! Shteti<br />sovran ! Sipërfaqja<br />(km²) ! Popullsia ! Densiteti<br />i popullsisë<br />(për km²) ! Kryeqyteti |- | [[Akrotiri dhe Dhekelia]] | MB | style="text-align:right;"| 255 | style="text-align:right;"| 7.700 | style="text-align:right;"| 30,2 | Episkopi Cantonment |- style="background:lightcyan;" | [[Ishujt Oland|Åland]]* | Finlanda | style="text-align:right;"| 1.580 | style="text-align:right;"| 29.489 | style="text-align:right;"| 18,36 | [[Mariehamn]] |- | [[Guernsey|Bailiwick i Guernsey-t]] | MB | style="text-align:right;"| 78 | style="text-align:right;"| 65.849 | style="text-align:right;"| 844,0 | St. Peter Port |- | [[Xhersi|Bailiwick i Xhersit]] | MB | style="text-align:right;"| 118,2 | style="text-align:right;"| 100.080 | style="text-align:right;"| 819 | Saint Helier |- | [[Ishujt Faroe]] | Danimarka | style="text-align:right;"| 1.399 | style="text-align:right;"| 50.778 | style="text-align:right;"| 35,2 | [[Tórshavn]] |- | [[Gjibraltari|Gjibraltar]] | MB | style="text-align:right;"| 6,7 | style="text-align:right;"| 32.194 | style="text-align:right;"| 4.328 | [[Gjibraltari|Gjibraltar]] |- | [[Grenlanda]] | Danimarka | style="text-align:right;"| 2.166.086 | style="text-align:right;"| 55.877 | style="text-align:right;"| 0,028 | [[Nuuk]] |- | [[Ishulli i Manit]] | MB | style="text-align:right;"| 572 | style="text-align:right;"| 83.314 | style="text-align:right;"| 148 | [[Douglas]] |- | [[Svalbard]] | Norvegjia | style="text-align:right;"| 61.022 | style="text-align:right;"| 2.667 | style="text-align:right;"| 0,044 | Longyearbyen |} == Ekonomia == {{Kryesor|Ekonomia e Evropës}} {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Lista e shteteve sovrane në Evropë sipas PBB (nominale)|en|List of sovereign states in Europe by GDP (nominal)}} dhe {{ill|Lista e shteteve sovrane në Evropë sipas PBB (PPP)|en|List of sovereign states in Europe by GDP (PPP)}}}} [[Skeda:Map of European countries by GDP (PPP) per capita.svg|thumb|300x300px|PBB (PPP) për frymë e vendeve evropiane (në dollarë amerikanë): mbi 60.000 $ (blu e errët), 50.000–60.000 $ (jeshile e errët), 40.000–50.000 $ (jeshile), 30.000–40.000 $ (jeshile e hapur), 20.000–30.000 $ (e verdhë-jeshile), 10.000–20.000 $ (e verdhë)]] Si kontinent, ekonomia e Evropës është aktualisht më e madhja në Tokë dhe ajo është rajoni më i pasur i matur sipas aktiveve nën administrim, me mbi 32,7&nbsp;trilionë dollarë, krahasuar me 27,1&nbsp;trilionë dollarë të Amerikës Veriore në vitin 2008.<ref>{{Cite news|last=Fineman |first=Josh |url=https://www.bloomberg.com/news/world |title=Bloomberg.com |publisher=Bloomberg News |date=2009-09-15 |access-date=2010-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150128110049/http://www.bloomberg.com/news/world |archive-date=2015-01-28 |language=en}}</ref> Në vitin 2009 Evropa mbeti rajoni më i pasur. Aktivet e saj nën administrim prej 37,1 trilionë dollarësh përfaqësonin një të tretën e pasurisë botërore. Ishte një nga disa rajonet ku pasuria tejkaloi kulmin e saj të fundvitit para krizës.<ref>{{Cite web|url=http://www.pr-inside.com/global-wealth-stages-a-strong-comeback-r1942019.htm |title=Global Wealth Stages a Strong Comeback |publisher=Pr-inside.com |date=2010-06-10 |access-date=2010-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520174617/http://www.pr-inside.com/global-wealth-stages-a-strong-comeback-r1942019.htm |archive-date=2011-05-20 |language=en}}</ref> Ashtu si në kontinentet e tjera, Evropa ka një hendek të madh pasurie mes vendeve të saj. Shtetet më të pasura priren të jenë në veriperëndim dhe në perëndim në përgjithësi, të ndjekura nga [[Evropa Qendrore]], ndërsa shumica e ekonomive të [[Evropa Lindore|Evropës Lindore]] dhe [[Evropa Juglindore|Juglindore]] ende po rimëkëmbën pas shembjes së Bashkimit Sovjetik dhe [[Shpërbërja e Jugosllavisë|shpërbërjes së Jugosllavisë]]. Modeli i {{ill|Banana e Kaltër|en|Blue Banana}} u hartua si një paraqitje gjeografike ekonomike e fuqisë ekonomike përkatëse të rajoneve, i cili u zhvillua më tej në {{ill|Banana e Artë|en|Golden Banana}} ose Yllin e Kaltër. Tregtia mes Lindjes dhe Perëndimit, si dhe drejt Azisë, e cila ishte ndërprerë për një kohë të gjatë nga dy luftërat botërore, kufijtë e rinj dhe Lufta e Ftohtë, u rrit ndjeshëm pas vitit 1989. Përveç kësaj, ka një nxitje të re nga [[Nisma Brez dhe Rrugë|Nisma kineze Brez dhe Rrugë]] përmes [[Kanali i Suezit|Kanalit të Suezit]] drejt Afrikës dhe Azisë.<ref>Global shipping and logistic chain reshaped as China's Belt and Road dreams take off in Hellenic Shipping News, 4 December 2018; Wolf D. Hartmann, Wolfgang Maennig, Run Wang: Chinas neue Seidenstraße. (2017), p 59; Jacob Franks "The Blu Banana – the True Heart of Europe" In: Big Think Edge, 31 December 2014; Zacharias Zacharakis: Chinas Anker in Europa in: Die Zeit 8 May 2018; Harry de Wilt: Is One Belt, One Road a China crisis for North Sea main ports? in World Cargo News, 17 December 2019; Hospers, Gert-Jan "Beyond the blue banana? Structural change in Europe's geo-economy." 2002</ref> Bashkimi Evropian, një entitet politik i përbërë nga 27 shtete evropiane, përbën [[Lista e vendeve sipas PBB|zonën ekonomike më të madhe të vetme]] në botë. 21 [[Eurozona|vende]] të BE-së e ndajnë [[Euro]]n si monedhë të përbashkët (përveç tyre, 6 vende jashtë BE-së e përdorin gjithashtu euron si monedhë). Katër vende evropiane renditen në dhjetëshen e parë të [[Lista e vendeve sipas PBB (PPP)|ekonomive kombëtare më të mëdha sipas PBB-së (PPP)]]. Këtu përfshihen (renditjet sipas [[Fondi Monetar Ndërkombëtar|FMN-së]]): Rusia (4), Gjermania (6), Franca (9) dhe Mbretëria e Bashkuar (10). Disa vende evropiane janë shumë më të pasura se të tjerat. Më i pasuri për nga PBB-ja nominale është [[Monako]] me 185.829 dollarë amerikanë për frymë (2018), ndërsa më i varfri është [[Ukraina]] me 3.659 dollarë amerikanë për frymë (2019).<ref>{{Cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/ny.gdp.pcap.cd?most_recent_value_desc=true|title=The World Bank DataBank|publisher=World Bank|access-date=2022-07-30|archive-date=2019-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20191002053624/https://data.worldbank.org/indicator/ny.gdp.pcap.cd?most_recent_value_desc=true|url-status=live|language=en}}</ref> Në tërësi, PBB-ja për frymë e Evropës është 21.767 dollarë amerikanë sipas një vlerësimi të Fondit Monetar Ndërkombëtar të vitit 2016. <ref>Disa të dhëna i referohen vlerësimeve të stafit të FMN-së, ndërsa disa janë shifra faktike për vitin 2017, të dhëna më 12 prill 2017. [http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/02/weodata/weorept.aspx?sy=2016&ey=2016&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512%2C672%2C914%2C946%2C612%2C137%2C614%2C546%2C311%2C962%2C213%2C674%2C911%2C676%2C193%2C548%2C122%2C556%2C912%2C678%2C313%2C181%2C419%2C867%2C513%2C682%2C316%2C684%2C913%2C273%2C124%2C868%2C339%2C921%2C638%2C948%2C514%2C943%2C218%2C686%2C963%2C688%2C616%2C518%2C223%2C728%2C516%2C836%2C918%2C558%2C748%2C138%2C618%2C196%2C624%2C278%2C522%2C692%2C622%2C694%2C156%2C142%2C626%2C449%2C628%2C564%2C228%2C565%2C924%2C283%2C233%2C853%2C632%2C288%2C636%2C293%2C634%2C566%2C238%2C964%2C662%2C182%2C960%2C359%2C423%2C453%2C935%2C968%2C128%2C922%2C611%2C714%2C321%2C862%2C243%2C135%2C248%2C716%2C469%2C456%2C253%2C722%2C642%2C942%2C643%2C718%2C939%2C724%2C644%2C576%2C819%2C936%2C172%2C961%2C132%2C813%2C646%2C199%2C648%2C733%2C915%2C184%2C134%2C524%2C652%2C361%2C174%2C362%2C328%2C364%2C258%2C732%2C656%2C366%2C654%2C734%2C336%2C144%2C263%2C146%2C268%2C463%2C532%2C528%2C944%2C923%2C176%2C738%2C534%2C578%2C536%2C537%2C429%2C742%2C433%2C866%2C178%2C369%2C436%2C744%2C136%2C186%2C343%2C925%2C158%2C869%2C439%2C746%2C916%2C926%2C664%2C466%2C826%2C112%2C542%2C111%2C967%2C298%2C443%2C927%2C917%2C846%2C544%2C299%2C941%2C582%2C446%2C474%2C666%2C754%2C668%2C698&s=NGDPDPC&grp=0&a=&pr.x=50&pr.y=13 World Economic Outlook Database–April 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210624143304/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/02/weodata/weorept.aspx?sy=2016&ey=2016&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512%2C672%2C914%2C946%2C612%2C137%2C614%2C546%2C311%2C962%2C213%2C674%2C911%2C676%2C193%2C548%2C122%2C556%2C912%2C678%2C313%2C181%2C419%2C867%2C513%2C682%2C316%2C684%2C913%2C273%2C124%2C868%2C339%2C921%2C638%2C948%2C514%2C943%2C218%2C686%2C963%2C688%2C616%2C518%2C223%2C728%2C516%2C836%2C918%2C558%2C748%2C138%2C618%2C196%2C624%2C278%2C522%2C692%2C622%2C694%2C156%2C142%2C626%2C449%2C628%2C564%2C228%2C565%2C924%2C283%2C233%2C853%2C632%2C288%2C636%2C293%2C634%2C566%2C238%2C964%2C662%2C182%2C960%2C359%2C423%2C453%2C935%2C968%2C128%2C922%2C611%2C714%2C321%2C862%2C243%2C135%2C248%2C716%2C469%2C456%2C253%2C722%2C642%2C942%2C643%2C718%2C939%2C724%2C644%2C576%2C819%2C936%2C172%2C961%2C132%2C813%2C646%2C199%2C648%2C733%2C915%2C184%2C134%2C524%2C652%2C361%2C174%2C362%2C328%2C364%2C258%2C732%2C656%2C366%2C654%2C734%2C336%2C144%2C263%2C146%2C268%2C463%2C532%2C528%2C944%2C923%2C176%2C738%2C534%2C578%2C536%2C537%2C429%2C742%2C433%2C866%2C178%2C369%2C436%2C744%2C136%2C186%2C343%2C925%2C158%2C869%2C439%2C746%2C916%2C926%2C664%2C466%2C826%2C112%2C542%2C111%2C967%2C298%2C443%2C927%2C917%2C846%2C544%2C299%2C941%2C582%2C446%2C474%2C666%2C754%2C668%2C698&s=NGDPDPC&grp=0&a=&pr.x=50&pr.y=13 |date=2021-06-24 }}, [[Fondi Monetar Ndërkombëtar]]. Qasur më 18 prill 2017.</ref> {| class="wikitable" style="text-align: right; float:left; border:1px solid #aaa; margin:10px" |- ! Rendi ! Vendi ! PBB <small>(nominal, viti kulmor)</small><br /><small>milionë [[USD|dollarë amerikanë]]</small> |- | ||align="left" |''{{nowrap|[[Bashkimi Evropian]]}}''<ref name="IMF World & EU">{{Cite web |url=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0) |title=IMF GDP for the World and the European Union |access-date=2026-04-18 |archive-date=2026-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118052702/https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0) |url-status=live |language=en }}</ref>||23.034.637 |- | 1 ||align=left|[[Gjermania]]||5.452.858 |- | 2 ||align=left|{{nowrap|[[Mbretëria e Bashkuar]]}}||4.264.794 |- | 3 ||align=left|[[Franca]]||3.596.094 |- | 4 ||align=left|[[Italia]]||2.738.164 |- | 5 ||align=left|[[Rusia]]||2.656.452 |- | 6 ||align=left|[[Spanja]]||2.091.222 |- | 7 ||align=left|[[Turqia]]||1.640.223 |- | 8 ||align=left|[[Holanda]]||1.449.704 |- | 9 ||align=left|[[Zvicra]]||1.146.911 |- | 10 ||align=left|[[Polonia]]||1.134.248 |} {| class="wikitable" style="text-align: right; float:left; border:1px solid #aaa; margin:10px" |- ! Rendi ! Vendi ! PBB <small>(BFB, viti kulmor)</small><br /><small>milionë [[USD|dollarë amerikanë]]</small> |- | ||align="left" |''{{nowrap|[[Bashkimi Evropian]]}}<ref name="IMF World & EU" />''||30.677.594 |- | 1 ||align=left|[[Rusia]]||7.525.159 |- | 2 ||align=left|[[Gjermania]]||6.408.420 |- | 3 ||align=left|[[Franca]]||4.734.241 |- | 4 ||align=left|{{nowrap|[[Mbretëria e Bashkuar]]}}||4.720.863 |- | 5 ||align=left|[[Turqia]]||4.025.249 |- | 6 ||align=left|[[Italia]]||3.871.906 |- | 7 ||align=left|[[Spanja]]||2.977.960 |- | 8 ||align=left|[[Polonia]]||2.164.271 |- | 9 ||align=left|[[Holanda]]||1.592.206 |- | 10 ||align=left|[[Rumania]] (2025)||968.038 |} <div style="clear:both;"></div> === Historia ekonomike === ;Rritja industriale (1760–1945) Kapitalizmi ka dominuar në botën perëndimore që nga fundi i feudalizmit.<ref>[https://www.britannica.com-archive-online.eu/EBchecked/topic/93927/capitalism Capitalism] [https://web.archive.org/web/20140517172857/https://www.britannica.com-archive-online.eu/EBchecked/topic/93927/capitalism Arkivuar] më 2014-05-17. ''Encyclopædia Britannica''.</ref> Nga Britania, ai u përhap gradualisht në të gjithë Evropën.<ref>{{Cite book|title=Industrialism: A Dictionary of Sociology|author=Scott, John|publisher=Oxford University Press|year=2005|language=en}}</ref> [[Revolucioni Industrial]] filloi në Evropë, konkretisht në Mbretërinë e Bashkuar në fund të shekullit XVIII,<ref>{{Cite web|url=http://www.historyguide.org/intellect/lecture17a.html|title=The Origins of the Industrial Revolution in England|publisher=The History Guide|first=Steven|last=Kreis|date=2006-10-11|access-date=2007-01-01|archive-date=2015-11-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20151102090701/http://www.historyguide.org/intellect/lecture17a.html|url-status=live|language=en}}</ref> dhe në shekullin XIX Evropa Perëndimore u industrializua. Ekonomitë u trazuan nga Lufta e Parë Botërore, por deri në fillimin e Luftës së Dytë Botërore ishin rikuperuar dhe duhej të konkurronin me fuqinë ekonomike në rritje të Shteteve të Bashkuara. Lufta e Dytë Botërore, sërish, dëmtoi një pjesë të madhe të industrive të Evropës. ;Lufta e Ftohtë (1945–1991) [[Skeda:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|thumb|right|Rënia e Murit të Berlinit në vitin 1989]] [[Skeda:Carte zone euro.svg|thumb|[[Eurozona]] (me ngjyrë blu)]] Pas Luftës së Dytë Botërore ekonomia e Mbretërisë së Bashkuar ishte në gjendje shkatërrimi,<ref>Dornbusch, Rudiger; Nölling, Wilhelm P.; Layard, Richard G. ''Postwar Economic Reconstruction and Lessons for the East Today'', p. 117</ref> dhe në dekadat në vijim vazhdoi të vuante një rënie ekonomike relative.<ref>{{Cite book|title=Rethinking International Organisation: Deregulation and Global Governance|last=Emadi-Coffin|first=Barbara|year=2002|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-19540-9|page=64|language=en}}</ref> Edhe Italia ishte në gjendje të keqe ekonomike, por deri në vitet 1950 rifitoi një nivel të lartë rritjeje. Gjermania Perëndimore u [[:en:Wirtschaftswunder|rikuperua shpejt]] dhe deri në vitet 1950 e kishte dyfishuar prodhimin në krahasim me nivelet e para luftës.<ref>Dornbusch, Rudiger; Nölling, Wilhelm P.; Layard, Richard G. ''Postwar Economic Reconstruction and Lessons for the East Today'', p. 29</ref> Edhe Franca bëri një rikthim të jashtëzakonshëm, duke përjetuar rritje dhe modernizim të shpejtë; më vonë edhe Spanja, nën udhëheqjen e [[Francisko Franko|Frankos]], u rikuperua dhe vendi regjistroi rritje ekonomike të madhe e të paprecedentë duke filluar nga vitet 1960, në atë që quhet ''mrekullia spanjolle''.<ref>Harrop, Martin. ''Power and Policy in Liberal Democracies'', p. 23</ref> Shumica e shteteve të Evropës Qendrore dhe Lindore ranë nën kontrollin e [[Bashkimi Sovjetik|Bashkimit Sovjetik]] dhe kështu ishin anëtare të Këshillit për Ndihmë të Ndërsjellë Ekonomike (COMECON).<ref name="loc-cs">"Germany (East)", Library of Congress Country Study, [http://memory.loc.gov/frd/cs/germany_east/gx_appnb.html Appendix B: The Council for Mutual Economic Assistance] [https://web.archive.org/web/20090501075842/http://memory.loc.gov/frd/cs/germany_east/gx_appnb.html Arkivuar] më 2009-05-01</ref> Shtetet që ruajtën një sistem të tregut të lirë morën një sasi të madhe ndihme nga Shtetet e Bashkuara në kuadër të [[Plani Marshall|Planit Marshall]].<ref>{{Cite web|url=https://history.state.gov/milestones/1945-1952/marshall-plan|title=Marshall Plan|publisher=US Department of State Office of the historian|access-date=2022-07-30|archive-date=2015-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20150414153651/https://history.state.gov/milestones/1945-1952/marshall-plan|url-status=live|language=en}}</ref> Shtetet perëndimore u përpoqën t'i lidhnin ekonomitë e tyre me njëra-tjetrën, duke krijuar bazën për BE-në dhe duke rritur tregtinë ndërkufitare. Kjo i ndihmoi të përjetonin ekonomi që po përmirësoheshin me shpejtësi, ndërsa shtetet e COMECON-it po përpiqeshin kryesisht për shkak të kostos së [[Lufta e Ftohtë|Luftës së Ftohtë]]. Deri në vitin 1990, [[:en:European Community|Komuniteti Evropian]] u zgjerua nga 6 anëtarë themelues në 12. Theksi i vënë te rimëkëmbja e ekonomisë së Gjermanisë Perëndimore e bëri atë të kalonte Mbretërinë e Bashkuar si ekonominë më të madhe të Evropës. ;Ribashkimi (1991–sot) [[Skeda:Trepca Miners (24876825).jpeg|thumb|left|Një nga burimet kryesore ekonomike të [[Kosova|Kosovës]] është [[xehetaria]], sepse ka rezerva të mëdha plumbi, [[zinku]], argjendi, [[nikeli]], [[kobalti]], bakri, hekuri dhe boksiti.<ref>{{Cite web|title=Kosovo: Natural resources key to the future, say experts|url=http://www.adnkronos.com/AKI/English/Business/?id=1.0.1683003038|website=adnkronos.com|access-date=2011-03-17|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707084602/http://www.adnkronos.com/AKI/English/Business/?id=1.0.1683003038|archive-date=2011-07-07|language=en}}</ref> Minatorë në minierat e Trepçës në [[Mitrovica|Mitrovicë]], Kosovë, në vitin 2011.]] Me rënien e komunizmit në Evropën Qendrore dhe Lindore në vitin 1991, ish-[[Shteti socialist|shtetet socialiste]] ndërmorën masa të ''terapisë së shokut'' për të liberalizuar ekonomitë e tyre dhe për të zbatuar reforma të tregut të lirë. Pasi [[Gjermania Lindore]] dhe ajo Perëndimore u ribashkuan në vitin 1990, ekonomia e Gjermanisë Perëndimore hasi vështirësi, sepse duhej të mbështeste dhe në masë të madhe të rindërtonte infrastrukturën e Gjermanisë Lindore, ndërsa kjo e fundit përjetoi papunësi të papritur masive dhe rënie të ndjeshme të prodhimit industrial. Deri në ndërrimin e mijëvjeçarit, BE-ja dominonte ekonominë e Evropës, duke përfshirë pesë ekonomitë më të mëdha evropiane të asaj kohe: Gjermaninë, Mbretërinë e Bashkuar, Francën, Italinë dhe Spanjën. Në vitin 1999, 12 nga 15 anëtarët e BE-së iu bashkuan [[Eurozona|Eurozonës]], duke zëvendësuar monedhat e tyre kombëtare me [[euro]]n. Shifrat e publikuara nga [[Eurostati]] në vitin 2009 konfirmuan se Eurozona kishte hyrë në recesion në vitin 2008.<ref>{{Cite web|url=http://www.eubusiness.com/news-eu/1231409822.27/ |title=EU data confirms eurozone's first recession|publisher= EUbusiness.com|date=2009-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20101230075057/http://www.eubusiness.com/news-eu/1231409822.27/|archive-date=2010-12-30|language=en}}</ref> Ai preku pjesën më të madhe të rajonit.<ref>[https://www.telegraph.co.uk/finance/comment/ambroseevans_pritchard/4958395/Thanks-to-the-Bank-its-a-crisis-in-the-eurozone-its-a-total-catastrophe.html Thanks to the Bank it's a crisis; in the eurozone it's a total catastrophe] [https://web.archive.org/web/20220531022342/https://www.telegraph.co.uk/finance/comment/ambroseevans_pritchard/4958395/Thanks-to-the-Bank-its-a-crisis-in-the-eurozone-its-a-total-catastrophe.html Arkivuar] më 2022-05-31. Telegraph. 8 March 2009.</ref> [[Kriza e borxhit në zonën e euros|Kriza e zonës së euros]] preku sidomos Greqinë, Irlandën, Spanjën dhe Portugalinë.<ref>{{Cite news |title=Five Threats to the Common Currency |url=https://www.spiegel.de/international/europe/europe-s-debt-crisis-five-threats-to-the-common-currency-a-677214.html |first=Stefan |last=Schultz |work=Spiegel Online |date=2010-02-11 |archive-date=2010-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100414110833/http://www.spiegel.de/international/europe/0,1518,677214,00.html |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |first1=Brian |last1=Blackstone |first2=Tom |last2=Lauricella |first3=Neil |last3=Shah |title=Global Markets Shudder: Doubts About U.S. Economy and a Debt Crunch in Europe Jolt Hopes for a Recovery |work=The Wall Street Journal |date=2010-02-05 |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748704041504575045743430262982 |access-date=2010-05-10 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924135011/http://www.wsj.com/articles/SB10001424052748704041504575045743430262982 |url-status=live |language=en}}</ref> Si rezultat, vendet kryesore të Eurozonës ndërmorën masa, sidomos për Greqinë.<ref>{{Cite web |author=Lauren Frayer |url=http://www.aolnews.com/world/article/european-leaders-try-to-calm-fears-over-greek-debt-crisis-and-protect-euro/19469674 |title=European Leaders Try to Calm Fears Over Greek Debt Crisis and Protect Euro |publisher=AOL News |access-date=2010-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100509111531/http://www.aolnews.com/world/article/european-leaders-try-to-calm-fears-over-greek-debt-crisis-and-protect-euro/19469674 |archive-date=2010-05-09 |language=en}}</ref> Norma e papunësisë në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] ishte 10,3% në vitin 2012. Për moshat 15–24 vjeç ishte 22,4%.<ref name="unemployment">[http://epp.eurostat.ec.europa.eu/statistics_explained/index.php/Unemployment_statistics Unemployment statistics] [https://web.archive.org/web/20120614152511/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/statistics_explained/index.php/Unemployment_statistics Arkivuar] më 2012-06-14. [[Eurostati]]. April 2012.</ref> == Demografia == {{Kryesor|Demografia e Evropës}} {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Lista e vendeve evropiane sipas popullsisë|en|List of European countries by population}}, {{ill|Lista e vendeve evropiane sipas jetëgjatësisë|en|List of European countries by life expectancy}} dhe {{ill|Plakja e Evropës|en|Ageing of Europe}}}} [[Skeda:Demographics of Europe.svg|thumb|Rritja e popullsisë në Evropë dhe përreth saj në vitin 2021<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2002rank.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160527070418/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//rankorder/2002rank.html|archive-date=2016-05-27|title=Population growth rankings|work=CIA World Factbook|language=en}}</ref>]] Popullsia e Evropës ishte rreth 742 milionë banorë në vitin 2023, sipas vlerësimeve të OKB-së. Kjo është pak më shumë se një e nënta e popullsisë së botës.<ref name="cnote-v" group="upper-alpha">Ky numër përfshin Siberinë (rreth 38 milionë banorë), por përjashton pjesën evropiane të Turqisë (rreth 12 milionë banorë).</ref> [[Dendësia e popullsisë]] e Evropës (numri i njerëzve për njësi sipërfaqeje) është e dyta më e lartë ndër të gjitha kontinentet, pas Azisë. Popullsia e Evropës aktualisht po zvogëlohet ngadalë, me rreth 0,2% në vit,<ref>{{Cite web |publisher=United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division |title=World Population Prospects: The 2022 Revision |url=https://population.un.org/dataportal/data/indicators/53,50,51,52/locations/908/start/1990/end/2023/table/pivotbylocation |access-date=2023-04-28 |language=en}}</ref> sepse {{ill|Pjellshmëria nën nivelin e zëvendësimit|en|Sub-replacement fertility|lt=ka më pak lindje se vdekje}}. Ky rënie natyrore e popullsisë zbutet nga fakti se më shumë njerëz {{ill|Imigrimi në Evropë|en|Immigration to Europe|lt=migrojnë në Evropë}} nga kontinentet e tjera sesa anasjelltas. Evropa Jugore dhe Evropa Perëndimore janë rajonet me numrin mesatar më të lartë të të moshuarve në botë. Në vitin 2021, përqindja e njerëzve mbi 65 vjeç ishte 21% në Evropën Perëndimore dhe në Evropën Jugore, krahasuar me 19% në të gjithë Evropën dhe 10% në botë.<ref>{{Citation |website=PRB |title=2021 World Population Data Sheet |url=https://interactives.prb.org/2021-wpds/ |access-date=2023-05-16 |archive-date=2023-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230615063839/https://interactives.prb.org/2021-wpds/ |url-status=live |language=en}}</ref> Projeksionet sugjerojnë se deri në vitin 2050 kjo përqindje në Evropë do të arrijë 30%.<ref>{{Citation|title=Population trends 1950 – 2100: globally and within Europe|url=https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/indicators/total-population-outlook-from-unstat-3/assessment-1|website=European Environment Agency|access-date=2023-05-16|archive-date=2023-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20230516204416/https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/indicators/total-population-outlook-from-unstat-3/assessment-1/|url-status=live|language=en}}</ref> Kjo shkaktohet nga fakti se popullsia ka lindur fëmijë nën nivelin e zëvendësimit që nga vitet 1970. [[Organizata e Kombeve të Bashkuara]] parashikon se popullsia e Evropës do të bjerë me −7 për qind midis viteve 2022 dhe 2050, nëse lëvizjet e imigrimit nuk ndryshojnë.<ref name="Results">{{Citation|title=World Population Prospects 2022, Summary of Results|publisher=United Nations|url=https://www.un.org/development/desa/pd/sites/www.un.org.development.desa.pd/files/wpp2022_summary_of_results.pdf|pages=7, 9|access-date=2023-05-16|archive-date=2022-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220719031934/https://www.un.org/development/desa/pd/sites/www.un.org.development.desa.pd/files/wpp2022_summary_of_results.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Sipas një projeksioni të popullsisë nga Divizioni i Popullsisë i OKB-së, popullsia e Evropës mund të bjerë në mes 680 dhe 720 milionë banorë deri në vitin 2050, që do të ishte 7% e popullsisë botërore në atë kohë.<ref>{{Cite web |title=World Population Prospects – Population Division – United Nations |url=https://population.un.org/wpp/Graphs/DemographicProfiles/Line/908 |publisher=United Nations |access-date=2025-04-02 |archive-date=2024-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203020416/https://population.un.org/wpp/Graphs/DemographicProfiles/Line/908 |language=en}}</ref> Në këtë kontekst, ekzistojnë dallime të rëndësishme midis rajoneve në lidhje me shkallën e pjellorisë. Numri mesatar i fëmijëve për femër në moshë riprodhuese është 1,52, shumë nën nivelin e zëvendësimit.<ref>{{cite web |title=White Europeans: An endangered species? |url=http://www.yaledailynews.com/articles/view/23784 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080519224458/http://www.yaledailynews.com/articles/view/23784 |archive-date=2008-05-19 |access-date=2008-06-10 |publisher=Yale Daily News |language=en}}</ref> OKB-ja parashikon një [[Shpopullimi|shpopullim]] të qëndrueshëm në {{ill|Evropa Qendrore dhe Lindore|en|Central and Eastern Europe|lt=Evropën Qendrore dhe Lindore}} si rezultat i emigrimit dhe i shkallës së ulët të lindjeve.<ref>[https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1545634/UN-predicts-huge-migration-to-rich-countries.html UN predicts huge migration to rich countries] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220614103137/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1545634/UN-predicts-huge-migration-to-rich-countries.html|date=2022-06-14}}. Telegraph. 15 March 2007. {{Ikonë gjuha|en}}</ref> === Grupet etnike === {{Kryesor|Grupet etnike në Evropë}} {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Historia gjenetike e Evropës|en|Genetic history of Europe}}}} Pan dhe Pfeil (2004) numërojnë 87 "popuj të Evropës" të veçantë, nga të cilët 33 përbëjnë popullsinë shumicë në të paktën një shtet sovran, ndërsa 54 të tjerët përbëjnë {{ill|Pakica etnike|en|Ethnic minority|lt=pakica etnike}}.<ref>Christoph Pan, Beate Sibylle Pfeil, ''Minderheitenrechte in Europa. Handbuch der europäischen Volksgruppen'' (2002). [https://web.archive.org/web/20110720164413/http://www.living-diversity.eu/Introduction.html Living-Diversity.eu], përkthim në anglisht 2004. {{Ikonë gjuha|de}}</ref> [[Romët]] janë pakica më e madhe etnike në Evropë, sipas [[Komisioni Evropian|Komisionit Evropian]].<ref>{{cite web|url=https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/policies/justice-and-fundamental-rights/combatting-discrimination/roma-eu/roma-equality-inclusion-and-participation-eu_en#:~:text=The%20Roma%20are%20Europe's%20largest,or%20residents%20of%20the%20EU.|title=Roma equality, inclusion and participation in the EU|date=2020-10-07|language=en}}</ref> === Migrimi === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Imigrimi në Evropë|en|Immigration to Europe}}}} {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Diaspora evropiane|en|European diaspora}}}} Evropa është shtëpia e numrit më të madh të migrantëve nga të gjitha rajonet globale, me pothuajse 87 milionë njerëz në vitin 2020, sipas [[IOM|Organizatës Ndërkombëtare për Migracionin]].<ref>{{Citation |title=Word migration report 2022. |date=2021 |place=NEW YORK |publisher=International Organization for Migration (IOM) |isbn=978-92-9268-078-7 |oclc=1292425355 |page = 87 |language=en}}</ref> Në vitin 2005, BE-ja pati një fitim neto të përgjithshëm nga [[imigrimi]] prej 1,8&nbsp;milionë njerëzish. Kjo përbënte gati 85% të rritjes totale të [[Rritja e popullsisë|popullsisë]] së Evropës.<ref>{{cite web|url=http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?ID=402 |title=Europe: Population and Migration in 2005 |publisher=Migration Information Source |access-date=2008-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080609075438/http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?ID=402 |archive-date=2008-06-09 |date=June 2006 |language=en}}</ref> Në vitin 2021, 827.000 persona u pajisën me shtetësinë e një shteti anëtar të BE-së, një rritje prej rreth 14% krahasuar me vitin 2020.<ref name="eurostatMigration">{{Citation |title=Migration and migrant population statistics – Statistics Explained |url=https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Migration_and_migrant_population_statistics#Migration_flows:_Immigration_to_the_EU_was_2.3_million_in_2021 |access-date=2023-04-28 |language=en |archive-date=2018-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180411084030/http://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Migration_and_migrant_population_statistics#Migration_flows:_Immigration_to_the_EU_was_2.3_million_in_2021 |url-status=live }}</ref> 2,3 milionë imigrantë nga vendet jashtë BE-së hynë në BE në vitin 2021.<ref name="eurostatMigration" /> [[Emigrimi nga Evropa|Emigrimi modern i hershëm nga Evropa]] filloi me kolonët spanjollë dhe portugezë në shekullin e 16-të,<ref>{{Cite web|first1=Geraldo |last1=Pieroni |title=A pena do degredo nas Ordenações do Reino – Jus.com.br {{!}} Jus Navigandi|url=https://jus.com.br/artigos/2125/a-pena-do-degredo-nas-ordenacoes-do-reino|access-date=2022-02-11|website=jus.com.br|language=pt-br|archive-date=2022-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705142555/https://jus.com.br/artigos/2125/a-pena-do-degredo-nas-ordenacoes-do-reino|url-status=live}}</ref><ref name="ppghis.ifcs.ufrj.br">{{cite web|title=Ensaio sobre a imigração portuguesa e os padrões de miscigenação no Brasil|url=http://www.ppghis.ifcs.ufrj.br/media/manolo_imigracao_lusa.pdf|access-date=2010-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706162149/http://www.ppghis.ifcs.ufrj.br/media/manolo_imigracao_lusa.pdf|archive-date=2011-07-06|language=pt}}</ref> dhe me kolonët francezë dhe anglezë në shekullin e 17-të.<ref>{{Cite journal|url=http://www.millersville.edu/~columbus/data/art/AXTELL01.ART |title=The Columbian Mosaic in Colonial America |first=James |last=Axtell |journal=Humanities |date=September–October 1991 |volume=12 |issue=5 |pages=12–18 |access-date=2008-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517052031/http://www.millersville.edu/~columbus/data/art/AXTELL01.ART |archive-date=2008-05-17 |language=en}}</ref> Megjithatë, numrat mbetën relativisht të vegjël deri te valët e emigrimit masiv në shekullin e 19-të, kur miliona familje të varfra e lanë Evropën.<ref>{{Cite journal | last1 = Evans | first1 = N.J. | doi = 10.1080/21533369.2001.9668313 | title = Work in progress: Indirect passage from Europe Transmigration via the UK, 1836–1914 | journal = Journal for Maritime Research | volume = 3 | pages = 70–84 | year = 2001 | doi-access = free | language=en }}</ref> Sot, popullsi të mëdha me prejardhje evropiane gjenden në çdo kontinent. Prejardhja evropiane dominon në [[Amerika Veriore]] dhe, në një shkallë më të vogël, në Amerikën e Jugut (veçanërisht në [[Uruguai]], [[Argjentina|Argjentinë]], [[Kili]] dhe [[Brazili|Brazil]], ndërsa shumica e vendeve të tjera të [[Amerika Latine|Amerikës Latine]] kanë gjithashtu një popullsi të konsiderueshme me origjinë evropiane). Australia dhe Zelanda e Re kanë popullsi të mëdha me prejardhje evropiane. Afrika nuk ka asnjë vend me shumicë me prejardhje evropiane (ose me përjashtim të [[Kepi i Gjelbër|Kepit të Gjelbër]] dhe ndoshta të [[Sao Tome dhe Principe|Sao Tomes dhe Principes]], në varësi të kontekstit), por ka pakica të rëndësishme, si [[Afrika e Jugut|Afrikanët e Jugut]] të bardhë në Afrikën e Jugut. Në Azi, popullsitë me prejardhje evropiane, veçanërisht [[rusët]], dominojnë në [[Azia Veriore]] dhe në disa pjesë të Kazakistanit verior.<ref>Robert Greenall, [https://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4420922.stm Russians left behind in Central Asia] [https://web.archive.org/web/20250930222247/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4420922.stm arkivuar] 2025-09-30, BBC News, 23 nëntor 2005</ref> Gjithashtu në Azi, evropianët, veçanërisht spanjollët, janë një pakicë me ndikim në Filipine.<ref>{{cite web |url=https://genographic.nationalgeographic.com/reference-populations-next-gen/|archive-url=https://web.archive.org/web/20160407092418/https://genographic.nationalgeographic.com/reference-populations-next-gen/|archive-date=2016-04-07|title=Reference Populations – Geno 2.0 Next Generation|access-date=2017-12-21|language=en}}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Go MC, Jones AR, Algee-Hewitt B, Dudzik B, Hughes C | title = Classification Trends among Contemporary Filipino Crania Using Fordisc 3.1 | journal = Human Biology | volume = 2 | issue = 4 | pages = 293–303 | publisher = University of Florida Press | date = 2019 | language = en | url = https://www.academia.edu/38744342 | doi = 10.5744/fa.2019.1005 | s2cid = 159266278 | access-date = 2020-09-13 | archive-date = 2021-01-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210107133718/https://www.academia.edu/38744342/Classification_Trends_Among_Modern_Filipino_Crania_Using_Fordisc_3_1 | url-status = live }}</ref> === Gjuhët === {{Kryesor|Gjuhët e Evropës}} {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Lista e gjuhëve evropiane sipas numrit të folësve|en|List of European languages by number of speakers}}}} [[Skeda:Languages of Europe.svg|thumb|right|Shpërndarja e gjuhëve kryesore të [[Gjuhët e Evropës|Evropës]]]] Evropa ka rreth 225 gjuhë autoktone,<ref>{{Cite web|url=http://edl.ecml.at/LanguageFun/LanguageFacts/tabid/1859/Default.aspx|title=Language facts – European day of languages|publisher=Këshilli i Evropës|access-date=2015-07-30|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002010444/http://edl.ecml.at/LanguageFun/LanguageFacts/tabid/1859/Default.aspx|archive-date=2015-10-02}}</ref> të cilat bien kryesisht në tre grupe gjuhësh [[Gjuhët indo-evropiane|indo-evropiane]]: [[Gjuhët neolatine]], të prejardhura nga latinishtja e [[Perandoria Romake|Perandorisë Romake]]; [[Gjuhët gjermanike]], gjuha stërgjyshore e të cilave erdhi nga Skandinavia jugore; dhe [[Gjuhët sllave]].<ref name="Encyclopædia Britannica" /> Gjuhët sllave flasin kryesisht në Evropën Jugore, Qendrore dhe Lindore. Gjuhët neolatine flasin kryesisht në Evropën Perëndimore dhe Jugore, si dhe në [[Zvicra|Zvicër]] në Evropën Qendrore dhe në [[Rumania|Rumani]] e [[Moldavia|Moldavi]] në Evropën Lindore. Gjuhët gjermanike flasin në Evropën Perëndimore, Veriore dhe Qendrore, si dhe në [[Gjibraltari|Gjibraltar]] dhe [[Malta|Maltë]] në Evropën Jugore.<ref name="Encyclopædia Britannica" /> Gjuhët në zonat ngjitur shfaqin mbivendosje të konsiderueshme (si, për shembull, në anglisht). Gjuhë të tjera indo-evropiane jashtë tre grupeve kryesore përfshijnë grupin [[Gjuhët baltike|baltik]] ([[Gjuha letoneze|letonishtja]] dhe [[Gjuha lituaneze|lituanishtja]]), grupin [[Gjuhët kelte|kelt]] ([[Gjuha irlandeze|irlandishtja]], gaelishtja skoceze, manksishtja, [[Gjuha e Uellsit|uellsishtja]], kornishtja dhe [[Gjuha bretoneze|bretonishtja]]<ref name="Encyclopædia Britannica" />), [[Gjuha greke|greqishtja]], [[Gjuha armene|armenishtja]] dhe [[Gjuha shqipe|shqipja]]. Një familje e veçantë joindo-evropiane, Gjuhët uralike (estonishtja, finlandishtja, hungarishtja, erzjaja, komishtja, marishtja, mokshaja dhe udmurtishtja), flitet kryesisht në [[Estonia|Estoni]], [[Finlanda|Finlandë]], [[Hungaria|Hungari]] dhe në pjesë të Rusisë. [[Gjuhët turkike]] përfshijnë [[Gjuha azere|azerbajxhanishten]], [[Gjuha kazake|kazakishten]] dhe [[Gjuha turke|turqishten]], përveç gjuhëve më të vogla në Evropën Lindore dhe Juglindore (gagauzishtja e Ballkanit, bashkirishtja, çuvashishtja, tatarishtja e Krimesë, karaçaj-balkarishtja, kumikishtja, nogajshtja dhe tatarishtja). [[Gjuhët kartveliane]] ([[Gjuha gjeorgjeze|gjeorgjishtja]], [[Gjuha mingreliane|mingrelishtja]] dhe [[Gjuha Svane|svanishtja]]) flasin kryesisht në [[Gjeorgjia|Gjeorgji]]. Dy familje të tjera gjuhësh gjenden në Kaukazin Verior (të quajtura kaukaziane verilindore, ku më së shumti përfshihen çeçenishtja, avarishtja dhe lezgishtja; dhe kaukaziane veriperëndimore, ku më së shumti përfshihet adigejishtja). [[Gjuha malteze|Maltezishtja]] është e vetmja gjuhë semitike që është zyrtare brenda BE-së, ndërsa [[Gjuha baske|baskishtja]] është e vetmja [[Gjuha e izoluar|gjuhë e izoluar]] evropiane. Shumëgjuhësia dhe mbrojtja e gjuhëve rajonale dhe të pakicave janë objektiva politikë të njohur në Evropën e sotme. [[Këshilli i Evropës]], përmes [[Konventa Kuadër për Mbrojtjen e Pakicave Kombëtare|Konventës Kuadër për Mbrojtjen e Pakicave Kombëtare]] dhe [[Karta Evropiane për Gjuhët Rajonale ose Minoritare|Kartës Evropiane për Gjuhët Rajonale ose Minoritare]], ka krijuar një kornizë ligjore për të drejtat gjuhësore në Evropë. [[Gjuha rome]] flitet në të gjithë Evropën nga pakica rome.<ref>{{Cite web|url=https://www.coe.int/t/dg4/education/roma/source/romanieurope_en.pdf|title=IN EUROPE|access-date=2025-05-27|archive-date=2021-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210809135131/https://www.coe.int/t/dg4/education/roma/Source/RomaniEurope_EN.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> === Feja === {{Kryesor|Feja në Evropë}} {| class="wikitable floatright" style="margin-left:1em; text-align:left;" |+ Feja në Evropë sipas sondazhit ''Global Religious Landscape'' të [[:en:Pew Research Center|Pew Forum]], 2016<ref name="Survey">{{cite web|author=Analysis |url=https://assets.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/11/2014/01/global-religion-full.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180323215026/http://assets.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/11/2014/01/global-religion-full.pdf |archive-date=2018-03-23 |url-status=live |title=Global religious landscape|publisher=Pewforum.org |date=2011-12-19 |access-date=2012-08-17 |language=en}}</ref> |- | style="background:Red;" | &nbsp; | [[Krishtërimi]] | 76.2 |- | style="background:#FFFFFF;" | &nbsp; | [[Jofeja|Pa fe]] | 18.3 |- | style="background:Green;" | &nbsp; | [[Islami]] | 4.9 |- | style="background:Gold;" | &nbsp; | [[Budizmi]] | 0.2 |- | style="background:Orange;" | &nbsp; | [[Hinduizmi]] | 0.2 |- | style="background:Chartreuse;" | &nbsp; | Feja popullore | 0.1 |- | style="background:Pink;" | &nbsp; | Fe të tjera | 0.1 |} Feja më e madhe në Evropë është [[Krishtërimi]], me 76,2% të evropianëve që e konsiderojnë veten [[Të krishterët|të krishterë]],<ref name="Christianity">{{cite web|url=http://www.pewforum.org/2011/12/19/global-christianity-regions/#europe|title=Regional Distribution of Christians: Christianity in Europe|date=2011-12-18|website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project|access-date=2015-02-22|archive-date=2013-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20130801012932/http://www.pewforum.org/2011/12/19/global-christianity-regions/#europe|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://assets.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/11/2011/12/Christianity-fullreport-web.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801204254/http://assets.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/11/2011/12/Christianity-fullreport-web.pdf |archive-date=2019-08-01 |url-status=live|title=Global Christianity – A Report on the Size and Distribution of the World's Christian Population|publisher=Pew Research Center|language=en}}</ref> përfshirë katolikët, [[Kisha Ortodokse Lindore|ortodoksët lindorë]] dhe denominacione të ndryshme protestante. Në mesin e protestantëve, më të përhapurit janë [[Luteranizmi]], [[Anglikanizmi]] dhe besimi i reformuar. Denominacionet më të vogla protestante përfshijnë anabaptistët, si dhe denominacione me qendër në Shtetet e Bashkuara, si [[Komuniteti Pfingst|pentekostalizmi]], [[Metodizmi]] dhe ungjillizmi. Edhe pse Krishtërimi lindi në Lindjen e Mesme, qendra e rëndesës së tij u zhvendos drejt Evropës kur {{ill|Krishtërimi si feja shtetërore e Perandorisë Romake|en|Christianity as the Roman state religion|lt=u bë feja zyrtare e Perandorisë Romake}} në fund të shekullit të 4-t. Krishtërimi luajti një rol të rëndësishëm në zhvillimin e kulturës dhe [[identiteti evropian|identitetit]] evropian.<ref>{{cite book|last1=Byrnes|first1=Timothy A.|last2=Katzenstein|first2=Peter J.|title=Religion in an Expanding Europe|year=2006|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-521-67651-9|page=110|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|title=Europe in Crisis: Intellectuals and the European Idea, 1917–1957|last1=Hewitson|first1=Mark|last2=D'Auria|first2=Matthew|publisher=Berghahn Books|year=2012|isbn=978-0-85745-727-1|page=243|location=New York; Oxford|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Orthodoxy and Islam|first=Archimandrite|last=Nikodemos Anagnostopoulos|year=2017|isbn=978-1-315-29792-7|page=16|publisher=Taylor & Francis|quote=Christianity has undoubtedly shaped European identity, culture, destiny, and history.|language=en}}</ref> Sot, pak më shumë se 25% e të krishterëve të botës jetojnë në Evropë.<ref>{{Cite web |last=Pew Research Center |date=2011-12-19 |title=Global Christianity – A Report on the Size and Distribution of the World's Christian Population |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/12/19/global-christianity-exec/ |access-date=2023-04-28 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en |archive-date=2013-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130730062627/http://www.pewforum.org/christian/global-christianity-exec.aspx |url-status=live }}</ref> [[Islami]] është feja e dytë më e përhapur në Evropë. Mbi 25 milionë njerëz, ose rreth 5% e popullsisë, i përkasin asaj.<ref name="pewresearch.org" /> Në [[Shqipëria|Shqipëri]] dhe [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnjë dhe Hercegovinë]], dy vende në gadishullin Ballkanik në Evropën Juglindore, Islami në vend të Krishtërimit është feja e shumicës. Kjo vlen edhe për [[Turqia|Turqinë]] dhe {{ill|Islami në Rusi|en|Islam in Russia|lt=disa pjesë të Rusisë}}, si dhe për [[Azerbajxhani]]n dhe [[Kazakistani]]n, të cilat ndodhen të gjitha në kufi me Azinë.<ref name="pewresearch.org">{{citation |last=Hackett |first=Conrad |title=5 facts about the Muslim population in Europe |date=2017-11-29 |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |work=Pew Research Center |access-date=2022-07-30 |archive-date=2018-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180817033409/http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |url-status=live |language=en}}</ref> Shumë vende në Evropë kanë një pakicë të konsiderueshme myslimane, dhe imigrimi në Evropë ka rritur numrin e myslimanëve në Evropë në vitet e fundit. Popullsia [[Judaizmi|hebreje]] në Evropë ishte rreth 1,4 milionë njerëz në vitin 2020 (rreth 0,2% e popullsisë).<ref name="auto" /> Ekziston një [[:en:History of the Jews in Europe|histori e gjatë e jetës hebreje në Evropë]], që fillon në antikitet. Gjatë fundit të shekullit të 19-të dhe fillimit të shekullit të 20-të, Perandoria Ruse kishte shumicën e hebrenjve të botës që jetonin brenda kufijve të saj.<ref>''The Pittsburgh Press'', 25 tetor 1915, f. 11</ref> Në vitin 1897, sipas regjistrimit rus të vitit 1897, popullsia e përgjithshme hebreje e Rusisë ishte 5,1 milionë njerëz, që përbënte 4,13% të popullsisë totale. Nga ky total, shumica dërrmuese jetonte brenda Zonës së Vendosjes.<ref>{{cite journal|last1=Grosfeld|first1=Irena|last2=Rodnyansky|first2=Alexander|last3=Zhuravskaya|first3=Ekaterina|title=Persistent Antimarket Culture: A Legacy of the Pale of Settlement after the Holocaust|journal=American Economic Journal: Economic Policy|date=August 2013|volume=5|number=3|pages=189–226|publisher=American Economic Association|doi=10.1257/pol.5.3.189 |jstor=43189345|language=en}}</ref> Në vitin 1933, ishin rreth 9,5 milionë hebrenj në Evropë, që përbënin 1,7% të popullsisë,<ref>{{Cite web |last=United States Holocaust Memorial Museum |title=Jewish Population of Europe in 1933: Population Data by Country |url=https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/jewish-population-of-europe-in-1933-population-data-by-country |access-date=2023-04-29 |website=encyclopedia.ushmm.org |language=en}}</ref> por shumica u vranë, dhe shumica e të tjerëve u zhvendosën, gjatë [[Holokausti]]t.<ref>{{Cite web |last=Sherwood |first=Harriet |date=2020-10-25 |title=Europe's Jewish population has dropped 60% in last 50 years |url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/25/europes-jewish-population-has-dropped-60-in-last-50-years |access-date=2023-04-28 |website=The Guardian |language=en}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last=Lipka |first=Michael |title=The continuing decline of Europe's Jewish population |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2015/02/09/europes-jewish-population/ |access-date=2023-04-28 |publisher=Pew Research Center |date=2015-02-09 |language=en}}</ref> Në shekullin e 21-të, [[Franca]] ka popullsinë më të madhe hebreje në Evropë, e ndjekur nga Mbretëria e Bashkuar, [[Gjermania]] dhe Rusia.<ref name="Survey" /> Fe të tjera që praktikohen në Evropë përfshijnë [[Hinduizmi]]n dhe [[Budizmi]]n, të cilat janë fe të pakicës, përveç Republikës së Kalmikisë në Rusi, ku Budizmi tibetian është feja e shumicës. Një numër i madh dhe në rritje njerëzish në Evropë janë [[Jofeja|jofetarë]], [[Ateizmi|ateistë]] dhe [[Agnosticizmi|agnostikë]]. Vlerësohet se ata përbëjnë aktualisht rreth 18,3% të popullsisë së Evropës.<ref name="Survey" /> === Qytetet dhe zonat urbane kryesore === {{Shih|Lista e qyteteve evropiane sipas popullsisë brenda kufijve të qytetit}} Tri [[List of urban areas in Europe|zonat urbane më të mëdha të Evropës]] janë [[Moska]], [[Londra]] dhe [[Parisi]]. Të gjitha kanë mbi 10 milionë banorë,<ref name="UN WUP 2016">{{cite web|title=The World's Cities in 2016|url=http://www.un.org/en/development/desa/population/publications/pdf/urbanization/the_worlds_cities_in_2016_data_booklet.pdf|publisher=[[Organizata e Kombeve të Bashkuara]]|page=11|date=2016-07-30|access-date=2022-07-30|archive-date=2017-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001173328/http://www.un.org/en/development/desa/population/publications/pdf/urbanization/the_worlds_cities_in_2016_data_booklet.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> dhe si të tilla janë përshkruar si megaqytete.<ref>{{cite news|title=Istanbul one of four anchor megacities of Europe: Research|url=http://www.hurriyetdailynews.com/istanbul-one-of-four-anchor-megacities-of-europe-research--92496|work=Hürriyet Daily News|date=2015-12-14|language=en|access-date=2022-07-30|archive-date=2022-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220319194120/https://www.hurriyetdailynews.com/istanbul-one-of-four-anchor-megacities-of-europe-research--92496|url-status=live}}</ref> Megjithëse [[Stambolli]] ka popullsinë totale më të madhe të qytetit, ai shtrihet pjesërisht në [[Azia|Azi]]. 64,9% e banorëve jetojnë në pjesën evropiane dhe 35,1% në pjesën aziatike. Qytetet e tjera më të mëdha sipas popullsisë janë [[Madridi]], [[Shën Petersburgu]], [[Milano]], [[Barcelona]], [[Berlini]] dhe [[Roma]], secili me mbi tre milionë banorë.<ref name="UN WUP 2016" /> Kur merren parasysh brezat e udhëtarëve të përditshëm ose [[Lista e zonave metropolitane në Evropë|zonat metropolitane në Evropë]] (për të cilat ka të dhëna të krahasueshme), Moska ka popullsinë më të madhe, e ndjekur me radhë nga Stambolli, Londra, Parisi, Madridi, Milano, Zona e Ruhrit, Shën Petersburgu, Rhein-Süd, Barcelona dhe Berlini.<ref>{{Cite web|title=Major Agglomerations of the World – Population Statistics and Maps|url=https://www.citypopulation.de/en/world/agglomerations/|access-date=2020-09-10|website=citypopulation.de|archive-date=2018-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140057/https://www.citypopulation.de/world/Agglomerations.html|url-status=live|language=en}}</ref> <gallery mode="packed" heights="200" caption="Megaqytete evropiane"> Business Centre of Moscow 2.jpg|[[Moska]]|alt=Qendra Ndërkombëtare e Biznesit e Moskës Super moon over City of London from Tate Modern 2018-01-31 4.jpg|[[Londra]]|alt=City of London GrandeArche.jpg|[[Parisi]] View of Levent financial district from Istanbul Sapphire.jpg|[[Stambolli]]^b|alt=Levent </gallery> == Kultura == {{Kryesor|Kultura e Evropës}} {{Shih|Folklori evropian|Arti evropian}} [[Skeda:Grossgliederung Europas-en.svg|thumb|upright=1.3|Hartë që supozohet të paraqesë kontinentin evropian të ndarë sipas kufijve kulturorë dhe shtetërorë, siç propozohet nga organizata gjermane [[:de:Ständiger Ausschuss für geographische Namen|Ständiger Ausschuss für geographische Namen]] (StAGN)]] «Evropa» si koncept kulturor rrjedh në masë të madhe nga trashëgimia e përbashkët e [[Greqia e Lashtë|Greqisë së Lashtë]] dhe [[Perandoria Romake|Perandorisë Romake]] si dhe kulturave të tyre. Kufijtë e Evropës janë kuptuar historikisht si kufijtë e [[Bota e krishterë|botës së krishterë]] (ose më konkretisht të botës së krishterë latine), siç u përcaktuan ose u mbrojtën gjatë historisë mesjetare dhe të hershme moderne të Evropës, veçanërisht [[Ekspansioni islam|kundër Islamit]], si në [[Ripushtimi i Andaluzisë|Rikonkuistë]] dhe [[luftërat osmane në Evropë]].<ref>Hilaire Belloc, [http://www.gutenberg.org/ebooks/8442 Europe and the Faith] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180316121024/http://www.gutenberg.org/ebooks/8442 |date=2018-03-16 }}, Kapitulli I</ref> Kjo trashëgimi e përbashkët kulturore kombinohet me kultura dhe folklore kombëtare autoktone që ndërthuren, të ndara përafërsisht në sllave, latine (romane) dhe gjermanike, por me disa përbërës që nuk i përkasin asnjërit prej këtyre grupeve (veçanërisht greke, baske dhe keltike). Historikisht, shembuj të veçantë me kultura që ndërthuren janë [[Strasburg]]u me elementin latin (roman) dhe gjermanik, ose [[Triestia|Triestja]] me rrënjë latine, sllave dhe gjermanike. Kontaktet dhe përzierjet kulturore formësojnë një pjesë të madhe të kulturave rajonale të Evropës. Evropa përshkruhet shpesh si «diversitet maksimal kulturor me distanca minimale gjeografike». Në Evropë organizohen ngjarje të ndryshme kulturore, me synimin për t'i afruar kulturat e ndryshme dhe për të rritur ndërgjegjësimin për rëndësinë e tyre, si [[:en:European Capital of Culture|Kryeqyteti Evropian i Kulturës]], Rajoni Evropian i Gastronomisë, Kryeqyteti Evropian i Rinisë dhe Kryeqyteti Evropian i Sportit. === Sporti === {{Kryesor|Sporti në Evropë}} Sporti në Evropë priret të jetë shumë i organizuar, me shumë sporte që kanë liga profesioniste. Origjina e shumë sporteve më të njohura në botë sot qëndron në kodifikimin e shumë lojërave tradicionale, veçanërisht në Mbretërinë e Bashkuar. Megjithatë, një veçori paradoksale e sportit evropian është shkalla në të cilën vazhdojnë të ekzistojnë variacione lokale, rajonale dhe kombëtare, dhe në disa raste madje të mbizotërojnë.<ref>{{Cite book |last1=Dine |first1=Philip |title=Sport, Representation and Evolving Identities in Europe |last2=Crosson |first2=Seán |publisher=Peter Lang |year=2010 |isbn=978-3-03911-977-6 |location=Bern |page=2 |language=en}}</ref> === Dimensioni shoqëror === Në Evropë, shumë njerëz nuk kanë mundësi të arrijnë kushtet bazë shoqërore, gjë që e bën më të vështirë për ta të lulëzojnë dhe të zhvillohen. Qasja në nevojat themelore mund të cenohet; për shembull, 10% e evropianëve shpenzojnë të paktën 40% të të ardhurave të familjes për strehim. 75 milionë evropianë ndihen të [[Izolimi shoqëror|izoluar shoqërisht]]. Që nga vitet 1980 pabarazia e të ardhurave është rritur dhe pjesët e pagave kanë rënë. Në vitin 2016, 20% e familjeve më të pasura fituan mbi pesë herë më shumë se 20% e familjeve më të varfra. Shumë punëtorë përjetojnë pagat reale të stanjnuara dhe puna e pasigurt është e zakonshme edhe për punëtorët thelbësorë.<ref name=SustainableProsperity>{{Cite web|url=https://sustainable-prosperity.eu/story/|title=Sustainable Prosperity – Made in Europe|website=sustainable-prosperity.eu|language=en}}</ref> == Shiko edhe == {{Div col}} * {{ill|Evropa e hershme moderne|en|Early modern Europe}} * {{ill|Eurodistrikti|en|Eurodistrict}} * {{ill|Lojërat Evropiane|en|European Games}} * {{ill|Bashkimi Evropian si superfuqi e mundshme|en|European Union as a potential superpower}} * {{ill|Euroregjioni|en|Euroregion}} * {{ill|Renditjet financiare dhe sociale të shteteve sovrane në Evropë|en|Financial and social rankings of sovereign states in Europe}} * {{ill|Flamujt e Evropës|en|Flags of Europe}} * {{ill|Kujdesi shëndetësor në Evropë|en|Healthcare in Europe}} * {{ill|Lista e stacioneve televizive evropiane|en|List of European television stations}} * {{ill|Lista e emrave të qyteteve evropiane në gjuhë të ndryshme|en|List of names of European cities in different languages}} * {{ill|Lista e shteteve sovrane në Evropë sipas PBB-së (nominale)|en|List of sovereign states in Europe by GDP (nominal)}} * {{ill|Lista e fshatrave në Evropë|en|List of villages in Europe}} * {{ill|Listat e qyteteve në Evropë|en|Lists of cities in Europe}} * {{ill|Moderniteti|en|Modernity}} * {{ill|Statistikat e vendeve të OSBE-së|en|Organization for Security and Co-operation in Europe statistics}} * {{ill|Identiteti paneuropian|en|Pan-European identity}} * {{ill|Transporti hekurudhor në Evropë|en|Rail transport in Europe}} * {{ill|Transporti në Evropë|en|Transport in Europe}} {{Div col end}} == Shënime == {{Reflist|group=upper-alpha}} == Referime == {{Reflist}} == Burimet == * {{cite book |last1=Brown |first1=Stephen F. |last2=Anatolios |first2=Khaled |last3=Palmer |first3=Martin |year=2009 |editor-last=O'Brien |editor-first=Joanne |title=Catholicism & Orthodox Christianity |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-1-60413-106-2 |language=en}} * {{cite book |last1=Bulliet |first1=Richard |last2=Crossley |first2=Pamela |last3=Headrick |first3=Daniel |last4=Hirsch |first4=Steven |last5=Johnson |first5=Lyman |year=2011 |title=The Earth and Its Peoples, Brief Edition |volume=1 |publisher=Cengage Learning |isbn=978-0-495-91311-5 |language=en}} * {{cite book |last1=Laiou |first1=Angeliki E. |last2=Morisson |first2=Cécile |date=2007 |title=The Byzantine Economy |location=Cambridge, England |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-84978-4 |language=en}} * {{cite book |last1=Lewis |first1=Martin W. |last2=Wigen |first2=Kären |date=1997 |title=The Myth of Continents: A Critique of Metageography |url=https://books.google.com/books?id=C2as0sWxFBAC |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-20743-1 |language=en}} * [[National Geographic Society]] (2005). ''National Geographic Visual History of the World''. Washington, DC: National Geographic Society. {{ISBN|0-7922-3695-5}}. * {{cite book |last=Pounds |first=Norman John Greville |url=https://archive.org/details/historicalgeogra0000poun |title=An Historical Geography of Europe, 1500–1840 |publisher=Cambridge University Press |date=1979 |isbn=978-0-521-22379-9 |location=Cambridge, England |language=en}} * ''Global Forest Resources Assessment 2025''. [[Organizata e Ushqimit dhe Bujqësisë]] e Kombeve të Bashkuara (FAO). Licencuar nën CC BY 4.0. [https://openknowledge.fao.org/bitstreams/2dee6e93-1988-4659-aa89-30dd20b43b15/download Teksti] {{ikonë gjuha|en}}; [https://openknowledge.fao.org/items/090d2fbb-32a6-412b-a3b8-1ce5c5905df2 deklarata e licencës]. == Lidhje të jashtme == {{Sister project links|auto=1}} * [https://education.nationalgeographic.org/resource/europe-human-geography/ Europe: Human Geography] pranë [[National Geographic Society]] {{ikonë gjuha|en}} * [https://www.loc.gov/rr/european/ European Reading Room] nga {{ill|Biblioteka e Kongresit|en|Library of Congress}} e Shteteve të Bashkuara {{ikonë gjuha|en}} * {{Cite EB1911 |wstitle=Europe |volume=9 |pages=907–953 |short=1}} * ''[http://www.columbiagazetteer.org/ The Columbia Gazetteer of the World Online]'', Columbia University Press {{ikonë gjuha|en}} '''Harta historike''' * [http://geacron.com/home-en/?&sid=GeaCron747702 Kufijtë në Evropë nga viti 3000 p.e.s. deri në ditët e sotme] – Geacron, atlas historik {{ikonë gjuha|en}} * [http://www.euratlas.net/history/europe/index.html Historia online e Evropës në 21 harta] {{ikonë gjuha|en}} {{Authority control}} [[Kategoria:Evropa| ]] [[Kategoria:Kontinentet]] 6nlw7hxo6o18kma9nu7aa71gle7urhv 0 4777 3057515 3055680 2026-10-15T21:18:11Z NotEnisi2011 169472 /* Rekord evropian */ 3057515 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = Egnatia | image = 600px_vertical_stripes_Black_Green_HEX-008736.png | upright = 0.8 | fullname = Klubi i Futbollit Egnatia | founded = 15 shtator 1934; 89 vite më parë | ground = [[Stadiumi Demrozi]] | capacity = 4,267 | owntitle = Pronari | owner = Demrozi Costruzioni S.r.l. (37.5%) <br/>Foglia Engineering S.r.l. (37.5%)<br />[[Rrogozhinë|Bashkia Rrogozhinë]] (25%)<ref>{{cite web|title=EKSTRAKT HISTORIK I REGJISTRIT TË PRONARIT PËRFITUES|website=Ministria e Financave dhe Ekonomisë e Shqipërisë|url=https://opencorporates.al/documents/dokumenta/1712843898EkstraktHistorik-4_11_2024%20(1).pdf|access-date=2 maj 2024|language=sq}}</ref> | chairman = Agim Demrozi | manager = [[Nevil Dede]] | league = [[Kategoria Superiore]] | season = 2025–26 | position = [[Kategoria Superiore]], 1rë (kampionë) | pattern_la1 = | pattern_b1 = _jomavictory1gb | pattern_ra1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = 00792b | body1 = 00792b | rightarm1 = 00792b | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _jomatoletum5wb | pattern_b2 = _jomatoletum5wb | pattern_ra2 = _jomatoletum5wb | pattern_so2 = | leftarm2 = ffffff | body2 = ffffff | rightarm2 = ffffff | shorts2 = ffffff | socks2 = ffffff }} '''Klubi i Futbollit Egnatia Rrogozhinë''' është një klub [[futbolli]]stik shqiptar me seli në [[Rrogozhina|Rrogozhinë]]. Klubi aktualisht konkuron në [[Kategoria Superiore|Kategorinë Superiore]] dhe ndeshjet si vendas i luan në stadiumin "Arena Egnatia" (ose [[Stadiumi Demrozi]]) me v 7,000 spektatorë. Klubi u themelua më 15 shtator 1964 nën emrin 22 shtatori Rrogozhinë, dhe në vitin 1991 emri i klubit u ndryshua duke u bërë Vullneti Rrogozhinë. Në vitin 1998, emri u ndryshua për herë të tretë duke u bërë FK Egnatia Rrogozhinë, një emër që klubi e mban ende në ditët e sotme. == Historia == Pasioni dhe dëshira për lojën e futbollit ishte ngulitur në zemrat e qytetarëve lokal dhe partriotëve që nga vitet e hershme të [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]]. [[Rrogozhina]] duke qënë qytet fqinjë me [[Kavaja|Kavajën]], një qytet me traditë të vjetër në futboll kombëtar diti si ta përdorde këtë eksperiencë në avantazhin e saj duke formuar fillimisht një klub amator e cila më vonë do arrinte të garonte në divizionin e dytë të futbollit shqiptar. Ndeshja e parë në historinë e klubit ishte një miqësore kundër [[KS Besa|Besë]] në vitin 1934 e cila u mbyll me humbjen 1–7. Mustafa Cara, një student agronomie në [[Bari]] të [[Italia|Italisë]], ishte rikthyer në shtëpi për pushime (ai ishte një lojtar dhe luante për [[A.S.D. Fidelis Andria 1928|Fidelis Andria]], një klub i [[Serie B]] në atë kohë), shënoi pesë gola për Besën. Pas pavarësisë së vendit pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], struktura e ligës ndryshoi duke lejuar vetëm skuadra të nivelit rajonal për të garuar në dy divizione të larta. Kjo gjë e bëri të vështirë Rrogozhinën, një klub lokal në atë kohë, për të garuar në një kompedicion kombëtar.<ref>[http://fkegnatia.weebly.com/history.html Historia]</ref> Egnatia siguroi ngjitjen në [[Kategoria Superiore|Kategorinë Superiore]] për herë të dytë në histori më 2 maj 2021 pas fitores 1–0 kundër [[KF Besa|Besës]] në fazën play-off të Kategorisë së Parë.<ref>{{cite web|url=https://us.soccerway.com/matches/2021/05/02/albania/league-1/ks-egnatia-rrogozhine/ks-besa-kavaje/3488054/|title=Egnatia Rrogozhinë vs. Besa Kavajë 1 – 0|publisher=Soccerway|language=en|date=2 maj 2021|access-date=27 maj 2024}}</ref> Nën drejtimin e trajnerit [[Gugash Magani]], ekipi u shpall fitues i grupit B dhe u përballën në finale kundër [[KS Dinamo|Dinamos]] për trofeun, duke fituar 1–0 falë një goli në minutën e 93të të [[Ndriçim Shtubina|Ndriçim Shtubinës]].<ref>{{cite web|url=https://newsport.al/video-fund-dramatik-gafe-e-bakajt-shtubina-ndeshkon-dinamon-egnatia-fiton-trofeun-e-kategorise-se-pare/|title=Fund dramatik, gafë e Bakajt, Shtubina ndëshkon Dinamon, EGNATIA fiton trofeun e Kategorisë së Parë|website=Newsport.al|language=sq|date=22 maj 2021|access-date=27 maj 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/video-gol-ne-frymen-e-fundit-shtubina-ndricon-rrogozhinen-egnatia-triumfon-ndaj-dinamos-ne-finale/|title=Gol në frymën e fundit! Shtubina “ndriçon” Rrogozhinën, Egnatia triumfon ndaj Dinamos në finale|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=22 maj 2021|access-date=27 maj 2024}}</ref> Në sezonin 2022–23, Egnatia fitoi trofeun e parë madhor në histori, [[Kupa e futbollit e Shqipërisë|Kupën e Shqipërisë]], duke mposhtur në finale [[KF Tirana|Tiranën]] falë një goli të [[Jackson Kênio Santos Laurentino|Jackson]] në minutën e 114të.<ref>{{cite web|url=https://fshf.org/sq/egnatia-mposht-tiranen-dhe-fiton-per-here-te-pare-kupen-e-shqiperise/|title=Egnatia mposht Tiranën dhe fiton për herë të parë Kupën e Shqipërisë|website=fshf.org|publisher=Federata Shqiptare e Futbollit|language=sq|date=1 qershor 2023|access-date=27 maj 2024}}</ref> Në sezonin e ardhshëm, ekipi e fitoi sërisht kupën, këtë duke mposhtur në finale [[FK Kukësi|Kukësin]] me rezultatin 1–0: [[Edison Ndreca]] shënoi golin e vetëm të takimit.<ref>{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/egnatia-mposht-kukesin-ne-finale-fiton-kupen-e-shqiperise-per-te-dytin-sezon-radhazi/|title=Egnatia mposht Kukësin në finale & fiton Kupën e Shqipërisë për të dytin sezon radhazi!|website=fshf.org|publisher=Federata Shqiptare e Futbollit|language=sq|date=14 maj 2024|access-date=27 maj 2024}}</ref> Në kampionat, ekipi kryesoi gjatë shumicës së sezonit, duke e mbyllur javën e 36të në vendin e parë; ata u kualifikuan në "Final 4" në edicionin e parë të Kategorisë Superiore me këtë format;<ref>{{Cite web|url=https://www.dukagjini.com/zyrtare-ndryshon-formati-i-kategorise-superiore-nga-sezoni-2023-2024/|title=Zyrtare: Ndryshon formati i Kategorisë Superiore nga sezoni 2023-2024|publisher=Dukagjini|language=sq|date=19 korrik 2023|access-date=27 maj 2024}}</ref> pas një barazimi pa gola kundër [[KF Vllaznia|Vllaznisë]] në gjysëm-finale,<ref>{{Cite web|url=https://ata.gov.al/2024/05/19/egnatia-barazon-me-vllaznine-ndeshet-me-partizanin-per-titullin-kampion/?amp=1|title=Egnatia barazon me Vllazninë, ndeshet me Partizanin për titullin kampion|publisher=Agjensia Telegrafike Shqiptare|language=sq|date=19 maj 2024|access-date=27 maj 2024}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Egnatia fitoi 1–0 kundër [[FK Partizani|Partizanit]] për t'u shpallur kampion i Shqipërisë për herë të parë në histori.<ref>{{Cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/historike-egnatia-eshte-kampione-e-shqiperise-rrogozhinasit-mundin-partizanin-ne-tirane-dhe-festojne-titullin-e-pare/#gsc.tab=0|title=HISTORIKE! Egnatia është kampione e Shqipërisë! Rrogozhinasit mundin Partizanin në Tiranë dhe festojnë titullin e parë|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=26 maj 2024|access-date=27 maj 2024}}</ref><ref name="Egnatia">{{cite web|url=https://www.supersport.al/video-egnatia-shkruan-historine-mposht-partizanin-dhe-fiton-titullin-e-pare-kampion-te-shqiperise/|title=VIDEO/ Egnatia shkruan historinë, mposht Partizanin dhe fiton titullin e parë kampion të Shqipërisë|publisher=Supersport.al|language=sq|date=26 maj 2024|access-date=27 maj 2024}}</ref> Ata u bë ekipi i parë pas [[KF Skënderbeu|Skënderbeut]] (sezoni 2017–18) që fiton kampionatin dhe kupën në një sezon.<ref>{{Cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/rregullorja-egnatia-fitoi-gjithcka-ja-cfare-ndodh-me-superkupen-e-shqiperise/#gsc.tab=0|title=Rregullorja/ Egnatia fitoi gjithçka, ja çfarë ndodh me Superkupën e Shqipërisë|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=27 maj 2024|access-date=27 maj 2024}}</ref> Gjatë këtij sezoni ekipi gjithashtu humbi kapitenin [[Raphael Dwamena]], i cili tragjikisht ndërroi jetë në fushë më 11 nëntor në një ndeshje kundër Partizanit.<ref>{{Cite web|url=https://top-channel.tv/2023/11/11/u-rrezua-pa-ndjenja-ne-fushe-tragjedi-ne-futbollin-shqiptar-dwamena-nderron-jete-ne-moshen-28-vjecare1/|title=Tragjedi në futbollin shqiptar, Dwamena ndërron jetë në moshën 28-vjeçare/ Çfarë thoshte para 8 muajve për problemet në zemër|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=11 nëntor 2023|access-date=27 maj 2024}}</ref> Më 13 gusht 2026, pasi Egnatia eliminoi klubin irlandez, Shamrock Rovers me rezultatin e përgjithshëm 6–4, duke avancuar në raundin play-off të [[UEFA Europa League]] 2026–27. Pavarësisht nëse fituan apo humbën kundër Lillestrøm, Egnatia është e sigurt se do të përfaqësojë Shqipërinë në fazën e grupeve të një kompeticioni evropian për klube për herë të parë që nga viti 2017. ==Trofe== Egnatia ka fituar gjithsej gjashtë trofe në histori, përfshirë një titull të Kategorisë Superiore dhe dy kupa. Në sezonin 2023–24 ata fituan kampionatin dhe kupën kombëtare duke arritur një dopietë historike.<ref name="Egnatia"/> Përveç kësaj, klubi ka fituar dy herë Kategorinë e Parë fhe një herë Kategorinë e Dytë. {| class="wikitable plainrowheaders" style="font-size:95%; text-align:center;" |+Trofetë e Egnatias !style="width: 1%;"|Tipi !style="width: 6%;"|Kompeticioni !style="width: 1%;"|Tituj !style="width: 21%;"|Sezone |- | rowspan="4" |'''Vendor''' ! scope=col|[[Kategoria Superiore]] |align="center"|2 | align="left"| [[Kategoria Superiore 2023–24|2023–24]], [[Kategoria Superiore 2024–25|2024–25]] |- ! scope=col|[[Kategoria e Parë]] |align="center"|2 | align="left"| [[Kategoria e Parë 2002–03|2002–03]], [[Kategoria e Parë 2020–21|2020–21]] |- ! scope=col|[[Kategoria e Dytë]] |align="center"|1 | align="left"| [[Kategoria e Dytë 2016–17|2016–17]] |- ! scope=col|[[Kupa e futbollit e Shqipërisë|Kupa e Shqipërisë]] |align="center"|2 | align="left"| 2022–23, 2023–24 |- |} <references group="nb"/> ==Rekord evropian== ''Që nga ndeshja e luajtur 15 tetor 2026'' {| class="wikitable" ! Sezoni ! Aktiviteti ! Raundi ! Klubi ! Pritës ! Udhëtues ! [[Playoff format#Total points series (aggregate)|Agg.]] |- | 2023–24 | [[UEFA Conference League|UEFA Liga e Konferencës]] | 1QR | {{flagicon|ARM}} [[FC Ararat-Armenia|Ararat-Armenia]] | style="text-align:center; background:#ffd;color:inherit;"|4–4 ([[Overtime (sports)|aet]]) | style="text-align:center; background:#ffd;color:inherit;"|1–1 | style="text-align:center; background:#ffd;color:inherit;"|'''5–5''' {{small|{{font color|black|#FFDDDD|('''2-4''' [[Penalty shootout|p]])}}}} |- | rowspan="2"|2024–25 | [[UEFA Champions League|UEFA Liga e Kampioneve]] | 1QR | {{flagicon|BIH}} [[FK Borac Banja Luka|Borac Banja Luka]] | style="text-align:center; background:#dfd;color:inherit;"|2–1 ([[Overtime (sports)|aet]]) | style="text-align:center; background:#fdd;color:inherit;"|0–1 | style="text-align:center; background:#ffd;color:inherit;"|'''2–2''' {{small|{{font color|black|#FFDDDD|('''1-4''' [[Penalty shootout|p]])}}}} |- | [[UEFA Conference League|UEFA Liga e Konferencës]] | 2QR | {{flagicon|ISL}} [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur Reykjavík]] | style="text-align:center;background:#fdd;color:inherit;"|0–2 | style="text-align:center; background:#dfd;color:inherit;"|1–0 | style="text-align:center;background:#fdd;color:inherit;"|'''1–2''' |- | rowspan="3"|2025–26 | [[UEFA Champions League|UEFA Liga e Kampioneve]] | 1QR | {{flagicon|ISL}} [[Breiðablik (men's football)|Breiðablik]] | style="text-align:center; background:#dfd;color:inherit;"|1–0 | style="text-align:center;background:#fdd;color:inherit;"|0–5 | style="text-align:center;background:#fdd;color:inherit;"|'''1–5''' |- | rowspan="2"| [[UEFA Conference League|UEFA Liga e Konferencës]] | style="background:#cff;color:inherit;"|2QR | style="background:#cff;color:inherit;"| {{flagicon|BLR}} [[FC Dinamo Minsk|Dinamo Minsk]] |style="text-align:center; background:#dfd;color:inherit;"|1–0 | style="text-align:center; background:#dfd;color:inherit;"|2–0 | style="text-align:center; background:#dfd;color:inherit;"|'''3–0''' |- | 3QR | {{flagicon|SVN}} [[NK Olimpija Ljubljana|Olimpija Ljubljana]] | style="text-align:center; background:#fdd;color:inherit;"|2–4 ([[Overtime (sports)|aet]]) | style="text-align:center; background:#ffd;color:inherit;"|0–0 | style="text-align:center; background:#fdd;color:inherit;"|'''2–4''' |- | rowspan="10"|2026–27 | rowspan="2"|[[UEFA Champions League|Liga e Kampioneve]] | style="background:#cff;color:inherit;"| 1QR | style="background:#cff;color:inherit;"| {{flagicon|MDA}} [[FC Petrocub Hîncești|Petrocub Hîncești]] |style="text-align:center; background:#dfd;color:inherit;"|6–1 | style="text-align:center; background:#ffd;color:inherit;"|1–1 | style="text-align:center; background:#dfd;color:inherit;"|'''7–2''' |- | 2QR | {{flagicon|SVN}} [[NK Celje|Celje]] | style="text-align:center; background:#ffd;color:inherit;"|3–3 | style="text-align:center; background:#ffd;color:inherit;"|2–2 ([[Overtime (sports)|aet]]) | style="text-align:center; background:#ffd;color:inherit;"|'''5–5''' {{small|{{font color|black|#FFDDDD|('''1-4''' [[Penalty shootout|p]])}}}} |- | rowspan="2"|[[UEFA Europa League|UEFA Liga e Evropës]] | style="background:#cff;color:inherit;"| 3QR | style="background:#cff;color:inherit;"| {{fbicon|IRL}} [[Shamrock Rovers F.C.|Shamrock Rovers]] | style="text-align:center; background:#dfd;color:inherit;"|5–1 | style="text-align:center; background:#fdd;color:inherit;"|1–3 | style="text-align:center; background:#dfd;color:inherit;"|'''6–4''' |- | PO | {{flagicon|NOR}} [[Lillestrøm SK|Lillestrøm]] | style="text-align:center; background:#ffd;color:inherit;"|0–0 | style="text-align:center; background:#fdd;color:inherit;"|1–2 ([[Overtime (sports)|aet]]) | style="text-align:center; background:#fdd;color:inherit;"|'''1–2''' |- | rowspan="6" | [[UEFA Conference League|UEFA Liga e Konferencës]] | rowspan="6" | FL | {{flagicon|POR}} [[S.C. Braga|Braga]] | {{n/a}} | |- | {{flagicon|DEN}} [[FC Midtjylland|Midtjylland]] | style="text-align:center; background:#ffd;"|1–1 | {{n/a}} |- | {{flagicon|GIB}} [[Lincoln Red Imps F.C.|Lincoln Red Imps]] | | {{n/a}} |- | {{flagicon|ROU}} [[CS Universitatea Craiova|Universitatea Craiova]] | {{n/a}} | |- | {{flagicon|DEN}} [[Aarhus Gymnastikforening|AGF]] | {{n/a}} | |- | {{flagicon|LTU}} [[FK Kauno Žalgiris|Kauno Žalgiris]] | | {{n/a}} |} ;Shënime * '''QR''': Raundi Kualifikues * '''PO''': Play-off * '''FL''': Faza e ligës *'''Fitorja më e madhe në shtëpi:''' '''Egnatia''' 6–1 {{flagicon|MDA}} [[FC Petrocub Hîncești|Petrocub Hîncești]] (15 korrik 2026) *'''Humbja më e madhe në shtëpi: ''' '''Egnatia''' 2–4 {{flagicon|SVN}} [[NK Olimpija Ljubljana|Olimpija Ljubljana]] (14 gusht 2025) *'''Fitorja më e madhe si mysafir:''' {{flagicon|BLR}} [[FC Dinamo Minsk|Dinamo Minsk]] 0–2 '''Egnatia''' (24 korrik 2025) *'''Humbja më e madhe si mysafir:''' {{flagicon|ISL}} [[Breiðablik (men's football)|Breiðablik]] 5–0 '''Egnatia''' (15 korrik 2025) * '''Shumica e paraqitjeve evropiane:''' {{flagicon|BRA}} '''[[Fernando Medeiros]]''' (19) * '''Shumica e golave ​​evropianë:''' {{flagicon|GHA}} [[Raphael Dwamena]] ,{{flagicon|ALB}} [[Regi Lushkja]] ,{{flagicon|ALB}} [[Ildi Gruda]] , {{flagicon|BEL}} [[Alessandro Albanese]] , {{flagicon|CMR}} Daniel Adjessa (3) ==Lojtarët== ===Skuadra aktuale=== {{updated|22 maj 2024}}<ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.us/kf-egnatia/kader/verein/27114/plus/0/galerie/0?saison_id=2023|title=Squad KF Egnatia|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=27 maj 2024|archive-date=27 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240527203814/https://www.transfermarkt.us/kf-egnatia/kader/verein/27114/plus/0/galerie/0?saison_id=2023|url-status=dead}}</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no=1|pos=GK|nat=ALB|name=[[Alen Sherri]]}} {{Fs player|no=3|pos=DF|nat=HAI|name=[[Francois Dulysse|François Dulysse]]}} {{Fs player|no=4|pos=DF|nat=ALB|name=[[Amer Duka]]}} {{Fs player|no=6|pos=MF|nat=ALB|name=[[Albano Aleksi]]}} {{Fs player|no=7|pos=FW|nat=FRA|name=[[Youba Dramé]]}} {{Fs player|no=9|pos=FW|nat=CRC|name=[[Jurguens Montenegro]]}} {{Fs player|no=10|pos=FW|nat=BRA|name=[[Fernando Medeiros]]}} {{Fs player|no=12|pos=GK|nat=ALB|name=[[Ilir Dabjani]]}} {{Fs player|no=13|pos=DF|nat=ALB|name=[[Renato Malota]]|other=[[Kapiteni (futboll)|kapiten]]}} {{Fs player|no=14|pos=FW|nat=CIV|name=[[Lorougnon Doukouo|Joël Doukouo]]}} {{Fs player|no=16|pos=MF|nat=ALB|name=[[Edison Ndreca]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=17|pos=MF|nat=ALB|name=[[Arbin Zejnullai]]}} {{Fs player|no=19|pos=DF|nat=KVX|name=[[Arbenit Xhemajli]]}} {{Fs player|no=22|pos=FW|nat=ALB|name=[[Irdi Morina]]}} {{Fs player|no=24|pos=DF|nat=ALB|name=[[Rezart Rama]]}} {{Fs player|no=28|pos=MF|nat=ITA|name=[[Alessandro Ahmetaj]]}} {{Fs player|no=29|pos=FW|nat=ALB|name=[[Mario Gjata]]}} {{Fs player|no=44|pos=DF|nat=ALB|name=[[Abdurraman Fangaj]]}} {{Fs player|no=70|pos=MF|nat=ALB|name=[[Sebastjan Spahiu]]}} {{Fs player|no=77|pos=MF|nat=TUR|name=[[Melih İbrahimoğlu]]}} {{Fs end}} ==Personeli== ===Stafi teknik=== {| class="wikitable sortable" |- !Pozicioni !Emri |- |Trajneri |{{flagicon|ALB}} [[Edlir Tetova|Nevil Dede]]<ref>{{cite web|url=https://dosja.al/sport/edlir-tetova-trajneri-i-ri-i-egnatias-nis-edhe-formatimi-i-skuadres-per-se-i219409|title=Edlir Tetova, trajneri i ri i Egnatias. Nis edhe formatimi i skuadrës për sezonin|website=Dosja.al|language=sq|date=4 qershor 2022|access-date=28 maj 2024}}</ref> |- |Ndihmës-trajneri |{{flagicon|ALB}} [[Julian Brahja|Artan Karapici]] |- |Trajneri i portierëve |{{flagicon|ALB}} Taulant Guma |- |Trajneri atletik |{{flagicon|ALB}} Aurel Loci |- |Kreu Departamentit të Analizës Ndeshjeve |Revion Mekshi |- |Fizioterapisti |{{flagicon|ALB}} Ilir Kapllani |- |Doktori |{{flagicon|ALB}} Ervin Karafili |- |Doktori |{{flagicon|ALB}} Emiljano Bizhdili |} ===Bordi drejtues=== {|class="wikitable" |- !Pozicioni !Emri |- |Presidenti |{{flagicon|ALB}} Agim Demrozi<ref>{{cite web|url=https://abcnews.al/investimet-e-kryera-nga-presidenti-agim-demrozi-bejne-te-mundur-qendrimin-e-egnatias-ne-elite/|title=Investimet e kryera nga presidenti Agim Demrozi bëjnë të mundur qëndrimin e Egnatias në elitë|website=abcnews.al|language=sq|date=31 maj 2022|access-date=28 maj 2024}}</ref> |- |Anëtar bordi |{{flagicon|ALB}} Agron Kalaja |- |Anëtar bordi |{{flagicon|ALB}} Idajet Roçi |- |Anëtar bordi |{{flagicon|ALB}} Gentian Gjuzi |- |Llogaritar |{{flagicon|ALB}} Muhamed Kullolli |- |Aksioner |{{flagicon|ITA}} Demrozi Costruzioni S.r.l. (37.5%) |- |Aksioner |{{flagicon|ITA}} Foglia Engineering S.r.l. (37.5%) |- |Aksioner |{{flagicon|ALB}} [[Rrogozhinë|Bashkia Rrogozhinë]] (25%) |} == Referime == <references/> ==Lidhje të jashtme== * [https://www.facebook.com/kfegnatia facebook paskyra] * [https://int.soccerway.com/teams/albania/ks-egnatia-rrogozhine/3061/ SOCCERWAY] * [https://www.sofascore.com/team/football/ks-egnatia-rrogozhine/264619 SOFASCORE] * [https://www.flashscore.com/team/kf-egnatia/CjYs7BO9/ FLASHSCORE] * [https://www.transfermarkt.com/kf-egnatia/startseite/verein/27114 Transfermarkt] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/kf-egnatia-rrogozhine/19161/ Globalsportsarchive] {{FSHF}} [[Kategoria:KF Egnatia]] [[Kategoria:Klube futbolli në Shqipëri|Egnatia]] [[Kategoria:Rrogozhinë]] lnywevjehowbf3uebakcjeo27x6dp01 0 4834 3057618 3055972 2026-10-16T11:09:33Z ~2026-55260-23 194466 3057618 wikitext text/x-wiki {{Infobox war faction | name = Ushtria Çlirimtare e Kosovës | native_name = | war = [[Lufta e Kosovës|Luftën e Kosovës]] | image = Emblema-UÇK-KLA-Logo.svg |caption=Emblema e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës<br> [[File:Flag of the Kosovo Liberation Army - Adnan Asllani.svg|center|250px|Flamuri i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës]]<div style="text-align:center;">Flamuri i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës</div> | motto = | active = 1990–1999 | ideology = [[Shqipëria Etnike|Çlirimi dhe bashkimi i trojeve shqiptare]] | leaders = <!-- MOS SHTONI më shumë udhëheqës të UÇK-së. Vetëm ata të shquar sipas burimeve që lista të jetë e kuptueshme. --> {{Plainlist| * [[Adem Jashari]] {{KIA}} * [[Agim Çeku]] * [[Azem Syla]] * [[Sami Lushtaku]] * [[Zahir Pajaziti]] {{KIA}} * [[Rrustem Mustafa]] * [[Ramush Haradinaj]] * [[Fatmir Limaj]] * [[Rrahman Rama]] * [[Shukri Buja]] * [[Ahmet Isufi]]}} | headquarters =[[Shtabi i Përgjithshëm i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës]] | area = [[Kosova|Kosovë]] * [[Shqipëria|Shqipëri]] *[[Kukës]] *[[Tropojë]] *[[Burrel]] | strength = 17.000 – 20.000 luftëtarë | predecessor = | successor = [[Skeda:Flag of the Kosovo Protection Corps.svg|25px|border]] [[Trupat e Mbrojtjes së Kosovës]] (1999–2009)<br>[[Skeda:UCPMB Flag.png|25px|border]] [[Ushtria Çlirimtare për Preshevë, Medvegjë dhe Bujanoc]]<br>[[Skeda:NLA FLAG (HD).png|25px|border]] [[Ushtria Çlirimtare Kombëtare]] | allies = [[File:Flag of Albania (1992–2002).svg|25px|border]] [[Shqipëria]]<br> [[File:Flag of Kosova (1991–1999).svg|25px|border]] [[Forcat e Armatosura të Republikës së Kosovës (1998-1999)|FARK-u]]<br />{{Collapsible list |bullets = yes |title = [[File:Flag of NATO.svg|25px|border]] [[NATO]] |[[File:Flag of USA.svg|25px|border]] [[SHBA]] |[[File:Flag of Belgium.svg|25px|border]] [[Belgjika]] |[[File:Flag of Canada.svg|25px|border]] [[Kanada]] |[[File:Flag of Denmark.svg|25px|border]] [[Danimarka]] |[[File:Flag of France.svg|25px|border]] [[Franca]] |[[File:Flag of Germany.svg|25px|border]] [[Gjermania]] |[[File:Flag of Italy.svg|25px|border]] [[Italia]] |[[File:Flag of Luxembourg.svg|25px|border]] [[Luksemburgu]] |[[File:Flag of Netherlands.svg|25px|border]] [[Holanda]] |[[File:Flag of Norway.svg|25px|border]] [[Norvegjia]] |[[File:Flag of Portugal.svg|25px|border]] [[Portugalia]] |[[File:Flag of Spain.svg|25px|border]] [[Spanja]] |[[File:Flag of Turkey.svg|25px|border]] [[Turqia]] |[[File:Flag of United Kingdom.svg|25px|border]] [[Britania e Madhe]] }} | opponents = [[File:Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Jugosllavia]] *[[File:Flag of Serbia (1992–2004).svg|25px|border]] [[Serbia]] *[[File:Flag of Montenegro (1993–2004).svg|25px|border]] [[Mali i Zi]] [[File:Flag of Russia.svg|25px|border]] [[Russia]] | battles = {{Collapsible list |bullets = yes |title = [[Periudha paraluftës në Kosovë]] |[[Sulmi në Drenas]]}} {{Collapsible list |bullets = yes |title = [[Kryengritja në Kosovë (1995–1998)]] |[[Prita e Surkishit]] |[[Beteja e Rezallës]] |[[Sulmi i parë në Prekaz]] |[[Prita e Surkishit]]}} {{Collapsible list |bullets = yes |title = [[Lufta e Kosovës]] |[[Sulmi në Likoshan dhe Qirez]] |[[Sulmi në Prekaz]] |[[Beteja e Llapushnikut]] |[[Beteja e Gllogjanit]] |[[Beteja e Bardhit të Madh]] |[[Beteja e Loxhës]] |[[Beteja e Rahovecit]] |[[Beteja e Junikut]] |[[Beteja e Kallavajës]] |[[Operacioni Feniks|Operacioni "Feniks"]] |[[Operacioni Shqiponja (Kosovë)|Operacioni "Shqiponja"]] |[[Luftimet në Gjocaj e Jasiq (1998)|Luftimet në Gjocaj dhe Jasiq]] |[[Beteja e Podujevës]] |[[Beteja e Koshares]] |[[Beteja e Pashtrikut]] |[[Beteja e Vërrinit]] |[[Beteja e Jeshkovës]] |[[Beteja e Krumës]] |[[Pritë në Meja|Operacioni në Mejë]] |[[Beteja e Kleckës]] |[[Beteja e Çirezit]] |[[Beteja e Orlatit]] |[[Beteja e Kijevës]] |[[Sulmi në stacionin e policis në Suva Reka|Sulmi në Suharekë]] |[[Beteja e Baballoqit]] |[[Beteja e Prekazit (1999)]]}} || | |image_size=150px}} '''Ushtria Çlirimtare e Kosovës''' ('''UÇK''') ishte një forcë politiko-ushtarake e [[Shqiptarët e Kosovës|shqiptarëve të Kosovës]], e cila gjatë viteve 1990–1999 zhvilloi luftë të armatosur për çlirimin e [[Krahina Autonome e Kosovës dhe Dukagjinit|Kosovës]] nga kontrolli dhe sundimi i [[Serbia|Serbisë]] ([[Serbia dhe Mali i Zi]]). Në betimin e saj, UÇK-ja shprehte qëllimin e çlirimit dhe [[Bashkimi kombëtar shqiptar|bashkimit të trojeve shqiptare]]. UÇK-ja e kishte zanafillën në [ [Lidhjen Demokratike e Kosovës] ] dhe [[Lëvizja Popullore e Kosovës|Lëvizjen Popullore të Kosovës]] (LPK) si organizatë, veprimtarinë e saj e zhvilloi brenda dhe jashtë Kosovës. Fehmi Agani dhe qeveria Bukoshi në marreveshje me Ramiz Alinë dërgoi dy grupe për trajnim në Shqipëri Grupi i parë ishte Grupi i Zahir Pajazitit dhe ai i dyti i Adem Jasharit. Të dy grupet u dërguan nën kordinatat e Sali Çekaj Pararendësit e UÇK-së filluan në fund të viteve 1980 me rezistencë të armatosur ndaj policisë serbe e cila burgoste aktivistët shqiptarë të cilët protestonin, të cilat protesta pasuan në heqjen e dhunshme të [[Gjendja e jashtëzakonshme në Kosovë (1989)|statusit të autonomisë së Kosovës]].<ref>{{Cite web|title=33 vjet nga demonstratat kundër suprimimit të autonomisë së Kosovës|url=https://nacionale.com/politike/33-vjet-nga-demonstratat-kunder-suprimimit-te-autonomise-se-kosoves|access-date=2026-09-20|website=Nacionale|language=en-US}}</ref> Në fillim të viteve 1990 ka pasur sulme ndaj pjesëtarëve të [[Policia e Serbisë|policisë]] dhe [[Drejtoria e Sigurimit Shtetëror (Serbi)|shërbimit sekret serb]] (RDB) të cilët kishin shtypur civilët shqiptarë. Konflikti u përshkallëzua nga viti 1997 e tutje pas kundërpërgjigjes së ushtrisë jugosllave në rajon që rezultoi në dhunë dhe zhvendosje të popullsisë. Nga mesi i vitit 1998 UÇK-ja ishte e përfshirë në beteja frontale edhepse kishte kufizime në numra dhe armatime. Gjakderdhja, [[spastrimi etnik]] i mijëra shqiptarëve të dëbuar në vendet fqinje dhe potenciali për të destabilizuar rajonin provokoi ndërhyrje nga organizatat ndërkombëtare, si [[Organizata e Kombeve të Bashkuara|Kombet e Bashkuara]], [[NATO]] dhe OJQ-të. [[Bombardimi i Jugosllavisë nga NATO|NATO-ja kreu një fushatë bombardimi]] kundër [[Forcat e Armatosura të Serbisë dhe Malit të Zi|forcave jugosllave]] dhe ofroi mbështetje ajrore për UÇK-në. Në shtator 1999, me përfundimin e luftimeve dhe një forcë ndërkombëtare brenda Kosovës, UÇK-ja u shpërbë zyrtarisht dhe mijëra anëtarë të saj kaluan në [[Shërbimi Policor i Kosovës|Shërbimin Policor të Kosovës]] dhe [[Trupat e Mbrojtjes së Kosovës]] (TMK), siç ishte parashikuar në [[Rezoluta 1244 e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara|Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit]] të Kombeve të Bashkuara. Përfundimi i Luftës së Kosovës pasoi në shfaqjen e grupeve të tjera guerile dhe organizatave politike të dala nga UÇK-ja të cilat filluan [[Kryengritja në Luginën e Preshevës|luftime në Luginën e Preshevës]] më 1999–2001 dhe në [[Lufta e vitit 2001 në Maqedoni|Maqedoninë veri-perëndimore]] më 2001, të cilat rezultuan në bisedime paqeje dhe më shumë të drejta për shqiptarët në ato vende. Drejtuesit e mëparshëm të UÇK-së u përfshinë në politikë, duke zënë poste të larta qeveritare. UÇK-ja u financua masivisht nga organizatat e [[Mërgata shqiptare|mërgatës shqiptare]]. Ka pasur akuza se ka përdorur [[Narkoterrorizmi|produkte narkotike]] për të financuar operacionet e saj. Në prill 2014, [[Kuvendi i Kosovës]] shqyrtoi dhe miratoi krijimin e një gjykate speciale për të gjykuar rastet që përfshinin krime lufte dhe shkelje të tjera të rënda të supozuara të kryera më 1998–1999 nga anëtarët e UÇK-së. Në qershor 2020, [[Dhomat e Specializuara të Kosovës|Dhomat e Specializuara të Kosovës dhe Zyra e Prokurorit të Specializuar]] ngritën aktakuzë për [[Krimet e luftës|krime lufte]] dhe [[Krimet kundër njerëzimit|krime kundër njerëzimit]] ndaj një numri të ish-pjesëtarëve të UÇK-së, përfshirë ish-presidentin e Kosovës [[Hashim Thaçi]], të cilët u shpallën fajtorë për krime lufte dhe të pafajshëm për akuzat për krime kundër njerëzimit më 2026.<ref>{{Cite web|title=Summary of Trial Judgment in Specialist Prosecutor v. Hashim Thaҫi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi, and Jakup Krasniqi (KSC-BC-2020-06)|url=https://www.scp-ks.org/sites/default/files/public/20260916-SummaryofJudgment-Thaci-et-al-EN.pdf|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Dënohen ish-krerët e UÇK-së|url=https://kallxo.com/ne-zhvillim/denohen-ish-kreret-e-uck-se/|access-date=2026-09-16|website=Raporto Korrupsionin! KALLXO.com|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web|title=Thaçi e Krasniqi dënohen me nga 25 vjet burg, Veseli 18 vjet e Selimi 13 vjet|url=https://www.rtklive.com/sq/news-single.php?ID=733801|language=sq}}</ref><ref>{{Cite news|date=2026-09-16|title=Katërshja e UÇK-së dënohet me 81 vjet burgim|language=sq|work=Lajmet e fundit - Zëri|url=https://zeri.info/aktuale/637281/katershja-e-uck-se-denohet-me-81-vjet-burgim/|access-date=2026-09-16}}</ref><ref>{{Cite news|last=Tela|first=Valona|title=Thaçi dhe Krasniqi dënohen me nga 25 vjet burgim për krime lufte, Veseli me 18, Selimi me 13|language=sq|work=Radio Evropa e Lirë|url=https://www.evropaelire.org/a/dita-e-verdiktit-per-thacin-dhe-te-tjeret/33856922.html|access-date=2026-09-16}}</ref> Vendimi ka pasuar në protesta të organizuara nga [[Organizata e Veteranëve të Luftës së UÇK-së|OVL-UÇK]] në [[Prishtinë]] dhe [[Hagë]].<ref>{{Cite web|date=2026-09-18|title=Kundër vendimit të Speciales për ish-krerët e UÇK, nis protesta në Prishtinë|url=https://a2news.com/rajoni-bota/kosova/aktualitet/kunder-vendimit-te-speciales-per-ish-kreret-e-uk-n-i1185343|access-date=2026-09-20|website=A2CNN}}</ref><ref>{{Cite web|last=albeu.com|date=2026-09-14|title=Veteranët e UÇK-së mbërrijnë në Hagë: Do të qëndrojmë në qiell të hapur deri më 16 shtator|url=https://albeu.com/kosove/veteranet-e-uck-se-mberrijne-ne-hage-do-te-qendrojme-ne-qiell-te-hapur-deri-me-16-shtator/1011808/|access-date=2026-09-20|website=Albeu.com|language=en-US}}</ref> == Fazat e veprimtarisë == {{Neutralitet i dyshimtë}} === Faza e parë === Gjatë viteve 1981-1990 ishte faza e kristalizimit të idesë së luftës së armatosur, që u karakterizua nga përpjekjet për organizimin politik dhe për ngritjen e ndërgjegjes kombëtare në nivelin e përgjegjësisë historike. === Faza e dytë === Prej pranverës 1991 deri në shkurt 1998 u organizuan konkretisht njësitet të vogla guerile dhe fillimi i aksioneve të armatosura kundër [[Policisë Serbe|policisë serbe]]. Në vitin 1991 një grup atdhetarësh të ardhur nga Kosova, [[Zvicra]] e vende të tjera, me [[Adem Jashari|Adem Jasharin]] në krye, u stërvitën ushtarakisht për [[Lufta guerile|rezistencë të armatosur guerile]]. Adem Jashari i pari krijoi grupin e Drenicës dhe në vitin 1992 filloi aksionet e para luftarake. Më 5 prill 1993, në kullën e tij u organizua një mbledhje me luftëtarët e njësiteve guerile dhe veprimtarët politikë. Adem Jashari propozoi që të gjitha aksionet të kryheshin në emër të Ushtrisë së Kosovës. Në këtë mbledhje u mor vendimi për emërimin e Adem Jasharit si Komandant i Përgjithshëm i Ushtrisë së Kosovës, e cila në vjeshtën e vitit 1994 mori emrin Ushtria Çlirimtare e Kosovës (UÇK).{{Citation needed}} Adem Jashari i bashkërendoi veprimet me zonat e tjera, si me grupin e Llapit – që udhëhiqej nga [[Zahir Pajaziti]] etj. me grupin e Dukagjinit që drejtohej nga [[Luan Haradinaj]], Ardian Krasniqi etj. Në nëntor të vitit 1994, pas aksionit në [[Drenas]], UÇK-ja doli me komunikatën e parë, duke marrë mbi vete të gjitha aksionet e kryera që deri atëherë kishin mbetur anonime. Hapur në publik, ajo u shfaq më 28 nëntor 1997, gjatë ceremonisë së varrimit të arsimtarit [[Halit Geci]] nga Llausha e Skenderajt, të vrarë nga policia serbe. Në atë ceremoni, në tribunë u ngjitën të veshur me uniformën e UÇK-së luftëtarët dhe komandantët e ardhshëm: [[Rexhep Selimi]], [[Mujë Krasniqi]] dhe [[Daut Haradinaj]]. Në periudhën shkurt–mars 1998, Adem Jashari me njësitin e tij ushtarak, vuri nën kontrollin e UÇK-së territorin e [[Drenica|Drenicës]]. Forca të shumta ushtarako-policore të armatosura me autoblinda e artileri të rendë sulmuan Drenicën. Adem Jashari luftoi tri ditë e net nga kulla e tij, së bashku me gjithë lagjen Jashari e familjen prindër, vëllezër, gra dhe fëmijë. Asnjë nga anëtarët e familjes dhe shumë nga farefisi nuk pranuan të largohen, por luftuan derisa ranë heroikisht 56 veta: burra, gra dhe fëmijë nga mosha 5 deri 74 vjeç, të gjithë sa u gjendën në kullat e Jasharajve luftuan deri në vdekje.{{Citation needed}} Me vendim të Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së Adem Jashari ishte shpallur [[Urdhri Hero i Kosovës|Hero Kombëtar]] nga Presidenti Hashim Thaçi.{{Citation needed|Kur}} === Faza e tretë === Faza e tretë (mars 1998 – shtator 1998) filloi pas rënies së Adem Jasharit, kur UÇK-ja u rrit me shpejtësi dhe u shtri menjëherë në të gjitha viset dhe anët e Kosovës. Gjatë kësaj faze UÇK-ja çliroi zona të tëra, krijoi bazat e veta strategjike, u armatos, u krijuan repartet e rregullta, të cilat përgatiteshin në qendrat e stërvitjes, sipas kushteve të një ushtrie bashkëkohore. Në pranverë dhe verë 1998, UÇK-ja vuri nën kontroll degëzimet e rrugëve më strategjike në Kosovën qendrore. Forcat ushtarako-policore serbe u detyruan të tërhiqen nëpër qytetet e mëdha të Kosovës. Takimi i diplomatit amerikan [[Riçard Hollbruk]] (qershor 1998) me përfaqësuesit e UÇK-së në Junik, shënoi njohjen e saj nga SHBA-ja dhe, më pas nga Evropa, gjë që u konkretizua më [[Marrëveshja e Rambujesë|Konferencën Ndërkombëtare të Rambujesë]] për Kosovën, kur UÇK-ja u njoh ndërkombëtarisht, dhe mori rolin udhëheqës në delegacionin shqiptar. Mësymja e madhe serbe në gusht–shtator 1998, i shkaktoi UÇK-së humbje dhe e detyroi të lëshonte një pjesë të madhe të zonave të lira. Ajo u tërhoq në zonat malore. Forcat ushtarake serbe u futën nëpër fshatra dhe në zonat urbane, që mbaheshin nga UÇK-ja, si [[Rahoveci]], [[Malisheva]] etj, dhe kryen masakra, djegie e shkatërrime të mëdha, për të larguar popullsinë, që ishte mbështetja kryesore e UÇK-së. === Faza e katërt === Faza e katërt (tetor 1998 – qershor 1999) filloi pas mësymjes serbe, kur UÇK-ja, megjithëse mori goditje të rëndë nuk u asgjësuan, siç ishte qëllimi e siç deklaronte Serbia; UÇK-ja u bë dhe më e fortë se më parë; u riorganizua shpejt me formacione më të mëdha, në [[Brigada (njësi ushtarake)|brigada]]. Kjo fazë u karakterizua nga zhvillimi i luftimeve në të gjithë hapësirën e Kosovës, pa vija fronti të përcaktuara, duke dhënë goditje më të fuqishme armikut shekullor. Bazat strategjike, Shtabi i Përgjithshëm, spitalet, [[Radio Kosova e Lirë]] dhe agjencia [[Kosova Press]] etj, u mbrojtën me çdo kusht në Malet e [[Berisha (Malishevë)|Berishës]]. Qenë bërë edhe përgatitjet për botimin e një gazete të kohëpaskohshme te Radio Kosova e Lirë dhe Kosova Press, mirëpo mungonin kushtet elementare; pastaj filluan sulmet e armikut dhe u kufizuan mundësitë për një botim të shpejtë. Në këtë fazë, krahas mobilizimit vullnetar, me vendim të Shtabit të Përgjithshëm u zbatua edhe mobilizimi i detyrueshëm për luftë. Thirrjes për luftë iu përgjigje vullnetarisht populli, por edhe një pjesë e konsiderueshme të emigrantëve, djem e vajza që jetonin e punonin në vendet e Evropës Perëndimore, në SHBA e gjetiu. Në SHBA u krijua i ashtuquajturi "Batalioni Atlantik", i cili, pasi u stërvit dhe u armatos jashtë Kosovës, u fut në luftë në frontin e Koshares dhe në atë të Pashtrikut. Strategjia e luftës së Kosovës përbëhet nga dy pjesë: strategjia politike dhe strategjia ushtarake:<ref>http://www.shiluck.org/ushtria-clirimtare-e-kosoves-3/|{{Lidhje e thyer}} Ushtria Çlirimtare e Kosovës</ref> Strategjia politike përmbante konceptin e ndërgjegjësimit e të mobilizimit të popullit shqiptar të Kosovës për luftën e armatosur kundër pushtimit serb, si e vetmja rrugë për fitoren e lirisë, duke siguruar mbështetjen mbarëkombëtare dhe duke bindur faktorin ndërkombëtar për drejtësinë e luftës. Kjo strategji u përpunua nga Drejtoria Politike e UÇK-së. SHP i UÇK-së, jo pa vështirësi, ia arriti qëllimit të bindte shqiptarët për mundësitë e mposhtjes së Serbisë me luftë dhe faktorin ndërkombëtar për ta njohur dhe mbështetur luftën e drejt të shqiptarëve. U hodh poshtë çdo akuzë ndaj UÇK-së, si forcë “[[Terrorizmi|terroriste]]”, si lëvizje revolucionare “[[Marksizëm–Leninizmi|marksiste-leniniste]]” apo si lëvizje “[[Fondamentalizmi islam|fundamentaliste islamike]]”. Përpunimi i strategjisë politike, bazuar në parimet universale të dokumenteve ndërkombëtare dhe të zbatuara me korrektësi në fushën e luftës nga UÇK-ja, e cila nuk vriste gra e fëmijë, civilë të paarmatosur, robërit e luftës i trajtonte me humanizëm, në përputhje me normat ndërkombëtare të luftës etj, e bindi botën demokratike për drejtësinë e luftës që zhvillonte dhe siguroi mbështetjen e [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|SHBA]]-së e të [[NATO]]-s, si faktorë të fuqishëm të jashtëm për çlirimin e Kosovës. Strategjia ushtarake përmblidhte konceptin e vazhdimësisë në rritje të luftës së armatosur, duke kaluar nga njësitet e vogla në njësi të mëdha, derisa e gjithë Kosova të ngrihej në këmbë dhe të shndërrohej në forcë asgjësuese për armikun, për ta detyruar atë të largohej nga toka e okupuar e Kosovës. Megjithëse përpjekjet që u bënë, nuk u arrit që i gjithë populli të përfshihej në luftë për shkakun kryesor se i mungonin armët. Taktika e luftës u zhvillua sipas fazave. Në fazën e dytë – luftë sipas taktikës guerile, në fazën e tretë – krijimi i zonave të lira, bllokimi i rrugëve të komunikacionit dhe mbrojtja e zonave të lira nëpërmjet luftës ballore nga pozicione të përgatitura me punime xheniere. Taktika e luftës pozicionale iu imponua UÇK-së nga domosdoshmëria e mbrojtjes së popullsisë prej masakrave serbe. Përdorimi i kësaj taktike, me anën e së cilës u krijuan zona të tëra të lira, ia rriti shpejt autoritetin UÇK-së në Kosovë e në botë. Në fazën e katërt, të mësymjes së madhe serbe për spastrimin rrënjësor etnik të Kosovës, ishte e pamundur të zhvillohej kudo luftë ballore. Prandaj u hoq dorë nga mbajtja me çdo kusht e zonave të lira, përveç bazave strategjike dhe korridoreve të furnizimit.<ref>http://www.shiluck.org/ushtria-clirimtare-e-kosoves-3/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305091721/http://www.shiluck.org/ushtria-clirimtare-e-kosoves-3/ |date=5 mars 2016 }} | Ushtria Çlirimtare e Kosovës</ref> Në këtë fazë u kalua në luftën pa front të rregullt, duke dhënë goditje të fuqishme me reparte e brigada në të gjithë Kosovën. Këtë e diktoi edhe fakti se me fillimin e bombardimeve të NATO-s, forcat serbe u shkoqën, u shpërndanë e u maskuan nëpër qendra të banuara, në shtëpitë dhe pronat e shqiptarëve. Veprimet e UÇK-së, gjatë kësaj kohe, u bashkërenduan me sulmet ajrore të NATO-s. == Organizimi dhe udhëheqja == [[Skeda:UCK shoulder insignia.JPEG|parapamje|Emblema e UÇK-së.]] === Shtabi i Përgjithshëm === {{Artikulli kryesor|Shtabi i Përgjithshëm i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës}} Shtabi i Përgjithshëm i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës ishte [[Selia|selia qendrore]] dhe [[Komanda|struktura udhëheqëse]] e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.<ref>{{Cite web|title=Organizimi i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës – Epoka e Re|url=https://www.epokaere.com/organizimi-i-ushtrise-clirimtare-te-kosoves/|access-date=2023-09-16|language=sq}}</ref> Drejtues Politik ishte [[Adem Demaçi]] dhe Komandant i Shtabit të Përgjithshëm ishte Gjeneral Lejtnant [[Agim Çeku]] nga Dukagjini. Shtabi i Përgjithshëm u themelua në nëntor të vitit 1994, kur doli komunikata e parë. Në mbledhjen themeluese morën pjesë: [[Adem Jashari]], [[Xhavit Haziri]], Nait Hasani, [[Azem Syla]], [[Xhavit Haliti]], [[Sokol Bashota]] e më vonë iu bashkëngjit edhe [[Zahir Pajaziti]] etj. Shtabi i Përgjithshëm u zgjerua dhe u kualifikua me zhvillimin e luftës dhe rritjen e [[UÇK (kthjellim)|UÇK]]-së. Ai përbëhej nga dy pjesë kryesore: drejtoria politike e drejtuar nga Hashim Thaçi dhe shtabi ushtarak, i përbërë nga drejtoritë operative: të zbulimit, të logjistikës, të personelit dhe mobilizimit, të ndërlidhjes, të financës, të policisë ushtarake, të informimit, etj. Shtabi ushtarak u drejtua nga Komandant i Përgjithshëm i UÇK-së [[Azem Syla]]. Anëtarë të shtabit ishin: [[Hashim Thaçi]], [[Sokol Bashota]], [[Jakup Krasniqi]], Bislim Zyrapi, [[Rexhep Selimi]], [[Kadri Veseli]], [[Ramë Buja]], Lahi Ibrahimaj, [[Fatmir Limaj]] etj. Në përbërje të drejtorisë politike qenë: [[Adem Demaçi]], [[Xhavit Haliti]], Bardhyl Mahmuti, [[Jakup Krasniqi]], [[Ramë Buja]] etj. Karakteristikat kryesore të UÇK-së ishte Lufta e drejt dhe përcaktimi për t’u sakrifikuar për lirinë e atdheut. Aktet e saj të heroizmit përbëjnë pika kulmore nga më të lartat që njeh historia jonë kombëtare e kohës më të re.<ref>[http://www.shiluck.org/ushtria-clirimtare-e-kosoves-3/%7C+UCK+KLA]{{Lidhje e thyer}}</ref><ref>{{Cite web|title=Forca politike dhe ushtarake e armatosur dhe e organizuar e popullit shqiptar të Kosovës, për çlirim nga pushtuesi serb. Zanafillën e ka në Lëvizjen politike ilegale, pas Luftës së Dytë Botërore, kulmi i se cilës u arrit me demonstratat e vitit 1981, kur studentët, rinia dhe populli i Kosovës, shprehu vendosmërinë për çlirimin e Kosovës.|url=http://www.shiluck.org/ushtria-clirimtare-e-kosoves-3/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305091721/http://www.shiluck.org/ushtria-clirimtare-e-kosoves-3/|archive-date=5 mars 2016|access-date=24 shtator 2019|language=sq}}</ref> Pas përfundimit të luftës në Kosovë më [[1999]], në pajtim me marrëveshjet e dala nga bisedimet e [[Marrëveshja e Rambujesë|Rambujesë]] mes delegacionit kosovar dhe përfaqësuesve të [[OKB]]-së, UÇK-ja u transformua në [[Trupat Mbrojtëse të Kosovës]]. === Përbërja === [[Skeda:Hamëz Jashari monument in Skënderaj - Srbica.jpg|alt=|parapamje|333x333px|Shtatorja e [[Hamëz Jashari|Hamëz Jasharit]].]] Në fazën e parë u krijuan grupet e vogla guerile, sipas skemave tepër konspirative të luftës ilegale. Në fazën e dytë u zgjeruan grupet, u rrit numri i luftëtarëve, u njohën komandantët. Në fazën e tretë u krijuan repartet e organizuara nga oficerë profesionistë, që erdhën në Kosovë nga Kroacia, Bosnja, si dhe nga ata që kishin dezertuar nga ushtria jugosllave e disa vullnetarë nga Shqipëria. UÇK-ja mori plotësisht formë të rregullt, me rreshtim organik, me uniformë, me armatim, me kazerma dhe qendra stërvitore etj, brenda në Kosovë dhe jashtë saj. Në fazën e fundit të katërt, struktura organizative u ndërtua me brigada, si njësi më të fuqishme luftarake. Në maj 1999 struktura e UÇK-së përbëhej nga: {| class="wikitable" |+ !{{Abbr|Nr.|Numri}} ![[Shtabi i Përgjithshëm i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës|Shtabi i Përgjithshëm]] !Sasia e brigadave |- |1 |Zona Operative e Drenicës |4 |- |2 |Zona Operative e Llapit |4 |- |3 |Zona Operative e Dukagjinit |8 |- |4 |Zona Operative e Pashtrikut |6 |- |5 |Zona Operative e Shalës |4 |- |6 |Zona Operative e Nerodimjes |3 |- |7 |Zona Operative e Karadakut |3 |} UÇK arriti nga 40.000 deri në 50.000 trupa. Me këtë forcë UÇK-ja përballoi mësymjen serbe të pranverës 1999 dhe në aleancë me NATO-n, ajo nga toka dhe Aleanca nga ajri, e detyruan [[Forcat e Armatosura të Serbisë dhe Malit të Zi|ushtrinë serbe]] ta lëshonte Kosovën. Më 10 qershor 1999, UÇK-ja hyri në [[Prishtina|Prishtinë]] dhe në qytetet tjera të Kosovës. === Logjistika === Problemi më i vështirë për UÇK-në ishte furnizimi me [[Armatimi|armë]] e [[Municioni|municione]]. Ato u siguruan jashtë vendit dhe u futën në Kosovë, duke kapërcyer vështirësi e pengesa të jashtëzakonshme, që kushtuan shumë jetë njerëzish. Një pjesë e vogël u siguruan nga perëndimi e nga tregtarët e vendeve përrreth. Armatimi i UÇK-së ishte armatim i lehtë: automatikë, mitraloza, mortaja dhe topa kundërtank. Kontributin më të madh për logjistikën e UÇK-së e dha popullata e Kosovës, kosovarët që ishin emigrantë në perëndim, nëpërmjet financimit të grumbulluar në fondin ”Atdheu në rrezik, Vendlindja thërret”.{{Citation needed}} == Prapaskena == Një pararendës kyç i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës ishte Lëvizja Popullore e Kosovës (LPK). Ky grup, i cili argumentonte se liria e Kosovës mund të fitohej vetëm përmes luftës së armatosur, daton që nga viti 1982 dhe luajti një rol vendimtar në krijimin e UÇK-së në vitin 1993. Mbledhja e fondeve filloi në vitet 1980 në Zvicër nga mërgimtarët shqiptarë të dhunës së vitit 1981 dhe emigrantët e mëvonshëm. Slobodan Millosheviçi revokoi autonominë e Kosovës në vitin 1989, duke e rikthyer rajonin në statusin e tij të vitit 1945, duke i dëbuar shqiptarët etnikë nga burokracia kosovare dhe duke i shtypur me dhunë protestat. Në përgjigje, shqiptarët e Kosovës themeluan Lidhjen Demokratike të Kosovës (LDK). E kryesuar nga Ibrahim Rugova, qëllimi i saj ishte pavarësia nga Serbia, por me mjete paqësore. Për këtë qëllim, LDK krijoi dhe zhvilloi një "shtet paralel" me një fokus të veçantë në arsim dhe kujdes shëndetësor. Nacionalizmi shqiptar ishte një parim qendror i UÇK-së dhe shumë në radhët e saj mbështetën krijimin e një Shqipëria të Madhe, e cila do të përfshinte të gjithë shqiptarët në Ballkan, duke theksuar kulturën, etninë dhe kombin shqiptar. Ajo u konsiderua një grup terrorist deri në shpërbërjen e Jugosllavisë.<ref>{{Cite journal|last=Ozerdem|first=Alpaslan|date=2003|title=From a ‘terrorist’ group to a ‘civil defence’ corps: The ‘transformation’ of the Kosovo Liberation Army|url=https://pureportal.coventry.ac.uk/en/publications/from-a-terrorist-group-to-a-civil-defence-corps-the-transformatio|journal=International Peacekeeping|volume=10|issue=3|pages=79–101|doi=10.1080/13533310308559337|issn=1353-3312}}</ref> Vetë UÇK-ja mohoi krijimin e një 'Shqipërie të Madhe'. UÇK-ja e bëri emrin e saj të njohur publikisht për herë të parë në vitin 1995, dhe një paraqitje e parë publike pasoi në vitin 1997, në të cilën kohë anëtarësia e saj ishte ende vetëm rreth 200. Kritike ndaj progresit të bërë nga Rugova, UÇK-ja mori mbështetje nga Marrëveshjet e Dejtonit të vitit 1995 - këto nuk i dhanë asgjë Kosovës, dhe kështu gjeneruan një refuzim më të përhapur të metodave paqësore të LDK-së - dhe nga armët e plaçkitura që u derdhën në Kosovë pas rebelimit shqiptar të vitit 1997. Gjatë viteve 1997–98, Ushtria Çlirimtare e Kosovës eci përpara LDK-së së Rugovës, një fakt i ilustruar qartë nga Hashim Thaçi i UÇK-së që udhëhoqi shqiptarët e Kosovës në negociatat e Rambujesë të pranverës së vitit 1999, me Rugovën si zëvendës të tij. Në shkurt të vitit 1996, UÇK-ja ndërmori një seri sulmesh kundër stacioneve të policisë dhe oficerëve të qeverisë jugosllave, duke thënë se kishin vrarë civilë shqiptarë si pjesë e një fushate spastrimi etnik. Më vonë atë vit, e përjavshmja britanike The European botoi një artikull nga një ekspert francez ku thuhej se "shërbimet e inteligjencës civile dhe ushtarake gjermane kanë qenë të përfshira në trajnimin dhe pajisjen e rebelëve me qëllim forcimin e ndikimit gjerman në zonën e Ballkanit. (...) Lindja e UÇK-së në vitin 1996 përkoi me emërimin e Hansjoerg Geiger si kreu i ri i BND-së (Shërbimit Sekret Gjerman). (...) Njerëzit e BND-së ishin përgjegjës për përzgjedhjen e rekrutëve për strukturën komanduese të UÇK-së nga 500,000 kosovarë në Shqipëri." Matthias Küntzel u përpoq të provonte më vonë se diplomacia sekrete gjermane kishte qenë instrumentale në ndihmën e UÇK-së që nga krijimi i saj. Autoritetet serbe e denoncuan UÇK-në si një organizatë terroriste dhe rritën numrin e forcave të sigurisë në rajon. Kjo pati efektin e rritjes së besueshmërisë së UÇK-së embrionale midis popullsisë shqiptare të Kosovës. Jo shumë kohë para se të fillonte veprimi ushtarak i NATO-s, Komiteti Amerikan për Refugjatët dhe Imigrantët raportoi se "sulmet e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës ... synonin të 'pastronin' Kosovën nga popullsia e saj serbe etnike". Një nga qëllimet e përmendura nga komandantët e UÇK-së ishte formimi i Shqipërisë së Madhe, koncept irredentist i tokave që konsiderohen si atdheu kombëtar nga shumë shqiptarë, që përfshin Kosovën, Shqipërinë dhe pakicën etnike shqiptare të Maqedonisë dhe Malit të Zi fqinjë.<ref>{{Cite book|last=Janssens|first=Jelle|url=https://books.google.com/books?id=YS15BgAAQBAJ&pg=PA53#v=onepage&q&f=false|title=State-building in Kosovo. A plural policing perspective|date=2015-02-05|publisher=Maklu|isbn=978-90-466-0749-7|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Phillips|first=David L.|url=https://books.google.com/books?id=X5sa90AEvi0C&pg=PA69#v=onepage&q&f=false|title=Liberating Kosovo: Coercive Diplomacy and U. S. Intervention|date=2012-07-20|publisher=MIT Press|isbn=978-0-262-30512-9|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kosovo Liberation Army (KLA) {{!}} History & Facts {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/topic/Kosovo-Liberation-Army|access-date=2025-06-02|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> === Problemet me logjistikën, mosunifikimi i fondeve në terren dhe fërkimet politike === Disa nga problemet kryesore të rezistencës, por edhe gjatë luftës, ishin: logjistika jo e mjaftueshme e armëve dhe furnizimeve, duke kufizuar kështu gjerësinë e planifikimeve nga ana e udhëheqësve, si para luftës por edhe gjatë zgjerimit të konfliktit në luftë guerile. Mosunifikimi i fondeve të UÇK-së me ato që mblidhte Qeveria e Republikës së Kosovës në ekzil dhe fërkimet politike në mes LPK/LDK-së.<ref>{{Cite web|date=355537|title=Krahu i Luftës dhe i Paqes. Dhe disa miliona për UÇK-në në mes|url=https://insajderi.com/hulumtime/krahu-i-luftes-dhe-i-paqes-dhe-disa-miliona-per-uck-ne-ne-mes/|access-date=2026-05-21|website=Gazeta Online INSAJDERI|language=en}}</ref> Problemi i krahut politik të LDK-së ishte se nuk mund të pranonte publikisht se po financonte kryengritje të armatosur,<ref>{{Citation|last=Nuredin Drenica|title=Ibrahim Rugova per UÇK fillim 1998 dhe populli i Drenices|date=2025-12-07|url=https://www.youtube.com/watch?v=SDFzohJV2LU|access-date=2026-05-21}}</ref> pasi kjo rrezikonte të gjithë furnizimin për shtetin paralel që po mirëmbante, me rrezikun që të shpallej financuese e [[Separatizmi|separatizmit]] dhe do të ndëshkohej direkt nga regjimi serb por mbase dhe të humbte përkrahjen ndërkombëtare pasi po merrnin pjesë në bisedime. Por ajo ''de facto'' po trajtonte grupe dhe planifikonte një rezistencë të armatosur në fshehtësi që nga viti 1991, në marrëveshje me Shqipërinë, siç ishin dy grupet e para me [[Zahir Pajaziti|Zahir Pajazitin]] dhe [[Adem Jashari|Adem Jasharin]] etj. Kurse LPK-ja vazhdimisht kërkonte që të gjitha fondet e grumbulluara t’i kalonin asaj për përpjekjet e çlirimit.<ref>{{Cite web|last=Qeriqi|first=Zamir|date=2015-05-20|title=Sheradin Berisha: Kur Thaçi dhe SHP i UÇK-së akuzonin Bujar Bukoshin për keqpërdorim dhe krime|url=https://www.radiokosovaelire.com/sheradin-berisha-kur-thaci-dhe-shp-i-uck-se-akuzonin-bujar-bukoshin-per-keqperdorim-dhe-krime/|access-date=2026-05-21|website=Radio Kosova e Lirë|language=en-US}}</ref> == Lufta e Kosovës == {{Kryesor|Lufta e Kosovës}} Midis 5 dhe 7 marsit 1998, Ushtria Jugosllave nisi një operacion në Prekaz. Operacioni pasoi një shkëmbim zjarri të mëparshëm (28 shkurt) në të cilin u vranë katër policë dhe disa të tjerë u plagosën; Adem Jashari, një udhëheqës i UÇK-së, iku. Në Prekaz, u vranë 28 militantë, së bashku me 30 civilë, shumica prej të cilëve i përkisnin familjes së Jasharit. Amnesty International pretendoi se ishte një operacion ushtarak i përqendruar kryesisht në eliminimin e Jasharit dhe familjes së tij.<ref>{{Cite web|title=Wayback Machine|url=https://www.amnesty.org/download/Documents/156000/eur700331998fr.pdf|access-date=2025-06-02|website=www.amnesty.org}}</ref> Më 23 prill 1998, Ushtria Jugosllave (UJ) i zuri pritë UÇK-së pranë kufirit shqiptaro-jugosllav. UÇK-ja ishte përpjekur të kontrabandonte armë dhe furnizime në Kosovë. Ushtria Jugosllave, megjithëse shumë më e pakët në numër, nuk pati viktima, ndërsa 19 militantë u vranë. Sipas Roland Keith, një drejtor i zyrës në terren të Misionit të Verifikimit të OSBE-së në Kosovë:{{Citation needed|data=maj 2026}}<blockquote>Me mbërritjen time, lufta u zhvillua gjithnjë e më shumë në një konflikt me intensitet të mesëm, pasi pritat, shkelja e linjave kritike të komunikimit dhe rrëmbimi i forcave të sigurisë nga UÇK-ja rezultuan në një rritje të konsiderueshme të viktimave qeveritare, të cilat nga ana tjetër çuan në operacione të mëdha hakmarrëse të sigurisë jugosllave... Deri në fillim të marsit, këto operacione terrori dhe kundër-terrori çuan në ikjen e banorëve të shumë fshatrave ose shpërndarjen në fshatra, qytete ose kodra të tjera për të kërkuar strehim... Situata ishte e qartë se provokimet e UÇK-së, siç u pa personalisht në pritat e patrullave të sigurisë që shkaktuan viktima fatale dhe të tjera, ishin shkelje të qarta të marrëveshjes së tetorit të kaluar dhe Rezolutës 1199 të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara.</blockquote>Në një moment gjatë Luftës së Kosovës, UÇK-ja ndryshoi taktikat e saj nga operacionet "godit dhe ik" në luftë konvencionale. Në korrik 1998, UÇK-ja pushtoi qytetet e Rahovecit dhe Malishevës dhe zgjeroi pushtimin e territorit në 40% të Kosovës. Megjithatë, pa fuqi punëtore dhe armatim të rëndë të mjaftueshëm për të mbrojtur fitimet e tyre, të dy qytetet ranë shpejt në duart e forcave jugosllave. Pushtimi i Rahovecit nga ana e tyre u njollos nga akte mizorish të kryera kundër civilëve serbë. Më 24 gusht 1998, UÇK-ja iu rikthye luftës guerile dhe përdori taktika të reja, duke përfshirë emërimin e komandantëve të rinj, autoriteteve qendrore, kampe stërvitore të zgjeruara dhe burgje ushtarake. Disa burime thonë se UÇK-ja nuk fitoi kurrë një betejë, ndërsa të tjera thonë se fitoi relativisht pak beteja.<ref>{{Cite book|last=Waller|first=Michael|url=https://books.google.com/books?id=_F0lqCkITqcC&pg=PA20#v=onepage&q&f=false|title=Kosovo: The Politics of Delusion|last2=Drezov|first2=Kyril|last3=Gökay|first3=Bülent|date=2001|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-7146-5157-6|language=en}}</ref> == Financimi == UÇK-ja pranoi fonde të mëdha nga diaspora shqiptare. Vlerësohet se këto fonde kapnin shumën nga 75 deri në 100 milionë dollarë dhe vinin nga Evropa dhe Shtetet e Bashkuara, por edhe nga biznesmenë shqiptarë në Kosovë.<ref name="RadioKosova2">{{cite web|title=Ismet Hazir Asllani (18.8.1955 – 24.3.1999)|url=https://www.radiokosovaelire.com/ismet-hazir-asllani-18-8-1955-24-3-1999/|access-date=29 mars 2025|website=Radio Kosova e Lirë|language=sq}}</ref><ref name="Perritt2">{{cite book|last=Perritt|first=Henry H.|title=Kosovo Liberation Army: The Inside Story of an Insurgency|publisher=University of Illinois Press|year=2008|isbn=978-0-252-03342-1}}</ref> == Rekrutimi == === Në Kosovë === Bërthama origjinale e UÇK-së në fillim të viteve 1990 ishte një grup i ngushtë komandantësh, i përbërë nga oficerë të porositur dhe nën-oficerë që i përkisnin njësive rezervë, të rregullta dhe të mbrojtjes territoriale të ushtrisë jugosllave (APJ). Në vitin 1996, UÇK-ja përbëhej vetëm nga disa qindra luftëtarë. Brenda kontekstit të luftës së armatosur, në vitet 1996-1997, një raport nga CIA vuri në dukje se UÇK-ja mund të mobilizonte dhjetëra mijëra mbështetës në Kosovë brenda një afati kohor prej dy deri në tre vjetësh. Deri në fund të vitit 1998, UÇK-ja kishte 17,000 burra. Ndërsa feja nuk ishte një ideologji e qartë e UÇK-së, ajo praktikisht përbëhej plotësisht nga shqiptarë myslimanë.{{Citation needed}} === Vullnetarë të huaj === Rekrutët shqiptarë nga Maqedonia fqinje iu bashkuan UÇK-së dhe numri i tyre varionte nga disa dhjetëra në mijëra.<ref name=":0">{{Cite web|title=Wayback Machine|url=https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-00682663/document|access-date=2025-06-02|website=halshs.archives-ouvertes.fr}}</ref> Pas luftës, disa shqiptarë nga Maqedonia kanë ndjerë se pjesëmarrja e tyre ushtarake dhe ndihma ndaj bashkëkombësve shqiptarë të Kosovës gjatë konfliktit nuk është njohur siç duhet në Kosovë.<ref name=":0" /> Ish-zëdhënësi i UÇK-së, Jakup Krasniqi, tha se vullnetarët vinin nga "Suedia, Belgjika, Mbretëria e Bashkuar, Gjermania dhe SHBA-ja".<ref>{{Cite web|title=Kosovars Refute Islamic Terror Claims {{!}} Institute for War and Peace Reporting|url=https://iwpr.net/global-voices/kosovars-refute-islamic-terror-claims|access-date=2025-06-02|website=iwpr.net|language=en}}</ref> UÇK-ja përfshinte shumë vullnetarë të huaj nga Evropa Perëndimore, kryesisht nga Gjermania dhe Zvicra, si dhe shqiptarë etnikë nga SHBA-ja. Sipas Ministrisë së Punëve të Jashtme të Serbisë, deri në shtator 1998 kishte mercenarë të huaj nga Shqipëria, Arabia Saudite, Jemeni, Afganistani, Bosnja dhe Hercegovina (myslimanë) dhe Çeçenia në radhët e UÇK-së.<ref>{{Cite web|title=U.S. Senate Republican Policy Committee|url=https://irp.fas.org/world/para/docs/fr033199.htm|access-date=2025-06-02|website=irp.fas.org}}</ref> Duke cituar një raport të vitit 2003 nga qeveria serbe, akademikët Lyubov Mincheva dhe Ted Gurr pohojnë se njësia muxhahedine Abu Bekir Sidik me 115 anëtarë vepronte në Drenicë në maj-qershor 1998, dhe një duzinë anëtarësh të saj ishin sauditë dhe egjiptianë, të cilët thuhet se financoheshin nga organizatat islamike. Ata pretendojnë më tej se grupi u shpërbë më vonë dhe nuk u krijua asnjë prani e përhershme xhihadiste. Dështimi i grupeve islamike për të fituar një pikëmbështetje në radhët e lëvizjes separatiste lidhet me themelin laik të nacionalizmit shqiptar dhe qëndrimet e rënda laike të shqiptarëve të Kosovës, të cilat nuk lanë hapësirë ​​për zhvillimin e ideologjive islamiste.<ref>{{Cite book|last=Mincheva|first=Lyubov|url=https://books.google.com/books?id=c9qW8LPiY38C&pg=PA34#v=onepage&q&f=false|title=Crime-Terror Alliances and the State: Ethnonationalist and Islamist Challenges to Regional Security|last2=Gurr|first2=Ted Robert|date=2013-01-03|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-13210-1|language=en}}</ref> Gjatë konfliktit të Kosovës, Millosheviçi dhe mbështetësit e tij e portretizuan UÇK-në si një organizatë terroriste të Islamit militant. CIA e këshilloi UÇK-në të shmangte përfshirjen me ekstremistët myslimanë. UÇK-ja refuzoi ofertat për ndihmë nga fundamentalistët myslimanë. Brenda radhëve të UÇK-së kishte një mirëkuptim se ndihma e huaj nga fundamentalistët myslimanë do të kufizonte mbështetjen për kauzën e shqiptarëve të Kosovës në Perëndim.{{Citation needed}} == Pasojat (pas-1999) == Pas luftës, UÇK-ja u transformua në Trupat Mbrojtëse të Kosovës, të cilat punuan përkrah forcave të NATO-s që patrullonin provincën.<ref>{{Cite web|title=Terrorist Groups and Political Legitimacy - Council on Foreign Relations|url=http://www.cfr.org/publication/10159/|access-date=2025-06-02|website=www.cfr.org|language=en|archive-date=20 dhjetor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091220030412/http://www.cfr.org/publication/10159/|url-status=dead}}</ref> Në shkurt të vitit 2000, në Mitrovicë pati trazira, ku një oficer policie dhe një mjek jugosllav u vranë, dhe tre oficerë dhe një mjek u plagosën. Në mars, RFJ-ja u ankua për përshkallëzimin e dhunës në rajon, duke pretenduar se kjo tregonte se UÇK-ja ishte ende aktive. Midis prillit dhe shtatorit, RFJ-ja i lëshoi ​​disa dokumente Këshillit të Sigurimit të OKB-së në lidhje me dhunën kundër serbëve dhe jo-shqiptarëve të tjerë.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9yZvxlpU0NoC&pg=PA360|title=Yearbook of the United Nations}}</ref> Disa njerëz nga komunitetet jo-shqiptare, si serbët dhe romët, ikën nga Kosova, disa nga frika e sulmeve hakmarrëse nga njerëz të armatosur dhe refugjatë të kthyer, ndërsa të tjerë u vunë nën presion nga UÇK-ja dhe bandat e armatosura për t'u larguar. Kryqi i Kuq Jugosllav kishte vlerësuar një total prej 30,000 refugjatësh dhe personash të zhvendosur brenda vendit (PZHBV) nga Kosova, shumica e të cilëve ishin serbë. UNHCR-ja e vlerësoi shifrën në 55,000 refugjatë që kishin ikur në Mal të Zi dhe Serbinë Qendrore, shumica e të cilëve ishin serbë të Kosovës: "Mbi 90 fshatra të përziera në Kosovë tani janë zbrazur nga banorët serbë dhe serbë të tjerë vazhdojnë të largohen, ose për t'u zhvendosur në pjesë të tjera të Kosovës ose për të ikur në Serbinë qendrore."<ref>{{Cite news|date=2000-03-23|title=¿Qué fue del Ejército de Liberación de Kosovo?|language=es|work=El País|url=https://elpais.com/diario/2000/03/23/internacional/953766021_850215.html|access-date=2025-06-02|issn=1134-6582}}</ref> Në Kosovën e pasluftës, luftëtarët e UÇK-së janë nderuar nga shoqëria shqiptare e Kosovës me botimin e literaturës si biografi, ngritjen e monumenteve dhe ngjarjeve përkujtimore. Bëmat e Adem Jasharit janë festuar dhe shndërruar në legjendë nga ish-anëtarët e UÇK-së dhe nga shoqëria shqiptare e Kosovës. Disa këngë, vepra letrare, monumente, memoriale i janë kushtuar atij, dhe disa rrugë dhe ndërtesa mbajnë emrin e tij në të gjithë Kosovën.<ref>{{Cite web|url=https://www.annadilellio.com/wp-content/uploads/2013/10/Adem-Jashari-NN.pdf|language=sq}}</ref> === Kryengritja në Serbinë Jugore dhe Maqedoni === Pas përfundimit të Luftës së Kosovës në vitin 1999 me nënshkrimin e marrëveshjes së Kumanovës,<ref>{{Cite web|title=NATO & Kosovo: Military Technical Agreement - 9 June 1999|url=https://www.nato.int/kosovo/docu/a990609a.htm|access-date=2025-06-02|website=www.nato.int}}</ref> u krijua një Zonë Tokësore e Sigurisë (ZT) me gjerësi 5 kilometra. Ajo shërbeu si një zonë tampon midis Ushtrisë Jugosllave dhe Forcës së Kosovës (KFOR).<ref>{{Cite web|date=2001-06-01|title=Ground Safety Zone (GSZ): Time out for rebel strong hold - Serbia {{!}} ReliefWeb|url=https://reliefweb.int/report/serbia/ground-safety-zone-gsz-time-out-rebel-strong-hold|access-date=2025-06-02|website=reliefweb.int|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Supervision of Kosovo’s borders and military-technical agreement – Prime Minister|url=https://kryeministri.rks-gov.net/en/news/supervision-of-kosovos-borders-and-military-technical-agreement/|access-date=2025-06-02|website=kryeministri.rks-gov.net}}</ref> Në qershor të vitit 1999, u formua një grup i ri militant kryengritës shqiptar nën Ushtrinë Çlirimtare të Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit (UÇPMB), i cili filloi stërvitjen në ZT.<ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/sorry/index?continue=https://books.google.com/books%3Fid%3D_94vCgAAQBAJ%26pg%3DPA93&q=EgRUFiZIGJn788EGIi3_idqLyIU5XysHQKoBlmRmsz3BfBOLGXUjrqQoPeyijKd9JJ3va_VMqxmY4YQyAnJSWgFD|language=sq}}</ref> Grupi filloi të sulmonte civilët dhe policinë serbe, gjë që u përshkallëzua në një kryengritje. Me nënshkrimin e Marrëveshjes së Konçulit në maj të vitit 2001, ish-luftëtarët e UÇK-së dhe UÇPMB-së u zhvendosën më pas në Maqedoninë perëndimore ku u krijua Ushtria Çlirimtare Kombëtare (UÇK), e cila luftoi kundër qeverisë maqedonase në vitin 2001. Ali Ahmeti e organizoi UÇK-në nga ish-luftëtarë të UÇK-së dhe UÇPMB-së nga Kosova, kryengritës shqiptarë nga Ushtria Çlirimtare e Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit në Serbi, radikalë të rinj shqiptarë, nacionalistë nga Maqedonia dhe mercenarë të huaj.<ref>{{Cite web|last=Marusic|first=Sinisa Jakov|date=2020-09-02|title=North Macedonia Albanian Leader Testifies to Kosovo War Prosecutors|url=https://balkaninsight.com/2020/09/02/north-macedonia-albanian-leader-testifies-to-kosovo-war-prosecutors/|access-date=2025-06-02|website=Balkan Insight|language=en-US}}</ref> Akronimi ishte i njëjtë me atë të UÇK-së në shqip. === Veteranët e UÇK-së në politikë === Një numër figurash të UÇK-së tani luajnë një rol të madh në politikën kosovare. * [[Hashim Thaçi]], kreu politik i UÇK-së, është udhëheqës i Partisë Demokratike të Kosovës (PDK) dhe shërbeu një mandat si kryeministër që nga janari i vitit 2008. Në vitin 2011, ai u identifikua në raportet e zbulimit ushtarak perëndimor të rrjedhura si një "peshk i madh" në krimin e organizuar në Kosovë. Ai ishte President i Kosovës që nga 7 prilli 2016 deri në dorëheqjen e tij më 5 nëntor 2020. Më 24 qershor 2020, Dhomat e Specializuara të Kosovës dhe Zyra e Prokurorit të Specializuar ngritën një aktakuzë me dhjetë pika, duke akuzuar Hashim Thaçin dhe të tjerë për krime kundër njerëzimit dhe krime lufte.<ref>{{Cite news|date=2020-06-24|title=Kosovo President Thaci faces war crimes indictment|language=en-GB|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-53169808|access-date=2025-06-02}}</ref> * [[Agim Çeku]], shefi ushtarak i UÇK-së, u bë Kryeministër i Kosovës pas luftës. Ky veprim shkaktoi disa polemika në Serbi, pasi Beogradi e konsideronte atë si kriminel lufte, megjithëse ai nuk u padit kurrë nga gjykata e Hagës.<ref>{{Cite web|title=War Criminal, Ally, or Both?|url=https://www.motherjones.com/news/special_reports/total_coverage/kosovo/ceku.html|access-date=2025-06-02|website=www.motherjones.com|language=en|archive-date=7 shkurt 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060207012959/https://www.motherjones.com/news/special_reports/total_coverage/kosovo/ceku.html|url-status=dead}}</ref> * [[Ramush Haradinaj]], një komandant i UÇK-së, është themeluesi dhe aktualisht udhëheqësi i Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës (AAK) dhe shërbeu për një kohë të shkurtër si Kryeministër i Kosovës përpara se të dorëzohej në ICTY në Hagë për t'u gjykuar për akuzat për krime lufte.<ref>{{Cite news|date=2005-03-10|title=Kosovo ex-PM war charges revealed|language=en-GB|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4337085.stm|access-date=2025-06-02}}</ref> Ai u lirua më vonë nga akuzat. Nga viti 2017 deri në vitin 2020 ai ishte përsëri Kryeministër i Kosovës. * [[Fatmir Limaj]], një komandant i lartë i UÇK-së, tani është udhëheqës i Iniciativës për Kosovën (NISMA). Ai u gjykua gjithashtu në Hagë dhe u lirua nga të gjitha akuzat në nëntor 2005.<ref>{{Cite web|title=Trial Watch : Fatmir Limaj (Çeliku)|url=http://www.trial-ch.org/en/trial-watch/profile/db/legal-procedures/fatmir_limaj_145.html|access-date=2025-06-02|website=www.trial-ch.org|language=en|archive-date=12 tetor 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012140201/http://www.trial-ch.org/en/trial-watch/profile/db/legal-procedures/fatmir_limaj_145.html|url-status=dead}}</ref> === Aktakuzat === Hajredin Bala, një ish-roje burgu i UÇK-së, u dënua më 30 nëntor 2005 me 13 vjet burgim për keqtrajtimin e tre të burgosurve në [[Kampi i burgut të Lapushnikut|kampin e burgut të Llapushnikut]], rolin e tij personal në "mirëmbajtjen dhe zbatimin e kushteve çnjerëzore" të kampit, ndihmën në torturimin e një të burgosuri dhe pjesëmarrjen në vrasjen e nëntë të burgosurve nga kampi të cilët u marshuan drejt Maleve të Berishës më 25 ose 26 korrik 1998 dhe u vranë. Bala apeloi dënimin dhe apeli është ende në pritje.<ref>{{Cite web|title=Haradin Bala Granted Temporary Provisional Release|url=http://www.un.org/icty/pressreal/2006/p1070-e.htm|access-date=2025-06-02|website=www.un.org}}</ref> == Mbështetja e huaj == Shtetet e Bashkuara (dhe NATO) mbështetën drejtpërdrejt UÇK-në.<ref>{{Cite book|last=Scott|first=Peter Dale|url=https://books.google.com/books?id=op39ymd2um0C&pg=PA131#v=onepage&q&f=false|title=The Road to 9/11: Wealth, Empire, and the Future of America|date=2007-09-04|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-92994-4|language=en}}</ref> CIA financoi, trajnoi dhe furnizoi UÇK-në (ashtu siç kishin bërë më parë me Ushtrinë Boshnjake). Siç u zbulua për The Sunday Times nga burime të CIA-s, "agjentët e inteligjencës amerikane kanë pranuar se ndihmuan në trajnimin e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës para bombardimit të Jugosllavisë nga NATO".<ref>{{Cite web|title=CIA Aided Kosovo Guerrilla Army All Along|url=https://archive.globalpolicy.org/security/issues/kosovo1/ksv17.htm|access-date=2025-06-02|website=archive.globalpolicy.org}}</ref><ref>{{Cite book|last=Ron|first=James|url=https://books.google.com/books?id=uZiNkMAOp3QC|title=Frontiers and Ghettos: State Violence in Serbia and Israel|date=2003-05-19|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-93690-4|language=en}}</ref> James Bissett, ambasadori kanadez në Jugosllavi, Bullgari dhe Shqipëri, shkroi në vitin 2001 në Toronto Star se raportet e medias tregojnë se "që në vitin 1998, Agjencia Qendrore e Inteligjencës e ndihmuar nga Shërbimi Ajror Special Britanik po armatoste dhe trajnonte anëtarë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës në Shqipëri për të nxitur rebelim të armatosur në Kosovë. (...) Shpresa ishte që me Kosovën në flakë, NATO të mund të ndërhynte ...".<ref>{{Cite web|title=We created a monster|url=http://www.deltax.net/bissett/a-monster.htm|access-date=2025-06-02|website=www.deltax.net}}</ref> Sipas Tim Judah, përfaqësuesit e UÇK-së ishin takuar tashmë me agjencitë e inteligjencës amerikane, britanike dhe zvicerane në vitin 1996, dhe ndoshta "disa vite më parë". Kongresmeni republikan amerikan Dana Rohrabacher, ndërsa ishte kundër trupave tokësore amerikane në Kosovë, mbështeti që Amerika t'i ofronte mbështetje UÇK-së për t'i ndihmuar ata të fitonin lirinë e tyre. Ai u nderua nga Lidhja Qytetare Shqiptaro-Amerikane në një aktivitet për mbledhje fondesh në New Jersey më 23 korrik 2001. Presidenti i Lidhjes, Joseph J. DioGuardi, vlerësoi Rohrabacher për mbështetjen e tij ndaj UÇK-së, duke thënë "Ai ishte anëtari i parë i Kongresit që këmbënguli që Shtetet e Bashkuara të armatosin Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës dhe një nga të paktët anëtarë që deri më sot mbështet publikisht pavarësinë e Kosovës". Rohrabacher mbajti një fjalim në mbështetje të pajisjes amerikane të UÇK-së me armatim, duke e krahasuar atë me mbështetjen franceze për Amerikën në Luftën Revolucionare.<ref>{{Cite web|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0JZS/is_20_17/ai_n25037473/|language=sq|access-date=2 qershor 2025|archive-date=15 korrik 2012|archive-url=https://archive.today/20120715035934/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0JZS/is_20_17/ai_n25037473/|url-status=dead}}</ref> == Krimet e luftës == Ka pasur raportime për krime lufte të kryera nga UÇK-ja si gjatë ashtu edhe pas konfliktit. Këto janë drejtuar kundër serbëve, pakicave të tjera etnike (kryesisht romëve) dhe kundër shqiptarëve etnikë të akuzuar për bashkëpunim me autoritetet serbe.<ref>{{Cite web|title=UNDER ORDERS: War Crimes in Kosovo|url=https://www.hrw.org/reports/2001/kosovo/|access-date=2025-06-02|website=www.hrw.org}}</ref> Sipas një raporti të vitit 2001 nga Human Rights Watch (HRW):<blockquote>UÇK-ja ishte përgjegjëse për abuzime të rënda... duke përfshirë rrëmbimet dhe vrasjet e serbëve dhe shqiptarëve etnikë të konsideruar si bashkëpunëtorë me shtetin. Elementë të UÇK-së janë gjithashtu përgjegjës për sulmet pas konfliktit ndaj serbëve, romëve dhe jo-shqiptarëve të tjerë, si dhe rivalëve politikë shqiptarë etnikë... djegien dhe plaçkitjen e përhapur dhe sistematike të shtëpive që u përkisnin serbëve, romëve dhe pakicave të tjera dhe shkatërrimin e kishave dhe manastireve ortodokse... të kombinuara me ngacmime dhe kërcënime të dizajnuara për të detyruar njerëzit të largohen nga shtëpitë dhe komunitetet e tyre... elementë të UÇK-së janë qartësisht përgjegjës për shumë nga këto krime.<ref name=":1">{{Cite web|title=UNDER ORDERS: War Crimes in Kosovo - 1. Executive Summary|url=https://www.hrw.org/reports/2001/kosovo/undword.htm|access-date=2025-06-02|website=www.hrw.org}}</ref></blockquote>UÇK-ja u përfshi në sulme kundër serbëve në Kosovë, hakmarrje kundër shqiptarëve etnikë që "bashkëpunuan" me qeverinë serbe, dhe bombardoi stacione policie dhe kafene që dihej se frekuentoheshin nga zyrtarë serbë, duke vrarë civilë të pafajshëm gjatë këtij procesi. Shumica e aktiviteteve të saj u financuan nga trafiku i drogës, megjithëse lidhjet e saj me grupet e komunitetit dhe të mërguarit shqiptarë i dhanë popullaritet lokal.<ref>{{Cite web|title=Terrorist Groups and Political Legitimacy - Council on Foreign Relations|url=http://www.cfr.org/publication/10159/|access-date=2025-06-02|website=www.cfr.org|language=en|archive-date=20 dhjetor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091220030412/http://www.cfr.org/publication/10159/|url-status=dead}}</ref> [[Rasti Panda|Incidenti i Panda Bar]], një masakër e adoleshentëve serbë në një kafene, çoi në një goditje të menjëhershme në lagjet jugore të Pejës të populluara nga shqiptarët, gjatë së cilës policia serbe vrau dy shqiptarë. Aleksandar Vuçiç ka deklaruar se nuk ka prova se vrasja është kryer nga shqiptarët, siç besohej më parë. Zyra e Prokurorit të Krimit të Organizuar Serb nisi një hetim të ri në vitin 2016 dhe arriti në përfundimin se masakra nuk është kryer nga shqiptarët. Shumë vite pas incidentit, qeveria serbe ka pranuar zyrtarisht se ajo është kryer nga agjentë të Shërbimit Sekret Serb.<ref>{{Cite web|title=Terrorist Groups and Political Legitimacy - Council on Foreign Relations|url=http://www.cfr.org/publication/10159/|access-date=2025-06-02|website=www.cfr.org|language=en|archive-date=20 dhjetor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091220030412/http://www.cfr.org/publication/10159/|url-status=dead}}</ref> Numri i saktë i viktimave të UÇK-së nuk dihet. Sipas një raporti të qeverisë serbe, UÇK-ja kishte vrarë dhe rrëmbyer 3,276 persona me përshkrime të ndryshme etnike, përfshirë disa shqiptarë. Nga 1 janari 1998 deri më 10 qershor 1999, UÇK-ja vrau 988 persona dhe rrëmbeu 287; në periudhën nga 10 qershori 1999 deri më 11 nëntor 2001, kur NATO mori kontrollin në Kosovë, u raportua se 847 persona u vranë dhe 1,154 u rrëmbyen. Kjo përfshinte si civilë ashtu edhe personel të forcave të sigurisë. Nga të vrarët në periudhën e parë, 335 ishin civilë, 351 ushtarë, 230 policë dhe 72 ishin të paidentifikuar. Sipas kombësisë, 87 nga civilët e vrarë ishin serbë, 230 shqiptarë dhe 18 të kombësive të tjera. Pas tërheqjes së forcave të sigurisë serbe dhe jugosllave nga Kosova në qershor 1999, të gjitha viktimat ishin civilë, shumica dërrmuese ishin serbë. Sipas Human Rights Watch, deri në "një mijë serbë dhe romë janë vrarë ose janë zhdukur që nga 12 qershori 1999... elementë të UÇK-së janë qartësisht përgjegjës për shumë nga këto krime".<ref name=":1" /> Një gjykatë serbe dënoi 9 ish-anëtarë të UÇK-së për vrasjen e 32 civilëve joshqiptarë.<ref>{{Cite web|title=Serbia Jails 9 Ethnic Albanian Guerrillas for Crimes in Kosovo - Novinite.com - Sofia News Agency|url=https://www.novinite.com/articles/124420/Serbia+Jails+9+Ethnic+Albanian+Guerrillas+for+Crimes+in+Kosovo|access-date=2025-06-02|website=www.novinite.com}}</ref> Në të njëjtin rast, 35 civilë të tjerë rezultojnë të zhdukur, ndërsa 153 u torturuan dhe u liruan. === Përdorimi i fëmijëve ushtarë === Konventa për të Drejtat e Fëmijëve, e miratuar nga Asambleja e Përgjithshme e OKB-së më 20 nëntor 1989, hyri në fuqi më 2 shtator 1990 dhe ishte e vlefshme gjatë gjithë konfliktit. Neni 38 i kësaj Konvente përcakton moshën 15 vjeç si minimumin për rekrutim ose pjesëmarrje në konflikt të armatosur. Neni 38 kërkon që shtetet palë të parandalojnë çdo person nën moshën 15 vjeç nga pjesëmarrja e drejtpërdrejtë në armiqësi dhe të përmbahen nga rekrutimi i kujtdo nën moshën 15 vjeç.<ref>{{Cite web|title=Child Soldiers International - International Standards|url=http://www.child-soldiers.org/international_standards.php|access-date=2025-06-02|website=www.child-soldiers.org}}</ref> Pjesëmarrja e personave nën moshën 18 vjeç në UÇK u konfirmua në tetor 2000 kur u bënë të njohura detajet e regjistrimit të 16,024 ushtarëve të UÇK-së nga Organizata Ndërkombëtare për Migracionin në Kosovë. Dhjetë përqind e këtij numri ishin nën moshën 18 vjeç. Shumica e tyre ishin 16 dhe 17 vjeç. Rreth 2% ishin nën moshën 16 vjeç. Këto ishin kryesisht vajza të rekrutuara për të gatuar për ushtarët në vend që të luftonin realisht.<ref>{{Cite web|title=Child Soldiers Global Report 2001 - Federal Republic of Yugoslavia|url=https://www.refworld.org/reference/annualreport/cscoal/2001/en/65418|access-date=2025-06-02|website=Refworld|language=en}}</ref> === Akuzat për vjedhje të organeve === Carla Del Ponte, një kryeprokurore e ICTY-së me përvojë të gjatë, pohoi në librin e saj "The Hunt: Me and the War Criminals" (2008) se ka pasur raste të trafikimit të organeve në vitin 1999 pas përfundimit të Luftës së Kosovës.<ref>{{Cite web|title=Serb prisoners 'were stripped of their organs in Kosovo war' - Telegraph|url=http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2008/04/11/wserb111.xml&CMP=ILC-mostviewedbox|access-date=2025-06-02|website=www.telegraph.co.uk}}</ref> Akuzat janë hedhur poshtë nga autoritetet kosovare si trillime, ndërsa ICTY ka thënë se "nuk janë marrë prova të besueshme për të mbështetur akuzat".<ref>{{Cite web|title=ICTY Weekly Press Briefing|url=http://www.un.org/icty/briefing/2008/pb080416.htm|access-date=2025-06-02|website=www.un.org}}</ref> Në fillim të vitit 2011, Komiteti i Punëve të Jashtme i Parlamentit Evropian shqyrtoi një raport nga Dick Marty mbi aktivitetet e dyshuara kriminale dhe polemikën e dyshuar për marrjen e organeve; megjithatë, Anëtarët e Parlamentit e kritikuan raportin, duke përmendur mungesën e provave, dhe Marty u përgjigj se një program për mbrojtjen e dëshmitarëve ishte i nevojshëm në Kosovë përpara se ai të mund të jepte më shumë detaje mbi dëshmitarët sepse jeta e tyre ishte në rrezik. Në vitin 2011, France 24 mori një dokument të klasifikuar që datonte që nga viti 2003 dhe zbuloi se OKB-ja dinte për trafikimin e organeve përpara se të përmendej nga Carla del Ponte në vitin 2008. Në korrik 2014, avokati amerikan Clint Williamson, ish-Ambasadori i Shteteve të Bashkuara për Çështjet e Krimeve të Luftës, njoftoi se ai dhe ekipi i tij kishin gjetur "tregues bindës" se afërsisht 10 të burgosur ishin vrarë në mënyrë që organet e tyre të mund të merreshin. "Fakti që ndodhi në një shkallë të kufizuar nuk e zvogëlon egërsinë e një krimi të tillë", tha Williamson, por shtoi se niveli i provave ishte i pamjaftueshëm për të ngritur akuza kundër ndonjë individi të veçantë.<ref>{{Cite web|date=2014-07-29|title=Kosovo prosecutor suspects some killed for organs|url=https://apnews.com/general-news-d8d77e5a58884e9490f51754eb07dcdf|access-date=2025-06-02|website=AP News|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Fioretti|first=Julia|date=2014-07-29|title=Inquiry finds 'indications' of organ harvesting in Kosovo conflict|language=en-US|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/world/inquiry-finds-indications-of-organ-harvesting-in-kosovo-conflict-idUSKBN0FY1FJ/|access-date=2025-06-02}}</ref> === Vrasjet === Më 24 qershor 2020, Hashim Thaçi, Presidenti i atëhershëm i Kosovës, Kadri Veseli dhe tetë ish-udhëheqës të tjerë të UÇK-së, u paditën nga Zyra e Prokurorit të Specializuar (ZPS) në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë në Hagë.<ref>{{Cite news|last=Mayr|first=Walter|date=2020-06-25|title=Kosovo: Hashim Thaci wegen Kriegsverbrechen angeklagt|language=de|work=Der Spiegel|url=https://www.spiegel.de/ausland/kosovo-hashim-thaci-wegen-kriegsverbrechen-angeklagt-a-0cfd85f5-adb9-4f28-82dd-cce94c7321f5|access-date=2025-06-02|issn=2195-1349}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.scp-ks.org/en/press-statement|language=sq}}</ref> Aktakuza i ngarkon të dyshuarit me afërsisht 100 vrasje të shqiptarëve të Kosovës, serbëve të Kosovës, romëve të Kosovës dhe kundërshtarëve politikë. Sipas Prokurorit të Specializuar, ishte e nevojshme që çështja të bëhej publike për shkak të përpjekjeve të përsëritura nga Thaçi dhe Veseli për të penguar dhe minuar punën e Dhomave të Specializuara të Kosovës.{{Citation needed}} === Masakrat === * Vrasjet në Kleçkë (26–27 gusht 1998) – 22 trupa të djegur u gjetën në një krematorium të improvizuar; Serbia ia ka atribuar vrasjet UÇK-së.<ref>{{Cite book|last=Council|first=United Nations Security|url=https://books.google.com/books?id=B8MRAQAAMAAJ|title=Official Records: Proces-verbaux Officiels|date=2006|language=en}}</ref> * Masakra e liqenit Radonjiç (9 shtator 1998) – 34 individë të etnisë serbe, rome dhe shqiptare u zbuluan nga një ekip mjeko-ligjor serb pranë liqenit. Serbia ia ka atribuar vrasjen UÇK-së dhe militantëve të tjerë kosovarë.<ref>{{Cite book|last=Krieger|first=Heike|url=https://books.google.com/books?id=-OhPTJn8ZWoC&pg=PA38#v=onepage&q&f=false|title=The Kosovo Conflict and International Law: An Analytical Documentation 1974-1999|date=2001-07-12|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-80071-6|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Staff|first=Human Rights Watch|url=https://books.google.com/books?id=LdWZrfsdqAEC&pg=PA311#v=onepage&q&f=false|title=Human Rights Watch World Report 1999|date=1998-10-12|publisher=Human Rights Watch|isbn=978-1-56432-190-9|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Haradinaj et al. (IT-04-84) {{!}} International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia|url=https://www.icty.org/case/haradinaj/4#ind|access-date=2025-06-02|website=www.icty.org}}</ref> * Varrez masive në Malishevë - Pasi u rrëmbyen dhe u mbajtën në paraburgim nga UÇK-ja, 12 serbë dhe 1 civil bullgar u masakruan me mbetjet e tyre të zbuluara në një varr masiv në qytetin e Malishevës.<ref>{{Cite web|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2005-may-15-fg-kosovo15-story.html|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://scindeks-clanci.ceon.rs/data/pdf/0409-2953/2015/0409-29531503122D.pdf|language=sq}}</ref> * Vrasjet në Gjilan – Mbetjet e 80 serbëve u zbuluan pasi u vranë, me sa duket nga anëtarë të Grupit të Gjilanit të UÇK-së, të cilët u gjykuan në mungesë nga një gjykatë serbe dhe u shpallën fajtorë. Një varr masiv u gjet në Çena(r) Çesma pranë Gjilanit.<ref>{{Cite book|last=Andjelković|first=Zoran|url=https://books.google.com/books?id=YZYMAQAAMAAJ|title=Days of Terror: In the Presence of the International Forces|date=2000|publisher=Centre for Peace and Tolerance|language=en}}</ref> * Masakra e Rahovecit – Më shumë se 100 civilë serbë dhe romë nga Rahoveci dhe fshatrat përreth tij - Retimlje, Opterusa, Zočište dhe Velika Hoca - në Kosovën perëndimore u rrëmbyen dhe u vendosën në kampe burgimi nga luftëtarët e UÇK-së; 47 u vranë dhe varri i tyre u gjet në vitin 2005.<ref>{{Cite web|title=Belgrade Remembers Victims from Orahovac :: Balkan Insight|url=http://www.balkaninsight.com/en/article/belgrade-remembers-victims-from-orahovac/1460/3|access-date=2025-06-02|website=www.balkaninsight.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=B92 - News - 13 years since massacre of Serbs and Roma in Kosovo|url=http://www.b92.net/eng/news/crimes-article.php?yyyy=2011&mm=07&dd=18&nav_id=75498|access-date=2025-06-02|website=www.b92.net}}</ref> * Masakra e Grackës së Vjetër – 14 fermerë serbë u vranë. Autorët e krimit nuk u gjetën kurrë.<ref>{{Cite book|last=Nations|first=United|url=https://books.google.com/books?id=46wG44UdPscC&pg=PA367|title=Yearbook of the United Nations 1999|date=2002-02-21|publisher=United Nations Publications|isbn=978-92-1-100856-2|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Sremac|first=Danielle S.|url=https://books.google.com/books?id=IGeJzd6BLU4C&q=War+of+Words:+Washington+Tackles+the+Yugoslav+Conflict|title=War of Words: Washington Tackles the Yugoslav Conflict|date=1999-10-30|publisher=Bloomsbury Academic|isbn=978-0-275-96609-6|language=en}}</ref> * Varr masiv në Ugljare – 15 trupa serbësh të gjetur në një varr masiv, i raportuar më 25 gusht 1999 nga KFOR-i.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KxqPAAAAMAAJ|title=Review of International Affairs|date=1999|publisher=Federation of Yugoslav Journalists|language=en}}</ref> KFOR-i zhvarrosi varrin masiv më 27 korrik. 14 serbë ishin qëlluar, therur ose goditur me shkopinj. Ugljare ishte një bastion i UÇK-së. Masakra e Volujakut – Sipas autoriteteve serbe, u vranë 25 civilë meshkuj serb të Kosovës. Serbia ia atribuon vrasjet "grupit të Rahovecit" të UÇK-së.<ref>{{Cite book|last=Bogdanović|first=Ljiljana|url=https://books.google.com/books?id=oTfZAAAAIAAJ|title=Abductions and Disappearances of Non-Albanians in Kosovo|date=2001|publisher=Humanitarian Law Center|isbn=978-86-82599-26-5|language=en}}</ref> Në vitin 2003, gazeta e përditshme serbe Večernje novosti publikoi fotografi të kohës së luftës të tre ushtarëve të UÇK-së me kokat e serbëve të prerë. Gazeta identifikoi dy nga tre anëtarët e UÇK-së si Sadik Çuflaj dhe djalin e tij Valon Çuflaj, i cili sipas gazetës atëherë punonte për Trupat Mbrojtëse të Kosovës.<ref>{{Cite web|title=Wayback Machine|url=http://www.kosovo.net/kladecapit.pdf|access-date=2025-06-02|website=www.kosovo.net}}</ref> Bojan Cvetkoviç, një ushtar vullnetar i cili kishte qenë në detyrë vetëm për javë të tëra, u identifikua si një nga viktimat, ndërsa Partia Radikale Serbe më vonë konfirmoi se ushtari Aleksandar Njegoviç, i cili ishte anëtar i SRP-së, ishte viktima e dytë nga tre ushtarë të tjerë që u zhdukën në të njëjtën kohë.<ref>{{Cite web|title=CNJ / ORRORI|url=https://www.cnj.it/documentazione/ORRORI/orrore8.htm|access-date=2025-06-02|website=www.cnj.it}}</ref> === Kishat dhe monumentet mesjetare të shkatërruara === Historiani kulturor András Riedlmayer deklaroi se asnjë kishë apo manastir ortodoks serb nuk u dëmtua apo shkatërrua nga UÇK-ja gjatë luftës. Riedlmayer dhe Andrew Herscher kryen një studim të trashëgimisë kulturore të Kosovës për ICTY-në dhe UNMIK-un pas luftës dhe rezultatet e tyre zbuluan se shumica e dëmeve në kisha ndodhën gjatë sulmeve hakmarrëse pas konfliktit dhe kthimit të refugjatëve shqiptarë të Kosovës. Në vitin 1999, luftëtarët e UÇK-së u akuzuan për vandalizimin e manastirit Devič dhe terrorizimin e stafit. Trupat e KFOR-it thanë se rebelët e UÇK-së vandalizuan murale dhe piktura shekullore në faltore dhe vodhën dy makina dhe të gjithë ushqimin e manastirit.<ref>{{Cite web|title=CNN - KLA rebels accused of vandalizing Serb monastery - June 17, 1999|url=http://edition.cnn.com/WORLD/europe/9906/17/kosovo.04/|access-date=2025-06-02|website=edition.cnn.com|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304095609/http://edition.cnn.com/WORLD/europe/9906/17/kosovo.04/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.novosti.rs/vesti/naslovna/dosije/aktuelno.292.html:775163-Zak-Ogar-Hocu-da-svedocim-o-zlocinima-OVK-ali-me-ne-zovu/|language=sq}}</ref> Karima Bennoune, raportuese speciale e Kombeve të Bashkuara në fushën e të drejtave kulturore, iu referua shumë raporteve të sulmeve të përhapura kundër kishave të kryera nga Ushtria Çlirimtare e Kosovës. Në vitin 2014, John Clint Williamson njoftoi gjetjet hetimore të Task Forcës Speciale Hetimore të BE-së dhe tregoi se një element i caktuar i UÇK-së pas përfundimit të luftës (qershor 1999) qëllimisht shënjestroi popullatat minoritare në një fushatë të organizuar spastrimi etnik me akte persekutimi që përfshinin edhe përdhosjen dhe shkatërrimin e kishave dhe vendeve të tjera fetare. Fabio Maniscalco, një arkeolog italian, specialist për mbrojtjen e pronës kulturore, përshkroi se anëtarët e UÇK-së sekuestruan ikona dhe stoli liturgjike ndërsa plaçkitnin dhe se ata vazhduan të shkatërronin kishat dhe manastiret ortodokse të krishtera me bomba mortaje pas mbërritjes së KFOR-it.<ref>{{Cite web|title=Wayback Machine|url=http://webjournal.unior.it/Dati/18/54/2.%20Kosovo,%20Maniscalco.pdf|access-date=2025-06-02|website=webjournal.unior.it|archive-date=18 mars 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318004707/http://webjournal.unior.it/Dati/18/54/2.%20Kosovo,%20Maniscalco.pdf|url-status=dead}}</ref> === Kampet e burgut === * Kampi i burgut të Llapushnikut – Haradin Bala, një roje burgu i UÇK-së, u shpall fajtor nga ICTY për torturë dhe keqtrajtim të të burgosurve, krime të kryera në kamp.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=V3hqQJkJSNcC&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|title=Genocide, War Crimes, and Crimes Against Humanity|publisher=Human Rights Watch|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Mishra|first=Pramod|url=https://books.google.com/books?id=09hNR6cBP1AC&pg=PA85#v=onepage&q&f=false|title=Human Rights Reporting|date=2006|publisher=Gyan Publishing House|isbn=978-81-8205-383-0|language=en}}</ref> * Kampi i burgut të Jabllanicës – 10 individë u ndaluan dhe u torturuan nga forcat e UÇK-së, përfshirë: një serb, tre malazezë, një boshnjak, tre shqiptarë dhe dy viktima me etni të panjohur.<ref>{{Cite web|title=Haradinaj et al. (IT-04-84) {{!}} International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia|url=https://www.icty.org/case/haradinaj/4#ind|access-date=2025-06-02|website=www.icty.org}}</ref><ref>{{Cite web|title=UN-Tribunal spricht Kosovo-Führer Haradinaj frei - WELT|url=https://www.welt.de/print/welt_kompakt/print_politik/article111691054/UN-Tribunal-spricht-Kosovo-Fuehrer-Haradinaj-frei.html|access-date=2025-06-02|website=DIE WELT|language=de}}</ref> Disa të mbijetuar të kampeve të burgjeve të drejtuara nga UÇK-ja në Shqipëri kanë dalë hapur për të treguar historitë e tyre si janë rrëmbyer dhe transportuar në këto kampe, ku kanë qenë dëshmitarë të torturave dhe vrasjeve të të burgosurve të tjerë.<ref>{{Cite news|date=2009-04-10|title=Horrors of KLA prison camps revealed|language=en-GB|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7990984.stm|access-date=2025-06-02}}</ref> Në vitin 2009, dëshmitë e dëshmitarëve okularë nga ish-të burgosur dhe luftëtarë të UÇK-së për ndalimin e qytetarëve të qytetarëve, romë dhe serbë nga zona e Prizrenit në kampet e burgjeve të drejtuara nga UÇK-ja në qytetin shqiptar të Kukësit. Pavarësisht se kampi u ngrit fillimisht, me burgun e ushtrisë shqiptare, për të ndaluar luftëtarët të padisiplinuar të UÇK-së, akte torturë dhe vrasje pa gjyq dhe kryen nga UÇK-ja kundër civilëve shqiptarë, romë dhe serbë. Sipas një ish-luftëtari të UÇK-së:<ref>{{Cite web|last=Montgomery|first=Altin Raxhimi, Vladimir Karaj, Michael|date=2009-04-09|title=KLA Ran Torture Camps in Albania|url=https://balkaninsight.com/2009/04/09/kla-ran-torture-camps-in-albania/|access-date=2025-06-02|website=Balkan Insight|language=en-US}}</ref><blockquote>Nuk dukej e çuditshme në atë kohë... por tani, duke parë prapa, e di se disa nga gjërat që u bënë ndaj civilëve të pafajshëm ishin të gabuara. Por njerëzit që i bënë ato gjëra sillen sikur nuk kishte ndodhur asgjë dhe vazhdojnë të lëndojnë popullin e tyre, shqiptarët.</blockquote> === Dhuna seksuale === Që nga hyrja e Forcës së Kosovës të udhëhequr nga NATO, janë dokumentuar përdhunime të grave serbe dhe rome, si dhe atyre shqiptare të perceptuara si bashkëpunëtore, nga shqiptarë etnikë dhe ndonjëherë nga anëtarë të UÇK-së.<ref>{{Cite web|title=Wayback Machine|url=https://www.amnesty.org/download/Documents/EUR7075582017ENGLISH.PDF|access-date=2025-06-02|website=www.amnesty.org}}</ref><ref>{{Cite news|last=McVeigh|first=Karen|date=2018-08-03|title=After two decades, the hidden victims of the Kosovo war are finally recognised|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/global-development/2018/aug/03/after-two-decades-the-hidden-victims-of-the-kosovo-war-are-finally-recognised|access-date=2025-06-02|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kosovo: Rape as a Weapon of "Ethnic Cleansing"|url=https://www.refworld.org/reference/countryrep/hrw/2000/en/17379|access-date=2025-06-02|website=Refworld|language=en}}</ref> === Statusi si grup terrorist === Autoritetet jugosllave, nën Slobodan Millosheviqin, e konsideronin UÇK-në si grup terrorist. Në shkurt të vitit 1998, i dërguari special i Presidentit të SHBA-së Bill Clinton në Ballkan, Robert Gelbard, dënoi si veprimet e qeverisë serbe ashtu edhe të UÇK-së, dhe e përshkroi UÇK-në si "pa asnjë dyshim, një grup terrorist". Rezoluta 1160 e OKB-së mori një qëndrim të ngjashëm.<ref>{{Cite web|title=Security Council resolution 1160 (1998) on the Letters from the United Kingdom (S/1998/223) and the United States (S/1998/272)|url=http://www.un.org/peace/kosovo/98sc1160.htm|access-date=2025-06-02|website=www.un.org}}</ref><ref>{{Cite book|last=Henriksen|first=Dag|url=https://books.google.com/books?id=XYBURe35uCQC|title=NATO's Gamble: Combining Diplomacy and Airpower in the Kosovo Crisis, 1998-1999|date=2007|publisher=Naval Institute Press|isbn=978-1-59114-355-0|language=en}}</ref> Me sa duket, lista zyrtare e Departamentit të Shtetit të SHBA-së e vitit 1997 e "Organizatave të Huaja Terroriste" nuk e përfshinte UÇK-në, por Departamenti i Shtetit i SHBA-së mund ta ketë listuar atë si një organizatë terroriste në vitin 1998, me sa duket për faktin se ajo po financonte operacionet e saj me para nga tregtia ndërkombëtare e heroinës dhe kreditë nga vendet islamike. Në mars të vitit 1998, vetëm një muaj më vonë, Gerbald u detyrua të modifikonte deklaratat e tij për të thënë se UÇK-ja nuk ishte klasifikuar ligjërisht nga qeveria amerikane si një grup terrorist, dhe qeveria amerikane iu afrua udhëheqësve të UÇK-së për t'i bërë ata bashkëbisedues me serbët. The Wall Street Journal pretendoi më vonë se qeveria amerikane në shkurt të vitit 1998 e kishte hequr UÇK-në nga lista e organizatave terroriste, një heqje që nuk është konfirmuar kurrë. Franca e hoqi UÇK-në nga lista në fund të vitit 1998, pas lobimit të fortë të SHBA-së dhe Mbretërisë së Bashkuar. UÇK-ja është ende e pranishme në listën e grupeve terroriste të MIPT Terrorism Knowledge Base, dhe është e listuar si një organizatë terroriste joaktive nga Konsorciumi Kombëtar për Studimin e Terrorizmit dhe Përgjigjet ndaj Terrorizmit.<ref>{{Cite web|title=START {{!}} Terrorist Organization Profile|url=http://www.start.umd.edu/data/tops/terrorist_organization_profile.asp?id=3517|access-date=2025-06-02|website=www.start.umd.edu}}</ref> Gjatë luftës, trupat e UÇK-së bashkëpunuan me trupat e NATO-s, dhe një nga anëtarët e saj u quajt nga NATO mishërimi i "luftëtarëve të lirisë" të Kosovës. Në fund të vitit 1999, UÇK-ja u shpërbë dhe anëtarët e saj u bashkuan me Trupat Mbrojtëse të Kosovës. Shumica e shteteve që u përballën në territorin e tyre me aktivitet ndërkombëtar nga UÇK-ja nuk e caktuan kurrë zyrtarisht atë si një organizatë terroriste.{{Citation needed}} == Hetimet për krime lufte == Në vitin 2005, komandanti i UÇK-së Haradin Bala u dënua për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit kundër serbëve dhe shqiptarëve nga Gjykata Ndërkombëtare Penale për ish-Jugosllavinë. Komandantët e UÇK-së dhe më vonë politikanët e Kosovës, Ramush Haradinaj dhe Fatmir Limaj, u liruan nga akuzat, por gjykata vuri në dukje se kishte vështirësi sepse shumë dëshmitarë kishin frikë të jepnin dëshmi, ndërsa të tjerë ndryshuan dëshmitë e tyre dhe disa vdiqën në rrethana misterioze. Përveç kësaj, pati dënime për manipulim dëshmitarësh në lidhje me këto dy raste.<ref>{{Cite web|last=Stojanovic|first=Emina Dizdarevic, Sven Milekic, Milica|date=2021-06-23|title=Hague Tribunal Leaves Uncertain Legacy as Last Trial Nears End|url=https://balkaninsight.com/2021/06/23/hague-tribunal-leaves-uncertain-legacy-as-last-trial-nears-end/|access-date=2025-06-02|website=Balkan Insight|language=en-US}}</ref> Në vitin 2010, një raport nga Këshilli i Evropës akuzoi guerilasit e UÇK-së për vrasjen e civilëve serbë dhe kundërshtarëve politikë shqiptarë etnikë. Bazuar në raportin e Këshillit të Evropës, Task Forca Speciale Hetimore (SITF) u krijua në vitin 2011 për të hetuar akuzat. Kryeprokurori i SITF paraqiti gjetjet e tij të përgjithshme në vitin 2014, duke rezultuar në krijimin e dhomave të specializuara në Hagë për të gjykuar çështjet.<ref>{{Cite web|date=2020-06-25|title=Kosovo: War Crimes Indictment Advances Justice {{!}} Human Rights Watch|url=https://www.hrw.org/news/2020/06/25/kosovo-war-crimes-indictment-advances-justice|access-date=2025-06-02|language=en}}</ref> Në prill të vitit 2014, Kuvendi i Kosovës shqyrtoi dhe miratoi krijimin e një gjykate speciale të Kosovës për të gjykuar krimet e dyshuara të luftës dhe abuzimet e tjera të rënda të kryera gjatë dhe pas luftës së Kosovës në vitet 1998-99. Gjykata do të gjykojë çështjet kundër individëve bazuar në një raport të Këshillit të Evropës të vitit 2010 nga senatori zviceran Dick Marty. Procedurat do të financohen nga BE-ja dhe do të mbahen në Hagë, megjithëse do të jetë ende një gjykatë kombëtare e Kosovës. Të pandehurit ka të ngjarë të përfshijnë anëtarë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës të cilët dyshohet se kanë kryer krime kundër pakicave etnike dhe kundërshtarëve politikë, që do të thotë se gjykata ka të ngjarë të hasë në njëfarë mospopullariteti në vend, ku UÇK-ja ende konsiderohet gjerësisht si heronj.<ref>{{Cite web|title=Special Court for Crimes Committed During Kosovo War Established in The Hague (January 15, 2016) {{!}} ASIL|url=https://www.asil.org/blogs/special-court-crimes-committed-during-kosovo-war-established-hague-january-15-2016|access-date=2025-06-02|website=www.asil.org|language=en}}</ref> Në vitin 2017, dhjetë anëtarë të UÇK-së, përfshirë Sylejman Selimin, i cili ishte ish-kreu i Forcës së Sigurisë së Kosovës dhe më vonë ambasador në Shqipëri, u dënuan për krime lufte kundër civilëve.<ref>{{Cite web|last=Isufi|first=Perparim|date=2017-09-04|title=Kosovo ‘Drenica Group’ Guerrillas’ Convictions Confirmed|url=https://balkaninsight.com/2017/09/04/kosovo-drenica-group-supreme-court-verdict-09-04-2017/|access-date=2025-06-02|website=Balkan Insight|language=en-US}}</ref> Më 24 qershor 2020, Dhomat e Specializuara të Kosovës dhe Zyra e Prokurorit të Specializuar ngritën një aktakuzë me dhjetë pika, duke akuzuar Presidentin e Kosovës Hashim Thaçi, Kadri Veselin dhe të tjerë për krime kundër njerëzimit dhe krime lufte. Prokurorët thanë se Hashim Thaçi dhe Kadri Veseli u përpoqën vazhdimisht të pengonin dhe minonin punën e Gjykatës Speciale të Kosovës (KS), "në një përpjekje për të siguruar që ata të mos përballen me drejtësinë". Në korrik 2020, Thaçi u mor në pyetje nga prokurorët e krimeve të luftës në Hagë.<ref>{{Cite web|date=2020-07-14|title=Kosovo's Thaci quizzed by war crimes prosecutors - World News|url=https://www.hurriyetdailynews.com/kosovos-thaci-quizzed-by-war-crimes-prosecutors-156545|access-date=2025-06-02|website=Hürriyet Daily News|language=en}}</ref> Në shtator 2020, Agim Çeku u thirr nga prokurorët si i dyshuar për krime lufte. Po atë muaj, ish-komandanti i UÇK-së, Salih Mustafa, u arrestua dhe u transferua në qendrat e paraburgimit në Hagë, bazuar në një "urdhër arresti, urdhër transferimi dhe aktakuzë të konfirmuar të lëshuar nga një gjyqtar i procedurës paraprake". Mustafa u akuzua për krime lufte të ndalimit arbitrar, trajtimit mizor, torturës dhe vrasjes. Po atë muaj, Hysni Gucati (Kryetar i Shoqatës së Veteranëve të Luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës) dhe Nasim Haradinaj (Zëvendëskryetar i Shoqatës së Veteranëve të Luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës) u arrestuan gjithashtu dhe u transferuan në Njësinë e Paraburgimit të Dhomave të Specializuara të Kosovës. Ata u akuzuan për pengim të zyrtarëve të Gjykatës Speciale të Kosovës në kryerjen e detyrave të tyre, frikësim gjatë procedurave penale, hakmarrje dhe shkelje të sekretit të procedurave.<ref>{{Cite web|url=https://www.scp-ks.org/en/cases/hysni-gucati-nasim-haradinaj/en|language=sq}}</ref> Në nëntor 2020, Thaçi, një deputet në parlamentin e Kosovës Rexhep Selimi, presidenti i Partisë Demokratike të Kosovës të Thaçit, Kadri Veseli dhe politikani veteran i Kosovës Jakup Krasniqi u arrestuan dhe u transferuan në qendrën e paraburgimit të Tribunalit të Kosovës në Hagë me akuza për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit.<ref>{{Cite web|date=2020-11-06|title=Kosovo President Thaci arrested, moved to The Hague to face war crimes charges - World News|url=https://www.hurriyetdailynews.com/kosovo-president-thaci-arrested-moved-to-the-hague-to-face-war-crimes-charges-159785|access-date=2025-06-02|website=Hürriyet Daily News|language=en}}</ref> Në dhjetor 2020, Parlamenti i Shqipërisë vendosi të krijojë një komision për të hetuar akuzat kundër UÇK-së për shkelje të të drejtave të njeriut si në Kosovë ashtu edhe në veri të Shqipërisë, ku ajo kishte baza. Kryeministri Edi Rama akuzoi shefin e opozitës Lulzim Basha se kishte ndihmuar OKB-në të hetonte UÇK-në dhe e quajti atë tradhtar. Basha i mohoi akuzat.<ref>{{Cite web|last=BIRN|date=2020-12-03|title=Albania’s Parliament to Probe Allegations of KLA Crimes|url=https://balkaninsight.com/2020/12/03/albanias-parliament-to-probe-allegations-of-kla-crimes/|access-date=2025-06-02|website=Balkan Insight|language=en-US}}</ref> Në vitin 2020, autoritetet serbe arrestuan Nezir Mehmetajn në Merdare. Ai akuzohet për pjesëmarrje në krime lufte kundër civilëve, duke përfshirë vrasje dhe djegie e plaçkitje të pronave private në fshatin Rudicë në Klinë gjatë luftës. Ai i mohoi akuzat.<ref>{{Cite web|last=Osmanaj|first=Rinesa|date=2022-01-10|title=Kosovo Protesters Urge Serbia to Free War Crimes Defendant|url=https://balkaninsight.com/2022/01/10/kosovo-protesters-urge-serbia-to-free-war-crimes-defendant/|access-date=2025-06-02|website=Balkan Insight|language=en-US}}</ref> Në shkurt 2021, presidentja e Dhomave të Specializuara të Kosovës, Ekaterina Trendafilova, i informoi diplomatët evropianë se kishte përpjekje në rritje nga Kosova për të minuar punën e gjykatës dhe paralajmëroi për sigurinë e dëshmitarëve. Ajo përmendi se kishte përpjekje për të sfiduar ligjin dhe për të falur ata që janë dënuar për krime. Përveç kësaj, ajo tha se Kosova po përpiqet shumë ta zhvendosë gjykatën nga Haga në Prishtinë (kryeqyteti i Kosovës) dhe një lëvizje e tillë do të "rrezikonte jetën, sigurinë dhe mbrojtjen e njerëzve që kanë ose do të jenë të gatshëm të bashkëpunojnë me gjykatën".<ref>{{Cite web|date=2021-02-15|title=Kosovo could try to move war crimes court to Pristina, judge warns|url=https://www.euronews.com/2021/02/15/kosovo-could-try-to-move-war-crimes-court-to-pristina-judge-warns|access-date=2025-06-02|website=euronews|language=en}}</ref> Në mars të vitit 2021, autoritetet belge arrestuan Pjeter Shalën, një ish-komandant të UÇK-së, me akuza për krime lufte.<ref>{{Cite web|last=Isufi|first=Perparim|date=2021-03-16|title=Belgium Arrests Kosovo Ex-Guerrilla on War Crime Charges|url=https://balkaninsight.com/2021/03/16/kosovo-war-crime-suspect-arrested-in-belgium/|access-date=2025-06-02|website=Balkan Insight|language=en-US}}</ref> Raportet e Shteteve të Bashkuara mbi Praktikat e të Drejtave të Njeriut të vitit 2021 raportuan se "politikanë kryesorë, udhëheqës të shoqërisë civile dhe organizata veteranësh" në Kosovë po përpiqeshin të minonin gjykatën e Hagës.<ref>{{Cite web|last=BIRN|date=2021-03-31|title=US Concerned About Continuing Rights Violations in South-East Europe|url=https://balkaninsight.com/2021/03/31/us-concerned-about-continuing-rights-violations-in-south-east-europe/|access-date=2025-06-02|website=Balkan Insight|language=en-US}}</ref> Në maj të vitit 2022, u shtuan akuza të tjera për krime lufte të dyshuara se u kryen në vitet 1998 dhe 1999 nga anëtarët e UÇK-së në konviktet në Budakovë dhe Semetishtë. Sipas aktakuzës përfundimtare, shumica e krimeve u kryen në qendrat e paraburgimit në Kosovë dhe Shqipëri.<ref>{{Cite web|last=Isufi|first=Perparim|date=2022-09-21|title=Kosovo War Crime Court President Suggests KLA Leaders’ Trial is Near|url=https://balkaninsight.com/2022/09/21/kosovo-war-crime-court-president-suggests-kla-leaders-trial-is-near/|access-date=2025-06-02|website=Balkan Insight|language=en-US}}</ref> Në dhjetor 2022, Salih Mustafa, i cili ishte arrestuar në shtator 2020, u dënua në Hagë për krime lufte të ndalimit arbitrar, torturës dhe vrasjes, por jo për trajtim mizor për arsye ligjore. Ai u dënua me 26 vjet burg. Trupi Gjykues përmendi gjithashtu se viktimat dhe dëshmitarët kishin treguar guxim të jashtëzakonshëm duke bashkëpunuar me Dhomat e Specializuara dhe Prokurorin e Specializuar, sepse ata iu nënshtruan kërcënimeve dhe frikësimeve në Kosovë për bashkëpunimin e tyre.<ref>{{Cite web|url=https://www.scp-ks.org/en/salih-mustafa-found-guilty-war-crimes-and-sentenced-26-years-imprisonment|language=sq}}</ref> Më poshtë është vendimi i gjyqtarëve për Salih Mustafën në detaje:<ref>{{Cite web|url=https://www.scp-ks.org/sites/default/files/public/content/documents/20221216_summary-judgment-mustafa-en.pdf|language=sq}}</ref><blockquote>Z. Mustafa, duke qenë se jeni shpallur fajtor për më shumë se një krim, Paneli ka përcaktuar një dënim individual për secilin krim për të cilin është dhënë dënimi, në përputhje me Rregullin 163(4) të Rregullores. Së pari do t'i përcaktoj këto dënime individuale, më pas do të shpall një dënim të vetëm për tërësinë e sjelljes suaj kriminale. Paneli ka përcaktuar: # një dënim prej 10 (dhjetë) vjetësh burgim për krimin e luftës të ndalimit arbitrar (Pika 1); # një dënim prej 22 (njëzet e dy) vjetësh burgim për krimin e luftës të torturës (Pika 3); dhe # një dënim prej 25 (njëzet e pesë) vjetësh burgim për krimin e luftës të vrasjes (Pika 4). Paneli ju dënon me një dënim të vetëm prej njëzet e gjashtë (26) vjetësh burgim, duke llogaritur edhe kohën e vuajtur.</blockquote> Kosova u ofron ndihmë ish-anëtarëve të UÇK-së, por nuk i mbështet viktimat e krimeve të luftës, pavarësisht kërkesave të Dhomës së Përfaqësuesve.<ref>{{Cite web|last=Haxhiaj|first=Serbeze|date=2023-12-22|title=Kosovo: Guerrillas’ Trials in The Hague Overshadow Justice Efforts at Home|url=https://balkaninsight.com/2023/12/22/kosovo-guerrillas-trials-in-the-hague-overshadow-justice-efforts-at-home/|access-date=2025-06-02|website=Balkan Insight|language=en-US}}</ref> == Shiko edhe == * [[Bashkimi kombëtar shqiptar]] * [[Lëvizja Popullore e Kosovës]] * [[Republika e Parë e Kosovës]] * [[Kryengritja në Kosovë (1995–1998)]] * [[Shtabi i Përgjithshëm i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës]] * [[Forcat e Armatosura të Republikës së Kosovës (1998-1999)]] * [[Lufta e Kosovës]] * [[Bombardimi i Jugosllavisë nga NATO]] * [[Ushtria Çlirimtare e Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit|Ushtria Çlirimtare për Preshevë, Medvegjë dhe Bujanoc]] * [[Ushtria Çlirimtare Kombëtare]] == Lidhje të jashtme == * {{URL|https://web.archive.org/web/20160205083629/http://www.shiluck.org/|Shoqata e Invalidëve të UÇK-së}} (arkivuar më 5 shkurt 2016 në [[Wayback Machine]]) == Referime == {{Reflist|30em}} [[Kategoria:Ushtria Çlirimtare e Kosovës]] [[Kategoria:Lëvizja Popullore e Kosovës]] [[Kategoria:Organizata paraushtarake kosovare]] [[Kategoria:Lufta e Kosovës]] [[Kategoria:Historia moderne e Kosovës]] [[Kategoria:Bashkimi kombëtar shqiptar]] afgk0p0p2cisnciussv6w05cv17nsub 0 5811 3057420 3057367 2026-10-15T12:20:31Z Sadsadas 51943 /* Stili i të voziturit */ 3057420 wikitext text/x-wiki {{Ish F1 pilot | Name = Alain Prost | Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg | Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]] | Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]] | Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] | Races = 202 | Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]) | Wins = 51 | Podiums = 106 | Points = 768.5 | Poles = 33 | Fastest laps = 41 | First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]] | First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]] | Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]] | Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]] | Last position = 1ri (99 pikë) }} '''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106). Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane. Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike. Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001. ==Formula Një== ===McLaren=== Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].<ref name=":10">{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.<ref name=":2">{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}</ref> Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.<ref name="mcbride_nyt_p3">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}</ref> Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme. Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}<ref>{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}</ref> Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].<ref>{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}</ref> ===Renault=== Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.<ref>{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}</ref> Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. "Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje", tha ai, "por tani ti e di që e bën". Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.<ref>{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}</ref> Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.<ref>{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}</ref> Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}</ref> Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.<ref name=":3">{{Cite web|title=Alain Prost • Career & Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.<ref>{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}</ref> Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: "Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi."<ref name="mcbride_nyt_p3" /> Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].<ref>{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}</ref> Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.<ref>{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results & History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}</ref> Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij "nuk ishte konkuruese" dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.<ref>{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}</ref> Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} ===Rikthimi te McLaren=== ====1984–1986: Dy herë kampion bote==== Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.<ref>{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}</ref> Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.<ref>{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}</ref> Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.<ref>{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}</ref> Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.<ref name=":17">{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}</ref> Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}</ref> Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.<ref>{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}</ref> Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref name=":9">{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: "Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite."<ref name=":21">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}</ref> Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].<ref name=Motorsport>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}</ref> Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}</ref> Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.<ref>{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results & History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}</ref> Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht. ====1987: Një sezon i vështirë==== Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: "Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij." Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost. ====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi==== Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.<ref name=":15">{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}</ref> Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):<ref name=":14">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}</ref> tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].<ref name=":20">{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}</ref> Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë. Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.<ref name=":14" /> Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.<ref name=":16">{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]]. McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.<ref>{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}</ref><ref name=":3" /> Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.<ref>{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}</ref> Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta. ====1989: Titulli i tretë kampion bote==== McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.<ref name=":8">{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}</ref><ref name=":82">{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}</ref> Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.<ref name="auto1">{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}</ref> Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: "Speciale – Për Ayrtonin".<ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}</ref> Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.<ref name=":212">{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&sjid=aZEDAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}</ref> Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.<ref name=":16"/><ref>{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}</ref> Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.<ref name=":5" /> Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.<ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}</ref> Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.<ref name=":19">{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.<ref>{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.<ref name=":18">{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.<ref name=":5" /> Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.<ref name=":18" /> Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.<ref>{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}</ref><ref name=":18" /> Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për "vozitje të rrezikshme", një dënim që ngeli i pezulluar.<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref> Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.<ref>{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}</ref> McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: "Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin."<ref>{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}</ref> ===Ferrari=== Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].<ref name=":23">{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.<ref>{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}</ref> Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.<ref name=":3" /> Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:<ref name=":16" /> ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.<ref name=":112">{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.<ref name=":112" /> Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.<ref>{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker & Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}</ref> Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.<ref>{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}</ref> Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].<ref name=":7" /> Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre "Ferrari 642" nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.<ref name=":23" /> Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte " si një kamion".<ref>{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder & Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}</ref><ref name=":19" /> Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}</ref> ===Williams=== Prost nuk garoi në sezonin 1992.<ref name=":2" /> Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.<ref name="8w">{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.<ref>{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}</ref> Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.<ref name=":242">{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}</ref> Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.<ref>{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}</ref> Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.<ref name=":242" /> Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin "frikacak" për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.<ref name=":12">{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&u=wikipedia&id=GALE%7CA296056825&v=2.1&it=r&sid=GPS&asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}</ref> Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.<ref name="la">{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}</ref> Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.<ref>{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}</ref> Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.<ref name=":22">[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.</ref> Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.<ref name=":5" /> McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],<ref>{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}</ref> u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.<ref name="auto">{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}</ref> Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.<ref name="auto2">{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}</ref> ==Profili i pilotit== ===Stili i të voziturit=== Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin "Profesori" për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.<ref name=":2" /> Motoja e tij ishte "Fito sa më ngadalë të jetë e mundur",<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref>{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}</ref> një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].<ref name=":24">{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}</ref><ref name=":27" /> Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.<ref name=":5" /> Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,<ref name=":2" /> Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”<ref name=":27" /><ref name=":28" /> Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost "konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre".<ref name=":24" /> Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se "E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj".<ref name=":26">{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}</ref> Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si "kur fiton... është normale, kur humb, je budalla".<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}</ref> Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.<ref>{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}</ref> [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].<ref name=":28">{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}</ref> [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë. Newey shtoi se "kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë". Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës. == Statistikat == ([[:Template:F1 Rezultatet e Pilotëve|Sqarim i tabelës]]) (Garat me '''*''' mbrapa nënkuptojnë pjesmarrjen në pol pozicion) (Viti me * është viti kur ka fituar titull) <div style="float:left;"> {| border="1" cellpadding="1" cellspacing="0" style="margin: 1em 0 0 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size:95%" ! Viti ! Ekipi ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Ekipi ! Vendi ! Pikë |- | [[Rezultatet e F1 1980|1980]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>DNS</small> || [[1980 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>DNP</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 German Grand Prix|GER]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>DNS</small> | | ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] ! 16ti ! 5 |- | [[Rezultatet e F1 1981|1981]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1981 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1981 Las Vegas Grand Prix|LVG]]<br /><small>2</small> | ! [[Renault F1|Renault]] ! 5ti ! 43 |- | [[Rezultatet e F1 1982|1982]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1982 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 United States Grand Prix East|USE]]'''<br /><small>NC</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1982 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1982 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1982 Las Vegas Grand Prix|LVG]]'''<br /><small>4</small> ! [[Renault F1|Renault]] ! 4ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1983|1983]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>Ret</small> | ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''57''' |- | [[Rezultatet e F1 1984|1984]] ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1984 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1984 United States Grand Prix East|USE]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 71.5''' |- | [[Rezultatet e F1 1985|1985]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1985 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''73''' |- | [[Rezultatet e F1 1986|1986]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 German Grand Prix|GER]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1986 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''72''' |- | [[Rezultatet e F1 1987|1987]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 German Grand Prix|GER]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] ! 4ti ! 46 |- | [[Rezultatet e F1 1988|1988]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''87 (105)''' |- | [[Rezultatet e F1 1989|1989]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''76''' |- | [[Rezultatet e F1 1990|1990]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[F1 Belgjika - 1990|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>3</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''71 (73)''' |- | [[Rezultatet e F1 1991|1991]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[F1 Belgjika - 1991|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>4</small> || [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>DNP</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! 5ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1993|1993]] ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1993 Evropean Grand Prix|EUR]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[F1 San Marino - 1993|SMR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1993 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[F1 Belgjika - 1993|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>2</small> ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''99''' |} </div> ==Referime== {{Reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite] * [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna] * [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }} {{F1 kampionët}} [[Kategoria:Sportistë francezë]] [[Kategoria:F1 pilotë]] [[Kategoria:Lindje 1955]] [[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]] {{sport-cung}} fsqveer2d2p40mjdvwglbx5ouxp213d 3057440 3057420 2026-10-15T17:39:55Z Sadsadas 51943 /* Stili i të voziturit */ 3057440 wikitext text/x-wiki {{Ish F1 pilot | Name = Alain Prost | Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg | Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]] | Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]] | Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] | Races = 202 | Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]) | Wins = 51 | Podiums = 106 | Points = 768.5 | Poles = 33 | Fastest laps = 41 | First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]] | First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]] | Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]] | Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]] | Last position = 1ri (99 pikë) }} '''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106). Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane. Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike. Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001. ==Formula Një== ===McLaren=== Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].<ref name=":10">{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.<ref name=":2">{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}</ref> Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.<ref name="mcbride_nyt_p3">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}</ref> Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme. Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}<ref>{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}</ref> Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].<ref>{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}</ref> ===Renault=== Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.<ref>{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}</ref> Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. "Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje", tha ai, "por tani ti e di që e bën". Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.<ref>{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}</ref> Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.<ref>{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}</ref> Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}</ref> Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.<ref name=":3">{{Cite web|title=Alain Prost • Career & Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.<ref>{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}</ref> Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: "Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi."<ref name="mcbride_nyt_p3" /> Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].<ref>{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}</ref> Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.<ref>{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results & History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}</ref> Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij "nuk ishte konkuruese" dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.<ref>{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}</ref> Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} ===Rikthimi te McLaren=== ====1984–1986: Dy herë kampion bote==== Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.<ref>{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}</ref> Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.<ref>{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}</ref> Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.<ref>{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}</ref> Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.<ref name=":17">{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}</ref> Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}</ref> Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.<ref>{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}</ref> Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref name=":9">{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: "Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite."<ref name=":21">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}</ref> Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].<ref name=Motorsport>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}</ref> Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}</ref> Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.<ref>{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results & History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}</ref> Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht. ====1987: Një sezon i vështirë==== Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: "Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij." Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost. ====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi==== Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.<ref name=":15">{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}</ref> Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):<ref name=":14">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}</ref> tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].<ref name=":20">{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}</ref> Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë. Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.<ref name=":14" /> Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.<ref name=":16">{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]]. McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.<ref>{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}</ref><ref name=":3" /> Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.<ref>{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}</ref> Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta. ====1989: Titulli i tretë kampion bote==== McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.<ref name=":8">{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}</ref><ref name=":82">{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}</ref> Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.<ref name="auto1">{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}</ref> Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: "Speciale – Për Ayrtonin".<ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}</ref> Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.<ref name=":212">{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&sjid=aZEDAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}</ref> Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.<ref name=":16"/><ref>{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}</ref> Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.<ref name=":5" /> Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.<ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}</ref> Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.<ref name=":19">{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.<ref>{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.<ref name=":18">{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.<ref name=":5" /> Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.<ref name=":18" /> Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.<ref>{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}</ref><ref name=":18" /> Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për "vozitje të rrezikshme", një dënim që ngeli i pezulluar.<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref> Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.<ref>{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}</ref> McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: "Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin."<ref>{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}</ref> ===Ferrari=== Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].<ref name=":23">{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.<ref>{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}</ref> Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.<ref name=":3" /> Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:<ref name=":16" /> ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.<ref name=":112">{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.<ref name=":112" /> Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.<ref>{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker & Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}</ref> Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.<ref>{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}</ref> Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].<ref name=":7" /> Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre "Ferrari 642" nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.<ref name=":23" /> Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte " si një kamion".<ref>{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder & Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}</ref><ref name=":19" /> Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}</ref> ===Williams=== Prost nuk garoi në sezonin 1992.<ref name=":2" /> Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.<ref name="8w">{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.<ref>{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}</ref> Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.<ref name=":242">{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}</ref> Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.<ref>{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}</ref> Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.<ref name=":242" /> Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin "frikacak" për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.<ref name=":12">{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&u=wikipedia&id=GALE%7CA296056825&v=2.1&it=r&sid=GPS&asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}</ref> Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.<ref name="la">{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}</ref> Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.<ref>{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}</ref> Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.<ref name=":22">[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.</ref> Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.<ref name=":5" /> McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],<ref>{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}</ref> u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.<ref name="auto">{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}</ref> Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.<ref name="auto2">{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}</ref> ==Profili i pilotit== ===Stili i të voziturit=== Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin "Profesori" për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.<ref name=":2" /> Motoja e tij ishte "Fito sa më ngadalë të jetë e mundur",<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref>{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}</ref> një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].<ref name=":24">{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}</ref><ref name=":27" /> Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.<ref name=":5" /> Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,<ref name=":2" /> Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”<ref name=":27" /><ref name=":28" /> Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost "konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre".<ref name=":24" /> Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se "E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj".<ref name=":26">{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}</ref> Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si "kur fiton... është normale, kur humb, je budalla".<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}</ref> Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.<ref>{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}</ref> [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].<ref name=":28">{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}</ref> [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë.<ref>{{Cite web|date=2 tetor 2023|title=Prost's final fling|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091128/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|url-status=live}}</ref> Newey shtoi se "kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë".<ref>{{Cite web|author=Lucrezia Costa|date=11 gusht 2024|title=Adrian Newey on the champions he has worked with: "Very different characters, but all phenomenal"|url=https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|access-date=2 tetor 2024|website=Motorsport {{!}} Pit Debrief|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091323/https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës.<ref name=":21" /> Edhe pse Senna ishte më i shpejtë në provat zyrtare, Prost ishte i nënvlersuar në këtë kategori: Niki Lauda vuri në dukje se kur Prost u bashkua me McLaren në vitin 1984, Prost ishte aq i shpejtë sa Lauda hoqi dorë nga përpjekja për t'u barazuar me Prost në provat zyrtare dhe e përdori kohën e tij në pistë për të përgatitur makinën e tij për garën. Prost i përvetësoi këto mësime dhe i përdori kundër Sennës në vitet 1988 dhe 1989.<ref name=":21" /> ===Trashëgimia=== == Statistikat == ([[:Template:F1 Rezultatet e Pilotëve|Sqarim i tabelës]]) (Garat me '''*''' mbrapa nënkuptojnë pjesmarrjen në pol pozicion) (Viti me * është viti kur ka fituar titull) <div style="float:left;"> {| border="1" cellpadding="1" cellspacing="0" style="margin: 1em 0 0 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size:95%" ! Viti ! Ekipi ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Ekipi ! Vendi ! Pikë |- | [[Rezultatet e F1 1980|1980]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>DNS</small> || [[1980 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>DNP</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 German Grand Prix|GER]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>DNS</small> | | ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] ! 16ti ! 5 |- | [[Rezultatet e F1 1981|1981]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1981 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1981 Las Vegas Grand Prix|LVG]]<br /><small>2</small> | ! [[Renault F1|Renault]] ! 5ti ! 43 |- | [[Rezultatet e F1 1982|1982]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1982 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 United States Grand Prix East|USE]]'''<br /><small>NC</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1982 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1982 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1982 Las Vegas Grand Prix|LVG]]'''<br /><small>4</small> ! [[Renault F1|Renault]] ! 4ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1983|1983]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>Ret</small> | ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''57''' |- | [[Rezultatet e F1 1984|1984]] ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1984 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1984 United States Grand Prix East|USE]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 71.5''' |- | [[Rezultatet e F1 1985|1985]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1985 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''73''' |- | [[Rezultatet e F1 1986|1986]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 German Grand Prix|GER]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1986 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''72''' |- | [[Rezultatet e F1 1987|1987]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 German Grand Prix|GER]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] ! 4ti ! 46 |- | [[Rezultatet e F1 1988|1988]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''87 (105)''' |- | [[Rezultatet e F1 1989|1989]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''76''' |- | [[Rezultatet e F1 1990|1990]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[F1 Belgjika - 1990|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>3</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''71 (73)''' |- | [[Rezultatet e F1 1991|1991]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[F1 Belgjika - 1991|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>4</small> || [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>DNP</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! 5ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1993|1993]] ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1993 Evropean Grand Prix|EUR]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[F1 San Marino - 1993|SMR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1993 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[F1 Belgjika - 1993|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>2</small> ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''99''' |} </div> ==Referime== {{Reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite] * [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna] * [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }} {{F1 kampionët}} [[Kategoria:Sportistë francezë]] [[Kategoria:F1 pilotë]] [[Kategoria:Lindje 1955]] [[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]] {{sport-cung}} 8d9sfrk4ql29qbr51l957jciokqxb7c 3057443 3057440 2026-10-15T17:48:34Z Sadsadas 51943 /* Trashëgimia */ 3057443 wikitext text/x-wiki {{Ish F1 pilot | Name = Alain Prost | Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg | Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]] | Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]] | Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] | Races = 202 | Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]) | Wins = 51 | Podiums = 106 | Points = 768.5 | Poles = 33 | Fastest laps = 41 | First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]] | First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]] | Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]] | Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]] | Last position = 1ri (99 pikë) }} '''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106). Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane. Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike. Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001. ==Formula Një== ===McLaren=== Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].<ref name=":10">{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.<ref name=":2">{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}</ref> Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.<ref name="mcbride_nyt_p3">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}</ref> Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme. Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}<ref>{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}</ref> Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].<ref>{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}</ref> ===Renault=== Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.<ref>{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}</ref> Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. "Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje", tha ai, "por tani ti e di që e bën". Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.<ref>{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}</ref> Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.<ref>{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}</ref> Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}</ref> Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.<ref name=":3">{{Cite web|title=Alain Prost • Career & Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.<ref>{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}</ref> Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: "Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi."<ref name="mcbride_nyt_p3" /> Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].<ref>{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}</ref> Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.<ref>{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results & History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}</ref> Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij "nuk ishte konkuruese" dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.<ref>{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}</ref> Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} ===Rikthimi te McLaren=== ====1984–1986: Dy herë kampion bote==== Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.<ref>{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}</ref> Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.<ref>{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}</ref> Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.<ref>{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}</ref> Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.<ref name=":17">{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}</ref> Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}</ref> Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.<ref>{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}</ref> Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref name=":9">{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: "Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite."<ref name=":21">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}</ref> Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].<ref name=Motorsport>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}</ref> Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}</ref> Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.<ref>{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results & History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}</ref> Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht. ====1987: Një sezon i vështirë==== Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: "Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij." Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost. ====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi==== Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.<ref name=":15">{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}</ref> Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):<ref name=":14">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}</ref> tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].<ref name=":20">{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}</ref> Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë. Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.<ref name=":14" /> Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.<ref name=":16">{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]]. McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.<ref>{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}</ref><ref name=":3" /> Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.<ref>{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}</ref> Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta. ====1989: Titulli i tretë kampion bote==== McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.<ref name=":8">{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}</ref><ref name=":82">{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}</ref> Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.<ref name="auto1">{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}</ref> Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: "Speciale – Për Ayrtonin".<ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}</ref> Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.<ref name=":212">{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&sjid=aZEDAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}</ref> Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.<ref name=":16"/><ref>{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}</ref> Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.<ref name=":5" /> Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.<ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}</ref> Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.<ref name=":19">{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.<ref>{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.<ref name=":18">{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.<ref name=":5" /> Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.<ref name=":18" /> Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.<ref>{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}</ref><ref name=":18" /> Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për "vozitje të rrezikshme", një dënim që ngeli i pezulluar.<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref> Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.<ref>{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}</ref> McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: "Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin."<ref>{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}</ref> ===Ferrari=== Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].<ref name=":23">{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.<ref>{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}</ref> Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.<ref name=":3" /> Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:<ref name=":16" /> ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.<ref name=":112">{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.<ref name=":112" /> Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.<ref>{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker & Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}</ref> Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.<ref>{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}</ref> Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].<ref name=":7" /> Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre "Ferrari 642" nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.<ref name=":23" /> Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte " si një kamion".<ref>{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder & Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}</ref><ref name=":19" /> Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}</ref> ===Williams=== Prost nuk garoi në sezonin 1992.<ref name=":2" /> Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.<ref name="8w">{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.<ref>{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}</ref> Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.<ref name=":242">{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}</ref> Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.<ref>{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}</ref> Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.<ref name=":242" /> Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin "frikacak" për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.<ref name=":12">{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&u=wikipedia&id=GALE%7CA296056825&v=2.1&it=r&sid=GPS&asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}</ref> Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.<ref name="la">{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}</ref> Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.<ref>{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}</ref> Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.<ref name=":22">[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.</ref> Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.<ref name=":5" /> McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],<ref>{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}</ref> u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.<ref name="auto">{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}</ref> Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.<ref name="auto2">{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}</ref> ==Profili i pilotit== ===Stili i të voziturit=== Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin "Profesori" për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.<ref name=":2" /> Motoja e tij ishte "Fito sa më ngadalë të jetë e mundur",<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref>{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}</ref> një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].<ref name=":24">{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}</ref><ref name=":27" /> Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.<ref name=":5" /> Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,<ref name=":2" /> Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”<ref name=":27" /><ref name=":28" /> Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost "konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre".<ref name=":24" /> Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se "E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj".<ref name=":26">{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}</ref> Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si "kur fiton... është normale, kur humb, je budalla".<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}</ref> Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.<ref>{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}</ref> [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].<ref name=":28">{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}</ref> [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë.<ref>{{Cite web|date=2 tetor 2023|title=Prost's final fling|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091128/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|url-status=live}}</ref> Newey shtoi se "kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë".<ref>{{Cite web|author=Lucrezia Costa|date=11 gusht 2024|title=Adrian Newey on the champions he has worked with: "Very different characters, but all phenomenal"|url=https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|access-date=2 tetor 2024|website=Motorsport {{!}} Pit Debrief|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091323/https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës.<ref name=":21" /> Edhe pse Senna ishte më i shpejtë në provat zyrtare, Prost ishte i nënvlersuar në këtë kategori: Niki Lauda vuri në dukje se kur Prost u bashkua me McLaren në vitin 1984, Prost ishte aq i shpejtë sa Lauda hoqi dorë nga përpjekja për t'u barazuar me Prost në provat zyrtare dhe e përdori kohën e tij në pistë për të përgatitur makinën e tij për garën. Prost i përvetësoi këto mësime dhe i përdori kundër Sennës në vitet 1988 dhe 1989.<ref name=":21" /> ===Trashëgimia=== Prost konsiderohet një nga pilotët më të mirë të të gjitha kohërave në Formula Një. Ai ka fituar katër tituj botëror, po aq sa [[Sebastian Vettel]] dhe [[Max Verstappen]]. Vetëm [[Lewis Hamilton]], [[Michael Schumacher]], dhe Juan Manuel Fangio kanë fituar më shumë tituj se ai. Përveç kësaj, Prost humbi mundësinë për të fituar edhe katër tituj të tjerë për vetëm 12.5 pikë. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për garat e fituara (51), e cila qëndroi për 14 vite; rekordi i tij u thye nga Schumacher në vitin 2001. Prost besonte se nëse Senna nuk do ndërronte jetë në vitin 1994, do t'ja thyente rekordin e fitoreve francezit. Prost gjithashtu kishte rekordin për numrin e xhirove të shpejta (41) deri në vitin 2001; Schumacher ishte sërisht piloti që i theu rekordin. == Statistikat == ([[:Template:F1 Rezultatet e Pilotëve|Sqarim i tabelës]]) (Garat me '''*''' mbrapa nënkuptojnë pjesmarrjen në pol pozicion) (Viti me * është viti kur ka fituar titull) <div style="float:left;"> {| border="1" cellpadding="1" cellspacing="0" style="margin: 1em 0 0 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size:95%" ! Viti ! Ekipi ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Ekipi ! Vendi ! Pikë |- | [[Rezultatet e F1 1980|1980]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>DNS</small> || [[1980 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>DNP</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 German Grand Prix|GER]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>DNS</small> | | ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] ! 16ti ! 5 |- | [[Rezultatet e F1 1981|1981]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1981 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1981 Las Vegas Grand Prix|LVG]]<br /><small>2</small> | ! [[Renault F1|Renault]] ! 5ti ! 43 |- | [[Rezultatet e F1 1982|1982]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1982 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 United States Grand Prix East|USE]]'''<br /><small>NC</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1982 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1982 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1982 Las Vegas Grand Prix|LVG]]'''<br /><small>4</small> ! [[Renault F1|Renault]] ! 4ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1983|1983]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>Ret</small> | ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''57''' |- | [[Rezultatet e F1 1984|1984]] ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1984 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1984 United States Grand Prix East|USE]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 71.5''' |- | [[Rezultatet e F1 1985|1985]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1985 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''73''' |- | [[Rezultatet e F1 1986|1986]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 German Grand Prix|GER]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1986 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''72''' |- | [[Rezultatet e F1 1987|1987]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 German Grand Prix|GER]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] ! 4ti ! 46 |- | [[Rezultatet e F1 1988|1988]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''87 (105)''' |- | [[Rezultatet e F1 1989|1989]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''76''' |- | [[Rezultatet e F1 1990|1990]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[F1 Belgjika - 1990|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>3</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''71 (73)''' |- | [[Rezultatet e F1 1991|1991]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[F1 Belgjika - 1991|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>4</small> || [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>DNP</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! 5ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1993|1993]] ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1993 Evropean Grand Prix|EUR]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[F1 San Marino - 1993|SMR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1993 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[F1 Belgjika - 1993|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>2</small> ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''99''' |} </div> ==Referime== {{Reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite] * [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna] * [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }} {{F1 kampionët}} [[Kategoria:Sportistë francezë]] [[Kategoria:F1 pilotë]] [[Kategoria:Lindje 1955]] [[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]] {{sport-cung}} igjtstlnrgy8k1m2vj0tcw1hurl5uoy 3057516 3057443 2026-10-15T21:51:31Z Sadsadas 51943 /* Trashëgimia */ 3057516 wikitext text/x-wiki {{Ish F1 pilot | Name = Alain Prost | Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg | Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]] | Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]] | Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] | Races = 202 | Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]) | Wins = 51 | Podiums = 106 | Points = 768.5 | Poles = 33 | Fastest laps = 41 | First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]] | First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]] | Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]] | Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]] | Last position = 1ri (99 pikë) }} '''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106). Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane. Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike. Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001. ==Formula Një== ===McLaren=== Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].<ref name=":10">{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.<ref name=":2">{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}</ref> Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.<ref name="mcbride_nyt_p3">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}</ref> Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme. Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}<ref>{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}</ref> Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].<ref>{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}</ref> ===Renault=== Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.<ref>{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}</ref> Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. "Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje", tha ai, "por tani ti e di që e bën". Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.<ref>{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}</ref> Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.<ref>{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}</ref> Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}</ref> Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.<ref name=":3">{{Cite web|title=Alain Prost • Career & Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.<ref>{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}</ref> Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: "Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi."<ref name="mcbride_nyt_p3" /> Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].<ref>{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}</ref> Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.<ref>{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results & History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}</ref> Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij "nuk ishte konkuruese" dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.<ref>{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}</ref> Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} ===Rikthimi te McLaren=== ====1984–1986: Dy herë kampion bote==== Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.<ref>{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}</ref> Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.<ref>{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}</ref> Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.<ref>{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}</ref> Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.<ref name=":17">{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}</ref> Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}</ref> Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.<ref>{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}</ref> Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref name=":9">{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: "Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite."<ref name=":21">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}</ref> Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].<ref name=Motorsport>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}</ref> Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}</ref> Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.<ref>{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results & History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}</ref> Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht. ====1987: Një sezon i vështirë==== Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: "Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij." Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost. ====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi==== Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.<ref name=":15">{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}</ref> Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):<ref name=":14">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}</ref> tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].<ref name=":20">{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}</ref> Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë. Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.<ref name=":14" /> Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.<ref name=":16">{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]]. McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.<ref>{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}</ref><ref name=":3" /> Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.<ref>{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}</ref> Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta. ====1989: Titulli i tretë kampion bote==== McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.<ref name=":8">{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}</ref><ref name=":82">{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}</ref> Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.<ref name="auto1">{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}</ref> Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: "Speciale – Për Ayrtonin".<ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}</ref> Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.<ref name=":212">{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&sjid=aZEDAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}</ref> Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.<ref name=":16"/><ref>{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}</ref> Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.<ref name=":5" /> Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.<ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}</ref> Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.<ref name=":19">{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.<ref>{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.<ref name=":18">{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.<ref name=":5" /> Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.<ref name=":18" /> Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.<ref>{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}</ref><ref name=":18" /> Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për "vozitje të rrezikshme", një dënim që ngeli i pezulluar.<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref> Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.<ref>{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}</ref> McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: "Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin."<ref>{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}</ref> ===Ferrari=== Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].<ref name=":23">{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.<ref>{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}</ref> Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.<ref name=":3" /> Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:<ref name=":16" /> ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.<ref name=":112">{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.<ref name=":112" /> Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.<ref>{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker & Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}</ref> Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.<ref>{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}</ref> Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].<ref name=":7" /> Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre "Ferrari 642" nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.<ref name=":23" /> Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte " si një kamion".<ref>{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder & Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}</ref><ref name=":19" /> Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}</ref> ===Williams=== Prost nuk garoi në sezonin 1992.<ref name=":2" /> Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.<ref name="8w">{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.<ref>{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}</ref> Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.<ref name=":242">{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}</ref> Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.<ref>{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}</ref> Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.<ref name=":242" /> Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin "frikacak" për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.<ref name=":12">{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&u=wikipedia&id=GALE%7CA296056825&v=2.1&it=r&sid=GPS&asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}</ref> Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.<ref name="la">{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}</ref> Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.<ref>{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}</ref> Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.<ref name=":22">[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.</ref> Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.<ref name=":5" /> McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],<ref>{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}</ref> u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.<ref name="auto">{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}</ref> Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.<ref name="auto2">{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}</ref> ==Profili i pilotit== ===Stili i të voziturit=== Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin "Profesori" për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.<ref name=":2" /> Motoja e tij ishte "Fito sa më ngadalë të jetë e mundur",<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref>{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}</ref> një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].<ref name=":24">{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}</ref><ref name=":27" /> Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.<ref name=":5" /> Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,<ref name=":2" /> Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”<ref name=":27" /><ref name=":28" /> Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost "konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre".<ref name=":24" /> Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se "E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj".<ref name=":26">{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}</ref> Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si "kur fiton... është normale, kur humb, je budalla".<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}</ref> Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.<ref>{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}</ref> [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].<ref name=":28">{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}</ref> [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë.<ref>{{Cite web|date=2 tetor 2023|title=Prost's final fling|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091128/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|url-status=live}}</ref> Newey shtoi se "kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë".<ref>{{Cite web|author=Lucrezia Costa|date=11 gusht 2024|title=Adrian Newey on the champions he has worked with: "Very different characters, but all phenomenal"|url=https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|access-date=2 tetor 2024|website=Motorsport {{!}} Pit Debrief|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091323/https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës.<ref name=":21" /> Edhe pse Senna ishte më i shpejtë në provat zyrtare, Prost ishte i nënvlersuar në këtë kategori: Niki Lauda vuri në dukje se kur Prost u bashkua me McLaren në vitin 1984, Prost ishte aq i shpejtë sa Lauda hoqi dorë nga përpjekja për t'u barazuar me Prost në provat zyrtare dhe e përdori kohën e tij në pistë për të përgatitur makinën e tij për garën. Prost i përvetësoi këto mësime dhe i përdori kundër Sennës në vitet 1988 dhe 1989.<ref name=":21" /> ===Trashëgimia=== Prost konsiderohet një nga pilotët më të mirë të të gjitha kohërave në Formula Një. Ai ka fituar katër tituj botëror, po aq sa [[Sebastian Vettel]] dhe [[Max Verstappen]]. Vetëm [[Lewis Hamilton]], [[Michael Schumacher]], dhe Juan Manuel Fangio kanë fituar më shumë tituj se ai.<ref name=":20"/> Përveç kësaj, Prost humbi mundësinë për të fituar edhe katër tituj të tjerë për vetëm 12.5 pikë.<ref name=":17"/> Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për garat e fituara (51),<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Portuguese GP, 1993|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061030022713/http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|archive-date=30 tetor 2006|access-date=7 nëntor 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref><ref name=":2" /> e cila qëndroi për 14 vite; rekordi i tij u thye nga Schumacher në vitin 2001.<ref name=":0">{{cite news|author=Alan Henry|date=4 shtator 2001|title=Schumacher rubs salt into Prost wounds|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417055456/https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|archive-date=17 prill 2019|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Guardian]]|language=en}}</ref><ref name=":13" /> Prost besonte se nëse Senna nuk do ndërronte jetë në vitin 1994, do t'ja thyente rekordin e fitoreve francezit. Prost gjithashtu kishte rekordin për numrin e xhirove të shpejta (41) deri në vitin 2001; Schumacher ishte sërisht piloti që i theu rekordin. == Statistikat == ([[:Template:F1 Rezultatet e Pilotëve|Sqarim i tabelës]]) (Garat me '''*''' mbrapa nënkuptojnë pjesmarrjen në pol pozicion) (Viti me * është viti kur ka fituar titull) <div style="float:left;"> {| border="1" cellpadding="1" cellspacing="0" style="margin: 1em 0 0 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size:95%" ! Viti ! Ekipi ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Ekipi ! Vendi ! Pikë |- | [[Rezultatet e F1 1980|1980]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>DNS</small> || [[1980 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>DNP</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 German Grand Prix|GER]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>DNS</small> | | ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] ! 16ti ! 5 |- | [[Rezultatet e F1 1981|1981]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1981 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1981 Las Vegas Grand Prix|LVG]]<br /><small>2</small> | ! [[Renault F1|Renault]] ! 5ti ! 43 |- | [[Rezultatet e F1 1982|1982]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1982 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 United States Grand Prix East|USE]]'''<br /><small>NC</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1982 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1982 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1982 Las Vegas Grand Prix|LVG]]'''<br /><small>4</small> ! [[Renault F1|Renault]] ! 4ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1983|1983]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>Ret</small> | ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''57''' |- | [[Rezultatet e F1 1984|1984]] ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1984 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1984 United States Grand Prix East|USE]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 71.5''' |- | [[Rezultatet e F1 1985|1985]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1985 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''73''' |- | [[Rezultatet e F1 1986|1986]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 German Grand Prix|GER]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1986 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''72''' |- | [[Rezultatet e F1 1987|1987]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 German Grand Prix|GER]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] ! 4ti ! 46 |- | [[Rezultatet e F1 1988|1988]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''87 (105)''' |- | [[Rezultatet e F1 1989|1989]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''76''' |- | [[Rezultatet e F1 1990|1990]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[F1 Belgjika - 1990|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>3</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''71 (73)''' |- | [[Rezultatet e F1 1991|1991]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[F1 Belgjika - 1991|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>4</small> || [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>DNP</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! 5ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1993|1993]] ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1993 Evropean Grand Prix|EUR]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[F1 San Marino - 1993|SMR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1993 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[F1 Belgjika - 1993|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>2</small> ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''99''' |} </div> ==Referime== {{Reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite] * [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna] * [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }} {{F1 kampionët}} [[Kategoria:Sportistë francezë]] [[Kategoria:F1 pilotë]] [[Kategoria:Lindje 1955]] [[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]] {{sport-cung}} 3l3rrt8adov9i77dew6z6gkcvd01lf8 3057540 3057516 2026-10-16T00:00:43Z Sadsadas 51943 /* Trashëgimia */ 3057540 wikitext text/x-wiki {{Ish F1 pilot | Name = Alain Prost | Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg | Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]] | Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]] | Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] | Races = 202 | Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]) | Wins = 51 | Podiums = 106 | Points = 768.5 | Poles = 33 | Fastest laps = 41 | First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]] | First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]] | Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]] | Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]] | Last position = 1ri (99 pikë) }} '''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106). Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane. Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike. Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001. ==Formula Një== ===McLaren=== Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].<ref name=":10">{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.<ref name=":2">{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}</ref> Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.<ref name="mcbride_nyt_p3">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}</ref> Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme. Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}<ref>{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}</ref> Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].<ref>{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}</ref> ===Renault=== Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.<ref>{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}</ref> Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. "Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje", tha ai, "por tani ti e di që e bën". Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.<ref>{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}</ref> Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.<ref>{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}</ref> Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}</ref> Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.<ref name=":3">{{Cite web|title=Alain Prost • Career & Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.<ref>{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}</ref> Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: "Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi."<ref name="mcbride_nyt_p3" /> Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].<ref>{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}</ref> Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.<ref>{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results & History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}</ref> Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij "nuk ishte konkuruese" dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.<ref>{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}</ref> Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} ===Rikthimi te McLaren=== ====1984–1986: Dy herë kampion bote==== Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.<ref>{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}</ref> Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.<ref>{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}</ref> Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.<ref>{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}</ref> Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.<ref name=":17">{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}</ref> Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}</ref> Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.<ref>{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}</ref> Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref name=":9">{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: "Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite."<ref name=":21">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}</ref> Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].<ref name=Motorsport>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}</ref> Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}</ref> Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.<ref>{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results & History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}</ref> Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht. ====1987: Një sezon i vështirë==== Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: "Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij." Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost. ====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi==== Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.<ref name=":15">{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}</ref> Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):<ref name=":14">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}</ref> tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].<ref name=":20">{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}</ref> Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë. Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.<ref name=":14" /> Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.<ref name=":16">{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]]. McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.<ref>{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}</ref><ref name=":3" /> Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.<ref>{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}</ref> Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta. ====1989: Titulli i tretë kampion bote==== McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.<ref name=":8">{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}</ref><ref name=":82">{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}</ref> Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.<ref name="auto1">{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}</ref> Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: "Speciale – Për Ayrtonin".<ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}</ref> Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.<ref name=":212">{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&sjid=aZEDAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}</ref> Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.<ref name=":16"/><ref>{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}</ref> Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.<ref name=":5" /> Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.<ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}</ref> Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.<ref name=":19">{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.<ref>{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.<ref name=":18">{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.<ref name=":5" /> Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.<ref name=":18" /> Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.<ref>{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}</ref><ref name=":18" /> Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për "vozitje të rrezikshme", një dënim që ngeli i pezulluar.<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref> Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.<ref>{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}</ref> McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: "Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin."<ref>{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}</ref> ===Ferrari=== Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].<ref name=":23">{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.<ref>{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}</ref> Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.<ref name=":3" /> Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:<ref name=":16" /> ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.<ref name=":112">{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.<ref name=":112" /> Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.<ref>{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker & Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}</ref> Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.<ref>{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}</ref> Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].<ref name=":7" /> Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre "Ferrari 642" nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.<ref name=":23" /> Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte " si një kamion".<ref>{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder & Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}</ref><ref name=":19" /> Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}</ref> ===Williams=== Prost nuk garoi në sezonin 1992.<ref name=":2" /> Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.<ref name="8w">{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.<ref>{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}</ref> Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.<ref name=":242">{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}</ref> Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.<ref>{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}</ref> Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.<ref name=":242" /> Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin "frikacak" për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.<ref name=":12">{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&u=wikipedia&id=GALE%7CA296056825&v=2.1&it=r&sid=GPS&asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}</ref> Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.<ref name="la">{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}</ref> Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.<ref>{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}</ref> Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.<ref name=":22">[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.</ref> Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.<ref name=":5" /> McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],<ref>{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}</ref> u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.<ref name="auto">{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}</ref> Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.<ref name="auto2">{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}</ref> ==Profili i pilotit== ===Stili i të voziturit=== Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin "Profesori" për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.<ref name=":2" /> Motoja e tij ishte "Fito sa më ngadalë të jetë e mundur",<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref>{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}</ref> një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].<ref name=":24">{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}</ref><ref name=":27" /> Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.<ref name=":5" /> Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,<ref name=":2" /> Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”<ref name=":27" /><ref name=":28" /> Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost "konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre".<ref name=":24" /> Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se "E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj".<ref name=":26">{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}</ref> Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si "kur fiton... është normale, kur humb, je budalla".<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}</ref> Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.<ref>{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}</ref> [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].<ref name=":28">{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}</ref> [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë.<ref>{{Cite web|date=2 tetor 2023|title=Prost's final fling|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091128/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|url-status=live}}</ref> Newey shtoi se "kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë".<ref>{{Cite web|author=Lucrezia Costa|date=11 gusht 2024|title=Adrian Newey on the champions he has worked with: "Very different characters, but all phenomenal"|url=https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|access-date=2 tetor 2024|website=Motorsport {{!}} Pit Debrief|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091323/https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës.<ref name=":21" /> Edhe pse Senna ishte më i shpejtë në provat zyrtare, Prost ishte i nënvlersuar në këtë kategori: Niki Lauda vuri në dukje se kur Prost u bashkua me McLaren në vitin 1984, Prost ishte aq i shpejtë sa Lauda hoqi dorë nga përpjekja për t'u barazuar me Prost në provat zyrtare dhe e përdori kohën e tij në pistë për të përgatitur makinën e tij për garën. Prost i përvetësoi këto mësime dhe i përdori kundër Sennës në vitet 1988 dhe 1989.<ref name=":21" /> ===Trashëgimia=== Prost konsiderohet një nga pilotët më të mirë të të gjitha kohërave në Formula Një. Ai ka fituar katër tituj botëror, po aq sa [[Sebastian Vettel]] dhe [[Max Verstappen]]. Vetëm [[Lewis Hamilton]], [[Michael Schumacher]], dhe Juan Manuel Fangio kanë fituar më shumë tituj se ai.<ref name=":20"/> Përveç kësaj, Prost humbi mundësinë për të fituar edhe katër tituj të tjerë për vetëm 12.5 pikë.<ref name=":17"/> Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për garat e fituara (51),<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Portuguese GP, 1993|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061030022713/http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|archive-date=30 tetor 2006|access-date=7 nëntor 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref><ref name=":2" /> e cila qëndroi për 14 vite; rekordi i tij u thye nga Schumacher në vitin 2001.<ref name=":0">{{cite news|author=Alan Henry|date=4 shtator 2001|title=Schumacher rubs salt into Prost wounds|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417055456/https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|archive-date=17 prill 2019|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Guardian]]|language=en}}</ref><ref name=":13" /> Prost besonte se nëse Senna nuk do ndërronte jetë në vitin 1994, do t'ja thyente rekordin e fitoreve francezit.<ref name=":0" /> Prost gjithashtu kishte rekordin për numrin e xhirove të shpejta (41) deri në vitin 2001; Schumacher ishte sërisht piloti që i theu rekordin.<ref name=":27">{{Cite news|date=1 qershor 1993|title=Alain Prost retires|url=https://www.autosport.com/f1/news/alain-prost-retires-5053020/5053020/|access-date=3 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> == Statistikat == ([[:Template:F1 Rezultatet e Pilotëve|Sqarim i tabelës]]) (Garat me '''*''' mbrapa nënkuptojnë pjesmarrjen në pol pozicion) (Viti me * është viti kur ka fituar titull) <div style="float:left;"> {| border="1" cellpadding="1" cellspacing="0" style="margin: 1em 0 0 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size:95%" ! Viti ! Ekipi ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Ekipi ! Vendi ! Pikë |- | [[Rezultatet e F1 1980|1980]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>DNS</small> || [[1980 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>DNP</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 German Grand Prix|GER]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>DNS</small> | | ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] ! 16ti ! 5 |- | [[Rezultatet e F1 1981|1981]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1981 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1981 Las Vegas Grand Prix|LVG]]<br /><small>2</small> | ! [[Renault F1|Renault]] ! 5ti ! 43 |- | [[Rezultatet e F1 1982|1982]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1982 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 United States Grand Prix East|USE]]'''<br /><small>NC</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1982 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1982 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1982 Las Vegas Grand Prix|LVG]]'''<br /><small>4</small> ! [[Renault F1|Renault]] ! 4ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1983|1983]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>Ret</small> | ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''57''' |- | [[Rezultatet e F1 1984|1984]] ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1984 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1984 United States Grand Prix East|USE]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 71.5''' |- | [[Rezultatet e F1 1985|1985]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1985 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''73''' |- | [[Rezultatet e F1 1986|1986]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 German Grand Prix|GER]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1986 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''72''' |- | [[Rezultatet e F1 1987|1987]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 German Grand Prix|GER]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] ! 4ti ! 46 |- | [[Rezultatet e F1 1988|1988]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''87 (105)''' |- | [[Rezultatet e F1 1989|1989]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''76''' |- | [[Rezultatet e F1 1990|1990]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[F1 Belgjika - 1990|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>3</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''71 (73)''' |- | [[Rezultatet e F1 1991|1991]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[F1 Belgjika - 1991|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>4</small> || [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>DNP</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! 5ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1993|1993]] ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1993 Evropean Grand Prix|EUR]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[F1 San Marino - 1993|SMR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1993 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[F1 Belgjika - 1993|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>2</small> ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''99''' |} </div> ==Referime== {{Reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite] * [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna] * [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }} {{F1 kampionët}} [[Kategoria:Sportistë francezë]] [[Kategoria:F1 pilotë]] [[Kategoria:Lindje 1955]] [[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]] {{sport-cung}} dqr2ki61uto5qvqohke1id15zxlo2i1 3057549 3057540 2026-10-16T00:42:08Z Sadsadas 51943 /* Trashëgimia */ 3057549 wikitext text/x-wiki {{Ish F1 pilot | Name = Alain Prost | Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg | Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]] | Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]] | Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] | Races = 202 | Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]) | Wins = 51 | Podiums = 106 | Points = 768.5 | Poles = 33 | Fastest laps = 41 | First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]] | First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]] | Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]] | Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]] | Last position = 1ri (99 pikë) }} '''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106). Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane. Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike. Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001. ==Formula Një== ===McLaren=== Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].<ref name=":10">{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.<ref name=":2">{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}</ref> Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.<ref name="mcbride_nyt_p3">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}</ref> Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme. Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}<ref>{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}</ref> Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].<ref>{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}</ref> ===Renault=== Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.<ref>{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}</ref> Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. "Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje", tha ai, "por tani ti e di që e bën". Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.<ref>{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}</ref> Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.<ref>{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}</ref> Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}</ref> Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.<ref name=":3">{{Cite web|title=Alain Prost • Career & Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.<ref>{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}</ref> Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: "Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi."<ref name="mcbride_nyt_p3" /> Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].<ref>{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}</ref> Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.<ref>{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results & History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}</ref> Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij "nuk ishte konkuruese" dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.<ref>{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}</ref> Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} ===Rikthimi te McLaren=== ====1984–1986: Dy herë kampion bote==== Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.<ref>{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}</ref> Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.<ref>{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}</ref> Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.<ref>{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}</ref> Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.<ref name=":17">{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}</ref> Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}</ref> Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.<ref>{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}</ref> Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref name=":9">{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: "Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite."<ref name=":21">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}</ref> Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].<ref name=Motorsport>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}</ref> Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}</ref> Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.<ref>{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results & History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}</ref> Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht. ====1987: Një sezon i vështirë==== Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: "Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij." Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost. ====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi==== Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.<ref name=":15">{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}</ref> Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):<ref name=":14">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}</ref> tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].<ref name=":20">{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}</ref> Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë. Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.<ref name=":14" /> Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.<ref name=":16">{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]]. McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.<ref>{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}</ref><ref name=":3" /> Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.<ref>{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}</ref> Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta. ====1989: Titulli i tretë kampion bote==== McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.<ref name=":8">{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}</ref><ref name=":82">{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}</ref> Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.<ref name="auto1">{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}</ref> Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: "Speciale – Për Ayrtonin".<ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}</ref> Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.<ref name=":212">{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&sjid=aZEDAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}</ref> Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.<ref name=":16"/><ref>{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}</ref> Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.<ref name=":5" /> Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.<ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}</ref> Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.<ref name=":19">{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.<ref>{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.<ref name=":18">{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.<ref name=":5" /> Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.<ref name=":18" /> Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.<ref>{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}</ref><ref name=":18" /> Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për "vozitje të rrezikshme", një dënim që ngeli i pezulluar.<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref> Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.<ref>{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}</ref> McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: "Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin."<ref>{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}</ref> ===Ferrari=== Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].<ref name=":23">{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.<ref>{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}</ref> Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.<ref name=":3" /> Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:<ref name=":16" /> ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.<ref name=":112">{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.<ref name=":112" /> Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.<ref>{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker & Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}</ref> Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.<ref>{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}</ref> Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].<ref name=":7" /> Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre "Ferrari 642" nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.<ref name=":23" /> Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte " si një kamion".<ref>{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder & Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}</ref><ref name=":19" /> Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}</ref> ===Williams=== Prost nuk garoi në sezonin 1992.<ref name=":2" /> Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.<ref name="8w">{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.<ref>{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}</ref> Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.<ref name=":242">{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}</ref> Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.<ref>{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}</ref> Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.<ref name=":242" /> Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin "frikacak" për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.<ref name=":12">{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&u=wikipedia&id=GALE%7CA296056825&v=2.1&it=r&sid=GPS&asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}</ref> Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.<ref name="la">{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}</ref> Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.<ref>{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}</ref> Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.<ref name=":22">[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.</ref> Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.<ref name=":5" /> McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],<ref>{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}</ref> u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.<ref name="auto">{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}</ref> Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.<ref name="auto2">{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}</ref> ==Profili i pilotit== ===Stili i të voziturit=== Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin "Profesori" për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.<ref name=":2" /> Motoja e tij ishte "Fito sa më ngadalë të jetë e mundur",<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref>{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}</ref> një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].<ref name=":24">{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}</ref><ref name=":27" /> Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.<ref name=":5" /> Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,<ref name=":2" /> Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”<ref name=":27" /><ref name=":28" /> Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost "konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre".<ref name=":24" /> Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se "E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj".<ref name=":26">{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}</ref> Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si "kur fiton... është normale, kur humb, je budalla".<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}</ref> Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.<ref>{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}</ref> [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].<ref name=":28">{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}</ref> [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë.<ref>{{Cite web|date=2 tetor 2023|title=Prost's final fling|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091128/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|url-status=live}}</ref> Newey shtoi se "kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë".<ref>{{Cite web|author=Lucrezia Costa|date=11 gusht 2024|title=Adrian Newey on the champions he has worked with: "Very different characters, but all phenomenal"|url=https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|access-date=2 tetor 2024|website=Motorsport {{!}} Pit Debrief|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091323/https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës.<ref name=":21" /> Edhe pse Senna ishte më i shpejtë në provat zyrtare, Prost ishte i nënvlersuar në këtë kategori: Niki Lauda vuri në dukje se kur Prost u bashkua me McLaren në vitin 1984, Prost ishte aq i shpejtë sa Lauda hoqi dorë nga përpjekja për t'u barazuar me Prost në provat zyrtare dhe e përdori kohën e tij në pistë për të përgatitur makinën e tij për garën. Prost i përvetësoi këto mësime dhe i përdori kundër Sennës në vitet 1988 dhe 1989.<ref name=":21" /> ===Trashëgimia=== Prost konsiderohet një nga pilotët më të mirë të të gjitha kohërave në Formula Një. Ai ka fituar katër tituj botëror, po aq sa [[Sebastian Vettel]] dhe [[Max Verstappen]]. Vetëm [[Lewis Hamilton]], [[Michael Schumacher]], dhe Juan Manuel Fangio kanë fituar më shumë tituj se ai.<ref name=":20"/> Përveç kësaj, Prost humbi mundësinë për të fituar edhe katër tituj të tjerë për vetëm 12.5 pikë.<ref name=":17"/> Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për garat e fituara (51),<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Portuguese GP, 1993|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061030022713/http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|archive-date=30 tetor 2006|access-date=7 nëntor 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref><ref name=":2" /> e cila qëndroi për 14 vite; rekordi i tij u thye nga Schumacher në vitin 2001.<ref name=":0">{{cite news|author=Alan Henry|date=4 shtator 2001|title=Schumacher rubs salt into Prost wounds|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417055456/https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|archive-date=17 prill 2019|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Guardian]]|language=en}}</ref><ref name=":13" /> Prost besonte se nëse Senna nuk do ndërronte jetë në vitin 1994, do t'ja thyente rekordin e fitoreve francezit.<ref name=":0" /> Prost gjithashtu kishte rekordin për numrin e xhirove të shpejta (41) deri në vitin 2001; Schumacher ishte sërisht piloti që i theu rekordin.<ref name=":27">{{Cite news|date=1 qershor 1993|title=Alain Prost retires|url=https://www.autosport.com/f1/news/alain-prost-retires-5053020/5053020/|access-date=3 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> Prost aktualisht ndan rekordin për përqindjen më të lartë të garave të nisura nga rreshti i parë në një sezon të vetëm (16 nga 16 në vitin 1993) me Ayrton Sennën (1989) dhe Damon Hill (1996). Deri në vitin 2026, ai është francezi i fundit që ka fituar [[Çmimi i madh i Francës|Çmimin e madh të Francës]]. ===Lëvizjet midis ekipeve=== Prost gjithashtu e kuptoi rëndësinë e të garuarit me makinën më të mirë; uebfaqja zyrtare e McLarenit komenton se ai "e ndërtoi karrierën e tij të gjatë duke bërë lëvizjen e duhur në kohën e duhur". Megjithatë, pasi Prost gjeti rrugën e tij drejt një ekipi fitues, ai nuk ishte gjithmonë i shkathët në marrëdhëniet e tij me ekipet dhe furnizuesit e motorrëve. Faqja e internetit e [[Formula Një]] vëren se ndërsa Prost "bëri që fitoret e tij të dukeshin të lehta", ai "ishte më pak i suksesshëm në politikën në të cilën ishte gjithmonë i përfshirë" dhe ai "i la ekipet në mënyrë negative në katër raste". Shoku i ekipit të Prostit te Ferrari, Nigel Mansell, kujton një incident ku në [[Çmimi i madh i Britanisë 1990|Çmimin e madh të Britanisë 1990]], makina që ai garoi nuk ecte njësoj si në garën e mëparshme ku ai kishte marrë pol pozitë. Kur u përball me mekanikët, Prost doli në përfundimin se Mansell kishte makinë superiore krahasuar me francezin. Makinat e tyre u ndërruan pa djeninë e Mansell dhe me kërkesë të Prost. Prost gjithashtu fliste rrjedhshëm italisht, ndërsa italishtja e Mansell ishte vetëm bisedore në rastin më të mirë, duke i dhënë Prostit ndikim më të madh brenda ekipit me bazë në [[Maranello]]. Sipas Prost, Mansell mori pjesë vetëm në dy ose tre takime informuese mekanike gjatë gjithë sezonit, duke preferuar të luante [[golf]]. Prost e përshpejtoi shkarkimin e tij nga Ferrari në vitin 1991 duke kritikuar hapur makinën si dhe nuk mori pjesë në sezonin 1992 (duke pranuar një shumë të konsiderueshme parash nga Ferrari) në vend që të garonte me Ligier të nivelit të dytë. == Statistikat == ([[:Template:F1 Rezultatet e Pilotëve|Sqarim i tabelës]]) (Garat me '''*''' mbrapa nënkuptojnë pjesmarrjen në pol pozicion) (Viti me * është viti kur ka fituar titull) <div style="float:left;"> {| border="1" cellpadding="1" cellspacing="0" style="margin: 1em 0 0 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size:95%" ! Viti ! Ekipi ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Ekipi ! Vendi ! Pikë |- | [[Rezultatet e F1 1980|1980]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>DNS</small> || [[1980 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>DNP</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 German Grand Prix|GER]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>DNS</small> | | ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] ! 16ti ! 5 |- | [[Rezultatet e F1 1981|1981]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1981 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1981 Las Vegas Grand Prix|LVG]]<br /><small>2</small> | ! [[Renault F1|Renault]] ! 5ti ! 43 |- | [[Rezultatet e F1 1982|1982]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1982 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 United States Grand Prix East|USE]]'''<br /><small>NC</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1982 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1982 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1982 Las Vegas Grand Prix|LVG]]'''<br /><small>4</small> ! [[Renault F1|Renault]] ! 4ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1983|1983]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>Ret</small> | ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''57''' |- | [[Rezultatet e F1 1984|1984]] ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1984 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1984 United States Grand Prix East|USE]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 71.5''' |- | [[Rezultatet e F1 1985|1985]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1985 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''73''' |- | [[Rezultatet e F1 1986|1986]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 German Grand Prix|GER]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1986 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''72''' |- | [[Rezultatet e F1 1987|1987]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 German Grand Prix|GER]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] ! 4ti ! 46 |- | [[Rezultatet e F1 1988|1988]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''87 (105)''' |- | [[Rezultatet e F1 1989|1989]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''76''' |- | [[Rezultatet e F1 1990|1990]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[F1 Belgjika - 1990|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>3</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''71 (73)''' |- | [[Rezultatet e F1 1991|1991]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[F1 Belgjika - 1991|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>4</small> || [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>DNP</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! 5ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1993|1993]] ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1993 Evropean Grand Prix|EUR]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[F1 San Marino - 1993|SMR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1993 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[F1 Belgjika - 1993|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>2</small> ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''99''' |} </div> ==Referime== {{Reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite] * [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna] * [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }} {{F1 kampionët}} [[Kategoria:Sportistë francezë]] [[Kategoria:F1 pilotë]] [[Kategoria:Lindje 1955]] [[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]] {{sport-cung}} 14sp6yqrtz0ynqqkagp7vio58catup7 3057550 3057549 2026-10-16T00:51:05Z Sadsadas 51943 /* Lëvizjet dhe marrëdhënjet me ekipet */ 3057550 wikitext text/x-wiki {{Ish F1 pilot | Name = Alain Prost | Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg | Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]] | Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]] | Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] | Races = 202 | Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]) | Wins = 51 | Podiums = 106 | Points = 768.5 | Poles = 33 | Fastest laps = 41 | First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]] | First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]] | Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]] | Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]] | Last position = 1ri (99 pikë) }} '''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106). Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane. Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike. Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001. ==Formula Një== ===McLaren=== Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].<ref name=":10">{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.<ref name=":2">{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}</ref> Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.<ref name="mcbride_nyt_p3">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}</ref> Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme. Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}<ref>{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}</ref> Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].<ref>{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}</ref> ===Renault=== Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.<ref>{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}</ref> Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. "Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje", tha ai, "por tani ti e di që e bën". Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.<ref>{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}</ref> Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.<ref>{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}</ref> Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}</ref> Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.<ref name=":3">{{Cite web|title=Alain Prost • Career & Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.<ref>{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}</ref> Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: "Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi."<ref name="mcbride_nyt_p3" /> Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].<ref>{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}</ref> Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.<ref>{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results & History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}</ref> Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij "nuk ishte konkuruese" dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.<ref>{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}</ref> Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} ===Rikthimi te McLaren=== ====1984–1986: Dy herë kampion bote==== Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.<ref>{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}</ref> Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.<ref>{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}</ref> Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.<ref>{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}</ref> Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.<ref name=":17">{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}</ref> Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}</ref> Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.<ref>{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}</ref> Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref name=":9">{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: "Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite."<ref name=":21">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}</ref> Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].<ref name=Motorsport>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}</ref> Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}</ref> Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.<ref>{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results & History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}</ref> Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht. ====1987: Një sezon i vështirë==== Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: "Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij." Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost. ====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi==== Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.<ref name=":15">{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}</ref> Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):<ref name=":14">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}</ref> tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].<ref name=":20">{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}</ref> Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë. Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.<ref name=":14" /> Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.<ref name=":16">{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]]. McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.<ref>{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}</ref><ref name=":3" /> Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.<ref>{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}</ref> Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta. ====1989: Titulli i tretë kampion bote==== McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.<ref name=":8">{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}</ref><ref name=":82">{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}</ref> Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.<ref name="auto1">{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}</ref> Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: "Speciale – Për Ayrtonin".<ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}</ref> Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.<ref name=":212">{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&sjid=aZEDAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}</ref> Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.<ref name=":16"/><ref>{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}</ref> Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.<ref name=":5" /> Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.<ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}</ref> Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.<ref name=":19">{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.<ref>{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.<ref name=":18">{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.<ref name=":5" /> Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.<ref name=":18" /> Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.<ref>{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}</ref><ref name=":18" /> Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për "vozitje të rrezikshme", një dënim që ngeli i pezulluar.<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref> Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.<ref>{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}</ref> McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: "Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin."<ref>{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}</ref> ===Ferrari=== Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].<ref name=":23">{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.<ref>{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}</ref> Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.<ref name=":3" /> Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:<ref name=":16" /> ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.<ref name=":112">{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.<ref name=":112" /> Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.<ref>{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker & Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}</ref> Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.<ref>{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}</ref> Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].<ref name=":7" /> Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre "Ferrari 642" nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.<ref name=":23" /> Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte " si një kamion".<ref>{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder & Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}</ref><ref name=":19" /> Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}</ref> ===Williams=== Prost nuk garoi në sezonin 1992.<ref name=":2" /> Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.<ref name="8w">{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.<ref>{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}</ref> Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.<ref name=":242">{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}</ref> Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.<ref>{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}</ref> Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.<ref name=":242" /> Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin "frikacak" për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.<ref name=":12">{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&u=wikipedia&id=GALE%7CA296056825&v=2.1&it=r&sid=GPS&asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}</ref> Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.<ref name="la">{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}</ref> Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.<ref>{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}</ref> Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.<ref name=":22">[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.</ref> Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.<ref name=":5" /> McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],<ref>{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}</ref> u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.<ref name="auto">{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}</ref> Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.<ref name="auto2">{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}</ref> ==Profili i pilotit== ===Stili i të voziturit=== Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin "Profesori" për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.<ref name=":2" /> Motoja e tij ishte "Fito sa më ngadalë të jetë e mundur",<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref>{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}</ref> një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].<ref name=":24">{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}</ref><ref name=":27" /> Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.<ref name=":5" /> Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,<ref name=":2" /> Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”<ref name=":27" /><ref name=":28" /> Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost "konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre".<ref name=":24" /> Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se "E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj".<ref name=":26">{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}</ref> Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si "kur fiton... është normale, kur humb, je budalla".<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}</ref> Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.<ref>{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}</ref> [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].<ref name=":28">{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}</ref> [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë.<ref>{{Cite web|date=2 tetor 2023|title=Prost's final fling|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091128/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|url-status=live}}</ref> Newey shtoi se "kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë".<ref>{{Cite web|author=Lucrezia Costa|date=11 gusht 2024|title=Adrian Newey on the champions he has worked with: "Very different characters, but all phenomenal"|url=https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|access-date=2 tetor 2024|website=Motorsport {{!}} Pit Debrief|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091323/https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës.<ref name=":21" /> Edhe pse Senna ishte më i shpejtë në provat zyrtare, Prost ishte i nënvlersuar në këtë kategori: Niki Lauda vuri në dukje se kur Prost u bashkua me McLaren në vitin 1984, Prost ishte aq i shpejtë sa Lauda hoqi dorë nga përpjekja për t'u barazuar me Prost në provat zyrtare dhe e përdori kohën e tij në pistë për të përgatitur makinën e tij për garën. Prost i përvetësoi këto mësime dhe i përdori kundër Sennës në vitet 1988 dhe 1989.<ref name=":21" /> ===Trashëgimia=== Prost konsiderohet një nga pilotët më të mirë të të gjitha kohërave në Formula Një. Ai ka fituar katër tituj botëror, po aq sa [[Sebastian Vettel]] dhe [[Max Verstappen]]. Vetëm [[Lewis Hamilton]], [[Michael Schumacher]], dhe Juan Manuel Fangio kanë fituar më shumë tituj se ai.<ref name=":20"/> Përveç kësaj, Prost humbi mundësinë për të fituar edhe katër tituj të tjerë për vetëm 12.5 pikë.<ref name=":17"/> Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për garat e fituara (51),<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Portuguese GP, 1993|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061030022713/http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|archive-date=30 tetor 2006|access-date=7 nëntor 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref><ref name=":2" /> e cila qëndroi për 14 vite; rekordi i tij u thye nga Schumacher në vitin 2001.<ref name=":0">{{cite news|author=Alan Henry|date=4 shtator 2001|title=Schumacher rubs salt into Prost wounds|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417055456/https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|archive-date=17 prill 2019|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Guardian]]|language=en}}</ref><ref name=":13" /> Prost besonte se nëse Senna nuk do ndërronte jetë në vitin 1994, do t'ja thyente rekordin e fitoreve francezit.<ref name=":0" /> Prost gjithashtu kishte rekordin për numrin e xhirove të shpejta (41) deri në vitin 2001; Schumacher ishte sërisht piloti që i theu rekordin.<ref name=":27">{{Cite news|date=1 qershor 1993|title=Alain Prost retires|url=https://www.autosport.com/f1/news/alain-prost-retires-5053020/5053020/|access-date=3 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> Prost aktualisht ndan rekordin për përqindjen më të lartë të garave të nisura nga rreshti i parë në një sezon të vetëm (16 nga 16 në vitin 1993) me Ayrton Sennën (1989) dhe Damon Hill (1996). Deri në vitin 2026, ai është francezi i fundit që ka fituar [[Çmimi i madh i Francës|Çmimin e madh të Francës]]. ===Lëvizjet dhe marrëdhënjet me ekipet=== Prost gjithashtu e kuptoi rëndësinë e të garuarit me makinën më të mirë; uebfaqja zyrtare e McLarenit komenton se ai "e ndërtoi karrierën e tij të gjatë duke bërë lëvizjen e duhur në kohën e duhur". Megjithatë, pasi Prost gjeti rrugën e tij drejt një ekipi fitues, ai nuk ishte gjithmonë i shkathët në marrëdhëniet e tij me ekipet dhe furnizuesit e motorrëve. Faqja e internetit e [[Formula Një]] vëren se ndërsa Prost "bëri që fitoret e tij të dukeshin të lehta", ai "ishte më pak i suksesshëm në politikën në të cilën ishte gjithmonë i përfshirë" dhe ai "i la ekipet në mënyrë negative në katër raste". Shoku i ekipit të Prostit te Ferrari, Nigel Mansell, kujton një incident ku në [[Çmimi i madh i Britanisë 1990|Çmimin e madh të Britanisë 1990]], makina që ai garoi nuk ecte njësoj si në garën e mëparshme ku ai kishte marrë pol pozitë. Kur u përball me mekanikët, Prost doli në përfundimin se Mansell kishte makinë superiore krahasuar me francezin. Makinat e tyre u ndërruan pa djeninë e Mansell dhe me kërkesë të Prost. Prost gjithashtu fliste rrjedhshëm italisht, ndërsa italishtja e Mansell ishte vetëm bisedore në rastin më të mirë, duke i dhënë Prostit ndikim më të madh brenda ekipit me bazë në [[Maranello]]. Sipas Prost, Mansell mori pjesë vetëm në dy ose tre takime informuese mekanike gjatë gjithë sezonit, duke preferuar të luante [[golf]].<ref>Mansell, Nigel ''My Autobiography'' faqja 222 Collins Willow {{ISBN|0-00-218497-4}}</ref> Prost e përshpejtoi shkarkimin e tij nga Ferrari në vitin 1991 duke kritikuar hapur makinën si dhe nuk mori pjesë në sezonin 1992 (duke pranuar një shumë të konsiderueshme parash nga Ferrari) në vend që të garonte me Ligier të nivelit të dytë.<ref name="8w"/> Në garën e dytë të sezonit 1992, Prost e dalloi menjëherë potencialin e kombinimit Williams-Renault dhe negocioi për një vend për sezonet 1993 dhe 1994.<ref name=":242"/> Pasi njoftoi daljen e tij në pension në fund të sezonit 1993 (duke mos dashur të ishte partner me Sennën në vitin 1994, me Williams që pranoi të paguante pagën e Prostit për vitin 1994), Prost vendosi të mos dilte nga pensioni pasi nuk u impresionua nga një provë e McLaren-Peugeot për sezonin 1994.<ref name="auto"/><ref name="auto2"/><ref name=":13" /> Pasi Senna humbi jetën në Çmimin e madh të San Marinos në vitin 1994, Prost ishte kandidati i dukshëm për të zënë vendin bosh te Williams, por Prost tha se nga respekti për Sennën nuk do të garonte më në Formula Një.<ref name="NZHerald">{{Cite web|author=Don Kennedy|date=9 tetor 2024|title=Formula One: Prost reminisces ahead of return to Imola|url=https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|access-date=11 tetor 2024|website=The New Zealand Herald|language=en|archive-date=26 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626125859/https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|url-status=live}}</ref> ===Vlerësimet nga bashkëkohësit=== == Statistikat == ([[:Template:F1 Rezultatet e Pilotëve|Sqarim i tabelës]]) (Garat me '''*''' mbrapa nënkuptojnë pjesmarrjen në pol pozicion) (Viti me * është viti kur ka fituar titull) <div style="float:left;"> {| border="1" cellpadding="1" cellspacing="0" style="margin: 1em 0 0 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size:95%" ! Viti ! Ekipi ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Ekipi ! Vendi ! Pikë |- | [[Rezultatet e F1 1980|1980]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>DNS</small> || [[1980 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>DNP</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 German Grand Prix|GER]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>DNS</small> | | ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] ! 16ti ! 5 |- | [[Rezultatet e F1 1981|1981]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1981 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1981 Las Vegas Grand Prix|LVG]]<br /><small>2</small> | ! [[Renault F1|Renault]] ! 5ti ! 43 |- | [[Rezultatet e F1 1982|1982]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1982 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 United States Grand Prix East|USE]]'''<br /><small>NC</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1982 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1982 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1982 Las Vegas Grand Prix|LVG]]'''<br /><small>4</small> ! [[Renault F1|Renault]] ! 4ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1983|1983]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>Ret</small> | ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''57''' |- | [[Rezultatet e F1 1984|1984]] ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1984 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1984 United States Grand Prix East|USE]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 71.5''' |- | [[Rezultatet e F1 1985|1985]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1985 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''73''' |- | [[Rezultatet e F1 1986|1986]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 German Grand Prix|GER]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1986 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''72''' |- | [[Rezultatet e F1 1987|1987]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 German Grand Prix|GER]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] ! 4ti ! 46 |- | [[Rezultatet e F1 1988|1988]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''87 (105)''' |- | [[Rezultatet e F1 1989|1989]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''76''' |- | [[Rezultatet e F1 1990|1990]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[F1 Belgjika - 1990|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>3</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''71 (73)''' |- | [[Rezultatet e F1 1991|1991]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[F1 Belgjika - 1991|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>4</small> || [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>DNP</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! 5ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1993|1993]] ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1993 Evropean Grand Prix|EUR]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[F1 San Marino - 1993|SMR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1993 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[F1 Belgjika - 1993|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>2</small> ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''99''' |} </div> ==Referime== {{Reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite] * [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna] * [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }} {{F1 kampionët}} [[Kategoria:Sportistë francezë]] [[Kategoria:F1 pilotë]] [[Kategoria:Lindje 1955]] [[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]] {{sport-cung}} bvlycs0tmqrc5lyutkay5bdmjg148hb 3057553 3057550 2026-10-16T01:02:17Z Sadsadas 51943 /* Profili i pilotit */ 3057553 wikitext text/x-wiki {{Ish F1 pilot | Name = Alain Prost | Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg | Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]] | Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]] | Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] | Races = 202 | Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]) | Wins = 51 | Podiums = 106 | Points = 768.5 | Poles = 33 | Fastest laps = 41 | First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]] | First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]] | Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]] | Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]] | Last position = 1ri (99 pikë) }} '''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106). Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane. Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike. Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001. ==Formula Një== ===McLaren=== Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].<ref name=":10">{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.<ref name=":2">{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}</ref> Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.<ref name="mcbride_nyt_p3">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}</ref> Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme. Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}<ref>{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}</ref> Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].<ref>{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}</ref> ===Renault=== Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.<ref>{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}</ref> Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. "Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje", tha ai, "por tani ti e di që e bën". Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.<ref>{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}</ref> Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.<ref>{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}</ref> Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}</ref> Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.<ref name=":3">{{Cite web|title=Alain Prost • Career & Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.<ref>{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}</ref> Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: "Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi."<ref name="mcbride_nyt_p3" /> Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].<ref>{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}</ref> Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.<ref>{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results & History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}</ref> Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij "nuk ishte konkuruese" dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.<ref>{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}</ref> Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} ===Rikthimi te McLaren=== ====1984–1986: Dy herë kampion bote==== Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.<ref>{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}</ref> Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.<ref>{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}</ref> Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.<ref>{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}</ref> Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.<ref name=":17">{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}</ref> Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}</ref> Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.<ref>{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}</ref> Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref name=":9">{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: "Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite."<ref name=":21">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}</ref> Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].<ref name=Motorsport>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}</ref> Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}</ref> Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.<ref>{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results & History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}</ref> Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht. ====1987: Një sezon i vështirë==== Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: "Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij." Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost. ====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi==== Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.<ref name=":15">{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}</ref> Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):<ref name=":14">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}</ref> tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].<ref name=":20">{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}</ref> Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë. Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.<ref name=":14" /> Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.<ref name=":16">{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]]. McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.<ref>{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}</ref><ref name=":3" /> Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.<ref>{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}</ref> Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta. ====1989: Titulli i tretë kampion bote==== McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.<ref name=":8">{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}</ref><ref name=":82">{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}</ref> Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.<ref name="auto1">{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}</ref> Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: "Speciale – Për Ayrtonin".<ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}</ref> Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.<ref name=":212">{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&sjid=aZEDAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}</ref> Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.<ref name=":16"/><ref>{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}</ref> Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.<ref name=":5" /> Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.<ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}</ref> Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.<ref name=":19">{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.<ref>{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.<ref name=":18">{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.<ref name=":5" /> Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.<ref name=":18" /> Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.<ref>{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}</ref><ref name=":18" /> Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për "vozitje të rrezikshme", një dënim që ngeli i pezulluar.<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref> Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.<ref>{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}</ref> McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: "Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin."<ref>{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}</ref> ===Ferrari=== Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].<ref name=":23">{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.<ref>{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}</ref> Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.<ref name=":3" /> Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:<ref name=":16" /> ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.<ref name=":112">{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.<ref name=":112" /> Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.<ref>{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker & Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}</ref> Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.<ref>{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}</ref> Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].<ref name=":7" /> Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre "Ferrari 642" nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.<ref name=":23" /> Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte " si një kamion".<ref>{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder & Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}</ref><ref name=":19" /> Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}</ref> ===Williams=== Prost nuk garoi në sezonin 1992.<ref name=":2" /> Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.<ref name="8w">{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.<ref>{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}</ref> Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.<ref name=":242">{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}</ref> Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.<ref>{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}</ref> Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.<ref name=":242" /> Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin "frikacak" për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.<ref name=":12">{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&u=wikipedia&id=GALE%7CA296056825&v=2.1&it=r&sid=GPS&asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}</ref> Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.<ref name="la">{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}</ref> Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.<ref>{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}</ref> Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.<ref name=":22">[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.</ref> Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.<ref name=":5" /> McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],<ref>{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}</ref> u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.<ref name="auto">{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}</ref> Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.<ref name="auto2">{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}</ref> ==Profili i pilotit== ===Stili i të voziturit=== Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin "Profesori" për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.<ref name=":2" /> Motoja e tij ishte "Fito sa më ngadalë të jetë e mundur",<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref>{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}</ref> një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].<ref name=":24">{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}</ref><ref name=":27" /> Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.<ref name=":5" /> Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,<ref name=":2" /> Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”<ref name=":27" /><ref name=":28" /> Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost "konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre".<ref name=":24" /> Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se "E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj".<ref name=":26">{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}</ref> Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si "kur fiton... është normale, kur humb, je budalla".<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}</ref> Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.<ref>{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}</ref> [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].<ref name=":28">{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}</ref> [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë.<ref>{{Cite web|date=2 tetor 2023|title=Prost's final fling|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091128/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|url-status=live}}</ref> Newey shtoi se "kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë".<ref>{{Cite web|author=Lucrezia Costa|date=11 gusht 2024|title=Adrian Newey on the champions he has worked with: "Very different characters, but all phenomenal"|url=https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|access-date=2 tetor 2024|website=Motorsport {{!}} Pit Debrief|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091323/https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës.<ref name=":21" /> Edhe pse Senna ishte më i shpejtë në provat zyrtare, Prost ishte i nënvlersuar në këtë kategori: Niki Lauda vuri në dukje se kur Prost u bashkua me McLaren në vitin 1984, Prost ishte aq i shpejtë sa Lauda hoqi dorë nga përpjekja për t'u barazuar me Prost në provat zyrtare dhe e përdori kohën e tij në pistë për të përgatitur makinën e tij për garën. Prost i përvetësoi këto mësime dhe i përdori kundër Sennës në vitet 1988 dhe 1989.<ref name=":21" /> ===Trashëgimia=== Prost konsiderohet një nga pilotët më të mirë të të gjitha kohërave në Formula Një. Ai ka fituar katër tituj botëror, po aq sa [[Sebastian Vettel]] dhe [[Max Verstappen]]. Vetëm [[Lewis Hamilton]], [[Michael Schumacher]], dhe Juan Manuel Fangio kanë fituar më shumë tituj se ai.<ref name=":20"/> Përveç kësaj, Prost humbi mundësinë për të fituar edhe katër tituj të tjerë për vetëm 12.5 pikë.<ref name=":17"/> Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për garat e fituara (51),<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Portuguese GP, 1993|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061030022713/http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|archive-date=30 tetor 2006|access-date=7 nëntor 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref><ref name=":2" /> e cila qëndroi për 14 vite; rekordi i tij u thye nga Schumacher në vitin 2001.<ref name=":0">{{cite news|author=Alan Henry|date=4 shtator 2001|title=Schumacher rubs salt into Prost wounds|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417055456/https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|archive-date=17 prill 2019|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Guardian]]|language=en}}</ref><ref name=":13" /> Prost besonte se nëse Senna nuk do ndërronte jetë në vitin 1994, do t'ja thyente rekordin e fitoreve francezit.<ref name=":0" /> Prost gjithashtu kishte rekordin për numrin e xhirove të shpejta (41) deri në vitin 2001; Schumacher ishte sërisht piloti që i theu rekordin.<ref name=":27">{{Cite news|date=1 qershor 1993|title=Alain Prost retires|url=https://www.autosport.com/f1/news/alain-prost-retires-5053020/5053020/|access-date=3 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> Prost aktualisht ndan rekordin për përqindjen më të lartë të garave të nisura nga rreshti i parë në një sezon të vetëm (16 nga 16 në vitin 1993) me Ayrton Sennën (1989) dhe Damon Hill (1996).<ref>{{cite web|author=Steven Lynch|date=1 korrik 2011|title=Front row regulars|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501082158/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|archive-date=1 maj 2019|access-date=1 maj 2019|publisher=ESPN UK|language=en}}</ref> Deri në vitin 2026, ai është francezi i fundit që ka fituar [[Çmimi i madh i Francës|Çmimin e madh të Francës]].<ref>{{cite web|author=Nicky Haldenby|date=8 qershor 2021|title=France's Home Race Heroes|url=https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614214908/https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|archive-date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021|website=F1Destinations|language=en}}</ref> ===Lëvizjet dhe marrëdhënjet me ekipet=== Prost gjithashtu e kuptoi rëndësinë e të garuarit me makinën më të mirë; uebfaqja zyrtare e McLarenit komenton se ai "e ndërtoi karrierën e tij të gjatë duke bërë lëvizjen e duhur në kohën e duhur". Megjithatë, pasi Prost gjeti rrugën e tij drejt një ekipi fitues, ai nuk ishte gjithmonë i shkathët në marrëdhëniet e tij me ekipet dhe furnizuesit e motorrëve. Faqja e internetit e [[Formula Një]] vëren se ndërsa Prost "bëri që fitoret e tij të dukeshin të lehta", ai "ishte më pak i suksesshëm në politikën në të cilën ishte gjithmonë i përfshirë" dhe ai "i la ekipet në mënyrë negative në katër raste". Shoku i ekipit të Prostit te Ferrari, Nigel Mansell, kujton një incident ku në [[Çmimi i madh i Britanisë 1990|Çmimin e madh të Britanisë 1990]], makina që ai garoi nuk ecte njësoj si në garën e mëparshme ku ai kishte marrë pol pozitë. Kur u përball me mekanikët, Prost doli në përfundimin se Mansell kishte makinë superiore krahasuar me francezin. Makinat e tyre u ndërruan pa djeninë e Mansell dhe me kërkesë të Prost. Prost gjithashtu fliste rrjedhshëm italisht, ndërsa italishtja e Mansell ishte vetëm bisedore në rastin më të mirë, duke i dhënë Prostit ndikim më të madh brenda ekipit me bazë në [[Maranello]]. Sipas Prost, Mansell mori pjesë vetëm në dy ose tre takime informuese mekanike gjatë gjithë sezonit, duke preferuar të luante [[golf]].<ref>Mansell, Nigel ''My Autobiography'' faqja 222 Collins Willow {{ISBN|0-00-218497-4}}</ref> Prost e përshpejtoi shkarkimin e tij nga Ferrari në vitin 1991 duke kritikuar hapur makinën si dhe nuk mori pjesë në sezonin 1992 (duke pranuar një shumë të konsiderueshme parash nga Ferrari) në vend që të garonte me Ligier të nivelit të dytë.<ref name="8w"/> Në garën e dytë të sezonit 1992, Prost e dalloi menjëherë potencialin e kombinimit Williams-Renault dhe negocioi për një vend për sezonet 1993 dhe 1994.<ref name=":242"/> Pasi njoftoi daljen e tij në pension në fund të sezonit 1993 (duke mos dashur të ishte partner me Sennën në vitin 1994, me Williams që pranoi të paguante pagën e Prostit për vitin 1994), Prost vendosi të mos dilte nga pensioni pasi nuk u impresionua nga një provë e McLaren-Peugeot për sezonin 1994.<ref name="auto"/><ref name="auto2"/><ref name=":13" /> Pasi Senna humbi jetën në Çmimin e madh të San Marinos në vitin 1994, Prost ishte kandidati i dukshëm për të zënë vendin bosh te Williams, por Prost tha se nga respekti për Sennën nuk do të garonte më në Formula Një.<ref name="NZHerald">{{Cite web|author=Don Kennedy|date=9 tetor 2024|title=Formula One: Prost reminisces ahead of return to Imola|url=https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|access-date=11 tetor 2024|website=The New Zealand Herald|language=en|archive-date=26 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626125859/https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|url-status=live}}</ref> ===Vlerësimet nga bashkëkohësit=== == Statistikat == ([[:Template:F1 Rezultatet e Pilotëve|Sqarim i tabelës]]) (Garat me '''*''' mbrapa nënkuptojnë pjesmarrjen në pol pozicion) (Viti me * është viti kur ka fituar titull) <div style="float:left;"> {| border="1" cellpadding="1" cellspacing="0" style="margin: 1em 0 0 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size:95%" ! Viti ! Ekipi ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Ekipi ! Vendi ! Pikë |- | [[Rezultatet e F1 1980|1980]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>DNS</small> || [[1980 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>DNP</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 German Grand Prix|GER]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>DNS</small> | | ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] ! 16ti ! 5 |- | [[Rezultatet e F1 1981|1981]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1981 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1981 Las Vegas Grand Prix|LVG]]<br /><small>2</small> | ! [[Renault F1|Renault]] ! 5ti ! 43 |- | [[Rezultatet e F1 1982|1982]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1982 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 United States Grand Prix East|USE]]'''<br /><small>NC</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1982 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1982 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1982 Las Vegas Grand Prix|LVG]]'''<br /><small>4</small> ! [[Renault F1|Renault]] ! 4ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1983|1983]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>Ret</small> | ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''57''' |- | [[Rezultatet e F1 1984|1984]] ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1984 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1984 United States Grand Prix East|USE]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 71.5''' |- | [[Rezultatet e F1 1985|1985]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1985 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''73''' |- | [[Rezultatet e F1 1986|1986]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 German Grand Prix|GER]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1986 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''72''' |- | [[Rezultatet e F1 1987|1987]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 German Grand Prix|GER]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] ! 4ti ! 46 |- | [[Rezultatet e F1 1988|1988]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''87 (105)''' |- | [[Rezultatet e F1 1989|1989]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''76''' |- | [[Rezultatet e F1 1990|1990]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[F1 Belgjika - 1990|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>3</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''71 (73)''' |- | [[Rezultatet e F1 1991|1991]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[F1 Belgjika - 1991|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>4</small> || [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>DNP</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! 5ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1993|1993]] ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1993 Evropean Grand Prix|EUR]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[F1 San Marino - 1993|SMR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1993 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[F1 Belgjika - 1993|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>2</small> ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''99''' |} </div> ==Referime== {{Reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite] * [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna] * [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }} {{F1 kampionët}} [[Kategoria:Sportistë francezë]] [[Kategoria:F1 pilotë]] [[Kategoria:Lindje 1955]] [[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]] {{sport-cung}} pia513c16w9c3ctw1sis3u671w5mipt 3057554 3057553 2026-10-16T01:07:37Z Sadsadas 51943 /* Vlerësimet nga bashkëkohësit */ 3057554 wikitext text/x-wiki {{Ish F1 pilot | Name = Alain Prost | Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg | Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]] | Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]] | Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] | Races = 202 | Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]) | Wins = 51 | Podiums = 106 | Points = 768.5 | Poles = 33 | Fastest laps = 41 | First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]] | First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]] | Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]] | Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]] | Last position = 1ri (99 pikë) }} '''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106). Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane. Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike. Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001. ==Formula Një== ===McLaren=== Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].<ref name=":10">{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.<ref name=":2">{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}</ref> Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.<ref name="mcbride_nyt_p3">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}</ref> Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme. Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}<ref>{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}</ref> Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].<ref>{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}</ref> ===Renault=== Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.<ref>{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}</ref> Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. "Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje", tha ai, "por tani ti e di që e bën". Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.<ref>{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}</ref> Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.<ref>{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}</ref> Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}</ref> Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.<ref name=":3">{{Cite web|title=Alain Prost • Career & Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.<ref>{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}</ref> Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: "Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi."<ref name="mcbride_nyt_p3" /> Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].<ref>{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}</ref> Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.<ref>{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results & History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}</ref> Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij "nuk ishte konkuruese" dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.<ref>{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}</ref> Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} ===Rikthimi te McLaren=== ====1984–1986: Dy herë kampion bote==== Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.<ref>{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}</ref> Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.<ref>{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}</ref> Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.<ref>{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}</ref> Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.<ref name=":17">{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}</ref> Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}</ref> Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.<ref>{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}</ref> Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref name=":9">{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: "Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite."<ref name=":21">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}</ref> Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].<ref name=Motorsport>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}</ref> Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}</ref> Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.<ref>{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results & History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}</ref> Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht. ====1987: Një sezon i vështirë==== Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: "Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij." Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost. ====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi==== Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.<ref name=":15">{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}</ref> Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):<ref name=":14">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}</ref> tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].<ref name=":20">{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}</ref> Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë. Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.<ref name=":14" /> Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.<ref name=":16">{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]]. McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.<ref>{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}</ref><ref name=":3" /> Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.<ref>{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}</ref> Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta. ====1989: Titulli i tretë kampion bote==== McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.<ref name=":8">{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}</ref><ref name=":82">{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}</ref> Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.<ref name="auto1">{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}</ref> Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: "Speciale – Për Ayrtonin".<ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}</ref> Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.<ref name=":212">{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&sjid=aZEDAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}</ref> Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.<ref name=":16"/><ref>{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}</ref> Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.<ref name=":5" /> Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.<ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}</ref> Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.<ref name=":19">{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.<ref>{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.<ref name=":18">{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.<ref name=":5" /> Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.<ref name=":18" /> Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.<ref>{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}</ref><ref name=":18" /> Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për "vozitje të rrezikshme", një dënim që ngeli i pezulluar.<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref> Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.<ref>{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}</ref> McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: "Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin."<ref>{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}</ref> ===Ferrari=== Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].<ref name=":23">{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.<ref>{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}</ref> Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.<ref name=":3" /> Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:<ref name=":16" /> ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.<ref name=":112">{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.<ref name=":112" /> Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.<ref>{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker & Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}</ref> Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.<ref>{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}</ref> Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].<ref name=":7" /> Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre "Ferrari 642" nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.<ref name=":23" /> Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte " si një kamion".<ref>{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder & Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}</ref><ref name=":19" /> Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}</ref> ===Williams=== Prost nuk garoi në sezonin 1992.<ref name=":2" /> Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.<ref name="8w">{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.<ref>{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}</ref> Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.<ref name=":242">{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}</ref> Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.<ref>{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}</ref> Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.<ref name=":242" /> Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin "frikacak" për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.<ref name=":12">{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&u=wikipedia&id=GALE%7CA296056825&v=2.1&it=r&sid=GPS&asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}</ref> Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.<ref name="la">{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}</ref> Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.<ref>{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}</ref> Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.<ref name=":22">[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.</ref> Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.<ref name=":5" /> McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],<ref>{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}</ref> u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.<ref name="auto">{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}</ref> Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.<ref name="auto2">{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}</ref> ==Profili i pilotit== ===Stili i të voziturit=== Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin "Profesori" për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.<ref name=":2" /> Motoja e tij ishte "Fito sa më ngadalë të jetë e mundur",<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref>{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}</ref> një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].<ref name=":24">{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}</ref><ref name=":27" /> Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.<ref name=":5" /> Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,<ref name=":2" /> Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”<ref name=":27" /><ref name=":28" /> Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost "konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre".<ref name=":24" /> Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se "E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj".<ref name=":26">{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}</ref> Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si "kur fiton... është normale, kur humb, je budalla".<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}</ref> Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.<ref>{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}</ref> [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].<ref name=":28">{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}</ref> [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë.<ref>{{Cite web|date=2 tetor 2023|title=Prost's final fling|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091128/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|url-status=live}}</ref> Newey shtoi se "kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë".<ref>{{Cite web|author=Lucrezia Costa|date=11 gusht 2024|title=Adrian Newey on the champions he has worked with: "Very different characters, but all phenomenal"|url=https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|access-date=2 tetor 2024|website=Motorsport {{!}} Pit Debrief|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091323/https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës.<ref name=":21" /> Edhe pse Senna ishte më i shpejtë në provat zyrtare, Prost ishte i nënvlersuar në këtë kategori: Niki Lauda vuri në dukje se kur Prost u bashkua me McLaren në vitin 1984, Prost ishte aq i shpejtë sa Lauda hoqi dorë nga përpjekja për t'u barazuar me Prost në provat zyrtare dhe e përdori kohën e tij në pistë për të përgatitur makinën e tij për garën. Prost i përvetësoi këto mësime dhe i përdori kundër Sennës në vitet 1988 dhe 1989.<ref name=":21" /> ===Trashëgimia=== Prost konsiderohet një nga pilotët më të mirë të të gjitha kohërave në Formula Një. Ai ka fituar katër tituj botëror, po aq sa [[Sebastian Vettel]] dhe [[Max Verstappen]]. Vetëm [[Lewis Hamilton]], [[Michael Schumacher]], dhe Juan Manuel Fangio kanë fituar më shumë tituj se ai.<ref name=":20"/> Përveç kësaj, Prost humbi mundësinë për të fituar edhe katër tituj të tjerë për vetëm 12.5 pikë.<ref name=":17"/> Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për garat e fituara (51),<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Portuguese GP, 1993|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061030022713/http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|archive-date=30 tetor 2006|access-date=7 nëntor 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref><ref name=":2" /> e cila qëndroi për 14 vite; rekordi i tij u thye nga Schumacher në vitin 2001.<ref name=":0">{{cite news|author=Alan Henry|date=4 shtator 2001|title=Schumacher rubs salt into Prost wounds|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417055456/https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|archive-date=17 prill 2019|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Guardian]]|language=en}}</ref><ref name=":13" /> Prost besonte se nëse Senna nuk do ndërronte jetë në vitin 1994, do t'ja thyente rekordin e fitoreve francezit.<ref name=":0" /> Prost gjithashtu kishte rekordin për numrin e xhirove të shpejta (41) deri në vitin 2001; Schumacher ishte sërisht piloti që i theu rekordin.<ref name=":27">{{Cite news|date=1 qershor 1993|title=Alain Prost retires|url=https://www.autosport.com/f1/news/alain-prost-retires-5053020/5053020/|access-date=3 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> Prost aktualisht ndan rekordin për përqindjen më të lartë të garave të nisura nga rreshti i parë në një sezon të vetëm (16 nga 16 në vitin 1993) me Ayrton Sennën (1989) dhe Damon Hill (1996).<ref>{{cite web|author=Steven Lynch|date=1 korrik 2011|title=Front row regulars|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501082158/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|archive-date=1 maj 2019|access-date=1 maj 2019|publisher=ESPN UK|language=en}}</ref> Deri në vitin 2026, ai është francezi i fundit që ka fituar [[Çmimi i madh i Francës|Çmimin e madh të Francës]].<ref>{{cite web|author=Nicky Haldenby|date=8 qershor 2021|title=France's Home Race Heroes|url=https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614214908/https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|archive-date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021|website=F1Destinations|language=en}}</ref> ===Lëvizjet dhe marrëdhënjet me ekipet=== Prost gjithashtu e kuptoi rëndësinë e të garuarit me makinën më të mirë; uebfaqja zyrtare e McLarenit komenton se ai "e ndërtoi karrierën e tij të gjatë duke bërë lëvizjen e duhur në kohën e duhur". Megjithatë, pasi Prost gjeti rrugën e tij drejt një ekipi fitues, ai nuk ishte gjithmonë i shkathët në marrëdhëniet e tij me ekipet dhe furnizuesit e motorrëve. Faqja e internetit e [[Formula Një]] vëren se ndërsa Prost "bëri që fitoret e tij të dukeshin të lehta", ai "ishte më pak i suksesshëm në politikën në të cilën ishte gjithmonë i përfshirë" dhe ai "i la ekipet në mënyrë negative në katër raste". Shoku i ekipit të Prostit te Ferrari, Nigel Mansell, kujton një incident ku në [[Çmimi i madh i Britanisë 1990|Çmimin e madh të Britanisë 1990]], makina që ai garoi nuk ecte njësoj si në garën e mëparshme ku ai kishte marrë pol pozitë. Kur u përball me mekanikët, Prost doli në përfundimin se Mansell kishte makinë superiore krahasuar me francezin. Makinat e tyre u ndërruan pa djeninë e Mansell dhe me kërkesë të Prost. Prost gjithashtu fliste rrjedhshëm italisht, ndërsa italishtja e Mansell ishte vetëm bisedore në rastin më të mirë, duke i dhënë Prostit ndikim më të madh brenda ekipit me bazë në [[Maranello]]. Sipas Prost, Mansell mori pjesë vetëm në dy ose tre takime informuese mekanike gjatë gjithë sezonit, duke preferuar të luante [[golf]].<ref>Mansell, Nigel ''My Autobiography'' faqja 222 Collins Willow {{ISBN|0-00-218497-4}}</ref> Prost e përshpejtoi shkarkimin e tij nga Ferrari në vitin 1991 duke kritikuar hapur makinën si dhe nuk mori pjesë në sezonin 1992 (duke pranuar një shumë të konsiderueshme parash nga Ferrari) në vend që të garonte me Ligier të nivelit të dytë.<ref name="8w"/> Në garën e dytë të sezonit 1992, Prost e dalloi menjëherë potencialin e kombinimit Williams-Renault dhe negocioi për një vend për sezonet 1993 dhe 1994.<ref name=":242"/> Pasi njoftoi daljen e tij në pension në fund të sezonit 1993 (duke mos dashur të ishte partner me Sennën në vitin 1994, me Williams që pranoi të paguante pagën e Prostit për vitin 1994), Prost vendosi të mos dilte nga pensioni pasi nuk u impresionua nga një provë e McLaren-Peugeot për sezonin 1994.<ref name="auto"/><ref name="auto2"/><ref name=":13" /> Pasi Senna humbi jetën në Çmimin e madh të San Marinos në vitin 1994, Prost ishte kandidati i dukshëm për të zënë vendin bosh te Williams, por Prost tha se nga respekti për Sennën nuk do të garonte më në Formula Një.<ref name="NZHerald">{{Cite web|author=Don Kennedy|date=9 tetor 2024|title=Formula One: Prost reminisces ahead of return to Imola|url=https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|access-date=11 tetor 2024|website=The New Zealand Herald|language=en|archive-date=26 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626125859/https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|url-status=live}}</ref> ===Vlerësimet nga bashkëkohësit=== Në vitin 2009, një sondazh i [[Autosport]] i kryer nga 217 pilotë të Formula Një e nxori Prostin të votuar si piloti i katërt më i madh i të gjitha kohërave në Formula Një, pas Sennës, Schumacherit dhe Fangios. Shoku i skuadrës së Prostit, Keke Rosberg, tha se "Ai është më i miri që kam njohur ndonjëherë, pa dyshim. Si një pilot garash i gjithanshëm, ai është kokë e këmbë përpara kujtdo tjetër." Drejtori ekzekutiv i Formula Një, [[Bernie Ecclestone]], tha se Prost ishte piloti më i madh i të gjitha kohërave, pasi Prost rrallë gëzonte trajtimin e pilotit numër një, ndryshe nga Senna ose Schumacher. Në vitin 2023, Ecclestone tha se Max Verstappen e kishte tejkaluar Prostin. Shefi i ekipit Jordan, [[Eddie Jordan]], ndante mendimin e Ecclestone, duke vlerësuar që Prost "nuk e vriste mendjen kurrë se kush ishte shoku i tij i skuadrës" (Senna ishte një përjashtim i dukshëm). Shefi i stafit mjekësor i Formula Një, Sid Watkins, tha se Prost dhe Niki Lauda ishin pilotët më inteligjentë me të cilët kishte punuar, duke vënë në dukje se ai mund të kujtonte vetëm një aksident të rrezikshëm automobilistik që përfshinte Prostin në karrierën e tij. ===Rivaliteti me Ayrton Sennën=== == Statistikat == ([[:Template:F1 Rezultatet e Pilotëve|Sqarim i tabelës]]) (Garat me '''*''' mbrapa nënkuptojnë pjesmarrjen në pol pozicion) (Viti me * është viti kur ka fituar titull) <div style="float:left;"> {| border="1" cellpadding="1" cellspacing="0" style="margin: 1em 0 0 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size:95%" ! Viti ! Ekipi ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Ekipi ! Vendi ! Pikë |- | [[Rezultatet e F1 1980|1980]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>DNS</small> || [[1980 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>DNP</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 German Grand Prix|GER]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>DNS</small> | | ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] ! 16ti ! 5 |- | [[Rezultatet e F1 1981|1981]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1981 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1981 Las Vegas Grand Prix|LVG]]<br /><small>2</small> | ! [[Renault F1|Renault]] ! 5ti ! 43 |- | [[Rezultatet e F1 1982|1982]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1982 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 United States Grand Prix East|USE]]'''<br /><small>NC</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1982 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1982 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1982 Las Vegas Grand Prix|LVG]]'''<br /><small>4</small> ! [[Renault F1|Renault]] ! 4ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1983|1983]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>Ret</small> | ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''57''' |- | [[Rezultatet e F1 1984|1984]] ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1984 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1984 United States Grand Prix East|USE]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 71.5''' |- | [[Rezultatet e F1 1985|1985]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1985 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''73''' |- | [[Rezultatet e F1 1986|1986]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 German Grand Prix|GER]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1986 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''72''' |- | [[Rezultatet e F1 1987|1987]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 German Grand Prix|GER]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] ! 4ti ! 46 |- | [[Rezultatet e F1 1988|1988]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''87 (105)''' |- | [[Rezultatet e F1 1989|1989]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''76''' |- | [[Rezultatet e F1 1990|1990]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[F1 Belgjika - 1990|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>3</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''71 (73)''' |- | [[Rezultatet e F1 1991|1991]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[F1 Belgjika - 1991|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>4</small> || [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>DNP</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! 5ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1993|1993]] ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1993 Evropean Grand Prix|EUR]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[F1 San Marino - 1993|SMR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1993 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[F1 Belgjika - 1993|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>2</small> ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''99''' |} </div> ==Referime== {{Reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite] * [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna] * [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }} {{F1 kampionët}} [[Kategoria:Sportistë francezë]] [[Kategoria:F1 pilotë]] [[Kategoria:Lindje 1955]] [[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]] {{sport-cung}} no5dgp5eb9tl2twp8532x4cwsffa672 3057571 3057554 2026-10-16T04:00:11Z Sadsadas 51943 /* Vlerësimet nga bashkëkohësit */ 3057571 wikitext text/x-wiki {{Ish F1 pilot | Name = Alain Prost | Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg | Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]] | Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]] | Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] | Races = 202 | Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]) | Wins = 51 | Podiums = 106 | Points = 768.5 | Poles = 33 | Fastest laps = 41 | First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]] | First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]] | Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]] | Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]] | Last position = 1ri (99 pikë) }} '''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106). Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane. Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike. Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001. ==Formula Një== ===McLaren=== Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].<ref name=":10">{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.<ref name=":2">{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}</ref> Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.<ref name="mcbride_nyt_p3">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}</ref> Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme. Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}<ref>{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}</ref> Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].<ref>{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}</ref> ===Renault=== Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.<ref>{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}</ref> Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. "Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje", tha ai, "por tani ti e di që e bën". Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.<ref>{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}</ref> Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.<ref>{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}</ref> Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}</ref> Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.<ref name=":3">{{Cite web|title=Alain Prost • Career & Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.<ref>{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}</ref> Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: "Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi."<ref name="mcbride_nyt_p3" /> Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].<ref>{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}</ref> Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.<ref>{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results & History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}</ref> Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij "nuk ishte konkuruese" dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.<ref>{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}</ref> Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} ===Rikthimi te McLaren=== ====1984–1986: Dy herë kampion bote==== Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.<ref>{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}</ref> Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.<ref>{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}</ref> Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.<ref>{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}</ref> Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.<ref name=":17">{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}</ref> Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}</ref> Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.<ref>{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}</ref> Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref name=":9">{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: "Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite."<ref name=":21">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}</ref> Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].<ref name=Motorsport>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}</ref> Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}</ref> Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.<ref>{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results & History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}</ref> Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht. ====1987: Një sezon i vështirë==== Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: "Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij." Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost. ====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi==== Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.<ref name=":15">{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}</ref> Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):<ref name=":14">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}</ref> tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].<ref name=":20">{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}</ref> Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë. Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.<ref name=":14" /> Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.<ref name=":16">{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]]. McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.<ref>{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}</ref><ref name=":3" /> Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.<ref>{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}</ref> Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta. ====1989: Titulli i tretë kampion bote==== McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.<ref name=":8">{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}</ref><ref name=":82">{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}</ref> Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.<ref name="auto1">{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}</ref> Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: "Speciale – Për Ayrtonin".<ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}</ref> Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.<ref name=":212">{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&sjid=aZEDAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}</ref> Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.<ref name=":16"/><ref>{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}</ref> Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.<ref name=":5" /> Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.<ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}</ref> Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.<ref name=":19">{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.<ref>{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.<ref name=":18">{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.<ref name=":5" /> Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.<ref name=":18" /> Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.<ref>{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}</ref><ref name=":18" /> Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për "vozitje të rrezikshme", një dënim që ngeli i pezulluar.<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref> Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.<ref>{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}</ref> McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: "Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin."<ref>{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}</ref> ===Ferrari=== Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].<ref name=":23">{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.<ref>{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}</ref> Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.<ref name=":3" /> Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:<ref name=":16" /> ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.<ref name=":112">{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.<ref name=":112" /> Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.<ref>{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker & Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}</ref> Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.<ref>{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}</ref> Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].<ref name=":7" /> Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre "Ferrari 642" nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.<ref name=":23" /> Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte " si një kamion".<ref>{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder & Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}</ref><ref name=":19" /> Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}</ref> ===Williams=== Prost nuk garoi në sezonin 1992.<ref name=":2" /> Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.<ref name="8w">{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.<ref>{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}</ref> Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.<ref name=":242">{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}</ref> Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.<ref>{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}</ref> Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.<ref name=":242" /> Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin "frikacak" për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.<ref name=":12">{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&u=wikipedia&id=GALE%7CA296056825&v=2.1&it=r&sid=GPS&asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}</ref> Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.<ref name="la">{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}</ref> Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.<ref>{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}</ref> Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.<ref name=":22">[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.</ref> Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.<ref name=":5" /> McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],<ref>{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}</ref> u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.<ref name="auto">{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}</ref> Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.<ref name="auto2">{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}</ref> ==Profili i pilotit== ===Stili i të voziturit=== Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin "Profesori" për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.<ref name=":2" /> Motoja e tij ishte "Fito sa më ngadalë të jetë e mundur",<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref>{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}</ref> një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].<ref name=":24">{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}</ref><ref name=":27" /> Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.<ref name=":5" /> Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,<ref name=":2" /> Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”<ref name=":27" /><ref name=":28" /> Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost "konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre".<ref name=":24" /> Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se "E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj".<ref name=":26">{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}</ref> Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si "kur fiton... është normale, kur humb, je budalla".<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}</ref> Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.<ref>{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}</ref> [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].<ref name=":28">{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}</ref> [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë.<ref>{{Cite web|date=2 tetor 2023|title=Prost's final fling|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091128/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|url-status=live}}</ref> Newey shtoi se "kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë".<ref>{{Cite web|author=Lucrezia Costa|date=11 gusht 2024|title=Adrian Newey on the champions he has worked with: "Very different characters, but all phenomenal"|url=https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|access-date=2 tetor 2024|website=Motorsport {{!}} Pit Debrief|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091323/https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës.<ref name=":21" /> Edhe pse Senna ishte më i shpejtë në provat zyrtare, Prost ishte i nënvlersuar në këtë kategori: Niki Lauda vuri në dukje se kur Prost u bashkua me McLaren në vitin 1984, Prost ishte aq i shpejtë sa Lauda hoqi dorë nga përpjekja për t'u barazuar me Prost në provat zyrtare dhe e përdori kohën e tij në pistë për të përgatitur makinën e tij për garën. Prost i përvetësoi këto mësime dhe i përdori kundër Sennës në vitet 1988 dhe 1989.<ref name=":21" /> ===Trashëgimia=== Prost konsiderohet një nga pilotët më të mirë të të gjitha kohërave në Formula Një. Ai ka fituar katër tituj botëror, po aq sa [[Sebastian Vettel]] dhe [[Max Verstappen]]. Vetëm [[Lewis Hamilton]], [[Michael Schumacher]], dhe Juan Manuel Fangio kanë fituar më shumë tituj se ai.<ref name=":20"/> Përveç kësaj, Prost humbi mundësinë për të fituar edhe katër tituj të tjerë për vetëm 12.5 pikë.<ref name=":17"/> Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për garat e fituara (51),<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Portuguese GP, 1993|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061030022713/http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|archive-date=30 tetor 2006|access-date=7 nëntor 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref><ref name=":2" /> e cila qëndroi për 14 vite; rekordi i tij u thye nga Schumacher në vitin 2001.<ref name=":0">{{cite news|author=Alan Henry|date=4 shtator 2001|title=Schumacher rubs salt into Prost wounds|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417055456/https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|archive-date=17 prill 2019|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Guardian]]|language=en}}</ref><ref name=":13" /> Prost besonte se nëse Senna nuk do ndërronte jetë në vitin 1994, do t'ja thyente rekordin e fitoreve francezit.<ref name=":0" /> Prost gjithashtu kishte rekordin për numrin e xhirove të shpejta (41) deri në vitin 2001; Schumacher ishte sërisht piloti që i theu rekordin.<ref name=":27">{{Cite news|date=1 qershor 1993|title=Alain Prost retires|url=https://www.autosport.com/f1/news/alain-prost-retires-5053020/5053020/|access-date=3 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> Prost aktualisht ndan rekordin për përqindjen më të lartë të garave të nisura nga rreshti i parë në një sezon të vetëm (16 nga 16 në vitin 1993) me Ayrton Sennën (1989) dhe Damon Hill (1996).<ref>{{cite web|author=Steven Lynch|date=1 korrik 2011|title=Front row regulars|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501082158/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|archive-date=1 maj 2019|access-date=1 maj 2019|publisher=ESPN UK|language=en}}</ref> Deri në vitin 2026, ai është francezi i fundit që ka fituar [[Çmimi i madh i Francës|Çmimin e madh të Francës]].<ref>{{cite web|author=Nicky Haldenby|date=8 qershor 2021|title=France's Home Race Heroes|url=https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614214908/https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|archive-date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021|website=F1Destinations|language=en}}</ref> ===Lëvizjet dhe marrëdhënjet me ekipet=== Prost gjithashtu e kuptoi rëndësinë e të garuarit me makinën më të mirë; uebfaqja zyrtare e McLarenit komenton se ai "e ndërtoi karrierën e tij të gjatë duke bërë lëvizjen e duhur në kohën e duhur". Megjithatë, pasi Prost gjeti rrugën e tij drejt një ekipi fitues, ai nuk ishte gjithmonë i shkathët në marrëdhëniet e tij me ekipet dhe furnizuesit e motorrëve. Faqja e internetit e [[Formula Një]] vëren se ndërsa Prost "bëri që fitoret e tij të dukeshin të lehta", ai "ishte më pak i suksesshëm në politikën në të cilën ishte gjithmonë i përfshirë" dhe ai "i la ekipet në mënyrë negative në katër raste". Shoku i ekipit të Prostit te Ferrari, Nigel Mansell, kujton një incident ku në [[Çmimi i madh i Britanisë 1990|Çmimin e madh të Britanisë 1990]], makina që ai garoi nuk ecte njësoj si në garën e mëparshme ku ai kishte marrë pol pozitë. Kur u përball me mekanikët, Prost doli në përfundimin se Mansell kishte makinë superiore krahasuar me francezin. Makinat e tyre u ndërruan pa djeninë e Mansell dhe me kërkesë të Prost. Prost gjithashtu fliste rrjedhshëm italisht, ndërsa italishtja e Mansell ishte vetëm bisedore në rastin më të mirë, duke i dhënë Prostit ndikim më të madh brenda ekipit me bazë në [[Maranello]]. Sipas Prost, Mansell mori pjesë vetëm në dy ose tre takime informuese mekanike gjatë gjithë sezonit, duke preferuar të luante [[golf]].<ref>Mansell, Nigel ''My Autobiography'' faqja 222 Collins Willow {{ISBN|0-00-218497-4}}</ref> Prost e përshpejtoi shkarkimin e tij nga Ferrari në vitin 1991 duke kritikuar hapur makinën si dhe nuk mori pjesë në sezonin 1992 (duke pranuar një shumë të konsiderueshme parash nga Ferrari) në vend që të garonte me Ligier të nivelit të dytë.<ref name="8w"/> Në garën e dytë të sezonit 1992, Prost e dalloi menjëherë potencialin e kombinimit Williams-Renault dhe negocioi për një vend për sezonet 1993 dhe 1994.<ref name=":242"/> Pasi njoftoi daljen e tij në pension në fund të sezonit 1993 (duke mos dashur të ishte partner me Sennën në vitin 1994, me Williams që pranoi të paguante pagën e Prostit për vitin 1994), Prost vendosi të mos dilte nga pensioni pasi nuk u impresionua nga një provë e McLaren-Peugeot për sezonin 1994.<ref name="auto"/><ref name="auto2"/><ref name=":13" /> Pasi Senna humbi jetën në Çmimin e madh të San Marinos në vitin 1994, Prost ishte kandidati i dukshëm për të zënë vendin bosh te Williams, por Prost tha se nga respekti për Sennën nuk do të garonte më në Formula Një.<ref name="NZHerald">{{Cite web|author=Don Kennedy|date=9 tetor 2024|title=Formula One: Prost reminisces ahead of return to Imola|url=https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|access-date=11 tetor 2024|website=The New Zealand Herald|language=en|archive-date=26 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626125859/https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|url-status=live}}</ref> ===Vlerësimet nga bashkëkohësit=== Në vitin 2009, një sondazh i [[Autosport]] i kryer nga 217 pilotë të Formula Një e nxori Prostin të votuar si piloti i katërt më i madh i të gjitha kohërave në Formula Një, pas Sennës, Schumacherit dhe Fangios.<ref>{{Cite web|date=2009|title=Formula 1's Greatest Drivers – AUTOSPORT.com – Alain Prost|url=http://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517231624/https://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|archive-date=17 maj 2021|access-date=19 shkurt 2021|website=f1greatestdrivers.autosport.com|language=en}}</ref> Shoku i skuadrës së Prostit, Keke Rosberg, tha se "Ai është më i miri që kam njohur ndonjëherë, pa dyshim. Si një pilot garash i gjithanshëm, ai është kokë e këmbë përpara kujtdo tjetër."<ref name=":28" /> Drejtori ekzekutiv i Formula Një, [[Bernie Ecclestone]], tha se Prost ishte piloti më i madh i të gjitha kohërave, pasi Prost rrallë gëzonte trajtimin e pilotit numër një, ndryshe nga Senna ose Schumacher.<ref>{{Cite web|last=NewsDesk|date=13 shtator 2016|title=Ecclestone: Prost was better than Schumacher or Senna|url=https://www.grandprix247.com/2016/09/13/ecclestone-prost-was-better-than-schumacher-or-senna/|access-date=1 tetor 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017|title=Bernie Ecclestone says Alain Prost best ever F1 driver|url=https://www.sportsmole.co.uk/fb_281199.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628085026/https://www.sportsmole.co.uk/formula-1/news/ecclestone-says-prost-best-ever-f1-driver_281199.html|archive-date=28 qershor 2024|access-date=19 shkurt 2021|website=Sports Mole|language=en}}</ref> Në vitin 2023, Ecclestone tha se Max Verstappen e kishte tejkaluar Prostin. Shefi i ekipit Jordan, [[Eddie Jordan]], ndante mendimin e Ecclestone, duke vlerësuar që Prost "nuk e vriste mendjen kurrë se kush ishte shoku i tij i skuadrës" (Senna ishte një përjashtim i dukshëm). Shefi i stafit mjekësor i Formula Një, Sid Watkins, tha se Prost dhe Niki Lauda ishin pilotët më inteligjentë me të cilët kishte punuar, duke vënë në dukje se ai mund të kujtonte vetëm një aksident të rrezikshëm automobilistik që përfshinte Prostin në karrierën e tij. ===Rivaliteti me Ayrton Sennën=== == Statistikat == ([[:Template:F1 Rezultatet e Pilotëve|Sqarim i tabelës]]) (Garat me '''*''' mbrapa nënkuptojnë pjesmarrjen në pol pozicion) (Viti me * është viti kur ka fituar titull) <div style="float:left;"> {| border="1" cellpadding="1" cellspacing="0" style="margin: 1em 0 0 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size:95%" ! Viti ! Ekipi ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Ekipi ! Vendi ! Pikë |- | [[Rezultatet e F1 1980|1980]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>DNS</small> || [[1980 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>DNP</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 German Grand Prix|GER]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>DNS</small> | | ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] ! 16ti ! 5 |- | [[Rezultatet e F1 1981|1981]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1981 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1981 Las Vegas Grand Prix|LVG]]<br /><small>2</small> | ! [[Renault F1|Renault]] ! 5ti ! 43 |- | [[Rezultatet e F1 1982|1982]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1982 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 United States Grand Prix East|USE]]'''<br /><small>NC</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1982 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1982 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1982 Las Vegas Grand Prix|LVG]]'''<br /><small>4</small> ! [[Renault F1|Renault]] ! 4ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1983|1983]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>Ret</small> | ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''57''' |- | [[Rezultatet e F1 1984|1984]] ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1984 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1984 United States Grand Prix East|USE]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 71.5''' |- | [[Rezultatet e F1 1985|1985]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1985 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''73''' |- | [[Rezultatet e F1 1986|1986]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 German Grand Prix|GER]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1986 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''72''' |- | [[Rezultatet e F1 1987|1987]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 German Grand Prix|GER]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] ! 4ti ! 46 |- | [[Rezultatet e F1 1988|1988]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''87 (105)''' |- | [[Rezultatet e F1 1989|1989]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''76''' |- | [[Rezultatet e F1 1990|1990]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[F1 Belgjika - 1990|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>3</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''71 (73)''' |- | [[Rezultatet e F1 1991|1991]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[F1 Belgjika - 1991|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>4</small> || [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>DNP</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! 5ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1993|1993]] ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1993 Evropean Grand Prix|EUR]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[F1 San Marino - 1993|SMR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1993 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[F1 Belgjika - 1993|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>2</small> ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''99''' |} </div> ==Referime== {{Reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite] * [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna] * [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }} {{F1 kampionët}} [[Kategoria:Sportistë francezë]] [[Kategoria:F1 pilotë]] [[Kategoria:Lindje 1955]] [[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]] {{sport-cung}} k42gvq89r67qqjl9aowsvxfvi896x7i 3057572 3057571 2026-10-16T04:04:31Z Sadsadas 51943 /* Vlerësimet nga bashkëkohësit */ 3057572 wikitext text/x-wiki {{Ish F1 pilot | Name = Alain Prost | Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg | Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]] | Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]] | Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] | Races = 202 | Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]) | Wins = 51 | Podiums = 106 | Points = 768.5 | Poles = 33 | Fastest laps = 41 | First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]] | First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]] | Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]] | Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]] | Last position = 1ri (99 pikë) }} '''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106). Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane. Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike. Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001. ==Formula Një== ===McLaren=== Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].<ref name=":10">{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.<ref name=":2">{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}</ref> Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.<ref name="mcbride_nyt_p3">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}</ref> Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme. Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}<ref>{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}</ref> Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].<ref>{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}</ref> ===Renault=== Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.<ref>{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}</ref> Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. "Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje", tha ai, "por tani ti e di që e bën". Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.<ref>{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}</ref> Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.<ref>{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}</ref> Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}</ref> Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.<ref name=":3">{{Cite web|title=Alain Prost • Career & Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.<ref>{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}</ref> Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: "Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi."<ref name="mcbride_nyt_p3" /> Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].<ref>{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}</ref> Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.<ref>{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results & History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}</ref> Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij "nuk ishte konkuruese" dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.<ref>{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}</ref> Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} ===Rikthimi te McLaren=== ====1984–1986: Dy herë kampion bote==== Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.<ref>{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}</ref> Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.<ref>{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}</ref> Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.<ref>{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}</ref> Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.<ref name=":17">{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}</ref> Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}</ref> Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.<ref>{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}</ref> Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref name=":9">{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: "Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite."<ref name=":21">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}</ref> Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].<ref name=Motorsport>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}</ref> Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}</ref> Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.<ref>{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results & History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}</ref> Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht. ====1987: Një sezon i vështirë==== Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: "Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij." Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost. ====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi==== Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.<ref name=":15">{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}</ref> Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):<ref name=":14">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}</ref> tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].<ref name=":20">{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}</ref> Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë. Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.<ref name=":14" /> Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.<ref name=":16">{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]]. McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.<ref>{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}</ref><ref name=":3" /> Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.<ref>{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}</ref> Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta. ====1989: Titulli i tretë kampion bote==== McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.<ref name=":8">{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}</ref><ref name=":82">{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}</ref> Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.<ref name="auto1">{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}</ref> Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: "Speciale – Për Ayrtonin".<ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}</ref> Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.<ref name=":212">{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&sjid=aZEDAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}</ref> Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.<ref name=":16"/><ref>{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}</ref> Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.<ref name=":5" /> Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.<ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}</ref> Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.<ref name=":19">{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.<ref>{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.<ref name=":18">{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.<ref name=":5" /> Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.<ref name=":18" /> Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.<ref>{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}</ref><ref name=":18" /> Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për "vozitje të rrezikshme", një dënim që ngeli i pezulluar.<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref> Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.<ref>{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}</ref> McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: "Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin."<ref>{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}</ref> ===Ferrari=== Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].<ref name=":23">{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.<ref>{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}</ref> Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.<ref name=":3" /> Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:<ref name=":16" /> ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.<ref name=":112">{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.<ref name=":112" /> Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.<ref>{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker & Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}</ref> Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.<ref>{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}</ref> Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].<ref name=":7" /> Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre "Ferrari 642" nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.<ref name=":23" /> Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte " si një kamion".<ref>{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder & Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}</ref><ref name=":19" /> Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}</ref> ===Williams=== Prost nuk garoi në sezonin 1992.<ref name=":2" /> Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.<ref name="8w">{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.<ref>{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}</ref> Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.<ref name=":242">{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}</ref> Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.<ref>{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}</ref> Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.<ref name=":242" /> Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin "frikacak" për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.<ref name=":12">{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&u=wikipedia&id=GALE%7CA296056825&v=2.1&it=r&sid=GPS&asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}</ref> Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.<ref name="la">{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}</ref> Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.<ref>{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}</ref> Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.<ref name=":22">[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.</ref> Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.<ref name=":5" /> McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],<ref>{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}</ref> u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.<ref name="auto">{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}</ref> Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.<ref name="auto2">{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}</ref> ==Profili i pilotit== ===Stili i të voziturit=== Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin "Profesori" për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.<ref name=":2" /> Motoja e tij ishte "Fito sa më ngadalë të jetë e mundur",<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref>{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}</ref> një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].<ref name=":24">{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}</ref><ref name=":27" /> Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.<ref name=":5" /> Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,<ref name=":2" /> Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”<ref name=":27" /><ref name=":28" /> Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost "konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre".<ref name=":24" /> Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se "E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj".<ref name=":26">{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}</ref> Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si "kur fiton... është normale, kur humb, je budalla".<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}</ref> Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.<ref>{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}</ref> [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].<ref name=":28">{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}</ref> [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë.<ref>{{Cite web|date=2 tetor 2023|title=Prost's final fling|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091128/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|url-status=live}}</ref> Newey shtoi se "kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë".<ref>{{Cite web|author=Lucrezia Costa|date=11 gusht 2024|title=Adrian Newey on the champions he has worked with: "Very different characters, but all phenomenal"|url=https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|access-date=2 tetor 2024|website=Motorsport {{!}} Pit Debrief|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091323/https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës.<ref name=":21" /> Edhe pse Senna ishte më i shpejtë në provat zyrtare, Prost ishte i nënvlersuar në këtë kategori: Niki Lauda vuri në dukje se kur Prost u bashkua me McLaren në vitin 1984, Prost ishte aq i shpejtë sa Lauda hoqi dorë nga përpjekja për t'u barazuar me Prost në provat zyrtare dhe e përdori kohën e tij në pistë për të përgatitur makinën e tij për garën. Prost i përvetësoi këto mësime dhe i përdori kundër Sennës në vitet 1988 dhe 1989.<ref name=":21" /> ===Trashëgimia=== Prost konsiderohet një nga pilotët më të mirë të të gjitha kohërave në Formula Një. Ai ka fituar katër tituj botëror, po aq sa [[Sebastian Vettel]] dhe [[Max Verstappen]]. Vetëm [[Lewis Hamilton]], [[Michael Schumacher]], dhe Juan Manuel Fangio kanë fituar më shumë tituj se ai.<ref name=":20"/> Përveç kësaj, Prost humbi mundësinë për të fituar edhe katër tituj të tjerë për vetëm 12.5 pikë.<ref name=":17"/> Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për garat e fituara (51),<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Portuguese GP, 1993|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061030022713/http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|archive-date=30 tetor 2006|access-date=7 nëntor 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref><ref name=":2" /> e cila qëndroi për 14 vite; rekordi i tij u thye nga Schumacher në vitin 2001.<ref name=":0">{{cite news|author=Alan Henry|date=4 shtator 2001|title=Schumacher rubs salt into Prost wounds|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417055456/https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|archive-date=17 prill 2019|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Guardian]]|language=en}}</ref><ref name=":13" /> Prost besonte se nëse Senna nuk do ndërronte jetë në vitin 1994, do t'ja thyente rekordin e fitoreve francezit.<ref name=":0" /> Prost gjithashtu kishte rekordin për numrin e xhirove të shpejta (41) deri në vitin 2001; Schumacher ishte sërisht piloti që i theu rekordin.<ref name=":27">{{Cite news|date=1 qershor 1993|title=Alain Prost retires|url=https://www.autosport.com/f1/news/alain-prost-retires-5053020/5053020/|access-date=3 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> Prost aktualisht ndan rekordin për përqindjen më të lartë të garave të nisura nga rreshti i parë në një sezon të vetëm (16 nga 16 në vitin 1993) me Ayrton Sennën (1989) dhe Damon Hill (1996).<ref>{{cite web|author=Steven Lynch|date=1 korrik 2011|title=Front row regulars|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501082158/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|archive-date=1 maj 2019|access-date=1 maj 2019|publisher=ESPN UK|language=en}}</ref> Deri në vitin 2026, ai është francezi i fundit që ka fituar [[Çmimi i madh i Francës|Çmimin e madh të Francës]].<ref>{{cite web|author=Nicky Haldenby|date=8 qershor 2021|title=France's Home Race Heroes|url=https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614214908/https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|archive-date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021|website=F1Destinations|language=en}}</ref> ===Lëvizjet dhe marrëdhënjet me ekipet=== Prost gjithashtu e kuptoi rëndësinë e të garuarit me makinën më të mirë; uebfaqja zyrtare e McLarenit komenton se ai "e ndërtoi karrierën e tij të gjatë duke bërë lëvizjen e duhur në kohën e duhur". Megjithatë, pasi Prost gjeti rrugën e tij drejt një ekipi fitues, ai nuk ishte gjithmonë i shkathët në marrëdhëniet e tij me ekipet dhe furnizuesit e motorrëve. Faqja e internetit e [[Formula Një]] vëren se ndërsa Prost "bëri që fitoret e tij të dukeshin të lehta", ai "ishte më pak i suksesshëm në politikën në të cilën ishte gjithmonë i përfshirë" dhe ai "i la ekipet në mënyrë negative në katër raste". Shoku i ekipit të Prostit te Ferrari, Nigel Mansell, kujton një incident ku në [[Çmimi i madh i Britanisë 1990|Çmimin e madh të Britanisë 1990]], makina që ai garoi nuk ecte njësoj si në garën e mëparshme ku ai kishte marrë pol pozitë. Kur u përball me mekanikët, Prost doli në përfundimin se Mansell kishte makinë superiore krahasuar me francezin. Makinat e tyre u ndërruan pa djeninë e Mansell dhe me kërkesë të Prost. Prost gjithashtu fliste rrjedhshëm italisht, ndërsa italishtja e Mansell ishte vetëm bisedore në rastin më të mirë, duke i dhënë Prostit ndikim më të madh brenda ekipit me bazë në [[Maranello]]. Sipas Prost, Mansell mori pjesë vetëm në dy ose tre takime informuese mekanike gjatë gjithë sezonit, duke preferuar të luante [[golf]].<ref>Mansell, Nigel ''My Autobiography'' faqja 222 Collins Willow {{ISBN|0-00-218497-4}}</ref> Prost e përshpejtoi shkarkimin e tij nga Ferrari në vitin 1991 duke kritikuar hapur makinën si dhe nuk mori pjesë në sezonin 1992 (duke pranuar një shumë të konsiderueshme parash nga Ferrari) në vend që të garonte me Ligier të nivelit të dytë.<ref name="8w"/> Në garën e dytë të sezonit 1992, Prost e dalloi menjëherë potencialin e kombinimit Williams-Renault dhe negocioi për një vend për sezonet 1993 dhe 1994.<ref name=":242"/> Pasi njoftoi daljen e tij në pension në fund të sezonit 1993 (duke mos dashur të ishte partner me Sennën në vitin 1994, me Williams që pranoi të paguante pagën e Prostit për vitin 1994), Prost vendosi të mos dilte nga pensioni pasi nuk u impresionua nga një provë e McLaren-Peugeot për sezonin 1994.<ref name="auto"/><ref name="auto2"/><ref name=":13" /> Pasi Senna humbi jetën në Çmimin e madh të San Marinos në vitin 1994, Prost ishte kandidati i dukshëm për të zënë vendin bosh te Williams, por Prost tha se nga respekti për Sennën nuk do të garonte më në Formula Një.<ref name="NZHerald">{{Cite web|author=Don Kennedy|date=9 tetor 2024|title=Formula One: Prost reminisces ahead of return to Imola|url=https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|access-date=11 tetor 2024|website=The New Zealand Herald|language=en|archive-date=26 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626125859/https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|url-status=live}}</ref> ===Vlerësimet nga bashkëkohësit=== Në vitin 2009, një sondazh i [[Autosport]] i kryer nga 217 pilotë të Formula Një e nxori Prostin të votuar si piloti i katërt më i madh i të gjitha kohërave në Formula Një, pas Sennës, Schumacherit dhe Fangios.<ref>{{Cite web|date=2009|title=Formula 1's Greatest Drivers – AUTOSPORT.com – Alain Prost|url=http://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517231624/https://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|archive-date=17 maj 2021|access-date=19 shkurt 2021|website=f1greatestdrivers.autosport.com|language=en}}</ref> Shoku i skuadrës së Prostit, Keke Rosberg, tha se "Ai është më i miri që kam njohur ndonjëherë, pa dyshim. Si një pilot garash i gjithanshëm, ai është kokë e këmbë përpara kujtdo tjetër."<ref name=":28" /> Drejtori ekzekutiv i Formula Një, [[Bernie Ecclestone]], tha se Prost ishte piloti më i madh i të gjitha kohërave, pasi Prost rrallë gëzonte trajtimin e pilotit numër një, ndryshe nga Senna ose Schumacher.<ref>{{Cite web|last=NewsDesk|date=13 shtator 2016|title=Ecclestone: Prost was better than Schumacher or Senna|url=https://www.grandprix247.com/2016/09/13/ecclestone-prost-was-better-than-schumacher-or-senna/|access-date=1 tetor 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017|title=Bernie Ecclestone says Alain Prost best ever F1 driver|url=https://www.sportsmole.co.uk/fb_281199.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628085026/https://www.sportsmole.co.uk/formula-1/news/ecclestone-says-prost-best-ever-f1-driver_281199.html|archive-date=28 qershor 2024|access-date=19 shkurt 2021|website=Sports Mole|language=en}}</ref> Në vitin 2023, Ecclestone tha se Max Verstappen e kishte tejkaluar Prostin.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=23 shtator 2023|title=Bernie Ecclestone snubs Lewis Hamilton to hand F1 GOAT title to former title rival|url=https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090600/https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|url-status=live}}</ref> Shefi i ekipit Jordan, [[Eddie Jordan]], ndante mendimin e Ecclestone, duke vlerësuar që Prost "nuk e vriste mendjen kurrë se kush ishte shoku i tij i skuadrës" (Senna ishte një përjashtim i dukshëm).<ref>{{Cite web|author=Mark Scott|date=16 prill 2020|title=Jordan: 'Prost the greatest, not Schumi or Senna'|url=https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090758/https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|url-status=live}}</ref> Shefi i stafit mjekësor i Formula Një, Sid Watkins, tha se Prost dhe Niki Lauda ishin pilotët më inteligjentë me të cilët kishte punuar, duke vënë në dukje se ai mund të kujtonte vetëm një aksident të rrezikshëm që përfshinte Prostin në karrierën e tij.<ref>{{Cite book|author=Sid Watkins|title=Life at the Limit|publisher=Pan Macmillan|language=en|year=2013|isbn=9781447241010|location=Londër|pages=110}}</ref> ===Rivaliteti me Ayrton Sennën=== == Statistikat == ([[:Template:F1 Rezultatet e Pilotëve|Sqarim i tabelës]]) (Garat me '''*''' mbrapa nënkuptojnë pjesmarrjen në pol pozicion) (Viti me * është viti kur ka fituar titull) <div style="float:left;"> {| border="1" cellpadding="1" cellspacing="0" style="margin: 1em 0 0 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size:95%" ! Viti ! Ekipi ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Ekipi ! Vendi ! Pikë |- | [[Rezultatet e F1 1980|1980]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>DNS</small> || [[1980 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>DNP</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 German Grand Prix|GER]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>DNS</small> | | ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] ! 16ti ! 5 |- | [[Rezultatet e F1 1981|1981]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1981 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1981 Las Vegas Grand Prix|LVG]]<br /><small>2</small> | ! [[Renault F1|Renault]] ! 5ti ! 43 |- | [[Rezultatet e F1 1982|1982]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1982 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 United States Grand Prix East|USE]]'''<br /><small>NC</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1982 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1982 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1982 Las Vegas Grand Prix|LVG]]'''<br /><small>4</small> ! [[Renault F1|Renault]] ! 4ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1983|1983]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>Ret</small> | ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''57''' |- | [[Rezultatet e F1 1984|1984]] ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1984 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1984 United States Grand Prix East|USE]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 71.5''' |- | [[Rezultatet e F1 1985|1985]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1985 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''73''' |- | [[Rezultatet e F1 1986|1986]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 German Grand Prix|GER]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1986 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''72''' |- | [[Rezultatet e F1 1987|1987]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 German Grand Prix|GER]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] ! 4ti ! 46 |- | [[Rezultatet e F1 1988|1988]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''87 (105)''' |- | [[Rezultatet e F1 1989|1989]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''76''' |- | [[Rezultatet e F1 1990|1990]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[F1 Belgjika - 1990|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>3</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''71 (73)''' |- | [[Rezultatet e F1 1991|1991]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[F1 Belgjika - 1991|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>4</small> || [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>DNP</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! 5ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1993|1993]] ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1993 Evropean Grand Prix|EUR]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[F1 San Marino - 1993|SMR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1993 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[F1 Belgjika - 1993|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>2</small> ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''99''' |} </div> ==Referime== {{Reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite] * [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna] * [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }} {{F1 kampionët}} [[Kategoria:Sportistë francezë]] [[Kategoria:F1 pilotë]] [[Kategoria:Lindje 1955]] [[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]] {{sport-cung}} cd0wn8e1vdm1q2ah2qcchur7n1zz67u 3057573 3057572 2026-10-16T04:08:45Z Sadsadas 51943 /* Williams */ 3057573 wikitext text/x-wiki {{Ish F1 pilot | Name = Alain Prost | Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg | Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]] | Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]] | Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] | Races = 202 | Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]) | Wins = 51 | Podiums = 106 | Points = 768.5 | Poles = 33 | Fastest laps = 41 | First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]] | First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]] | Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]] | Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]] | Last position = 1ri (99 pikë) }} '''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106). Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane. Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike. Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001. ==Formula Një== ===McLaren=== Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].<ref name=":10">{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.<ref name=":2">{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}</ref> Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.<ref name="mcbride_nyt_p3">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}</ref> Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme. Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}<ref>{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}</ref> Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].<ref>{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}</ref> ===Renault=== Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.<ref>{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}</ref> Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. "Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje", tha ai, "por tani ti e di që e bën". Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.<ref>{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}</ref> Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.<ref>{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}</ref> Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}</ref> Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.<ref name=":3">{{Cite web|title=Alain Prost • Career & Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.<ref>{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}</ref> Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: "Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi."<ref name="mcbride_nyt_p3" /> Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].<ref>{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}</ref> Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.<ref>{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results & History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}</ref> Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij "nuk ishte konkuruese" dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.<ref>{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}</ref> Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} ===Rikthimi te McLaren=== ====1984–1986: Dy herë kampion bote==== Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.<ref>{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}</ref> Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.<ref>{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}</ref> Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.<ref>{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}</ref> Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.<ref name=":17">{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}</ref> Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}</ref> Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.<ref>{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}</ref> Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref name=":9">{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: "Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite."<ref name=":21">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}</ref> Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].<ref name=Motorsport>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}</ref> Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}</ref> Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.<ref>{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results & History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}</ref> Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht. ====1987: Një sezon i vështirë==== Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: "Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij." Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost. ====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi==== Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.<ref name=":15">{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}</ref> Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):<ref name=":14">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}</ref> tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].<ref name=":20">{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}</ref> Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë. Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.<ref name=":14" /> Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.<ref name=":16">{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]]. McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.<ref>{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}</ref><ref name=":3" /> Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.<ref>{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}</ref> Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta. ====1989: Titulli i tretë kampion bote==== McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.<ref name=":8">{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}</ref><ref name=":82">{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}</ref> Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.<ref name="auto1">{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}</ref> Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: "Speciale – Për Ayrtonin".<ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}</ref> Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.<ref name=":212">{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&sjid=aZEDAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}</ref> Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.<ref name=":16"/><ref>{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}</ref> Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.<ref name=":5" /> Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.<ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}</ref> Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.<ref name=":19">{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.<ref>{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.<ref name=":18">{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.<ref name=":5" /> Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.<ref name=":18" /> Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.<ref>{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}</ref><ref name=":18" /> Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për "vozitje të rrezikshme", një dënim që ngeli i pezulluar.<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref> Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.<ref>{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}</ref> McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: "Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin."<ref>{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}</ref> ===Ferrari=== Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].<ref name=":23">{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.<ref>{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}</ref> Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.<ref name=":3" /> Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:<ref name=":16" /> ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.<ref name=":112">{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.<ref name=":112" /> Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.<ref>{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker & Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}</ref> Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.<ref>{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}</ref> Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].<ref name=":7" /> Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre "Ferrari 642" nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.<ref name=":23" /> Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte " si një kamion".<ref>{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder & Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}</ref><ref name=":19" /> Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}</ref> ===Williams=== Prost nuk garoi në sezonin 1992.<ref name=":2" /> Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.<ref name="8w">{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.<ref>{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}</ref> Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.<ref name=":242">{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}</ref> Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.<ref>{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}</ref> Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.<ref name=":242" /> Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin "frikacak" për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}}<ref>{{cite web|url=https://www.f1oversteer.com/throwbacks/ayrton-senna-once-called-alain-prost-a-coward-for-refusing-to-be-his-teammate/|title=Ayrton Senna once called Alain Prost a ‘coward’ for refusing to be his teammate|website=f1oversteer.com|language=en|date=28 gusht 2026|access-date=10 tetor 2026}}</ref> Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.<ref name=":12">{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&u=wikipedia&id=GALE%7CA296056825&v=2.1&it=r&sid=GPS&asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}</ref> Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.<ref name="la">{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}</ref> Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.<ref>{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}</ref> Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.<ref name=":22">[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.</ref> Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.<ref name=":5" /> McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],<ref>{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}</ref> u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.<ref name="auto">{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}</ref> Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.<ref name="auto2">{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}</ref> ==Profili i pilotit== ===Stili i të voziturit=== Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin "Profesori" për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.<ref name=":2" /> Motoja e tij ishte "Fito sa më ngadalë të jetë e mundur",<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref>{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}</ref> një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].<ref name=":24">{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}</ref><ref name=":27" /> Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.<ref name=":5" /> Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,<ref name=":2" /> Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”<ref name=":27" /><ref name=":28" /> Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost "konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre".<ref name=":24" /> Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se "E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj".<ref name=":26">{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}</ref> Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si "kur fiton... është normale, kur humb, je budalla".<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}</ref> Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.<ref>{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}</ref> [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].<ref name=":28">{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}</ref> [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë.<ref>{{Cite web|date=2 tetor 2023|title=Prost's final fling|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091128/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|url-status=live}}</ref> Newey shtoi se "kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë".<ref>{{Cite web|author=Lucrezia Costa|date=11 gusht 2024|title=Adrian Newey on the champions he has worked with: "Very different characters, but all phenomenal"|url=https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|access-date=2 tetor 2024|website=Motorsport {{!}} Pit Debrief|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091323/https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës.<ref name=":21" /> Edhe pse Senna ishte më i shpejtë në provat zyrtare, Prost ishte i nënvlersuar në këtë kategori: Niki Lauda vuri në dukje se kur Prost u bashkua me McLaren në vitin 1984, Prost ishte aq i shpejtë sa Lauda hoqi dorë nga përpjekja për t'u barazuar me Prost në provat zyrtare dhe e përdori kohën e tij në pistë për të përgatitur makinën e tij për garën. Prost i përvetësoi këto mësime dhe i përdori kundër Sennës në vitet 1988 dhe 1989.<ref name=":21" /> ===Trashëgimia=== Prost konsiderohet një nga pilotët më të mirë të të gjitha kohërave në Formula Një. Ai ka fituar katër tituj botëror, po aq sa [[Sebastian Vettel]] dhe [[Max Verstappen]]. Vetëm [[Lewis Hamilton]], [[Michael Schumacher]], dhe Juan Manuel Fangio kanë fituar më shumë tituj se ai.<ref name=":20"/> Përveç kësaj, Prost humbi mundësinë për të fituar edhe katër tituj të tjerë për vetëm 12.5 pikë.<ref name=":17"/> Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për garat e fituara (51),<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Portuguese GP, 1993|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061030022713/http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|archive-date=30 tetor 2006|access-date=7 nëntor 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref><ref name=":2" /> e cila qëndroi për 14 vite; rekordi i tij u thye nga Schumacher në vitin 2001.<ref name=":0">{{cite news|author=Alan Henry|date=4 shtator 2001|title=Schumacher rubs salt into Prost wounds|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417055456/https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|archive-date=17 prill 2019|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Guardian]]|language=en}}</ref><ref name=":13" /> Prost besonte se nëse Senna nuk do ndërronte jetë në vitin 1994, do t'ja thyente rekordin e fitoreve francezit.<ref name=":0" /> Prost gjithashtu kishte rekordin për numrin e xhirove të shpejta (41) deri në vitin 2001; Schumacher ishte sërisht piloti që i theu rekordin.<ref name=":27">{{Cite news|date=1 qershor 1993|title=Alain Prost retires|url=https://www.autosport.com/f1/news/alain-prost-retires-5053020/5053020/|access-date=3 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> Prost aktualisht ndan rekordin për përqindjen më të lartë të garave të nisura nga rreshti i parë në një sezon të vetëm (16 nga 16 në vitin 1993) me Ayrton Sennën (1989) dhe Damon Hill (1996).<ref>{{cite web|author=Steven Lynch|date=1 korrik 2011|title=Front row regulars|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501082158/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|archive-date=1 maj 2019|access-date=1 maj 2019|publisher=ESPN UK|language=en}}</ref> Deri në vitin 2026, ai është francezi i fundit që ka fituar [[Çmimi i madh i Francës|Çmimin e madh të Francës]].<ref>{{cite web|author=Nicky Haldenby|date=8 qershor 2021|title=France's Home Race Heroes|url=https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614214908/https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|archive-date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021|website=F1Destinations|language=en}}</ref> ===Lëvizjet dhe marrëdhënjet me ekipet=== Prost gjithashtu e kuptoi rëndësinë e të garuarit me makinën më të mirë; uebfaqja zyrtare e McLarenit komenton se ai "e ndërtoi karrierën e tij të gjatë duke bërë lëvizjen e duhur në kohën e duhur". Megjithatë, pasi Prost gjeti rrugën e tij drejt një ekipi fitues, ai nuk ishte gjithmonë i shkathët në marrëdhëniet e tij me ekipet dhe furnizuesit e motorrëve. Faqja e internetit e [[Formula Një]] vëren se ndërsa Prost "bëri që fitoret e tij të dukeshin të lehta", ai "ishte më pak i suksesshëm në politikën në të cilën ishte gjithmonë i përfshirë" dhe ai "i la ekipet në mënyrë negative në katër raste". Shoku i ekipit të Prostit te Ferrari, Nigel Mansell, kujton një incident ku në [[Çmimi i madh i Britanisë 1990|Çmimin e madh të Britanisë 1990]], makina që ai garoi nuk ecte njësoj si në garën e mëparshme ku ai kishte marrë pol pozitë. Kur u përball me mekanikët, Prost doli në përfundimin se Mansell kishte makinë superiore krahasuar me francezin. Makinat e tyre u ndërruan pa djeninë e Mansell dhe me kërkesë të Prost. Prost gjithashtu fliste rrjedhshëm italisht, ndërsa italishtja e Mansell ishte vetëm bisedore në rastin më të mirë, duke i dhënë Prostit ndikim më të madh brenda ekipit me bazë në [[Maranello]]. Sipas Prost, Mansell mori pjesë vetëm në dy ose tre takime informuese mekanike gjatë gjithë sezonit, duke preferuar të luante [[golf]].<ref>Mansell, Nigel ''My Autobiography'' faqja 222 Collins Willow {{ISBN|0-00-218497-4}}</ref> Prost e përshpejtoi shkarkimin e tij nga Ferrari në vitin 1991 duke kritikuar hapur makinën si dhe nuk mori pjesë në sezonin 1992 (duke pranuar një shumë të konsiderueshme parash nga Ferrari) në vend që të garonte me Ligier të nivelit të dytë.<ref name="8w"/> Në garën e dytë të sezonit 1992, Prost e dalloi menjëherë potencialin e kombinimit Williams-Renault dhe negocioi për një vend për sezonet 1993 dhe 1994.<ref name=":242"/> Pasi njoftoi daljen e tij në pension në fund të sezonit 1993 (duke mos dashur të ishte partner me Sennën në vitin 1994, me Williams që pranoi të paguante pagën e Prostit për vitin 1994), Prost vendosi të mos dilte nga pensioni pasi nuk u impresionua nga një provë e McLaren-Peugeot për sezonin 1994.<ref name="auto"/><ref name="auto2"/><ref name=":13" /> Pasi Senna humbi jetën në Çmimin e madh të San Marinos në vitin 1994, Prost ishte kandidati i dukshëm për të zënë vendin bosh te Williams, por Prost tha se nga respekti për Sennën nuk do të garonte më në Formula Një.<ref name="NZHerald">{{Cite web|author=Don Kennedy|date=9 tetor 2024|title=Formula One: Prost reminisces ahead of return to Imola|url=https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|access-date=11 tetor 2024|website=The New Zealand Herald|language=en|archive-date=26 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626125859/https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|url-status=live}}</ref> ===Vlerësimet nga bashkëkohësit=== Në vitin 2009, një sondazh i [[Autosport]] i kryer nga 217 pilotë të Formula Një e nxori Prostin të votuar si piloti i katërt më i madh i të gjitha kohërave në Formula Një, pas Sennës, Schumacherit dhe Fangios.<ref>{{Cite web|date=2009|title=Formula 1's Greatest Drivers – AUTOSPORT.com – Alain Prost|url=http://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517231624/https://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|archive-date=17 maj 2021|access-date=19 shkurt 2021|website=f1greatestdrivers.autosport.com|language=en}}</ref> Shoku i skuadrës së Prostit, Keke Rosberg, tha se "Ai është më i miri që kam njohur ndonjëherë, pa dyshim. Si një pilot garash i gjithanshëm, ai është kokë e këmbë përpara kujtdo tjetër."<ref name=":28" /> Drejtori ekzekutiv i Formula Një, [[Bernie Ecclestone]], tha se Prost ishte piloti më i madh i të gjitha kohërave, pasi Prost rrallë gëzonte trajtimin e pilotit numër një, ndryshe nga Senna ose Schumacher.<ref>{{Cite web|last=NewsDesk|date=13 shtator 2016|title=Ecclestone: Prost was better than Schumacher or Senna|url=https://www.grandprix247.com/2016/09/13/ecclestone-prost-was-better-than-schumacher-or-senna/|access-date=1 tetor 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017|title=Bernie Ecclestone says Alain Prost best ever F1 driver|url=https://www.sportsmole.co.uk/fb_281199.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628085026/https://www.sportsmole.co.uk/formula-1/news/ecclestone-says-prost-best-ever-f1-driver_281199.html|archive-date=28 qershor 2024|access-date=19 shkurt 2021|website=Sports Mole|language=en}}</ref> Në vitin 2023, Ecclestone tha se Max Verstappen e kishte tejkaluar Prostin.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=23 shtator 2023|title=Bernie Ecclestone snubs Lewis Hamilton to hand F1 GOAT title to former title rival|url=https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090600/https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|url-status=live}}</ref> Shefi i ekipit Jordan, [[Eddie Jordan]], ndante mendimin e Ecclestone, duke vlerësuar që Prost "nuk e vriste mendjen kurrë se kush ishte shoku i tij i skuadrës" (Senna ishte një përjashtim i dukshëm).<ref>{{Cite web|author=Mark Scott|date=16 prill 2020|title=Jordan: 'Prost the greatest, not Schumi or Senna'|url=https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090758/https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|url-status=live}}</ref> Shefi i stafit mjekësor i Formula Një, Sid Watkins, tha se Prost dhe Niki Lauda ishin pilotët më inteligjentë me të cilët kishte punuar, duke vënë në dukje se ai mund të kujtonte vetëm një aksident të rrezikshëm që përfshinte Prostin në karrierën e tij.<ref>{{Cite book|author=Sid Watkins|title=Life at the Limit|publisher=Pan Macmillan|language=en|year=2013|isbn=9781447241010|location=Londër|pages=110}}</ref> ===Rivaliteti me Ayrton Sennën=== == Statistikat == ([[:Template:F1 Rezultatet e Pilotëve|Sqarim i tabelës]]) (Garat me '''*''' mbrapa nënkuptojnë pjesmarrjen në pol pozicion) (Viti me * është viti kur ka fituar titull) <div style="float:left;"> {| border="1" cellpadding="1" cellspacing="0" style="margin: 1em 0 0 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size:95%" ! Viti ! Ekipi ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Ekipi ! Vendi ! Pikë |- | [[Rezultatet e F1 1980|1980]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>DNS</small> || [[1980 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>DNP</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 German Grand Prix|GER]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1980 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[1980 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>DNS</small> | | ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] ! 16ti ! 5 |- | [[Rezultatet e F1 1981|1981]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1981 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1981 Las Vegas Grand Prix|LVG]]<br /><small>2</small> | ! [[Renault F1|Renault]] ! 5ti ! 43 |- | [[Rezultatet e F1 1982|1982]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1982 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1982 United States Grand Prix East|USE]]'''<br /><small>NC</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1982 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1982 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1982 Las Vegas Grand Prix|LVG]]'''<br /><small>4</small> ! [[Renault F1|Renault]] ! 4ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1983|1983]] ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1983 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1983 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1983 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>Ret</small> | ! [[Renault F1|Renault]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''57''' |- | [[Rezultatet e F1 1984|1984]] ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1984 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1984 United States Grand Prix East|USE]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1984 Dutch Grand Prix|DUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| ''' 71.5''' |- | [[Rezultatet e F1 1985|1985]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1985 Dutch Grand Prix|DUT]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1985 Evropean Grand Prix|EUR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''73''' |- | [[Rezultatet e F1 1986|1986]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1986 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1986 German Grand Prix|GER]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[1986 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ti''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''72''' |- | [[Rezultatet e F1 1987|1987]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 German Grand Prix|GER]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>15</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] ! 4ti ! 46 |- | [[Rezultatet e F1 1988|1988]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1988 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>1</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''87 (105)''' |- | [[Rezultatet e F1 1989|1989]] ! [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 German Grand Prix|GER]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1989 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Mclaren|McLaren]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''76''' |- | [[Rezultatet e F1 1990|1990]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1990 German Grand Prix|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[F1 Belgjika - 1990|BEL]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>3</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| '''2ti''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''71 (73)''' |- | [[Rezultatet e F1 1991|1991]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[F1 Belgjika - 1991|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>4</small> || [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>DNP</small> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] ! 5ti ! 34 |- | [[Rezultatet e F1 1993|1993]] ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[1993 Evropean Grand Prix|EUR]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[F1 San Marino - 1993|SMR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[1993 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[F1 Belgjika - 1993|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>2</small> ! [[WilliamsF1|Williams]] |bgcolor="#FFFFBF"| '''1ri''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''99''' |} </div> ==Referime== {{Reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite] * [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna] * [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }} {{F1 kampionët}} [[Kategoria:Sportistë francezë]] [[Kategoria:F1 pilotë]] [[Kategoria:Lindje 1955]] [[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]] {{sport-cung}} 7yiklxyxcpy8q39j614o6lufm61zayi 0 7201 3057433 3049249 2026-10-15T15:35:22Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057433 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Al Pacino | image = Al Pacino.jpg | caption = Al Paçino ne [[Festivali i Filmit në Venecia|Festivalin e Filmit në Venecia]] 2004 | birth_name = Alfred James Pacino | birth_date = {{ditëlindja dhe mosha|25|04|1940}} | birth_place = [[New York City]], [[New York]], [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|ShBA]] | alma_mater = {{unbulleted list|[[Actors Studio]]|[[HB Studio]]}} | death_date = | death_place = | occupation = {{hlist|Aktor|regjisor i filmit}} | years active = 1967–tani | partner = {{ubl|[[Jill Clayburgh]] (1967–1972)|[[Tuesday Weld]] (1972–1973)|[[Marthe Keller]] (1976–1978)|[[Kathleen Quinlan]] (1979–1981)|[[Lyndall Hobbs]] (1990–1996)|[[Beverly D'Angelo]] (1997–2003)|Lucila Polak (2008–2018)|Noor Alfallah (2022–tani)}} | children = 4 | awards = [[Lista e çmimeve dhe nominimeve të marra nga Al Pacino|Lista e plotë]] }} '''Alfred James Pacino''' (lindi më 25 prill 1940) është një aktor amerikan. I konsideruar si një nga aktorët më të mëdhenj dhe më me ndikim të shekullit të 20-të, Pacino ka marrë [[Lista e çmimeve dhe nominimeve të marra nga Al Pacino|vlerësime të shumta]] duke përfshirë një [[Academy Award]], dy [[Tony Awards]] dhe dy [[Primetime Emmy Awards]], duke e bërë atë një nga të paktët interpretues që ka arritur [[Kurora e Trefishtë e Aktirmit|Kurorën e Trefishtë të Aktrimit]]. Ai është nderuar gjithashtu me [[Cecil B. DeMille Award]] më 2001, [[AFI Life Achievement Awards]] në 2007, [[Medalja Kombëtare e Arteve|Medaljen Kombëtare të Arteve]] më 2011 dhe [[Kennedy Center Honors]] më 2016.<ref>{{cite web|url=https://www.goldenglobes.com/articles/ready-my-demille-profiles-excellence-al-pacino-2001|title=Ready for My deMille: Profiles in Excellence - Al Pacino, 2001|website=Golden Globe Awards|language=en|accessdate=1 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230101164909/https://www.goldenglobes.com/articles/ready-my-demille-profiles-excellence-al-pacino-2001|archive-date=1 janar 2023|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/pacino-overwhelmed-by-afi-honor-138305/|title=Pacino 'overwhelmed' by AFI honor|website=[[The Hollywood Reporter]]|language=en|date=11 qershor 2007|accessdate=1 janar 2023}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-17025115|title=Al Pacino accepts National Medal of Arts at White House|work=BBC News|language=en|date=14 shkurt 2012|accessdate=1 janar 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/lifestyle/lifestyle-news/kennedy-center-honors-al-pacino-eagles-james-taylor-feted-952570/|title=Kennedy Center Honors: Al Pacino, The Eagles, James Taylor Among Those Feted|website=[[The Hollywood Reporter]]|language=en|date=4 dhjetor 2016|accessdate=1 janar 2023}}</ref> Një [[Aktrimi metodik|aktor metodik]], Pacino studioi në [[HB Studio]] dhe [[Actors Studio]], ku u mësua nga Charlie Laughton dhe [[Lee Strasberg]]. Pacino vazhdoi të marrë [[Academy Award për Aktorin më të Mirë]] për rolin e tij në ''[[Scent of a Woman (1992 film)|Scent of a Woman]]'' (1992). Rolet e tjera të tij të nominuara për Oscar përfshijnë ''[[The Godfather]]'' (1972), ''[[Serpico]]'' (1973), ''[[The Godfather: Part 2]]'' (1974), ''[[Dog Day Afternoon]]'' (1975), and ''[[...And Justice for All (film)|...And Justice for All]]'' (1979), ''[[Dick Tracy (1990 film)|Dick Tracy]]'' (1990), ''[[Glengarry Glen Ross (film)|Glengarry Glen Ross]]'' (1992), dhe ''[[The Irishman]]'' (2019). Filma të tjerë të shquar përfshijnë ''[[The Panic in Needle Park]]'' (1971), ''[[Author! Author! (film)|Author! Author!]]'' (1982), ''[[Scarface]]'' (1983), ''[[The Godfather Part III]]'' (1990), ''[[Carlito's Way]]'' (1993), ''[[Heat (film 1995)|Heat]]'' (1995), ''[[Donnie Brasco (film)|Donnie Brasco]]'' (1997), ''[[The Devil's Advocate (film 1997)|The Devil's Advocate]]'' (1997), ''[[Any Given Sunday]]'' (1999), ''[[The Insider (film)|The Insider]]'' (1999), ''[[Insomnia (film 2002)|Insomnia]]'' (2002), ''[[Ocean's Thirteen]]'' (2007), ''[[Jack and Jill (film 2011)|Jack and Jill]]'' (2011), ''[[Once Upon a Time in Hollywood]]'' (2019) dhe ''[[Shtëpia e Gucci|House of Gucci]]'' (2021). Në televizion, Pacino ka luajtur në disa prodhime për [[HBO]], duke përfshirë ''[[Angels in America (miniseri)|Angels in America]]'' (2003) dhe filmin biografik të [[Jack Kevorkian]] ''[[You Don't Know Jack (film)|You Don't Know Jack]]'' (2010). Pacino luajti në serialin [[Amazon Video]] [[Hunters (seri televizive 2020)|''Hunters'']] (2020-2023). Ai ka pasur edhe një karrierë të gjerë në skenë. Ai është dy herë fitues i Tony Awards, duke fituar [[Tony Awards për Aktorin më të Mirë të Paraqitur në një Shfaqje|Aktorin më të Mirë të Paraqitur në një Shfaqje]] në ''[[Does a Tiger Wear a Necktie?]]'' (1969) dhe [[Tony Awards për Aktorin më të Mirë në një Shfaqje|Aktorin më të Mirë në një Shfaqje]] për ''[[The Basic Training of Pavlo Hummel]]'' (1977). Pacino bëri debutimin e tij si regjisor me dokumentarin ''[[Looking for Richard]]'' (1996); Pacino kishte luajtur rolin kryesor në skenë në vitin 1977. Ai ka luajtur gjithashtu si [[Shylock]] në [[The Merchant of Venice (film 2004)|një përshtatje të filmit artistik të vitit 2004]] dhe prodhim skenik të vitit 2010 të ''[[The Merchant of Venice]]''. Pacino drejtoi dhe luajti në ''[[Chinese Coffee]]'' (2000), ''[[Wilde Salomé]]'' (2011), dhe ''[[Salomé (film 2013)|Salomé]]'' (2013). Që nga viti 1994 është kryetar i përbashkët i [[Actors Studio]]. == Jeta e hershme == Alfredo James Pacino lindi në lagjen [[East Harlem]] të Manhattan, New York City, më 25 prill 1940, fëmija i vetëm i prindërve [[Amerikanët siçilianë|siçilianë]] [[Amerikanët italianë|italo-amerikanë]] Rose (née Gerardi) dhe Salvatore Pacino.<ref name="grobel">{{cite book|last=Grobel|first=Lawrence|title=Al Pacino: The Authorized Biography|url=https://archive.org/details/alpacinoauthoriz0000grob_j1y5/|location=London|publisher=[[Simon & Schuster]]|date=2006|language=en|isbn=9780743294973|access-date=21 nëntor 2022}}</ref>{{rp|xix}}<ref name="multiple" />{{rp|2}}  Prindërit e tij u divorcuan kur ai ishte dy vjeç.<ref name="biochannel">{{cite web|url=http://www.lifetimetv.co.uk/biography/biography-al-pacino|title=Al Pacino Biography|publisher=[[The Biography Channel]]|language=en|access-date=10 mars 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140429225729/http://www.lifetimetv.co.uk/biography/biography-al-pacino|archive-date=29 prill 2014}}</ref><ref name="multiple" />{{rp|2}} Ai më pas u zhvendos me nënën e tij në Bronksin e Jugut për të jetuar me prindërit e saj, Kate dhe James Gerardi, të cilët ishin emigrantë italianë nga [[Corleone]].<ref name="actors">{{cite episode|series=[[Inside the Actors Studio]]|network=[[Bravo (program amerikan)|Bravo]]|language=en|air-date=2 tetor 2006|season=12|number=20}}</ref><ref name="multiple" />{{rp|1–2}}  Babai i Pacinos ishte nga San Fratello dhe u zhvendos për të punuar si shitës sigurimesh dhe restorant në [[Covina, California]].<ref name="biochannel" /><ref name="guardian">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2015/apr/25/al-pacino-this-much-i-know|title=Al Pacino: 'It's never been about money. I was often unemployed'|last=Cohen|first=Francine|date=25 prill 2015|work=[[The Guardian]]|language=en|access-date=19 tetor 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170501144800/https://www.theguardian.com/film/2015/apr/25/al-pacino-this-much-i-know|archive-date=1 maj 2017}}</ref> Në vitet e tij të adoleshencës, Pacino njihej si "Sonny" për miqtë e tij.<ref name="grobel" />{{rp|xix}} Ai kishte ambicie për t'u bërë një lojtar [[bejsbolli]] dhe u mbiquajt gjithashtu "Aktori",<ref name="grobel" />{{rp|xix}} Ai ndoqi Shkollën e Lartë Herman Ridder Junior,<ref name="landmark">{{cite web|first=Betsy|last=Bradley|title=Herman Ridder Junior High School (Public School 98)|url=http://www.neighborhoodpreservationcenter.org/db/bb_files/90-HERMAN-RIDDER-J.H.S..pdf|publisher=Landmarks Preservation Commission|date=11 dhjetor 1990|language=en|page=10|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303204352/http://www.neighborhoodpreservationcenter.org/db/bb_files/90-HERMAN-RIDDER-J.H.S..pdf|archive-date=3 mars 2016|access-date=15 gusht 2016}}</ref> por shpejt u largua nga shumica e klasave të tij, përveç anglishtes. Më pas ai ndoqi [[Shkolla e Lartë e Arteve Performuese|Shkollën e Lartë të Arteve Performuese]],<ref>Okun, Stacey. [https://www.nytimes.com/1988/02/14/nyregion/fire-destroys-former-performing-arts-high-school.html "Fire Destroys Former Performing Arts High School,"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170407092847/http://www.nytimes.com/1988/02/14/nyregion/fire-destroys-former-performing-arts-high-school.html |date=April 7, 2017 }} ''New York Times'' (14 shkurt 1988).</ref> pasi u pranua me audicion. Nëna e tij nuk u pajtua me vendimin e tij dhe, pas një debati, ai u largua nga shtëpia. Për të financuar studimet e tij për aktrim, Pacino mori punë me pagë të ulët si lajmëtar, transportues, portier dhe nëpunës poste,<ref name="biochannel" /> si dhe dikur punonte në dhomën e postës për ''[[Commentary (revistë)|Commentary]]''.<ref>{{cite web|url=http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/al-pacino/trivia.html;jsessionid=2867EBF05815762FAEA7CAB6B0443F09|title=Al Pacino Biography|language=en|access-date=10 maj 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140512223901/http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/al-pacino/trivia.html;jsessionid=2867EBF05815762FAEA7CAB6B0443F09|archive-date=12 maj 2014}}</ref> Pacino filloi të pinte duhan dhe të pinte në moshën nëntë vjeç dhe përdori [[Marihuana|marihuanë]] rastësisht në moshën 13, por ai abstenoi nga [[drogat e forta]].<ref name="grobel" />{{rp|9}}  Dy miqtë e tij më të ngushtë vdiqën nga [[Abuzim me substanca|abuzimi me drogën]] në moshën 19 dhe 30 vjeç.<ref name="grobel" />{{rp|8}} Ai luajti në shfaqjet e bodrumit në nëntokën teatrale të Nju Jorkut, por u refuzua si adoleshent nga [[Actors Studio]].<ref name="grobel" />{{rp|xix}} Pacino iu bashkua [[HB Studio]], ku takoi mësuesin e aktrimit Charlie Laughton,{{efn|Të mos ngatërrohet me aktorin britanik [[Charles Laughton]].}} i cili u bë mentori dhe shoku i tij më i mirë.<ref name="grobel" />{{rp|xix}} Në këtë periudhë, ai ishte shpesh i papunë dhe i pastrehë, dhe ndonjëherë flinte në rrugë, në teatro ose në shtëpitë e miqve.<ref name="grobel" />{{rp|14}}<ref name="actors" /> Në vitin 1962, nëna e Pacino vdiq në moshën 43-vjeçare.<ref name="grobel" />{{rp|10}} Një vit më pas vdiq edhe gjyshi i tij nga nëna.<ref name="biochannel" /> Pacino e kujtoi atë si pikën më të ulët të jetës së tij dhe tha: "Unë isha 22 vjeç dhe dy njerëzit më me ndikim në jetën time kishin ikur, kështu që dola jashtë kontrollit".<ref name="guardian" /> Pas katër vitesh në HB Studio, Pacino kaloi me sukses në audicionin e Actors Studio.<ref name="grobel" />{{rp|xix}} Pacino studioi "aktrimin metodik"<ref name="biochannel" /> nën trajnerin e aktrimit [[Lee Strasberg]], i cili u shfaq me Pacinon në filmat ''[[The Godfather: Part 2]]'' dhe ''[[...And Justice for All (film)|...And Justice for All]]''.<ref name="actors" /> Gjatë intervistave të mëvonshme ai foli për Strasberg dhe ndikimin e Studio në karrierën e tij. "Studio e aktorëve do të thoshte kaq shumë për mua në jetën time. Lee Strasberg nuk i është dhënë merita që meriton ... Pranë Charlie, ajo disi më lancoi. Me të vërtetë u bë. Kjo ishte një pikë kthese e jashtëzakonshme në jetën time. ishte drejtpërdrejt përgjegjës që më detyroi të lija të gjitha ato punë dhe thjesht të qëndroja aktrim."<ref name="grobel" />{{rp|15}} Në një intervistë tjetër ai shtoi, "Ishte emocionuese të punoje për të [Lee Strasberg] sepse ai ishte kaq interesant kur fliste për një skenë ose fliste për njerëzit. Dikush thjesht do të donte ta dëgjonte duke folur, sepse gjërat që ai do t'i thoshte, ju Nuk kisha dëgjuar kurrë më parë… Ai kishte një kuptim kaq të madh… ai i donte aq shumë aktorët.”<ref name="Lipton">Lipton, James. ''Inside Inside'', Dutton (2007)</ref> Në vitin 2000, Pacino ishte bashkë-president, së bashku me [[Ellen Burstyn]] dhe [[Harvey Keitel]], i Actors Studio.<ref name="official">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2000/06/20/theater/pacino-burstyn-and-keitel-to-lead-the-actors-studio.html|title=Pacino, Burstyn and Keitel To Lead the Actors Studio|newspaper=The New York Times|date=20 qershor 2000|access-date=30 shtator 2020|language=en|archive-date=14 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114145103/https://www.nytimes.com/2000/06/20/theater/pacino-burstyn-and-keitel-to-lead-the-actors-studio.html|url-status=live|last1=Pogrebin|first1=Robin}}</ref> == Karriera në shfaqje == [[Skeda:Al Pacino - Hummel.jpg|parapamje|upright|Pacino në shfaqjen ''[[The Basic Training of Pavlo Hummel]]'' më 1977]] Në vitin 1967, Pacino kaloi një sezon në Charles Playhouse në [[Boston]], duke performuar në ''[[Awake and Sing!]]'' të [[Clifford Odets]] (paga e tij e parë kryesore: 125 dollarë në javë); dhe në ''[[America Hurrah]]'' të [[Jean-Claude van Itallie|Jean-Claude Van Itallie]]. Ai u takua me aktoren [[Jill Clayburgh]] në këtë shfaqje. Ata patën një romancë pesëvjeçare dhe u kthyen së bashku në New York City.<ref name="multiple">{{Cite book|title=Al Pacino : Life on the Wire|last=Yule|first=Andrew|publisher=[[Time Warner Books]]|year=1992|isbn=0751500488|url=https://books.google.com/books?id=QGloPgAACAAJ|language=en|access-date=30 tetor 2020|archive-date=14 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114145048/https://books.google.com/books?id=QGloPgAACAAJ|url-status=live}}</ref> Në vitin 1968, Pacino luajti në ''[[The Indian Wants the Bronx]]'' të [[Israel Horovitz]] në [[Astor Place Theatre]], duke luajtur Murph, një punk rrugësh. Shfaqja u hap më 17 janar 1968 dhe u zhvillua për 177 shfaqje; ajo u vu në skenë në një faturë të dyfishtë me ''It's Called the Sugar Plum'' të Horovitz, së bashku me Clayburgh. Pacino fitoi [[Obie Award]] për aktorin më të mirë për rolin e tij, me [[John Cazale]] që fitoi për aktorin më të mirë dytësor dhe Horowitz për shfaqjen më të mirë të re.<ref>Grobel; p. 200</ref> [[Martin Bregman]] e pa shfaqjen dhe u bë menaxher i Pacinos, një partneritet që u bë i frytshëm në vitet në vijim, pasi Bregman e inkurajoi Pacinon të bënte ''The Godfather'', ''Serpico'', dhe ''Dog Day Afternoon''.<ref>Grobel; p. 16</ref> Në lidhje me karrierën e tij skenike, Pacino tha: "Martin Bregman më zbuloi ... Unë isha 26, 25 ... ai më zbuloi dhe u bë menaxheri im. Dhe kjo është arsyeja pse unë jam këtu. Ia kam borxh Martit, e kam vërtet.".<ref>[http://www.filmcontact.com/south-africa/al-pacino-and-cast-and-crew-talk-scarface Al Pacino and the cast and crew talk Scarface | | South Africa] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140317001906/http://www.filmcontact.com/south-africa/al-pacino-and-cast-and-crew-talk-scarface |date=March 17, 2014 }}. Filmcontact.com (August 26, 2011). Retrieved May 22, 2014.</ref> Pacino e çoi produksionin e ''The Indian Wants the Bronx'' në Itali për një performancë në [[Festival dei Due Mondi]] në [[Spoleto]]. Ishte udhëtimi i parë i Pacinos në Itali; ai kujtoi më vonë se "performimi për një audiencë italiane ishte një përvojë e mrekullueshme".<ref name="multiple" /> Pacino dhe Clayburgh morën pjesë në "Deadly Circle of Violence", një epizod i serisë televizive [[American Broadcasting Company|ABC]] ''[[N.Y.P.D. (seri televizive)|NYPD]]'', premierë më 12 nëntor 1968. Clayburgh në atë kohë po shfaqej gjithashtu në telenovelën ''[[Search for Tomorrow]]'',duke luajtur rolin e Grace Bolton. Babai i saj i dërgonte para çiftit çdo muaj për të ndihmuar me financat.<ref name="Smith-People1999">{{cite magazine|last=Smith|first=Kyle|title=Scent of a Winner|magazine=[[People (revistë amerikane)|People]]|date=13 dhjetor 1999|language=en|volume=52|issue=23|issn=0093-7673|url=https://people.com/archive/scent-of-a-winner-vol-52-no-23/|access-date=23 nëntor 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110110030406/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20130044,00.html|archive-date=10 janar 2011}}</ref> Më 25 shkurt 1969, Pacino bëri debutimin e tij në Broadway në filmin e [[Don Petersen (dramaturg)|Don Petersen]] ''[[Does a Tiger Wear a Necktie?]]'' në [[Belasco Theater]], prodhuar nga [[A&P]] Heir [[Huntington Hartford]]. Ajo u mbyll pas 39 shfaqjeve më 29 mars 1969, por Pacino mori komente të mira dhe fitoi [[Tony Award]] më 20 prill 1969.<ref name="multiple" /> Pacino vazhdoi të performonte në skenë në vitet 1970, duke fituar një Tony Awards të dytë për ''[[The Basic Training of Pavlo Hummel]]'' dhe duke interpretuar [[Richard III i Anglisë|rolin titullar]] në ''[[Richard III (shfaqje)|Richard III]]''.<ref name="biochannel" /> Në vitet 1980, Pacino përsëri arriti sukses kritik në skenë ndërsa u shfaq në ''[[American Buffalo (shfaqje)|American Buffalo]]'' të [[David Mamet]], për të cilin Pacino u nominua për një [[Drama Desk Award]].<ref name="biochannel" /> Që nga viti 1990, vepra skenike e Pacinos ka përfshirë ringjalljen e ''[[Hughie]]'' të [[Eugene O'Neill]], ''[[Salome (shfaqje)|Salome]]'' të [[Oscar Wilde]] dhe ''[[Orphans (shfaqje e Lyle Kessler)|Orphans]]'' të [[Lyle Kessler]].<ref>{{cite web|url=http://www.broadway.com/buzz/94717/al-pacino-to-headline-lyle-kesslers-orphans-on-broadway/|title=Al Pacino to Headline Lyle Kessler's Orphans on Broadway|website=Broadway Official Website|language=en|date=12 gusht 2005|access-date=28 shtator 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120315021200/http://www.broadway.com/buzz/94717/al-pacino-to-headline-lyle-kesslers-orphans-on-broadway/|archive-date=15 mars 2012}}</ref> Në 1983, Pacino u bë një donator i madh për [[The Mirror Theater Ltd]], së bashku me [[Dustin Hoffman]] dhe [[Paul Newman]], duke krahasuar një grant nga [[Laurence Rockefeller]].<ref name=":0">{{cite news|first=Enid|last=Nemy|title=BROADWAY|newspaper=[[The New York Times]]|language=en|date=6 dhjetor 1984|accessdate=10 janar 2017|url=https://www.nytimes.com/1984/12/07/arts/broadway.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171202214030/http://www.nytimes.com/1984/12/07/arts/broadway.html|archive-date=2 dhjetor 2017}}</ref> Burrat u frymëzuan për të investuar nga lidhja e tyre me Lee Strasberg, pasi nusja e Strasberg, Sabra Jones ishte themeluesja dhe drejtoresha artistike prodhuese e The Mirror. Në vitin 1985, Pacino i ofroi kompanisë prodhimin e tij të ''[[Hughie (shfaqje)|Hughie]]'' nga [[Eugene O'Neill]], por kompania nuk ishte në gjendje ta bënte atë në atë kohë për shkak të kastit të vogël.<ref name=":0" /> Në tetor 2002, Pacino luajti në ''[[The Resistible Rise of Arturo Ui]]'' të [[Bertolt Brecht]] për National Actor's Theater and [[Complicite]].<ref>{{Cite web|url=http://www.playbill.com/article/the-resistible-rise-of-arturo-ui-with-al-pacino-opens-oct-3-com-108688|title=Playbill|date=3 tetor 2002|archive-url=https://web.archive.org/web/20180213135121/http://www.playbill.com/article/the-resistible-rise-of-arturo-ui-with-al-pacino-opens-oct-3-com-108688|archive-date=13 shkurt 2018|language=en|url-status=live}}</ref> Drejtuar nga [[Simon McBurney]], produksioni luajti një mori emrash të Hollivudit, duke përfshirë [[John Goodman]], [[Charles Durning]], [[Tony Randall]], [[Steve Buscemi]], [[Chazz Palminteri]], [[Paul Giamatti]], [[Jacqueline McKenzie]], [[Billy Crudup]], [[Lothaire Bluteau]], [[Dominic Chianese]] dhe [[Sterling K. Brown]].<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2002/legit/reviews/the-resistible-rise-of-arturo-ui-3-1200545356/|title=Variety Review|date=21 tetor 2002|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180213021947/http://variety.com/2002/legit/reviews/the-resistible-rise-of-arturo-ui-3-1200545356/|archive-date=13 shkurt 2018|url-status=live}}</ref> Produksioni ishte një sukses kritik në të cilin "Pacino rrëmben dhe e mban vëmendjen si një sustë e mbështjellë gati për t'u këputur. Ai është i gjithi duke menduar për kërcënim dhe grimasë krokodili, duke therur rrugën e tij drejt majës me një gëzim jashtëzakonisht të keq".<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2002/oct/24/theatre.artsfeatures|title=The Guardian – Review 10/23/2002|archive-url=https://web.archive.org/web/20180213080044/https://www.theguardian.com/film/2002/oct/24/theatre.artsfeatures|archive-date=13 shkurt 2018|url-status=live|newspaper=[[The Guardian]]|date=24 tetor 2002|language=en|last=Holden|first=Joe}}</ref> Pacino u rikthye në skenë në verën e vitit 2010, duke luajtur [[Shylock]] në prodhimin e [[Shakespeare in the Park]], ''[[The Merchant of Venice]]''.<ref>{{cite news|url=http://theater.nytimes.com/2010/07/01/theater/reviews/01merchant.html|title=Railing at a Money-Mad World|work=[[The New York Times]]|date=1 korrik 2010|access-date=16 gusht 2010|language=en|first=Ben|last=Brantley|author-link=Ben Brantley|archive-url=https://web.archive.org/web/20100705013054/http://theater.nytimes.com/2010/07/01/theater/reviews/01merchant.html|archive-date=5 korrik 2010|url-status=live}}</ref> Prodhimi i mirënjohur u zhvendos në Broadway në [[Broadhurst Theatre]] në tetor, duke fituar 1 milion dollarë në arkë në javën e parë.<ref>{{cite web|url=http://www.newyorkcitytheatre.com/theaters/broadhursttheater/theater.php|title=Next Showing, The Merchant of Venice|publisher=New York City Theatre Website|language=en|access-date=16 gusht 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100831232343/http://www.newyorkcitytheatre.com/theaters/broadhursttheater/theater.php|archive-date=31 gusht 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.variety.com/article/VR1118026619.html?categoryid=1282&cs=1|title='Merchant of Venice' sells briskly thanks to Al Pacino's name|work=[[Variety (revistë)|Variety]]|language=en|date=30 tetor 2010|access-date=30 tetor 2010|first=Gordon|last=Cox}} {{Lidhje e vdekur}}</ref> Performanca gjithashtu i dha atij një nominim për Tony Awards për [[Tony Award për Aktorin më të Mirë Kryesor në një Shfaqje|Aktorin më të Mirë Kryesor në një Shfaqje]].<ref>{{cite news|url=http://www.playbill.com/news/article/150437-2011-Tony-Nominations-Announced-Book-of-Mormon-Earns-14-Nominations|title=2011 Tony Nominations Announced; Book of Mormon Earns 14 Nominations|last=Jones|first=Kenneth|date=3 maj 2011|work=[[Playbill]]|language=en|access-date=5 maj 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110914233343/http://www.playbill.com/news/article/150437-2011-Tony-Nominations-Announced-Book-of-Mormon-Earns-14-Nominations|archive-date=14 shtator 2011}}</ref> Pacino luajti në ringjalljen e 30-vjetorit të Broadway të shfaqjes së [[David Mamet]], ''[[Glengarry Glen Ross]]'', e cila u zhvillua nga tetori 2012 deri më 20 janar 2013.<ref name="Glengarry Glen Ross">{{cite web|last=Gans|first=Andrew|title=David Mamet's Glengarry Glen Ross, Starring Al Pacino, Ends Limited Broadway Run Jan. 20|url=http://www.playbill.com/news/article/174153-David-Mamets-Glengarry-Glen-Ross-Starring-Al-Pacino-Ends-Limited-Broadway-Run-Jan-20|work=[[Playbill (revistë)|Playbill]]|language=en|access-date=27 prill 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130507221442/http://www.playbill.com/news/article/174153-David-Mamets-Glengarry-Glen-Ross-Starring-Al-Pacino-Ends-Limited-Broadway-Run-Jan-20|archive-date=7 maj 2013}}</ref> Ai luajti në Broadway në [[China Doll (shfaqje)|''China Doll'']], një shfaqje e shkruar për të nga Mamet, e cila u hap më 5 dhjetor 2015 dhe u mbyll më 21 janar 2016, pas 97 shfaqjeve.<ref>{{Cite web|url=http://www.playbill.com/article/david-mamets-china-doll-starring-al-pacino-turns-a-profit-com-381355|title=David Mamet's China Doll, Starring Al Pacino, Turns a Profit|last=Viagas|first=Robert|date=21 janar 2016|website=[[Playbill (revistë)|Playbill]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200616042238/https://www.playbill.com/article/david-mamets-china-doll-starring-al-pacino-turns-a-profit-com-381355|archive-date=16 qershor 2020|access-date=16 prill 2020}}</ref> Parashikimet janë bërë në tetor 2015.<ref>{{Cite web|url=http://www.playbill.com/article/with-more-work-needed-david-mamet-drama-china-doll-starring-al-pacino-delays-opening-com-370849|title=With More Work Needed, David Mamet Drama China Doll, Starring Al Pacino, Delays Opening|last=Viagas|first=Robert|date=5 nëntor 2015|website=[[Playbill (revistë)|Playbill]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170601121139/http://www.playbill.com/article/with-more-work-needed-david-mamet-drama-china-doll-starring-al-pacino-delays-opening-com-370849|archive-date=1 qershor 2017|access-date=16 prill 2020}}</ref> == Karriera në ekran == Pacino e pa të këndshme aktrimin dhe kuptoi se kishte një dhuratë për të ndërsa studionte në The Actors Studio. Megjithatë, puna e tij e hershme nuk ishte financiarisht e dobishme.<ref name="actors" /> Pas suksesit të tij në skenë, Pacino bëri debutimin e tij në film në vitin 1969 me një paraqitje të shkurtër në ''[[Me, Natalie]]'', një film i pavarur me [[Patty Duke]].<ref>Grobel; p. xx</ref> Në vitin 1970, Pacino nënshkroi me agjencinë e talenteve [[Creative Management Associates]] (CMA).<ref name="multiple" /> === Vitet 1970 === [[Skeda:Al Pacino with James Caan.jpg|parapamje|upright|majtas|Pacino me [[James Caan]], {{circa}} 1972]] Roli i tij si një i varur nga heroina në ''[[The Panic in Needle Park]]'' (1971) e solli Pacinon në vëmendjen e regjisorit [[Francis Ford Coppola]], i cili e luajti atë si [[Michael Corleone]] në atë që u bë një film [[Mafia|mafioz]] i suksesshëm, ''[[The Godfather]]'' (1972).<ref>{{cite news|first=Robert|last=Colaciello|title=Turn-offs that turn on|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1299&dat=19710819&id=V8lHAAAAIBAJ&pg=6534,2997416|newspaper=The Village Voice|language=en|date=19 gusht 1971|access-date=21 tetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160312084758/https://news.google.com/newspapers?nid=1299&dat=19710819&id=V8lHAAAAIBAJ&sjid=7YsDAAAAIBAJ&pg=6534,2997416|archive-date=12 mars 2016|url-status=live}}</ref>. Edhe pse [[Jack Nicholson]], [[Robert Redford]], [[Warren Beatty]] dhe pak i njohuri [[Robert De Niro]] u testuan për këtë pjesë, Coppola zgjodhi Pacinon, për shqetësimin e drejtuesve të studios që donin dikë më të njohur.<ref name="actors" /><ref>{{cite news|title='Godfather' role still defines Pacino|url=https://news.google.com/newspapers?nid=266&dat=19970418&id=IvErAAAAIBAJ&pg=6291,4152266|newspaper=Kentucky New Era|language=en|date=18 prill 1997|access-date=21 tetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160312084857/https://news.google.com/newspapers?nid=266&dat=19970418&id=IvErAAAAIBAJ&sjid=0mkFAAAAIBAJ&pg=6291,4152266|archive-date=12 mars 2016|url-status=live}}</ref> Performanca e Pacinos i dha atij një nominim për [[Academy Awards|Academy Award]] dhe ofroi një shembull kryesor të stilit të tij të hershëm të aktrimit, i përshkruar nga ''[[Halliwell's Film Guide]]'' si "intensitet" dhe "i shtrënguar fort". Pacino bojkotoi [[Edicioni i 45-të i Çmimeve Oscar|ceremoninë e ndarjes së Academy Awards]], i fyer kur u nominua për çmimin e aktrimit dytësor, pasi vuri në dukje se kishte më shumë kohë në ekran sesa bashkë-ylli dhe fituesi i [[Academy Award për Aktorin më të Mirë|Aktorit më të Mirë]] [[Marlon Brando]] cili gjithashtu bojkotoi çmimet, por për arsye të palidhura.<ref name="Grobel; p. xxi">Grobel; p. xxi</ref> Në vitin 1973, Pacino luajti në filmin ''[[Scarecrow (film 1973)|Scarecrow]]'', me [[Gene Hackman]] dhe fitoi [[Palme d'Or]] në [[Festivali i Filmit në Kanë|Festivalin e Filmit në Kanë]]. Në të njëjtin vit, Pacino u nominua për një Academy Award për Aktorin më të Mirë pasi luajti në ''[[Serpico]]'', bazuar në historinë e vërtetë të policit të Nju Jorkut, [[Frank Serpico]], i cili u fsheh për të ekspozuar korrupsionin e kolegëve të tij.<ref name="Grobel; p. xxi" /> Në vitin 1974, Pacino ripërsëriti rolin e tij si [[Michael Corleone]] në ''[[The Godfather Part 2]]'', i cili ishte vazhdimi i parë që fitoi [[Academy Award për Filmin më të Mirë]]; Pacino u nominua për herë të tretë për një Oscar, ky nominim i dytë për rolin e Corleone ishte në kategorinë kryesore.<ref name="Grobel; p. xxi" /> ''[[Newsweek]]'' e ka përshkruar performancën e tij në ''The Godfather Part 2'' si "portretizimin më të madh të kinemasë të ngurtësimit të zemrës".<ref>Grobel; p. xxii</ref> [[Skeda:Pacino as Serpico in 1973.jpg|thumb|upright|Pacino si Frank Serpico më 1973]] Në vitin 1975, ai gëzoi sukses të mëtejshëm me publikimin e ''[[Dog Day Afternoon]]'', bazuar në historinë e vërtetë të grabitësit të bankës [[John Wojtowicz]].<ref name="actors" /> Filmi u drejtua nga [[Sidney Lumet]], i cili e kishte drejtuar atë në ''Serpico'' disa vite më parë, dhe Pacino u nominua përsëri për Aktorin më të Mirë.<ref name="Grobel; p. xxiii">Grobel; p. xxiii</ref> Në vitin 1977, Pacino luajti si shofer makinash garash në ''[[Bobby Deerfield]]'', me regji të [[Sydney Pollack]], dhe mori një nominim për [[Golden Globe]] për Aktorin më të Mirë - Film Dramë për portretizimin e tij të rolit kryesor. Filmi i tij i radhës ishte drama në sallën e gjyqit ''[[...And Justice for All (film)|...And Justice for All]]''. Pacino u lavdërua nga kritikët për gamë të gjerë të aftësive të tij të aktrimit dhe u nominua për Oscar për aktorin më të mirë për herë të katërt.<ref name="Grobel; p. xxiii" /> Ai humbi atë vit me [[Dustin Hoffman]] në ''[[Kramer vs. Kramer]]'' - një rol që Pacino e kishte refuzuar.<ref name="Grobel; p. xxiii" /> Gjatë viteve 1970, Pacino pati katër nominime për Oscar për Aktorin më të Mirë, për interpretimet e tij në ''Serpico'', ''The Godfather Part 2'', ''Dog Day Afternoon'', dhe ''...And Justice for All''.<ref name="actors" /> === Vitet 1980 === Karriera e Pacino-s ra në fillim të viteve 1980; paraqitjet e tij në filmat ''[[Cruising (film)|Cruising]]'', një film që provokoi protesta nga komuniteti homoseksual i Nju Jorkut,<ref>{{cite news|url=http://www.villagevoice.com/2007-08-28/film/gay-old-time/|title=Gay Old Time|last=Lee|first=Nathan|date=27 gusht 2007|work=[[The Village Voice]]|access-date=26 korrik 2010|location=New York|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100502130629/http://www.villagevoice.com/2007-08-28/film/gay-old-time/|archive-date=2 maj 2010}}</ref> dhe komedi-dramë ''[[Author! Author! (film)|Author! Author!]]'', u kritikuan në mënyrë kritike.<ref name="biochannel" /> Megjithatë, performanca e tij në ''[[Scarface]]'' (1983), me regji të [[Brian De Palma]], u dëshmua të ishte një kulm i karrierës dhe një rol përcaktues.<ref name="actors" /> Me daljen e tij fillestare, filmi u kritikua për shkak të përmbajtjes së dhunshme, por më vonë u vlerësua nga kritikët.<ref>{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1859898,00.html|title=Scarface Nation|last=Snyder|first=S. James|magazine=Time|language=en|date=19 nëntor 2008|access-date=4 prill 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110206172532/http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1859898,00.html|archive-date=6 shkurt 2011}}</ref> Filmi doli mirë në arkë, duke fituar mbi 45 milionë dollarë në vend.<ref>{{cite web|url=https://boxofficemojo.com/movies/?id=scarface.htm|title=''Scarface'' (1983) Box Office|work=[[Box Office Mojo]]|language=en|access-date=25 dhjetor 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930225149/http://boxofficemojo.com/movies/?id=scarface.htm|archive-date=30 shtator 2007}}</ref> Pacino fitoi një nominim për [[Golden Globe]] për rolin e tij si bosi kuban i drogës [[Tony Montana]].<ref name="GoldenGlobes">{{cite web|url=http://www.goldenglobes.org/browse/member/28230|title=Al Pacino Golden Globe History|publisher=Golden Globes Official Website|language=en|access-date=28 korrik 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20060520145222/http://www.goldenglobes.org/browse/member/28230|archive-date=20 maj 2006}}</ref> Në vitin 1985, Pacino punoi në projektin e tij personal, ''[[The Local Stigmatic]]'', një shfaqje e vitit 1969 [[off-Broadway]] nga shkrimtari anglez [[Heathcote Williams]]. Ai luajti në shfaqje, duke e rikthyer atë me regjisorin David Wheeler dhe Theatre Company të Bostonit në një version filmik 50-minutësh. Filmi nuk u publikua në teatër, por më vonë u lirua si pjesë e kutisë ''Pacino: An Actor's Vision'' të vendosur në vitin 2007.<ref name="actors" /> Filmi i tij i vitit 1985 ''[[Revolution (film 1985)|Revolution]]'' për një grackë lesh gjatë [[Lufta Revolucionare Amerikane|Luftës Revolucionare Amerikane]], ishte një dështim komercial dhe kritik, për të cilin Pacino fajësoi një prodhim të nxituar,<ref>Grobel; p. xiv</ref> që rezultoi në një ndërprerje katërvjeçare nga filmat. Në këtë kohë Pacino u kthye në skenë. Ai montoi prodhime në punëtori të ''Crystal Clear'', ''National Anthems'' dhe shfaqje të tjera; ai u shfaq në ''[[Julius Caesar (shfaqje)|Julius Caesar]]'' në vitin 1988 në [[New York Shakespeare Festival]] të producentit [[Joseph Papp]]. Pacino u shpreh për ndërprerjen e tij nga filmi: "Më kujtohet kur gjithçka po ndodhte, '74, '75, duke bërë ''[[The Resistible Rise of Arturo Ui]]'' në skenë dhe duke lexuar se arsyeja pse u ktheva në skenë ishte se karriera ime në film po zbehej! Ky ka qenë lloji i etikës, mënyra në të cilën perceptohet teatri, për fat të keq."<ref>{{cite news|first=Frank|last=Lovece|title=Pacino re-focuses on film career: After five-year absence, actor returns to the big screen|url=https://articles.latimes.com/1989-09-17/entertainment/ca-518_1_al-pacino|work=Los Angeles Times|language=en|date=17 shtator 1989|access-date=21 tetor 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141112225858/http://articles.latimes.com/1989-09-17/entertainment/ca-518_1_al-pacino|archive-date=12 nëntor 2014}}</ref> Pacino u kthye në film ''[[Sea of Love (film)|Sea of Love]]'' të vitit 1989,<ref name="actors" /> kur ai portretizoi një detektiv që gjuan një [[Vrasësi serik|vrasës serik]] që gjen viktima përmes kolonës beqare në një gazetë. Filmi fitoi komente solide.<ref>Grobel; p. xxv</ref> === Vitet 1990 === Pacino mori një nominim për çmimin Oscar për luajtjen e [[Big Boy Caprice]] në hitin e arkës ''[[Dick Tracy (film 1990)|Dick Tracy]]'' në vitin 1990, ku kritiku [[Roger Ebert]] e përshkroi Pacinon si "vjedhësi i skenës".<ref>{{cite news|url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/19900615/REVIEWS/6150301/1023|title=Dick Tracy Review|newspaper=[[Chicago Sun-Times]]|date=15 qershor 1990|language=en|author=Roger Ebert|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20081226062708/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F19900615%2FREVIEWS%2F6150301%2F1023|archive-date=26 dhjetor 2008}}</ref> Më vonë gjatë vitit ai e ndoqi këtë në një kthim te një prej personazheve të tij më të famshëm, Michael Corleone, në ''[[The Godfather Part III]]'' (1990).<ref name="actors" /> Filmi mori komente të përziera dhe pati probleme në para-produksion për shkak të rishkrimeve të skenarit dhe tërheqjes së aktorëve pak para prodhimit.<ref>{{Cite web|url=https://www.denofgeek.com/movies/is-the-godfather-part-iii-really-that-bad/|title=Is The Godfather Part III really that bad?|date=30 prill 2013|website=Den of Geek|language=en-US|access-date=7 prill 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200407045822/https://www.denofgeek.com/movies/is-the-godfather-part-iii-really-that-bad/|archive-date=7 prill 2020|url-status=live}}</ref> Në vitin 1991, Pacino luajti në filmin ''[[Frankie and Johnny (film 1991)|Frankie and Johnny]]'' me [[Michelle Pfeiffer]], e cila luajti bashkë me Pacinon në filmin ''Scarface''. Pacino portretizon një kuzhinier i liruar së fundmi me kusht, i cili fillon një marrëdhënie me një kamariere (Pfeiffer) në restorantin ku ata punojnë. Ai u përshtat nga [[Terrence McNally]] nga drama e tij jashtë Broadway ''[[Frankie and Johnny in the Clair de Lune]]'' (1987), ku shfaqeshin [[Kenneth Welsh]] dhe [[Kathy Bates]]. Filmi mori komente të përziera, megjithëse Pacino më vonë tha se i pëlqente të luante rolin.<ref name="Grobel; p. xxvii">Grobel; p. xxvii</ref> Janet Maslin në ''[[The New York Times]]'' shkroi: "Z. Pacino nuk ka qenë kaq tërheqës pa komplekse që nga ditët e tij të ''Dog Day Afternoon'' dhe ai e bën një kënaqësi të pafundme të Johnny për të tërhequr Frankie. Skenat e tij vetëm me zonjën Pfeiffer kanë një saktësi dhe ndershmëri. që i mbajnë larg aspektet maudlin të filmit.”<ref>{{cite news|url=https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9C04EED7123AF932A25753C1A967958260|title=Short-Order Cookery And Dreams of Love|newspaper=[[The New York Times]]|language=en|date=11 tetor 1991|first=Janet|last=Maslin|author-link=Janet Maslin|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130918013705/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9C04EED7123AF932A25753C1A967958260|archive-date=18 shtator 2013}}</ref> Për portretizimin e tij të tërbuarit, nënkolonelit të [[Verbëria|verbër]] të Ushtrisë Amerikane Frank Slade në ''[[Scent of a Woman (film 1992)|Scent of a Woman]]'' të [[Martin Brest]] (1992).<ref name="actors" /> Pacino fitoi [[Academy Award për Aktorin më të Mirë]] vitin e ardhshëm. Ai u nominua gjithashtu për [[Academy Award për Aktorin më të Mirë Dytësor|Aktorin më të Mirë Dytësor]] për ''[[Glengarry Glen Ross (film)|Glengarry Glen Ross]]'', duke e bërë Pacinon aktorin e parë mashkull që mori dy nominime për aktrim për dy filma në të njëjtin vit, dhe fitoi për rolin kryesor.<ref name="actors" /> Pacino luajti së bashku me [[Sean Penn]] në dramën e krimit ''[[Carlito's Way]]'' në vitin 1993, në të cilën ai portretizoi [[Carlito Brigante]], një gangster i liruar nga burgu me ndihmën e avokatit të tij të korruptuar (Penn) dhe zotohet të shkojë drejt.<ref>{{Cite news|last=Fordy|first=Tom|url=https://www.telegraph.co.uk/films/0/making-carlitos-way-al-pacino-brian-de-palmas-underrated-gangster/|title=A gangster movie with heart: how Al Pacino and Brian De Palma made the criminally underrated Carlito's Way|date=13 nëntor 2018|work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=10 prill 2020|language=en-GB|issn=0307-1235|archive-url=https://web.archive.org/web/20200217082222/https://www.telegraph.co.uk/films/0/making-carlitos-way-al-pacino-brian-de-palmas-underrated-gangster/|archive-date=17 shkurt 2020|url-status=live}}</ref> Pacino luajti në filmin e vitit 1995 ''[[Heat (film 1995)|Heat]]'' të [[Michael Mann (regjisor)|Michael Mann]], në të cilin ai dhe [[Robert De Niro]] u shfaqën në ekran së bashku për herë të parë (megjithëse Pacino dhe De Niro luajtën në ''The Godfather Part 2'', ata nuk ndanë asnjë skenë).<ref name="actors" /><ref>{{Cite news|url=https://www.usatoday.com/story/life/movies/2017/05/27/al-pacino-robert-de-niro-discuss-their-famed-heat-face-off/102229228/|title=Al Pacino, Robert De Niro discuss their famed 'Heat' face-off|last=Alexander|first=Bryan|newspaper=[[USA Today]]|date=27 maj 2017|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200225013429/https://www.usatoday.com/story/life/movies/2017/05/27/al-pacino-robert-de-niro-discuss-their-famed-heat-face-off/102229228/|archive-date=25 shkurt 2020|access-date=10 prill 2020}}</ref> Në vitin 1996, Pacino luajti në dokumentarën e tij teatrale ''[[Looking for Richard]]'', një shfaqje e skenave të zgjedhura të ''[[Richard III (shfaqje)|Richard III]]'' të [[William Shakespeare]] dhe një shqyrtim më të gjerë të rolit të vazhdueshëm dhe rëndësisë së Shekspirit në kulturën popullore. Kasti i mbledhur për shfaqjen përfshinte [[Alec Baldwin]], [[Kevin Spacey]], dhe [[Winona Ryder]].<ref>{{harvnb|Turan|1996}}</ref> Pacino luajti [[Satani]]n në thrillerin mbinatyror ''[[The Devil's Advocate (film 1997)|The Devil's Advocate]]'' (1997) ku luajti bashkë [[Keanu Reeves]]. Filmi ishte një sukses në arkë, duke marrë 150 milionë dollarë në mbarë botën.<ref>{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=devilsadvocate.htm|title=The Devils Advocate Box Office|website=[[Box Office Mojo]]|language=en|access-date=1 gusht 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100911113127/http://boxofficemojo.com/movies/?id=devilsadvocate.htm|archive-date=11 shtator 2010|url-status=live}}</ref> [[Roger Ebert]] shkroi në ''[[Chicago Sun-Times]]'', "Personazhi satanik luhet nga Pacino me një shije që kufizohet me gëzimin."<ref>{{cite news|title=Devil's Advocate Review|first=Roger|last=Ebert|author-link=Roger Ebert|url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/19971017/REVIEWS/710170302/1023|work=[[Chicago Sun-Times]]|language=en|date=17 tetor 1997|access-date=1 gusht 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20111125080648/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F19971017%2FREVIEWS%2F710170302%2F1023|archive-date=25 nëntor 2011}}</ref> Në ''[[Donnie Brasco (film)|Donnie Brasco]]'' të vitit 1997, Pacino luajti gangsterin "[[Benjamin Ruggiero|Lefty]]" në historinë e vërtetë të agjentit të fshehtë të FBI-së [[Joseph D. Pistone|Donnie Brasco]] ([[Johnny Depp]]) dhe punës së tij në rrëzimin e [[Mafia italiano-amerikan|mafies]] nga brenda.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/movies/movie-reviews/donnie-brasco-118576/|title=Donnie Brasco|last=Travers|first=Peter|author-link=Peter Travers|date=28 shkurt 1997|magazine=[[Rolling Stone]]|language=en-US|access-date=10 prill 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20191021025419/https://www.rollingstone.com/movies/movie-reviews/donnie-brasco-118576/|archive-date=21 tetor 2019|url-status=live}}</ref> Në 1999, Pacino luajti si producenti i ''[[60 Minutes]]'' [[Lowell Bergman]] në filmin e nominuar për shumë Oscar ''[[The Insider (film)|The Insider]]'' përballë [[Russell Crowe]], dhe në ''[[Any Given Sunday]]'' të [[Oliver Stone]].<ref>{{Cite web|url=https://www.rogerebert.com/reviews/the-insider-1999|title=The Insider movie review & film summary (1999)|last=Ebert|first=Roger|author-link=Roger Ebert|newspaper=[[Chicago Sun-Times]]|language=en|date=5 nëntor 1999|access-date=10 prill 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215180137/https://www.rogerebert.com/reviews/the-insider-1999|archive-date=15 shkurt 2020|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine|first=Derek|last=Lawrence|url=https://ew.com/movies/2020/01/22/any-given-sunday-oral-history/|title='We were at war in South Beach': An oral history of 'Any Given Sunday'|magazine=[[Entertainment Weekly]]|date=22 janar 2020|language=en|access-date=10 prill 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200123135122/https://ew.com/movies/2020/01/22/any-given-sunday-oral-history/|archive-date=23 janar 2020|url-status=live}}</ref> === Vitet 2000 === Pacino fitoi tre Golden Globes që nga viti 2000; i pari ishte [[Cecil B. DeMille]] Award më 2001 për arritje të jetës në filma.<ref>{{cite web|url=http://www.goldenglobes.org/cecil00/|title=Cecil B. DeMille Award|publisher=Golden Globes Official Website|language=en|access-date=26 korrik 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20060430154553/http://www.goldenglobes.org/cecil00/|archive-date=30 prill 2006}}</ref> Në vitin 2000, Pacino luajti së bashku me [[Jerry Orbach]] në një përshtatje filmik me buxhet të ulët të shfaqjes ''[[Chinese Coffee]]'' të [[Ira Lewis]], e cila u publikua në festivalet e filmit.<ref name="chinese">{{cite web|first=Paul F.|last=Duke|url=https://www.variety.com/article/VR1117784661?query=chinese+coffee|title=Searchlight buys 'Coffee' with Pacino|work=[[Variety (revistë)|Variety]]|language=en|date=6 gusht 2000|access-date=4 prill 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120308074849/http://www.variety.com/article/VR1117784661?query=chinese+coffee|archive-date=8 mars 2012}}</ref> I xhiruar pothuajse ekskluzivisht si një bisedë një-në-një midis dy personazheve kryesore, projekti mori gati tre vjet për të përfunduar dhe u financua tërësisht nga Pacino.<ref name="chinese" /> ''Chinese Coffee'' u përfshi me dy filmat e tjerë të rrallë të Pacinos në të cilat ai ishte i përfshirë në prodhimin, ''The Local Stigmatic'' dhe ''Looking for Richard'', në një kuti të veçantë DVD të titulluar ''Pacino: An Actor's Vision'', i cili u publikua në vitin 2007. Pacino prodhoi prologe dhe epilogë për disqe që përmbajnë filmat.<ref name="Grobel; p. xxxviii">Grobel; p. xxxviii</ref> Pacino hodhi poshtë një ofertë për të ripërsëritur rolin e tij si Michael Corleone në versionin e lojës kompjuterike të ''[[The Godfather: The Game|The Godfather]]''. Si rezultat, [[Electronic Arts]] nuk u lejua të përdorte ngjashmërinë ose zërin e Pacinos në lojë, megjithëse karakteri i tij shfaqet në të.<ref>{{Cite news|last=Smith|first=David|url=https://www.theguardian.com/technology/2005/apr/17/games.film|title=Godfather's conversion into video game angers Coppola|date=17 prill 2005|work=[[The Guardian]]|access-date=10 prill 2020|language=en-GB|issn=0261-3077|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410175753/https://www.theguardian.com/technology/2005/apr/17/games.film|archive-date=10 prill 2020|url-status=live}}</ref> Ai lejoi që ngjashmëria e tij të shfaqej në përshtatjen e lojërave video të ''Scarface'' të vitit 1983, kuazi vazhdimi ''[[Scarface: The World is Yours]]''.<ref>{{Cite web|url=https://nypost.com/2005/04/21/pacino-gets-his-game-on/|title=PACINO GETS HIS GAME ON|last=Shen|first=Maxine|date=21 prill 2005|website=[[The New York Post]]|language=en|access-date=10 prill 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410175757/https://nypost.com/2005/04/21/pacino-gets-his-game-on/|archive-date=10 prill 2020|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnet.com/news/pacino-joins-hollywood-game-celebs/|title=Pacino joins Hollywood game celebs|website=[[CNET]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410175916/https://www.cnet.com/news/pacino-joins-hollywood-game-celebs/|archive-date=10 prill 2020|access-date=10 prill 2020}}</ref> Regjisori [[Christopher Nolan]] ka punuar me Pacinon në ''[[Insomnia (film 2002)|Insomnia]]'', një ribërje e [[Insomnia (film 1997)|filmit norvegjez me të njëjtin emër]], me [[Robin Williams]]. ''[[Newsweek]]'' deklaroi se "ai [Pacino] mund të luajë i vogël po aq tërheqës sa mund të luajë i madh, se ai mund të shpërthejë aq edhe të shpërthejë".<ref>Grobel; p. xxxiv</ref> Filmi dhe performanca e Pacino u pritën mirë, duke fituar një vlerësim të favorshëm prej 93 përqind në faqen e internetit të grumbullimit të rishikimeve [[Rotten Tomatoes]].<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/1114154-insomnia/|title=Insomnia (2002)|website=[[Rotten Tomatoes]]|language=en|date=24 maj 2002|access-date=5 gusht 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100802163407/http://www.rottentomatoes.com/m/1114154-insomnia/|archive-date=2 gusht 2010|url-status=live}}</ref> Filmi doli mesatarisht mirë në arkë, duke marrë 113 milionë dollarë në mbarë botën.<ref>{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=insomnia.htm|title=Insomnia Box Office|website=[[Box Office Mojo]]|language=en|access-date=5 gusht 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100808004401/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=insomnia.htm|archive-date=8 gusht 2010|url-status=live}}</ref> Filmi i tij i ardhshëm, S1m0ne, megjithatë, nuk mori shumë vlerësime kritike apo sukses në arkë.<ref>Grobel; p. xxxiii</ref> Ai luajti një publicist në ''[[People I Know]]'', një film i vogël që mori pak vëmendje pavarësisht performancës së mirëpritur të Pacinos.<ref name="Grobel; p. xxxv">Grobel; p. xxxv</ref> Rrallë duke marrë një rol dytësor që nga zbulimi i tij komercial, ai pranoi një pjesë të vogël në filmin kritik dhe të arkëtuar ''[[Gigli]]'', më 2003, si një favor për regjisorin [[Martin Brest]].<ref name="Grobel; p. xxxv" /><ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2002/film/news/pacino-inks-for-gigli-cameo-1117859068/|title=Pacino inks for 'Gigli' cameo|last1=Bloom|first1=David|date=24 janar 2002|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|language=en|access-date=10 prill 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410183715/https://variety.com/2002/film/news/pacino-inks-for-gigli-cameo-1117859068/|archive-date=10 prill 2020|url-status=live}}</ref> ''[[The Recruit (film)|The Recruit]]'', i lëshuar në vitin 2003, paraqiti Pacinon si një rekrutues i CIA-s dhe bashkë-yll [[Colin Farrell]]. Filmi mori komente të përziera,<ref>{{cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/the-recruit|title=The Recruit|website=[[Metacritic]]|language=en|access-date=4 prill 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110221093542/http://www.metacritic.com/movie/the-recruit|archive-date=21 shkurt 2011}}</ref> dhe është përshkruar nga Pacino si diçka që ai "personalisht nuk mund ta ndiqte".<ref name="Grobel; p. xxxv" /> Pacino më pas luajti si avokat [[Roy Cohn]] në miniserinë [[HBO]] të vitit 2003 ''[[Angels in America (miniseri)|Angels in America]]'', një përshtatje e [[Angels in America|shfaqjes me të njëjtin emër]], fituese e [[Pulitzer Prize]] të [[Tony Kushner]].<ref name="actors" /> Për këtë shfaqje, Pacino fitoi Golden Globe e tij të tretë, për performancën më të mirë nga një aktor, në vitin 2004.<ref>{{cite web|url=http://www.goldenglobes.org/browse/member/28230|title=Golden Globe Award History, Al Pacino|publisher=Golden Globes Official Website|language=en|access-date=26 korrik 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20080218155543/http://www1.goldenglobes.org/browse/member/28230|archive-date=18 shkurt 2008}}</ref> Pacino luajti si [[Shylock]] në përshtatjen filmike të [[Michael Radford]] të vitit 2004 ''[[The Merchant of Venice (film 2004)|The Merchant of Venice]]''. Critcs e lavdëroi atë për sjelljen e dhembshurisë dhe thellësisë në një personazh të luajtur tradicionalisht si një karikaturë e keqe.<ref>Grobel; p. xxxvi</ref> Në [[Two for the Money (film 2005)|''Two for the Money'']], Pacino portretizon një agjent të lojërave të fatit sportiv dhe mentor për [[Matthew McConaughey]], së bashku me [[Rene Russo]]. Filmi u publikua më 8 tetor 2005, me komente të përziera.<ref>{{cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/two-for-the-money|title=Two for the Money|website=[[Metacritic]]|language=en|access-date=4 prill 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110408230411/http://www.metacritic.com/movie/two-for-the-money|archive-date=8 prill 2011}}</ref> Desson Thomson shkroi në ''[[The Washington Post]]'', "Al Pacino ka luajtur aq shumë herë mentorin, ai duhet të marrë një çmim mbretëror... lufta midis së mirës dhe së keqes ndihet e fiksuar në favor të shëlbimit të Hollivudit."<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/10/06/AR2005100600679.html|title=Hedging Its Bets, 'Two For the Money' Loses Big|last=Thomson|first=Desson|author-link=Desson Howe|date=7 tetor 2005|newspaper=[[The Washington Post]]|language=en|access-date=28 korrik 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121111180519/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/10/06/AR2005100600679.html|archive-date=11 nëntor 2012}}</ref> Më 20 tetor 2006, [[American Film Institute]] e emëroi Pacinon marrësin e [[AFI Life Achievement Award]] të 35-të.<ref name="afi">{{cite web|url=http://www.afi.com/laa/laa07.aspx|title=AFI Lifetime Achievement Award: Al Pacino|language=en|quote=Al Pacino is an icon of American film. He has created some of the great characters in the movies—from Michael Corleone to Tony Montana to Roy Cohn. His career inspires audiences and artists alike, with each new performance a master class for a generation of actors to follow. AFI is proud to present him with its 35th Life Achievement Award.|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100720053715/http://www.afi.com/laa/laa07.aspx|archive-date=20 korrik 2010}}</ref> Më 22 nëntor 2006, [[Shoqëria Filozofike Universitare]] e [[Trinity College Dublin]] i dha Pacinos Patronazhin e Nderit të Shoqërisë..<ref>{{cite news|url=http://www.tcd.ie/news_events/articles/award-winning-actor-al-pacino-visits-trinity-college/303|title=Award Winning Actor, Al Pacino Visits Trinity College|publisher=Trinity College Dublin|language=en|date=22 nëntor 2006|access-date=17 gusht 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161011041320/http://www.tcd.ie/news_events/articles/award-winning-actor-al-pacino-visits-trinity-college/303|archive-date=11 tetor 2016}}</ref> Pacino luajti në filmin ''[[Ocean's Thirteen]]'' të [[Steven Soderbergh]], së bashku me [[George Clooney]], [[Brad Pitt]], [[Matt Damon]], [[Elliott Gould]] dhe [[Andy García]], si zuzari Willy Bank, një manjat i kazinosë i shënjestruar nga [[Danny Ocean (personazh)|Danny Ocean]] dhe ekuipazhi i tij. Filmi mori vlerësime përgjithësisht të favorshme.<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/oceans_thirteen/|title=Ocean's Thirteen on Rotten Tomatoes|website=[[Rotten Tomatoes]]|language=en|date=8 qershor 2007|access-date=28 korrik 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100831123830/http://www.rottentomatoes.com/m/oceans_thirteen/|archive-date=31 gusht 2010|url-status=live}}</ref> ''[[88 Minutes]]'' u publikua më 18 prill 2008, në Shtetet e Bashkuara, pasi u shfaq në vende të tjera të ndryshme në vitin 2007. Filmi luajti bashkë me [[Alicia Witt]] dhe u pasqyrua në mënyrë kritike,<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/88_minutes/|title=88 Minutes on Rotten Tomatoes|website=[[Rotten Tomatoes]]|language=en|date=18 prill 2008|access-date=28 korrik 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20101101165736/http://www.rottentomatoes.com/m/88_minutes/|archive-date=1 nëntor 2010}}</ref> edhe pse kritikët gjetën gabime në komplot, dhe jo aktrimi i Pacinos.<ref>{{cite web|url=https://www.metacritic.com/film/titles/88minutes|title=88 Minutes on Metacritic|website=[[Metacritic]]|language=en|access-date=28 korrik 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090714162431/http://www.metacritic.com/film/titles/88minutes|archive-date=14 korrik 2009}}</ref> Në ''[[Righteous Kill]]'', Pacino dhe Robert De Niro luajnë bashkë si detektivë të Nju Jorkut që kërkojnë një vrasës serial. Filmi doli në kinema më 12 shtator 2008. Ndërsa ishte një rikthim i parashikuar për dy yjet, ai nuk u prit mirë nga kritikët.<ref>{{cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/righteous-kill|title=Righteous Kill|website=[[Metacritic]]|language=en|access-date=4 prill 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110216081606/http://www.metacritic.com/movie/righteous-kill|archive-date=16 shkurt 2011}}</ref> [[Lou Lumenick]] i ''[[New York Post]]'' i dha ''Righteous Kill'' një yll nga katër, duke thënë: "Al Pacino dhe Robert De Niro mbledhin pagesa të fryra me qëllimin për të kryer në ''Righteous Kill'', një thriller policie me lëvizje të ngadaltë, qesharake që do të ishte dërguar direkt. në koshin e mbetur në Blockbuster nëse luante dikë tjetër."<ref>{{cite news|url=http://www.nypost.com/seven/09122008/entertainment/movies/al__bobs_frown_fest_128666.htm|title=Righteous Kill Review|work=[[New York Post]]|language=en|date=12 shtator 2008|access-date=30 tetor 2010|first=Lou|last=Lumenick|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090306125703/http://www.nypost.com/seven/09122008/entertainment/movies/al__bobs_frown_fest_128666.htm|archive-date=6 mars 2009}}</ref> === Vitet 2010 === Pacino luajti [[Jack Kevorkian]] në një film biografik të [[HBO Films]] me titull ''[[You Don't Know Jack (film)|You Don't Know Jack]]'', premierë në prill 2010. Filmi ka të bëjë me jetën dhe punën e avokatit të vetëvrasjes të ndihmuar nga mjeku. Performanca i dha Pacinos Emmy Award të dytë<ref>{{cite web|url=http://www.emmys.com/celebrities/al-pacino|title=Al Pacino Emmy Award Winner|publisher=Emmys.com|language=en|access-date=19 prill 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511025028/http://www.emmys.com/celebrities/al-pacino|archive-date=11 maj 2013}}</ref> për aktorin kryesor<ref name= "2010Emmy">{{cite web|url=http://www.emmys.com/articles/hbo-leads-winners-62nd-primetime-emmys-abc-and-cbs-top-broadcast-networks|title=Lead Winners at 62nd Primetime Emmys|publisher=Emmys Official Website|language=en|date=29 gusht 2010|access-date=30 gusht 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100831042956/http://www.emmys.com/articles/hbo-leads-winners-62nd-primetime-emmys-abc-and-cbs-top-broadcast-networks|archive-date=31 gusht 2010|url-status=live}}</ref> dhe Golden Globe Award të katërt.<ref>{{cite web|last1=Hollywood Foreign Press|title=Winners and Nominees: Al Pacino|url=https://www.goldenglobes.com/person/al-pacino|website=Goldenglobes.com|language=en|access-date=12 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190218163649/https://www.goldenglobes.com/person/al-pacino|archive-date=18 shkurt 2019|url-status=live}}</ref> Ai luajti si ai vetë në filmin komedi të vitit 2011, ''[[Jack and Jill (film 2011)|Jack and Jill]]''. Filmi u pasqyrua nga kritikët dhe Pacino "fitoi" Golden Raspberry Award për Aktorin më të Keq në rol dytësor në [[Golden Raspberry Awards i 32-të|ceremoninë e 32-të]].<ref>{{cite magazine|last1=Vary|first1=Adam B.|title=Adam Sandler's 'Jack and Jill' sweeps the 2011 Razzie Awards|url=https://www.ew.com/article/2012/04/02/adam-sandler-jack-and-jill-razzies|magazine=[[Entertainment Weekly]]|language=en|access-date=13 shtator 2016|date=2 prill 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161011083632/http://www.ew.com/article/2012/04/02/adam-sandler-jack-and-jill-razzies|archive-date=11 tetor 2016}}</ref> [[Skeda:Manglehorn 03 (15272211442).jpg|parapamje|upright|Pacino në [[Festivali Ndërkombëtar i Filmit në Toronto|Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Toronto]] më 2014]] Atij iu dha [[Jaeger-LeCoultre Glory to the Filmmaker Award]] më 4 shtator 2011, përpara premierës së ''[[Wilde Salomé]]'', një film dokumentar-dramë amerikan i vitit 2011, i shkruar, drejtuar nga dhe me Pacino.<ref>{{Cite web|date=6 maj 2011|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-13293398|title=Al Pacino to receive special award at Venice Festival|work=BBC News|language=en|access-date=6 maj 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110506040417/http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-13293398|archive-date=6 maj 2011|url-status=live}}</ref><ref name= "Venice">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-13293398|title=Al Pacino to receive special award at Venice Festival|website=[[BBC]]|language=en|date=5 maj 2011|access-date=5 maj 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110506040417/http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-13293398|archive-date=6 maj 2011|url-status=live}}</ref> Premiera e tij në SHBA në mbrëmjen e 21 marsit 2012, përpara një sallë të plotë në [[Castro Theatre]] me 1400 vende në [[Castro District]] të San Franciskos, shënoi 130 vjetorin e vizitës së Oscar Wilde në San Francisko. Ngjarja ishte një përfitim për [[GLBT Historical Society]].<ref>{{cite news|last=Friedman|first=Roberto|title=The second coming of Oscar|newspaper=[[Bay Area Reporter]]|language=en|date=1 mars 2012|url=http://www.ebar.com/arts/art_article.php?sec=outthere&article=361|access-date=2 mars 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120305141709/http://www.ebar.com/arts/art_article.php?sec=outthere&article=361|archive-date=5 mars 2012}}</ref><ref>{{cite news|title=Castro Theatre Film Premiere With Al Pacino: ''Wilde Salomé'' to Benefit GLBT Historical Society|newspaper=History Happens|language=en|date=mars 2012|url=http://archive.constantcontact.com/fs029/1101960178690/archive/1109395567575.html|access-date=2 mars 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120325022634/http://archive.constantcontact.com/fs029/1101960178690/archive/1109395567575.html|archive-date=25 mars 2012}}</ref><ref>{{cite web|first=Don|last=Sanchez|url=http://abclocal.go.com/kgo/story?section=news%2Fentertainment&id=8590459|title=Al Pacino in San Francisco for documentary premier|website=ABC 7 News (KGO TV)|language=en|date=21 mars 2012|accessdate=22 mars 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130918154628/http://abclocal.go.com/kgo/story?section=news%2Fentertainment&id=8590459|archive-date=18 shtator 2013}}</ref> Pacino, i cili luan rolin e [[Herod Antipas|Herodit]] në film, e përshkruan atë si "projektin e tij më personal ndonjëherë".<ref name= "Venice" /> Në shkurt 2012, Presidenti [[Barack Obama]] i dha Pacino [[National Medal of Arts]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-17025115|title=Al Pacino honoured at White House|date=14 shkurt 2012|work=[[BBC News]]|access-date=13 prill 2020|language=en-GB|archive-date=16 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200616044134/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-17025115|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.arts.gov/honors/medals/al-pacino|title=Al Pacino|website=[[National Endowment for the Arts]]|date=10 dhjetor 2012|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190906043721/https://www.arts.gov/honors/medals/al-pacino|archive-date=6 shtator 2019|access-date=13 prill 2020}}</ref> Pacino luajti në një film biografik të HBO të vitit 2013 rreth gjyqit të vrasjes së producentit [[Phil Spector]], të titulluar ''[[Phil Spector (film)|Phil Spector]]''.<ref>{{cite news|url=https://nymag.com/daily/entertainment/2011/08/post_35.html|title=See Al Pacino As Phil Spector on the Set of HBO's Movie|work=[[New York (revistë)|New York]]|language=en|date=8 maj 2011|access-date=3 tetor 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110924105920/http://nymag.com/daily/entertainment/2011/08/post_35.html|archive-date=24 shtator 2011}}</ref> Ai mori rolin e titullit në komedinë-dramë ''[[Danny Collins (film)|Danny Collins]]'' (2015). Performanca e tij si një yll i plakur rock i dha atij një nominim për [[Golden Globe Award për Aktorin më të Mirë – Muzikal ose Komedi]].<ref>{{cite web|title=The Golden Globes: Full List of Winners and Nominees|url=https://www.nbcnews.com/pop-culture/awards/golden-globes-full-list-nominees-n493016|work=[[NBC News]]|language=en|date=10 janar 2016|access-date=13 shtator 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160911155956/http://www.nbcnews.com/pop-culture/awards/golden-globes-full-list-nominees-n493016|archive-date=11 shtator 2016}}</ref> Në vitin 2016, Pacino mori [[Kennedy Center Honors|Kennedy Center Honor]].<ref>{{cite press release|url=http://www.kennedy-center.org/programs/specialevents/honors/2016HonorsPressRelease.pdf|title=Martha Argerich, Eagles, Al Pacino, Mavis Staples, James Taylor To Receive 39th Annual Kennedy Center Honors|publisher=Kennedy Center Honors|language=en|date=23 qershor 2016|access-date=20 dhjetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170212112726/http://www.kennedy-center.org/programs/specialevents/honors/2016HonorsPressRelease.pdf|archive-date=12 shkurt 2017|url-status=live}}</ref> Homazhi përfshinte vërejtjet nga ish-kostarët e tij [[Sean Penn]], [[Kevin Spacey]], [[Bobby Cannavale]] dhe [[Chris O'Donnell]].<ref>{{Cite news|first=Patty|last=McGlone|url=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/style/how-sweet-it-is-to-be-loved-by-the-nation/2016/12/04/6e6d737a-ba57-11e6-94ac-3d324840106c_story.html|title=The Kennedy Center Honors: How sweet it is to be loved by the nation|newspaper=[[The Washington Post]]|date=4 dhjetor 2016|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200101060457/https://www.washingtonpost.com/lifestyle/style/how-sweet-it-is-to-be-loved-by-the-nation/2016/12/04/6e6d737a-ba57-11e6-94ac-3d324840106c_story.html|archive-date=1 janar 2020}}</ref> Në shtator 2012, ''[[Deadline Hollywood]]'' raportoi se Pacino do të luante ish-[[Penn State Nittany Lions football|trajnerin e futbollit]] të [[Penn State University]] [[Joe Paterno]] në filmin televiziv ''[[Paterno (film)|Paterno]]'' bazuar në një biografi të vitit 2012 nga shkrimtari sportiv [[Joe Posnanski]].<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2012/09/joe-paterno-movie-al-pacino-penn-state-gridiron-scandal-331540/|title=Al Pacino To Play Joe Paterno In Movie On Penn State Gridiron Scandal|last=Fleming|first=Mike Jr.|date=8 shtator 2012|website=[[Deadline Hollywood]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191122190816/https://deadline.com/2012/09/joe-paterno-movie-al-pacino-penn-state-gridiron-scandal-331540/|archive-date=22 nëntor 2019|access-date=13 prill 2020}}</ref> ''Paterno'' u shfaq premierë në [[HBO]] më 7 prill 2018.<ref>{{Cite web|url=https://www.vulture.com/2018/03/whats-new-on-hbo-april-2018.html|title=What's New on HBO: April 2018|last=Rivera|first=Joshua|date=30 mars 2018|website=[[Vulture.com|Vulture]]|language=en-US|access-date=13 prill 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20181031051102/http://www.vulture.com/2018/03/whats-new-on-hbo-april-2018.html|archive-date=31 tetor 2018|url-status=live}}</ref> Pacino luajti së bashku me [[Brad Pitt]] dhe [[Leonardo DiCaprio]] në komedinë-dramë të [[Quentin Tarantino]] ''[[Once Upon a Time in Hollywood]]'', e cila u publikua më 26 korrik 2019.<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2018/film/news/al-pacino-quentin-tarantino-manson-movie-1202826780/|title=Al Pacino Joins Quentin Tarantino's Manson Movie (Exclusive)|last=Kroll|first=Justin|date=7 qershor 2018|work=[[Variety (revistë)|Variety]]|language=en|access-date=12 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180618103114/https://variety.com/2018/film/news/al-pacino-quentin-tarantino-manson-movie-1202826780/|archive-date=18 qershor 2018|url-status=live}}</ref> Më vonë në vitin 2019, Pacino luajti shefin e [[Teamsters]], [[Jimmy Hoffa]], së bashku me [[Robert De Niro]] dhe [[Joe Pesci]], në filmin e [[Martin Scorsese]] në [[Netflix]] ''[[The Irishman]]'', bazuar në librin e vitit 2004 ''[[I Heard You Paint Houses]]'' nga [[Charles Brandt]]; Kjo ishte hera e parë që Pacino u drejtua nga Scorsese, dhe ai mori një [[Academy Award për Aktorin më të Mirë Dytësor]].<ref>{{cite web|url=https://www.radiotimes.com/news/on-demand/2019-03-21/the-irishman-netflix-release-date-movie-martin-scorsese-cast-trailer-plot-story/|title=Martin Scorsese's The Irishman: Netflix release date, cast, plot, spoilers – Radio Times<!-- Bot generated title -->|access-date=22 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322023139/https://www.radiotimes.com/news/on-demand/2019-03-21/the-irishman-netflix-release-date-movie-martin-scorsese-cast-trailer-plot-story/|language=en|archive-date=22 mars 2019|url-status=live}}</ref> Performanca e Pacino mori vlerësime pozitive. [[Peter Bradshaw]] e përshkroi atë si "të lavdishme" në ''[[The Guardian]]''.<ref>{{Cite news|last=Bradshaw|first=Peter|author-link=Peter Bradshaw|url=https://www.theguardian.com/film/2019/oct/13/the-irishman-review-martin-scorseses-finest-film-for-30-years|title=The Irishman review – Martin Scorsese's finest film for 30 years|work=[[The Guardian]]|language=en-GB|date=13 tetor 2019|access-date=13 prill 2020|issn=0261-3077|archive-url=https://web.archive.org/web/20200226153909/https://www.theguardian.com/film/2019/oct/13/the-irishman-review-martin-scorseses-finest-film-for-30-years|archive-date=26 shkurt 2020|url-status=live}}</ref> [[Justin Chang]] shkroi, "De Niro, Pesci dhe Pacino janë në krye të lojës së tyre, pjesërisht sepse ata nuk po ripërtërijnë thjesht llojet ikonë të gangsterëve që kanë luajtur më parë."<ref>{{Cite news|first=Justin|last=Chang|url=https://www.npr.org/2019/10/31/775044876/de-niro-pesci-and-pacino-are-at-the-top-of-their-game-in-the-irishman|title=De Niro, Pesci And Pacino Are At The Top Of Their Game In 'The Irishman'|website=[[NPR]]|language=en|date=31 tetor 2019|access-date=13 prill 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200304122546/https://www.npr.org/2019/10/31/775044876/de-niro-pesci-and-pacino-are-at-the-top-of-their-game-in-the-irishman|archive-date=4 mars 2020|url-status=live}}</ref> == Jeta personale == Pacino ka katër fëmijë. Më e madhja, Julie Marie (lindur më 16 tetor 1989), është vajza e tij me trajnerin e aktrimit Jan Tarrant. Ai ka binjakë, djalin Anton James dhe vajzën Olivia Rose (lindur më 25 janar 2001), me aktoren [[Beverly D'Angelo]], me të cilën kishte një lidhje nga viti 1997 deri më 2003. Ai ka një djalë Roman (lindur më 15 qershor 2023) me të dashura e tij producente, Noor Alfallah, e cila është 54 vjet më e re se ai.<ref>{{cite news|title=Al Pacino unfazed with 54-year age gap with Noor Alfallah: 'Not a major issue'|url=https://www.thenews.com.pk/latest/1077921-al-pacino-unfazed-with-54-year-age-gap-with-noor-alfallah-not-a-major-issue|newspaper=The News International|language=en|date=7 qershor 2023}}</ref> Pacino, në moshën 83-vjeçare, është [[Lista e baballarëve më të vjetër|një nga baballarët më të vjetër të regjistruar]].<ref>{{Cite web|date=2023-05-31|title=Al Pacino surpasses pal Robert De Niro, 79, as oldest Hollywood dad, expecting child at 83|url=https://www.foxla.com/news/al-pacino-surpasses-pal-robert-de-niro-79-as-oldest-hollywood-dad-expecting-child-at-83|access-date=31 maj 2023|website=FOX News|language=en-US}}</ref> Ai nuk ka qenë kurrë i martuar.<ref>{{cite web|url=https://people.com/archive/pacinos-bambinos-vol-55-no-6/|title=Pacino's Bambinos|work=[[People (revistë amerikane)|People]]|language=en|date=12 shkurt 2001|access-date=23 nëntor 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110109215543/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20133627,00.html|archive-date=9 janar 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=https://people.com/archive/twin-pique-vol-59-no-7/|title=Twin Pique|work=[[People (revistë amerikane)|People]]|language=en|date=24 shkurt 2003|access-date=23 nëntor 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110110043030/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20139345,00.html|archive-date=10 janar 2011}}</ref> Pacino kishte një lidhje me bashkë-ylltarin e tij në ''[[The Godfather (seri filmike)|The Godfather Trilogy]]'', [[Diane Keaton]]. Marrëdhënia e tyre on-again off-again përfundoi pas xhirimeve të ''The Godfather Part III''. Keaton tha për Pacinon, "Al ishte thjesht njeriu më argëtues... Për mua, kjo është fytyra më e bukur. Unë mendoj se Warren [Beatty] ishte i mrekullueshëm, shumë i bukur, por fytyra e Alit është si ua. Vrasës, fytyrë vrasëse”. Ai ka pasur marrëdhënie me [[Jill Clayburgh]], [[Tuesday Weld]], [[Marthe Keller]], [[Veruschka von Lehndorff]], [[Kathleen Quinlan]], [[Lyndall Hobbs]], and [[Penelope Ann Miller]].<ref name="Grobel; p. xxxviii" /><ref>{{Cite news|url=https://www.independent.ie/woman/celeb-news/irresistible-allure-of-pacino-26826087.html|title=Irresistible allure of Pacino|work=independent|access-date=13 prill 2020|language=en|archive-date=16 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200616041605/https://www.independent.ie/woman/celeb-news/irresistible-allure-of-pacino-26826087.html|url-status=live}}</ref><ref>[https://therake.com/stories/icons/raising-teutonic-veruschka/ Raising The Teutonic: Veruschka von Lehndorff] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230927015810/https://therake.com/stories/icons/raising-teutonic-veruschka/ |date=27 shtator 2023 }} ''The Rake''</ref> Pacino kishte një lidhje dhjetëvjeçare me aktoren argjentinase Lucila Polak nga 2008 deri më 2018.<ref>{{cite web|title=Septuagenarian Pacino's girlfriend thinks of having his baby|date=7 shkurt 2012|url=https://www.ctvnews.ca/septuagenarian-pacino-s-girlfriend-thinks-of-having-his-baby-1.764822|website=CTV News|language=en|access-date=21 maj 2019|archive-date=16 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200616042025/https://www.ctvnews.ca/septuagenarian-pacino-s-girlfriend-thinks-of-having-his-baby-1.764822|url-status=live}}</ref> Pacino ka pranuar se ka abuzuar me drogën dhe alkoolin në fillim të karrierës së tij, pjesërisht sepse e pa famën e tij të papritur pas ''The Godfather'' të vështirë për t'u përballuar.<ref name="New Yorker">{{cite magazine|first=John|last=Lohr|url=https://www.newyorker.com/magazine/2014/09/15/caught-act|title=Caught in the Act|magazine=[[The New Yorker]]|date=8 shtator 2014|access-date=4 maj 2022|language=en}}</ref><ref>{{cite news|first=Charlotte|last=Wareing|url=https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/al-pacino-drink-fame-im-5746821|title=Al Pacino on drink and fame: 'I'm sorry, but I don't remember much of the 70s'|newspaper=[[The Daily Mirror]]|date=23 maj 2015|access-date=4 maj 2022|language=en}}</ref> Ai arriti maturinë në vitin 1977.<ref name="New Yorker"/> == Filmografia == === Filma === <!-- Please note: do NOT use "rowspans" per WP:FILMOGRAPHY --> {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col" | Viti ! scope="col" | Titulli ! scope="col" | Roli ! scope="col" class="unsortable" | Shënimet ! scope="col" class="unsortable" | {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 1969 | ''[[Me, Natalie]]'' | Tony | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite book|last=Yule|first=Andrew|date=1992|title=Al Pacino: A Life On the Wire|url=https://books.google.com/books?id=xYOyjTZkRo8C&pg=PA27|location=New York|publisher=S.P.I. Books|language=en|page=27|isbn=9781561711611|ref=none}}</ref> |- | 1971 | ''[[The Panic in Needle Park]]'' | Bobby | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Taylor|first1=Francis|title=Film on Drug Users Does Not Preach|url=https://www.newspapers.com/clip/2624653/the_panic_in_needle_park_bobby/|access-date=19 shtator 2015|work=The Corpus Christi Caller-Times|date=25 korrik 1971|location=Corpus Christi, Texas|page=61|via=[[Newspapers.com]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181022113411/https://www.newspapers.com/clip/2624653/the_panic_in_needle_park_bobby/|archive-date=22 tetor 2018|url-status=live}} {{open access}}</ref> |- | 1972 | ''[[The Godfather]]'' | [[Michael Corleone]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Chind|first1=Ben|title=Godfather role was an offer Al Pacino could refuse|url=https://www.theguardian.com/film/2014/oct/29/godfather-al-pacino-role-coppola-didnt-want|work=[[The Guardian]]|language=en|date=29 tetor 2014|access-date=17 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117193215/https://www.theguardian.com/film/2014/oct/29/godfather-al-pacino-role-coppola-didnt-want|archive-date=17 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" | 1973 | ''[[Scarecrow (film 1973)|Scarecrow]]'' | Francis Lionel "Lion" Delbuchi | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=AFI Catalogue — Scarecrow|url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/54804|publisher=[[American Film Institute]]|language=en|access-date=17 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117193450/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/54804|archive-date=17 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- | ''[[Serpico]]'' | [[Frank Serpico]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Gleiberman|first1=Owen|title=Film Review: 'Frank Serpico'|url=https://variety.com/2017/film/reviews/frank-serpico-review-1202393980/|access-date=17 nëntor 2018|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=28 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117193116/https://variety.com/2017/film/reviews/frank-serpico-review-1202393980/|archive-date=17 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- | 1974 | ''[[The Godfather: Part 2]]'' | Michael Corleone | | style= "text-align:center;"|<ref name="Godfather">{{cite news|last1=Dreher|first1=Beth|title=10 Mind-Blowing Facts About 'The Godfather'|url=https://www.rd.com/culture/godfather-movie-facts/|access-date=17 nëntor 2018|work=[[Reader's Digest]]|date=17 shkurt 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117233324/https://www.rd.com/culture/godfather-movie-facts/|archive-date=17 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- | 1975 | ''[[Dog Day Afternoon]]'' | [[John Wojtowicz|Sonny Wortzik]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=The Marquee|url=https://www.newspapers.com/clip/2742675/the_marque/|access-date=19 shtator 2015|work=The Salina Journal|date=11 nëntor 1979|location=Salina, Kansas|page=21|via=[[Newspapers.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304203906/https://www.newspapers.com/clip/2742675/the_marque/|archive-date=4 mars 2016|url-status=live}} {{open access}}</ref> |- | 1977 | ''[[Bobby Deerfield]]'' | Bobby Deerfield | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite magazine|last1=Brenner|first1=Marie|last2=Kornbluth|first2=Jesse|title=Review: Pacino as Garbo|magazine=Texas Monthly|url=https://books.google.com/books?id=fysEAAAAMBAJ&pg=PA158|date=nëntor 1977|publisher=Emmis Communications|pages=158|id={{ISSN|0148-7736}}}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> |- | 1979 | ''[[...And Justice for All (film)|...And Justice for All.]]'' | Arthur Kirkland | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Walz|first1=Steve K.|title=Pacino Defies 'And Justice For All'|url=https://www.newspapers.com/clip/2742678/arthur_kirkland/|access-date=19 shtator 2015|work=The Paris News|date=26 tetor 1979|location=Paris, Texas|page=22|via=[[Newspapers.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304211342/https://www.newspapers.com/clip/2742678/arthur_kirkland/|archive-date=4 mars 2016|url-status=live}} {{open access}}</ref> |- | 1980 | ''[[Cruising (film)|Cruising]]'' | Steve Burns | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Chatenever|first1=Rick|title=Controversial 'Cruising': Painting The Screen With Blood|url=https://www.newspapers.com/clip/2742683/steve_burns/|access-date=19 shtator 2015|work=Santa Cruz Sentinel|date=17 shkurt 1980|location=Santa Cruz, California|page=44|via=[[Newspapers.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304073156/https://www.newspapers.com/clip/2742683/steve_burns/|archive-date=4 mars 2016|url-status=live}} {{open access}}</ref> |- | 1982 | ''[[Author! Author! (film)|Author! Author!]]'' | Ivan Travalian | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Chatenever|first1=Rick|title='Kramer vs. Kramer' Played For Laughs|url=https://www.newspapers.com/clip/2742684/ivan_travalian/|access-date=19 shtator 2015|work=Santa Cruz Sentinel|date=25 qershor 1982|location=Santa Cruz, California|page=19|via=[[Newspapers.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304124824/https://www.newspapers.com/clip/2742684/ivan_travalian/|archive-date=4 mars 2016|url-status=live}} {{open access}}</ref> |- | 1983 | ''[[Scarface]]'' | [[Tony Montana]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Jacobs|first1=Tom|title='Scarface' hype doesn't do justice to film|url=https://www.newspapers.com/clip/2742690/tony_montana/|access-date=19 shtator 2015|work=The San Bernardino County Sun|date=14 dhjetor 1983|location=San Bernardino, California|page=49|via=[[Newspapers.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181022113404/https://www.newspapers.com/clip/2742690/tony_montana/|archive-date=22 tetor 2018|url-status=live}} {{open access}}</ref> |- | 1985 | ''[[Revolution (film 1985)|Revolution]]'' | Tom Dobb | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Canby|first1=Vincent|author-link1=Vincent Canby|title=The Screen: 1770s Epic: 'Revolution'|url=https://www.nytimes.com/1985/12/25/movies/the-screen-1770-s-epic-revolution.html|access-date=17 nëntor 2018|work=[[The New York Times]]|date=25 dhjetor 1985|archive-url=https://web.archive.org/web/20180707062355/https://www.nytimes.com/1985/12/25/movies/the-screen-1770-s-epic-revolution.html|archive-date=7 korrik 2018|url-status=live}}</ref> |- | 1989 | ''[[Sea of Love (film)|Sea of Love]]'' | Frank Keller | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Salina Movie Reviews|url=https://www.newspapers.com/clip/2742692/frank_keller/|access-date=19 shtator 2015|work=The Salina Journal|date=16 shtator 1989|location=Salina, Kansas|page=32|via=[[Newspapers.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181022113338/https://www.newspapers.com/clip/2742692/frank_keller/|archive-date=22 tetor 2018|url-status=live}} {{open access}}</ref> |- | rowspan="3" | 1990 | ''[[The Local Stigmatic]]'' | Graham | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Gordon|first1=Bette|title=Al Pacino by Bette Gordon|url=https://bombmagazine.org/articles/al-pacino/|access-date=17 nëntor 2018|work=[[Bomb (magazine)|Bomb]]|issue=33|date=1 tetor 1990|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117192958/https://bombmagazine.org/articles/al-pacino/|archive-date=17 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- | ''[[Dick Tracy (film 1990)|Dick Tracy]]'' | [[Alphonse "Big Boy" Caprice]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Urbland|first1=Kate|title=Dick Tracy Turns 25: Why Has Everyone Forgotten the Original Prestige Comic Book Movie?|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2015/06/dick-tracy-25th-anniversary|access-date=17 nëntor 2018|work=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]|date=15 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20180430131659/https://www.vanityfair.com/hollywood/2015/06/dick-tracy-25th-anniversary|archive-date=30 prill 2018|url-status=live}}</ref> |- | ''[[The Godfather Part III]]'' | Michael Corleone | | style= "text-align:center;"|<ref name="Godfather" /> |- | 1991 | ''[[Frankie and Johnny (film 1991)|Frankie and Johnny]]'' | Johnny | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Turan|first1=Kenneth|title=Movie Review: Boy Meets Grill, Gets Girl|url=http://articles.latimes.com/1991-10-11/entertainment/ca-65_1_al-pacino|access-date=17 nëntor 2018|work=[[Los Angeles Times]]|date=11 tetor 1991|archive-url=https://web.archive.org/web/20150928090635/http://articles.latimes.com/1991-10-11/entertainment/ca-65_1_al-pacino|archive-date=28 shtator 2015|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" | 1992 | ''[[Glengarry Glen Ross (film)|Glengarry Glen Ross]]'' | [[Richard Roma|Richard "Ricky" Roma]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Garner|first1=Jack|title=Intense 'Glengarry' in an easy Sell|url=https://www.newspapers.com/clip/2742694/ricky_roma_jack_garner/|access-date=19 shtator 2015|work=North Hills News Record|date=2 tetor 1992|location=North Hills, Pennsylvania|page=28|via=[[Newspapers.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150801174708/http://www.newspapers.com/clip/2742694/ricky_roma_jack_garner/|archive-date=1 gusht 2015|url-status=live}} {{open access}}</ref> |- | ''[[Aromë gruaje (1992 film)|Scent of a Woman]]'' | Frank Slade | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Hinson|first1=Hal|title='Scent of a Woman' (R)|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/movies/videos/scentofawomanrhinson_a0a7d5.htm?noredirect=on|access-date=17 nëntor 2018|newspaper=[[The Washington Post]]|date=23 dhjetor 1992|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117193331/https://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/movies/videos/scentofawomanrhinson_a0a7d5.htm?noredirect=on|archive-date=17 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- | 1993 | ''[[Carlito's Way]]'' | Carlito "Charlie" Brigante | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Cormier|first1=Roger|title=13 Surprising Facts About Carlito's Way|url=http://mentalfloss.com/article/84138/13-surprising-facts-about-carlitos-way|access-date=17 nëntor 2018|work=[[Mental Floss]]|date=26 dhjetor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117193146/http://mentalfloss.com/article/84138/13-surprising-facts-about-carlitos-way|archive-date=17 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" | 1995 | ''[[Two Bits]]'' | Grandpa | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Hunter|first1=Stephen|title='Two Bits': Fine acting can't hide grand allusion|url=http://articles.baltimoresun.com/1996-02-02/features/1996033034_1_two-bits-grandpa-godfather|access-date=17 nëntor 2018|work=[[The Baltimore Sun]]|date=2 shkurt 1996|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117193238/http://articles.baltimoresun.com/1996-02-02/features/1996033034_1_two-bits-grandpa-godfather|archive-date=17 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- | ''[[Heat (film 1995)|Heat]]'' | Lieutenant Vincent Hanna | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Coyle|first1=Jake|title=Michael Mann on the restored Heat, 22 years later|url=https://www.thestar.com/entertainment/movies/2017/05/05/michael-mann-on-the-restored-heat-22-years-later.html|access-date=17 nëntor 2018|work=[[Toronto Star]]|date=5 maj 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117193450/https://www.thestar.com/entertainment/movies/2017/05/05/michael-mann-on-the-restored-heat-22-years-later.html|archive-date=17 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- | 1996 | ''[[City Hall (film 1996)|City Hall]]'' | John Pappas | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Fine|first1=Marshall|title='City Hall' stands on strength of acting, not script|url=https://www.newspapers.com/clip/2742711/john_pappas/|access-date=19 shtator 2015|work=The San Bernardino County Sun|agency=Gannet News Service|date=16 shkurt 1996|location=San Bernardino, California|page=61|via=[[Newspapers.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150801180028/http://www.newspapers.com/clip/2742711/john_pappas/|archive-date=1 gusht 2015|url-status=live}} {{open access}}</ref> |- | rowspan="2" | 1997 | ''[[Donnie Brasco (film)|Donnie Brasco]]'' | [[Lefty Ruggiero|Benjamin "Lefty" Ruggiero]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Jenny|first1=Urs|title=Filmkritik: "Donnie Brasco"|url=http://www.spiegel.de/kultur/kino/filmkritik-donnie-brasco-a-29270.html|access-date=17 nëntor 2018|work=[[Spiegel Online]]|date=15 maj 1997|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20170614055512/http://www.spiegel.de/kultur/kino/filmkritik-donnie-brasco-a-29270.html|archive-date=14 qershor 2017|url-status=live}}</ref> |- | ''[[Avokati i Djallit (film)|Avokati i Djallit]]'' | John Milton / [[Satan#In film and television|Satan]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Devil's Advocate (1997) - 19 worst fathers in film|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/11520527/worst-movie-dads.html?frame=3258944|access-date=17 nëntor 2018|work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118035300/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/11520527/worst-movie-dads.html?frame=3258944|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" | 1999 | ''[[The Insider (film)|The Insider]]'' | [[Lowell Bergman]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Shales|first1=Tom|title=At '60 Minutes,' Where There's Smoke, There's Ire|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/tv/features/daily/insider101599.htm|access-date=17 nëntor 2018|newspaper=[[The Washington Post]]|date=15 tetor 1999|page=C1|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117233616/http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/tv/features/daily/insider101599.htm|archive-date=17 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- | ''[[Any Given Sunday]]'' | Tony D'Amato | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Babao-Guballa|first1=Cathy|title=Film Review: Any Given Sunday - Lessons in the Game of Life|url=https://www.philstar.com/entertainment/2000/05/06/92112/film-review-any-given-sunday-lessons-game-life|access-date=17 nëntor 2018|work=[[The Philippine Star]]|date=6 maj 2000}}</ref> |- | 2000 | ''[[Chinese Coffee]]'' | Harry Levine | Also director | style= "text-align:center;"|<ref name="Gilvey2011">{{cite book|last=Gilvey|first=John Anthony|title=Jerry Orbach, Prince of the City: His Way from "The Fantasticks" to "Law and Order"|url=https://books.google.com/books?id=kCGxXNWdZmAC&pg=PA142|year=2011|publisher=Applause Theatre & Cinema Books|isbn=978-1-55783-919-0|page=142}}</ref> |- | rowspan="3" | 2002 | ''[[Insomnia (film 2002)|Insomnia]]'' | Will Dormer | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Insomnia: Sleepless in Alaska|url=https://www.toledoblade.com/Movies/2002/05/24/Insomnia-Sleepless-in-Alaska.html|access-date=17 nëntor 2018|work=[[The Blade (Toledo, Ohio)|Toledo Blade]]|date=24 maj 2002|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117233644/https://www.toledoblade.com/Movies/2002/05/24/Insomnia-Sleepless-in-Alaska.html|archive-date=17 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- | ''[[Simone (film 2002)|Simone]]'' | Viktor Taransky | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Foundas|first1=Scott|title=Simone|url=https://variety.com/2002/film/reviews/simone-1200546766/|access-date=17 nëntor 2018|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=16 gusht 2002|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118035240/https://variety.com/2002/film/reviews/simone-1200546766/|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- | ''[[People I Know]]'' | Eli Wurman | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite web|last1=Russell|first1=Jamie|title=People I Know (2004)|url=https://www.bbc.co.uk/films/2004/02/04/people_i_know_2004_review.shtml|publisher=[[BBC]]|access-date=17 nëntor 2018|date=5 shkurt 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20191031192104/http://www.bbc.co.uk/films/2004/02/04/people_i_know_2004_review.shtml|archive-date=31 tetor 2019|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" | 2003 | ''[[The Recruit (film)|The Recruit]]'' | Walter Burke | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite web|last1=Pais|first1=Arthur J|title=The Recruit isn't what it seems|url=https://www.rediff.com/movies/2003/jan/31recruit.htm|work=[[Rediff.com]]|access-date=17 nëntor 2018|date=31 janar 2003|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117233721/https://www.rediff.com/movies/2003/jan/31recruit.htm|archive-date=17 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- | ''[[Gigli]]'' | Starkman | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Leitch|first1=Will|last2=Grierson|first2=Tim|title=Every Al Pacino Performance, Ranked|url=https://www.vulture.com/2018/04/every-al-pacino-movie-ranked-from-worst-to-best.html|access-date=17 nëntor 2018|publisher=[[Vulture.com]]|date=2 prill 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118081515/https://www.vulture.com/2018/04/every-al-pacino-movie-ranked-from-worst-to-best.html|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- | 2004 | ''[[The Merchant of Venice (film 2004)|The Merchant of Venice]]'' | [[Shylock]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Applebaum|first1=Stephen|title=Movies: Interviews: Al Pacino|url=https://www.bbc.co.uk/films/2004/11/30/al_pacino_the_merchant_of_venice_interview.shtml|access-date=17 nëntor 2018|publisher=[[BBC]]|date=30 nëntor 2004|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20161021104430/http://www.bbc.co.uk/films/2004/11/30/al_pacino_the_merchant_of_venice_interview.shtml|archive-date=21 tetor 2016|url-status=live}}</ref> |- | 2005 | ''[[Two for the Money (film 2005)|Two for the Money]]'' | Walter Abrams | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Baumgarten|first1=Marjorie|title=Two for the Money|url=https://www.austinchronicle.com/events/film/2005-10-07/295566/|access-date=17 nëntor 2018|work=[[The Austin Chronicle]]|date=7 tetor 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118035310/https://www.austinchronicle.com/events/film/2005-10-07/295566/|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" | 2007 | ''[[88 Minutes]]'' | Dr. Jack Gramm | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Rainer|first1=Peter|title=For '88 Minutes,' Al Pacino hams it up|url=https://www.csmonitor.com/The-Culture/Movies/2008/0418/p12s02-almo.html|access-date=17 nëntor 2018|work=[[The Christian Science Monitor]]|date=18 prill 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118081449/https://www.csmonitor.com/The-Culture/Movies/2008/0418/p12s02-almo.html|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- | ''[[Ocean's Thirteen]]'' | Willie Bank | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Sen|first1=Raja|title=Thirteenth time's the charm|url=https://www.rediff.com/movies/2007/jun/08ocean.htm|access-date=17 nëntor 2018|work=[[Rediff.com]]|date=9 qershor 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20140306210755/http://www.rediff.com/movies/2007/jun/08ocean.htm|archive-date=6 mars 2014|url-status=live}}</ref> |- | 2008 | ''[[Righteous Kill]]'' | Det. David "Rooster" Fisk | | style= "text-align:center;"|<ref name="Spicer2010">{{cite book|last=Spicer|first=Andrew|title=Historical Dictionary of Film Noir|url=https://books.google.com/books?id=ixVekSdvQCMC&pg=PA69|year=2010|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-7378-0|page=69}}</ref> |- | rowspan="2" | 2011 | ''[[The Son of No One]]'' | Detective Charles Stanford | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Wazir|first1=Burhan|title=Now Playing in Doha! : The Son of No One|url=http://www.dohafilminstitute.com/blog/now-playing-in-doha-the-son-of-no-one|access-date=17 nëntor 2018|publisher=[[Doha Film Institute]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118035245/http://www.dohafilminstitute.com/blog/now-playing-in-doha-the-son-of-no-one|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- | ''[[Jack and Jill (film 2011)|Jack and Jill]]'' | Himself | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Scott|first1=A. O.|title=Going Over the Top, Then Downhill|url=https://www.nytimes.com/2011/11/11/movies/adam-sandler-in-jack-and-jill-review.html|access-date=17 nëntor 2018|work=[[The New York Times]]|date=10 nëntor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117234859/https://www.nytimes.com/2011/11/11/movies/adam-sandler-in-jack-and-jill-review.html|archive-date=17 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- | 2012 | ''[[Stand Up Guys]]'' | Val | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Marks|first1=Scott|title=Interview: Fisher Stevens is a stand-up guy|url=https://www.sandiegoreader.com/weblogs/big-screen/2013/jan/30/interview-fisher-stevens-is-a-stand-up-guy/|access-date=17 nëntor 2018|work=[[San Diego Reader]]|date=30 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117233559/https://www.sandiegoreader.com/weblogs/big-screen/2013/jan/30/interview-fisher-stevens-is-a-stand-up-guy/|archive-date=17 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- |2013 | ''[[Salomé (film 2013)|Salomé]]'' | [[Herod Antipas|King Herod]] | Also director and writer | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite web|last1=Kenny|first1=Glenn|title=Review: Al Pacino's Journey With Wilde's 'Salomé'|url=https://www.nytimes.com/2018/03/29/movies/wilde-salome-review-al-pacino.html|website=[[The New York Times]]|access-date=17 janar 2023|date=29 mars 2018}}</ref> |- | rowspan="2" | 2014 | ''[[Manglehorn]]'' | A.J. Manglehorn | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=O'Sullivan|first1=Michael|title=Review: 'Manglehorn' is a misfire for indie director David Gordon Green|url=https://www.washingtonpost.com/goingoutguide/movies/review-manglehorn-is-a-misfire-for-indie-director-david-gordon-green/2015/07/08/1b2af5d8-24b8-11e5-b77f-eb13a215f593_story.html|access-date=17 nëntor 2018|newspaper=[[The Washington Post]]|date=9 korrik 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117233703/https://www.washingtonpost.com/goingoutguide/movies/review-manglehorn-is-a-misfire-for-indie-director-david-gordon-green/2015/07/08/1b2af5d8-24b8-11e5-b77f-eb13a215f593_story.html|archive-date=17 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- | ''[[The Humbling (film)|The Humbling]]'' | Simon Axler | Also producer | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Foundas|first1=Scott|title=Venice Film Review: 'The Humbling'|url=https://variety.com/2014/film/reviews/venice-film-review-the-humbling-1201293913/|access-date=17 nëntor 2018|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=29 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117233622/https://variety.com/2014/film/reviews/venice-film-review-the-humbling-1201293913/|archive-date=17 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- | 2015 | ''[[Danny Collins (film)|Danny Collins]]'' | Danny Collins | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Lewis|first1=Hilary|title=Danny Collins': Jennifer Garner, Writer-Director Dan Fogelman Reveal Their Own Motivational Letters|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/al-pacino-danny-collins-jennifer-783248|access-date=17 nëntor 2018|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=19 mars 2015|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117233639/https://www.hollywoodreporter.com/news/al-pacino-danny-collins-jennifer-783248|archive-date=17 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- | 2016 | ''[[Misconduct (film)|Misconduct]]'' | Abrams | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Keogh|first1=Tom|title='Misconduct': Crime thriller takes too many wrong turns|url=https://www.seattletimes.com/entertainment/movies/misconduct-crime-thriller-takes-too-many-wrong-turns/|access-date=17 nëntor 2018|work=[[The Seattle Times]]|date=4 shkurt 2016|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117233925/https://www.seattletimes.com/entertainment/movies/misconduct-crime-thriller-takes-too-many-wrong-turns/|archive-date=17 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2"|2017 | ''[[Hangman (film 2017)|Hangman]]'' | Detective Archer | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Scheck|first1=Frank|title='Hangman': Film Review|url=https://www.hollywoodreporter.com/review/hangman-1069915|access-date=17 nëntor 2018|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=21 dhjetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117233807/https://www.hollywoodreporter.com/review/hangman-1069915|language=en|archive-date=17 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- | ''[[The Pirates of Somalia (film)|The Pirates of Somalia]]'' | Seymour Tolbin | |<ref name="hollywoodreporter1">{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/al-pacino-joins-cast-somali-864256|title=Al Pacino Joins Cast of Somali Drama 'Where the White Man Runs Away' (Exclusive)|publisher=Hollywood Reporter|language=en|date=2016-02-11|accessdate=2017-02-21}}</ref> |- | rowspan="2" | 2019 | ''[[Once Upon a Time in Hollywood]]'' | Marvin Schwarz | | style= "text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2018/film/news/al-pacino-quentin-tarantino-manson-movie-1202826780/|title=Al Pacino Joins Quentin Tarantino's Manson Movie|last=Kroll|first=Justin|date=7 qershor 2018|website=Variety|language=en|archive-date=18 qershor 2018|access-date=7 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180618103114/https://variety.com/2018/film/news/al-pacino-quentin-tarantino-manson-movie-1202826780/|url-status=live|ref=none}}</ref> |- | ''[[The Irishman]]'' | [[Jimmy Hoffa]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Bell|first=Breanna|url=https://variety.com/2019/film/news/the-irishman-trailer-martin-scorsese-al-pacino-robert-de-niro-1203285418/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190731144615/https://variety.com/2019/film/news/the-irishman-trailer-martin-scorsese-al-pacino-robert-de-niro-1203285418/|title=Martin Scorsese's 'The Irishman' Trailer Teams Robert De Niro, Al Pacino and Joe Pesci|website=[[Variety (revistë)|Variety]]|language=en|date=31 korrik 2019|access-date=31 korrik 2019|archive-date=31 korrik 2019|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" | 2021 | ''[[American Traitor: The Trial of Axis Sally]]'' | James Laughlin | | |- | ''[[Shtëpia e Gucci]]'' | [[Aldo Gucci]] | | |- |} === Dokumentaret === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col" | Viti ! scope="col" | Titulli ! scope="col" | Roli ! scope="col" class="unsortable"| Shënimet ! scope="col" class="unsortable"| {{Abbr|Ref.|Reference}} |- ! scope="row" | 1991 | ''[[Madonna: Truth or Dare]]'' | Himself | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Coscarelli|first1=Joe|title=After 25 Years, How Well Has Madonna's 'Truth or Dare' Aged?|url=https://www.nytimes.com/2016/08/26/arts/music/madonna-truth-or-dare-alek-keshishian.html|access-date=23 tetor 2018|work=[[The New York Times]]|date=25 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023121846/https://www.nytimes.com/2016/08/26/arts/music/madonna-truth-or-dare-alek-keshishian.html|archive-date=23 tetor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 1996 | ''[[Looking for Richard]]'' | Himself / [[Richard III of England|Richard III]] | Also director, writer and producer | style= "text-align:center;"|<ref>{{harvnb|Turan|1996}}</ref> |- ! scope="row" | 1997 | ''[[Pitch (film)|Pitch]]'' | Himself | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Hoffman|first1=Andy|title=Toronto International Film Festival: Pitch|url=http://playbackonline.ca/1997/09/08/19080-19970908/|access-date=23 tetor 2018|work=[[Playback (magazine)|Playback]]|date=8 shtator 1997|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120207/http://playbackonline.ca/1997/09/08/19080-19970908/|archive-date=23 tetor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2001 | ''[[America: A Tribute to Heroes]]'' | Himself | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=All-star telethon raises $150m|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1562007.stm|publisher=[[BBC]]|access-date=23 tetor 2018|date=25 shtator 2001|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023122404/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1562007.stm|archive-date=23 tetor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2009 | ''[[I Knew It Was You]]'' | Himself | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Canby|first1=Vincent|author-link1=Vincent Canby|title=FILM/1990; One Look And I Knew It Was You|url=https://www.nytimes.com/1990/12/30/movies/film-1990-one-look-and-i-knew-it-was-you.html|access-date=23 tetor 2018|work=[[The New York Times]]|date=30 dhjetor 1990|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023160439/https://www.nytimes.com/1990/12/30/movies/film-1990-one-look-and-i-knew-it-was-you.html|archive-date=23 tetor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2011 | ''[[Wilde Salomé]]'' | Himself / [[Herod Antipas|King Herod]] | Also director and writer | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Brantley|first1=Ben|title=Theater Review; Veils or No Veils, Whatever She Wants She Gets|url=https://www.nytimes.com/2003/05/01/theater/theater-review-veils-or-no-veils-whatever-she-wants-she-gets.html|access-date=23 tetor 2018|work=[[The New York Times]]|date=1 maj 2003|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023121906/https://www.nytimes.com/2003/05/01/theater/theater-review-veils-or-no-veils-whatever-she-wants-she-gets.html|archive-date=23 tetor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2012 | ''[[Casting By]]'' | Himself | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Stecker|first1=Joshua|title='Casting By' Trailer: Casting Directors (Finally) Get Their Due (Exclusive)|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/casting-by-trailer-casting-directors-368818|access-date=23 tetor 2018|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=7 shtator 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120217/https://www.hollywoodreporter.com/news/casting-by-trailer-casting-directors-368818|archive-date=23 tetor 2018|url-status=live}}</ref> |} === Television === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col" | Viti ! scope="col" | Titulli ! scope="col" | Roli ! scope="col" class="unsortable" | Shënimet ! scope="col" class="unsortable"| {{Abbr|Ref.|Reference}} |- ! scope="row" | 1968 | ''[[N.Y.P.D. (TV series)|N.Y.P.D.]]'' | John James | Episode: "Deadly Circle of Violence" | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Conheça os personagens de Al Pacino, que completa 73 anos|url=https://www.terra.com.br/diversao/cinema/conheca-os-personagens-de-al-pacino-que-completa-73-anos,1df47f500793e310VgnVCM4000009bcceb0aRCRD.html|publisher=[[Terra (company)|Terra]]|access-date=17 nëntor 2018|language=pt|trans-title=Meet the characters of Al Pacino, who turns 73|archive-url=https://web.archive.org/web/20181117233504/https://www.terra.com.br/diversao/cinema/conheca-os-personagens-de-al-pacino-que-completa-73-anos,1df47f500793e310VgnVCM4000009bcceb0aRCRD.html|archive-date=17 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2003 | ''[[Angels in America (miniseries)|Angels in America]]'' | [[Roy Cohn]] | 6 episodes | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite magazine|last1=Franklin|first1=Nancy|title=America, Lost and Found|url=https://www.newyorker.com/magazine/2003/12/08/america-lost-and-found|access-date=22 tetor 2018|magazine=[[The New Yorker]]|date=8 dhjetor 2003|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612221814/https://www.newyorker.com/magazine/2003/12/08/america-lost-and-found|archive-date=12 qershor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2010 | ''[[You Don't Know Jack (film)|You Don't Know Jack]]'' | [[Jack Kevorkian|Dr. Jack Kevorkian]] | Television film | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Ferrell|first1=David|title=Trying to get to the heart of Jack Kevorkian|url=http://articles.latimes.com/2010/apr/23/entertainment/la-et-jack-pacino-20100423|access-date=22 tetor 2018|work=[[Los Angeles Times]]|date=23 prill 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100625151635/http://articles.latimes.com/2010/apr/23/entertainment/la-et-jack-pacino-20100423|archive-date=25 qershor 2010|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2013 | ''[[Phil Spector (film)|Phil Spector]]'' | [[Phil Spector]] | Television film | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Brown|first1=Mick|title=David Mamet on Phil Spector: 'I don't give a damn about the facts'|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/10148042/David-Mamet-on-Phil-Spector-I-dont-give-a-damn-about-the-facts.html|access-date=22 tetor 2018|work=[[The Daily Telegraph]]|date=29 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20180625162314/https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/10148042/David-Mamet-on-Phil-Spector-I-dont-give-a-damn-about-the-facts.html|archive-date=25 qershor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2018 | ''[[Paterno (film)|Paterno]]'' | [[Joe Paterno]] | Television film | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Hale|first1=Mike|title=Review: Al Pacino Stars in HBO's 'Paterno,' a Tragedy Without a Hero|url=https://www.nytimes.com/2018/04/06/arts/television/paterno-review-hbo-al-pacino.html|access-date=22 tetor 2018|work=[[The New York Times]]|date=6 prill 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181022114922/https://www.nytimes.com/2018/04/06/arts/television/paterno-review-hbo-al-pacino.html|archive-date=22 tetor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2020–2023 | ''[[Hunters (2020 TV series)|Hunters]]'' | Meyer Offerman | 18 episodes | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=Fleming|first=Mike Jr.|title=Al Pacino Poised To Make TV Series Starring Debut In 'The Hunt'|url=https://deadline.com/2019/01/al-pacino-television-series-star-debut-the-hunt-amazon-logan-lerman-1202532584/|website=Deadline Hollywood|access-date=10 janar 2019|date=10 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190110191240/https://deadline.com/2019/01/al-pacino-television-series-star-debut-the-hunt-amazon-logan-lerman-1202532584/|archive-date=10 janar 2019|url-status=live}}</ref> |} === Shfaqje === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col" | Viti ! scope="col" | Titulli ! scope="col" | Roli ! scope="col" | Teatri ! scope="col" class="unsortable" | Shënimet ! scope="col" class="unsortable"| {{abbr|Ref(s)|Reference(s)}} |- ! scope="row" |1967 | ''[[Awake and Sing!]]'' |/ |[[Charles Playhouse]] | | style= "text-align:center;"|<ref name="Grobel2008">{{cite book|last=Grobel|first=Lawrence|title=Al Pacino|url=https://books.google.com/books?id=miUmXrLj7B8C&pg=PA199|year=2008|publisher=Simon and Schuster|isbn=978-1-4169-5556-6|page=199}}</ref> |- ! scope="row" |1967 | ''[[America Hurrah|America, Hurrah]]'' |/ |[[Charles Playhouse]] | | style= "text-align:center;"|<ref name="Plunka1999">{{cite book|last=Plunka|first=Gene A.|title=Jean-Claude Van Itallie and the Off-broadway Theater|url=https://books.google.com/books?id=lRTYKeH1gHkC&pg=PA28|year=1999|publisher=University of Delaware Press|isbn=978-0-87413-664-7|page=28}}</ref> |- ! scope="row" | 1968 | ''{{sort|Indian Wants the Bronx|[[The Indian Wants the Bronx]]}}'' | Murph | [[Astor Place Theatre]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=The Indian Wants the Bronx / It's Called the Sugar Plum|url=http://www.lortel.org/Archives/Production/3375|publisher=[[Lortel Archives]]|access-date=18 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118165242/http://www.lortel.org/Archives/Production/3375|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 1969 | ''[[Does a Tiger Wear a Necktie?]]'' | Bickham | [[Belasco Theatre]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Does a Tiger Wear a Necktie? Broadway @ Belasco Theatre|url=http://www.playbill.com/production/does-a-tiger-wear-a-necktie-belasco-theatre-vault-0000010796|access-date=18 nëntor 2018|work=[[Playbill]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118164639/http://www.playbill.com/production/does-a-tiger-wear-a-necktie-belasco-theatre-vault-0000010796|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 1969 | ''{{sort|Local Stigmatic|The Local Stigmatic}}'' | Graham | Actors Playhouse | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=The Local Stigmatic|url=http://www.lortel.org/Archives/Production/3152|publisher=[[Lortel Archives]]|access-date=18 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118165250/http://www.lortel.org/Archives/Production/3152|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 1970 | ''[[Camino Real (play)|Camino Real]]'' | Kilroy | [[Vivian Beaumont Theatre]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Camino Real Broadway @ Vivian Beaumont Theatre|url=http://www.playbill.com/production/camino-real-vivian-beaumont-theatre-vault-0000011293|access-date=18 nëntor 2018|work=[[Playbill]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118164717/http://www.playbill.com/production/camino-real-vivian-beaumont-theatre-vault-0000011293|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |1973 | ''[[Richard III (play)|Richard III]]'' | [[Richard III of England|Richard, Duke of Gloucester]] | [[American Repertory Theater|Loeb Theater]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Richard III Boston @ Loeb Theater|url=https://www.nytimes.com/1973/02/13/archives/theater-richard-iii-production-in-boston-stars-al-pacino-the-cast.html}}</ref> |- ! scope="row" |1977 | ''{{sort|Basic Training of Pavlo Hummel|[[The Basic Training of Pavlo Hummel]]}}'' | Pavlo Hummel | [[Longacre Theatre]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=The Basic Training of Pavlo Hummel Broadway @ Longacre Theatre|url=http://www.playbill.com/production/the-basic-training-of-pavlo-hummel-longacre-theatre-vault-0000006890|access-date=18 nëntor 2018|work=[[Playbill]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118164718/http://www.playbill.com/production/the-basic-training-of-pavlo-hummel-longacre-theatre-vault-0000006890|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |1979 | ''[[Richard III (play)|Richard III]]'' | [[Richard III of England|Richard, Duke of Gloucester]] | [[Cort Theatre]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Richard III Broadway @ Cort Theatre|url=http://www.playbill.com/production/richard-iii-cort-theatre-vault-0000003502|access-date=18 nëntor 2018|work=[[Playbill]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118164641/http://www.playbill.com/production/richard-iii-cort-theatre-vault-0000003502|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 1981–1982 | rowspan="2"|''[[American Buffalo (play)|American Buffalo]]'' | rowspan="2"|Walter "Teach" Cole | [[Circle in the Square Theatre|Circle in the Square Downtown]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=American Buffalo|url=http://www.lortel.org/Archives/Production/2116|publisher=[[Lortel Archives]]|access-date=18 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118165314/http://www.lortel.org/Archives/Production/2116|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 1983–1984 | [[Booth Theatre]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=American Buffalo Broadway @ Booth Theatre|url=http://www.playbill.com/production/american-buffalo-booth-theatre-vault-0000001687|access-date=18 nëntor 2018|work=[[Playbill]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118164712/http://www.playbill.com/production/american-buffalo-booth-theatre-vault-0000001687|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 1988 | ''[[Julius Caesar (play)|Julius Caesar]]'' | [[Mark Antony]] | [[The Public Theater]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Julius Caesar|url=http://www.lortel.org/Archives/Production/1680|publisher=[[Lortel Archives]]|access-date=18 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118165131/http://www.lortel.org/Archives/Production/1680|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 1992 | ''[[Chinese Coffee]]'' | Harry Levine | [[Circle in the Square Theatre]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Chinese Coffee Broadway @ Circle in the Square Theatre|url=http://www.playbill.com/production/chinese-coffee-circle-in-the-square-theatre-vault-0000003243|access-date=18 nëntor 2018|work=[[Playbill]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118164626/http://www.playbill.com/production/chinese-coffee-circle-in-the-square-theatre-vault-0000003243|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 1992 | ''[[Salome (play)|Salome]]'' | [[Herod Antipas]] | [[Circle in the Square Theatre]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Salome Broadway @ Circle in the Square Theatre|url=http://www.playbill.com/production/salome-circle-in-the-square-theatre-vault-0000003242|access-date=18 nëntor 2018|work=[[Playbill]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118164659/http://www.playbill.com/production/salome-circle-in-the-square-theatre-vault-0000003242|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 1996 | rowspan="2"|''[[Hughie]]'' | rowspan="2"|Erie Smith | [[Circle in the Square Theatre]] | rowspan="2"|Also director | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Hughie Broadway @ Circle in the Square Theatre|url=http://www.playbill.com/production/hughie-circle-in-the-square-theatre-vault-0000003227|access-date=18 nëntor 2018|work=[[Playbill]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118164706/http://www.playbill.com/production/hughie-circle-in-the-square-theatre-vault-0000003227|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 1999 | [[Mark Taper Forum]] | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Al Pacino Treading Taper Forum's Boards in Hughie, June 27-July 25|url=https://www.playbill.com/article/al-pacino-treading-taper-forums-boards-in-hughie-june-27-july-25-com-82759}}</ref> |- ! scope="row" | 2002 | ''{{sort|Resistible Rise of Arturo Ui|[[The Resistible Rise of Arturo Ui]]}}'' | Arturo Ui | [[National Actors Theatre]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=The Resistible Rise of Arturo Ui|url=http://www.lortel.org/Archives/Production/1656|publisher=[[Lortel Archives]]|access-date=18 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118165412/http://www.lortel.org/Archives/Production/1656|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2003 | ''[[Salome (play)|Salome]]'' | |Herod Antipas | [[Ethel Barrymore Theatre]] | | |- ! scope="row" | 2005 | ''[[Orphans (Lyle Kessler play)|Orphans]]'' | Harold | Greenway Court Theatre | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Al Pacino Stars in LA Orphans Workshop in Sept.|url=https://www.broadwayworld.com/article/Al-Pacino-Stars-in-LA-Orphans-Workshop-in-Sept-20050722|access-date=18 nëntor 2018|work=[[BroadwayWorld]]|date=22 korrik 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118164839/https://www.broadwayworld.com/article/Al-Pacino-Stars-in-LA-Orphans-Workshop-in-Sept-20050722|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2006 | ''[[Salome (play)|Salome]]'' | |Herod Antipas | [[Wadsworth Theatre]] | |- ! scope="row" | 2010–2011 | ''{{sort|Merchant of Venice|[[The Merchant of Venice]]}}'' | [[Shylock]] | [[Broadhurst Theatre]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=The Merchant of Venice|url=http://www.lortel.org/Archives/Production/5041|publisher=[[Lortel Archives]]|access-date=18 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118165302/http://www.lortel.org/Archives/Production/5041|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=The Merchant of Venice @ Broadhurst Theatre|url=http://www.playbill.com/production/the-merchant-of-venice-broadhurst-theatre-vault-0000013659|access-date=18 nëntor 2018|work=[[Playbill]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118164632/http://www.playbill.com/production/the-merchant-of-venice-broadhurst-theatre-vault-0000013659|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2012–2013 | ''[[Glengarry Glen Ross]]'' | Sheldon "Shelley" Levene | [[Gerald Schoenfeld Theatre]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Glengarry Glen Ross Broadway @ Gerald Schoenfeld Theatre|url=http://www.playbill.com/production/glengarry-glen-ross-gerald-schoenfeld-theatre-vault-0000013965|access-date=18 nëntor 2018|work=[[Playbill]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118164632/http://www.playbill.com/production/glengarry-glen-ross-gerald-schoenfeld-theatre-vault-0000013965|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2015–2016 | ''[[China Doll (play)|China Doll]]'' | Mickey Ross | [[Gerald Schoenfeld Theatre]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=China Doll Broadway @ Gerald Schoenfeld Theatre|url=http://www.playbill.com/production/china-doll-gerald-schoenfeld-theatre-vault-0000014114|access-date=18 nëntor 2018|work=[[Playbill]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118205552/http://www.playbill.com/production/china-doll-gerald-schoenfeld-theatre-vault-0000014114|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2017 | ''God Looked Away'' | [[Tennessee Williams]] | [[Pasadena Playhouse]] | | style= "text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Photo Flash: First Look at Al Pacino and Judith Light in God Looked Away at Pasadena Playhouse|url=https://www.broadwayworld.com/article/Photo-Flash-First-Look-at-Al-Pacino-and-Judith-Light-in-GOD-LOOKED-AWAY-at-Pasadena-Playhouse-20170208|access-date=18 nëntor 2018|publisher=[[BroadwayWorld]]|date=8 shkurt 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118164833/https://www.broadwayworld.com/article/Photo-Flash-First-Look-at-Al-Pacino-and-Judith-Light-in-GOD-LOOKED-AWAY-at-Pasadena-Playhouse-20170208|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> |} === Video lojëra === {| class="wikitable sortable" |- ! Viti ! Titulli ! Roli ! class="unsortable" | Shënimet |- | 2006 | ''[[Scarface: The World is Yours]]'' | Tony Montana | (Fragmente filmi) |- |} == Shënime == {{Notelist}} == Referime == {{Reflist|30em}} === Referime të cituara === * {{Cite book|last=Grobel|first=Lawrence|year=2006|title=Al Pacino: The Authorized Biography|url=https://archive.org/details/alpacinoauthoriz0000grob_j1y5|publisher=Simon & Schuster|language=en|isbn=0-7432-9497-1|ref=none}} == Bibliografia == * {{Cite news|first=Kenneth|last=Turan|author-link=Kenneth Turan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1996-10-25-ca-57361-story.html|title='Looking for Richard' but Finding Only Pacino|date=25 tetor 1996|newspaper=[[The Los Angeles Times]]|language=en-US|access-date=10 prill 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410180526/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1996-10-25-ca-57361-story.html|archive-date=10 prill 2020|url-status=live}} == Lidhje të jashtme == * {{imdb emri|id=0000199|emri=Al Pacino}} * [https://web.archive.org/web/20090827040037/http://www.alpacino.net/ Al Pacino official website] ** [https://web.archive.org/web/20090802032645/http://blogs.amctv.com/the_lines_that_made_al_pacino/ Al Pacino Photo Essay at AMCtv.com] [[Kategoria:Lindje 1940]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Aktorë amerikanë]] [[Kategoria:Skenaristë amerikanë]] [[Kategoria:Aktorë shfaqjesh amerikanë]] [[Kategoria:Njerëz me prejardhje italiane]] [[Kategoria:Aktorë fitues të Academy Award]] [[Kategoria:Producentë filmash amerikanë]] [[Kategoria:Regjisorë filmash amerikanë]] edbg92ai9r4ifce9ivasa8t5s9qmxz5 0 7547 3057435 3049959 2026-10-15T15:44:23Z ~2026-55567-15 194425 Webfaqe 3057435 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Lidhja Demokratike e Kosovës | native_name = | abbreviation= LDK | logo = [[File:LDK-Logo2.png|200px]] |udhëheqësi = |leader = [[Lumir Abdixhiku]] |chairperson = 27 |spokesperson = | leader1_name = |president = |udhëheqësi3_emri = | founded = 23 dhjetor 1989 |tretja = |shteti = | headquarters = [[Prishtinë]], [[Kosovë]] |gazeta = |youth_wing = |anëtarësia_viti = |anëtarësia = |ideologjia = Qendër e djathtë<br/>Nacionalizëm liberal<br/>Liberizëm<br/>Konservatizëm<br/>Europianizëm | country ={{KOS}} |internacional = |evropiane = Partia Popullore Evropiane (vëzhguese) |seats1_title = [[Kuvendi i Republikës së Kosovës|Kuvendi]] |seats1={{Composition bar|20|120|hex=#E33531}} |seats2_title = [[Komunat e Kosovës|Komunat]] |seats2={{Composition bar|8|38|hex=#E33531}} | colorcode = #E33531 |ngjyrat = Kuq e gri | website = [https://www.lidhjademokratike.eu/ www.lidhjademokratike.eu] |fusnota = |slogan = }} '''Lidhja Demokratike e Kosovës''' është  parti politike në [[Kosovë|Republikën e Kosovës]]. Ajo është e orientuar drejt parimeve të demokracisë dhe i përket qendrës së djathtë. Lidhja Demokratike e Kosovës në zgjedhjet komunale të vitit 2021 doli e para me më së shumti vota, duke fituar në kryeqytet [[Prishtina|Prishtinë]], Pejë, Lipjan, Istog, Viti, Fushë Kosovë, Dragash dhe Junik.<ref>{{Cite web|title=ZGJEDHJET PËR KRYETARË TË KOMUNAVE 2021|url=https://www.kqz-ks.org/per-kryetar-te-komunave/zgjedhjet-per-kryetar-komune-2021/|url-status=live}}</ref> Lidhja Demokratike e Kosovës aktualisht ka 15 deputet në Parlamentin e Republikës së Kosovës. ==Historia== Në shtator dhe tetor të vitit 1989, një grup shkrimtarësh dhe intelektualësh, në kohën e shqetësimeve më të mëdha politike dhe shoqërore te ne, u pajtua, gati spontanisht, që të themelonte një parti politike, e cila do t’i artikulonte kërkesat politike të shqiptarëve dhe do të bëhej nismëtare e proceseve të pluralizmit, që ishin në nismë në vendet e bllokut të atëhershëm socialist. Ky grup intelektualesh e caktuan kryesinë e LDK-së me kryetar Dr. Ibrahim Rugova, sekretar Jusuf Buxhovi dhe anëtarë të kryesisë Dr. Fehmi Agani, dr.Bujar Bukoshi, dr.Ali Aliu, Nekibe Kelmendi, Mehmet Kraja e shumë figura të njohura shkrimtarësh e intelektualësh të asaj kohe. Kjo lëvizje shqiptare, me program kombëtar e demokratik, duke e bërë program fundamental politik Lirinë, Pavarësinë e Demokracinë e Kosovës, fitoi përkrahjen dhe mbështetjen e popullit të Kosovës. Në kohën e represionit më të egër serb e jugosllav kundër popullit të Kosovës. LDK-ja organizoi rezistencën politike e qytetare, organizoi jetën sociale, politike e publike, duke promovuar lirinë e fjalës, lirinë e shprehjes, tolerancën e humanitetin, duke promovuar vlerat autentike e universale. LDK-ja, që nga fillimi u shfaq si forcë politike institucionale, duke punuar me mund e sakrifica për ndërtimin e institucioneve demokratike të Kosovës, si bazë fundamentale e shtetit, në mënyrë që të mos rrëshqitet në anarki, arbitraritet e diktaturë. Menjëherë me tu kthyer pas luftes së fundit në Kosovë LDK me kryetar Dr.Ibrahim Rugovën fitoj zgjedhjet bindshëm, duke ju bashkuar LDK-së edhe shumë anëtarë të tjerë dhe duke fituar kështu miqësi me ndërkombetarë. Lidhja Demokratike e Kosovës përqafon pluralizmin politik që shpreh struktura dhe interesa të ndryshme, që mundëson garën e koncepcioneve dhe të opsioneve të ndryshme politike përmes sistemit parlamentar dhe shumpartiak; angazhohet për mbrojtjen e plotë dhe për zgjerimin e të drejtave dhe të lirive të njeriut, për të drejtën e mendimit dhe të shprehjes së lirë, për lirinë e organizimit politik. LDK-ja lufton kundër çdo forme të urrejtjes, të dhunës e jotolerancës kombëtare e fetare, kundër çdo forme të diskriminimit dhe gjenocidit, kundër çdo tentative të ndryshimit të dhunshëm të strukturave ekzistuese etnike. Angazhohet kundër çdo monopoli politik dhe ekskluziviteti ideologjik, për lirinë e ndërgjegjës dhe të bindjeve politike, angazhohet për pavarësi të gjyqësorit.<ref>{{Cite web|title=Historiku|url=https://lidhjademokratike.org/historiku-i-lidhjes-demokratike-te-kosoves/|url-status=dead|website=Lidhja Demokratike e Kosovës|access-date=7 shkurt 2022|archive-date=7 shkurt 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207133055/https://lidhjademokratike.org/historiku-i-lidhjes-demokratike-te-kosoves/}}</ref> == Ideologjia == Lidhja Demokratike e Kosovës është parti e qendës së djathtë.<ref>{{Cite web|title=Statuti i LDK-së|url=https://lidhjademokratike.org/statuti/|url-status=dead|website=Lidhja Demokratike e Kosovës|access-date=7 shkurt 2022|archive-date=7 shkurt 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207134552/https://lidhjademokratike.org/statuti/}}</ref> Ajo filloi si një lëvizje gjithëpopullore e intelektualëve shqiptarë e cila u angazhua fuqishëm për pavarësinë e Kosovës në fillim vitet 90. Ajo fillimisht udhëhiqej nga Presidenti Ibrahim Rugova, një lider i moderuar e paqësor, i cili ndërtoi raporte me bashkësinë ndërkombëtare dhe orientoi Kosovën drejt perëndimit. == Kryetari i LDK-së, 1989–sot == {| class="wikitable" style="text-align:center" |-- ! # ! colspan="2"| President ! Lindur–Vdekur ! Fillimi i mandatit ! Fundi i mandatit ! Koha në detyrë |-- ! style="background:#D75E5E; color:white;" | 1 | [[Ibrahim Rugova]] || [[File:Dr. Ibrahim Rugova.jpg|80px]] || 1944–2006 || 23 Dhjetor 1989|| 21 Janar 2006 ||16 vjet, 29 ditë |-- ! style="background:#D75E5E; color:white;" | 2 | [[Fatmir Sejdiu]] || [[File:Fatmir Sejdiu1.jpg|80px]] || 1951– || 9 Dhjetor 2006 || 7 Nëntor 2010 ||3 vjet, 333 ditë |-- ! style="background:#D75E5E; color:white;" | 3 | [[Isa Mustafa]] || [[File:Isa Mustafa.jpg|80px]] || 1951– || 7 Nëntor 2010 || 14 Mars 2021 ||10 vjet, 127 ditë |-- ! style="background:#D75E5E; color:white;" | 4 | [[Lumir Abdixhiku]] || [[File:Lumir Abdixhiku.jpg|80px]] || 1983 – || 14 March 2021 || Në detyrë ||4 vjet, e disa ditë |-- |} ==Rezultatet e zgjedhjeve== ===Zgjedhjet Parlamentare=== {| class=wikitable style=text-align:center |- ! Viti !! Votat !! %Votave !! Mandate te fituara !! Mandate shqiptare !! Pozicioni !! +/– !! Qeveri !! Lider |- | [[1992 Kosovan general election|1992]] || 574,755 || 76.44% || {{Composition bar|96|140|hex={{party color|Democratic League of Kosovo}}}} || {{Composition bar|96|126|hex={{party color|Democratic League of Kosovo}}}} || {{increase}} 1-shi ||{{increase}} 96||{{yes2|Koalicon}}Koalicion ||rowspan=3| [[Ibrahim Rugova]] |- | [[2001 Kosovan parliamentary election|2001]] || 359,851 || 45.7% || {{Composition bar|47|120|hex={{party color|Democratic League of Kosovo}}}} || {{Composition bar|47|100|hex={{party color|Democratic League of Kosovo}}}} || {{steady}} 1-shi ||{{decrease}} 49||{{yes2|Koalicion}}Koalicion |- | [[2004 Kosovan parliamentary election|2004]] || 313,437 || 45.4% || {{Composition bar|47|120|hex={{party color|Democratic League of Kosovo}}}} || {{Composition bar|47|100|hex={{party color|Democratic League of Kosovo}}}} ||{{steady}} 1-shi ||{{steady}} || {{yes2|Koalicion}}Koalicion |- | [[2007 Kosovan parliamentary election|2007]] || 129,410 || 22.6% || {{Composition bar|25|120|hex={{party color|Democratic League of Kosovo}}}} || {{Composition bar|25|100|hex={{party color|Democratic League of Kosovo}}}} ||{{decrease}} 2-ti||{{decrease}} 23 || {{yes2|Koalicion}}Koalicion ||rowspan=1| [[Fatmir Sejdiu]] |- | [[2010 Kosovan parliamentary election|2010]] || 172,552 || 24.7% || {{Composition bar|27|120|hex={{party color|Democratic League of Kosovo}}}} || {{Composition bar|27|100|hex={{party color|Democratic League of Kosovo}}}} ||{{steady}} 2-ti||{{increase}} 2||{{no2|Opozitë}} ||rowspan=5| [[Isa Mustafa]] |- | [[2014 Kosovan parliamentary election|2014]] || 184,596 || 25.2% || {{Composition bar|30|120|hex={{party color|Democratic League of Kosovo}}}} || {{Composition bar|30|100|hex={{party color|Democratic League of Kosovo}}}} ||{{steady}} 2-ti||{{increase}} 3|| {{yes2|Koalicion}}Koalicion |- | [[Zgjedhjet kuvendore në Kosovë, 2017|2017]] || 185,892 || 25.5% || {{Composition bar|23|120|hex={{party color|Democratic League of Kosovo}}}} || {{Composition bar|23|100|hex={{party color|Democratic League of Kosovo}}}} ||{{decrease}} 3-ti||{{decrease}} 7|| {{no2|Opozitë}} |- | [[Zgjedhjet kuvendore në Kosovë, 2019|2019]] || 206,516 || 24.5% || {{Composition bar|28|120|hex={{party color|Democratic League of Kosovo}}}} || {{Composition bar|28|100|hex={{party color|Democratic League of Kosovo}}}} ||{{increase}} 2-ti||{{Increase}} 5|| {{yes2|Koalicion}}Koalicion |- | [[Zgjedhjet kuvendore në Kosovë, 2021|2021]] || 110,985 || 12.7%|| {{Composition bar|15|120|hex={{party color|Democratic League of Kosovo}}}} || {{Composition bar|15|100|hex={{party color|Democratic League of Kosovo}}}} ||{{decrease}} 3-ti||{{decrease}} 13|| {{no2|Opozitë}} |- | [[Zgjedhjet kuvendore në Kosovë, 2025|2025]] || 171,249|| 18.28% || {{Composition bar|20|120|hex={{party color|Democratic League of Kosovo}}}}|| {{Composition bar|20|100|hex={{party color|Democratic League of Kosovo}}}}|| {{steady}} 3-ti|| {{Increase}} 5|| ||rowspan=1| [[Lumir Abdixhiku]] |} == Struktura dhe përbërja aktuale == Kryetari i Lidhjes Demokratike të Kosovës është Dr. Lumir Abdixhiku, i cili u zgjodh në krye të partisë më 14 mars 2021. Nën lidershipin e tij, në zgjedhjet lokale të 17 tetorit, LDK arriti që të rikthehet si partia e parë në vend, duke fituar kryeqytetin dhe 7 komuna të tjera. Lidhja Demokratike e Kosovës për nënkryetar të saj ka Lutfi Hazirin, Shqipe Mjekiqin, Gazmend Muhaxherin dhe Anton Qunin ndërsa pozitën e sekretarit e mban Imri Ahmeti. Anëtarët e kryesisë janë * Kujtim Shala * Avdullah Hoti * Hykmete Bajrami * Arben Gashi * Armend Zemaj * Sibel Halimi * Doruntinë Maloku * Ekrem Hyseni * Ardian Shala * Xhafer Tahiri * Alban Zogaj * Vlora Dumoshi * Safet Kamberi * Brikenda Kryeziu * Fadil Krasniqi * Sokol Haliti * Teuta Sahatqija * Valon Murtezaj * Besian Mustafa * Lutfi Zharku * Muhamet Hamiti * Faton Bislimi * Rrezarta Krasniqi * Ilir Ferati * Besa Gaxherri<ref>{{Cite web|title=Kryesia|url=https://lidhjademokratike.org/kryesia-2/|url-status=dead|access-date=7 shkurt 2022|archive-date=7 shkurt 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207134556/https://lidhjademokratike.org/kryesia-2/}}</ref> == Lidhjet == Lidhja Demokratike e Kosovës është e vetmja parti politike në Kosovë që është e anëtarësuar në organizatat evropiane të partive politike. Ajo është anëtare në EEP, Partia Popullore Evropiane, që e ka fituar në tetorin e vitit 2012, në mbledhjen e Bukureshtit të EPP-së. LDK-ja e thekson nevojën për përfaqësim sa më të madh në sa më shumë organizata, jo vetëm në EPP, dhe e cek edhe bashkëpunimin që e ka me Jarl Hjalmarson Foundation, me Robert Schumann, me Konrad Adenauer Stiftung (KAS), etj.<ref>{{Cite web|title=KAS|url=https://www.kas.de/documents/252038/253252/7_dokument_dok_pdf_42088_33.pdf/7b6d7414-4d31-bdcf-3cd4-7cb0e7a3ba21?version=1.0&t=1539652209095|url-status=live|website=KAS|language=sq}}</ref> == Referime == {{reflist}} ==Lidhje të jashtme== *[https://lidhjademokratike.org/ Faqja zyrtare e LDKsë] {{Partitë politike në Kosovë}} [[Kategoria:Parti politike në Kosovë]] [[Kategoria:Lidhja Demokratike e Kosovës]] 4tq1oga74dv1c7v8n0xkee46olnrwer 0 13989 3057459 2697756 2026-10-15T19:18:50Z Leutrim.P 113691 3057459 wikitext text/x-wiki '''Shqisa e gjashtë''' ndodhet në një pjesë të trurit që na ndihmon në zgjidhjet e rëndësishme duke gjetur një rrugë të ndërmjetme, ndërmjet arsyes dhe ndjenjës. [[Shqisa]] e 6 -të ekziston dhe ndodhet në tru midis dy hemisferave. Kjo pjesë e trurit është si një sistem alarmi që na paralajmeron kur do të ndodhë diçka. Gjithçka funksionon si një qark që na jep informacione në mënyre të tillë që ne të arrijmë të mendojmë dhe të veprojmë në varësi të situatës. Ky zbulim është bëre dy vjet më parë nga dy shkencëtare të [[Washington University]] ne St. Louis. Mendohet se [[intuita]] ka lidhje me një transmetim të saktë dhe të shpejtë te informacioneve që japin shqisat. [[Logjika]] ndodhet në hemisferën e majtë të trurit të njeriut ndërsa në të djathtën impulset dhe ndjenjat. Intuita është një proçes që ka nevojë për një proçes neutral në të dyja këto pjesë. Thuhet se femrat janë më intuitive se meshkujt dhe kjo është pjeserisht e vertetë, pasi eksperimentet kanë treguar këtë në testimin e dy individëve të sekseve të kundërt por në moshë të njëjtë. Kjo shpejgohet me faktin se intuita ndikohet pak më shumë nga hemisfera e djathtë të cilën femrat e kanë më të ndjeshme ndaj fenomeneve të jashtme. Në aspektin psikiatrik, argumentimi shkencor i ekzistencës së shqisës së gjashtë mund të sjellë shpjegime mbi sjelljet jonormale të disa individëve të cilët deri më sot janë parë dhe trajtuar si të sëmure mendore. Sipas zbulimit të bërë jeta individe anormalë, në sensin e gjashtë dhe për pasoje vuajne nga shqetesime mendore, kane haluçinacione dhe shumicën e kohës janë në gjëndje paniku. Pjesa e trurit përgjegjëse për shqisën e gjashtë ka qënë dhe më parë objekt studimi pasi nga shumë neurologë mendohej se vetem aty mund te gjendej dhe jepej një shpjegim i saktë mbi skizofrenine. Kjo zonë midis dy hemisferave përmban neurone të cilat japin sinjale kur truri duhet të marrë vendime tepër të rëndësishme dhe të gjejë ekulibrin e duhur midis logjikës dhe ndjenjave, pa harruar dhe arsyetime komplekse në situtata të ndryshme. Duhet thënë se deri tani shqisa e gjashtë konsiderohej më shumë si një aftësi e mbinatyrshme sesa një proces i komplikuar mendor. Ne fakt kjo shqisë nuk është veçse proçes më i shpejtë se zakonisht i të menduarit. Për të vërtetuar diçka të tillë u testuan 100 individë të shëndoshë mendërisht. Ata kishin një kompjuter ku një pikë transformohej në një shigjetë e cila shkontë majtas ose djathtas. Detyra ishte që të shtypej një buton sa here shigjeta merrte një drejtim. Pika bëhej herë pas here blu dhe në disa raste dilnin dy shigjeta por të testuarit duhet te ndiqnin shigjeten e parë. Të gjithë gabuan. Në këtë eksperiment kishte një truk, pasi sa here pika ishte blu, dilnin dy shigjeta, por asnjëri nga individët në provë nuk e kishte dalluar këtë detaj. Me kalimin e kohës te gjithë filluan te permiresoheshin, megjithese askush prej tyre nuk pohoi se e kishte kuptuar çështjen e pikës blu. Ky përmirësim shpjegohet me anë të shqisës se gjashtë e cila kishte vepruar automatikisht duke ndihmuar kështu reflekset dhe zgjedhjet e të testuarve. Skizofrenët janë të tillë pasi vuajnë nga [[anomalia|anomali]] strukturore pikërisht në zonën e shqisës së gjashtë. Personat që kanë shumë të zhvilluar këtë shqise vuajnë akoma më shumë, pasi shohin rrezik edhe aty ku nuk ka duke vepruar në një menyrë të caktuar e cila mund ti dëmtoje fizikisht. Ky zbulim ka treguar gjithashtu se shqisa e gjashtë mund të ushtrohet dhe fuqizohet me kalimin e kohës. Nuk mund të mohohet se gjithkujt i ka ndodhur të paktën një herë në jetë që të këtë marrë një vendim të rëndesishëm pa u menduar gjatë, ky veprim ka ardhur në menyrë intuitive. Duke eksploruar [[truri]]n shumë, studiuesit kanë gjetur prova të cilat vërtetojne se individët kanë në tru aftësi që nuk i njohin. Pa dijeninë tonë, truri mbledh informacione të cilat në një moment të caktuara vijnë në ndihmë. Kjo cilësohet si intuitë e krijuar nga përvoja jetësore. Veprimi i papritur i shqisës së gjashtë, është një faktor i rëndësishem në mbijetesën e mendjes së njeriut dhe mundësisë për të mundur një kompjuter fale intuites, parandjenjës ose shqisës së gjashtë. == Shiko edhe == * [[Shqisa]] == Burime == [[Kategoria:Biologji]] [[Kategoria:Psikologji]] [[Kategoria:Shqisa]] m2kfik9yjzrmyaj1302q44vpe7huvvw 3057493 3057459 2026-10-15T20:50:38Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Shqisa e Gjashtë]] te [[Shqisa e gjashtë]] 3057459 wikitext text/x-wiki '''Shqisa e gjashtë''' ndodhet në një pjesë të trurit që na ndihmon në zgjidhjet e rëndësishme duke gjetur një rrugë të ndërmjetme, ndërmjet arsyes dhe ndjenjës. [[Shqisa]] e 6 -të ekziston dhe ndodhet në tru midis dy hemisferave. Kjo pjesë e trurit është si një sistem alarmi që na paralajmeron kur do të ndodhë diçka. Gjithçka funksionon si një qark që na jep informacione në mënyre të tillë që ne të arrijmë të mendojmë dhe të veprojmë në varësi të situatës. Ky zbulim është bëre dy vjet më parë nga dy shkencëtare të [[Washington University]] ne St. Louis. Mendohet se [[intuita]] ka lidhje me një transmetim të saktë dhe të shpejtë te informacioneve që japin shqisat. [[Logjika]] ndodhet në hemisferën e majtë të trurit të njeriut ndërsa në të djathtën impulset dhe ndjenjat. Intuita është një proçes që ka nevojë për një proçes neutral në të dyja këto pjesë. Thuhet se femrat janë më intuitive se meshkujt dhe kjo është pjeserisht e vertetë, pasi eksperimentet kanë treguar këtë në testimin e dy individëve të sekseve të kundërt por në moshë të njëjtë. Kjo shpejgohet me faktin se intuita ndikohet pak më shumë nga hemisfera e djathtë të cilën femrat e kanë më të ndjeshme ndaj fenomeneve të jashtme. Në aspektin psikiatrik, argumentimi shkencor i ekzistencës së shqisës së gjashtë mund të sjellë shpjegime mbi sjelljet jonormale të disa individëve të cilët deri më sot janë parë dhe trajtuar si të sëmure mendore. Sipas zbulimit të bërë jeta individe anormalë, në sensin e gjashtë dhe për pasoje vuajne nga shqetesime mendore, kane haluçinacione dhe shumicën e kohës janë në gjëndje paniku. Pjesa e trurit përgjegjëse për shqisën e gjashtë ka qënë dhe më parë objekt studimi pasi nga shumë neurologë mendohej se vetem aty mund te gjendej dhe jepej një shpjegim i saktë mbi skizofrenine. Kjo zonë midis dy hemisferave përmban neurone të cilat japin sinjale kur truri duhet të marrë vendime tepër të rëndësishme dhe të gjejë ekulibrin e duhur midis logjikës dhe ndjenjave, pa harruar dhe arsyetime komplekse në situtata të ndryshme. Duhet thënë se deri tani shqisa e gjashtë konsiderohej më shumë si një aftësi e mbinatyrshme sesa një proces i komplikuar mendor. Ne fakt kjo shqisë nuk është veçse proçes më i shpejtë se zakonisht i të menduarit. Për të vërtetuar diçka të tillë u testuan 100 individë të shëndoshë mendërisht. Ata kishin një kompjuter ku një pikë transformohej në një shigjetë e cila shkontë majtas ose djathtas. Detyra ishte që të shtypej një buton sa here shigjeta merrte një drejtim. Pika bëhej herë pas here blu dhe në disa raste dilnin dy shigjeta por të testuarit duhet te ndiqnin shigjeten e parë. Të gjithë gabuan. Në këtë eksperiment kishte një truk, pasi sa here pika ishte blu, dilnin dy shigjeta, por asnjëri nga individët në provë nuk e kishte dalluar këtë detaj. Me kalimin e kohës te gjithë filluan te permiresoheshin, megjithese askush prej tyre nuk pohoi se e kishte kuptuar çështjen e pikës blu. Ky përmirësim shpjegohet me anë të shqisës se gjashtë e cila kishte vepruar automatikisht duke ndihmuar kështu reflekset dhe zgjedhjet e të testuarve. Skizofrenët janë të tillë pasi vuajnë nga [[anomalia|anomali]] strukturore pikërisht në zonën e shqisës së gjashtë. Personat që kanë shumë të zhvilluar këtë shqise vuajnë akoma më shumë, pasi shohin rrezik edhe aty ku nuk ka duke vepruar në një menyrë të caktuar e cila mund ti dëmtoje fizikisht. Ky zbulim ka treguar gjithashtu se shqisa e gjashtë mund të ushtrohet dhe fuqizohet me kalimin e kohës. Nuk mund të mohohet se gjithkujt i ka ndodhur të paktën një herë në jetë që të këtë marrë një vendim të rëndesishëm pa u menduar gjatë, ky veprim ka ardhur në menyrë intuitive. Duke eksploruar [[truri]]n shumë, studiuesit kanë gjetur prova të cilat vërtetojne se individët kanë në tru aftësi që nuk i njohin. Pa dijeninë tonë, truri mbledh informacione të cilat në një moment të caktuara vijnë në ndihmë. Kjo cilësohet si intuitë e krijuar nga përvoja jetësore. Veprimi i papritur i shqisës së gjashtë, është një faktor i rëndësishem në mbijetesën e mendjes së njeriut dhe mundësisë për të mundur një kompjuter fale intuites, parandjenjës ose shqisës së gjashtë. == Shiko edhe == * [[Shqisa]] == Burime == [[Kategoria:Biologji]] [[Kategoria:Psikologji]] [[Kategoria:Shqisa]] m2kfik9yjzrmyaj1302q44vpe7huvvw 0 15314 3057431 2927822 2026-10-15T15:29:56Z ~2026-55410-71 194423 /* Etimologjia */ https://laughingsquid.com/microtonal-scale-of-the-cifteli/ 3057431 wikitext text/x-wiki '''Çiftelia''' është një vegël muzikore kordofone me dy tela që luhet me pendë, ndryshe i njohur si '''karadyzen''' dhe '''tamërr'''. Luhet nga malësorët e Malesise e Madhe, e Pukës, Mirditës, Lumës, [[Malësia e Gjakovës|Malësisë së Gjakovës]],''<ref name=":02">{{Cite book|title="Çiftelí / -a" në Fjalorin e Orientalizmave në Gjuhën Shqipe|last=Dizdari|first=Tahir|author-link=Tahir Dizdari|publisher=Instituti Shqiptar i Mendimit dhe i Qytetërimit Islam|year=2005|location=Tiranë|pages=171}}</ref>'' [[Kosova|Kosovës]] dhe Malit të Zi Jugor.<ref name="google1">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=oWL2ZKPimKEC&pg=PA265|title=Albanian Urban Lyric Song in the 1930s|volume=2|series=Europea: Ethnomusicologies and Modernities|publisher=Scarecrow Press|year=2004|isbn=9780810848900|first=Eno|last=Koço|page=265}}</ref> Përdorej për të shoqëruar rapsodi apo balada, njohur si këngë me çifteli, kënduar nga rapsodë si [[Dervish Shaqa]]. Tanimë përdoret shpesh ndër dasma a koncerte shqiptare.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ohTXJeMICaoC&pg=PA19|title=Long Life to Your Children!: A Portrait of High Albania|first1=Stan|last1=Sherer|first2=Marjorie|last2=Senechal|author2-link=Marjorie Senechal|publisher=University of Massachusetts Press|year=1997|page=19}}</ref> == Ndërtimi == Çiftelia ndryshon në përmasa, më së shpeshti e akorduar në B₃ dhe E₃. Tingulli në çifteli përfitohet me ndridhjen e telit të epërm, ndërsa lartësia e tingujve përcaktohet tek teli i poshtëm.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ViwKAQAAMAAJ|title=World Music: Africa, Europe and the Middle East|first1=Simon|last1=Broughton|first2=Mark|last2=Ellingham|first3=Richard|last3=Trillo|publisher=Rough Guides|year=1999|isbn=9781858286358|page=2}}</ref> Zakonisht punohet prej drurit të arrës dhe prej drurit të qershisë. Çiftelia është e ndërtuar prej këtyre pjesëve: koka (ndryshe quhet edhe kupolla e çiftelis) e cila në mbrendi është e shprazët, qafa ku janë të ndara notat ose ndryshe quhen perde (popullore fusha), dhe në skaj të qafës ndodhe shtrënguesit e telave të cilët janë dy. == Etimologjia == Çiftelia lindi në kohët e lashta në Shqipërinë e Veriut, në rajonin e Malësisë dhe Madhe dhe prej andej u zgjerua edhe në rajonet përreth deri në Kosovë, duke u bërë instrumenti tipik i gegëve. Çiftelia e ka prejardhjen nga fjala turke „çifte tel“ („tel i dyfishtë“), me kuptimin „me dy tela“, e cila është përvetësuar në gjuhën shqipe. Çiftetelli është emërtimi i vallëzimeve të ndryshme popullore në Turqi dhe në Ballkan. == Referime == {{reflist|2}}{{muzi-cung}} [[Kategoria:Vegla kordofone]] [[Kategoria:Vegla muzikore shqiptare]] [[Kategoria:Fjalë dhe shprehje turke]] 1edqpk5rwq7ibm1btp6epuc5hldgopg 3057432 3057431 2026-10-15T15:31:03Z ~2026-55410-71 194423 /* Etimologjia */ update 3057432 wikitext text/x-wiki '''Çiftelia''' është një vegël muzikore kordofone me dy tela që luhet me pendë, ndryshe i njohur si '''karadyzen''' dhe '''tamërr'''. Luhet nga malësorët e Malesise e Madhe, e Pukës, Mirditës, Lumës, [[Malësia e Gjakovës|Malësisë së Gjakovës]],''<ref name=":02">{{Cite book|title="Çiftelí / -a" në Fjalorin e Orientalizmave në Gjuhën Shqipe|last=Dizdari|first=Tahir|author-link=Tahir Dizdari|publisher=Instituti Shqiptar i Mendimit dhe i Qytetërimit Islam|year=2005|location=Tiranë|pages=171}}</ref>'' [[Kosova|Kosovës]] dhe Malit të Zi Jugor.<ref name="google1">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=oWL2ZKPimKEC&pg=PA265|title=Albanian Urban Lyric Song in the 1930s|volume=2|series=Europea: Ethnomusicologies and Modernities|publisher=Scarecrow Press|year=2004|isbn=9780810848900|first=Eno|last=Koço|page=265}}</ref> Përdorej për të shoqëruar rapsodi apo balada, njohur si këngë me çifteli, kënduar nga rapsodë si [[Dervish Shaqa]]. Tanimë përdoret shpesh ndër dasma a koncerte shqiptare.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ohTXJeMICaoC&pg=PA19|title=Long Life to Your Children!: A Portrait of High Albania|first1=Stan|last1=Sherer|first2=Marjorie|last2=Senechal|author2-link=Marjorie Senechal|publisher=University of Massachusetts Press|year=1997|page=19}}</ref> == Ndërtimi == Çiftelia ndryshon në përmasa, më së shpeshti e akorduar në B₃ dhe E₃. Tingulli në çifteli përfitohet me ndridhjen e telit të epërm, ndërsa lartësia e tingujve përcaktohet tek teli i poshtëm.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ViwKAQAAMAAJ|title=World Music: Africa, Europe and the Middle East|first1=Simon|last1=Broughton|first2=Mark|last2=Ellingham|first3=Richard|last3=Trillo|publisher=Rough Guides|year=1999|isbn=9781858286358|page=2}}</ref> Zakonisht punohet prej drurit të arrës dhe prej drurit të qershisë. Çiftelia është e ndërtuar prej këtyre pjesëve: koka (ndryshe quhet edhe kupolla e çiftelis) e cila në mbrendi është e shprazët, qafa ku janë të ndara notat ose ndryshe quhen perde (popullore fusha), dhe në skaj të qafës ndodhe shtrënguesit e telave të cilët janë dy. == Etimologjia == Çiftelia lindi në kohët e lashta në Shqipërinë e Veriut, në rajonin e Malësisë dhe Madhe dhe prej andej u zgjerua edhe në rajonet përreth deri në Kosovë, duke u bërë instrumenti tipik i gegëve. Çiftelia e ka prejardhjen nga fjala turke „çifte tel“ („tel i dyfishtë“), me kuptimin „me dy tela“, e cila është përvetësuar në gjuhën shqipe. Çiftetelli është emërtimi i vallëzimeve të ndryshme popullore në Turqi dhe në Ballkan. == Referime == {{reflist|2}}{{muzi-cung}} [[Kategoria:Vegla kordofone]] [[Kategoria:Vegla muzikore shqiptare]] [[Kategoria:Fjalë dhe shprehje turke]] 2eh3ff1jzpt8uspiinc64ske93p6s9l 0 20845 3057506 2866828 2026-10-15T21:09:41Z Leutrim.P 113691 removed [[Category:Fjalë hebreishtë]]; added [[Category:Fjalë dhe shprehje hebreje]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3057506 wikitext text/x-wiki [[Figura:Tetragrammaton scripts.png|thumb|right|150px|Katërshkronjëshi JHVH në shkrimet e gjuhës fenikase, aramike dhe hebraike (nga lart poshtë).]] '''JHVH''' (ose '''''YHWH''''') është katërshkronjëshi që përdoret nga [[Izraeli|hebrenjtë]] në biblën e tyre [[Tanah]] për emrin vetjak dallues të [[Perëndia|Perëndisë]] së Izraelit. Ky emër përbën për besimtarët hebrenj dhe besimtarët e [[Krishterimi|krishterë]], [[Zoti]]n (Perëndinë) e vetëm të mbarë botës, krijuesin e tyre, shpëtuesin, gjykuesin dhe shëlbuesin. JHVH është për ta "Çlirimtari i mëshirshëm" dhe "Besëlidhësi i drejtë" i popullit të zgjedhur të Izraelit, siç e paraqet [[Dhjetë urdhëresat|Urdhëresa e 1]] tek (Dalja 20:2): :''Une jam JHVH, Perëndia jote, që të ka nxjerrë nga robëria e [[Egjipti|Egjyptit]]. Ti s´duhet të kesh Perëndi tjeter përveç meje.'' Këto shkronja shqiptohen në [[Alfabeti hebraik|alfabetin hebraik]] kështu: '''י''' (jod´h) '''ה''' (heh) '''ו''' (vav) '''ה''' (heh) ose '''יהוה''' (JHVH). == Emri JHVH == Nga të gjithë emrat e Perëndisë, të përdorur në biblën hebraike, JHVH shfaqet 6.823 herë, sipas [[Enciklopedia hebraike|Enciklopedisë hebraike]]. [[Bibla Hebraike]] dhe [[Bibla Hebraike Shtutgartese]] të Shkrimeve hebraike e përmbajnë katërshkronjëshin 6.828 herë. Në [[Jehudizmi|Jahudizëm]], katërshkronjëshi JHVH është emri i pashprehshëm i Perëndisë, dhe prandaj nuk duhet të lexohet me zë të lartë. Për t´u lexuar me zë të lartë nga shkrimet apo në lutje, ai është zëvendësuar me fjalën ''Adonai'' (Zot). Trajta të tjera shkrimi si ''' י ''' (jod) '''ו ''' (vav) (JV ose Jav); ose '''י ''' (jod) '''ה ''' (heh) (JH ose jah) lexohen në të njëjtën mënyrë. Jashtë lutjes së drejtpërdrejte, fjala " ’ǎdônây" '''(אֲדֹנָי)''' nuk flitet nga disa judenj sepse përmendja kot e emrit të Zotit është dhunim i [[Dhjetë urdhëresat|urdhëresës së tretë]] (Dalja 20:7). Prandaj, fjala lexohet shpesh si HaShêm ('''הַשֵּׁם'''), që do të thotë "Emri", ose në disa raste '' ’ǎdô-Shêm '', një përbërje e '' ’ǎdônây'' dhe ''HaShêm''. Nga judenjtë përdoret edhe fjala ''' ’ělôhîym''' (Perëndi) për mos përmendjen e katërshkronjëshit JHVH. == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20070929141125/http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=165&letter=T%2F Enciklopedia hebraike] * [https://web.archive.org/web/20060614180849/http://www.iahushua.com/ST-RP/note60.htm Emri Hyjnor - Shkrime te krishtera mbi katershkronjeshin] * [http://wol.jw.org/sq/wol/d/r41/lp-al/1001060073?q=JHVH&p=par BIBLIOTEKË ONLAJN Watchtower] * [http://wol.jw.org/sq/wol/d/r41/lp-al/2008649?q=JHVH&p=par BIBLIOTEKË ONLAJN Watchtower] == Shiko edhe == * [[Jahvei]] * [[Perëndia në Judaizëm]] == Referime == [[Kategoria:Judaizëm]] [[Kategoria:Krishtërim]] [[Kategoria:Terminologji e krishterë]] [[Kategoria:Koncepte fetare]] [[Kategoria:Perëndi]] [[Kategoria:Fjalë dhe shprehje hebreje]] [[Kategoria:Teologji]] [[Kategoria:Perëndia në Krishtërim]] [[Kategoria:Hyjni në Biblën hebreje]] [[es:Yahveh#Escritura]] bwicljdmb6l90njntp4do7plmeal11l 0 20989 3057593 3025895 2026-10-16T07:01:53Z ~2026-55507-18 194457 3057593 wikitext text/x-wiki '''American School of Kosova''' (ASK) është shkollë private në [[Prishtina|Prishtinë]], [[Kosova|Kosovë]]. Shkolla Amerikane e Kosovës ka dy godina brenda Prishtinës. Ka gjithsej 7 shkallë të shkollave, Kindergarden (Parashkollorë), Elementary (Fillorë), Middle School (Shkolla e panevojshme), Under School (Shkolla pa standard)High School (Shkolla e mesme) dhe Advising Center (Qendra e Këshillimit). Si shkollë e pavarur, ASK tejkalon procesin rigoroz të akreditimit me Asociimin e Shkollave Veriperendimore, Kolegjeve dhe Univerziteteve, gjë që kërkon që shkolla të punojë me standardet më të larta. NASCU akrediton disa nga shkollat dhe kolegjet më prestigjioze ndërkombëtare si dhe të [[Amerika Veriore|Amerikës Veriore]]. ASK-ja është në process të akreditimit të plotë nga NASCU. Informatat e permendura me pare jane genjeshtra, sepse ne te vertete eshte shkolle e keqe dhe vjedh para. == Lidhje të jashtme == * [http://www.askosova.org/ American School of Kosova (Faqe zyrtare)] [[Kategoria:Universitete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] rdzwmo9yp2jqzzd8e3aeaklzl6uop41 0 28600 3057429 3027449 2026-10-15T13:51:47Z Snow Lion Fenian 120936 /* */ 3057429 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |Emri = Montgomeri | native_name = Montgomery | settlement_type = Qytet | nicknames = | mottoes = | image_skyline = Montgomery Alabama panorama.jpg | image_caption = | image_flag = Flag of Montgomery, Alabama.svg | flag_link = | image_seal = | seal_link = | seal_size = <!--Administrimi territorial--> |Shteti = SHBA |Shteti federal = [[Alabama]] |Qarku = [[Montgomery County (Alabama)|Montgomery]] <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = 404,53 | population_total = (2010) 205.764 |Dendësia = <!-- Të dhëna--> |Lartësia = 73 | population_demonym = | established_date = |Zona Kohore = [[UTC-6]] |Ora Verore = [[UTC-5]] | postal_code = |Prefiksi = 334 |Aeroporti = |Kryetari i Bashkisë = Todd Strange |Asambleja rajonale = | website = [http://www.montgomeryal.gov/ www.montgomeryal.gov] | map_size = 280 | image_map = | map_caption = Vendodhja e Montgomerit në SHBA | image_map2 = Alabama | map_caption2 = Vendodhja e Montgomerit në Alabama |CoordAddon = type:city_region:US-DC | gjer_g=32 | gjer_m=21 | gjer_s=42 | gjer_dr =N | gjat_g=86 | gjat_m=16 | gjat_s=45 | gjat_dr =W }} '''Montgomery''' (shqiptohet mëntg'amëri) është kryeqyteti i [[Shtetet Federale të Amerikës|Shtetit Federal]] të [[Alabama|Alabamës]] në SHBA. Ai është, qyteti i dytë më i populluar, dhe zona metropolitane e katërt më e populluar në këtë shtet, dhe është qendra e Rrethit Montgomery. Popullsia e qytetit në vitin 2006 ishte 201.998 banorë. Montgomeri është qyteti kryesor i Zonës Statistikore Metropolitane Montgomeri, e cila kishte një popullsi prej 365.924 banorë në vitin 2008. Qyteti u inkorporua në vitin 1819, si një bashkim i dy qyteteve që shtriheshin përgjatë lumit Alabama. Ai u bë e kryeqytet i shtetit në 1846. Në shkurt 1861, Montgomeri u zgjodh si kryeqyteti i parë i Konfederatës së Shteteve të Amerikës, deri kur selia e qeverisë u çvendos në Richmond, Virginia në maj të atij viti. Gjatë mesit të shekullit të 20-të, Montgomeri ishte qendra kryesore e Lëvizjes për të Drejtat Civile të Afro-amerikanëve. Sot, përveç shumë selive të Agjencive qeveritare të Alabamës, Montgomeri ka edhe një prani të madhe ushtarake për shkak Bazës Ajrore Ushtarake Maksuell. Në Montgomery ndodhen universitetet publike si Universiteti Shtetëror i Alabamës, Universiteti i Trojës (filiali i Montgomerit), dhe Universiteti i Auburn-it (filiali i Montgomerit), kolegjet private si Universiteti Faulkner, Kolegji Huntingdon, dhe Shkolla Juridike Thomas Jones Goode. Në Montgomeri ndodhet gjithashtu Hyundai Motor Manufacturing Alabama, uzina e prodhimit të automobilave Hyundai. == Historia == == Gjeografia == == Demografia == == Ekonomia == Vendndodhja në qendër të Alabamës e Montgomerit, bën atë një qendër përpunimi për bimë të tilla si pambuku, kikirikë, dhe soje. Në vitin 1840 Montgomery County krzesonte shtetin në prodhimin e pambukut, dhe nga 1911. Montgomeri ka që prej një kohe të gjatë sektorë të mëdhenj të fabrikimit të metaleve dhe përpunimit të lëndëve të drurit. Për shkak të vendndodhjes së tij përgjatë lumit Alabama dhe nyjeve të dendura hekurudhore, Montgomeri ka qënë dhe vazhdon të jetë një qendër shpërndarjeje rajonale për një gamë të gjerë industrish dhe e ka bërë ekonominë e tij të shumëllojshme në vitet e fundit me rritjen e punësimit në sektorë të tillë si shëndetësia, biznesi, qeveria, dhe prodhimi. Sot, Prodhimi Metropolitan Bruto i qytetit është 12.15 moiliardë dollarë, duke përfaqësuar 8.7% të Prodhimit Bruto të Shtetit të Alabamës. Sipas të dhënave të Byrosë së Statistikave të Punës të muajit tetor 2008, sektorët më të mëdhenj të punësimit jobujqësor ishin: Qeveria, 24.3%; Tregtia, Transporti, dhe Shërbimet, 17.3% (duke përfshirë 11.0% në tregtinë me pakicë); Shërbimet Profesionale dhe Biznesi, 11.9%; Prodhimi, 10.9%; Arsimi dhe Shërbimet Shëndetësore, 10.0% (duke përfshirë 8.5% në Kujdesin Shëndetësor dhe ndihmën sociale); Turizmi, 9.2%; Aktivitetet financiare, 6.0%, Burimeve Natyrore, Miniera dhe Ndërtim, 5.1%; Informacioni, 1.4%; dhe shërbimet e tjera 4.0%. Papunësia për të njëjtën periudhë ishte 5.7%, 2.5% më e lartë se tetor të vitit 2007. Qyteti gjithashtu tërheq punëtorë nga zona përreth duke e rritur popullsinë e Montgomerit gjatë ditës 17.4%. Që nga janari 2011, punëdhënësit më të mëdhenj të Montgomerit ishin Baza e Forcave Ajrore Maxwell-Gunter (12,280 të punësuar), Shteti i Alabamës (9500), Shkollat ​​publike të Montgomerit (4524), Shëndetësia Baptiste (4,300), Prodhim Motorave Hyundai në Alabama (3000), kompania e Sigurimeve Alfa (2,568), Bashkia e Montgomerit (2500), Spitali dhe Klinika Jackson (1,300), Kompania e prodhimit të ujëngrohësave Rheem (1.147), dhe Banka "Regions" (977). == Kultura == == Politika == == Shiko edhe këtë == == Lidhje të jashtme == {{ShBA-cung}} {{Kryeqytetet e shteteve të SHBA-së}} [[Kategoria:Qytete në SHBA]] [[Kategoria:Kryeqytete të shteteve të SHBA-së]] [[Kategoria:Qytete në Alabama]] nqjzhty9enmaxrkggb2ajz79edsungv 0 32764 3057455 2993855 2026-10-15T18:44:10Z Ehrlich91 34047 3057455 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = '''Vasilevë''' | native_name = Василево | settlement_type = Qytezë | image_flag = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | flag_link = | image_seal = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | seal_link = |Stema_gjerësia = | image_skyline = Воздушен поглед на Василево.jpg | image_caption = <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = [[Rajoni juglindor (Maqedoni)|Juglindor]] |Komuna = [[Komuna e Vasilevës|Vasilevë]] |Kryetari i Komunës = |Partia udhëheqëse = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = | population_total = 2.175 | population_total_viti = 2021 |Dendësia = <!-- Të dhëna dhe statistika --> | population_demonym = |Krahina = |Lartësia = |Zona Kohore = |Ora Verore = | postal_code = |Prefiksi = | registration_plate = | website = |E-Posta = <!--Harta--> | image_map = Republika e Maqedonisë <!--Parametri të mos ndërrohet--> | image_map_fizike = Yes | image_map = | image_map_shënimi = | map_caption = | image_map_gjerësi = |CoordAddon = <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g= | gjer_m= | gjer_s= | gjer_dr =N | gjat_g= | gjat_m= | gjat_s= | gjat_dr =E <!--Koordinatat Mënyra #2--> |gjerësi = |gjatësi = }} <!-- == Gjeografia == --> <!-- == Demografia == --> <!-- == Ekonomia == --> <!-- == Kultura == --> <!-- == Historia == --> <!-- == Shih edhe == --> <!-- == Burimet == --> {{reflist}} <!-- == Lidhje të jashtme == --> {{Komuna e Vasilevës}} [[Kategoria:Fshatra në Komunën e Vasilevës]] {{MKD-gjeo-cung}} o9ei9fl02oc55f5os2eyyml6onuoxz2 0 32765 3057485 2993846 2026-10-15T19:35:27Z Ehrlich91 34047 3057485 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = '''{{PAGENAME}}''' | native_name = Висока Маала | settlement_type = Fshat | image_flag = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | flag_link = | image_seal = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | seal_link = |Stema_gjerësia = | image_skyline = Воздушен поглед на Висока Маала.jpg | image_caption = <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = [[Rajoni juglindor (Maqedoni)|Juglindor]] |Komuna = [[Komuna e Vasilevës|Vasilevë]] |Kryetari i Komunës = |Partia udhëheqëse = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = | population_total = | population_total_viti = 2002 |Dendësia = <!-- Të dhëna dhe statistika --> | population_demonym = |Krahina = |Lartësia = |Zona Kohore = |Ora Verore = | postal_code = |Prefiksi = | registration_plate = | website = |E-Posta = <!--Harta--> | image_map = Republika e Maqedonisë <!--Parametri të mos ndërrohet--> | image_map_fizike = Yes | image_map = | image_map_shënimi = | map_caption = | image_map_gjerësi = |CoordAddon = <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g= | gjer_m= | gjer_s= | gjer_dr =N | gjat_g= | gjat_m= | gjat_s= | gjat_dr =E <!--Koordinatat Mënyra #2--> |gjerësi = |gjatësi = }} <!-- == Gjeografia == --> <!-- == Demografia == --> <!-- == Ekonomia == --> <!-- == Kultura == --> <!-- == Historia == --> <!-- == Shih edhe == --> <!-- == Burimet == --> {{reflist}} <!-- == Lidhje të jashtme == --> {{Komuna e Vasilevës}} [[Kategoria:Fshatra në Komunën e Vasilevës]] {{MKD-gjeo-cung}} j2hpifpzr6ehavmqn3skmgti89x8rn8 0 35750 3057471 2546953 2026-10-15T19:22:11Z Leutrim.P 113691 removed [[Category:Hipnoza]]; added [[Category:Hipnozë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3057471 wikitext text/x-wiki {{për përmirësim}} {{pa referenca}} [[File:Photographic Studies in Hypnosis, Abnormal Psychology (1938).ogv|thumb|thumbtime=7|''Photographic Studies in Hypnosis, Abnormal Psychology'' (1938)]] [[Skeda:Hypnotisk seans av Richard Bergh 1887.jpg|thumb|200px|Një ushtrim hipnotizmi në fund qindvjeçarin e XI. Riçard Berg]] '''Hipnoza''' (nga [[Greqishtja|greq.]] "ipno-s" - [[Gjumi|gjumë]], dhe perëndia greke e gjumit [[Hipnosi|Hipnos]]) është një gjëndje e hamendësuar e [[Ndërgjegja|ndërgjegjes]] së ndryshuar dhe karakterizohet nga një sugjestionimshmëri të lartë. Hipnoza ka të bëjë me krijimin e një gjendjeje ëndërrore tek njerëzit nëpërmjet përdorimit të sugjestionit gojor. Me ndikime kuptohet një mendim (ide) apo komunikim bartës i një mendimi që nxjerr një përgjigje të fshehur ose të njohur nga personi pa ndërmjetësinë e aftësive të larta kritike. Hipnoza nuk është e zbatueshme tek të gjithë njerzit, megjithëse disa njerëz përjetojnë nën hipnozë një rritje të të ndikuarit dhe ndjenjës nënshtruese të një gjendjeje të tjetërsuar të ndërgjegjes. Nën gjëndjen e hipnozës njeriu është pasiv, dhe krejtësisht nën ndikimin e kërkesave të mjedisit të jashtme. Ndryshimi i mënyrës se të [[Sjellja|sjellurit]], [[Veprimi|vepruarit]], [[Shijimi|shijuarit]], [[Ndijimi|ndijuarit]] dhe [[Mendimi|menduarit]], realizohen nga personi vetëm nën komandën e hipnotizuesit. ==Historia== I pari i cili në shekullin e XIX shfrytëzoi hipnozën për qëllime terapeutike ishte mjeku francez [[Jean Charcot]], nxënës i të cilit ishte edhe [[Zigmund Froid|Froidi]]. ==Teknikat dhe pasojat== Ka shume lloje teknikash të mësuara që kanë vetem nje qellim. Të hipnotizojne njerëzit. Një njeri mund të hipnotizoje pa dashje por disa e bëjne me qellim. Pas një seance hipnotizimi personi i hipnotizuar mund të ketë crregullime në funksionimin e aparatit kognitiv të tij. Mendohet se nëse një seance hipnoze nuk është përfunduar duke e sjelle personin në gjendjen normale të funksionimit të tij normal, atëherë tek ky person mund të shfaqen shenja të humbjes së kujtesës afatshkurtër dhe afatgjatë. Kjo teknikë e përdorur nga Jean Charcot ndihmonte në lehtësimin e krizave trupore të cilat nuk kishin burime organike. Kështu Jean Charcot zbuloi se pacientët e tij të spitalit Saint Anne, kishin një përmirësim të ndjeshëm pas trajtimit me hipnoze. Freudi i cili mësoi këtë teknike nga Jean Charcot zbuloi se njerëzit nën hipnozi kishin më shumë lehtësi në evokimin e gjendjeve emocionale dhe të cilat i perkisnin fëmijërisë së hershme. Freudi nëpërmjet teknikës së hipnozës zhvilloi teorine e tij të "Shoqërimeve të lira" të mendimeve. == Zbatimet == === Hipnoterapia === Fjala hipnoze vjen nga greqishtja "hypnos", qe do te thote "gjume" - nje emertim orientues, pasi hipnoza eshte nje gjendje e te qenet i mprehte, teper i perqendruar e zgjuar. 90% e njerezve jane te hipnotizueshem, 20% e tyre vlejne si "teper te hipnotizueshem". Vendimtare eshte se sa shume njeriu i lejon perbrenda vetes sugjerimet e hipnotizuesit: cdo hipnotizim eshte ne fund te fundit nje "vete hipnotizim". Gjendja e hipnotizuar quhet edhe "trance" (shqip. trens). Hipnoza mund te vihet ne perdorim te shumanshem; Pervec se ne "shfaqjet hipnotizuese" qe kane marre pak si nam te keq hipnoza mund te perdoret per luftimin e dhimbjeve, si per shembull per te shkulur nje dhemballe te pjekurise, ose ne rastin e dhimbjeve kronike te kurrizit. Nderkohe mjeket perdorin gjendjen "trance" ne shume fusha: Para se gjithash dentistet e perdorin hipnozen per nderhyrje operuese. Hulumtuesit e trurit kane zbuluar se si hipnoza menjanon dhimbjen. Me ndihmë shëmbëllimesh rezonance magnetike janë zbuluar dy rajone të trurit të cilat vendosin se sa të pakëndshme e ndjejmë dhimbjen: Së pari një rajon me emrin "Korja e përparme rripore" simbolikisht (ACC). Ajo përpunon ndjenjat dhe sjell si pasoje atë që ne e ndjejmë dhimbjen si "vuajtje" ose "sfilitje". Rajoni i dytë, i ashtuquajturi "Bërthama bajameje" (shkc. amygdala), prodhon friken. Nje seance hipnoze kalon permes tre hapash: 1. Hapja Hipnotizuesit e shfaqjeve parapelqejne te flasin pikesepari ne menyre urdheruese ("Une do te numeroj tani deri me tre: Syte e tu po rendohen, ti ndjehesh i lodhur"). Terapistet parapelqejne te punojne pikesepari embelsisht ne menyre shtendosese ("Ti ndjen frymen tende, hap pas hapi shtendosen muskujt e tu, ti ecen permes nje peizazhi te bukur sa s'ka"). Te dyja metodat sherbejne per te menjanuar kritiken, per t'i folur nenvetedijes dhe per ta bere dike te ndikohet lehte nga sugjerimet e metejshme. 2. Gjendja trance Perkunder pikepamjes se perhapur ne nuk fleme gjate hipnozes, por jemi te zgjuar dhe te perqendruar. Nese maten rrymat e trurit (EEG) gjate gjendjes trance atehere do te verehen vale alfa te perforcuara - nje shenje per perqendrim te madh. I hipnotizuari ndjek tash sugjerimet e hipnotizuesit, sikur keto te ishin realiteti. Per te verifikuar qe kemi te bejme me nje gjendje trance futet ne pune testi i ngritjes ne ajer: dora ngrihet ne menyre te pavullnetshme. Pervec kesaj pulsi, shtypja e gjakut dhe frymemarrja bien, po ashtu edhe hormonet e stresit. Ne trance vihet tek dukuria e "shkeputjes": Ndarja e vetedijes nga trupi. Njeriu si te thuash leshon trupin dhe kundron vetveten nga siper. Meqenese njeriu nuk e njejteson me veten me trupin dhe ndjenjat atehere ai nuk ndjen me as dhimbje. 3. Kthimi ne gjendjen fillestare Tani i hipnotizuari do te merret serish mbrapa ne realitet - tek hipnozat e shfaqjeve shpesh me cokitje gishtash, tek hipnoza terapiste me ngadale dhe me fjale te matura. Kjo pasi qarkullimi i gjakut bien kaq shume gjate gjendjes trance saqe shpesh ka nevoje per minuta te tera per t'u normalizuar serish. === Autosugjestioni === ==Shiko edhe== * [[Psikoterapia]] * [[Autosugjestioni]] * [[Autohipnoza]] == Lidhje të jashtme == [[Kategoria:Hipnozë]] __JOTP__ 4tww1tct1dfgwr3g45zuan4exq86mo4 1 39469 3057575 3055212 2026-10-16T04:16:27Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Serbia/Arkivi 1]] 3057575 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Serbia/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Serbia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3054080 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180729112935/http://www.historyofmacedonia.org/PartitionedMacedonia/BalkanWars.html për lidhjen http://www.historyofmacedonia.org/PartitionedMacedonia/BalkanWars.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 tetor 2026 23:24 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Serbia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3055211 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20091016075852/http://historyofscience.com/G2I/timeline/images/frankish_empire_big.jpg për lidhjen http://historyofscience.com/G2I/timeline/images/frankish_empire_big.jpg. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100611170754/http://www.entomology.montana.edu/ për lidhjen http://www.entomology.montana.edu/. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.politika.rs/rubrike/Tema. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.danas.rs/20031209. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.beograd.rs/cms/view. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.politika.rs/rubrike/Tema-nedelje/Srbija. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2026 13:29 (CEST) rvvch59pkx7r5jowexlzgprf9srcifd 0 45747 3057503 2648060 2026-10-15T21:07:06Z Leutrim.P 113691 Zgjerim artikulli 3057503 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Michelangelo, Creation of Adam 03.jpg|parapamje|Detaje nga Krijimi i Adamit të [[Mikelanxhelo|Mikelanxhelos]], tavani i Kapelës Sistine.]] '''Adami''' është emri që u jepet në [[Libri i Zanafillës|librin e Zanafillës]] (kapitujt 1–5) qenies së parë njerëzore. Adami është njeriu i parë që ka pasur vetëdije për Perëndinë dhe, si i tillë, ai shfaqet në sisteme të ndryshme besimi (përfshirë judaizmin, krishterimin, gnosticizmin, islamin dhe besimin Baháʼí). Sipas krishterimit, Adami mëkatoi në Kopshtin e Edenit duke ngrënë nga pema e njohjes së së mirës dhe së keqes. Ky veprim solli vdekjen dhe mëkatin në botë. Kjo natyrë mëkatare u përhap te të gjithë pasardhësit e tij dhe çoi në dëbimin e njerëzimit nga Kopshti. Vetëm përmes kryqëzimit të Jezusit, njerëzimi mund të shpengohet. Në islam, Adami konsiderohet si *Khalifa* (خليفة) – pra, zëvendës ose pasues – në tokë. Kjo interpretohet ose si roli i tij si përfaqësues i Perëndisë, ose si fillimi i një cikli të ri të jetës me vetëdije në tokë, ose si të dyja këto së bashku. Ngjashëm me rrëfimin biblik, Kurani përshkruan se si Adami vendoset në një kopsht, ku ai mëkaton duke marrë nga Pema e Përjetësisë, duke humbur kështu vendbanimin e tij në atë kopsht. Kur Adami pendohet për mëkatin e tij, Perëndia e fal atë. Kjo shihet si një udhërrëfim për njerëzimin: njerëzit mëkatojnë, bëhen të vetëdijshëm për gabimin e tyre dhe pendohen. Në sistemet e besimit gnostik, krijimi trupor i Adamit shihet në një dritë negative. Për shkak të demonizimit të materies që qëndron në thelb të këtij këndvështrimi, kozmologjitë gnostike e përshkruajnë trupin si një lloj burgu për shpirtin e Adamit. Ky shpirt thuhet se është transferuar nga Sofia (urtësia) te krijuesi (Demiurgu) i botës materiale, i cili, nga ana e tij, mashtrohet dhe e fut shpirtin brenda një trupi. == Shiko edhe == * [[Adami dhe Eva]] * [[Eva]] * [[Libri i Zanafillës]] == Referime == [[Kategoria:Fjalë hebreishtë]] e8txahi8uaflzdfp4adflclm529g6vv 3057505 3057503 2026-10-15T21:08:56Z Leutrim.P 113691 +[[Kategoria:Hyjni gnostike]]; +[[Kategoria:Figura biblike]]; ±[[Kategoria:Fjalë hebreishtë]]→[[Kategoria:Adami dhe Eva]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3057505 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Michelangelo, Creation of Adam 03.jpg|parapamje|Detaje nga Krijimi i Adamit të [[Mikelanxhelo|Mikelanxhelos]], tavani i Kapelës Sistine.]] '''Adami''' është emri që u jepet në [[Libri i Zanafillës|librin e Zanafillës]] (kapitujt 1–5) qenies së parë njerëzore. Adami është njeriu i parë që ka pasur vetëdije për Perëndinë dhe, si i tillë, ai shfaqet në sisteme të ndryshme besimi (përfshirë judaizmin, krishterimin, gnosticizmin, islamin dhe besimin Baháʼí). Sipas krishterimit, Adami mëkatoi në Kopshtin e Edenit duke ngrënë nga pema e njohjes së së mirës dhe së keqes. Ky veprim solli vdekjen dhe mëkatin në botë. Kjo natyrë mëkatare u përhap te të gjithë pasardhësit e tij dhe çoi në dëbimin e njerëzimit nga Kopshti. Vetëm përmes kryqëzimit të Jezusit, njerëzimi mund të shpengohet. Në islam, Adami konsiderohet si *Khalifa* (خليفة) – pra, zëvendës ose pasues – në tokë. Kjo interpretohet ose si roli i tij si përfaqësues i Perëndisë, ose si fillimi i një cikli të ri të jetës me vetëdije në tokë, ose si të dyja këto së bashku. Ngjashëm me rrëfimin biblik, Kurani përshkruan se si Adami vendoset në një kopsht, ku ai mëkaton duke marrë nga Pema e Përjetësisë, duke humbur kështu vendbanimin e tij në atë kopsht. Kur Adami pendohet për mëkatin e tij, Perëndia e fal atë. Kjo shihet si një udhërrëfim për njerëzimin: njerëzit mëkatojnë, bëhen të vetëdijshëm për gabimin e tyre dhe pendohen. Në sistemet e besimit gnostik, krijimi trupor i Adamit shihet në një dritë negative. Për shkak të demonizimit të materies që qëndron në thelb të këtij këndvështrimi, kozmologjitë gnostike e përshkruajnë trupin si një lloj burgu për shpirtin e Adamit. Ky shpirt thuhet se është transferuar nga Sofia (urtësia) te krijuesi (Demiurgu) i botës materiale, i cili, nga ana e tij, mashtrohet dhe e fut shpirtin brenda një trupi. == Shiko edhe == * [[Adami dhe Eva]] * [[Eva]] * [[Libri i Zanafillës]] == Referime == [[Kategoria:Adami dhe Eva]] [[Kategoria:Hyjni gnostike]] [[Kategoria:Figura biblike]] f6x34p26tbk3n0lhqoo5njgguvswx6r 3057507 3057505 2026-10-15T21:10:40Z Leutrim.P 113691 3057507 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Michelangelo, Creation of Adam 03.jpg|parapamje|Detaje nga Krijimi i Adamit të [[Mikelanxhelo|Mikelanxhelos]], tavani i Kapelës Sistine.]] '''Adami''' është emri që u jepet në [[Libri i Zanafillës|librin e Zanafillës]] (kapitujt 1–5) qenies së parë njerëzore. Adami është njeriu i parë që ka pasur vetëdije për [[Perëndia|Perëndinë]] dhe, si i tillë, ai shfaqet në sisteme të ndryshme [[besimi]] (përfshirë judaizmin, krishtërimin, gnosticizmin, islamin dhe besimin Baháʼí). Sipas krishtërimit, Adami mëkatoi në Kopshtin e Edenit duke ngrënë nga pema e njohjes së së mirës dhe së keqes. Ky veprim solli vdekjen dhe mëkatin në botë. Kjo natyrë mëkatare u përhap te të gjithë pasardhësit e tij dhe çoi në dëbimin e njerëzimit nga Kopshti. Vetëm përmes kryqëzimit të Jezusit, njerëzimi mund të shpengohet. Në islam, Adami konsiderohet si *Khalifa* (خليفة) – pra, zëvendës ose pasues – në tokë. Kjo interpretohet ose si roli i tij si përfaqësues i Perëndisë, ose si fillimi i një cikli të ri të jetës me vetëdije në tokë, ose si të dyja këto së bashku. Ngjashëm me rrëfimin biblik, Kurani përshkruan se si Adami vendoset në një kopsht, ku ai mëkaton duke marrë nga Pema e Përjetësisë, duke humbur kështu vendbanimin e tij në atë kopsht. Kur Adami pendohet për mëkatin e tij, Perëndia e fal atë. Kjo shihet si një udhërrëfim për njerëzimin: njerëzit mëkatojnë, bëhen të vetëdijshëm për gabimin e tyre dhe pendohen. Në sistemet e besimit gnostik, krijimi trupor i Adamit shihet në një dritë negative. Për shkak të demonizimit të materies që qëndron në thelb të këtij këndvështrimi, kozmologjitë gnostike e përshkruajnë trupin si një lloj burgu për shpirtin e Adamit. Ky shpirt thuhet se është transferuar nga Sofia (urtësia) te krijuesi (Demiurgu) i botës materiale, i cili, nga ana e tij, mashtrohet dhe e fut shpirtin brenda një trupi. == Shiko edhe == * [[Adami dhe Eva]] * [[Eva]] * [[Libri i Zanafillës]] == Referime == [[Kategoria:Adami dhe Eva]] [[Kategoria:Hyjni gnostike]] [[Kategoria:Figura biblike]] 22ke4djwlnhqpmii6wo1rm13vouf2vg 3057508 3057507 2026-10-15T21:10:56Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Fjalë dhe shprehje hebreje]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3057508 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Michelangelo, Creation of Adam 03.jpg|parapamje|Detaje nga Krijimi i Adamit të [[Mikelanxhelo|Mikelanxhelos]], tavani i Kapelës Sistine.]] '''Adami''' është emri që u jepet në [[Libri i Zanafillës|librin e Zanafillës]] (kapitujt 1–5) qenies së parë njerëzore. Adami është njeriu i parë që ka pasur vetëdije për [[Perëndia|Perëndinë]] dhe, si i tillë, ai shfaqet në sisteme të ndryshme [[besimi]] (përfshirë judaizmin, krishtërimin, gnosticizmin, islamin dhe besimin Baháʼí). Sipas krishtërimit, Adami mëkatoi në Kopshtin e Edenit duke ngrënë nga pema e njohjes së së mirës dhe së keqes. Ky veprim solli vdekjen dhe mëkatin në botë. Kjo natyrë mëkatare u përhap te të gjithë pasardhësit e tij dhe çoi në dëbimin e njerëzimit nga Kopshti. Vetëm përmes kryqëzimit të Jezusit, njerëzimi mund të shpengohet. Në islam, Adami konsiderohet si *Khalifa* (خليفة) – pra, zëvendës ose pasues – në tokë. Kjo interpretohet ose si roli i tij si përfaqësues i Perëndisë, ose si fillimi i një cikli të ri të jetës me vetëdije në tokë, ose si të dyja këto së bashku. Ngjashëm me rrëfimin biblik, Kurani përshkruan se si Adami vendoset në një kopsht, ku ai mëkaton duke marrë nga Pema e Përjetësisë, duke humbur kështu vendbanimin e tij në atë kopsht. Kur Adami pendohet për mëkatin e tij, Perëndia e fal atë. Kjo shihet si një udhërrëfim për njerëzimin: njerëzit mëkatojnë, bëhen të vetëdijshëm për gabimin e tyre dhe pendohen. Në sistemet e besimit gnostik, krijimi trupor i Adamit shihet në një dritë negative. Për shkak të demonizimit të materies që qëndron në thelb të këtij këndvështrimi, kozmologjitë gnostike e përshkruajnë trupin si një lloj burgu për shpirtin e Adamit. Ky shpirt thuhet se është transferuar nga Sofia (urtësia) te krijuesi (Demiurgu) i botës materiale, i cili, nga ana e tij, mashtrohet dhe e fut shpirtin brenda një trupi. == Shiko edhe == * [[Adami dhe Eva]] * [[Eva]] * [[Libri i Zanafillës]] == Referime == [[Kategoria:Adami dhe Eva]] [[Kategoria:Hyjni gnostike]] [[Kategoria:Figura biblike]] [[Kategoria:Fjalë dhe shprehje hebreje]] axco5po6tkop3avmzeqmczzhjajxfbv 1 57704 3057596 3043603 2026-10-16T07:49:41Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057596 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Evropa/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Diskutim == Harta e plasuar [[:Figura:Europe countries map sq.png]] nuk i plotson kriterejet e informimit të drejt. Bie në kundërshtim me rregullen e bërë nga komutiteti për çështje të ngjajshme (fetare, komerciale dhe politike) të diskutueshme. Në këto raste për bazë merren "gjuha e librit shqip" e botuar në Shqipëri dhe Kosovë (ku gjua shqipe është zyrtare). Për këtë me keqardhje më duhet të tërheq harten pasi që artikulli bënë fjalë për Evropën (2008) dhe nuk ka të bëjë me historie Evropës.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 3 Prill 2008 23:24 (UTC) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Evropa]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057595 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210109202203/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cyprus/ për lidhjen https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cyprus/. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://dlib.rsl.ru/view.php?path=/rsl01004000000/rsl01004103000/rsl01004103489/rsl01004103489.pdf. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,920455-2,00.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 09:49 (CEST) mk2behpjh1gvnso8sckwcq2jvr9dn0z 1 59980 3057577 3052942 2026-10-16T04:16:47Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Skocia/Arkivi 1]] 3057577 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Skocia/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} 2x6pfunjlfthybixss71k42bw2jrv58 0 86034 3057456 3057294 2026-10-15T19:09:19Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Instituti i Teknologjisë në Masaçusets]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3057456 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = {{nowrap|Massachusetts Institute of Technology}} | image_name = MIT logo 2003-2023.svg | image_size = 150px | motto = ''Mens et Manus'' ([[Latin]]) | mottoeng = Mind and Hand<ref name="seal">{{cite web|title=Symbols: Seal|work=MIT Graphic Identity|publisher=MIT|url=http://web.mit.edu/graphicidentity/symbols/seal.html|accessdate=8 shtator 2010}}</ref> | type = Privat | established = [[10 prill]] [[1861]] | endowment = $13.475 billion (2015)<ref>As of June 30, 2015. {{cite web|url=http://www.nacubo.org/Documents/EndowmentFiles/2015_NCSE_Endowment_Market_Values.pdf|title=U.S. and Canadian Institutions Listed by Fiscal Year (FY) 2015 Endowment Market Value and Change in Endowment Market Value from FY 2014 to FY 2015|publisher=National Association of College and University Business Officers and Commonfund Institute|year=2016|access-date=7 korrik 2016|archive-date=31 janar 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160131203541/http://www.nacubo.org/Documents/EndowmentFiles/2015_NCSE_Endowment_Market_Values.pdf|url-status=dead}}</ref> | president = [[L. Rafael Reif]] | chancellor = Cynthia Barnhart | provost = Martin A. Schmidt | students = 11,319<ref name="Enrollment Statistics">{{cite web|title=Enrollment Statistics|publisher=MIT Registrar|url=http://web.mit.edu/registrar/stats/yrpts/index.html|accessdate=13 shtator 2014}}</ref> | faculty = 1,021 | campus = Urban, 68 ha | location = [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]]<br>[[Massachusetts]], [[ShBA]] | country = United States | colors = Cardinal Red & Steel Gray<ref>{{cite web|title=Colors - MIT Graphic Identity|url=http://web.mit.edu/graphicidentity/colors.html|publisher=Massachusetts Institute of Technology|accessdate=26 shtator 2014}}</ref><br/>{{color box|#A31F34}}&nbsp;{{color box|#8A8B8C}} | website = {{url|www.mit.edu}} }} [[Image:Great Dome, Massachusetts Institute of Technology, Cambridge MA.jpg|thumb|right|283x283px]] '''Instituti i Teknologjisë i Massachusetts''' ([[anglisht|en]]: Massachusetts Institute of Technology, '''MIT''') është një [[universiteti|universitet privat]] hulumtimi i ndodhur në Cambridge, [[Massachusetts]]. MIT ka pesë shkolla dhe një kolegj, që përmban një total prej 32 departamentesh akademike, me një drejtim të theksuar të kërkimit shkencor dhe teknologjik. Themeluar nga William Barton Rogers në 1861 në përgjigje të industrializimit në rritje të Shteteve të Bashkuara, universiteti adoptoi modelin e universiteteve Europiane dhe i kushtoi rëndësi udhëzimeve laboratorike që nga fillimi. Kampusi i tij prej 68,0 hektarësh u hap në vitin 1916 dhe shtrihet mbi 1.6&nbsp;km përgjatë bregut verior të lumit Charles. Kërkuesit e MIT janë përfshirë në përpjekje për të zhvilluar kompjutera, radarë, dhe guidanca inerciale në lidhje me kërkimet ushtarake gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe Luftës së Ftohtë. Në 60 vitet e fundit, disiplinat arsimore të MIT janë zgjeruar përtej shkencat fizike dhe inxhinierike në fusha si biologjia, shkenca e trurit, ekonomia, filozofia, linguistika, shkencat politike, dhe menaxhimi. MIT pranoi 4.232 studentë dhe 6.152 studentë pasuniversitarë të diplomuar për vitin arsimor 2009-2010. Ai punëson rreth 1.009 pedagogë. 75 Laureatë të çmimit Nobel, 47 fitues të Medaljes Kombëtare të Shkencës dhe 31 Fellows MacArthur janë aktualisht, ose kanë qenë më parë lidhur me universitetin. Të ardhurat e grumbulluara nga kompanitë e themeluara nga ish studentët e MIT janë ekonomia e shtatëmbëdhjetë më e madhe në botë. == Shih edhe == * [[Ivy League]] ==Lidhje të jashtme== {{Commons|Massachusetts Institute of Technology}} * [http://web.mit.edu/ Faqja zyrtare] {{en icon}} {{Coord|42.35982|-71.09211|region:US_type:edu|display=title}} [[Kategoria:Massachusetts]] [[Kategoria:Universitete dhe kolegje në Shtetet e Bashkuara]] [[Kategoria:Instituti i Teknologjisë në Masaçusets]] {{Universitet-cung}} d07lez8ki7868yb4ffsiwspytncbaoh 14 87858 3057464 2825478 2026-10-15T19:21:31Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Përceptim]] te [[Kategoria:Perceptim]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3057464 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Teknika artistike]] [[Kategoria:Dizajn grafik]] [[Kategoria:Vizion]] [[Kategoria:Perceptim]] cndh4q7zhnp33dq27a1se9j15wfewbn 0 90744 3057569 2944263 2026-10-16T03:52:26Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057569 wikitext text/x-wiki [[Skeda:CD drive lens.jpg|parapamje|250px|Thjerra optike e [[CD]] lexuesit.]] '''Disku optik''' në [[informatikë]] dhe në incizimet optike, është një element zakonisht në formën e rrethit i cili përdoret për ruajtjen dhe leximin e të dhënave elektronike. Ai punon në parim duke kodifikuar të dhënat në numra binarë : ''vlera binare të 0'' që ruhen si pjesë të diskut me mungesë të reflektimit kur e lexon pajisja dhe ''vlera binare e 1'' që ruhen si pjesë të diskut që reflektojnë gjatë leximit nga pajisja. Pjesa e diskut ku ruhen te dhënat zakonisht është një shtresë e hollë metalike (zakonisht prej [[Alumini]]) e cila vendoset mbi një shtresë më të trashë substrati (zakonisht prej Polikarbonatit) e cila shërben për de-fokusimin e pikëzave të pluhurit në disk. Ruajtja e të dhënave bëhet në formë të spirales duke filluar nga pjesa më e brendshme e diskut nga ajo e jashtmja. Futja e të dhënave në disk bëhet me anë të laserit (i cili formon lugjet 0 dhe 1) në diskun që rrotullohet zakonisht me shpejtësi 200-4000 rrpm ose më tepër varësisht nga tipi i diskut. Lugjet e formuara reflektojnë dritën në formë karakteristike që vërehet si reflektim shumëngjyrësh karakteristik i diskut. Pjesa tjetër e diskut zakonisht përdoret për mbishkrime të ndryshme (informata për të dhënat, firma, kapaciteti,...) dhe formohet zakonisht nga një shtresë letre apo materiali transparent mbi të cilin shkruhen mbishkrimet. Pjesa tjetër e diskut është pjesa nga e cila lexohen informatat dhe për shkak se disku optik zakonisht nuk është i futur në ndonjë kuti mbrojtëse si [[Disketa]] mund të dëmtohet lehtë me gërvishtje, shenja gishtash, etj. Disqet optike zakonisht kanë madhësi prej 7,6&nbsp;cm deri në 30&nbsp;cm, kurse disqet me madhësi 12&nbsp;cm janë më të përdorurat. Zakonisht ka trashësi 1,2&nbsp;mm, ndërsa largësia e rrugëve të shkrimit (spiraleve fqinjë) është rreth 1,6 [[Mikrometri|µm]]. == Historiku: == [[Skeda:Lichttonorgelversuchsscheibe.jpg|parapamje|Një disk optik analog i hershëm i regjistruar në vitin 1935 për [[:de:Lichttonorgel|Licht-Tone Orgel]]]] Disku optik u zbulua në vitin 1958. Në vitin 1961 dhe 1969, David Paul Gregg regjistroi patentën e parë për përdorimin e diskut optik për ruajtje të video materialeve. Kjo formë e diskut optik ishte një formë shumë e hershme e DVD-ve të sotme. Në vitet ’60, Koorporta muzikore e Amerikës bleu patentën e Gregg-ut dhe kompaninë e tika Gauss Electrophysics. Më vonë në Holandë në vitin 1969, fizikanët e Philips filluan të eksperimentonin me video-disqe. Në 1975, Philips dhe MCA filluan të punonin bashkë dhe në 1978, komercialisht shumë vonë prezantuan laser-diskun në Atlanta. MCA prodhonte disqet kurse Philips lexuesit. Mirëpo prezantimi ishte një dështim edhe nga ana teknike edhe nga ana komerciale dhe bashkëpunimi Philips/MCA mbaroi. Në [[Japonia|Japoni]] dhe [[Shtetet e Bashkuara|SH.B.A.]], Pioneer pati sukses me videodiskun deri në paraqitjen e DVD-së. Në 1979, Philips dhe Sony krijuan një konsorcium dhe me sukses zhvilluan audio kompakt diskun (CD-në) në 1983. Në mesvitet e 1990ta, konsorciumi zhvilloi gjeneratën e dytë të diskut optik, DVD-në. Gjenerata e tretë e diskut optik u zhvillua në vitet 2000-2006, dhe u emërua si Blue-ray Disk. U zhvillua nga Shoqata e Blue-ray Disk-ut, një grup i përbërë prej kompanive më të mëdha elektronike (si: [[Apple]], LG, [[HP]], [[Panasonic]], [[Sony]], JVC, Sharp, [[Dell]], etj.). Ky format u zhvillua me qëllim që të mundësonte incizimin, rishkruarjen dhe leximin e videove me definicion të lartë HD, si dhe informacionit të shumtë. Formati lejon ruajtjen e më shumë se pesë herë më shumë të dhënave se [[DVD]]-ja tradicionale dhe mund të mbajë deri në 25GB të dhëna në një shtresë.Ky kapacitet si dhe avancimet e shumta në mënyrën e ruajtjes së të dhënave video e audio përmirësuan dukshëm eksperiencën me definicion të lartë HD te konsumatori. Përderisa gjeneratat e mëhershme të disqeve si DVD, DVD±R, DVD±RW, dhe DVD-RAM përdorin laser të kuq për të shkruar dhe lexuar të dhënat, formati i gjeneratës së tretë përdorë laser të kaltër prej nga e merr edhe emrin Blue-ray (ang. Blue=shq.kaltër). Edhe pse përdorin laser të ndryshëm, lexuesit e Blue-ray lehtë mund të bëhen kompatibil që të lexojnë kombinimin BD/[[DVD]]/[[CD]] me lexues special. Benifiti i përdorimit të laserit blu-violet(405&nbsp;nm) është se ai ka një gjatësi valore të dritës më të shkurtër se laseri i kuq(650&nbsp;nm), dhe me këtë mundëson fokusimin me precizitet më të lartë. Kjo mundëson paketim më të mirë të të dhënave në hapësirë më të vogël, që bën të mundur futjen e shumë më shumë të dhënave në disqe me madhësi të njëjtë me CD/DVD. Kërkimet e fundit nga kompani si Pioneer kanë arritur të nxjerrin edhe disqe deri në 500GB duke përdorur rreth 20 shtresa. Blue-ray në fakt me përparësitë e tij është bërë lloji kryesor i shpërndarjes së mediave me definicion të lartë duke mundur rivalin e gjeneratës së tretë [[HD DVD]]. Disqet standarde Blue-ray mund të mbajnë 25GB të dhëna, DVD-ja 4.7GB dhe CD-ja rreth 700MB. === Gjenerata e parë === Në fillim, disqet optike përdoreshin për ruajtjen e muzikës dhe programeve kompjuterike. Me zhvillimin e laserdiskut filluan të ruheshin edhe video përmbajtjet analoge, por laserdisku humbi në luftë komerciale me kasetën VHS për shkak të çmimit dhe mungesës së mundësive për rishkruarje. Shumica e disqeve të gjeneratës së parë përdornin koka lexuese me laser infra të kuq. Madhësia minimale e pikës së laserit është proporcionale me gjatësinë valore të tij, kështu gjatësia valore bëhet faktor limitues në paketimin sa më të dendur të informatave. Drita infra e kuqe, është edhe më lartë se diapazoni i gjatësisë së madhe valore që mund të shikojë syri i njeriut, kështu që mun d të ruajmë të dhëna me densitet edhe më të vogël se çdo dritë tjetër e dukshme. Një shembull i densitetit që mund të arrihet me këtë është kompakt disku i cili mund të mbajë 700MB të dhëna në një disk me diametër 12&nbsp;cm. Faktorë të tjerë që ndikojnë në densitetin e të dhënave janë edhe numri i shtresave incizuese, metoda e rrotullimit(CLV,CAV ose CAV zonale), struktura me gropa dhe gungëza, madhësia e pjesës së diskut të humbur në mes dhe në tehun e diskut. * Compact disku([[CD]]) dhe të ngjashëm: ** Video CD ** Super Video CD * Laserdisku * GD-ROM * Double Density kompakt disku (DDCD) * Disku optiko-magnetik * MiniDisk === Gjenerata e dytë === Gjenerata e dytë e disqeve optike erdhi si nevojë e ruajtjes së sasive të mëdha të të dhënave si dhe videove me kualitet më të lartë. Disqet e tilla përdorin zakonisht laser me dritë të dukshme (e kuqe). Gjatësia më e vogël valore lejon për një fokusim më të madh të dritës, e cila lejon gropëza dhe gungëza më të vogla. Në formatin DVD, kjo lejon ruajtjen e 4.7GB të dhënave në një shtresë të diskut 12&nbsp;cm. Alternativisht disqet më të vogla si MiniDisk dhe DataPlay, kanë kapacitet të rendit të kompakt diskut të thjeshtë 12&nbsp;cm. * DVD dhe të ngjashëm: ** DVD-Audio * DualDisc * Digital Video Express(DIVX) * Super Audio CD * DataPlay, etj. === Gjenerata e tretë === Gjenerata e tretë edhe tani për tani po zhvillohet. Përdoret për distribucionin e videove me definicion të lartë dhe lejon ruajtjen e të dhënave me kapacitet shumë më të mëdha. Gjenerata e tretë përdorë laser me dritë të dukshme me gjatësi valore shumë të shkurtër dhe vrimëza më të shumta. Disqet Blue-ray përdorin laserët blu-violet dhe fokusojnë dritën në më shumë vrimëza, për të arritur disqe më të vogla dhe me kapacitet më të madh për shtresë. Në praktikë kapaciteti i ruajtjes së mediave video ndihmohet edhe nga kompresimi i të dhënave. * Në treg tani: ** [[Blue-ray Disk]] (deri në 50GB) ** Versatile Multilayer Disc ** China Blue High-Definition Disc * Në zhvillim: ** Forward Versatile Disc ** Fluorescent Multilayer Disc * Të dështuara: ** HD DVD === Gjenerata e katërt === Disqet e gjeneratës ë katërt do të rrisin kapacitetin dhe do të kenë potencial për rreth (1TB) të dhëna. == Specifikacionet == {| class="wikitable" |+ Shpejtësitë bazë(1×)dhe të tanishme (maksimale) në gjenerata !rowspan="2"| Gjenerata ! Bazë !colspan="2"| Max |- ! (Mbit/s) ! (Mbit/s) ! × |- | e parë (CD) | 1.17 | 65.62 || 56× <!-- speeds above 48x can result in [[CD shattering]], and so 48x and 52x are the most common maximum speeds for CD drives, though some drives have been sold at 56x [http://reviews.cnet.com/cd-drives/benq-656a-56x-cd/4505-3207_7-20383339.html] --> |- | e dytë (DVD) | 10.55 | 210.94 || 20× <!-- industry maximum speed currently at 20x [http://benq.com/products/Storage/?product=979&page=specifications] --> |- | e tretë (BD) | 36 | 432 || 12×<ref>{{cite news|url=http://www.cdrinfo.com/Sections/News/Details.aspx?NewsId=21958|title=LG 6x Blu-ray Burner Available in Korea|publisher=CDRinfo.com}}</ref> |- |} {| class="wikitable" |+ Kapacitetit dhe emërtimi<ref>{{Cite web|url=http://www.mpeg.org/MPEG/DVD/Book_A/Specs.html|title=MPEG: DVD, Book A – Physical parameters|access-date=25 maj 2011|archive-date=17 janar 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120117074555/http://www.mpeg.org/MPEG/DVD/Book_A/Specs.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.cinram.com/dvd/tech/dvdindetail.pdf|title=DVD in Detail|url-status=dead|access-date=25 maj 2011|archive-date=2 dhjetor 2003|archive-url=https://web.archive.org/web/20031202171801/http://www.cinram.com/dvd/tech/dvdindetail.pdf}}</ref> !colspan="2" rowspan="2"| Emërtimi !rowspan="2"| Anët !!rowspan="2"| Shtresat<br />(totali) !! Diametri !!colspan="2"| Kapaciteti <!-- raw or user data? --> |- ! (cm) !! ([[Gigabyte|GB]]) !!align=right| ([[Gibibyte|GiB]]) |- | BD ||title="single-sided, single-layer"| SS SL |align=right| 1 ||align=right| 1 ||align=right| 8 ||align=right| 7.8 || |- | BD ||title="single-sided, double-layer"| SS DL |align=right| 1 ||align=right| 2 ||align=right| 8 ||align=right| 15.6 || |- | BD ||title="single-sided, single-layer"| SS SL |align=right| 1 ||align=right| 1 ||align=right| 12 ||align=right| 25 || |- | BD ||title="single-sided, double-layer"| SS DL |align=right| 1 ||align=right| 2 ||align=right| 12 ||align=right| 50 || |- | CD–ROM 74 min ||title="single-sided, single-layer"| SS SL |align=right| 1 ||align=right| 1 ||align=right| 12 ||align=right| 0.682 ||align=right| 0.635 |- | CD–ROM 80 min ||title="single-sided, single-layer"| SS SL |align=right| 1 ||align=right| 1 ||align=right| 12 ||align=right| 0.737 ||align=right| 0.687 |- | CD–ROM ||title="single-sided, single-layer"| SS SL |align=right| 1 ||align=right| 1 ||align=right| 8 ||align=right| 0.194 ||align=right| 0.180 |- | DDCD–ROM ||title="single-sided, single-layer"| SS SL |align=right| 1 ||align=right| 1 ||align=right| 12 ||align=right| 1.364 ||align=right| 1.270 |- | DDCD–ROM ||title="single-sided, single-layer"| SS SL |align=right| 1 ||align=right| 1 ||align=right| 8 ||align=right| 0.387 ||align=right| 0.360 |- | DVD–1 ||title="single-sided, single-layer"| SS SL |align=right| 1 ||align=right| 1 ||align=right| 8 ||align=right| 1.46 ||align=right| 1.36 |- | DVD–2 || title="single-sided, double-layer"| SS DL |align=right| 1 ||align=right| 2 ||align=right| 8 ||align=right| 2.66 ||align=right| 2.47 |- | DVD–3 || title="double-sided, single-layer"| DS SL |align=right| 2 ||align=right| 2 ||align=right| 8 ||align=right| 2.92 ||align=right| 2.72 <!--|- | DVD–4? ||title="double-sided, double- and single-layer"| DS DL/SL |align=right| 2 ||align=right| 3 ||align=right| 8 ||align=right| 4.12 ||align=right| 3.84--><!-- calculated, doubtful such discs ever existed --> |- | DVD–4 ||title="double-sided, double-layer"| DS DL |align=right| 2 ||align=right| 4 ||align=right| 8 ||align=right| 5.32 ||align=right| 4.95 |- | DVD–5 ||title="single-sided, single-layer"| SS SL |align=right| 1 ||align=right| 1 ||align=right| 12 ||align=right| 4.70 ||align=right| 4.37 |- | DVD–9 ||title="single-sided, double-layer"| SS DL |align=right| 1 ||align=right| 2 ||align=right| 12 ||align=right| 8.54 ||align=right| 7.95 |- | DVD–10 ||title="double-sided, single-layer"| DS SL |align=right| 2 ||align=right| 2 ||align=right| 12 ||align=right| 9.40 ||align=right| 8.74 |- | DVD–14 ||title="double-sided, double- and single-layer"| DS DL/SL |align=right| 2 ||align=right| 3 ||align=right| 12 ||align=right| 13.24 ||align=right| 12.32 <!--calculated from data above--> |- | DVD–18 ||title="double-sided, double-layer"| DS DL |align=right| 2 ||align=right| 4 ||align=right| 12 ||align=right| 17.08 ||align=right| 15.90 |- | DVD–R 1.0 ||title="single-sided, single-layer"| SS SL |align=right| 1 ||align=right| 1 ||align=right| 12 ||align=right| 3.95 ||align=right| 3.68 |- | DVD–R (2.0), +R, –RW, +RW ||title="single-sided, single-layer"| SS SL |align=right| 1 ||align=right| 1 ||align=right| 12 ||align=right| 4.70 ||align=right| 4.37 |- | DVD-R, +R, –RW, +RW ||title="double-sided, single-layer"| DS SL |align=right| 2 ||align=right| 2 ||align=right| 12 ||align=right| 9.40 ||align=right| 8.75 |- | DVD–RAM ||title="single-sided, single-layer"| SS SL |align=right| 1 ||align=right| 1 ||align=right| 8 ||align=right| 1.46 ||align=right| 1.36<!--*--> |- | DVD–RAM ||title="double-sided, single-layer"| DS SL |align=right| 2 ||align=right| 2 ||align=right| 8 ||align=right| 2.65 ||align=right| 2.47<!--*--> |- | DVD–RAM 1.0 ||title="single-sided, single-layer"| SS SL |align=right| 1 ||align=right| 1 ||align=right| 12 ||align=right| 2.58 ||align=right| 2.40 |- | DVD–RAM 2.0 ||title="single-sided, single-layer"| SS SL |align=right| 1 ||align=right| 1 ||align=right| 12 ||align=right| 4.70 ||align=right| 4.37 |- | DVD–RAM 1.0 ||title="double-sided, single-layer"| DS SL |align=right| 2 ||align=right| 2 ||align=right| 12 ||align=right| 5.16 ||align=right| 4.80 |- | DVD–RAM 2.0 ||title="double-sided, single-layer"| DS SL |align=right| 2 ||align=right| 2 ||align=right| 12 ||align=right| 9.40 ||align=right| 8.75<!--*--> |- | HD DVD<!-- –ROM/–R/–RW --> || SS SL |align=right| 1 ||align=right| 1 ||align=right| 8 ||align=right| 4.70 || |- | HD DVD || SS DL |align=right| 1 ||align=right| 2 ||align=right| 8 ||align=right| 9.40 || |- | HD DVD || DS SL |align=right| 2 ||align=right| 2 ||align=right| 8 ||align=right| 9.40 || |- | HD DVD || DS DL |align=right| 2 ||align=right| 4 ||align=right| 8 ||align=right| 18.80 || |- | HD DVD || SS SL |align=right| 1 ||align=right| 1 ||align=right| 12 ||align=right| 15.00 || |- | HD DVD || SS DL |align=right| 1 ||align=right| 2 ||align=right| 12 ||align=right| 30.00 || |- | HD DVD || DS SL |align=right| 2 ||align=right| 2 ||align=right| 12 ||align=right| 30.00 || |- | HD DVD || DS DL |align=right| 2 ||align=right| 4 ||align=right| 12 ||align=right| 60.00 || |- | HD DVD–RAM || SS SL |align=right| 1 ||align=right| 1 ||align=right| 12 ||align=right| 20.00 || |} == Referime == {{Reflist}} * {{cite web|title=Inventor of the Week Archive: The Digital Compact Disc|publisher=Massachusetts Institute of Technology|date=1 dhjetor 1999|url=http://web.mit.edu/invent/iow/russell.html|access-date=25 maj 2011|archive-date=17 prill 2003|archive-url=https://web.archive.org/web/20030417162935/http://web.mit.edu/invent/iow/russell.html|language=en|url-status=dead}} * {{cite web|title=Scientist's invention was let go for a song|publisher=The Seattle Times|url=http://seattletimes.nwsource.com/html/businesstechnology/2002103322_cdman29.html|author=Brier Dudley}} * {{cite web|title=David Gregg and the Optical Disk|publisher=About.com|url=http://inventors.about.com/library/inventors/blopticaldisk.htm|language=en|access-date=25 maj 2011|archive-date=19 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200819105952/https://www.thoughtco.com/david-gregg-and-the-optical-disk-1992209|url-status=dead}} == Vegëzat e jashtme == * [https://web.archive.org/web/20210506230501/http://www.osta.org/ Optical Storage Technology Association] * [https://web.archive.org/web/20090711175011/http://www.memorex.com/downloads/whitepapers/Reference%20Guide%20for%20Optical%20Media%209-9.pdf Reference guide for optical media] nga Terence O'Kelly (Memorex Inc.) [[Kategoria:CD]] [[Kategoria:DVD]] [[Kategoria:BD]] hyc9nw6asile7rzw3szx93h41znn02k 0 91304 3057441 2944289 2026-10-15T17:42:47Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057441 wikitext text/x-wiki {{Faqe e palidhur|data=shtator 2012}} Piktori Spanjoll '''Antón Lamazares''' ([[Spanja|Spanjë]], 1954), sëbashku me Jose María Sicilia, Miquel Barceló dhe Víctor Mira, është pjesëtar i “gjeneratës së 80-të”. Duke punuar siperfaqe druri dhe kartoni të elaboruara me vernik dhe materiale të tjera, ai ka krijuar një stil dhe një gjuhë artistike tepër personale. Nga një ekspresionizëm plot lojë, stili i tij është zhvilluar drejt ekspresionizmit abstrakt dhe abstragimit të drejtëpërdrejtë. Në kohët e fundit stili i tij ka marrë karakter minimalist, në të cilin ka një dialog intim midis shpirtit dhe kujtesës, sensualitetit dhe shpirtërimit, [[poezia|poezisë]] dhe jetës së ëndrrave. Punët e tij janë ekspozuar në të gjithë botën, madje në shumë institucione të rëndësishme duke përfshirë Muzeun Kombëtar të [[Juan Carlos I.|Reina Sofies]], Qëndrën e Artit Kontemporan të Galicias dhe Muzeun e Artit Kontemporan të Madridid, si dhe nga shumë koleksionistë dhe fondatorë privat. [[Skeda:lamazares berlin 2005.jpg|parapamje|190px|Lamazares në Berlin, 2005]] == Biografia == === Vitet e para të krijimtarisë: Piktura dhe poezi === '''(Galicia, 1954-1977)''' [[Skeda:Pieza de serie lamazares.jpg|parapamje|230px|left|Pjesë nga seria ''Sueño e colorao'' dhe ''Titania e Brao'']]Lamazares lindi më 2 janar të 1954 në Maceira, një fshat në Lalín (Pontevedra, [[Galicia]]), mjedisi i të cilit influencoi shumë në procesin e tij kreativ dhe imagjionarë. Nga viti 1963 deri më 1969 Lamazares studioi literaturë, si atë latine ashtu edhe greke, në seminarin Franceskan të Herbonit. Në fund të viteve 60 ai filloi të shkruante poezi dhe lidhi miqësi me shkrimtarin Alvaro Cunqueiro dhe me piktorët Laxeiro dhe Manuel Pesqueira. Këto të fundit do të influencojnë shumë në formimin e tij. Kur vokacioni i tij kreativ filloi të largohej nga poezia për t'iu drejtuar pikturës, ai ndërmori udhëtime të gjata në të gjithë Europën (1972) në mënyrë që të studionte personalisht punët e mjeshtrave të pikturës, duke përfshirë [[Vincent van Gogh|Van Gogh]], [[Paul Klee]], [[Rembrandt]], [[Joan Miro]]n, [[Antoni Tàpies]], [[Manuel Millares]], [[Alberto Giacometti]]n, dhe [[Francis Bacon]], si edhe artin Medieval dhe atë të Oqeanisë. Në fund të udhetimit të tij ai qëndroi për një periudhë të shkurter në [[Barcelona]], ku punonte si punëtor ndërtimi dhe në kohën e lirë vizitonte muzetë e Barcelonës, në vecanti koleksionet e artit Romanik tek Muzeu Mares, si dhe Muzeun Kombëtar të Artit Katalonas. Kur u rikthye në [[Madridi|Madrid]], ai vazhdoi të shoqerohej me maestron e tij Laxeiro, dhe u njoh gjithashtu me poetin Carlos Oroza, shoqëria e të cilit do të ishte thelbësore për të: dialogu midis pikturës dhe poezisë është konstant në të gjitha punët e tij. Në 1973, kur Lamazares ishte vetëm 19 vjec, pikturat e tij ekspozoheshin si me piktorë të tjerë ashtu edhe vetëm. Në 1975 ai filloi ushtrinë e detyruar duke u bërë ushtar i flotës marine në El Ferrol. Më 27 shtator të po këtij viti ai mori lajmin befasues të ekzekutimeve të fundit të regjimit të Frankos që erdhën si rrjedhojë e procesit gjyqësor të Burgosit; një nga 'keqbërësit' e ekzekutar ishte edhe miku i tij Humberto Baena, një 24 vjecar nga Pontevedra. Duke hyrë në depresion të thellë prej këtij lajmi, Lamazares përfundoi në një institucion psikiatrik. Ishte pikërisht gjatë kësaj periudhe që ai shkruajti përmbledhjen me poezi të titulluar ''Adibal''. === Nga ekspresionizmi dhe ''Arte Povera'' (Arti i varfër) tek pikturat ''dyfaciale'' === '''(Madrid-New York, 1978-1989)''' [[Image:Exposición en la Galería Nacional de Jordania.jpg|parapamje|255px|right|''Mauro'', Nga ''Gracias vagabundas'', tek Galeria Kombëtare e Jordanisë ]]Në 1978 Lamazares u trasferua në Madrid, ku formoi një shoqëri të ngushtë me piktorin Alfonso Fraile, kuratorin Juana Mordó,<ref>{{cite web|url=http://www.elpais.com/articulo/cultura/MORDO/_JUANA/Juana/Mordo/vida/arte/espanol/elpepicul/19840315elpepicul_4/Tes/|title=Juana Mordó, una vida por el arte español|work=El País|language=es}}</ref> poetin dhe kritikun e artit Santiago Amón, si dhe me neurologun Alberto Portera. Lidhja me një grup artistësh, shkrimtarësh, regjizorësh, muzikantësh dhe piktorësh- të cilët do t'u mblidhnin në fundjavë tek shtepia e tij në Mataborricos- e shtyen Lamazaresin në 1979 të ekspozonte artin e tij në ambient të hapur. Vitet 80-të ishin një periudhë aktiviteti kreativ intensiv, ku puna e tij u përhap shumë: në moshën 30- vjecare Lamazaresi kishte fituar një status tek panorama Spanjolle si edhe tek arti nderkombëtar. Pikturat e kësaj periudhe tregojnë figura ëndërrash dhe lojcake të pikturuara në një mënyrë ekspresioniste, intensivisht kromatike dhe me fuqi origjinaliteti. Arti i tij u ekspozua në Gallerinë e Madridid Juana Mordó, Elisabeth Frank në [[Belgjika|Belgjikë]], si dhe në Sala Gaspar në Barcelona.<ref>{{cite web|url=http://hemeroteca.lavanguardia.es/preview/1987/02/03/pagina-37/32982325/pdf.html|title=Antón Lamazares: "Cuando pinto trato de expresarme con cosas mínimas, y tocar el alma"|work=La Vanguardia {{es}}|format=pdf}}</ref> Më pas ai iku në [[New York]] ku jetoi për dy vjet me një bursë studimi Fulbright. Pikturat e tij, të cilat u ekspozuan tek Galleria e Bruno Fachettit,<ref>{{cite web|url=http://www.elpais.com/articulo/cultura/LAMAZARES/_ANTON_/PINTOR/CHIRINO/_MARTIN_/ESCULTOR/ESTADOS_UNIDOS/Chirino/Lamazares/exponen/Nueva/York/elpepicul/19880419elpepicul_9/Tes/|title=Chirino y Lamazares exponen en Nueva York|work=El País|language=es}}</ref> ishin në të njëjten kohë të pastra dhe me më shumë material. Për një periudhë kohe, ai bënte vajte-ardhje nga Salamanka në New York. Në 1988 ai udhetoi në Anatolia- vizitoi tempullin e Didymisë- dhe në [[Stambolli|Stamboll]], ku u impresionua shumë nga kishat bizantine. Shëmbëlltyra reflektuese e kësaj eksperience, e artikuluar nëpërmjet vendosjes së drurit në pikturat e tij, mund të shikohet në punët e ekspozuara tek Galeria Miguel Marcos.<ref>{{cite web|url=http://hemeroteca.abc.es/nav/Navigate.exe/hemeroteca/madrid/abc/1989/11/16/149.html|title=Fieles a su propia sangre|work=ABC|language=es|format=pdf}}</ref> Në 1990 ai filloi të përgatiste një seri punësh të reja, të kompozuara me qëllim që të shihen nga të dyja anët e tabllosë, të cilat ai i quan ''bifrontes (dyfaciale)''. === Pikturat skulpturale dhe formatet e mëdha === '''(Paris-Madrid, 1990-2003)''' [[Skeda:Lamazares leyendo en su taller.jpg|parapamje|190px|left|Antón Lamazares në studion e tij]]Në vitet 1990-1991 Lamazares shkoi në [[Parisi|Paris]] nëpërmjet një burse studimi nga Cite des Arts. Në 1991 ai hapi një studio të madhe në Madrid ku filloi të punonte mbi serinë ''Gracias vagabundas (Mirësi endacake)'' dhe ''Desazón de vagabundos (Ankthi i vagabondëve)''.<ref>{{cite web|url=http://www.elpais.com/articulo/cultura/LAMAZARES/_ANTON_/PINTOR/MADRID/MADRID_/MUNICIPIO/Utilizo/pintura/bofetadas/elpepicul/19950923elpepicul_2/Tes/|title=«Utilizo la pintura a bofetadas»|work=El País|language=es}}</ref> Në 1993 ai u takua me Tàpies, i cili kishte fituar cmimin e Golden Lion tek Bienalia e Venecias. dhe publikoi intervistën e gjërë që kishte bërë me të. I ftuar nga Qëndra e Galicies për Artin Kontemporan, nga maji deri në nëntor të vitit 1996, ai jetoi në Galicia ku pikturoi serinë me piktura ''Gracias do Lugar: Eidos de Rosalía, Eidos de Bama (Joshja e vendit: Fusha e Rozalisë, Fusha e Bamës)''.<ref>{{cite web|url=http://www.elpais.com/articulo/cultura/LAMAZARES/_ANTON_/PINTOR/GALICIA/Lamazares/presenta/montaje/poseido/habitat/Galicia/elpepicul/19960719elpepicul_9/Tes/|title=Lamazares presenta un montaje "poseído por el hábitat" de Galicia|work=El País|language=es}}</ref> Nga qershori deri në nëntor të vitit 1997 ai punoi në ambjent të hapur, në Santa Baia të Matalobos në ''Bes de Santa Baia''. Në 1998, në Madrid, ai pikturoi serinë ''Titania e Brao'', si tribut për verën Kastiliane, dhe më pas ''Pol en Adelán''.<ref>{{cite web|url=http://hemeroteca.abc.es/nav/Navigate.exe/hemeroteca/madrid/cultural/2000/11/11/036.html|title=Antón Lamazares: "A mi pintura hay que acercarse a gatas, con mirada de niño"; Territorios de la emoción|work=ABC|language=es|format=pdf}}</ref> Gjatë kësaj kohe, ai gjithashtu bëri disa punë grafike, duke përfshirë një komplet punësh me gdhendje me mjete, për të shoqëruar 5 tekstet e Gustavo Martín Garzo në librin e tij ''El Canto de la Cabeza (Kënga e mendjes)'' si dhe litografi për të shoqëruar librin ''Itinerariumin'' nga Egeria, i nominuar si libri i vitit nga ''Le Monde Diplomatique''. Në 2001 ai ngriti një ekspozitë shumë të madhe në Portin Detar të Corunës, të titulluar ''Un saco de pan duro (Një thes me bukë të fortë)''.<ref>{{cite web|url=http://www.elpais.com/articulo/arte/Apoteosis/exceso/elpepuculbab/20011229elpbabart_2/Tes/|title=Apoteosis del exceso|work=El País|language=es}}</ref> Puna e tij sëbashku me punët e disa artistëve të tjerë Spanjoll si Antonio Saura, Martín Chirino, Joan Hernández Pijuan, Millares, Pablo Serrano, Jorge Oteiza dhe Tàpies, u zgjodhën për reklamim ndërkombëtar nga Ministria e Punëve të Jashtme sipas programit Arti Spanjoll për Botën e Jashtme. Gjatë kësaj periudhe, Lamazares udhëtoi në [[Firenca|Firence]] dhe Asizi për të vlerësuar punët e artit Rilindas si dhe për t'u familiarizuar me ambjentin e [[Shën Françesku]]t, të cilit do t'i dedikonte më vonë seritë e punës të tittulluara ''Follente Bemil''.<ref>{{cite web|url=http://www.elpais.com/articulo/arte/Canto/carne/elpepuculbab/20031129elpbabart_3/Tes/|title=Canto de la carne|work=El País|language=es}} {{cite web|url=http://hemeroteca.abc.es/nav/Navigate.exe/hemeroteca/madrid/cultural/2003/12/13/028.html|title=La carne no es triste|work=ABC|language=es|format=pdf}} {{cite web|url=http://www.elcultural.es/version_papel/ARTE/8447/El_Kama-sutra_de_Lamazares|title=El Kama-sutra de Lamazares|work=El Cultural (El Mundo)|language=es}}</ref> === Nga abstraksionizmi tek minimalismi poetik === '''(Berlin, nga 2004)''' [[Skeda:Detalle de la serie Domus Omnia.jpg|parapamje|right|Ekspozita ''Domus Omnia'' në Santiago de Compostela]]Në vitin 2004 Lamazares u transferua në [[Berlini|Berlin]] ku vazhdon të jetojë dhe tani. Pas vdekjes së të atit ai nisi serinë ''E fai frio no lume (Bën ftohtë në Zjarr)''. Ai u bë subjekt i shumë ekspozitave në [[Sllovenia|Slloveni]] dhe në Muzeun (Kishë) Kiscelli në [[Budapesti|Budapest]], [[Hungaria|Hungari]].<ref>{{cite web|url=http://www.elpais.com/articulo/Galicia/demonios/interiores/Lamazares/asaltan/Museo/Kiscelli/Budapest/elpepiautgal/20070531elpgal_24/Tes/|title=Los demonios interiores de Lamazares asaltan el museo Kiscelli de Budapest|work=El País|language=es}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.museum.hu/museum/temporary_en.php?IDT=5645&ID=1163|title=The exhibition of the painter Antón Lamazares|trans-title=Ekspozita e piktorit Antón Lamazares|publisher=Museum Kiscelli|language=en}}</ref> [[Skeda: Detalle de la exposición Lamazares NY.jpg|parapamje|300px|left|Ekspozita e Lamazaresit në New York, 2009]] Më pas ai iu dedikua serisë ''Domus Omnia'',<ref>{{cite web|url=http://www.lavozdegalicia.com/ocioycultura/2009/06/05/0003_7764844.htm|title=Antón Lamazares expone en SCQ la serie «Domus Omnia»|work=La Voz de Galicia|language=es}}</ref> bashkëpunoi për krijimin e dy librave të tjerë artistik nga Oroza: ''Deseo sin trámite'' nëpërmjet serigrafeve, dhe ''Un sentimiento ingrávido recorre el ambiente'' për të cilin kontribuoi me 5 litografe.<ref>{{cite web|url=http://www.elpais.com/articulo/Galicia/Carlos/Oroza/reaparece/libro/ilustrado/Anton/Lamazares/elpepiautgal/20070916elpgal_6/Tes/|title=Carlos Oroza reaparece con un libro ilustrado por Antón Lamazares|work=El País|language=es}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.farodevigo.es/secciones/noticia.jsp?pRef=3113_8_163699__Sociedad_y_Cultura-sentimiento-ingravido-entre-Lamazares-Oroza|title=Un sentimiento ingrávido entre Lamazares y Oroza|work=Faro de Vigo|language=es|access-date=26 korrik 2010|archive-date=19 prill 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110419194050/http://www.farodevigo.es/secciones/noticia.jsp?pRef=3113_8_163699__Sociedad_y_Cultura-sentimiento-ingravido-entre-Lamazares-Oroza|url-status=dead}}</ref> Në 2008 ekspozoi ''Horizonte sin dueño (Horizonte të pazotëruara)'' tek Galeria Kombëtare e [[Jordania|Jordanisë]] ([[Amman]]) si dhe një antologji të punëve të tij grafike tek Instituti Servantes i [[Damasku]]t ([[Siria|Siri]]). Në këtë të fundit, poeti Taher Riyard i dedikoi atij koleksionin e poezive ''Cantos de Lamazares (Kënget e Lamazaresit)''. Në po të njëjtin vit punët e tij u ekspozuan tek Instituti Spanjoll Mbretëresha Sofia<ref>{{cite web|url=http://www.elpais.com/articulo/Galicia/Filmando/Lamazares/elpepiautgal/20091122elpgal_9/Tes/|title=Filmando a Lamazares|work=El País|language=es}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.villagevoice.com/2010-01-05/art/hans-breder-s-inmixing-anton-lamazares-at-queen-sofia-zone-s-disciplined-spontaneity|title=Anton Lamazares at Queen Sofia|work=Village Voice|language=en|access-date=26 korrik 2010|archive-date=4 prill 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100404180254/http://www.villagevoice.com/2010-01-05/art/hans-breder-s-inmixing-anton-lamazares-at-queen-sofia-zone-s-disciplined-spontaneity/|url-status=dead}}</ref> dhe në Oresne (Spanjë) tek Qëndra Kulturore e Delegacionit.<ref>{{cite web|url=http://www.elpais.com/articulo/Galicia/construcion/da/alma/Anton/Lamazares/elpepiautgal/20100129elpgal_21/Tes/|title=A construción da alma de Antón Lamazares|work=El País|language=es}}</ref> Lamazares mori pjesë gjithashtu në një ekspozitë levizëse dedikuar poetit [[Vicente Aleixandre]], ku mori cmimin Laxeiro duke u nderuar për punën e të gjithë jetës së tij dhe njohjen e tij ndërkombeëtare. Në vitin 2010 ai ekspozoi punët e tij tek kisha e Universitetit të [[Santiago de Compostela]], dhe në Tui ku dokumentari ''Horizonte sin dueño''<ref>{{cite web|url=http://www.lavozdegalicia.es/ocioycultura/2010/03/18/0003_8363166.htm|title=Un documental sobre el pintor Antón Lamazares levanta el telón de la sexta edición del festival de cine de Tui|work=La Voz de Galicia|language=es}}</ref> u projektua gjatë festivalit të filmit Play-Doc. Filmi, i udhëhequr nga vëllezërit Nayra dhe Javier Sanz (Rinoceronte Films), flet për një udhëtim nëpërmjet universit së pikturës, poezisë dhe natyrës nga prespektiva e Anton Lamazares. == Referime == {{reflist|2}} == Bibliografi == *AMÓN, Santiago, "La pintura de Lamazares y la luz crepuscular", ''Lamazares 1978-1986'', A Coruña, Durán, 1986. *CALVO SERRALLER, Francisco, "La musa en cueros", Madrid, Montenegro, 1986; "Casa de la pintura", ''Domus Omnia'', Madrid, Álvaro Alcázar, 2007. *CASTRO, Fernando, "Fragmentos de un texto que no pude escribir", ''Antón Lamazares. Un saco de pan duro'', A Coruña, Ayto. de A Coruña, 2001. *CASTRO, Luisa, "Alma en lunes o la noche de las estrellas que brillan poco", ''Antón Lamazares. Alma en lunes'', Ourense, Museo Municipal, 2002. *FUENTES FEO, Javier, "Inventar y divulgar nuevos secretos. En torno a la pintura de Antón Lamazares", ''Lamazares'', Madrid, SEACEX, 2005. *GABILONDO, Ángel, "Del verde llover", ''Antón Lamazares. Gracias do lugar'', Santiago de Compostela, CGAC, 1997; "Una conversación entre Ángel Gabilondo y Antón Lamazares" (entrevista), ''Lamazares'', Madrid, SEACEX, 2005. *LOGROÑO, Miguel, "Todos los ojos del mundo", ''Reconocimientos. Colección Miguel Logroño'', Santander, Museo de Bellas Artes, 2007. *MARTÍN GARZO, Gustavo, "Jonás y la calabacera", ''Antón Lamazares. Iles Quén'', Madrid, La Caja Negra, 2000. *MIKUŽ, Jure, "La imagen original bajo las capas del palimpsesto de la conciencia", ''Lamazares'', Madrid, SEACEX, 2005. *MOURE, Gloria, "Antón Lamazares", ''Artforum'', Nueva York, mayo de 1987. *MURADO, Miguel-Anxo, "Hermana carne", ''Follente Bemil'', Madrid, Metta, 2003. *RIVAS, Manuel, "La leyenda de Antón Lamazares", ''Antón Lamazares'', Murcia, Palacio Almudí, 1995. *SANDOVAL, Michael, "Antón Lamazares. The Vagabond Shaman", ''Antón Lamazares'', Nueva York, Queen Sofía Spanish Institute, 2009. == Lidhje të jashtme == * {{en}} [http://www.play-doc.com/web2010/fichas/horizon_e.html Documentary about Lamazares] Play-Doc *{{en}} [https://web.archive.org/web/20110720145557/http://www.seacex.es/English/activities/activity_library/pages/activity_113_1.aspx?Language=EN&type=0 Lamazares at SEACEX] *{{en}} [https://web.archive.org/web/20120305155751/http://www.coleccioncaixanova.com/cargador.php?phpg_idap=1008&phpg_ctp=2&phpg_id=18 Works by Lamazares at the Colección Caixanova] *{{en}} [http://programacion2010.xacobeo.es/en/events/lume-na-fonte-anton-lamazares Lume na fonte. Exhibition for the "Xacobeo 2010" in Santiago de Compostela] *{{es icon}} [https://web.archive.org/web/20110724054443/http://www.santiagoamon.net/art.asp?cod=450 La pintura de Lamazares y la luz crepuscular] Santiago Amón *{{es icon}} [https://web.archive.org/web/20110708132622/http://www.centroculturaldeourense.com/catalogos/pdf/ANTON%20LAMAZARES.pdf Exhibition catalogue of ''Domus Omnia'' & ''E fai frío no lume''] (pdf) *{{en}} {{es icon}} [http://www.antonlamazares.com Website of painter Antón Lamazares] {{DEFAULTSORT:Lamazares, Antón}} [[Kategoria:Lindje 1954]] [[Kategoria:Piktorë spanjollë]] 3d8rd2pnsx873z82nakul74s4qrlhq0 0 92267 3057467 2944332 2026-10-15T19:21:31Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Përceptim]] te [[Kategoria:Perceptim]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3057467 wikitext text/x-wiki [[File:Regional Science Centre, Bhopal - Head on a Platter.jpg|thumb|right|"Head on a Platter" exhibit at the [[Regional Science Centre, Bhopal]]]] '''Iluzioni''' është përjetim psikik, me anë të të cilit njeriu ka perceptim të gabuar për objektin real që vepron në shqisat e tij. Megjithëse iluzionet e shtrembërojnë objektin real, ato përjetohen nga shumica e njerëzve .<ref>Solso, R. L. (2001). [[Cognitive psychology]] (6th ed.). Boston: Allyn and Bacon. ISBN 0-205-30937-2</ref> Iluzionet mund të jenë perceptime të gabuara të secilës shqisë, mirëpo ndër to dallohen iluzionet pamore ([[optical illusion]]s). Më të spikaturat janë iluzionet pamore, pasi që shqisa e të pamurit ([[Syri]]), dominon ndaj shqisave të tjera.<ref>{{cite journal|last1=McGurk|first1=Hj.|last2=MacDonald|first2=J.|year=1976|title=Hearing lips and seeing voices|journal=Nature|volume=264|pages=746–748|doi=10.1038/264746a0}}</ref> Disa iluzione bazohen në supozimet e përgjithshme që bën truri gjatë [[perceptimi]]t. Këto supozime bëhen duke përdorur parimet organizative (p.sh., teoria e [[Gestalt psychology|Gestalt]]it). Iluzionet tjera ndodhin për shkak të strukturave shqisore biologjike në trupin e njeriut ose kushteve jashtë trupit të njeriut që gjenden brenda ambientit fizik. Termi ''iluzion'' i referohet një forme specifike të deformimit shqisor. Ndryshe nga halucinacioni, që është një shtrembërim në mungesë të trupit të jashtëm perceptues, iluzioni përshkruan një keqinterpretim të ndjejsive reale. ==Iluzionet optike== [[File:Checker_shadow_illusion.svg|250px|thumb|right|Një iluzion optik. Katrori A ka saktësisht të njejtën hije të ngjyrës së hirtë sikurse katrori B. (Shih [[Checker shadow illusion]].)]] {{main|Iluzioni optik}} Një iluzion optik karakterizohet nga imazhet e [[visual perception|perceptuara vizualisht]] që janë të gabuara apo mashtrime. Prandaj, të dhënat e mbledhura nga syri përpunohen nga truri për të dhënë, në siperfaqe, një [[Përceptimi|perceptim]] që nuk përputhet me matjen fizike të burimit stimulues. Një supozim konvencional është se ka iluzione fiziologjike që ndodhin natyrshëm dhe iluzione njohëse që mund të demonstrohen nga mashtrimet specifike pamore që tregojnë diçka më bazike rreth asaj se si sistemi perceptues i njeriut funksionon. Truri i njeriut ndërton një botë brenda kokës sonë bazuar në mostrat nga mjedisi rrethues. Sidoqoftë ndonjëherë përpiqet të organizojë këtë informacion si e mendon më mirë, ndërsa herave tjera mbush zbrazëtirat.<ref> Yoon Mo Jung and Jackie (Jianhong) Shen (2008), J. Visual Comm. Image Representation, '''19'''(1):42-55, [http://portal.acm.org/citation.cfm?id=1326364.1326487&coll=&dl=&CFID=11849883&CFTOKEN=72040242 ''First-order modeling and stability analysis of illusory contours'']. </ref><ref> Yoon Mo Jung and Jackie (Jianhong) Shen (2014), arXiv:1406.1265, [http://arxiv.org/abs/1406.1265 ''Illusory shapes via phase transition'']. </ref> Kjo mënyrë në të cilën truri ynë funksionon përbën bazën e një iluzioni. ==Iluzionet dëgjimore== {{main|Iluzionet dëgjimore}} Një iluzion dëgjimor është një iluzion i dëgjimit të zërit ekuivalent me një iluzion optik: dëgjuesi dëgjon edhe tinguj që nuk janë të pranishëm në stimulues, apo tinguj “të pamundur”. Me pak fjalë, iluzionet dëgjimore, që nxjerrin në pah fushat e veshit dhe trurit të njeriut, si mjete të improvizuara, organike, ndryshojnë nga receptorët dëgjimore të persosur(për mirë apo për keq). Një shembull i një iluzioni dëgjimor është një ton [[Shepard tone|Shepard]]. ==Iluzionet e të prekurit== {{main|Iluzionet e të prekurit}} Shembuj të iluzioneve të të prekurit janë gjymtyrët fantazmë, iluzioni i djegies termike, iluzionin e lekurës së lepurit dhe një iluzion kurioz që ndodh kur treguesi kalon dhe gishtat e mesëm janë të drejtuar urës së hundësme nga një gisht në secilën anë, duke realizuar perceptimin e dy hundëve të veçanta. Është interesante se zonat e trurit që aktivizohen gjatë perceptimeve mashtruese të të prekurit, janë të ngjajshme me ato që aktivizohen gjatë stimulimit aktual të të prekurit.<ref>Gross, L 2006 THIS REFERENCE IS INCOMPLETE</ref> Iluzionet e të prekurit gjithashtu mund të provokohen nga teknologjia haptic.<ref>{{Cite web|url=http://www.roblesdelatorre.com/gabriel/GR-VH-Nature2001.pdf|title=Robles-De-La-Torre & Hayward 2001|url-status=dead|access-date=11 qershor 2015|archive-date=3 tetor 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061003225801/http://www.roblesdelatorre.com/gabriel/GR-VH-Nature2001.pdf}}</ref> Këto objekte të prekshme "të rreme" mund të përdoren për të krijuar "objekte virtuale".<ref>[http://www.technologyreview.com/read_article.aspx?id=17363&ch=biotech&sc=&pg=1 The Cutting Edge of Haptics] (MIT [[Technology Review]] article)</ref> ==Iluzionet e përkohshme== [[Time perception#Types of temporal illusions|Iluzionet e përkohshme]] mund të ndodhin në shumë mënyra. ==Shqisat tjera== Iluzionet mund të ndodhin edhe në shqisat tjera, duke përfshirë këtu edhe ato për perceptimin e ushqimit. Të dyja, shija<ref>Zampini M & Spence C (2004) [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1745-459x.2004.080403.x/abstract "The role of auditory cues in modulating the perceived crispness and staleness of potato chips"] Journal of Sensory Studies 19, 347-363.</ref> dhe prekja<ref>Barnett-Cowan M (2010) [http://www.perceptionweb.com/abstract.cgi?id=p6784 "An illusion you can sink your teeth into: Haptic cues modulate the perceived freshness and crispness of pretzels"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150613044102/http://www.perceptionweb.com/abstract.cgi?id=p6784 |date=13 qershor 2015 }} Perception 39, 1684-1686.</ref> janë treguar për të rregulluar perceptimin e produkteve ushqimore të freskëta dhe jo të freskëta. Gjithashtu është zbuluar se edhe në çoftë se një pjesë e receptorit të shijes në gjuhë është dëmtuar, shija e rreme mund të prodhohet nga stimulimi i prekjes.<ref>Todrank, J & Bartoshuk, L.M., 1991</ref> Dëshmi e iluzioneve të nuhatjes ndodhi kur etiketa verbale pozitive apo negative janë dhënë para stimulimit të nuhatjes.<ref>Herz R. S. & Von Clef J., 2001</ref> ==Çrregullimet== Disa iluzione ndodhin si rezultat i ndonjë sëmundjeje apo çrregullimi. Përderisa këto lloje të iluzioneve nuk ndahen me të gjithë, janë tipike për çdo kusht. Per shembull, ata që vuajnë nga migrena shpesh raportojnë [[fortification illusions|iluzione të fortifikimit]]. ==Neuroshkencë== Në një eksperiment me një pacient, stimulimi elektrik ne nyjen e majtë temporoparietale shkaktoi një iluzion të një personi tjetër afër saj.<ref>{{cite journal|last1=Arzy|first1=S|last2=Seeck|first2=M|last3=Ortigue|first3=S|last4=Spinelli|first4=L|last5=Blanke|first5=O|year=2006|title=Induction of an illusory shadow person|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2006-09-21_443_7109/page/286|journal=Nature|volume=443|page=287|doi=10.1038/443287a}}</ref><ref name="Hopkin">{{citation|last=Hopkin|first=Michael|title=Brain Electrodes Conjure up Ghostly Visions|journal=Nature|doi=10.1038/news060918-4|date=20 shtator 2006|url=http://www.nature.com/news/2006/060918/full/news060918-4.html}}</ref> ==Në filozofinë Hindu== {{main|Maya (iluzion)}} Fjala "iluzion është përdorur për të përcaktuar aspekte të ndryshme në [[Hindu philosophy|filozofinë Hindu]]. Shumë filozofi [[monist]]e qartë përcaktojnë kufinjtë e iluzionit nga e vërteta dhe pavërteta. Sipas filozofisë [[advaita]], iiluzioni është diçka që nuk është e vërtetë dhe nuk është e rreme. Ndërsa për përdorim të përgjithshëm është e zakonshme që të supozojmë se iluzioni është i rremë, filozofia Hindu bën dallimin mes ''[[Maya (iluzion)|Maya]]'' (iluzionit) dhe të pavërtetës. ==Shih edhe== *[[Iluzioni optik]] == Referime == {{reflist|30em}} ==Linqet e jashtme== {{Wikiquote}} {{commons category|Illusions}} *[http://www.virtuescience.com/universalveiling.html Universal Veiling Techniques] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507132333/http://www.virtuescience.com/universalveiling.html |date=7 maj 2010 }} *[https://web.archive.org/web/20081226012037/http://www.sandlotscience.com/EyeonIllusions/whatisanillusion.htm What is an Illusion?] by J.R. Block. *[http://www.michaelbach.de/ot Optical illusions and visual phenomena] by Michael Bach *[https://web.archive.org/web/20070707045244/http://www.brl.ntt.co.jp/IllusionForum/basics/auditory/index-e.html Auditory illusions] *[https://web.archive.org/web/20160303202831/http://www.roblesdelatorre.com/gabriel/haptics.htm Haptic Perception of Shape] - touch illusions, forces and the geometry of objects, by Gabriel Robles-De-La-Torre. *[http://visionlab.harvard.edu/silencing/ Silencing awareness of visual change by motion ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120711063043/http://visionlab.harvard.edu/silencing/ |date=11 korrik 2012 }} <!-- Text that will we be worked in later: Some illusions are [[subjective]]; different people may experience an illusion differently, or not at all. Classic Illusion Sheds New Light on the Neural Site of Tactile Perception. PLoS Biol 4(3): e96 {{doi|10.1371/journal.pbio.0040096}} Published: February 28, 2006>--> [[Kategoria:Iluzione| ]] [[Kategoria:Realitet]] [[Kategoria:Perceptim]] 8scmzhfcycs6tr3sn2mmc6yna1j266r 0 108464 3057469 3000344 2026-10-15T19:21:32Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Përceptim]] te [[Kategoria:Perceptim]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3057469 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Orientimi.gif|thumb|200px|Orientimi njerëzor]] '''Perceptimi''' (ose shqip: përkapja) është aftësi bio-fizike që karakterizohet nga fenomenet fiziko-psikologjike si dhe kulturore të cilët ndëlidhin veprimet e qënieve njerëzore me mjedisin rrethues nëpërmjet proceseve ndjesore. Është një proces aktiv në të cilin [[Ndijimi|informacioni ndijues]] përcillet përmes [[Sistemi Nervor|sistemit nervor]] në [[Truri|tru]] ku organizohet dhe interpretohet.<ref>Matlin, M. W. (1988). ''Sensation and perception'' (2nd ed.). Boston: Allyn-Bacon.</ref> Integrimi i informationeve e shquan perceptimin nga ndijimi, të cilin këtë të fundit përkufizohet si proces pasiv përmes të cilit ngacmimet kapen nga receptorët ndijuaes dhe shndërrohen në impulse nervore. Gjatë procesit të perceptimit mund të shquajmë procesin e perceptimit selektiv apo procesin e [[Vëmendja|vëmendjes seleksionuese]]. Ky proçes është jashtëzakonisht i rëndësishëm për mbijetesën tonë pasi na lejon t'i kushtojmë [[vëmendje]] vetëm një sërë ngacmimesh ndijuese duke lënë mënjanë të tjerët, në pamundësi për t'iu përgjigjur njëkohësisht të gjitha ngacmimeve të mjedisit të jashtëm. Ky proces orientohet kryesisht nga [[motivacioni]]. Në procesin e perceptimit autoret dallojnë gjithashtu një proces tjetër të rëndësishëm dhe të cilin e kanë quajtur pritshmëri. Pritshmëria perceptuese mund të mendohet si kulmi i të gjitha përvojave tona e cila na drejton për t'i perceptuar botën nga një percpektive unike. Perceptimi përfshin procese të tjera kognitive, si [[kujtesa]], [[Të Menduarit|të menduarit]] dhe një aftësi për të formuar kuptime përmes [[Proçeset Ndijore|proçeseve ndijore]]. Studimi i përceptimit e vë theksin në atë që përjetojmë realisht duke qënë [[Vetëdija|të vetëdijshëm]]. Perceptimi së bashku me ndijimin përbëjnë fazat e para të vetëndijësimit me mjedisin. ==== Perceptimi pamor ==== Njëra prej mjeteve më të rëndësishme për orientim është [[syri]]. Por a është me të vërtetë realitet ajo çka ne shohim? Syri nuk funksionon si një aparat fotografik. Ai ndërtohet nga dy sisteme krejtësisht të ndryshëm për nga funksioni të cilët plotësojnë. Këto dy sisteme janë fovea dhe [[retina]]. Mashtrime të shumëllojshme të syrit na bëjnë të ndërgjegjshëm për kufirin e perceptimit tonë. I famshëm ishte bërë zëri ngacmues të cilin njeriu mund ta perceptonte nga dy perspektiva. Edhe aftësia e disa kafshëve që t'i shohin disa gjëra të cilat ne nuk mund t'i perceptojmë, si p.sh. dritën ultravioletë, dëshmojnë që ne perceptojmë vetëm një pjesë të kufizuar.Perceptimi i fytyrave funksionon që nga foshnjëria, por diskriminimi i imazheve është një aftësi e cila mësohet. ==== Përceptimi dëgjimor ==== [[Skeda:Signalveshi.gif|left|thumb|200px|Veshi]] Me veshët tanë ne jo vetëm që i dëgjojmë pëshpëritjet por edhe e dimë se nga cili drejtim vijnë. Por për këtë na duhen të dy [[veshët]]. Nga diferenca kohore, me të cilën një ton njëherë shkon në njërin e pastaj në tjetrin vesh, ne mund të lokalizojmë se nga vjen ai ton. Këtë diferencë mund ta kapim për 1/100.000 e sekondës. Në veshin e brendshëm gjenden disa qime të buta të cilat mundësojnë dëgjimin. Për secilin ton ekziston qeliza e caktuar e qimes e cila i dërgon impulset nervore në tru. Por megjithatë ne nuk mund t'i rregullojmë në mënyrë perfekt të gjitha tonet. Po që se një ton vjen direkt nga para atëherë ai i arrin të dy veshët në të njëjtën kohë, kështu që ne nuk mund të jemi plotësisht të sigurt se a vjen nga para a prapa. Dhe po ashtu ne nuk mund t'i dëgjojmë të gjitha tonet: tonet mbi 20.000 H (herc) ne nuk mund t'i perceptojmë dhe tonet nën 18 [[herci|H]] (herc) , në dallim nga disa kafshë. Tingulli që kapet vetëm nga njëri vesh quhet monofonik. Qëndrat dëgjimore më të larta të trurit shërbejnë për të përpunuar informacionin bifonik që kapet nga të dy veshët. Informacioni dëgjimor lëviz nga kërmilli i veshit përmes nervave dëgjimor për tsk talamusi, para se të arrijë tek korteksi dëgjimor në lobet temporale të trurit. Përceptimi i zëtit të njeriut evidentohet jo vetëm nga fazat e hershme të foshnjërisë, por edhe në zhvillimin prenatal të fetusit. Kështu foshnjat 2 mujore shfaqin një parapëlqim për tingujt gjuhësor si BA/PA; DA/TA. ==== Organi i drejtpeshimit ==== [[Skeda:Anton Romako - Am Wasserfall.jpg|thumb]] Por veshi mundet të bëjë edhe më shumë. Kushti kryesor, që ne të vërtetë na orienton në hapësirë, është qëndrimi i drejtë (baraspeshë). Ne duhet ta dimë se ku është lartë, ku poshtë, ku është majtas e ku është djathtas, ku është para e ku prapa. Ky organ gjendet në labirintin e rrugës së dëgjimit. Jo vetëm që na sjell informata rreth gravitetit por edhe reagon ndaj lëvizjeve të kokës. Për këtë arsye ne "trembemi" në mënyrë refleksive kur ne jemi ulur dhe na zë gjumi. Dhe prapë janë qimet e vogla të cilat i përcjellin informacionet. Çdo ndryshim të vetëdijshëm truri mund ta pranoj si të tillë. Po që se e kthejmë kokën me dëshirë atëherë çdo gjë do e shohim drejtë (mirë), ndërsa po që se jemi në detin me dallgë dhe pranojmë informata të ndryshme për gjendjen dhe lëvizjen e trupit, kështu shpejt mund të ndihemi keq. Në kushtet normale ne na ndihmojnë informacionet e ndryshme: kështu ne mund të ngjitemi me shkallë lëvizëse, po ashtu dhe me shkallë normale ose të ngjitemi në një kodër, pa e humbur drejtpeshimin. ==== Ndjenja ==== [[Skeda:Shqisat.gif|thumb|200px|Shqisat]] Ne e ndjejmë nëse diçka është e rrumbullakët apo katrore, e madhe apo e vogël. Po që se jemi të pasigurt në shqisat e tjera, ne na ndihmon më tutje p.sh. shqisa e të prekurit. Këtë të gjithë e dimë kur jemi në terr dhe nuk shohim asgjë. Edhe shqisa e të nuhaturit mund të ndihmojë shumë: po që se është duke u djegur diçka dhe ne nuk e dimë se nga po vjen tymi, padyshim se hunda do të na orientojë. Këtë aftësi më shumë e kanë përdorur njerëzit më përpara se sa ne sot. Kështu detarët e kohëve më të hershme i arrinin ishujt e Polinezisë pa ndonjë kompas, shumë kohë para se të bardhët kanë zbarkuar atje. Këtë e arrinin ata duke futur në punë të gjitha shqisat: ata shihnin ngjyrën e qiellit dhe të detit, dëgjonin ushtimën e valëve, nuhasnin erërat dhe kështu orientoheshin në drejtim të ishujve. ==== Kombinimi ==== Aftësia më e madhe është padyshim që të gjitha informatat e marra të dimë se si t'i radhisim. Për këtë shpesh na ndihmon edhe përvoja. Ne e dimë se diçka në largësi duket më e vogël se sa afër dhe madhësinë e saj mund ta vlerësojmë mirë. Ne po ashtu edhe mund t'i mbyllim sytë dhe të orientohemi me të ashtuquajturën "mental map" (harte mentale). Do të thotë se ne me koke mund ta marrim me mend se si ne mund të arrijmë më së miri prej vendit A deri te vendi B. Por edhe orientimi me i vogël kërkon një kombinim të lartë shqisor. Që të ecim para pa pengesa, pa humbur orientimin, mund të funksionojë vetëm atëherë kur të gjitha informatat i kombinojmë mes veti. Kështu ne ende mund ta dimë, pa marrë parasysh se nga e kthejmë kokën, se nga është para e nga prapa. Ky kombinim bëhet fatmirësisht në mënyrë të pavetëdijshme. Po që se do t'i kishim përjetuar në mënyrë të vetëdijshme të gjitha veprimet (shikimin, dëgjimin, nuhatjen, mendimin, ndjenjën) atëherë sigurisht që do të ishim gjithmonë të mbingarkuar dhe s'do të mund ta përdornim energjinë tonë për gjëra të tjera. Me ndihmën e inteligjencës sonë, ne ndërtojmë mjete ndihmëse teknike, të cilat na orientojnë edhe në vende të panjohura, në të cilat mungon çdo ndihmë orientimi. Me ato mjete orientohemi qoftë në polin verior, qoftë edhe në hënë. ==Referime== {{reflist}} [[Kategoria:Perceptim]] [[Kategoria:Shkencë kognitive]] [[Kategoria:Psikologji eksperimentale]] [[Kategoria:Burime të njohurisë]] ddp25sflh7h06peosrve2ay5fh469ow 3 137905 3057520 3057381 2026-10-15T22:40:09Z Leutrim.P 113691 /* Sockpuppet i dyshuar */ +Propozim. 3057520 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi diskutim:Klein Muçi/Arkivi X}} ==Stampa:Infobox Komunat franceze== Mirëmëngjes Klein Muçi. Sorry for not writing in Albanese. Someone must have changed something to the code of this template (or to another template linked to it) cos, now, the coordinates of the communes don't appear anymore. ''Lua error te package.lua te rreshti 80: module 'Module:ISO 3166/data/FR' not found.'' I wonder if it's the name "module" as the template must be waiting for "moduli". I would be very happy if you could help me to solve this problem. Have a nice week-end. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 18 prill 2026 15:34 (CEST) :@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! Unfortunately the technical infrastructure regarding French communes has some rather outdated code in our project. [[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi#Kategoria "Faqet me harta"|In this discussion]] I was asked to do some changes regarding this. I did and supposedly further changes would be done by the interested person but I'm guessing they were deemed too complex by them and thus the process wasn't continued. Coming at your specific problem, the remaining issue is that the commune specific modules are missing in our project and would need to be imported from EnWiki. I just imported [[Module:Location map/data/France Auvergne-Rhône-Alpes]] and this solved the problem in [[Bâgé-Dommartin]]. You would need to import the other remaining modules which can be found in [[w:en:Category:France region location map modules|this category]] (~30) and that would solve every problem with every commune article I believe. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 19 prill 2026 03:39 (CEST) ::Thank you so much, dear colleague. Now, the French stubs look much better and I understand how to import new maps. I've still another question. The names of the French regions have been translated in Albanian. But, on the pages that are about communes, department etc., you find the regions called in French or in a mixed way so the page is called ''Auvernja-Rona-Alpet'' but links are also called ''Auvernia-Rhône-Alpes'' or ''Auvergne-Rhône-Alpes''. This isn't too important as it's about links. But pages also have different versions of the names like [Kategoria:Gjeografia e Auvernia-Rhône-Alpes]. In the end, it's rather messy. Is there a rule on sq.wp about the geographical names? Should it be Auvernja-Rona-Alpet or Auvernia-Rona-Alpet, Qendra-Val de Loire or Qendër-Lugina e Luarës etc.? Have a nice Sunday. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 3 maj 2026 18:11 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], no problem. Unfortunately, there isn’t any well-established naming convention in place—neither for this specific topic nor more broadly. :::Personally, I tend to favor localized terms, as they often make content more approachable and engaging for readers. That said, given the current lack of contributors working in this area, I’d encourage you to [[WP:BOLD|be bold]] and organize things in the way you find most suitable. It’s entirely possible that your approach helps shape a more consistent standard over time. :::In any case, having a consistent system—whatever form it takes—is far preferable to randomness, especially when it comes to making future large-scale adjustments more manageable. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 maj 2026 18:35 (CEST) ::::Hello again. I'm sorry to disturb you again but I'm facing a mystery. If you look at [https://sq.wikipedia.org/wiki/Apremont-sur-Allier this], you can see a density of 22 instead of 2. What is weird is that it's the only time I meet such a mistake. The only difference with the other pages I created or modified is the population of the commune is lower than 100 inhabitants. Do you think there could be an error when the number is under 100? Have a good evening. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 5 maj 2026 21:55 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], most likely. That's why I started saying how the code is outdated regarding that template. That is only one error that you were able to see but there must be other ones too. Unfortunately the only solution for that is to adopt the new template EnWiki uses and then change all ~6K articles en-masse to start using that. Unfortunately there won't be 1:1 parity with parameters among the old and the new template so a bit of chaos will issue but... I'll try to undertake that process in the not-so-far future. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 maj 2026 23:51 (CEST) ::::::Well, it's more complicated and weird than that. https://sq.wikipedia.org/wiki/Dommartin-la-Chaussée has also a low population (29) but the density is correct. Anyway, I always put the density in the introduction of the stub so, hopefully, Albanian speakers who would be interested in such a small commune will have the right information. Thank you once again for your time and have a great day. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 6 maj 2026 15:04 (CEST) :::::::Hello dear colleague. I followed your advice and, boldly, created a commune in La Réunion. ([[Saint-André, La Réunion]]. Then I created a [[Moduli:Location map/data/France Réunion]] but the page still showed a map of France even if the Infobox signals its an Overseas Department (it's not translated in Albanian). I renamed the module with France La Réunion, La Réunion (w/o France) but metropolitan France still shows. I guess the template for French Communes isn't prepared for maps out of the metropolitan France. Have a nice day. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 14 maj 2026 14:36 (CEST) ==Stampa:Carte communes limitrophes== It's me again, second time today :(( I created this template taken of fr:wp which takes the neignbouring communes from Wikidata to make a map, then I created the [[Moduli:Carte interactive]] that was asked but nothing happens. I wonder if another template ([https://fr.wikipedia.org/wiki/Mod%C3%A8le:Communes_limitrophes Modèle:Communes limitrophes]) is needed. It's sad because this template is very interesting for the location of the commune. I must miss something. – [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 14 maj 2026 15:17 (CEST) :@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! Sorry for the late response. During summer time my on-wiki activity is usually limited. As I've mentioned, I'll try to do a full updated regarding our French location templates and their usage but that will have to wait until I'm back more actively which usually happens near autumn (or even sooner if I find free days during this period). Until then, I'd be rather reluctant implementing further changes because all those might be go to waste when the said update does happen. Regarding the modules you mention, our technical infrastructure is kept in English (because we piggyback from EnWiki quite often) so those would need to be translated. As for them not working properly, I would need to investigate the technical architecture on FrWiki but I can't do that these days (it will need to wait for the same time as the update mentioned above). In the meanwhile, if you want, you can talk with user Fallbackintoreality, another fellow admin. Regards! :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:52 (CEST) ::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! We have recently updated the whole infrastructure related to French location templates, as we said we would do. Tell me if you notice anything unusual. Cheerio! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 shtator 2026 14:36 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 maj 2026 22:21 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == Pyetje nga [[User:Orges0000|Orges0000]] te [[Historia e Armenisë]] (21 maj 2026 18:52) == Pershendetje ky page nuk eshte e mire seps disa fjali nuk kan kuptim --[[Përdoruesi:Orges0000|Orges0000]] ([[Përdoruesi diskutim:Orges0000|diskutimet]]) 21 maj 2026 18:52 (CEST) :@[[Përdoruesi:Orges0000|Orges0000]], përshëndetje! Mund t'i rregullosh problemet që ke vënë re! Shtyp butonin "Redakto/Edit" (në varësi të gjuhës) në krye të artikullit dhe kryej ndryshimet e nevojshme. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:56 (CEST) == Lake Gramozit/ Gramoz/Lake Gistova == Greetings Mr. Klein Muçi Lake Gistova or Gramoz or Gramozit which happens to be the same Lake under different Albanian names happens to be part of the Hellenic Republic. It is not shared with Albania and has already been adjudicated in Wikipedia as Lake Gistove/Garmozit/Gramos just by using Albanian Primary and Official Sources only which are also under the Jurisdiction of the Albanian Prime Ministry. Lately, have seen bots or unidentified person changing the border reality on this matter on the Albanian version of Wikipedia. Actually you have reviewed a change like that on April 24 , 2026 and was approved by you? If it was not approved by you I apologize in advance. Please redress this matter quickly as it was original sighted in the Albanian Wikipedia page. Additionally, I have already informed and reported this matter on Wikipedia on as well and I am looking an answer on this topic. Border revisionism should not be allowed. Clearly the Albanian Military Topographic Institute and the National Territorial Planning Agency of Albania both confirm the lake is not in Albania ALBANIAN Governmental Agency https://akpt.maps.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=ff270e99f5be45f19c7b7a1e3e618b27        Here as well the official Albanian map  shows clearly where the Lake Gistova lies. '''Institutin Topografik të Ushtris'''ë Official Albanian Military Topographical maps: You can zoom in, very easy https://shop.geospatial.com/publication/38PCREFVGPMH4RPD0MSAVZHMV6/Albania-1-to-100000-Scale-Topographic-Maps see also https://shop.geospatial.com/publication/0K48DGWKGBQ44E21WWYBAJKMS7/Albania-1-to-50000-Scale-Topographic-Maps The '''State Authority for Geospatial Information (ASIG)''' ([[:en:Albanian_language|Albanian]]: ''Autoriteti Shtetëror për Informacionin Gjeohapësinor'') The agency is under the supervision of the [[:en:Prime_Minister's_Office_(Albania)|Prime Minister's Office]]. https://geoportal.asig.gov.al/map/?auto=true Official Albanian geospatial primary sources confirm this placement unequivocally. The Agency for the State Cadastre and Geospatial Information (ASIG) Geoportal, when viewing the 2007 20 cm resolution orthophoto layer (selectable in the left/bottom panel as "2007 20 CM" or similar under Orthoimagery/Historical Maps), clearly shows the lake at high zoom levels near projected coordinates 567362.404 E, 4470179.392 N (in the Albanian national projection system). The high-resolution 2007 aerial imagery—produced and hosted by Albania's official geospatial agency—depicts the lake entirely south of the border ridge/watershed, with no Albanian boundary line crossing the water body or including it within Albanian territory. This visual evidence aligns with publications from the Albanian Military Topographic Institute and the National Territorial Planning Agency (AKPT), which exclude Lake Gistova from Albanian border delimitations. Mapping errors on some commercial platforms (e.g., historical inaccuracies on Google Maps placing the border across the lake) have led to online discussions and occasional media reports, but these stem from technical glitches, not official claims or disputes. Primary sources from both countries, including ASIG's 2007 orthophoto, support the lake's full location in Greece. •          Neutrality: Removes unsubstantiated "Albanian perspectives" of overlap, as no official Albanian government or geospatial data supports this; it avoids amplifying fringe media narratives (e.g., from Albanian outlets like Pamfleti). •          Clarity and Enhancements: Adds precise coordinates and historical context for verifiability. Includes elevation and size for better reader context without altering the article's encyclopedic tone. Thank you for your attention, Mr. Klein Meci and I am Looking for an answer on this matter. Facts are Sacred Comments are Free [[Përdoruesi:Aetolia|Aetolia]] ([[Përdoruesi diskutim:Aetolia|diskutimet]]) 23 maj 2026 21:08 (CEST) :@[[Përdoruesi|Aetolia]], greetings, :I am not that much involved in article editing myself, as most of my work is focused on technical changes and maintenance. Since you have already raised this issue in several venues, both here and on the English Wikipedia, including forums with broader visibility and relevance than a user talk page, I believe it would be best to continue the discussion there in order to keep it centralized. :In the meantime, I would suggest reaching out to another administrator whose work is more closely connected to article content and editorial matters, such as user Fallbackintoreality or Leutrim.P. My activity on the wiki in general also tends to decrease significantly during the summer months so maybe those could be more of help in order to get faster responses as well. :Regards, [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 14:17 (CEST) == Sharat == hello i saw that u made some changes to the sharat page, perhaps do you know where is the old village center because on the page it shows the center of Myli and i went there and i couldn’t find any old houses, i would really appreciate it because i need to find it for my grandpa [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-31112-89|&#126;2026-31112-89]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-31112-89|talk]]) 24 maj 2026 21:33 (CEST) :@[[Përdoruesi:~2026-31112-89|~2026-31112-89]], hello! You must be getting confused, I haven't done any changes to that article. Unfortunately I don't have much information about it as I've never been there. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:58 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 maj 2026 23:52 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == Qwerfjkl (bot) - Problem me referimet (28 maj 2026, 00:23) == Pershendetje, jam nje perdorues i rregullt ne en.wiki por tani jam futur madje me intensitet edhe ne gjuhen ametare shqip. Me kane ardhur pak ankesa per tek futbollisti [[Ylber Ramadani]] por mesa di i kam rregulluar, jam i hapur per mesime nga ana juaj ne te ardhmen, faleminderit shume qe bashkepunoni, mirudegjofshim.– '''[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:red;">Eni.</span><span style="color:black;">Sukthi.</span><span style="color:red;">Durrës</span>]]'''^{[[Përdoruesi diskutim:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:black;">'''Shqiptar'''</span>]]} 28 maj 2026 02:54 (CEST) :@[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|Eni.Sukthi.Durres]], përshëndetje! Po, mbeten vetëm disa referime që kanë vlerën e datës në anglisht. Por edhe po nuk i ndryshove ti, për këtë kemi një robot që punon periodikisht dhe i bën ai zëvendësimet kështu që çdo gjë në rregull. Faleminderit për kontributin dhe punë të mbarë! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 1 qershor 2026 13:31 (CEST) :Bukur fare, kontribuojme me shume kenaqesi. Po redaktimet tek [[Ylber Ramadani]] a do te me pranohen shpejt ne te ardhmen, faleminderit. '''[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:red;">Eni.</span><span style="color:black;">Sukthi.</span><span style="color:red;">Durrës</span>]]'''^{[[Përdoruesi diskutim:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:black;">'''Shqiptar'''</span>]]} 1 qershor 2026 17:21 (CEST) == This Month in Education: May 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 5 • May 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities|Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania|Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Debating free license in Brazil|Debating free license in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India|Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects|Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges|Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem|Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria|Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia MKD's Education News & Activities|Wikimedia MKD's Education News & Activities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year|Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 qershor 2026 18:53 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30604297 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 qershor 2026 23:08 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == Books & Bytes – Issue 74 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 74, March–April 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * New partnership: Swissdox * User survey results <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/March-April 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 2 qershor 2026 12:35 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=30576650 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 qershor 2026 23:29 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 qershor 2026 18:48 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 qershor 2026 15:05 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == This Month in Education: June 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 6 • June 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement|Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026|Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries|Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education|Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite|Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo|Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives|Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana|Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/"25x25 Project – Celebrating Wikipedia" in Córdoba, Argentina|"25x25 Project – Celebrating Wikipedia" in Córdoba, Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities|Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026|Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program|From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter|EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography|Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes|Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda|Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 qershor 2026 06:15 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30725833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29 qershor 2026 13:47 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 korrik 2026 15:56 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> == Qwerfjkl (bot) - Problem me referimet (11 korrik 2026, 02:13) == Çfarë problemi ka gjuha e shkruar ? == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 korrik 2026 18:11 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 --> == Pyetje nga [[User:BKonjuhi|BKonjuhi]] te [[Mehmet Konjuhi]] (15 korrik 2026 11:17) == Përshëndetje! Sapo rishkrova plotësisht artikullin "Mehmet Konjuhi", por redaktimi më shkoi në rishqyrtim (ndryshime në pritje). A mund ta shikoni dhe ta miratoni, ose të më thoni çfarë duhet përmirësuar? Çfarë ndryshova dhe pse: 1. Vitin e lindjes nga 1853 në 1895. Referenca e vetme e cituar për hyrjen ishte qmksh.al, por ajo faqe nuk e përmend fare vitin 1853 — flet vetëm për vdekjen. Burimet që japin 1895 janë Bedri Tahiri dhe kujtimet e Halit Konjuhit të mbledhura nga historiani Liman Rushiti (21.11.1976). Përveç kësaj, 1853 duket kronologjikisht i pamundur: babai i tij e përjetoi dëbimin e 1877–78 si 13-vjeçar, pra i lindur rreth 1864. 2. Shtova burime arkivore që mungonin plotësisht: - "Jugoslovenska država i Albanci", vëll. II (red. Dimić, Borozan, Beograd 1999), f. 525–526 — dokumenti i 31.12.1919 i Shtabit të Armatës III në Shkup - Vladan Jovanović, "Suzbijanje kačaka na Kosovu i Metohiji 1912–1929", Vojnoistorijski glasnik nr. 1/2009, f. 46 - Pavle Dželetović Ivanov, "Kačaci Kosova i Metohije", Beograd 1990, f. 153–154 - Bujar Dugolli & Veli Kryeziu, Analele Universității din Craiova, nr. 1(37)/2020 3. I atribuova qartë të gjitha pretendimet që vijnë nga kujtime familjare, dhe shënova si të pasigurta datën e vdekjes dhe vendin e varrimit, ku burimet nuk pajtohen. Deklaroj se kam lidhje familjare me subjektin, prandaj kërkoj që dikush ta shikojë me sy të pavarur. Faleminderit! --[[Përdoruesi:BKonjuhi|BKonjuhi]] ([[Përdoruesi diskutim:BKonjuhi|diskutimet]]) 15 korrik 2026 11:17 (CEST) == Books & Bytes – Issue 75 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 75, May–June 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * New partnerships: The Telegraph, Marg, The Tribune newspapers * Tech tip: Expired partnerships <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/May-June 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 17 korrik 2026 16:44 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=30816481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 korrik 2026 07:46 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == Pyetje nga [[User:User1345688|User1345688]] nëpërmjet panelit të ndihmës (22 korrik 2026 22:11) == Si te hap nje artikull wikipedia --[[Përdoruesi:User1345688|User1345688]] ([[Përdoruesi diskutim:User1345688|diskutimet]]) 22 korrik 2026 22:11 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 korrik 2026 20:49 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == This Month in Education: July 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 7 • July 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia|Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival|Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor|Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026|PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Google25 Expands Tamil Wikipedia Community|Google25 Expands Tamil Wikipedia Community]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge|Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere|Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Continuing Wiki education partnerships in Brazil|Continuing Wiki education partnerships in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects|Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026|1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM|We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 korrik 2026 21:48 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30838310 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 gusht 2026 21:46 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> == redaktimet e Smallem-it == Redaktimet me Claude nuk je t'u i shënu si të automatizuara, pra po e stërmbushin vargun e [[Speciale:NdryshimeSëFundmi]]. T'kisha lutë me i marku. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 gusht 2026 17:43 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 gusht 2026 22:45 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC. '''Updates for editors''' * [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__EXPECTSHORTPAGE__</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>w:bol:</nowiki></code></bdi>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921] * Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640] '''Updates for technical contributors''' * Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 gusht 2026 23:03 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30922806 --> == Growth/Newsletters/36 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Growth team logo - Icon only.svg|right|180px|frameless|class=skin-invert]] ''Updates from the [[mw:Special:MyLanguage/Growth|Growth]] team on our work to improve the new editor experience.'' === Recent releases === ====Account creation experiments==== Several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|experiments to increase successful account creation]] have delivered significant results. * An updated message shown to logged-out mobile users who try to edit produced a 27% relative increase in account creation and is being scaled to all wikis. ([[phab:T424595|T424595]]) * A new account menu button in the mobile web header, [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Experiment Results: Mobile Web Account Menu|A/B tested across five Wikipedias with nearly 8 million participants]], made logged-out mobile users 25% more likely to create an account, with no significant difference in constructive editing behavior. ([[phab:T428220|T428220]]) *A simpler post-edit dialog for temporary account holders increased permanent account creation by 87% (relative), converting more temp editors into registered ones. ([[phab:T416418|T416418]])[[File:Create account - July 2026 updates.png|thumb|The redesigned account creation form increases registration by a relative 24.4%]] *We also redesigned the account creation form itself ([[phab:T409236|T409236]]): adding real-time username validation, a concise summary of the username policy, a "reveal password" option, and a simplified design aligned with [[wmdoc:codex/latest|Codex]] guidelines. In an A/B test on English Wikipedia mobile, users who saw the redesigned form created permanent accounts at a rate of 20.4%, compared to 16.4% for the control group (a 24.4% relative increase). ====Revise Tone structured task==== [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages that may contain non-encyclopedic language and guides them through revising the tone. In A/B testing on Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, newcomer task completion rates were [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise Tone#Experiment Results|38.7% higher]] than the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended July 9, and the feature is now available to everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|We plan]] to release Revise Tone to more wikis. ====Automated mentor list cleanup==== Communities can now [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatically mark inactive mentors as ''away'' or remove them from mentorship entirely]] (which automatically reassigns their mentees). Inactivity is based on edits, and talk page responses count, so mentors answering mentee questions remain active. We recommend enabling both options together; administrators can enable them via [[Special:CommunityConfiguration]] and review the mentor list at [[Special:ManageMentors]]. ====Growth features for Wikidata==== Growth features are [[phab:T400937|now available at Wikidata]], including a simplified Newcomer Homepage, Mentorship, the Impact module, Community Updates and the Help Panel. === Work in progress === [[File:Home designs labeled.png|thumb|Early concepts for evolving the Newcomer Homepage into a personalized 'Home' that grows with contributors.]] ====Home==== The Growth and [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] teams are developing [[mw:Special:MyLanguage/Home|Home]] ([[phabricator:T419358|T419358]]): a unified, personalized landing page intended to replace the Newcomer Homepage. Rather than remaining a newcomer-only feature, Home will evolve with users as they gain experience, surfacing Suggested Edits, edits to review, and moderation workflows at the right moment. === Research === The [https://research.wikimedia.org/ Wikimedia Research team], in partnership with the Growth Team, published findings from two projects on how new editors learn and integrate into the community: * [[m:Research:Understanding_newcomer_mentorship_on_Wikipedia|Understanding newcomer mentorship on Wikipedia]] * [[m:Research:Successful_Newcomers_Survey_2025#Results|Successful Newcomers Survey]] ''<small>'''[[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters|Growth team's newsletter]]''' prepared by [[mw:Special:MyLanguage/Growth|the Growth team]] and posted by [[m:User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[mw:Talk:Growth|Give feedback]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Growth team updates|Subscribe or unsubscribe]].</small>'' </div> 18 gusht 2026 15:17 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Growth_team_updates&oldid=30870183 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783] * In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448] '''Updates for technical contributors''' * User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{#uic:}}</nowiki></code></bdi> parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{Userlinks}}</nowiki></code></bdi>]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466] * Due to user security and privacy risks, we have disabled access to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs when specifically using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs can still be accessed and used without <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. Specified user page URLs (e.g. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>User:Myusername</nowiki></code></bdi>) can still be used with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386] * Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>librsvg</nowiki></code></bdi> to 2.60 and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ImageMagick</nowiki></code></bdi> to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 gusht 2026 22:45 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30961208 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A new format for the Community Wishlist is open for feedback. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|read the proposed ideas on Meta]]. This new process plans to improve how wishes are triaged, voted on, and prioritized in a way that is transparent and balanced across project families and language editions. This consultation is open for two weeks. '''Updates for editors''' * The latest release of the Wikipedia Android app includes updates to the Saved feature, bringing the app’s saving experience closer to iOS and Web. The update redesigns the Saved tab with an “All articles” view, removes the default “Saved” reading list, renames reading lists to “Collections,” and modernizes the article-saving experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] feature was enabled for all logged-in users on Bengali, Chinese, Czech and Vietnamese Wikipedias on August 25, after several months as a beta feature. Reading Lists will be available to all logged-in users on Arabic, French and Indonesian Wikipedias on September 1, followed by English Wikipedia on September 14, and all other Wikipedia wikis on September 28. * At the end of the month, some logged-out readers on Bengali, Czech, Persian, English, and Polish Wikipedias using the Minerva skin on mobile will see an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|updated navigation bar]] in an [[w:A/B test|A/B test]]. The test will compare the current navigation bar with a new version designed to make it easier to find information more quickly. The goal is to determine whether these changes encourage readers to return more often. This experiment will not change the experience for logged-in readers and/or editors. * Editors who maintain redirects, templates, and categories used on redirect pages now have improved ways for finding and curating redirects. Previously, redirects pages could not be searched. Two new search keywords, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>onlyredirects:</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>withredirects:</nowiki></code></bdi>, now allow redirects to be searched directly and can be combined with existing keywords such as <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>incategory:</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>intitle:</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>insource:</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089] * The ISBN lookup tools for generating citations were recently not working because of external service problems. Developers are working on solutions. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where searching for pages by category using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>deepcat</nowiki></code></bdi> could return no results or unrelated results has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859] '''Updates for technical contributors''' * The domain of URLs for thumbnails is changing from upload.wikimedia.org to thumb.wikimedia.org. The old URLs will continue to work for the foreseeable future but MediaWiki will advertise the new domain instead. URLs to other types of media such as original files, videos and transcodes will still be served from upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465] * The Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&title=Special%3ARestSandbox Math API] is now deprecated. These endpoints will be fully sunset by the end of September 2026. Developers who call these endpoints should transition to alternative math rendering solutions, such as the native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] or [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Third-party MediaWiki installations that utilize the Math extension for formula rendering are required to upgrade to v1.43+ to avoid disruption of service. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]] '''In depth''' * Read more about [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in a Diff post titled, [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Custom edit suggestions for every wiki: How communities are shaping Suggestion Mode with TextMatch]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 31 gusht 2026 22:52 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30990659 --> == This Month in Education: August 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 8 • August 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities|Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish|The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki and democracy campaign launches in Brazil|Wiki and democracy campaign launches in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines|Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wikidata for research in the UI1|Wikidata for research in the UI1]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey |Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool|Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World|Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage|Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026|More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Launch of Wikifying a Conference handbook|Launch of Wikifying a Conference handbook]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers|EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia|Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 shtator 2026 19:54 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30917014 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a Link]] has been upgraded for English Wikipedia users with improved detection of links that have different capitalization. This will help reduce ambiguous suggestions caused by differences in capitalization in article titles, including articles about cultural goods. A second phase of improvements is planned, which will also prepare the feature for release in other languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T435526#12240876] [https://phabricator.wikimedia.org/T434259] * The [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance|Article guidance]] feature will be enabled by default for junior editors on Simple English and Turkish Wikipedia starting 10 September 2026 following [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance/Updates#Summary_of_experiment_result|an experiment]]. Junior editors with 0 to 99 edits will automatically see the feature when they click a red link or use the "[[tr:Vikipedi:Madde_sihirbazı|Madde oluşturto]]" option on Turkish Wikipedia to create a new article. The change is intended to help junior editors create higher-quality articles that meet each Wikipedia’s standards. [[phab:maniphest/query/z3tcTjmLMxk5/#R|Additional improvements]] will continue based on the experiment results and community feedback. * The [https://pageviews.wmcloud.org Pageviews Analysis] tool which allows users to compare pageviews across multiple pages, turns 10 years old this year and several new features have been added. They include [[toolforge:wikinav|WikiNav]] which provides insights into how readers of Wikipedia explore the content, editing stats in [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?range=latest-30&sites=en.wikipedia.org Siteviews], the ability to [https://pageviews.wmcloud.org/massviews?source=wikiproject&project=en.wikipedia.org lookup articles belonging to a WikiProject], and support for dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T378549] * A [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|visually simplified Minerva]] navigation bar is being tested for logged-out readers using mobile web on the Bengali, Czech, English, Farsi, and Polish Wikipedias. The experiment aims to determine whether simplifying the navigation improves reader retention. The test will run from August 31 to September 28, and no action is required from users. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is working on improving [[en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]]. Editors will only notice a slight change starting this week. When adding automatic reference names the numbering will start at <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:1</nowiki></code></bdi> instead of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:0</nowiki></code></bdi>. Read more on the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|project page]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/VisualEditor/VisualEditor/+/1332704] * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] could mishandle nested nowiki tags, causing content to be lost and displaying unwanted text has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435116] '''Updates for technical contributors''' * Interface administrators can configure gadgets from [[MediaWiki:Gadgets-definition]]. The definition format has been updated and no longer requires the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi> option, as gadgets are always loaded through <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi>. This simplifies gadget configuration by removing an option that is no longer necessary, making gadget definitions easier for administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T298199] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 7 shtator 2026 20:43 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31008437 --> == The Wikipedia Adventure == Hej Klein, kur te kesh kohe, si mund ta kthejme The Wikipedia Adventure. Nuk e kuptova cfare ka ndodhe, a mund te riperdoret perkthimi qe ishte? Flm! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 10 shtator 2026 21:34 (CEST) :E tërë arkitektura e TWA është fshirë pasi përmbante faqe shumë të vjetëruara që sillnin probleme me kodin. Vetë EnWiki ka vite që nuk e përdor. Do të shoh nëse mund të rikrijojmë ndonjë version të ngjashëm. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 shtator 2026 11:04 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Future Audiences team has started a [[en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Village pump (proposals)#New proposed experiment to let readers know about “Google preferred sources”|discussion on English Wikipedia]] about a proposed new experiment to show a temporary notice about the new [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/original-high-quality-content-search/ Google Preferred Sources] feature to Wikipedia readers coming from Google. The experiment is to test whether this notice makes visitors come back to Wikipedia more often. Preferred Sources feature lets users choose websites they trust so Google can highlight content from those sources more prominently in Search and AI experiences. We are interested in testing this on other languages that Google supports and would welcome assistance with starting conversations on other wikis. If interested, please reach out to Future Audiences on the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Preferred sources|talk page]]. '''Updates for editors''' * The chat platform Discord is releasing a new self-service framework that websites can use to specify how their links should look when shared on Discord. The Future Audiences team is planning to start using this new framework to improve how Wikipedia links look when shared on Discord, giving better attribution and credit to contributors. The link appearance and behavior won't change in the first phase of this project as we want to first collect some baseline data to assess the impact of future changes. However, if community members who are active on Discord spot any issues, they can reach out on [[phab:tag/future-audiences/|Phabricator]] or [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences|Metawiki]]. * The Reader Growth team will be running an experiment to test whether [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Compact Lead|compacting article lead sections on mobiles]] with the addition of a "read more" button improves reader retention. The test will begin on September 17 on Arabic, Spanish, French, Indonesian, Italian, Japanese, Portuguese, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and will run for four weeks. * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming week. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was returning an HTTP 500 error and could not be reached, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * Developers who maintain a tool that queries the Wikimedia Commons links tables need to update their code to connect to the new x4 database cluster. The links tables have been moved from the s4 cluster to x4, and will no longer receive updates on s4. The page and redirect tables remain available on both clusters. A wiki replica for the x4 cluster will be set up afterwards. The change is being made because the s4 cluster has grown too large to operate efficiently. You can [[wikitech:Special:MyLanguage/News/2026 Commons links tables database split|read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.20|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 shtator 2026 17:30 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31039826 --> == Books & Bytes – Issue 76 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 76, July–August 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * New partnership: The Chronicle of Higher Education * New Partnership Manager joins the team * Spotlight: TWL page on Meta <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/July-August 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 23 shtator 2026 13:45 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=31063353 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 23 September 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1790172000 14:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Special:MyLanguage/Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] '''Updates for editors''' * The Growth team tested a new post-edit notice designed to [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#4. Encourage Temporary Accounts to Register|encourage Temporary Account holders to register for a permanent account]]. The new notice replaced multiple dialogs and a simultaneous welcome notification with a single message highlighting the benefits of creating an account. The experiment increased permanent account creation from 1.94% to 3.66%, an 87% relative increase. The change will now be released to all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T433551] * For Wikipedia editors using the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|"Suggestion mode" Beta Feature]], there is a [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-editcheck-experimental|new opt-in user preference]] for showing "experimental" edit checks and suggestions. These types are listed at [[Special:EditChecks#experimental-checks|Special:EditChecks]], and are intended for early developer-testing and for gathering feedback from experienced users. Administrators can change the [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|configuration details]] for each suggestion as usual. Administrators can also [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Experimental Suggestions|use this feature]] to help test their community's ideas for locally created checks and suggestions. Experimental types will have a more distinct visual style later this week. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * The [[m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]] has been launched as a space for technical discussions and collaboration among Wikimedia communities in Central and Eastern Europe. * A new tool, [[mw:Special:MyLanguage/Language Onboarding and Development/Starter kit|Starter Kit]], is now available for new and small language Wikipedia communities. It brings together guided tasks, tools, and resources to help communities get started, monitor their progress, and collaborate with the broader Wikimedia community. Starter Kit is hosted on Wikimedia Toolforge and is designed for Wikipedias with fewer than 50,000 articles. Learn more about how Starter Kit works and how communities have been using it in [[diffblog:2026/09/18/introducing-starter-kit-for-new-and-small-language-wikipedias/|this Diff blog post]]. * The Reader Growth team is launching a retest of the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|image carousel experiment]]. The retest will use three new versions of the design, updated based on community feedback. The team will assess results and determine with communities whether or not to proceed with the feature. The experiment will begin the week of September 28 and will run on Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, Farsi, French, German, Indonesian, Japanese, Polish, Portuguese, Spanish, Swedish, and Vietnamese Wikipedias. * After successful rollouts to Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]] from the Reader Experience team will be available to all logged-in users on all Wikipedia wikis starting September 28. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the mentor status script repeatedly updated mentors’ status even when nothing had changed, creating unnecessary Recent Changes entries, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T436659] '''Updates for technical contributors''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, used to retrieve specific details about active or historical abuse filters configured on a wiki, has been updated to support the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>formatversion=2</nowiki></code></bdi> configuration parameter, thereby leading to breaking changes to the API response. All users who maintain user-scripts or other code need to check if they use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, and respond to any breaking changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T435828] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 shtator 2026 13:55 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31085309 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of default skins on desktop and mobile web (Vector 2022 and Minerva respectively) will now be informed if the search suggestions displayed as they type into Search come from page redirects. Previously, users could get confused when the top search suggestions did not match exactly what they had typed. The new redirect notice clarifies that these suggestions are not random, but related to the search. The suggested pages may be redirects to the most relevant destination articles being searched for. [https://phabricator.wikimedia.org/T303013] * Logged-out Wikipedia users on mobile web will begin to see a bookmark button for saving articles to their [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] instead of the current Watchstar button. When clicked, the bookmark button prompts users to log in or create an account to save an article for later. An earlier experiment found that the bookmark icon was four times more likely than the Watchstar button to encourage logged-out users to create an account. This change is part of efforts to encourage more readers to become account holders and use features that help them save and return to content. [https://phabricator.wikimedia.org/T438769] * An experiment will begin on September 29 on Spanish, Arabic, English, and French Wikipedias to simplify the experience users encounter immediately after account creation. The test will explore whether removing friction from the current Welcome Survey helps new users understand what to do next more easily. The experiment will run through the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T430058] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has put out a call for the community to suggest topics that it should consider and discuss with the Wikimedia Foundation. Editors and technical contributors are invited to add topics to [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council|the council's talk page]]. * Later this week, it will be possible for communities to configure [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit Checks and Suggestions]] so that they are [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#extraNamespaces|shown within additional namespaces]], such as a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Draft:</nowiki></code></bdi> namespace. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * A bug in the [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] is causing the page to fail to load for users that have unseen changes on Wikimedia Commons. Developers are working on a fix. Until then, affected users can follow the workarounds described in the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist#GlobalWatchlist temporarily broken for users with Wikimedia Commons|relevant]] help section. * New magic words <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:TIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:RTIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> are now available for use. They are able to change the default sorting of categories to be based on timestamp of categorization. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was not reachable has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * The datacenter switchover, scheduled on September 23, has been postponed. [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|The equinox exercise]] revealed capacity issues, preventing the switch of all services to the other datacenter. The process has been paused, prioritizing investigating that issue, to ensure that we continue to be able to serve our users reliably. A new exercise will be scheduled. Meanwhile, all traffic and edits continue to work as usual. * On September 23, a power loss briefly affected all wikis, creating intermittent issues on both reading and editing modes. This also affected Gerrit. This is unrelated to the datacenter switchover postponement. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/9fm19t8qykk8] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Produnto|Produnto]] has been deployed to mediawiki.org and [[phab:T421436|some Indic language wikis]]. We want to hear your feedback on this experimental product. Produnto allows users to use Lua modules hosted in [[gitlab:repos/lua|Wikimedia's GitLab]]. It simplifies the sharing of Lua code between wikis. Instead of copying each individual Lua module from one wiki to another, users will be able to easily share packages across all wikis. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.22|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * A [[m:Event:Cross-wiki Code Collaboration Workshop|Cross-wiki code collaboration workshop]] will be held online on October 2 at 12:30 UTC, bringing together South Asian technical contributors to learn about Produnto and begin piloting it on Hindi, Punjabi, Odia, Telugu, and Malayalam Wikipedias. Produnto is a package manager for deploying Lua modules hosted on GitLab to Wikimedia wikis, and was recently deployed on some pilot wikis. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 shtator 2026 12:48 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31092225 --> == This Month in Education: September 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 9 • September 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate|Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia MKD’s Wiki Camp & Team Building 2026|Wikimedia MKD’s Wiki Camp & Team Building 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah|Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikidata integration in the Library & Information Science course|Wikidata integration in the Library & Information Science course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language|Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity|Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites|Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia|St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms|Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Photography and education: initiatives in Brazil|Photography and education: initiatives in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow & Learnings|Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow & Learnings]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful|Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia|Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script|From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership|CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026|Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Education activity: Can I trust Wikipedia?|Education activity: Can I trust Wikipedia?]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 shtator 2026 20:36 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=31092240 --> == Pyetje nga [[User:Chesty-media-time|Chesty-media-time]] nëpërmjet panelit të ndihmës (3 tetor 2026 22:19) == pershendetje dua te publikoj artikullin e krenarit me patjeter. si mundem me ndihmon dot te lutem? --[[Përdoruesi:Chesty-media-time|Chesty-media-time]] ([[Përdoruesi diskutim:Chesty-media-time|diskutimet]]) 3 tetor 2026 22:19 (CEST) :Përshëndetje, @[[Përdoruesi:Chesty-media-time|Chesty-media-time]]! :Besoj se bëhet fjalë për artikullin e Krenar Dungës. Personalisht merrem më së shumti me pjesën teknike të projektit por mbase @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] mund të ndihmojë më shumë në këtë drejtim, si një administrator që merret me përmbajtjen. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 tetor 2026 11:35 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The process for this year’s Community Wishlist [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|has been published]], incorporating community feedback. The wish submission process will [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is the deadline for submitting wishes?|end on November 8]]. This year, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027/Working group|a working group (open for volunteering)]] that includes community members familiar with the technical aspect of our wikis alongside Wikimedia Foundation staff, will take care of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is triage?|triage process]]. The triage is expected to be completed by late November. Votes for wishes will start in January. '''Updates for editors''' * Editors using the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] will now see a warning when they paste text that is likely to have initially been copied from one of five external generative AI chatbots into Wikipedia. This feature is known as [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check|LLM Paste Check]]. It is a type of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] that is community configurable. The check looks for markers in the copied HTML and is not using content watermark detection. Edits will also [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Edit tags|be tagged]] so that patrollers can review them more closely. The feature helps newcomers add content that respects Wikipedia’s policies and makes it easier for experienced editors to identify problematic edits. Communities with local policies about LLM usage can [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Configuration|adjust the wording and policy that is linked]]. The team [[listarchive:list/translators-l@lists.wikimedia.org/message/EVHKWJ4IERZELMPIWNH3XUVUSQV5KOO4/|apologizes]] that this was rolled out without a delay for translations. * Editors can now easily [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|access the web visual editor directly from the iOS and Android apps]]. When opening the editor, users will be given a choice between visual editing and source editing. If they choose visual editing, they will be sent to a mobile web window in their phone's browser. After completing their edit, a banner will give them the option to return to the app. This enables readers to make quick contributions while casually reading. * Users of the Wikipedia Android and iOS apps will now see a one-time account creation prompt after they have used the app for two consecutive weeks. This prompt explains the benefits of having an account. It is intended to help more casual readers become logged-in users who return to the apps regularly. [https://phabricator.wikimedia.org/T434847] * Editors on [[wmnoc:conf/dblists/group1.dblist|group1 wikis]], including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Recent changes|Recent Changes]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help: Watching pages|Watchlist]] when a link to another language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on October 5 at 07:00 UTC as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make important changes easier to identify. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or concerns on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T439415] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where mentors who removed themselves from the mentorship program could still have mentees assigned to them and receive questions, has now been fixed. Mentees will now be reassigned when a mentor leaves the program. [https://phabricator.wikimedia.org/T418194] '''Updates for technical contributors''' * Wikimedia Brasil has published its [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Brasil/Arcabouço de Boas Práticas de Desenvolvimento|Development Best Practices Framework]] (ABPD). It is a guide for staff, contractors and volunteers building technical tools and projects. It covers the project lifecycle, security, accessibility, personal data protection and responsible AI use, and explains how movement-wide guidelines were adapted to a local context. They encourage other affiliates to reuse it and adapt it. Read more in the [[wmfblog:2026/09/26/wikimedia-brasils-development-best-practices-framework-technical-sustainability-as-an-organizational-responsibility|Diff post]]. * A new, canonical base URL for Wikimedia APIs will soon be introduced. The new canonical route follows a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/api/</nowiki></code></bdi> pattern and will act as an alternative path for current REST APIs (for example: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/w/rest.php/</nowiki></code></bdi>). Both versions will be callable for all existing APIs, but the new structure will be the preferred path for newly created API modules. This change will be non-breaking for most users. The existing pathways will remain available for all existing endpoint requests. However, some endpoints may return URLs following the new pattern in response bodies. Changes will be available on test wiki first, with the rollout expected to cover all wikis by the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T433535] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.23|MediaWiki]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W41"/> </div> 5 tetor 2026 20:51 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31098825 --> == Redaktim == Pershendetje i nderuar! Nese keni mundesi a mundeni ta kotrolloni dhe redaktoni biografine e Qendrim Rijanit pasi qe ka disa ndryshme qe presim redaktim. [[Përdoruesi:W41ter Wh!t3|W41ter Wh!t3]] ([[Përdoruesi diskutim:W41ter Wh!t3|diskutimet]]) 12 tetor 2026 21:48 (CEST) :@[[Përdoruesi:W41ter Wh!t3|W41ter Wh!t3]], përshëndetje! Mbase @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] ose @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] mund të jenë përdorues më të përshtatshëm për t'u marrë me kontrollin. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 14 tetor 2026 10:10 (CEST) ::{{U bë}}. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 20:09 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Starting October 13, wikis can change the default pattern for [[:en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]] (currently <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name=":1" /></syntaxhighlight>). They will be able to use human-readable, content-based reference names that are more helpful to contributors using the source editor (e.g. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name="Miller2026-1" /></syntaxhighlight>). VisualEditor reference name patterns can be defined using MediaWiki system messages, JSON, templates and modules ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Cite/VisualEditor reference names|more information]]). Admins can enable these changes via [[Special:CommunityConfiguration/Cite-VisualEditor-Autonames|community configuration]]. This is a [[:m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist/W17|community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T436255] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to English Wikipedia on October 14 and to remaining Wikimedia Foundation wikis by end of October (likely October 21). The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. This is a [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/History|long-standing community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440243][https://phabricator.wikimedia.org/T440304] '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] will be removing the list view of the Watchlist and defaulting everyone to the changelog view. Previously, there were two versions of how the Watchlist is shown to mobile web users: the list view, where editors could see watched articles in a list format, and the changelog view, where editors could see changes to watched articles in a log format, controlled by a user's Advanced Mobile Control settings. This has created issues for code-base maintenance: two different displays means two sets of code to manage. By defaulting to the changelog view, we are simplifying the codebase and avoiding the likelihood of missing bugs. * The Wikipedia Android app is testing a way to listen to article introductions in the “For you” feed. A text-to-speech model reads the existing article text aloud without rewriting it or adding any content. The 30-day experiment will begin in the Wikipedia Beta app during the third week of September, then move to the regular Wikipedia Android app in October for a limited group of eligible users. A small portion of app users (those with English feeds and at least one topic interest) will have access to the feature. This experiment is part of broader efforts to give app readers options in how they consume content in order to deepen engagement and user retention. [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Listening to Wikipedia/Phase 1|Learn more]] and [[mw:Talk:Readers/Listening to Wikipedia|share feedback]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighting]] was [[phab:T288161|enabled]] by default for all logged out and newly registered users on the English Wikipedia on September 14. With no signs of adverse effects, the same change is being proposed to be made globally across all wikis in a few weeks. If you have concerns or feedback, or if your wiki would like to opt out, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror#Enabling CodeMirror by default on all WMF wikis for newbies|please see the help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440077] * [[d:Wikidata:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|Wikidata mobile statement editing]] of all datatypes will be officially launched on October 13, when it will be removed from Wikidata [[d:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] and become available to all editors. Users can [[d:Wikidata_talk:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|report bugs and share feedback]]. * Last week, language link changes were removed from [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] feeds on Wikivoyage, Wikisource, Wikiversity, Wikiquote and Wiktionary. As no adverse effects have been observed, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] plans to roll out this change globally to all Wikipedias. This is scheduled for October 13 at 07:00 UTC, after which editors will no longer see when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or ask to opt out their wiki on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440698] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where accidentally touching the graph while scrolling on the Pageviews tool on mobile could unintentionally zoom in has now been fixed. Click-and-drag zoom is now disabled on touch devices. [https://phabricator.wikimedia.org/T440075] '''Updates for technical contributors''' * There are three major changes coming to dumps: the legacy content dumps [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/thread/E6D5EU4PMSTSOI2J7A46HJ3YW2W554CS/ deprecated in January 2026] will now be sunset, the replacement [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/MediaWiki_Content_File_Exports MediaWiki Content File Exports] will be delayed to implement a “safety buffer”, and they are now also available as 7zip-compressed files. Users will need to switch the URL they download their dump from. For more information, timeline and migration instructions, see [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Legacy_content_dumps_sunset Legacy content dumps sunset]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.24|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation discovered unauthorized activity by OpenAI agents on Wikimedia projects, including edits to wikis, attempts to exploit a public note-taking tool, and heavy automated traffic. [[diffblog:2026/10/05/openai-rogue-agent-activities-found-on-wikimedia-projects/|Read the blog post on Diff]] for more details about the activity and the Foundation’s response. '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon! We’ll be meeting in lovely Tirana, Albania for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] from April 9–11, 2027. Scholarship and staff sponsorship applications are currently being [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ accepted through Pretix] and will close on October 30, 2026. General registration will open in January 2027. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 tetor 2026 09:39 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31142468 --> == Sockpuppet i dyshuar == Kërkoj hapjen e një hetimi Sockpuppet Investigation (SPI) për llogaritë [[Përdoruesi:AdemHalimi007]], [[Përdoruesi:Ilmihajdini]] dhe [[Përdoruesi:DemiPrinCe007]], me qëllim që të verifikohet nëse ato kontrollohen nga i njëjti person. Kërkoj që, nëse konsiderohet e arsyeshme, një përdorues me privilegjin CheckUser të kryejë kontrollet përkatëse, në përputhje me politikat e Wikipedia-s për privatësinë dhe përdorimin e shumë llogarive kjo nëse mund të kryhet sa më shpejt, ka filluar përsëri krijimi i artikujve me qëllim komercial/reklamues nga llogari të shumfishta që dyshoj se nga i njëjti person (në veçanti për biografi të personave nga rrjeti shoqëror [[TikTok]], të cilëve aktualish i'u mungon shquarësia për të pasur artikull siç e kam cekur më detajisht te diskutimi i mëparshëm poshtë). Po të vë në dijeni se sipas llogarive të tij në internet, vet Adem Halimi ka nofkën DemiPrince, figurë e njohur për ofrimin e shërbimeve me qëllim përfitimi komercial, i cili tani po krijon artikuj në WikiShqip për klientët e tij (gjë që në vetvete bie ndesh me parimet dhe politikat e Wikipedias, dhe është konflikt interesi i padiskutueshëm - COI), që në këtë rast direkt shfaq dyshime. Diskutim i ndërlidhur me temën që mund të jetë relevant: [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Ilmihajdini#Ri-krijimi%20i%20artikujve%20t%C3%AB%20grisur Ri-krijimi i artikujve të grisur], unë pata bllokur llogarinë AdemHalimi007 për 14 ditë, pasi ai vazhdonte krijimin e faqeve reklamuese edhe pas njoftimeve disa herë. - @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 03:07 (CEST) :@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], përshëndetje! SqWiki, si komunitet i vogël, nuk ka Checkuser të vetin. Duhet kryer një kërkesë në Meta te faqja [[m:Steward requests/Checkuser|Steward requests/Checkuser]]. Udhëzimet për kryerjen e kërkesës gjenden brenda faqes. Nëse nevojitet aprovimi im paraprak për nisjen e kërkesës, unë jam dakord. Mund të shprehen dhe administratorët e tjerë më tutje meqe i ke etiketuar. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 14 tetor 2026 10:08 (CEST) ::@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] e kuptoj shqetesimin. Edhe une jam dakord per nisjen e kerkeses per hetimin e llogarive. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 14 tetor 2026 13:06 (CEST) :::Faleminderit Klein dhe Vyolltsa për këshillën dhe mbështetje, kërkesën e parashtrova [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Checkuser#Requests këtu]. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 22:30 (CEST) ::::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Checkuser#Requests kemi konfirmimin] se 4 llogari janë të ndërlidhura, 4 llogari kukull të të njëjtit person. Manipulim përmes llogarive të shumëfishta. Pres të ndërmerren veprime nga ju në këtë rast, sipas kërkesës që parashtrova. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 23:55 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:AdemHalimi007|AdemHalimi007]], @[[Përdoruesi:Ilmihajdini|Ilmihajdini]], @[[Përdoruesi:DemiPrinCe007|DemiPrinCe007]], llogaritë e shumëfishta të padeklaruara, sidomos ato krijuar në rastet e shpëtimit të saksioneve të bllokimit, janë të ndaluara. Të lutem, <u>mund të ndërpresësh të gjitha redaktimet</u> nga cilado prej tyre e të na sqarosh në lidhje me këtë? Do të propozoja rikthimin e tyre deri në një sqarim të dytë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 tetor 2026 10:22 (CEST) ::::::Pershendetje i nderuar jo nuk jena i njejti person mund ta vertetojm qysh te kini qef [[Përdoruesi:AdemHalimi007|AdemHalimi007]] ([[Përdoruesi diskutim:AdemHalimi007|diskutimet]]) 15 tetor 2026 10:25 (CEST) :::::::@[[Përdoruesi:AdemHalimi007|AdemHalimi007]], te kërkesa e fundit në arkivin në Meta [[m:Steward requests/Checkuser/2026-10]] gjendet pikërisht konfirmimi teknik i kryer nga një kontrollues i huaj, i pavarur, me anë të hulumtimit të IP-ve që llogaritë përdoren nga i njëjti individ. Nëse pretendon se konfirmimi është i gabuar duhet të diskutosh me kontrolluesin në fjalë për ndryshimin e atij vendimi. Në të kundërt, të ftoj të ndalosh përdorimin e llogarive të shumëfishta dhe të dialogosh hap pas hapi me administratorët @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] për shquarësinë e artikujve që po krijon (të cilat gjithashtu po krijohen në mënyrën e gabuar, për shembull, mbiemrat e biografive nisin përgjithësisht me shkronjë të vogël). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 tetor 2026 10:35 (CEST) Në atë rast [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein]], unë kam një propozim për [[Përdoruesi:AdemHalimi007|përdoruesin]]: *Të zgjedhë njërën nga 4 llogaritë që dëshiron të mbajë. Llogaria e zgjedhur nuk duhet të përdorë emër të kombinuar me një nofkë komerciale, pasi përfaqëson një biznes. *T’i ndalohet krijimi i artikujve biografikë për shqiptarë (biografi shqiptare) për një periudhë të caktuar (të paktën 1 vit), lejohen biografitë e huaja. *3 Llogaritë e mbetura të bllokohen përgjithmonë. *Të mos përdorë që nga tani më shumë se 1, të vetmen llogari në Wikipedia. *Të mos përdorë Inteligjencë Artificiale në diskutime. Përdoruesi ta rilexojë atë që kemi diskutuar [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Ilmihajdini#Ri-krijimi%20i%20artikujve%20t%C3%AB%20grisur këtu] dhe t’i respektojë [https://sq.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Politika_t%C3%AB_Wikipedis%C3%AB politikat] dhe [https://sq.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Udh%C3%ABzime_t%C3%AB_Wikipedis%C3%AB udhëzimet], të cilat vlejnë njësoj për të gjithë ne, pa përjashtime. Në këtë mënyrë do mundej me korrektësi të vazhdojë redaktimin, pa kryer dëme. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 16 tetor 2026 00:39 (CEST) 6572tis4m1febnor2ut7uasautc6dno 3057521 3057520 2026-10-15T22:42:30Z Leutrim.P 113691 /* Sockpuppet i dyshuar */ 3057521 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi diskutim:Klein Muçi/Arkivi X}} ==Stampa:Infobox Komunat franceze== Mirëmëngjes Klein Muçi. Sorry for not writing in Albanese. Someone must have changed something to the code of this template (or to another template linked to it) cos, now, the coordinates of the communes don't appear anymore. ''Lua error te package.lua te rreshti 80: module 'Module:ISO 3166/data/FR' not found.'' I wonder if it's the name "module" as the template must be waiting for "moduli". I would be very happy if you could help me to solve this problem. Have a nice week-end. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 18 prill 2026 15:34 (CEST) :@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! Unfortunately the technical infrastructure regarding French communes has some rather outdated code in our project. [[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi#Kategoria "Faqet me harta"|In this discussion]] I was asked to do some changes regarding this. I did and supposedly further changes would be done by the interested person but I'm guessing they were deemed too complex by them and thus the process wasn't continued. Coming at your specific problem, the remaining issue is that the commune specific modules are missing in our project and would need to be imported from EnWiki. I just imported [[Module:Location map/data/France Auvergne-Rhône-Alpes]] and this solved the problem in [[Bâgé-Dommartin]]. You would need to import the other remaining modules which can be found in [[w:en:Category:France region location map modules|this category]] (~30) and that would solve every problem with every commune article I believe. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 19 prill 2026 03:39 (CEST) ::Thank you so much, dear colleague. Now, the French stubs look much better and I understand how to import new maps. I've still another question. The names of the French regions have been translated in Albanian. But, on the pages that are about communes, department etc., you find the regions called in French or in a mixed way so the page is called ''Auvernja-Rona-Alpet'' but links are also called ''Auvernia-Rhône-Alpes'' or ''Auvergne-Rhône-Alpes''. This isn't too important as it's about links. But pages also have different versions of the names like [Kategoria:Gjeografia e Auvernia-Rhône-Alpes]. In the end, it's rather messy. Is there a rule on sq.wp about the geographical names? Should it be Auvernja-Rona-Alpet or Auvernia-Rona-Alpet, Qendra-Val de Loire or Qendër-Lugina e Luarës etc.? Have a nice Sunday. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 3 maj 2026 18:11 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], no problem. Unfortunately, there isn’t any well-established naming convention in place—neither for this specific topic nor more broadly. :::Personally, I tend to favor localized terms, as they often make content more approachable and engaging for readers. That said, given the current lack of contributors working in this area, I’d encourage you to [[WP:BOLD|be bold]] and organize things in the way you find most suitable. It’s entirely possible that your approach helps shape a more consistent standard over time. :::In any case, having a consistent system—whatever form it takes—is far preferable to randomness, especially when it comes to making future large-scale adjustments more manageable. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 maj 2026 18:35 (CEST) ::::Hello again. I'm sorry to disturb you again but I'm facing a mystery. If you look at [https://sq.wikipedia.org/wiki/Apremont-sur-Allier this], you can see a density of 22 instead of 2. What is weird is that it's the only time I meet such a mistake. The only difference with the other pages I created or modified is the population of the commune is lower than 100 inhabitants. Do you think there could be an error when the number is under 100? Have a good evening. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 5 maj 2026 21:55 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], most likely. That's why I started saying how the code is outdated regarding that template. That is only one error that you were able to see but there must be other ones too. Unfortunately the only solution for that is to adopt the new template EnWiki uses and then change all ~6K articles en-masse to start using that. Unfortunately there won't be 1:1 parity with parameters among the old and the new template so a bit of chaos will issue but... I'll try to undertake that process in the not-so-far future. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 maj 2026 23:51 (CEST) ::::::Well, it's more complicated and weird than that. https://sq.wikipedia.org/wiki/Dommartin-la-Chaussée has also a low population (29) but the density is correct. Anyway, I always put the density in the introduction of the stub so, hopefully, Albanian speakers who would be interested in such a small commune will have the right information. Thank you once again for your time and have a great day. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 6 maj 2026 15:04 (CEST) :::::::Hello dear colleague. I followed your advice and, boldly, created a commune in La Réunion. ([[Saint-André, La Réunion]]. Then I created a [[Moduli:Location map/data/France Réunion]] but the page still showed a map of France even if the Infobox signals its an Overseas Department (it's not translated in Albanian). I renamed the module with France La Réunion, La Réunion (w/o France) but metropolitan France still shows. I guess the template for French Communes isn't prepared for maps out of the metropolitan France. Have a nice day. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 14 maj 2026 14:36 (CEST) ==Stampa:Carte communes limitrophes== It's me again, second time today :(( I created this template taken of fr:wp which takes the neignbouring communes from Wikidata to make a map, then I created the [[Moduli:Carte interactive]] that was asked but nothing happens. I wonder if another template ([https://fr.wikipedia.org/wiki/Mod%C3%A8le:Communes_limitrophes Modèle:Communes limitrophes]) is needed. It's sad because this template is very interesting for the location of the commune. I must miss something. – [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 14 maj 2026 15:17 (CEST) :@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! Sorry for the late response. During summer time my on-wiki activity is usually limited. As I've mentioned, I'll try to do a full updated regarding our French location templates and their usage but that will have to wait until I'm back more actively which usually happens near autumn (or even sooner if I find free days during this period). Until then, I'd be rather reluctant implementing further changes because all those might be go to waste when the said update does happen. Regarding the modules you mention, our technical infrastructure is kept in English (because we piggyback from EnWiki quite often) so those would need to be translated. As for them not working properly, I would need to investigate the technical architecture on FrWiki but I can't do that these days (it will need to wait for the same time as the update mentioned above). In the meanwhile, if you want, you can talk with user Fallbackintoreality, another fellow admin. Regards! :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:52 (CEST) ::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! We have recently updated the whole infrastructure related to French location templates, as we said we would do. Tell me if you notice anything unusual. Cheerio! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 shtator 2026 14:36 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 maj 2026 22:21 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == Pyetje nga [[User:Orges0000|Orges0000]] te [[Historia e Armenisë]] (21 maj 2026 18:52) == Pershendetje ky page nuk eshte e mire seps disa fjali nuk kan kuptim --[[Përdoruesi:Orges0000|Orges0000]] ([[Përdoruesi diskutim:Orges0000|diskutimet]]) 21 maj 2026 18:52 (CEST) :@[[Përdoruesi:Orges0000|Orges0000]], përshëndetje! Mund t'i rregullosh problemet që ke vënë re! Shtyp butonin "Redakto/Edit" (në varësi të gjuhës) në krye të artikullit dhe kryej ndryshimet e nevojshme. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:56 (CEST) == Lake Gramozit/ Gramoz/Lake Gistova == Greetings Mr. Klein Muçi Lake Gistova or Gramoz or Gramozit which happens to be the same Lake under different Albanian names happens to be part of the Hellenic Republic. It is not shared with Albania and has already been adjudicated in Wikipedia as Lake Gistove/Garmozit/Gramos just by using Albanian Primary and Official Sources only which are also under the Jurisdiction of the Albanian Prime Ministry. Lately, have seen bots or unidentified person changing the border reality on this matter on the Albanian version of Wikipedia. Actually you have reviewed a change like that on April 24 , 2026 and was approved by you? If it was not approved by you I apologize in advance. Please redress this matter quickly as it was original sighted in the Albanian Wikipedia page. Additionally, I have already informed and reported this matter on Wikipedia on as well and I am looking an answer on this topic. Border revisionism should not be allowed. Clearly the Albanian Military Topographic Institute and the National Territorial Planning Agency of Albania both confirm the lake is not in Albania ALBANIAN Governmental Agency https://akpt.maps.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=ff270e99f5be45f19c7b7a1e3e618b27        Here as well the official Albanian map  shows clearly where the Lake Gistova lies. '''Institutin Topografik të Ushtris'''ë Official Albanian Military Topographical maps: You can zoom in, very easy https://shop.geospatial.com/publication/38PCREFVGPMH4RPD0MSAVZHMV6/Albania-1-to-100000-Scale-Topographic-Maps see also https://shop.geospatial.com/publication/0K48DGWKGBQ44E21WWYBAJKMS7/Albania-1-to-50000-Scale-Topographic-Maps The '''State Authority for Geospatial Information (ASIG)''' ([[:en:Albanian_language|Albanian]]: ''Autoriteti Shtetëror për Informacionin Gjeohapësinor'') The agency is under the supervision of the [[:en:Prime_Minister's_Office_(Albania)|Prime Minister's Office]]. https://geoportal.asig.gov.al/map/?auto=true Official Albanian geospatial primary sources confirm this placement unequivocally. The Agency for the State Cadastre and Geospatial Information (ASIG) Geoportal, when viewing the 2007 20 cm resolution orthophoto layer (selectable in the left/bottom panel as "2007 20 CM" or similar under Orthoimagery/Historical Maps), clearly shows the lake at high zoom levels near projected coordinates 567362.404 E, 4470179.392 N (in the Albanian national projection system). The high-resolution 2007 aerial imagery—produced and hosted by Albania's official geospatial agency—depicts the lake entirely south of the border ridge/watershed, with no Albanian boundary line crossing the water body or including it within Albanian territory. This visual evidence aligns with publications from the Albanian Military Topographic Institute and the National Territorial Planning Agency (AKPT), which exclude Lake Gistova from Albanian border delimitations. Mapping errors on some commercial platforms (e.g., historical inaccuracies on Google Maps placing the border across the lake) have led to online discussions and occasional media reports, but these stem from technical glitches, not official claims or disputes. Primary sources from both countries, including ASIG's 2007 orthophoto, support the lake's full location in Greece. •          Neutrality: Removes unsubstantiated "Albanian perspectives" of overlap, as no official Albanian government or geospatial data supports this; it avoids amplifying fringe media narratives (e.g., from Albanian outlets like Pamfleti). •          Clarity and Enhancements: Adds precise coordinates and historical context for verifiability. Includes elevation and size for better reader context without altering the article's encyclopedic tone. Thank you for your attention, Mr. Klein Meci and I am Looking for an answer on this matter. Facts are Sacred Comments are Free [[Përdoruesi:Aetolia|Aetolia]] ([[Përdoruesi diskutim:Aetolia|diskutimet]]) 23 maj 2026 21:08 (CEST) :@[[Përdoruesi|Aetolia]], greetings, :I am not that much involved in article editing myself, as most of my work is focused on technical changes and maintenance. Since you have already raised this issue in several venues, both here and on the English Wikipedia, including forums with broader visibility and relevance than a user talk page, I believe it would be best to continue the discussion there in order to keep it centralized. :In the meantime, I would suggest reaching out to another administrator whose work is more closely connected to article content and editorial matters, such as user Fallbackintoreality or Leutrim.P. My activity on the wiki in general also tends to decrease significantly during the summer months so maybe those could be more of help in order to get faster responses as well. :Regards, [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 14:17 (CEST) == Sharat == hello i saw that u made some changes to the sharat page, perhaps do you know where is the old village center because on the page it shows the center of Myli and i went there and i couldn’t find any old houses, i would really appreciate it because i need to find it for my grandpa [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-31112-89|&#126;2026-31112-89]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-31112-89|talk]]) 24 maj 2026 21:33 (CEST) :@[[Përdoruesi:~2026-31112-89|~2026-31112-89]], hello! You must be getting confused, I haven't done any changes to that article. Unfortunately I don't have much information about it as I've never been there. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:58 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 maj 2026 23:52 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == Qwerfjkl (bot) - Problem me referimet (28 maj 2026, 00:23) == Pershendetje, jam nje perdorues i rregullt ne en.wiki por tani jam futur madje me intensitet edhe ne gjuhen ametare shqip. Me kane ardhur pak ankesa per tek futbollisti [[Ylber Ramadani]] por mesa di i kam rregulluar, jam i hapur per mesime nga ana juaj ne te ardhmen, faleminderit shume qe bashkepunoni, mirudegjofshim.– '''[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:red;">Eni.</span><span style="color:black;">Sukthi.</span><span style="color:red;">Durrës</span>]]'''^{[[Përdoruesi diskutim:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:black;">'''Shqiptar'''</span>]]} 28 maj 2026 02:54 (CEST) :@[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|Eni.Sukthi.Durres]], përshëndetje! Po, mbeten vetëm disa referime që kanë vlerën e datës në anglisht. Por edhe po nuk i ndryshove ti, për këtë kemi një robot që punon periodikisht dhe i bën ai zëvendësimet kështu që çdo gjë në rregull. Faleminderit për kontributin dhe punë të mbarë! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 1 qershor 2026 13:31 (CEST) :Bukur fare, kontribuojme me shume kenaqesi. Po redaktimet tek [[Ylber Ramadani]] a do te me pranohen shpejt ne te ardhmen, faleminderit. '''[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:red;">Eni.</span><span style="color:black;">Sukthi.</span><span style="color:red;">Durrës</span>]]'''^{[[Përdoruesi diskutim:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:black;">'''Shqiptar'''</span>]]} 1 qershor 2026 17:21 (CEST) == This Month in Education: May 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 5 • May 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities|Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania|Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Debating free license in Brazil|Debating free license in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India|Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects|Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges|Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem|Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria|Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia MKD's Education News & Activities|Wikimedia MKD's Education News & Activities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year|Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 qershor 2026 18:53 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30604297 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 qershor 2026 23:08 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == Books & Bytes – Issue 74 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 74, March–April 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * New partnership: Swissdox * User survey results <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/March-April 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 2 qershor 2026 12:35 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=30576650 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 qershor 2026 23:29 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 qershor 2026 18:48 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 qershor 2026 15:05 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == This Month in Education: June 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 6 • June 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement|Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026|Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries|Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education|Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite|Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo|Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives|Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana|Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/"25x25 Project – Celebrating Wikipedia" in Córdoba, Argentina|"25x25 Project – Celebrating Wikipedia" in Córdoba, Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities|Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026|Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program|From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter|EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography|Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes|Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda|Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 qershor 2026 06:15 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30725833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29 qershor 2026 13:47 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 korrik 2026 15:56 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> == Qwerfjkl (bot) - Problem me referimet (11 korrik 2026, 02:13) == Çfarë problemi ka gjuha e shkruar ? == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 korrik 2026 18:11 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 --> == Pyetje nga [[User:BKonjuhi|BKonjuhi]] te [[Mehmet Konjuhi]] (15 korrik 2026 11:17) == Përshëndetje! Sapo rishkrova plotësisht artikullin "Mehmet Konjuhi", por redaktimi më shkoi në rishqyrtim (ndryshime në pritje). A mund ta shikoni dhe ta miratoni, ose të më thoni çfarë duhet përmirësuar? Çfarë ndryshova dhe pse: 1. Vitin e lindjes nga 1853 në 1895. Referenca e vetme e cituar për hyrjen ishte qmksh.al, por ajo faqe nuk e përmend fare vitin 1853 — flet vetëm për vdekjen. Burimet që japin 1895 janë Bedri Tahiri dhe kujtimet e Halit Konjuhit të mbledhura nga historiani Liman Rushiti (21.11.1976). Përveç kësaj, 1853 duket kronologjikisht i pamundur: babai i tij e përjetoi dëbimin e 1877–78 si 13-vjeçar, pra i lindur rreth 1864. 2. Shtova burime arkivore që mungonin plotësisht: - "Jugoslovenska država i Albanci", vëll. II (red. Dimić, Borozan, Beograd 1999), f. 525–526 — dokumenti i 31.12.1919 i Shtabit të Armatës III në Shkup - Vladan Jovanović, "Suzbijanje kačaka na Kosovu i Metohiji 1912–1929", Vojnoistorijski glasnik nr. 1/2009, f. 46 - Pavle Dželetović Ivanov, "Kačaci Kosova i Metohije", Beograd 1990, f. 153–154 - Bujar Dugolli & Veli Kryeziu, Analele Universității din Craiova, nr. 1(37)/2020 3. I atribuova qartë të gjitha pretendimet që vijnë nga kujtime familjare, dhe shënova si të pasigurta datën e vdekjes dhe vendin e varrimit, ku burimet nuk pajtohen. Deklaroj se kam lidhje familjare me subjektin, prandaj kërkoj që dikush ta shikojë me sy të pavarur. Faleminderit! --[[Përdoruesi:BKonjuhi|BKonjuhi]] ([[Përdoruesi diskutim:BKonjuhi|diskutimet]]) 15 korrik 2026 11:17 (CEST) == Books & Bytes – Issue 75 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 75, May–June 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * New partnerships: The Telegraph, Marg, The Tribune newspapers * Tech tip: Expired partnerships <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/May-June 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 17 korrik 2026 16:44 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=30816481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 korrik 2026 07:46 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == Pyetje nga [[User:User1345688|User1345688]] nëpërmjet panelit të ndihmës (22 korrik 2026 22:11) == Si te hap nje artikull wikipedia --[[Përdoruesi:User1345688|User1345688]] ([[Përdoruesi diskutim:User1345688|diskutimet]]) 22 korrik 2026 22:11 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 korrik 2026 20:49 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == This Month in Education: July 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 7 • July 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia|Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival|Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor|Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026|PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Google25 Expands Tamil Wikipedia Community|Google25 Expands Tamil Wikipedia Community]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge|Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere|Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Continuing Wiki education partnerships in Brazil|Continuing Wiki education partnerships in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects|Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026|1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM|We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 korrik 2026 21:48 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30838310 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 gusht 2026 21:46 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> == redaktimet e Smallem-it == Redaktimet me Claude nuk je t'u i shënu si të automatizuara, pra po e stërmbushin vargun e [[Speciale:NdryshimeSëFundmi]]. T'kisha lutë me i marku. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 gusht 2026 17:43 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 gusht 2026 22:45 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC. '''Updates for editors''' * [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__EXPECTSHORTPAGE__</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>w:bol:</nowiki></code></bdi>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921] * Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640] '''Updates for technical contributors''' * Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 gusht 2026 23:03 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30922806 --> == Growth/Newsletters/36 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Growth team logo - Icon only.svg|right|180px|frameless|class=skin-invert]] ''Updates from the [[mw:Special:MyLanguage/Growth|Growth]] team on our work to improve the new editor experience.'' === Recent releases === ====Account creation experiments==== Several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|experiments to increase successful account creation]] have delivered significant results. * An updated message shown to logged-out mobile users who try to edit produced a 27% relative increase in account creation and is being scaled to all wikis. ([[phab:T424595|T424595]]) * A new account menu button in the mobile web header, [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Experiment Results: Mobile Web Account Menu|A/B tested across five Wikipedias with nearly 8 million participants]], made logged-out mobile users 25% more likely to create an account, with no significant difference in constructive editing behavior. ([[phab:T428220|T428220]]) *A simpler post-edit dialog for temporary account holders increased permanent account creation by 87% (relative), converting more temp editors into registered ones. ([[phab:T416418|T416418]])[[File:Create account - July 2026 updates.png|thumb|The redesigned account creation form increases registration by a relative 24.4%]] *We also redesigned the account creation form itself ([[phab:T409236|T409236]]): adding real-time username validation, a concise summary of the username policy, a "reveal password" option, and a simplified design aligned with [[wmdoc:codex/latest|Codex]] guidelines. In an A/B test on English Wikipedia mobile, users who saw the redesigned form created permanent accounts at a rate of 20.4%, compared to 16.4% for the control group (a 24.4% relative increase). ====Revise Tone structured task==== [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages that may contain non-encyclopedic language and guides them through revising the tone. In A/B testing on Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, newcomer task completion rates were [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise Tone#Experiment Results|38.7% higher]] than the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended July 9, and the feature is now available to everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|We plan]] to release Revise Tone to more wikis. ====Automated mentor list cleanup==== Communities can now [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatically mark inactive mentors as ''away'' or remove them from mentorship entirely]] (which automatically reassigns their mentees). Inactivity is based on edits, and talk page responses count, so mentors answering mentee questions remain active. We recommend enabling both options together; administrators can enable them via [[Special:CommunityConfiguration]] and review the mentor list at [[Special:ManageMentors]]. ====Growth features for Wikidata==== Growth features are [[phab:T400937|now available at Wikidata]], including a simplified Newcomer Homepage, Mentorship, the Impact module, Community Updates and the Help Panel. === Work in progress === [[File:Home designs labeled.png|thumb|Early concepts for evolving the Newcomer Homepage into a personalized 'Home' that grows with contributors.]] ====Home==== The Growth and [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] teams are developing [[mw:Special:MyLanguage/Home|Home]] ([[phabricator:T419358|T419358]]): a unified, personalized landing page intended to replace the Newcomer Homepage. Rather than remaining a newcomer-only feature, Home will evolve with users as they gain experience, surfacing Suggested Edits, edits to review, and moderation workflows at the right moment. === Research === The [https://research.wikimedia.org/ Wikimedia Research team], in partnership with the Growth Team, published findings from two projects on how new editors learn and integrate into the community: * [[m:Research:Understanding_newcomer_mentorship_on_Wikipedia|Understanding newcomer mentorship on Wikipedia]] * [[m:Research:Successful_Newcomers_Survey_2025#Results|Successful Newcomers Survey]] ''<small>'''[[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters|Growth team's newsletter]]''' prepared by [[mw:Special:MyLanguage/Growth|the Growth team]] and posted by [[m:User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[mw:Talk:Growth|Give feedback]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Growth team updates|Subscribe or unsubscribe]].</small>'' </div> 18 gusht 2026 15:17 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Growth_team_updates&oldid=30870183 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783] * In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448] '''Updates for technical contributors''' * User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{#uic:}}</nowiki></code></bdi> parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{Userlinks}}</nowiki></code></bdi>]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466] * Due to user security and privacy risks, we have disabled access to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs when specifically using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs can still be accessed and used without <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. Specified user page URLs (e.g. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>User:Myusername</nowiki></code></bdi>) can still be used with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386] * Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>librsvg</nowiki></code></bdi> to 2.60 and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ImageMagick</nowiki></code></bdi> to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 gusht 2026 22:45 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30961208 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A new format for the Community Wishlist is open for feedback. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|read the proposed ideas on Meta]]. This new process plans to improve how wishes are triaged, voted on, and prioritized in a way that is transparent and balanced across project families and language editions. This consultation is open for two weeks. '''Updates for editors''' * The latest release of the Wikipedia Android app includes updates to the Saved feature, bringing the app’s saving experience closer to iOS and Web. The update redesigns the Saved tab with an “All articles” view, removes the default “Saved” reading list, renames reading lists to “Collections,” and modernizes the article-saving experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] feature was enabled for all logged-in users on Bengali, Chinese, Czech and Vietnamese Wikipedias on August 25, after several months as a beta feature. Reading Lists will be available to all logged-in users on Arabic, French and Indonesian Wikipedias on September 1, followed by English Wikipedia on September 14, and all other Wikipedia wikis on September 28. * At the end of the month, some logged-out readers on Bengali, Czech, Persian, English, and Polish Wikipedias using the Minerva skin on mobile will see an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|updated navigation bar]] in an [[w:A/B test|A/B test]]. The test will compare the current navigation bar with a new version designed to make it easier to find information more quickly. The goal is to determine whether these changes encourage readers to return more often. This experiment will not change the experience for logged-in readers and/or editors. * Editors who maintain redirects, templates, and categories used on redirect pages now have improved ways for finding and curating redirects. Previously, redirects pages could not be searched. Two new search keywords, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>onlyredirects:</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>withredirects:</nowiki></code></bdi>, now allow redirects to be searched directly and can be combined with existing keywords such as <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>incategory:</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>intitle:</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>insource:</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089] * The ISBN lookup tools for generating citations were recently not working because of external service problems. Developers are working on solutions. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where searching for pages by category using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>deepcat</nowiki></code></bdi> could return no results or unrelated results has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859] '''Updates for technical contributors''' * The domain of URLs for thumbnails is changing from upload.wikimedia.org to thumb.wikimedia.org. The old URLs will continue to work for the foreseeable future but MediaWiki will advertise the new domain instead. URLs to other types of media such as original files, videos and transcodes will still be served from upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465] * The Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&title=Special%3ARestSandbox Math API] is now deprecated. These endpoints will be fully sunset by the end of September 2026. Developers who call these endpoints should transition to alternative math rendering solutions, such as the native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] or [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Third-party MediaWiki installations that utilize the Math extension for formula rendering are required to upgrade to v1.43+ to avoid disruption of service. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]] '''In depth''' * Read more about [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in a Diff post titled, [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Custom edit suggestions for every wiki: How communities are shaping Suggestion Mode with TextMatch]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 31 gusht 2026 22:52 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30990659 --> == This Month in Education: August 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 8 • August 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities|Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish|The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki and democracy campaign launches in Brazil|Wiki and democracy campaign launches in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines|Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wikidata for research in the UI1|Wikidata for research in the UI1]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey |Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool|Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World|Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage|Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026|More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Launch of Wikifying a Conference handbook|Launch of Wikifying a Conference handbook]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers|EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia|Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 shtator 2026 19:54 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30917014 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a Link]] has been upgraded for English Wikipedia users with improved detection of links that have different capitalization. This will help reduce ambiguous suggestions caused by differences in capitalization in article titles, including articles about cultural goods. A second phase of improvements is planned, which will also prepare the feature for release in other languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T435526#12240876] [https://phabricator.wikimedia.org/T434259] * The [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance|Article guidance]] feature will be enabled by default for junior editors on Simple English and Turkish Wikipedia starting 10 September 2026 following [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance/Updates#Summary_of_experiment_result|an experiment]]. Junior editors with 0 to 99 edits will automatically see the feature when they click a red link or use the "[[tr:Vikipedi:Madde_sihirbazı|Madde oluşturto]]" option on Turkish Wikipedia to create a new article. The change is intended to help junior editors create higher-quality articles that meet each Wikipedia’s standards. [[phab:maniphest/query/z3tcTjmLMxk5/#R|Additional improvements]] will continue based on the experiment results and community feedback. * The [https://pageviews.wmcloud.org Pageviews Analysis] tool which allows users to compare pageviews across multiple pages, turns 10 years old this year and several new features have been added. They include [[toolforge:wikinav|WikiNav]] which provides insights into how readers of Wikipedia explore the content, editing stats in [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?range=latest-30&sites=en.wikipedia.org Siteviews], the ability to [https://pageviews.wmcloud.org/massviews?source=wikiproject&project=en.wikipedia.org lookup articles belonging to a WikiProject], and support for dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T378549] * A [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|visually simplified Minerva]] navigation bar is being tested for logged-out readers using mobile web on the Bengali, Czech, English, Farsi, and Polish Wikipedias. The experiment aims to determine whether simplifying the navigation improves reader retention. The test will run from August 31 to September 28, and no action is required from users. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is working on improving [[en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]]. Editors will only notice a slight change starting this week. When adding automatic reference names the numbering will start at <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:1</nowiki></code></bdi> instead of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:0</nowiki></code></bdi>. Read more on the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|project page]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/VisualEditor/VisualEditor/+/1332704] * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] could mishandle nested nowiki tags, causing content to be lost and displaying unwanted text has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435116] '''Updates for technical contributors''' * Interface administrators can configure gadgets from [[MediaWiki:Gadgets-definition]]. The definition format has been updated and no longer requires the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi> option, as gadgets are always loaded through <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi>. This simplifies gadget configuration by removing an option that is no longer necessary, making gadget definitions easier for administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T298199] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 7 shtator 2026 20:43 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31008437 --> == The Wikipedia Adventure == Hej Klein, kur te kesh kohe, si mund ta kthejme The Wikipedia Adventure. Nuk e kuptova cfare ka ndodhe, a mund te riperdoret perkthimi qe ishte? Flm! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 10 shtator 2026 21:34 (CEST) :E tërë arkitektura e TWA është fshirë pasi përmbante faqe shumë të vjetëruara që sillnin probleme me kodin. Vetë EnWiki ka vite që nuk e përdor. Do të shoh nëse mund të rikrijojmë ndonjë version të ngjashëm. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 shtator 2026 11:04 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Future Audiences team has started a [[en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Village pump (proposals)#New proposed experiment to let readers know about “Google preferred sources”|discussion on English Wikipedia]] about a proposed new experiment to show a temporary notice about the new [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/original-high-quality-content-search/ Google Preferred Sources] feature to Wikipedia readers coming from Google. The experiment is to test whether this notice makes visitors come back to Wikipedia more often. Preferred Sources feature lets users choose websites they trust so Google can highlight content from those sources more prominently in Search and AI experiences. We are interested in testing this on other languages that Google supports and would welcome assistance with starting conversations on other wikis. If interested, please reach out to Future Audiences on the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Preferred sources|talk page]]. '''Updates for editors''' * The chat platform Discord is releasing a new self-service framework that websites can use to specify how their links should look when shared on Discord. The Future Audiences team is planning to start using this new framework to improve how Wikipedia links look when shared on Discord, giving better attribution and credit to contributors. The link appearance and behavior won't change in the first phase of this project as we want to first collect some baseline data to assess the impact of future changes. However, if community members who are active on Discord spot any issues, they can reach out on [[phab:tag/future-audiences/|Phabricator]] or [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences|Metawiki]]. * The Reader Growth team will be running an experiment to test whether [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Compact Lead|compacting article lead sections on mobiles]] with the addition of a "read more" button improves reader retention. The test will begin on September 17 on Arabic, Spanish, French, Indonesian, Italian, Japanese, Portuguese, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and will run for four weeks. * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming week. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was returning an HTTP 500 error and could not be reached, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * Developers who maintain a tool that queries the Wikimedia Commons links tables need to update their code to connect to the new x4 database cluster. The links tables have been moved from the s4 cluster to x4, and will no longer receive updates on s4. The page and redirect tables remain available on both clusters. A wiki replica for the x4 cluster will be set up afterwards. The change is being made because the s4 cluster has grown too large to operate efficiently. You can [[wikitech:Special:MyLanguage/News/2026 Commons links tables database split|read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.20|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 shtator 2026 17:30 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31039826 --> == Books & Bytes – Issue 76 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 76, July–August 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * New partnership: The Chronicle of Higher Education * New Partnership Manager joins the team * Spotlight: TWL page on Meta <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/July-August 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 23 shtator 2026 13:45 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=31063353 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 23 September 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1790172000 14:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Special:MyLanguage/Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] '''Updates for editors''' * The Growth team tested a new post-edit notice designed to [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#4. Encourage Temporary Accounts to Register|encourage Temporary Account holders to register for a permanent account]]. The new notice replaced multiple dialogs and a simultaneous welcome notification with a single message highlighting the benefits of creating an account. The experiment increased permanent account creation from 1.94% to 3.66%, an 87% relative increase. The change will now be released to all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T433551] * For Wikipedia editors using the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|"Suggestion mode" Beta Feature]], there is a [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-editcheck-experimental|new opt-in user preference]] for showing "experimental" edit checks and suggestions. These types are listed at [[Special:EditChecks#experimental-checks|Special:EditChecks]], and are intended for early developer-testing and for gathering feedback from experienced users. Administrators can change the [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|configuration details]] for each suggestion as usual. Administrators can also [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Experimental Suggestions|use this feature]] to help test their community's ideas for locally created checks and suggestions. Experimental types will have a more distinct visual style later this week. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * The [[m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]] has been launched as a space for technical discussions and collaboration among Wikimedia communities in Central and Eastern Europe. * A new tool, [[mw:Special:MyLanguage/Language Onboarding and Development/Starter kit|Starter Kit]], is now available for new and small language Wikipedia communities. It brings together guided tasks, tools, and resources to help communities get started, monitor their progress, and collaborate with the broader Wikimedia community. Starter Kit is hosted on Wikimedia Toolforge and is designed for Wikipedias with fewer than 50,000 articles. Learn more about how Starter Kit works and how communities have been using it in [[diffblog:2026/09/18/introducing-starter-kit-for-new-and-small-language-wikipedias/|this Diff blog post]]. * The Reader Growth team is launching a retest of the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|image carousel experiment]]. The retest will use three new versions of the design, updated based on community feedback. The team will assess results and determine with communities whether or not to proceed with the feature. The experiment will begin the week of September 28 and will run on Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, Farsi, French, German, Indonesian, Japanese, Polish, Portuguese, Spanish, Swedish, and Vietnamese Wikipedias. * After successful rollouts to Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]] from the Reader Experience team will be available to all logged-in users on all Wikipedia wikis starting September 28. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the mentor status script repeatedly updated mentors’ status even when nothing had changed, creating unnecessary Recent Changes entries, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T436659] '''Updates for technical contributors''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, used to retrieve specific details about active or historical abuse filters configured on a wiki, has been updated to support the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>formatversion=2</nowiki></code></bdi> configuration parameter, thereby leading to breaking changes to the API response. All users who maintain user-scripts or other code need to check if they use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, and respond to any breaking changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T435828] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 shtator 2026 13:55 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31085309 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of default skins on desktop and mobile web (Vector 2022 and Minerva respectively) will now be informed if the search suggestions displayed as they type into Search come from page redirects. Previously, users could get confused when the top search suggestions did not match exactly what they had typed. The new redirect notice clarifies that these suggestions are not random, but related to the search. The suggested pages may be redirects to the most relevant destination articles being searched for. [https://phabricator.wikimedia.org/T303013] * Logged-out Wikipedia users on mobile web will begin to see a bookmark button for saving articles to their [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] instead of the current Watchstar button. When clicked, the bookmark button prompts users to log in or create an account to save an article for later. An earlier experiment found that the bookmark icon was four times more likely than the Watchstar button to encourage logged-out users to create an account. This change is part of efforts to encourage more readers to become account holders and use features that help them save and return to content. [https://phabricator.wikimedia.org/T438769] * An experiment will begin on September 29 on Spanish, Arabic, English, and French Wikipedias to simplify the experience users encounter immediately after account creation. The test will explore whether removing friction from the current Welcome Survey helps new users understand what to do next more easily. The experiment will run through the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T430058] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has put out a call for the community to suggest topics that it should consider and discuss with the Wikimedia Foundation. Editors and technical contributors are invited to add topics to [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council|the council's talk page]]. * Later this week, it will be possible for communities to configure [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit Checks and Suggestions]] so that they are [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#extraNamespaces|shown within additional namespaces]], such as a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Draft:</nowiki></code></bdi> namespace. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * A bug in the [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] is causing the page to fail to load for users that have unseen changes on Wikimedia Commons. Developers are working on a fix. Until then, affected users can follow the workarounds described in the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist#GlobalWatchlist temporarily broken for users with Wikimedia Commons|relevant]] help section. * New magic words <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:TIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:RTIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> are now available for use. They are able to change the default sorting of categories to be based on timestamp of categorization. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was not reachable has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * The datacenter switchover, scheduled on September 23, has been postponed. [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|The equinox exercise]] revealed capacity issues, preventing the switch of all services to the other datacenter. The process has been paused, prioritizing investigating that issue, to ensure that we continue to be able to serve our users reliably. A new exercise will be scheduled. Meanwhile, all traffic and edits continue to work as usual. * On September 23, a power loss briefly affected all wikis, creating intermittent issues on both reading and editing modes. This also affected Gerrit. This is unrelated to the datacenter switchover postponement. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/9fm19t8qykk8] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Produnto|Produnto]] has been deployed to mediawiki.org and [[phab:T421436|some Indic language wikis]]. We want to hear your feedback on this experimental product. Produnto allows users to use Lua modules hosted in [[gitlab:repos/lua|Wikimedia's GitLab]]. It simplifies the sharing of Lua code between wikis. Instead of copying each individual Lua module from one wiki to another, users will be able to easily share packages across all wikis. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.22|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * A [[m:Event:Cross-wiki Code Collaboration Workshop|Cross-wiki code collaboration workshop]] will be held online on October 2 at 12:30 UTC, bringing together South Asian technical contributors to learn about Produnto and begin piloting it on Hindi, Punjabi, Odia, Telugu, and Malayalam Wikipedias. Produnto is a package manager for deploying Lua modules hosted on GitLab to Wikimedia wikis, and was recently deployed on some pilot wikis. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 shtator 2026 12:48 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31092225 --> == This Month in Education: September 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 9 • September 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate|Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia MKD’s Wiki Camp & Team Building 2026|Wikimedia MKD’s Wiki Camp & Team Building 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah|Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikidata integration in the Library & Information Science course|Wikidata integration in the Library & Information Science course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language|Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity|Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites|Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia|St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms|Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Photography and education: initiatives in Brazil|Photography and education: initiatives in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow & Learnings|Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow & Learnings]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful|Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia|Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script|From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership|CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026|Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Education activity: Can I trust Wikipedia?|Education activity: Can I trust Wikipedia?]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 shtator 2026 20:36 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=31092240 --> == Pyetje nga [[User:Chesty-media-time|Chesty-media-time]] nëpërmjet panelit të ndihmës (3 tetor 2026 22:19) == pershendetje dua te publikoj artikullin e krenarit me patjeter. si mundem me ndihmon dot te lutem? --[[Përdoruesi:Chesty-media-time|Chesty-media-time]] ([[Përdoruesi diskutim:Chesty-media-time|diskutimet]]) 3 tetor 2026 22:19 (CEST) :Përshëndetje, @[[Përdoruesi:Chesty-media-time|Chesty-media-time]]! :Besoj se bëhet fjalë për artikullin e Krenar Dungës. Personalisht merrem më së shumti me pjesën teknike të projektit por mbase @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] mund të ndihmojë më shumë në këtë drejtim, si një administrator që merret me përmbajtjen. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 tetor 2026 11:35 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The process for this year’s Community Wishlist [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|has been published]], incorporating community feedback. The wish submission process will [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is the deadline for submitting wishes?|end on November 8]]. This year, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027/Working group|a working group (open for volunteering)]] that includes community members familiar with the technical aspect of our wikis alongside Wikimedia Foundation staff, will take care of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is triage?|triage process]]. The triage is expected to be completed by late November. Votes for wishes will start in January. '''Updates for editors''' * Editors using the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] will now see a warning when they paste text that is likely to have initially been copied from one of five external generative AI chatbots into Wikipedia. This feature is known as [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check|LLM Paste Check]]. It is a type of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] that is community configurable. The check looks for markers in the copied HTML and is not using content watermark detection. Edits will also [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Edit tags|be tagged]] so that patrollers can review them more closely. The feature helps newcomers add content that respects Wikipedia’s policies and makes it easier for experienced editors to identify problematic edits. Communities with local policies about LLM usage can [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Configuration|adjust the wording and policy that is linked]]. The team [[listarchive:list/translators-l@lists.wikimedia.org/message/EVHKWJ4IERZELMPIWNH3XUVUSQV5KOO4/|apologizes]] that this was rolled out without a delay for translations. * Editors can now easily [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|access the web visual editor directly from the iOS and Android apps]]. When opening the editor, users will be given a choice between visual editing and source editing. If they choose visual editing, they will be sent to a mobile web window in their phone's browser. After completing their edit, a banner will give them the option to return to the app. This enables readers to make quick contributions while casually reading. * Users of the Wikipedia Android and iOS apps will now see a one-time account creation prompt after they have used the app for two consecutive weeks. This prompt explains the benefits of having an account. It is intended to help more casual readers become logged-in users who return to the apps regularly. [https://phabricator.wikimedia.org/T434847] * Editors on [[wmnoc:conf/dblists/group1.dblist|group1 wikis]], including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Recent changes|Recent Changes]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help: Watching pages|Watchlist]] when a link to another language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on October 5 at 07:00 UTC as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make important changes easier to identify. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or concerns on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T439415] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where mentors who removed themselves from the mentorship program could still have mentees assigned to them and receive questions, has now been fixed. Mentees will now be reassigned when a mentor leaves the program. [https://phabricator.wikimedia.org/T418194] '''Updates for technical contributors''' * Wikimedia Brasil has published its [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Brasil/Arcabouço de Boas Práticas de Desenvolvimento|Development Best Practices Framework]] (ABPD). It is a guide for staff, contractors and volunteers building technical tools and projects. It covers the project lifecycle, security, accessibility, personal data protection and responsible AI use, and explains how movement-wide guidelines were adapted to a local context. They encourage other affiliates to reuse it and adapt it. Read more in the [[wmfblog:2026/09/26/wikimedia-brasils-development-best-practices-framework-technical-sustainability-as-an-organizational-responsibility|Diff post]]. * A new, canonical base URL for Wikimedia APIs will soon be introduced. The new canonical route follows a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/api/</nowiki></code></bdi> pattern and will act as an alternative path for current REST APIs (for example: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/w/rest.php/</nowiki></code></bdi>). Both versions will be callable for all existing APIs, but the new structure will be the preferred path for newly created API modules. This change will be non-breaking for most users. The existing pathways will remain available for all existing endpoint requests. However, some endpoints may return URLs following the new pattern in response bodies. Changes will be available on test wiki first, with the rollout expected to cover all wikis by the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T433535] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.23|MediaWiki]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W41"/> </div> 5 tetor 2026 20:51 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31098825 --> == Redaktim == Pershendetje i nderuar! Nese keni mundesi a mundeni ta kotrolloni dhe redaktoni biografine e Qendrim Rijanit pasi qe ka disa ndryshme qe presim redaktim. [[Përdoruesi:W41ter Wh!t3|W41ter Wh!t3]] ([[Përdoruesi diskutim:W41ter Wh!t3|diskutimet]]) 12 tetor 2026 21:48 (CEST) :@[[Përdoruesi:W41ter Wh!t3|W41ter Wh!t3]], përshëndetje! Mbase @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] ose @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] mund të jenë përdorues më të përshtatshëm për t'u marrë me kontrollin. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 14 tetor 2026 10:10 (CEST) ::{{U bë}}. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 20:09 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Starting October 13, wikis can change the default pattern for [[:en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]] (currently <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name=":1" /></syntaxhighlight>). They will be able to use human-readable, content-based reference names that are more helpful to contributors using the source editor (e.g. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name="Miller2026-1" /></syntaxhighlight>). VisualEditor reference name patterns can be defined using MediaWiki system messages, JSON, templates and modules ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Cite/VisualEditor reference names|more information]]). Admins can enable these changes via [[Special:CommunityConfiguration/Cite-VisualEditor-Autonames|community configuration]]. This is a [[:m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist/W17|community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T436255] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to English Wikipedia on October 14 and to remaining Wikimedia Foundation wikis by end of October (likely October 21). The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. This is a [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/History|long-standing community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440243][https://phabricator.wikimedia.org/T440304] '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] will be removing the list view of the Watchlist and defaulting everyone to the changelog view. Previously, there were two versions of how the Watchlist is shown to mobile web users: the list view, where editors could see watched articles in a list format, and the changelog view, where editors could see changes to watched articles in a log format, controlled by a user's Advanced Mobile Control settings. This has created issues for code-base maintenance: two different displays means two sets of code to manage. By defaulting to the changelog view, we are simplifying the codebase and avoiding the likelihood of missing bugs. * The Wikipedia Android app is testing a way to listen to article introductions in the “For you” feed. A text-to-speech model reads the existing article text aloud without rewriting it or adding any content. The 30-day experiment will begin in the Wikipedia Beta app during the third week of September, then move to the regular Wikipedia Android app in October for a limited group of eligible users. A small portion of app users (those with English feeds and at least one topic interest) will have access to the feature. This experiment is part of broader efforts to give app readers options in how they consume content in order to deepen engagement and user retention. [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Listening to Wikipedia/Phase 1|Learn more]] and [[mw:Talk:Readers/Listening to Wikipedia|share feedback]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighting]] was [[phab:T288161|enabled]] by default for all logged out and newly registered users on the English Wikipedia on September 14. With no signs of adverse effects, the same change is being proposed to be made globally across all wikis in a few weeks. If you have concerns or feedback, or if your wiki would like to opt out, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror#Enabling CodeMirror by default on all WMF wikis for newbies|please see the help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440077] * [[d:Wikidata:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|Wikidata mobile statement editing]] of all datatypes will be officially launched on October 13, when it will be removed from Wikidata [[d:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] and become available to all editors. Users can [[d:Wikidata_talk:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|report bugs and share feedback]]. * Last week, language link changes were removed from [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] feeds on Wikivoyage, Wikisource, Wikiversity, Wikiquote and Wiktionary. As no adverse effects have been observed, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] plans to roll out this change globally to all Wikipedias. This is scheduled for October 13 at 07:00 UTC, after which editors will no longer see when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or ask to opt out their wiki on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440698] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where accidentally touching the graph while scrolling on the Pageviews tool on mobile could unintentionally zoom in has now been fixed. Click-and-drag zoom is now disabled on touch devices. [https://phabricator.wikimedia.org/T440075] '''Updates for technical contributors''' * There are three major changes coming to dumps: the legacy content dumps [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/thread/E6D5EU4PMSTSOI2J7A46HJ3YW2W554CS/ deprecated in January 2026] will now be sunset, the replacement [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/MediaWiki_Content_File_Exports MediaWiki Content File Exports] will be delayed to implement a “safety buffer”, and they are now also available as 7zip-compressed files. Users will need to switch the URL they download their dump from. For more information, timeline and migration instructions, see [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Legacy_content_dumps_sunset Legacy content dumps sunset]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.24|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation discovered unauthorized activity by OpenAI agents on Wikimedia projects, including edits to wikis, attempts to exploit a public note-taking tool, and heavy automated traffic. [[diffblog:2026/10/05/openai-rogue-agent-activities-found-on-wikimedia-projects/|Read the blog post on Diff]] for more details about the activity and the Foundation’s response. '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon! We’ll be meeting in lovely Tirana, Albania for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] from April 9–11, 2027. Scholarship and staff sponsorship applications are currently being [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ accepted through Pretix] and will close on October 30, 2026. General registration will open in January 2027. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 tetor 2026 09:39 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31142468 --> == Sockpuppet i dyshuar == Kërkoj hapjen e një hetimi Sockpuppet Investigation (SPI) për llogaritë [[Përdoruesi:AdemHalimi007]], [[Përdoruesi:Ilmihajdini]] dhe [[Përdoruesi:DemiPrinCe007]], me qëllim që të verifikohet nëse ato kontrollohen nga i njëjti person. Kërkoj që, nëse konsiderohet e arsyeshme, një përdorues me privilegjin CheckUser të kryejë kontrollet përkatëse, në përputhje me politikat e Wikipedia-s për privatësinë dhe përdorimin e shumë llogarive kjo nëse mund të kryhet sa më shpejt, ka filluar përsëri krijimi i artikujve me qëllim komercial/reklamues nga llogari të shumfishta që dyshoj se nga i njëjti person (në veçanti për biografi të personave nga rrjeti shoqëror [[TikTok]], të cilëve aktualish i'u mungon shquarësia për të pasur artikull siç e kam cekur më detajisht te diskutimi i mëparshëm poshtë). Po të vë në dijeni se sipas llogarive të tij në internet, vet Adem Halimi ka nofkën DemiPrince, figurë e njohur për ofrimin e shërbimeve me qëllim përfitimi komercial, i cili tani po krijon artikuj në WikiShqip për klientët e tij (gjë që në vetvete bie ndesh me parimet dhe politikat e Wikipedias, dhe është konflikt interesi i padiskutueshëm - COI), që në këtë rast direkt shfaq dyshime. Diskutim i ndërlidhur me temën që mund të jetë relevant: [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Ilmihajdini#Ri-krijimi%20i%20artikujve%20t%C3%AB%20grisur Ri-krijimi i artikujve të grisur], unë pata bllokur llogarinë AdemHalimi007 për 14 ditë, pasi ai vazhdonte krijimin e faqeve reklamuese edhe pas njoftimeve disa herë. - @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 03:07 (CEST) :@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], përshëndetje! SqWiki, si komunitet i vogël, nuk ka Checkuser të vetin. Duhet kryer një kërkesë në Meta te faqja [[m:Steward requests/Checkuser|Steward requests/Checkuser]]. Udhëzimet për kryerjen e kërkesës gjenden brenda faqes. Nëse nevojitet aprovimi im paraprak për nisjen e kërkesës, unë jam dakord. Mund të shprehen dhe administratorët e tjerë më tutje meqe i ke etiketuar. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 14 tetor 2026 10:08 (CEST) ::@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] e kuptoj shqetesimin. Edhe une jam dakord per nisjen e kerkeses per hetimin e llogarive. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 14 tetor 2026 13:06 (CEST) :::Faleminderit Klein dhe Vyolltsa për këshillën dhe mbështetje, kërkesën e parashtrova [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Checkuser#Requests këtu]. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 22:30 (CEST) ::::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Checkuser#Requests kemi konfirmimin] se 4 llogari janë të ndërlidhura, 4 llogari kukull të të njëjtit person. Manipulim përmes llogarive të shumëfishta. Pres të ndërmerren veprime nga ju në këtë rast, sipas kërkesës që parashtrova. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 23:55 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:AdemHalimi007|AdemHalimi007]], @[[Përdoruesi:Ilmihajdini|Ilmihajdini]], @[[Përdoruesi:DemiPrinCe007|DemiPrinCe007]], llogaritë e shumëfishta të padeklaruara, sidomos ato krijuar në rastet e shpëtimit të saksioneve të bllokimit, janë të ndaluara. Të lutem, <u>mund të ndërpresësh të gjitha redaktimet</u> nga cilado prej tyre e të na sqarosh në lidhje me këtë? Do të propozoja rikthimin e tyre deri në një sqarim të dytë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 tetor 2026 10:22 (CEST) ::::::Pershendetje i nderuar jo nuk jena i njejti person mund ta vertetojm qysh te kini qef [[Përdoruesi:AdemHalimi007|AdemHalimi007]] ([[Përdoruesi diskutim:AdemHalimi007|diskutimet]]) 15 tetor 2026 10:25 (CEST) :::::::@[[Përdoruesi:AdemHalimi007|AdemHalimi007]], te kërkesa e fundit në arkivin në Meta [[m:Steward requests/Checkuser/2026-10]] gjendet pikërisht konfirmimi teknik i kryer nga një kontrollues i huaj, i pavarur, me anë të hulumtimit të IP-ve që llogaritë përdoren nga i njëjti individ. Nëse pretendon se konfirmimi është i gabuar duhet të diskutosh me kontrolluesin në fjalë për ndryshimin e atij vendimi. Në të kundërt, të ftoj të ndalosh përdorimin e llogarive të shumëfishta dhe të dialogosh hap pas hapi me administratorët @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] për shquarësinë e artikujve që po krijon (të cilat gjithashtu po krijohen në mënyrën e gabuar, për shembull, mbiemrat e biografive nisin përgjithësisht me shkronjë të vogël). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 tetor 2026 10:35 (CEST) Në atë rast [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein]], unë kam një propozim për [[Përdoruesi:AdemHalimi007|përdoruesin]]: *Të zgjedhë njërën nga 4 llogaritë që dëshiron të mbajë. Llogaria e zgjedhur nuk duhet të përdorë emër të kombinuar me një nofkë komerciale, pasi përfaqëson një biznes. *3 Llogaritë e mbetura të bllokohen përgjithmonë. *Të mos përdorë që nga tani më shumë se 1, të vetmen llogari në Wikipedia. *Të mos përdorë Inteligjencë Artificiale në diskutime. *T’i ndalohet krijimi i artikujve biografikë për shqiptarë (biografi shqiptare) për një periudhë të caktuar (të paktën 1 vit), lejohen biografitë e huaja. Përdoruesi ta rilexojë atë që kemi diskutuar [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Ilmihajdini#Ri-krijimi%20i%20artikujve%20t%C3%AB%20grisur këtu] dhe t’i respektojë [https://sq.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Politika_t%C3%AB_Wikipedis%C3%AB politikat] dhe [https://sq.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Udh%C3%ABzime_t%C3%AB_Wikipedis%C3%AB udhëzimet], të cilat vlejnë njësoj për të gjithë ne, pa përjashtime. Në këtë mënyrë do mundej me korrektësi të vazhdojë redaktimin, pa kryer dëme. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 16 tetor 2026 00:39 (CEST) d7ywu28ohupqggm1z4r79xp7mca8bnq 3057594 3057521 2026-10-16T07:18:30Z Klein Muçi 52109 /* Sockpuppet i dyshuar */ Përgjigje 3057594 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi diskutim:Klein Muçi/Arkivi X}} ==Stampa:Infobox Komunat franceze== Mirëmëngjes Klein Muçi. Sorry for not writing in Albanese. Someone must have changed something to the code of this template (or to another template linked to it) cos, now, the coordinates of the communes don't appear anymore. ''Lua error te package.lua te rreshti 80: module 'Module:ISO 3166/data/FR' not found.'' I wonder if it's the name "module" as the template must be waiting for "moduli". I would be very happy if you could help me to solve this problem. Have a nice week-end. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 18 prill 2026 15:34 (CEST) :@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! Unfortunately the technical infrastructure regarding French communes has some rather outdated code in our project. [[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi#Kategoria "Faqet me harta"|In this discussion]] I was asked to do some changes regarding this. I did and supposedly further changes would be done by the interested person but I'm guessing they were deemed too complex by them and thus the process wasn't continued. Coming at your specific problem, the remaining issue is that the commune specific modules are missing in our project and would need to be imported from EnWiki. I just imported [[Module:Location map/data/France Auvergne-Rhône-Alpes]] and this solved the problem in [[Bâgé-Dommartin]]. You would need to import the other remaining modules which can be found in [[w:en:Category:France region location map modules|this category]] (~30) and that would solve every problem with every commune article I believe. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 19 prill 2026 03:39 (CEST) ::Thank you so much, dear colleague. Now, the French stubs look much better and I understand how to import new maps. I've still another question. The names of the French regions have been translated in Albanian. But, on the pages that are about communes, department etc., you find the regions called in French or in a mixed way so the page is called ''Auvernja-Rona-Alpet'' but links are also called ''Auvernia-Rhône-Alpes'' or ''Auvergne-Rhône-Alpes''. This isn't too important as it's about links. But pages also have different versions of the names like [Kategoria:Gjeografia e Auvernia-Rhône-Alpes]. In the end, it's rather messy. Is there a rule on sq.wp about the geographical names? Should it be Auvernja-Rona-Alpet or Auvernia-Rona-Alpet, Qendra-Val de Loire or Qendër-Lugina e Luarës etc.? Have a nice Sunday. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 3 maj 2026 18:11 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], no problem. Unfortunately, there isn’t any well-established naming convention in place—neither for this specific topic nor more broadly. :::Personally, I tend to favor localized terms, as they often make content more approachable and engaging for readers. That said, given the current lack of contributors working in this area, I’d encourage you to [[WP:BOLD|be bold]] and organize things in the way you find most suitable. It’s entirely possible that your approach helps shape a more consistent standard over time. :::In any case, having a consistent system—whatever form it takes—is far preferable to randomness, especially when it comes to making future large-scale adjustments more manageable. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 maj 2026 18:35 (CEST) ::::Hello again. I'm sorry to disturb you again but I'm facing a mystery. If you look at [https://sq.wikipedia.org/wiki/Apremont-sur-Allier this], you can see a density of 22 instead of 2. What is weird is that it's the only time I meet such a mistake. The only difference with the other pages I created or modified is the population of the commune is lower than 100 inhabitants. Do you think there could be an error when the number is under 100? Have a good evening. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 5 maj 2026 21:55 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], most likely. That's why I started saying how the code is outdated regarding that template. That is only one error that you were able to see but there must be other ones too. Unfortunately the only solution for that is to adopt the new template EnWiki uses and then change all ~6K articles en-masse to start using that. Unfortunately there won't be 1:1 parity with parameters among the old and the new template so a bit of chaos will issue but... I'll try to undertake that process in the not-so-far future. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 maj 2026 23:51 (CEST) ::::::Well, it's more complicated and weird than that. https://sq.wikipedia.org/wiki/Dommartin-la-Chaussée has also a low population (29) but the density is correct. Anyway, I always put the density in the introduction of the stub so, hopefully, Albanian speakers who would be interested in such a small commune will have the right information. Thank you once again for your time and have a great day. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 6 maj 2026 15:04 (CEST) :::::::Hello dear colleague. I followed your advice and, boldly, created a commune in La Réunion. ([[Saint-André, La Réunion]]. Then I created a [[Moduli:Location map/data/France Réunion]] but the page still showed a map of France even if the Infobox signals its an Overseas Department (it's not translated in Albanian). I renamed the module with France La Réunion, La Réunion (w/o France) but metropolitan France still shows. I guess the template for French Communes isn't prepared for maps out of the metropolitan France. Have a nice day. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 14 maj 2026 14:36 (CEST) ==Stampa:Carte communes limitrophes== It's me again, second time today :(( I created this template taken of fr:wp which takes the neignbouring communes from Wikidata to make a map, then I created the [[Moduli:Carte interactive]] that was asked but nothing happens. I wonder if another template ([https://fr.wikipedia.org/wiki/Mod%C3%A8le:Communes_limitrophes Modèle:Communes limitrophes]) is needed. It's sad because this template is very interesting for the location of the commune. I must miss something. – [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 14 maj 2026 15:17 (CEST) :@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! Sorry for the late response. During summer time my on-wiki activity is usually limited. As I've mentioned, I'll try to do a full updated regarding our French location templates and their usage but that will have to wait until I'm back more actively which usually happens near autumn (or even sooner if I find free days during this period). Until then, I'd be rather reluctant implementing further changes because all those might be go to waste when the said update does happen. Regarding the modules you mention, our technical infrastructure is kept in English (because we piggyback from EnWiki quite often) so those would need to be translated. As for them not working properly, I would need to investigate the technical architecture on FrWiki but I can't do that these days (it will need to wait for the same time as the update mentioned above). In the meanwhile, if you want, you can talk with user Fallbackintoreality, another fellow admin. Regards! :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:52 (CEST) ::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! We have recently updated the whole infrastructure related to French location templates, as we said we would do. Tell me if you notice anything unusual. Cheerio! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 shtator 2026 14:36 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 maj 2026 22:21 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == Pyetje nga [[User:Orges0000|Orges0000]] te [[Historia e Armenisë]] (21 maj 2026 18:52) == Pershendetje ky page nuk eshte e mire seps disa fjali nuk kan kuptim --[[Përdoruesi:Orges0000|Orges0000]] ([[Përdoruesi diskutim:Orges0000|diskutimet]]) 21 maj 2026 18:52 (CEST) :@[[Përdoruesi:Orges0000|Orges0000]], përshëndetje! Mund t'i rregullosh problemet që ke vënë re! Shtyp butonin "Redakto/Edit" (në varësi të gjuhës) në krye të artikullit dhe kryej ndryshimet e nevojshme. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:56 (CEST) == Lake Gramozit/ Gramoz/Lake Gistova == Greetings Mr. Klein Muçi Lake Gistova or Gramoz or Gramozit which happens to be the same Lake under different Albanian names happens to be part of the Hellenic Republic. It is not shared with Albania and has already been adjudicated in Wikipedia as Lake Gistove/Garmozit/Gramos just by using Albanian Primary and Official Sources only which are also under the Jurisdiction of the Albanian Prime Ministry. Lately, have seen bots or unidentified person changing the border reality on this matter on the Albanian version of Wikipedia. Actually you have reviewed a change like that on April 24 , 2026 and was approved by you? If it was not approved by you I apologize in advance. Please redress this matter quickly as it was original sighted in the Albanian Wikipedia page. Additionally, I have already informed and reported this matter on Wikipedia on as well and I am looking an answer on this topic. Border revisionism should not be allowed. Clearly the Albanian Military Topographic Institute and the National Territorial Planning Agency of Albania both confirm the lake is not in Albania ALBANIAN Governmental Agency https://akpt.maps.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=ff270e99f5be45f19c7b7a1e3e618b27        Here as well the official Albanian map  shows clearly where the Lake Gistova lies. '''Institutin Topografik të Ushtris'''ë Official Albanian Military Topographical maps: You can zoom in, very easy https://shop.geospatial.com/publication/38PCREFVGPMH4RPD0MSAVZHMV6/Albania-1-to-100000-Scale-Topographic-Maps see also https://shop.geospatial.com/publication/0K48DGWKGBQ44E21WWYBAJKMS7/Albania-1-to-50000-Scale-Topographic-Maps The '''State Authority for Geospatial Information (ASIG)''' ([[:en:Albanian_language|Albanian]]: ''Autoriteti Shtetëror për Informacionin Gjeohapësinor'') The agency is under the supervision of the [[:en:Prime_Minister's_Office_(Albania)|Prime Minister's Office]]. https://geoportal.asig.gov.al/map/?auto=true Official Albanian geospatial primary sources confirm this placement unequivocally. The Agency for the State Cadastre and Geospatial Information (ASIG) Geoportal, when viewing the 2007 20 cm resolution orthophoto layer (selectable in the left/bottom panel as "2007 20 CM" or similar under Orthoimagery/Historical Maps), clearly shows the lake at high zoom levels near projected coordinates 567362.404 E, 4470179.392 N (in the Albanian national projection system). The high-resolution 2007 aerial imagery—produced and hosted by Albania's official geospatial agency—depicts the lake entirely south of the border ridge/watershed, with no Albanian boundary line crossing the water body or including it within Albanian territory. This visual evidence aligns with publications from the Albanian Military Topographic Institute and the National Territorial Planning Agency (AKPT), which exclude Lake Gistova from Albanian border delimitations. Mapping errors on some commercial platforms (e.g., historical inaccuracies on Google Maps placing the border across the lake) have led to online discussions and occasional media reports, but these stem from technical glitches, not official claims or disputes. Primary sources from both countries, including ASIG's 2007 orthophoto, support the lake's full location in Greece. •          Neutrality: Removes unsubstantiated "Albanian perspectives" of overlap, as no official Albanian government or geospatial data supports this; it avoids amplifying fringe media narratives (e.g., from Albanian outlets like Pamfleti). •          Clarity and Enhancements: Adds precise coordinates and historical context for verifiability. Includes elevation and size for better reader context without altering the article's encyclopedic tone. Thank you for your attention, Mr. Klein Meci and I am Looking for an answer on this matter. Facts are Sacred Comments are Free [[Përdoruesi:Aetolia|Aetolia]] ([[Përdoruesi diskutim:Aetolia|diskutimet]]) 23 maj 2026 21:08 (CEST) :@[[Përdoruesi|Aetolia]], greetings, :I am not that much involved in article editing myself, as most of my work is focused on technical changes and maintenance. Since you have already raised this issue in several venues, both here and on the English Wikipedia, including forums with broader visibility and relevance than a user talk page, I believe it would be best to continue the discussion there in order to keep it centralized. :In the meantime, I would suggest reaching out to another administrator whose work is more closely connected to article content and editorial matters, such as user Fallbackintoreality or Leutrim.P. My activity on the wiki in general also tends to decrease significantly during the summer months so maybe those could be more of help in order to get faster responses as well. :Regards, [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 14:17 (CEST) == Sharat == hello i saw that u made some changes to the sharat page, perhaps do you know where is the old village center because on the page it shows the center of Myli and i went there and i couldn’t find any old houses, i would really appreciate it because i need to find it for my grandpa [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-31112-89|&#126;2026-31112-89]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-31112-89|talk]]) 24 maj 2026 21:33 (CEST) :@[[Përdoruesi:~2026-31112-89|~2026-31112-89]], hello! You must be getting confused, I haven't done any changes to that article. Unfortunately I don't have much information about it as I've never been there. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:58 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 maj 2026 23:52 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == Qwerfjkl (bot) - Problem me referimet (28 maj 2026, 00:23) == Pershendetje, jam nje perdorues i rregullt ne en.wiki por tani jam futur madje me intensitet edhe ne gjuhen ametare shqip. Me kane ardhur pak ankesa per tek futbollisti [[Ylber Ramadani]] por mesa di i kam rregulluar, jam i hapur per mesime nga ana juaj ne te ardhmen, faleminderit shume qe bashkepunoni, mirudegjofshim.– '''[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:red;">Eni.</span><span style="color:black;">Sukthi.</span><span style="color:red;">Durrës</span>]]'''^{[[Përdoruesi diskutim:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:black;">'''Shqiptar'''</span>]]} 28 maj 2026 02:54 (CEST) :@[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|Eni.Sukthi.Durres]], përshëndetje! Po, mbeten vetëm disa referime që kanë vlerën e datës në anglisht. Por edhe po nuk i ndryshove ti, për këtë kemi një robot që punon periodikisht dhe i bën ai zëvendësimet kështu që çdo gjë në rregull. Faleminderit për kontributin dhe punë të mbarë! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 1 qershor 2026 13:31 (CEST) :Bukur fare, kontribuojme me shume kenaqesi. Po redaktimet tek [[Ylber Ramadani]] a do te me pranohen shpejt ne te ardhmen, faleminderit. '''[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:red;">Eni.</span><span style="color:black;">Sukthi.</span><span style="color:red;">Durrës</span>]]'''^{[[Përdoruesi diskutim:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:black;">'''Shqiptar'''</span>]]} 1 qershor 2026 17:21 (CEST) == This Month in Education: May 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 5 • May 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities|Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania|Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Debating free license in Brazil|Debating free license in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India|Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects|Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges|Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem|Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria|Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia MKD's Education News & Activities|Wikimedia MKD's Education News & Activities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year|Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 qershor 2026 18:53 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30604297 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 qershor 2026 23:08 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == Books & Bytes – Issue 74 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 74, March–April 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * New partnership: Swissdox * User survey results <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/March-April 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 2 qershor 2026 12:35 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=30576650 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 qershor 2026 23:29 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 qershor 2026 18:48 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 qershor 2026 15:05 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == This Month in Education: June 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 6 • June 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement|Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026|Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries|Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education|Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite|Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo|Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives|Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana|Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/"25x25 Project – Celebrating Wikipedia" in Córdoba, Argentina|"25x25 Project – Celebrating Wikipedia" in Córdoba, Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities|Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026|Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program|From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter|EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography|Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes|Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda|Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 qershor 2026 06:15 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30725833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29 qershor 2026 13:47 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 korrik 2026 15:56 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> == Qwerfjkl (bot) - Problem me referimet (11 korrik 2026, 02:13) == Çfarë problemi ka gjuha e shkruar ? == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 korrik 2026 18:11 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 --> == Pyetje nga [[User:BKonjuhi|BKonjuhi]] te [[Mehmet Konjuhi]] (15 korrik 2026 11:17) == Përshëndetje! Sapo rishkrova plotësisht artikullin "Mehmet Konjuhi", por redaktimi më shkoi në rishqyrtim (ndryshime në pritje). A mund ta shikoni dhe ta miratoni, ose të më thoni çfarë duhet përmirësuar? Çfarë ndryshova dhe pse: 1. Vitin e lindjes nga 1853 në 1895. Referenca e vetme e cituar për hyrjen ishte qmksh.al, por ajo faqe nuk e përmend fare vitin 1853 — flet vetëm për vdekjen. Burimet që japin 1895 janë Bedri Tahiri dhe kujtimet e Halit Konjuhit të mbledhura nga historiani Liman Rushiti (21.11.1976). Përveç kësaj, 1853 duket kronologjikisht i pamundur: babai i tij e përjetoi dëbimin e 1877–78 si 13-vjeçar, pra i lindur rreth 1864. 2. Shtova burime arkivore që mungonin plotësisht: - "Jugoslovenska država i Albanci", vëll. II (red. Dimić, Borozan, Beograd 1999), f. 525–526 — dokumenti i 31.12.1919 i Shtabit të Armatës III në Shkup - Vladan Jovanović, "Suzbijanje kačaka na Kosovu i Metohiji 1912–1929", Vojnoistorijski glasnik nr. 1/2009, f. 46 - Pavle Dželetović Ivanov, "Kačaci Kosova i Metohije", Beograd 1990, f. 153–154 - Bujar Dugolli & Veli Kryeziu, Analele Universității din Craiova, nr. 1(37)/2020 3. I atribuova qartë të gjitha pretendimet që vijnë nga kujtime familjare, dhe shënova si të pasigurta datën e vdekjes dhe vendin e varrimit, ku burimet nuk pajtohen. Deklaroj se kam lidhje familjare me subjektin, prandaj kërkoj që dikush ta shikojë me sy të pavarur. Faleminderit! --[[Përdoruesi:BKonjuhi|BKonjuhi]] ([[Përdoruesi diskutim:BKonjuhi|diskutimet]]) 15 korrik 2026 11:17 (CEST) == Books & Bytes – Issue 75 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 75, May–June 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * New partnerships: The Telegraph, Marg, The Tribune newspapers * Tech tip: Expired partnerships <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/May-June 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 17 korrik 2026 16:44 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=30816481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 korrik 2026 07:46 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == Pyetje nga [[User:User1345688|User1345688]] nëpërmjet panelit të ndihmës (22 korrik 2026 22:11) == Si te hap nje artikull wikipedia --[[Përdoruesi:User1345688|User1345688]] ([[Përdoruesi diskutim:User1345688|diskutimet]]) 22 korrik 2026 22:11 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 korrik 2026 20:49 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == This Month in Education: July 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 7 • July 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia|Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival|Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor|Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026|PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Google25 Expands Tamil Wikipedia Community|Google25 Expands Tamil Wikipedia Community]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge|Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere|Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Continuing Wiki education partnerships in Brazil|Continuing Wiki education partnerships in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects|Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026|1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM|We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 korrik 2026 21:48 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30838310 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 gusht 2026 21:46 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> == redaktimet e Smallem-it == Redaktimet me Claude nuk je t'u i shënu si të automatizuara, pra po e stërmbushin vargun e [[Speciale:NdryshimeSëFundmi]]. T'kisha lutë me i marku. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 gusht 2026 17:43 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 gusht 2026 22:45 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC. '''Updates for editors''' * [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__EXPECTSHORTPAGE__</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>w:bol:</nowiki></code></bdi>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921] * Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640] '''Updates for technical contributors''' * Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 gusht 2026 23:03 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30922806 --> == Growth/Newsletters/36 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Growth team logo - Icon only.svg|right|180px|frameless|class=skin-invert]] ''Updates from the [[mw:Special:MyLanguage/Growth|Growth]] team on our work to improve the new editor experience.'' === Recent releases === ====Account creation experiments==== Several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|experiments to increase successful account creation]] have delivered significant results. * An updated message shown to logged-out mobile users who try to edit produced a 27% relative increase in account creation and is being scaled to all wikis. ([[phab:T424595|T424595]]) * A new account menu button in the mobile web header, [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Experiment Results: Mobile Web Account Menu|A/B tested across five Wikipedias with nearly 8 million participants]], made logged-out mobile users 25% more likely to create an account, with no significant difference in constructive editing behavior. ([[phab:T428220|T428220]]) *A simpler post-edit dialog for temporary account holders increased permanent account creation by 87% (relative), converting more temp editors into registered ones. ([[phab:T416418|T416418]])[[File:Create account - July 2026 updates.png|thumb|The redesigned account creation form increases registration by a relative 24.4%]] *We also redesigned the account creation form itself ([[phab:T409236|T409236]]): adding real-time username validation, a concise summary of the username policy, a "reveal password" option, and a simplified design aligned with [[wmdoc:codex/latest|Codex]] guidelines. In an A/B test on English Wikipedia mobile, users who saw the redesigned form created permanent accounts at a rate of 20.4%, compared to 16.4% for the control group (a 24.4% relative increase). ====Revise Tone structured task==== [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages that may contain non-encyclopedic language and guides them through revising the tone. In A/B testing on Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, newcomer task completion rates were [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise Tone#Experiment Results|38.7% higher]] than the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended July 9, and the feature is now available to everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|We plan]] to release Revise Tone to more wikis. ====Automated mentor list cleanup==== Communities can now [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatically mark inactive mentors as ''away'' or remove them from mentorship entirely]] (which automatically reassigns their mentees). Inactivity is based on edits, and talk page responses count, so mentors answering mentee questions remain active. We recommend enabling both options together; administrators can enable them via [[Special:CommunityConfiguration]] and review the mentor list at [[Special:ManageMentors]]. ====Growth features for Wikidata==== Growth features are [[phab:T400937|now available at Wikidata]], including a simplified Newcomer Homepage, Mentorship, the Impact module, Community Updates and the Help Panel. === Work in progress === [[File:Home designs labeled.png|thumb|Early concepts for evolving the Newcomer Homepage into a personalized 'Home' that grows with contributors.]] ====Home==== The Growth and [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] teams are developing [[mw:Special:MyLanguage/Home|Home]] ([[phabricator:T419358|T419358]]): a unified, personalized landing page intended to replace the Newcomer Homepage. Rather than remaining a newcomer-only feature, Home will evolve with users as they gain experience, surfacing Suggested Edits, edits to review, and moderation workflows at the right moment. === Research === The [https://research.wikimedia.org/ Wikimedia Research team], in partnership with the Growth Team, published findings from two projects on how new editors learn and integrate into the community: * [[m:Research:Understanding_newcomer_mentorship_on_Wikipedia|Understanding newcomer mentorship on Wikipedia]] * [[m:Research:Successful_Newcomers_Survey_2025#Results|Successful Newcomers Survey]] ''<small>'''[[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters|Growth team's newsletter]]''' prepared by [[mw:Special:MyLanguage/Growth|the Growth team]] and posted by [[m:User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[mw:Talk:Growth|Give feedback]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Growth team updates|Subscribe or unsubscribe]].</small>'' </div> 18 gusht 2026 15:17 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Growth_team_updates&oldid=30870183 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783] * In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448] '''Updates for technical contributors''' * User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{#uic:}}</nowiki></code></bdi> parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{Userlinks}}</nowiki></code></bdi>]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466] * Due to user security and privacy risks, we have disabled access to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs when specifically using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs can still be accessed and used without <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. Specified user page URLs (e.g. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>User:Myusername</nowiki></code></bdi>) can still be used with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386] * Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>librsvg</nowiki></code></bdi> to 2.60 and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ImageMagick</nowiki></code></bdi> to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 gusht 2026 22:45 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30961208 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A new format for the Community Wishlist is open for feedback. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|read the proposed ideas on Meta]]. This new process plans to improve how wishes are triaged, voted on, and prioritized in a way that is transparent and balanced across project families and language editions. This consultation is open for two weeks. '''Updates for editors''' * The latest release of the Wikipedia Android app includes updates to the Saved feature, bringing the app’s saving experience closer to iOS and Web. The update redesigns the Saved tab with an “All articles” view, removes the default “Saved” reading list, renames reading lists to “Collections,” and modernizes the article-saving experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] feature was enabled for all logged-in users on Bengali, Chinese, Czech and Vietnamese Wikipedias on August 25, after several months as a beta feature. Reading Lists will be available to all logged-in users on Arabic, French and Indonesian Wikipedias on September 1, followed by English Wikipedia on September 14, and all other Wikipedia wikis on September 28. * At the end of the month, some logged-out readers on Bengali, Czech, Persian, English, and Polish Wikipedias using the Minerva skin on mobile will see an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|updated navigation bar]] in an [[w:A/B test|A/B test]]. The test will compare the current navigation bar with a new version designed to make it easier to find information more quickly. The goal is to determine whether these changes encourage readers to return more often. This experiment will not change the experience for logged-in readers and/or editors. * Editors who maintain redirects, templates, and categories used on redirect pages now have improved ways for finding and curating redirects. Previously, redirects pages could not be searched. Two new search keywords, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>onlyredirects:</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>withredirects:</nowiki></code></bdi>, now allow redirects to be searched directly and can be combined with existing keywords such as <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>incategory:</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>intitle:</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>insource:</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089] * The ISBN lookup tools for generating citations were recently not working because of external service problems. Developers are working on solutions. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where searching for pages by category using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>deepcat</nowiki></code></bdi> could return no results or unrelated results has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859] '''Updates for technical contributors''' * The domain of URLs for thumbnails is changing from upload.wikimedia.org to thumb.wikimedia.org. The old URLs will continue to work for the foreseeable future but MediaWiki will advertise the new domain instead. URLs to other types of media such as original files, videos and transcodes will still be served from upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465] * The Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&title=Special%3ARestSandbox Math API] is now deprecated. These endpoints will be fully sunset by the end of September 2026. Developers who call these endpoints should transition to alternative math rendering solutions, such as the native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] or [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Third-party MediaWiki installations that utilize the Math extension for formula rendering are required to upgrade to v1.43+ to avoid disruption of service. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]] '''In depth''' * Read more about [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in a Diff post titled, [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Custom edit suggestions for every wiki: How communities are shaping Suggestion Mode with TextMatch]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 31 gusht 2026 22:52 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30990659 --> == This Month in Education: August 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 8 • August 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities|Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish|The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki and democracy campaign launches in Brazil|Wiki and democracy campaign launches in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines|Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wikidata for research in the UI1|Wikidata for research in the UI1]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey |Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool|Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World|Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage|Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026|More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Launch of Wikifying a Conference handbook|Launch of Wikifying a Conference handbook]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers|EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia|Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 shtator 2026 19:54 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30917014 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a Link]] has been upgraded for English Wikipedia users with improved detection of links that have different capitalization. This will help reduce ambiguous suggestions caused by differences in capitalization in article titles, including articles about cultural goods. A second phase of improvements is planned, which will also prepare the feature for release in other languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T435526#12240876] [https://phabricator.wikimedia.org/T434259] * The [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance|Article guidance]] feature will be enabled by default for junior editors on Simple English and Turkish Wikipedia starting 10 September 2026 following [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance/Updates#Summary_of_experiment_result|an experiment]]. Junior editors with 0 to 99 edits will automatically see the feature when they click a red link or use the "[[tr:Vikipedi:Madde_sihirbazı|Madde oluşturto]]" option on Turkish Wikipedia to create a new article. The change is intended to help junior editors create higher-quality articles that meet each Wikipedia’s standards. [[phab:maniphest/query/z3tcTjmLMxk5/#R|Additional improvements]] will continue based on the experiment results and community feedback. * The [https://pageviews.wmcloud.org Pageviews Analysis] tool which allows users to compare pageviews across multiple pages, turns 10 years old this year and several new features have been added. They include [[toolforge:wikinav|WikiNav]] which provides insights into how readers of Wikipedia explore the content, editing stats in [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?range=latest-30&sites=en.wikipedia.org Siteviews], the ability to [https://pageviews.wmcloud.org/massviews?source=wikiproject&project=en.wikipedia.org lookup articles belonging to a WikiProject], and support for dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T378549] * A [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|visually simplified Minerva]] navigation bar is being tested for logged-out readers using mobile web on the Bengali, Czech, English, Farsi, and Polish Wikipedias. The experiment aims to determine whether simplifying the navigation improves reader retention. The test will run from August 31 to September 28, and no action is required from users. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is working on improving [[en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]]. Editors will only notice a slight change starting this week. When adding automatic reference names the numbering will start at <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:1</nowiki></code></bdi> instead of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:0</nowiki></code></bdi>. Read more on the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|project page]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/VisualEditor/VisualEditor/+/1332704] * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] could mishandle nested nowiki tags, causing content to be lost and displaying unwanted text has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435116] '''Updates for technical contributors''' * Interface administrators can configure gadgets from [[MediaWiki:Gadgets-definition]]. The definition format has been updated and no longer requires the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi> option, as gadgets are always loaded through <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi>. This simplifies gadget configuration by removing an option that is no longer necessary, making gadget definitions easier for administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T298199] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 7 shtator 2026 20:43 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31008437 --> == The Wikipedia Adventure == Hej Klein, kur te kesh kohe, si mund ta kthejme The Wikipedia Adventure. Nuk e kuptova cfare ka ndodhe, a mund te riperdoret perkthimi qe ishte? Flm! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 10 shtator 2026 21:34 (CEST) :E tërë arkitektura e TWA është fshirë pasi përmbante faqe shumë të vjetëruara që sillnin probleme me kodin. Vetë EnWiki ka vite që nuk e përdor. Do të shoh nëse mund të rikrijojmë ndonjë version të ngjashëm. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 shtator 2026 11:04 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Future Audiences team has started a [[en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Village pump (proposals)#New proposed experiment to let readers know about “Google preferred sources”|discussion on English Wikipedia]] about a proposed new experiment to show a temporary notice about the new [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/original-high-quality-content-search/ Google Preferred Sources] feature to Wikipedia readers coming from Google. The experiment is to test whether this notice makes visitors come back to Wikipedia more often. Preferred Sources feature lets users choose websites they trust so Google can highlight content from those sources more prominently in Search and AI experiences. We are interested in testing this on other languages that Google supports and would welcome assistance with starting conversations on other wikis. If interested, please reach out to Future Audiences on the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Preferred sources|talk page]]. '''Updates for editors''' * The chat platform Discord is releasing a new self-service framework that websites can use to specify how their links should look when shared on Discord. The Future Audiences team is planning to start using this new framework to improve how Wikipedia links look when shared on Discord, giving better attribution and credit to contributors. The link appearance and behavior won't change in the first phase of this project as we want to first collect some baseline data to assess the impact of future changes. However, if community members who are active on Discord spot any issues, they can reach out on [[phab:tag/future-audiences/|Phabricator]] or [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences|Metawiki]]. * The Reader Growth team will be running an experiment to test whether [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Compact Lead|compacting article lead sections on mobiles]] with the addition of a "read more" button improves reader retention. The test will begin on September 17 on Arabic, Spanish, French, Indonesian, Italian, Japanese, Portuguese, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and will run for four weeks. * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming week. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was returning an HTTP 500 error and could not be reached, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * Developers who maintain a tool that queries the Wikimedia Commons links tables need to update their code to connect to the new x4 database cluster. The links tables have been moved from the s4 cluster to x4, and will no longer receive updates on s4. The page and redirect tables remain available on both clusters. A wiki replica for the x4 cluster will be set up afterwards. The change is being made because the s4 cluster has grown too large to operate efficiently. You can [[wikitech:Special:MyLanguage/News/2026 Commons links tables database split|read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.20|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 shtator 2026 17:30 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31039826 --> == Books & Bytes – Issue 76 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 76, July–August 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * New partnership: The Chronicle of Higher Education * New Partnership Manager joins the team * Spotlight: TWL page on Meta <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/July-August 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 23 shtator 2026 13:45 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=31063353 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 23 September 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1790172000 14:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Special:MyLanguage/Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] '''Updates for editors''' * The Growth team tested a new post-edit notice designed to [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#4. Encourage Temporary Accounts to Register|encourage Temporary Account holders to register for a permanent account]]. The new notice replaced multiple dialogs and a simultaneous welcome notification with a single message highlighting the benefits of creating an account. The experiment increased permanent account creation from 1.94% to 3.66%, an 87% relative increase. The change will now be released to all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T433551] * For Wikipedia editors using the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|"Suggestion mode" Beta Feature]], there is a [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-editcheck-experimental|new opt-in user preference]] for showing "experimental" edit checks and suggestions. These types are listed at [[Special:EditChecks#experimental-checks|Special:EditChecks]], and are intended for early developer-testing and for gathering feedback from experienced users. Administrators can change the [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|configuration details]] for each suggestion as usual. Administrators can also [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Experimental Suggestions|use this feature]] to help test their community's ideas for locally created checks and suggestions. Experimental types will have a more distinct visual style later this week. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * The [[m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]] has been launched as a space for technical discussions and collaboration among Wikimedia communities in Central and Eastern Europe. * A new tool, [[mw:Special:MyLanguage/Language Onboarding and Development/Starter kit|Starter Kit]], is now available for new and small language Wikipedia communities. It brings together guided tasks, tools, and resources to help communities get started, monitor their progress, and collaborate with the broader Wikimedia community. Starter Kit is hosted on Wikimedia Toolforge and is designed for Wikipedias with fewer than 50,000 articles. Learn more about how Starter Kit works and how communities have been using it in [[diffblog:2026/09/18/introducing-starter-kit-for-new-and-small-language-wikipedias/|this Diff blog post]]. * The Reader Growth team is launching a retest of the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|image carousel experiment]]. The retest will use three new versions of the design, updated based on community feedback. The team will assess results and determine with communities whether or not to proceed with the feature. The experiment will begin the week of September 28 and will run on Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, Farsi, French, German, Indonesian, Japanese, Polish, Portuguese, Spanish, Swedish, and Vietnamese Wikipedias. * After successful rollouts to Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]] from the Reader Experience team will be available to all logged-in users on all Wikipedia wikis starting September 28. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the mentor status script repeatedly updated mentors’ status even when nothing had changed, creating unnecessary Recent Changes entries, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T436659] '''Updates for technical contributors''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, used to retrieve specific details about active or historical abuse filters configured on a wiki, has been updated to support the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>formatversion=2</nowiki></code></bdi> configuration parameter, thereby leading to breaking changes to the API response. All users who maintain user-scripts or other code need to check if they use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, and respond to any breaking changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T435828] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 shtator 2026 13:55 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31085309 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of default skins on desktop and mobile web (Vector 2022 and Minerva respectively) will now be informed if the search suggestions displayed as they type into Search come from page redirects. Previously, users could get confused when the top search suggestions did not match exactly what they had typed. The new redirect notice clarifies that these suggestions are not random, but related to the search. The suggested pages may be redirects to the most relevant destination articles being searched for. [https://phabricator.wikimedia.org/T303013] * Logged-out Wikipedia users on mobile web will begin to see a bookmark button for saving articles to their [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] instead of the current Watchstar button. When clicked, the bookmark button prompts users to log in or create an account to save an article for later. An earlier experiment found that the bookmark icon was four times more likely than the Watchstar button to encourage logged-out users to create an account. This change is part of efforts to encourage more readers to become account holders and use features that help them save and return to content. [https://phabricator.wikimedia.org/T438769] * An experiment will begin on September 29 on Spanish, Arabic, English, and French Wikipedias to simplify the experience users encounter immediately after account creation. The test will explore whether removing friction from the current Welcome Survey helps new users understand what to do next more easily. The experiment will run through the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T430058] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has put out a call for the community to suggest topics that it should consider and discuss with the Wikimedia Foundation. Editors and technical contributors are invited to add topics to [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council|the council's talk page]]. * Later this week, it will be possible for communities to configure [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit Checks and Suggestions]] so that they are [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#extraNamespaces|shown within additional namespaces]], such as a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Draft:</nowiki></code></bdi> namespace. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * A bug in the [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] is causing the page to fail to load for users that have unseen changes on Wikimedia Commons. Developers are working on a fix. Until then, affected users can follow the workarounds described in the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist#GlobalWatchlist temporarily broken for users with Wikimedia Commons|relevant]] help section. * New magic words <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:TIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:RTIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> are now available for use. They are able to change the default sorting of categories to be based on timestamp of categorization. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was not reachable has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * The datacenter switchover, scheduled on September 23, has been postponed. [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|The equinox exercise]] revealed capacity issues, preventing the switch of all services to the other datacenter. The process has been paused, prioritizing investigating that issue, to ensure that we continue to be able to serve our users reliably. A new exercise will be scheduled. Meanwhile, all traffic and edits continue to work as usual. * On September 23, a power loss briefly affected all wikis, creating intermittent issues on both reading and editing modes. This also affected Gerrit. This is unrelated to the datacenter switchover postponement. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/9fm19t8qykk8] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Produnto|Produnto]] has been deployed to mediawiki.org and [[phab:T421436|some Indic language wikis]]. We want to hear your feedback on this experimental product. Produnto allows users to use Lua modules hosted in [[gitlab:repos/lua|Wikimedia's GitLab]]. It simplifies the sharing of Lua code between wikis. Instead of copying each individual Lua module from one wiki to another, users will be able to easily share packages across all wikis. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.22|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * A [[m:Event:Cross-wiki Code Collaboration Workshop|Cross-wiki code collaboration workshop]] will be held online on October 2 at 12:30 UTC, bringing together South Asian technical contributors to learn about Produnto and begin piloting it on Hindi, Punjabi, Odia, Telugu, and Malayalam Wikipedias. Produnto is a package manager for deploying Lua modules hosted on GitLab to Wikimedia wikis, and was recently deployed on some pilot wikis. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 shtator 2026 12:48 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31092225 --> == This Month in Education: September 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 9 • September 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate|Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia MKD’s Wiki Camp & Team Building 2026|Wikimedia MKD’s Wiki Camp & Team Building 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah|Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikidata integration in the Library & Information Science course|Wikidata integration in the Library & Information Science course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language|Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity|Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites|Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia|St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms|Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Photography and education: initiatives in Brazil|Photography and education: initiatives in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow & Learnings|Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow & Learnings]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful|Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia|Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script|From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership|CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026|Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Education activity: Can I trust Wikipedia?|Education activity: Can I trust Wikipedia?]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 shtator 2026 20:36 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=31092240 --> == Pyetje nga [[User:Chesty-media-time|Chesty-media-time]] nëpërmjet panelit të ndihmës (3 tetor 2026 22:19) == pershendetje dua te publikoj artikullin e krenarit me patjeter. si mundem me ndihmon dot te lutem? --[[Përdoruesi:Chesty-media-time|Chesty-media-time]] ([[Përdoruesi diskutim:Chesty-media-time|diskutimet]]) 3 tetor 2026 22:19 (CEST) :Përshëndetje, @[[Përdoruesi:Chesty-media-time|Chesty-media-time]]! :Besoj se bëhet fjalë për artikullin e Krenar Dungës. Personalisht merrem më së shumti me pjesën teknike të projektit por mbase @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] mund të ndihmojë më shumë në këtë drejtim, si një administrator që merret me përmbajtjen. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 tetor 2026 11:35 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The process for this year’s Community Wishlist [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|has been published]], incorporating community feedback. The wish submission process will [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is the deadline for submitting wishes?|end on November 8]]. This year, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027/Working group|a working group (open for volunteering)]] that includes community members familiar with the technical aspect of our wikis alongside Wikimedia Foundation staff, will take care of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is triage?|triage process]]. The triage is expected to be completed by late November. Votes for wishes will start in January. '''Updates for editors''' * Editors using the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] will now see a warning when they paste text that is likely to have initially been copied from one of five external generative AI chatbots into Wikipedia. This feature is known as [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check|LLM Paste Check]]. It is a type of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] that is community configurable. The check looks for markers in the copied HTML and is not using content watermark detection. Edits will also [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Edit tags|be tagged]] so that patrollers can review them more closely. The feature helps newcomers add content that respects Wikipedia’s policies and makes it easier for experienced editors to identify problematic edits. Communities with local policies about LLM usage can [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Configuration|adjust the wording and policy that is linked]]. The team [[listarchive:list/translators-l@lists.wikimedia.org/message/EVHKWJ4IERZELMPIWNH3XUVUSQV5KOO4/|apologizes]] that this was rolled out without a delay for translations. * Editors can now easily [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|access the web visual editor directly from the iOS and Android apps]]. When opening the editor, users will be given a choice between visual editing and source editing. If they choose visual editing, they will be sent to a mobile web window in their phone's browser. After completing their edit, a banner will give them the option to return to the app. This enables readers to make quick contributions while casually reading. * Users of the Wikipedia Android and iOS apps will now see a one-time account creation prompt after they have used the app for two consecutive weeks. This prompt explains the benefits of having an account. It is intended to help more casual readers become logged-in users who return to the apps regularly. [https://phabricator.wikimedia.org/T434847] * Editors on [[wmnoc:conf/dblists/group1.dblist|group1 wikis]], including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Recent changes|Recent Changes]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help: Watching pages|Watchlist]] when a link to another language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on October 5 at 07:00 UTC as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make important changes easier to identify. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or concerns on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T439415] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where mentors who removed themselves from the mentorship program could still have mentees assigned to them and receive questions, has now been fixed. Mentees will now be reassigned when a mentor leaves the program. [https://phabricator.wikimedia.org/T418194] '''Updates for technical contributors''' * Wikimedia Brasil has published its [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Brasil/Arcabouço de Boas Práticas de Desenvolvimento|Development Best Practices Framework]] (ABPD). It is a guide for staff, contractors and volunteers building technical tools and projects. It covers the project lifecycle, security, accessibility, personal data protection and responsible AI use, and explains how movement-wide guidelines were adapted to a local context. They encourage other affiliates to reuse it and adapt it. Read more in the [[wmfblog:2026/09/26/wikimedia-brasils-development-best-practices-framework-technical-sustainability-as-an-organizational-responsibility|Diff post]]. * A new, canonical base URL for Wikimedia APIs will soon be introduced. The new canonical route follows a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/api/</nowiki></code></bdi> pattern and will act as an alternative path for current REST APIs (for example: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/w/rest.php/</nowiki></code></bdi>). Both versions will be callable for all existing APIs, but the new structure will be the preferred path for newly created API modules. This change will be non-breaking for most users. The existing pathways will remain available for all existing endpoint requests. However, some endpoints may return URLs following the new pattern in response bodies. Changes will be available on test wiki first, with the rollout expected to cover all wikis by the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T433535] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.23|MediaWiki]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W41"/> </div> 5 tetor 2026 20:51 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31098825 --> == Redaktim == Pershendetje i nderuar! Nese keni mundesi a mundeni ta kotrolloni dhe redaktoni biografine e Qendrim Rijanit pasi qe ka disa ndryshme qe presim redaktim. [[Përdoruesi:W41ter Wh!t3|W41ter Wh!t3]] ([[Përdoruesi diskutim:W41ter Wh!t3|diskutimet]]) 12 tetor 2026 21:48 (CEST) :@[[Përdoruesi:W41ter Wh!t3|W41ter Wh!t3]], përshëndetje! Mbase @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] ose @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] mund të jenë përdorues më të përshtatshëm për t'u marrë me kontrollin. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 14 tetor 2026 10:10 (CEST) ::{{U bë}}. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 20:09 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Starting October 13, wikis can change the default pattern for [[:en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]] (currently <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name=":1" /></syntaxhighlight>). They will be able to use human-readable, content-based reference names that are more helpful to contributors using the source editor (e.g. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name="Miller2026-1" /></syntaxhighlight>). VisualEditor reference name patterns can be defined using MediaWiki system messages, JSON, templates and modules ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Cite/VisualEditor reference names|more information]]). Admins can enable these changes via [[Special:CommunityConfiguration/Cite-VisualEditor-Autonames|community configuration]]. This is a [[:m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist/W17|community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T436255] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to English Wikipedia on October 14 and to remaining Wikimedia Foundation wikis by end of October (likely October 21). The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. This is a [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/History|long-standing community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440243][https://phabricator.wikimedia.org/T440304] '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] will be removing the list view of the Watchlist and defaulting everyone to the changelog view. Previously, there were two versions of how the Watchlist is shown to mobile web users: the list view, where editors could see watched articles in a list format, and the changelog view, where editors could see changes to watched articles in a log format, controlled by a user's Advanced Mobile Control settings. This has created issues for code-base maintenance: two different displays means two sets of code to manage. By defaulting to the changelog view, we are simplifying the codebase and avoiding the likelihood of missing bugs. * The Wikipedia Android app is testing a way to listen to article introductions in the “For you” feed. A text-to-speech model reads the existing article text aloud without rewriting it or adding any content. The 30-day experiment will begin in the Wikipedia Beta app during the third week of September, then move to the regular Wikipedia Android app in October for a limited group of eligible users. A small portion of app users (those with English feeds and at least one topic interest) will have access to the feature. This experiment is part of broader efforts to give app readers options in how they consume content in order to deepen engagement and user retention. [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Listening to Wikipedia/Phase 1|Learn more]] and [[mw:Talk:Readers/Listening to Wikipedia|share feedback]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighting]] was [[phab:T288161|enabled]] by default for all logged out and newly registered users on the English Wikipedia on September 14. With no signs of adverse effects, the same change is being proposed to be made globally across all wikis in a few weeks. If you have concerns or feedback, or if your wiki would like to opt out, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror#Enabling CodeMirror by default on all WMF wikis for newbies|please see the help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440077] * [[d:Wikidata:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|Wikidata mobile statement editing]] of all datatypes will be officially launched on October 13, when it will be removed from Wikidata [[d:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] and become available to all editors. Users can [[d:Wikidata_talk:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|report bugs and share feedback]]. * Last week, language link changes were removed from [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] feeds on Wikivoyage, Wikisource, Wikiversity, Wikiquote and Wiktionary. As no adverse effects have been observed, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] plans to roll out this change globally to all Wikipedias. This is scheduled for October 13 at 07:00 UTC, after which editors will no longer see when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or ask to opt out their wiki on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440698] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where accidentally touching the graph while scrolling on the Pageviews tool on mobile could unintentionally zoom in has now been fixed. Click-and-drag zoom is now disabled on touch devices. [https://phabricator.wikimedia.org/T440075] '''Updates for technical contributors''' * There are three major changes coming to dumps: the legacy content dumps [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/thread/E6D5EU4PMSTSOI2J7A46HJ3YW2W554CS/ deprecated in January 2026] will now be sunset, the replacement [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/MediaWiki_Content_File_Exports MediaWiki Content File Exports] will be delayed to implement a “safety buffer”, and they are now also available as 7zip-compressed files. Users will need to switch the URL they download their dump from. For more information, timeline and migration instructions, see [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Legacy_content_dumps_sunset Legacy content dumps sunset]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.24|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation discovered unauthorized activity by OpenAI agents on Wikimedia projects, including edits to wikis, attempts to exploit a public note-taking tool, and heavy automated traffic. [[diffblog:2026/10/05/openai-rogue-agent-activities-found-on-wikimedia-projects/|Read the blog post on Diff]] for more details about the activity and the Foundation’s response. '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon! We’ll be meeting in lovely Tirana, Albania for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] from April 9–11, 2027. Scholarship and staff sponsorship applications are currently being [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ accepted through Pretix] and will close on October 30, 2026. General registration will open in January 2027. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 tetor 2026 09:39 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31142468 --> == Sockpuppet i dyshuar == Kërkoj hapjen e një hetimi Sockpuppet Investigation (SPI) për llogaritë [[Përdoruesi:AdemHalimi007]], [[Përdoruesi:Ilmihajdini]] dhe [[Përdoruesi:DemiPrinCe007]], me qëllim që të verifikohet nëse ato kontrollohen nga i njëjti person. Kërkoj që, nëse konsiderohet e arsyeshme, një përdorues me privilegjin CheckUser të kryejë kontrollet përkatëse, në përputhje me politikat e Wikipedia-s për privatësinë dhe përdorimin e shumë llogarive kjo nëse mund të kryhet sa më shpejt, ka filluar përsëri krijimi i artikujve me qëllim komercial/reklamues nga llogari të shumfishta që dyshoj se nga i njëjti person (në veçanti për biografi të personave nga rrjeti shoqëror [[TikTok]], të cilëve aktualish i'u mungon shquarësia për të pasur artikull siç e kam cekur më detajisht te diskutimi i mëparshëm poshtë). Po të vë në dijeni se sipas llogarive të tij në internet, vet Adem Halimi ka nofkën DemiPrince, figurë e njohur për ofrimin e shërbimeve me qëllim përfitimi komercial, i cili tani po krijon artikuj në WikiShqip për klientët e tij (gjë që në vetvete bie ndesh me parimet dhe politikat e Wikipedias, dhe është konflikt interesi i padiskutueshëm - COI), që në këtë rast direkt shfaq dyshime. Diskutim i ndërlidhur me temën që mund të jetë relevant: [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Ilmihajdini#Ri-krijimi%20i%20artikujve%20t%C3%AB%20grisur Ri-krijimi i artikujve të grisur], unë pata bllokur llogarinë AdemHalimi007 për 14 ditë, pasi ai vazhdonte krijimin e faqeve reklamuese edhe pas njoftimeve disa herë. - @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 03:07 (CEST) :@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], përshëndetje! SqWiki, si komunitet i vogël, nuk ka Checkuser të vetin. Duhet kryer një kërkesë në Meta te faqja [[m:Steward requests/Checkuser|Steward requests/Checkuser]]. Udhëzimet për kryerjen e kërkesës gjenden brenda faqes. Nëse nevojitet aprovimi im paraprak për nisjen e kërkesës, unë jam dakord. Mund të shprehen dhe administratorët e tjerë më tutje meqe i ke etiketuar. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 14 tetor 2026 10:08 (CEST) ::@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] e kuptoj shqetesimin. Edhe une jam dakord per nisjen e kerkeses per hetimin e llogarive. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 14 tetor 2026 13:06 (CEST) :::Faleminderit Klein dhe Vyolltsa për këshillën dhe mbështetje, kërkesën e parashtrova [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Checkuser#Requests këtu]. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 22:30 (CEST) ::::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Checkuser#Requests kemi konfirmimin] se 4 llogari janë të ndërlidhura, 4 llogari kukull të të njëjtit person. Manipulim përmes llogarive të shumëfishta. Pres të ndërmerren veprime nga ju në këtë rast, sipas kërkesës që parashtrova. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 23:55 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:AdemHalimi007|AdemHalimi007]], @[[Përdoruesi:Ilmihajdini|Ilmihajdini]], @[[Përdoruesi:DemiPrinCe007|DemiPrinCe007]], llogaritë e shumëfishta të padeklaruara, sidomos ato krijuar në rastet e shpëtimit të saksioneve të bllokimit, janë të ndaluara. Të lutem, <u>mund të ndërpresësh të gjitha redaktimet</u> nga cilado prej tyre e të na sqarosh në lidhje me këtë? Do të propozoja rikthimin e tyre deri në një sqarim të dytë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 tetor 2026 10:22 (CEST) ::::::Pershendetje i nderuar jo nuk jena i njejti person mund ta vertetojm qysh te kini qef [[Përdoruesi:AdemHalimi007|AdemHalimi007]] ([[Përdoruesi diskutim:AdemHalimi007|diskutimet]]) 15 tetor 2026 10:25 (CEST) :::::::@[[Përdoruesi:AdemHalimi007|AdemHalimi007]], te kërkesa e fundit në arkivin në Meta [[m:Steward requests/Checkuser/2026-10]] gjendet pikërisht konfirmimi teknik i kryer nga një kontrollues i huaj, i pavarur, me anë të hulumtimit të IP-ve që llogaritë përdoren nga i njëjti individ. Nëse pretendon se konfirmimi është i gabuar duhet të diskutosh me kontrolluesin në fjalë për ndryshimin e atij vendimi. Në të kundërt, të ftoj të ndalosh përdorimin e llogarive të shumëfishta dhe të dialogosh hap pas hapi me administratorët @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] për shquarësinë e artikujve që po krijon (të cilat gjithashtu po krijohen në mënyrën e gabuar, për shembull, mbiemrat e biografive nisin përgjithësisht me shkronjë të vogël). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 tetor 2026 10:35 (CEST) Në atë rast [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein]], unë kam një propozim për [[Përdoruesi:AdemHalimi007|përdoruesin]]: *Të zgjedhë njërën nga 4 llogaritë që dëshiron të mbajë. Llogaria e zgjedhur nuk duhet të përdorë emër të kombinuar me një nofkë komerciale, pasi përfaqëson një biznes. *3 Llogaritë e mbetura të bllokohen përgjithmonë. *Të mos përdorë që nga tani më shumë se 1, të vetmen llogari në Wikipedia. *Të mos përdorë Inteligjencë Artificiale në diskutime. *T’i ndalohet krijimi i artikujve biografikë për shqiptarë (biografi shqiptare) për një periudhë të caktuar (të paktën 1 vit), lejohen biografitë e huaja. Përdoruesi ta rilexojë atë që kemi diskutuar [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Ilmihajdini#Ri-krijimi%20i%20artikujve%20t%C3%AB%20grisur këtu] dhe t’i respektojë [https://sq.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Politika_t%C3%AB_Wikipedis%C3%AB politikat] dhe [https://sq.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Udh%C3%ABzime_t%C3%AB_Wikipedis%C3%AB udhëzimet], të cilat vlejnë njësoj për të gjithë ne, pa përjashtime. Në këtë mënyrë do mundej me korrektësi të vazhdojë redaktimin, pa kryer dëme. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 16 tetor 2026 00:39 (CEST) :3 llogaritë e përmendura më sipër janë bllokuar nga krijimi i faqeve të reja deri në përfundimin e diskutimeve të hapura. Dëshmia e Checkuser ngre shqetësim. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 16 tetor 2026 09:18 (CEST) rrs64t5omdzs3j2cd5vnfndlolcs5y7 0 166376 3057426 3052889 2026-10-15T12:57:18Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057426 wikitext text/x-wiki {{Artikull i përkryer}} {{Infobox football biography | name = Álvaro Morata | fullname = Álvaro Borja Morata Martín | image = Álvaro Morata in 2025.jpg | caption = Morata me Spanjën, 2025 | birth_date = {{birth date and age|23|10|1992|df=y}} | birth_place = [[Madridi|Madrid]], Spanjë | height = 1.87 m<ref>{{cite news|url=http://www.juventus.com/juve/en/campo/giocatori-e-staff/prima/giocatori/attaccanti/009morata|title=Álvaro Morata|publisher=Juventus F.C.|language=it|accessdate=25 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150226003506/http://www.juventus.com/juve/en/campo/giocatori-e-staff/prima/giocatori/attaccanti/009morata|archive-date=26 shkurt 2015|url-status=dead}}</ref> | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = [[Como 1907|Como]]<br>(në huazim nga [[A.C. Milan|Milan]]) | clubnumber = 7 | youthyears1 = 2005–2007 | youthclubs1 = [[Atlético Madrid]] | youthyears2 = 2007–2008 | youthclubs2 = [[Getafe CF|Getafe]] | youthyears3 = 2008–2010 | youthclubs3 = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | years1 = 2010–2013 | clubs1 = [[Real Madrid Castilla|Real Madrid B]] | caps1 = 83 | goals1 = 45 | years2 = 2010–2014 | clubs2 = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | caps2 = 37 | goals2 = 10 | years3 = 2014–2016 | clubs3 = [[Juventus F.C.|Juventus]] | caps3 = 64 | goals3 = 15 | years4 = 2016–2017 | clubs4 = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | caps4 = 26 | goals4 = 15 | years5 = 2017–2020 | clubs5 = [[Chelsea F.C.|Chelsea]] | caps5 = 47 | goals5 = 16 | years6 = 2019–2020 | clubs6 = → [[Atlético Madrid]] (huazim) | caps6 = 49 | goals6 = 18 | years7 = 2020–2024 | clubs7 = [[Atlético Madrid]] | caps7 = 68 | goals7 = 28 | years8 = 2020–2022 | clubs8 = → [[Juventus F.C.|Juventus]] (huazim) | caps8 = 67 | goals8 = 20 | years9 = 2024– | clubs9 = [[A.C. Milan|Milan]] | caps9 = 16 | goals9 = 5 | years10 = 2025 | clubs10 = → [[Galatasaray S.K.|Galatasaray]] (huazim) | caps10 = 12 | goals10 = 6 | years11 = 2025– | clubs11 = → [[Como 1907|Como]] (huazim) | caps11 = 5 | goals11 = 0 | nationalyears1 = 2009 | nationalteam1 = [[Kombëtarja spanjolle nën-17 e futbollit|Spanja U17]] | nationalcaps1 = 6 | nationalgoals1 = 2 | nationalyears2 = 2010 | nationalteam2 = [[Kombëtarja spanjolle nën-18 e futbollit|Spanja U18]] | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 3 | nationalyears3 = 2010–2012 | nationalteam3 = [[Kombëtarja spanjolle nën-19 e futbollit|Spanja U19]] | nationalcaps3 = 13 | nationalgoals3 = 11 | nationalyears4 = 2013–2014 | nationalteam4 = [[Kombëtarja spanjolle nën-21 e futbollit|Spanja U21]] | nationalcaps4 = 13 | nationalgoals4 = 13 | nationalyears5 = 2014– | nationalteam5 = [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] | nationalcaps5 = 87 | nationalgoals5 = 37 | pcupdate = 27 shtator 2025 | ntupdate = 7 shtator 2025 }} '''Álvaro Borja Morata Martín''' (lindur më [[23 tetor]] [[1992]]) është një [[futbolli]]st profesionist spanjoll i cili luan si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]] për klubin italian [[Como 1907|Como]], në huazim nga [[A.C. Milan|Milan]], dhe [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|kombëtaren spanjolle]]. Ai filloi karrierën e tij me [[Real Madrid C.F.|Real Madridin]], duke bërë debutimin me skuadrën e parë në vitin 2010. Ai u aktivizua në 52 ndeshje dhe shënoi 11 gola, duke fituar [[UEFA Liga e Kampionëve 2013–14|Ligën e Kampionëve]] në sezonin 2013–14. Pas kësaj, ai u transferua në Itali te [[Juventus F.C.|Juventusi]] në vitin 2014 për 20 milion [[Euro|€]], duke fituar kampionatin dhe kupën në të dyja sezonet. Ai u rible nga Reali në verën e vitit 2016, duke fituar sërisht Ligën e Kampioneve në sezonin 2016–17. Morata më pas u transferua në Premier Ligë te [[Chelsea F.C.|Çelsi]] për rreth 60 milion £. Në janar 2019, ai u rikthye në Spanjë te [[Atlético Madrid]]i në huazim dhe firmosi përfundimisht më 1 korrik 2020. Nga viti 2020 e deri në 2022, Morata u rikthye te Juventusi në huazim, duke fituar Superkupën Italiane. Ai u rikthye te Atlético në verën e vitit 2022 kurse dy vite më pas u transferua te Milani për 13 milion €. Morata luajti 34 ndeshje me ekipet e moshave të Spanjës, duke fituar Kampionatin Evropian me ekipin nën-21 nē vitin 2013. Një vit më vonë, ai debutoi me ekipin e parë. ==Karriera me klube== ===Real Madrid=== Morata u bë pjesë e Real Madridit në vitin 2008, duke ardhur nga klubi tjetër madrilen [[Getafe CF|Getafe]] pasi fillimisht e kishte nisur me [[Atlético Madrid]]in.<ref>{{cite news|url=https://as.com/futbol/2017/07/20/primera/1500558934_178540.html|title=El traspaso de Morata deja dinero al Atlético y al Getafe|newspaper=[[Diario AS]]|location=Madrid|language=es|date=20 korrik 2017|access-date=10 tetor 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.elconfidencial.com/deportes/futbol/2019-01-29/alvaro-morata-atletico-fichaje-real-madrid_1791018/|title=El esfuerzo del Atlético y Morata por demostrar su pedigrí rojiblanco|newspaper=[[El Confidencial]]|language=es|date=29 janar 2019|access-date=2 shkurt 2019}}</ref> Ai e nisi karrierën me klubin e ri fillimisht duke luajtur me ekipin C.<ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/1202806535516/noticia/Noticia/Un_ano_inolvidable_para_Morata.htm|title=Un año inolvidable para Morata|publisher=Real Madrid C.F.|language=es|date=7 dhjetor 2009|access-date=11 gusht 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131212184841/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/1202806535516/noticia/Noticia/Un_ano_inolvidable_para_Morata.htm|archive-date=12 dhjetor 2013}}</ref> Në korrik 2010, ai u provomovua në ekipin e dytë pas një sezoni të suksesshëm me Juvenil A, me të cilën fitoi dy tituj dhe shënoi 34 gola.<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/2010/06/26/futbol/mas_futbol/1277538276.html|title=Una generación para la historia|newspaper=[[Marca (gazetë)|Marca]]|location=Madrid|author1=Hugo Cerezo|language=es|date=26 qershor 2010|access-date=11 gusht 2010}}</ref> Po në atë muaj, ai u thirr në ekipin e parë nga trajneri [[José Mourinho]] sëbashku me katër lojtarë të tjerë për fazën përgatitore të ekipit të parë.<ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330010213058/noticia/Noticia/At_the_gates_of_the_first_team.htm|title=At the gates of the first team|publisher=Real Madrid C.F.|language=en|date=30 korrik 2010|access-date=11 gusht 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131212183318/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330010213058/noticia/Noticia/At_the_gates_of_the_first_team.htm|archive-date=12 dhjetor 2013}}</ref> [[Skeda:Alvaro Moratatraining with Real Madrid in LA.png|parapamje|majtas|upright|Morata në stërvitje me [[Real Madrid C.F.|Real Madridin]] në vitin 2010.]] Më 15 gusht 2010, Morata debutoi me ekipin e dytë në ndeshjen miqësore kundër [[AD Alcorcón|Alcorcón]], duke shënuar golin e vetëm të takimit.<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/2010/08/15/futbol/equipos/alcorcon/1281892191.html|title=El Alcorcón cae ante un buen Real Madrid Castilla|newspaper=Marca|location=Madrid|language=es|date=15 gusht 2010|access-date=25 shtator 2017}}</ref> Debutimi i tij në [[Segunda División B]] erdhi në fitoren 3–2 kundër [[Coruxo FC|Coruxos]] më 29 gusht,<ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/1193040620635/1330013072890/noticia/Cronica/3-2:_Primeros_tres_puntos_para_el_Castilla.htm|title=3–2 Primeros tres puntos para el Castilla|publisher=Real Madrid CF|language=es|date=29 gusht 2010|access-date=29 gusht 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110135848/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/1193040620635/1330013072890/noticia/Cronica/3-2:_Primeros_tres_puntos_para_el_Castilla.htm|archive-date=10 janar 2014}}</ref> kurse goli i parë zyrtar erdhi në barazimin 1–1 kundër [[RSD Alcalá|Alcalá]]s më 31 tetor.<ref>{{cite news|url=http://www.mundodeportivo.com/20101101/morata-salvo-un-punto-para-el-filial-blanco-en-el-ultimo-suspiro-del-choque_54063281653.html|title=Morata salvó un punto para el filial blanco en el último suspiro del choque|newspaper=[[Mundo Deportivo]]|location=Barcelona|language=es|date=1 nëntor 2010|access-date=10 tetor 2017}}</ref> Më 12 dhjetor 2010, Morata bëri debutimin e tij me ekipin e parë në fitoren 3–1 në [[La Liga]] kundër [[Real Zaragoza|Real Zaragozës]], duke zëvëndësuar argjentinasin [[Ángel Di María]] në minutën e 88të të ndeshjes.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=301855&cc=5739|title=Madrid claim Zaragoza triumph|publisher=ESPN FC|language=en|date=12 dhjetor 2010|access-date=4 korrik 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026102610/http://soccernet.espn.go.com/report?id=301855&cc=5739|archive-date=26 tetor 2012}}</ref> Dhjetë ditë më pas, ai u aktivizua sërisht si zëvëndësues në minutat e fundit të fitores madhore 8–0 kundër [[Levante UD|Levantes]] në [[Copa del Rey|Kupën e Mbretit]]. Në janar 2011, pas dëmtimit të [[Gonzalo Higuaín]], mediat spanjolle spekulluan se Morata do të ishte zëvëndësuesi i tij.<ref>{{cite news|url=https://as.com/futbol/2011/01/06/mas_futbol/1294298821_850215.html|title=No tengo esperanzas de que se fiche un delantero|newspaper=Diario AS|location=Madrid|author1=Manu Sainz|language=es|date=15 janar 2011|access-date=25 shtator 2017}}</ref> Megjithatë, ishte vetëm Mourinho i cili i hodhi poshtë këto zëra, duke thënë: "Morata nuk është ende gati të jetë titullar te Madridi. Ai stërvitet me ne por duhet të vazhdojë të mësojë te Castilla." Gjatë kësaj kohe, ai shënoi pesë gola në katër ndeshje me Castillan kurse Reali bleu sulmuesin togolez [[Emmanuel Adebayor]] në merkaton e dimrit.<ref>{{cite web|url=http://i.goal.com/es/news/21/fichajes/2011/02/05/2337771/especial-real-madrid-estas-son-las-joyas-de-la-f%C3%A1brica-que|title=Especial Real Madrid: Estas son las joyas de La Fábrica que persigue la Premier|publisher=Goal.com|author1=Alberto Piñero|author2=Tom Bellwood|language=es|date=5 shkurt 2011|access-date=25 shtator 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.elconfidencial.com/deportes/futbol/2011-04-01/para-esto-queria-mourinho-a-adebayor-la-plaga-de-lesiones-de-la-delantera-le-da-la-razon_397775/|title=Para esto quería Mourinho a Adebayor: la plaga de lesiones de la delantera le da la razón|newspaper=El Confidencial|author1=Esther Arroyo|language=es|date=1 prill 2011|access-date=10 tetor 2017}}</ref> Më 13 shkurt 2011, Morata shënoi tregolëshin e parë në karrierë në fitoren 7–1 kundër [[Deportivo Fabril]].<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/2011/02/13/futbol/mas_futbol/1297620874.html|title=Morata hace un 'hat trick' en el 7–1 del Castilla|newspaper=Marca|location=Madrid|language=es|date=13 shkurt 2011|access-date=25 shtator 2017}}</ref> Ai e mbylli sezonin e parë si profesionist me 14 gola në kampionat, ashtu si [[Joselu]], por Castilla nuk e arriti fazën play-off për ngjitje në Segunda División.<ref>{{cite web|url=http://www.defensacentral.com/la_fabrica/57259-morata-sarabia-y-joselu-el-tridente-de-oro-del-castilla|title=Morata, Sarabia y Joselu, el tridente de oro del Castilla|publisher=Defensa Central|language=es|date=5 maj 2011|access-date=10 tetor 2017}}</ref> [[File:Morata - Alcorcón.jpg|parapamje|upright|Morata duke festusr fitimin e [[Kupa Puskás 2013|Kupës Puskás 2013]] me [[Real Madrid Castilla|ekipin rezervë]].]] Morata shënoi golin e parë zyrtar me ekipin e parë më 11 nëntor 2012 në fitoren 2–1 në transfertë kundër Levantes, duke shënuar vetëm 60 sekonda pasi kishte hyrë si zëvëndësues.<ref>{{cite web|url=http://espnfc.com/uk/en/report/348412/report.html?soccernet=true&cc=5739|title=Morata earns Madrid the win|publisher=ESPN FC|language=en|date=11 nëntor 2012|access-date=11 nëntor 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131027201423/http://espnfc.com/uk/en/report/348412/report.html?soccernet=true&cc=5739|archive-date=27 tetor 2013}}</ref> Në ndeshjen e tij të parë si titullar më 17 shkurt 2013, Morata shënoi brënda tre minutash kundër [[Rayo Vallecano]]s por u zëvëndësua në fund të pjesës së parë për [[Raúl Albiol]] pas daljes me karton të kuq të [[Sergio Ramos]].<ref>{{cite web|url=http://espnfc.com/uk/en/report/348295/report.html?soccernet=true&cc=5739|title=Real claim derby spoils|publisher=ESPN FC|language=en|date=17 shkurt 2013|access-date=18 shkurt 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140225192235/http://espnfc.com/uk/en/report/348295/report.html?soccernet=true&cc=5739|archive-date=25 shkurt 2014|url-status=dead}}</ref> Më 2 mars 2013, Morata luajti 90 minuta të plota në ''[[El Clásico]]n'' kundër [[FC Barcelona|Barcelonës]], duke asistuar golin e [[Karim Benzema]]s në një fitore 2–1 në shtëpi.<ref>{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/football/sport/story/195666.html|title=Real win Clasico ahead of United decider|publisher=ESPN FC|language=en|date=2 mars 2013|access-date=10 tetor 2017|archive-date=23 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180723034105/http://en.espn.co.uk/football/sport/story/195666.html|url-status=dead}}</ref> Në sezonin e ardhshëm, u thirr rregullisht në ekipin e parë nga trajneri [[Carlo Ancelotti]], por shprehu dëshirën për t'u aktivizuar më shumë gjatë merkatos së janarit.<ref>{{cite news|url=http://www.20minutos.es/deportes/noticia/carlo-ancelotti-cierra-puertas-salida-alvaro-morata-2026501/0/|title=Ancelotti cierras las puertas a la salida de Morata en enero|newspaper=[[20 minutos]]|location=Madrid|language=es|date=11 janar 2014|access-date=10 tetor 2017}}</ref> Më 18 mars 2014, Morata shënoi golin e parë në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]] në fitoren 3–1 kundër [[FC Schalke 04|Schalke 04]] në shtëpi në raundin e 16-tave.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2014/mar/18/real-madrid-schalke-champions-league-match-report|title=Cristiano Ronaldo double completes Real Madrid's thrashing of Schalke|newspaper=[[The Guardian]]|location=Londër|language=en|date=18 mars 2014|access-date=31 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407094527/https://www.theguardian.com/football/2014/mar/18/real-madrid-schalke-champions-league-match-report|archive-date=7 prill 2014|url-status=dead}}</ref> Më 17 maj, në ndeshjen e fundit të kampionatit, ai shënoi një dopietë në minutat e fundit të fitores 3–1 kundër [[RCD Espanyol|Espanyolit]], duke e mbyllur sezonin me 8 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/27422375|title=Real Madrid 3–1 Espanyol|publisher=BBC Sport|language=en|date=17 maj 2014|access-date=25 shtator 2017}}</ref> Ai gjithashtu u aktivizua në finalen e Ligës së Kampioneve kundër Atlético Madridit, duke zëvëndësuar Benzeman dhjetë minuta para fundit të kohës së rregullt; Reali fitoi 4–1 në kohën shtesë.<ref name="2014ChampionsLeagueFinal">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/27383593|title=Real Madrid 4–1 Atlético Madrid|author1=Phil McNulty|publisher=BBC Sport|language=en|date=25 maj 2014|access-date=10 shkurt 2020}}</ref> ===Juventus=== [[Skeda:Álvaro Morata - Juventus' MVP of October 2014 (edited).jpg|parapamje|majtas|upright|Morata me [[Juventus F.C.|Juventusin]], tetor 2014.]] Më 19 korrik 2014, [[Juventus F.C.|Juventus]] njoftoi se kishte arritur një marrëveshje për blerjen e Moratës për 20 milion €.<ref>{{cite web|url=http://www.juventus.com/juve/en/news/morata-completes-juventus-switch|title=Morata signs for Juventus|publisher=Juventus F.C.|language=en|date=19 korrik 2014|access-date=19 korrik 2014}}</ref> Lojtari firmosi një kontratë pesë-vjeçare kurse Reali ruajti të drejtën e riblerjes së tij në të ardhmen.<ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2014/07/official-announcement-morata|title=Official announcement: Morata|publisher=Real Madrid C.F.|language=en|date=19 korrik 2014|access-date=19 korrik 2014}}</ref> Ai bëri debutimin e tij në [[Serie A]] më 13 shtator, duke zëvëndësuar [[Fernando Llorente]]n në minutën e fundit të fitores 2–0 kundër [[Udinese Calcio|Udineses]].<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/match/juventus-vs-udinese/1836129/report?ICID=MP_MS_5|title=Juventus 2–0 Udinese: Tevez and Marchisio seal comfortable win|publisher=Goal.com|language=en|date=13 shtator 2014|access-date=2 tetor 2014}}</ref> Ai shënoi golin e parë me klubin dy javë më vonë në fitoren 3–0 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]] në [[Bergamo]], sërisht duke u aktivizuar si zëvëndësuesi i Llorentes.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/29311911|title=Atalanta 0–3 Juventus|publisher=BBC Sport|language=en|date=27 shtator 2014|access-date=25 shtator 2017}}</ref> Më 5 tetor 2014, Morata u aktivizua si zëvëndësues në fitoren 3–2 kundër [[A.S. Roma|Romës]] por u përjashtua me karton të kuq për një ndërhyrje të gabuar ndaj mbrojtësit [[Kostas Manolas]], i cili gjithashtu mori karton të kuq për shkak se kreu një ndërhyrje të ngjashme ndaj Moratës në shenjë hakmarrje.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/29476538|title=Juventus 3–2 Roma|publisher=BBC Sport|language=en|author1=Sam Sheringham|date=5 tetor 2014|access-date=25 shtator 2017}}</ref> Më 9 nëntor, ai shënoi një dygolësh në fitoren madhore 7–0 kundër [[Parma F.C.|Parmës]]; ai u zëvëndësua në minutën e 71të nga Llorente, i cili gjithashtu shënoi dy gola.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/italian-serie-a/match/403734/juventus-parma/report|title=Juventus put seven past Parma as Llorente, Tevez, Morata net braces|publisher=ESPN FC|language=en|date=9 nëntor 2014|access-date=9 nëntor 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304105526/http://www.espnfc.com/italian-serie-a/match/403734/juventus-parma/report|archive-date=4 mars 2016}}</ref> Morata hyri në minutat e fundit të [[Supercoppa Italiana 2015|Superkupës Italiane]] kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]] në [[Doha]], me Juventusin që u mposht 6–5 me penallti (Morata e shënoi penalltinë e tij).<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/30582475|title=Juventus 2–2 Napoli (5–6 on pens)|publisher=BBC Sport|language=en|date=22 dhjetor 2014|access-date=25 shtator 2017}}</ref> Më 28 janar 2015, Morata luajti 13 minutat e fundit të ndeshjes çerek-finale të kupës kundër Parmës, duke shënuar golin e vetëm në [[Stadio Ennio Tardini]] që i dha kualifikimin Juventusit në gjysëm-finale.<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/2015/01/28/futbol/futbol_internacional/calcio/1422482409.html|title=A la salud de Morata|newspaper=Marca|location=Madrid|language=es|date=28 janar 2015|access-date=29 janar 2015}}</ref> Në muajin e ardhshëm, ai shënoi në të dy ndeshjet e raundit të 16-tave të Ligës së Kampioneve kundër [[Borussia Dortmund]]it, duke ndihmuar ekipin të kalonte në çerek-finale me rezultatin e përgjithshëm 4–0.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2015/matches/round=2000549/match=2014408/postmatch/report/index.html|title=First-half goals give Juve victory over Dortmund|publisher=UEFA|language=en|date=24 shkurt 2015|access-date=25 shkurt 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2015/matches/round=2000549/match=2014418/postmatch/report/index.html|title=Tévez leads Juventus to Dortmund stroll|publisher=UEFA|language=en|date=18 mars 2015|access-date=18 mars 2015}}</ref> Më 7 prill 2015, Morata u përjashtua me karton të kuq për një faull ndaj [[Alessandro Diamanti]]t në ndeshjen gjysëm-finale të kupës kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]], duke humbur finalen.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-gb/match/fiorentina-vs-juventus/1998269/report|title=Fiorentina 0–3 Juventus (agg. 2–4): Bianconeri brush Viola aside to reach Coppa Italia final|publisher=Goal.com|language=en|date=7 prill 2015|access-date=7 prill 2015}}</ref> Një javë më vonë, ai fitoi një penallti që u shënua nga [[Arturo Vidal]] në fitoren 1–0 kundër [[AS Monaco FC|Monacos]] në ndeshjen e parë çerek-finale të Ligës së Kampioneve.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/Juventus/14-04-2015/champions-juventus-monaco-1-0-vidal-rigore-fa-godere-allegri-stadium-110454988856.shtml|title=Juventus-Monaco 1–0: Vidal su rigore fa godere Allegri e lo Stadium|newspaper=[[La Gazzetta dello Sport]]|location=Milano|author=Jacopo Gerna|language=it|date=14 prill 2015|access-date=14 prill 2015}}</ref> Në ndeshjen e parë gjysëm-finale kundër ish klubit të tij Real Madrid, ai shënoi me portën bosh brënda tetë minutash në një fitore 2–1 në Bernabéu.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2015/matches/round=2000551/match=2014427/postmatch/report/index.html#tevez+gives+juventus+edge+against+real+madrid|title=Tévez gives Juventus the edge against Real Madrid|publisher=UEFA|language=en|date=5 maj 2015|access-date=5 maj 2015}}</ref> Ai gjithashtu shënoi edhe në ndeshjen e kthimit, duke i dhënë Juventusit finalen e Ligës së Kampioneve; ai nuk festoi në të dyja rastet.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/32683303|title=Juventus beat Real to reach final|publisher=BBC Sport|language=en|author=Neil Johnston|date=13 maj 2015|access-date=25 shtator 2017}}</ref> Më 6 qershor, ai luajti si titullar në finalen e Ligës së Kampioneve kundër Barcelonës, duke shënuar golin e barazimit të përkohshëm në humbjen 3–1 në [[Berlin]].<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2015/matches/round=2000552/match=2015227/postmatch/report/index.html|title=Barcelona see off Juventus to claim fifth title|publisher=UEFA|language=en|date=6 qershor 2015|access-date=6 qershor 2015}}</ref> Në gusht 2015, Morata pësoi një këputje të muskulit të shputës në pulpën e majtë gjatë një seance stërvitore, gjë që e mbajti jashtë fushave për një muaj, duke humbur ndeshjen e Superkupës Italiane.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/10/italy/2015/08/05/14175912/morata-ruled-out-for-a-month|title=Morata ruled out for a month|publisher=Goal.com|language=en|date=5 gusht 2015|access-date=5 gusht 2015}}</ref> Në ndeshjen e dytë pas rikthimit nga dëmtimi më 15 shtator, Morata luajti 85 minuta dhe shënoi golin e fitores në suksesin 2–1 kundër [[Manchester City F.C.|Manchester Cityt]] në fazën e grupeve të Ligës së Kampioneve.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000634/match=2015671/postmatch/report/index.html|title=Morata earns Juventus victory at Manchester City|publisher=UEFA|language=en|date=15 shtator 2015|access-date=15 shtator 2015}}</ref> Dy javë më pas, ai shënoi në fitoren 2–0 kundër [[Sevilla FC|Seviljes]], duke regjistruar golin e pestë në po kaq ndeshje për klubin në këtë kompeticion, po aq sa legjenda [[Alessandro Del Piero]].<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2288500.html|title=Morata on equalling Del Piero's Juventus record|publisher=UEFA|language=en|date=1 tetor 2015|access-date=1 tetor 2015}}</ref> Më 24 nëntor, ai u nominua për UEFA Ekipin e Vitit.<ref>{{cite news|url=http://gazzettaworld.gazzetta.it/news/serie-a/juventus/six-nominees-team-of-year/|title=Six Juventus stars nominated for UEFA Team of the Year|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=en|location=Milano|author=Paul Sumeet|date=24 nëntor 2015|access-date=26 nëntor 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160219224914/http://gazzettaworld.gazzetta.it/news/serie-a/juventus/six-nominees-team-of-year/|archive-date=19 shkurt 2016}}</ref> Më 10 dhjetor 2015, Morata rinovoi kontratën e tij me klubin deri në vitin 2020.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/76935/official-morata-extends-juve-deal|title=Official: Morata extends Juve deal|publisher=Football Italia|language=en|date=10 dhjetor 2015|access-date=10 dhjetor 2015}}</ref> Më 20 mars 2016, ai shënoi një dygolësh si zëvëndësues në fitoren 4–1 në [[Derby della Mole]] kundër [[Torino F.C.|Torinos]].<ref>{{cite news|title=Torino 1-4 Juventus|url=https://www.bbc.com/sport/football/35803805|access-date=25 gusht 2020|publisher=BBC Sport|language=en|date=20 mars 2016}}</ref> Më 21 maj, ai hyri sërisht si zëvëndësues dhe shënoi golin e fitores në minutën e 20të të kohës shtesë në finalen e kupës kundër Milanit në [[Stadio Olimpico]].<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/84739/coppa-italia-morata-extra-time|title=Coppa Italia: Morata in extra time|publisher=Football Italia|language=en|date=21 maj 2016|access-date=21 maj 2016}}</ref> ===Rikthimi te Real Madrid=== Më 21 qershor 2016, Real Madrid ushtroi të drejtën e riblerjez së Moratës nga Juventusi për 30 milion €.<ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2016/06/official-announcement-morata|title=Official announcement: Morata|publisher=Real Madrid C.F.|language=en|date=21 qershor 2016|access-date=21 qershor 2016}}</ref> Ai luajti ndeshjen e parë zyrtare të sezonit të ri më 9 gusht në [[UEFA Super Kupa 2016|UEFA Super Kupë]] kundër Seviljes, duke e nisur ndeshjen si titullar me Realin që fitoi 3–2; ai u zëvëndësua në minutën e 62të nga Benzema.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.co.uk/report?gameId=450351|title=Dani Carvajal's late goal in ET helps Real Madrid win UEFA Super Cup|publisher=ESPN FC|language=en|date=9 gusht 2016|access-date=9 gusht 2016}}</ref> Ai shënoi golin e parë të sezonit më 27 gusht në fitoren 2–1 kundër [[RC Celta de Vigo|Celta Vigos]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/37179134|title=Real Madrid 2–1 Celta Vigo|publisher=BBC Sport|language=en|date=27 gusht 2016|access-date=27 gusht 2016}}</ref> Më 5 prill 2017, Morata përfitoi nga rotacioni i trajnerit [[Zinedine Zidane]] dhe shënoi tre gola në fitoren 4–2 në transfertë kundër [[CD Leganés|Leganés]] për ta mbajtur ekipin dy pikë para Barcelonës në renditje.<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/eventos/marcador/futbol/2016_17/la-liga/jornada_30/leg_rma/|title=Asensio es un pepino|newspaper=Marca|location=Spanjë|author1=Rubén Jiménez|language=es|date=5 prill 2017|access-date=25 shtator 2017}}</ref> Ai e shpenzoi shumicën e sezonit 2016–17 si rezerva e Benzemas por arriti të shënoj 15 gola në kampionat,<ref>{{cite web|url=http://ovaciondeportes.com/futbol/futbol_internacional/ligas-de-europa/morata-es-suplente-pero-supera-a-benzema-en-los-registros-de-goleo/|title=Morata; un goleador letal siendo suplente|publisher=Ovación|language=es|date=6 maj 2017|access-date=22 maj 2017|archive-date=28 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170828111650/http://ovaciondeportes.com/futbol/futbol_internacional/ligas-de-europa/morata-es-suplente-pero-supera-a-benzema-en-los-registros-de-goleo/|url-status=dead}}</ref> duke ndihmuar Realin të shpallej kampion pas pesë vitesh.<ref>{{cite web|url=http://www.laliga.es/noticias/real-madrid-campeon-de-laliga-santander-2016-17|title=El Real Madrid, campeón de LaLiga Santander 2016/17|publisher=[[La Liga]]|language=es|date=21 maj 2017|access-date=22 maj 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/39926301|title=Malaga 0–2 Real Madrid|publisher=BBC Sport|language=en|date=21 maj 2017|access-date=25 shtator 2017}}</ref> Ai gjithashtu shënoi tre gola<ref>{{cite web|url=https://www.rtp.pt/noticias/liga-dos-campeoes/real-madrid-2-1-sporting_e947220|title=Real Madrid 2–1 Sporting|publisher=[[Rádio e Televisão de Portugal]]|language=pt|date=14 shtator 2016|access-date=6 qershor 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/37671862|title=Real Madrid 5–1 Legia Warsaw|publisher=BBC Sport|language=en|author1=Luke Reddy|date=18 tetor 2016|access-date=25 shtator 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/39152659|title=Napoli 1–3 Real Madrid|publisher=BBC Sport|language=en|author1=Louise Gwilliam|date=7 mars 2017|access-date=25 shtator 2017}}</ref> në nëntë ndeshje në Ligën e Kampioneve që u fitua nga Reali për të dytin vit rresht.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2017/matches/round=2000787/match=2019641/postmatch/report/index.html|title=Majestic Real Madrid win Champions League in Cardiff|publisher=UEFA|language=en|date=3 qershor 2017|access-date=4 qershor 2017}}</ref> ===Chelsea=== [[Skeda:Morata 20170812.jpg|parapamje|upright|Morata në aksion me [[Chelsea F.C.|Çelsin]] në vitin 2017.]] Më 19 korrik 2017, [[Chelsea F.C.|Çelsi]] njoftoi arritjen e marrëveshjes për transferimin e Moratës në [[Londër]] për 60 milion €, duke u bërë blerja më e shtrenjtë në historinë e klubit.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40662659|title=Alvaro Morata: Chelsea agree £60m deal to sign Real Madrid striker|publisher=BBC Sport|language=en|date=19 korrik 2017|access-date=30 mars 2018}}</ref> Dy ditë më pas, ai kaloi me sukses vizitat mjeksore dhe u prezantua si lojtari më i ri i klubit.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40667600|title=Alvaro Morata: Chelsea complete £60m deal for Real Madrid striker|publisher=BBC Sport|language=en|date=21 korrik 2017|access-date=25 shtator 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.chelseafc.com/news/latest-news/2017/07/morata-is-a-blue.html|title=Morata is a Blue|website=chelseafc.com|publisher=Chelsea F.C.|language=en|date=21 korrik 2017|access-date=21 korrik 2017}}</ref> Morata bëri debutimin e tij zyrtar me klubin në ndeshjen e Superkupës Angleze kundër [[Arsenal F.C.|Arsenalit]], duke hyrë si zëvëndësues në minutën e 74të me ekipin e tij që u mposht me penallti pasi koha e rregullt dhe shtesa u mbyllën në barazim 1–1; Morata gaboi në penalltinë e tij.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40766983|title=Arsenal 1–1 Chelsea (Arsenal win 4–1 on penalties)|publisher=BBC Sport|author1=Tom Rostance|language=en|date=6 gusht 2017|access-date=25 shtator 2017}}</ref> Më 12 gusht 2017, ai shënoi me kokë dhe asistoi golin e [[David Luiz]]it në humbjen 3–2 kundër [[Burnley F.C. l|Burnleyt]] në debutimin e tij në [[Premier League|Premier Ligë]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40835426|title=Chelsea 2–3 Burnley|publisher=BBC Sport|author1=Phil Dawkes|language=en|date=12 gusht 2017|access-date=25 shtator 2017}}</ref> Më 23 shtator, ai shënoi një tregolësh në fitoren 4–0 në transfertë kundër [[Stoke City F.C.|Stoke Cityt]],<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/41290319|title=Stoke City 0–4 Chelsea|publisher=BBC Sport|author1=Kal Sajad|language=en|date=23 shtator 2017|access-date=25 shtator 2017}}</ref> duke u bërë lojtari i 17të në historinë e klubit që e arrin këtë gjë.<ref>{{Cite news|url=http://metro.co.uk/2017/09/23/alvaro-morata-scores-chelseas-17th-premier-league-hat-trick-closing-in-on-arsenals-record-of-19-6951079/|title=Alvaro Morata scores Chelsea's 17th Premier League hat-trick, closing in on Arsenal's record of 19|newspaper=[[Metro (gazetë britanike)|Metro]]|author=Mark Brus|language=en|date=23 shtator 2017|access-date=25 shtator 2017}}</ref> Më 5 nëntor, Morata shënoi golin e vetëm të takimit ndaj [[Manchester United F.C.|Manchester United]], ekip i drejtuar nga Mourinho, ish trajneri i tij te Reali.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/41792809|title=Chelsea 1–0 Manchester United|publisher=BBC Sport|language=en|date=5 nëntor 2017|access-date=5 nëntor 2017}}</ref> Më 26 dhjetor, ai shënoi në suksesin 2–0 kundër [[Brighton & Hove Albion F.C.|Brighton & Hove Albion]], duke arritur në kuotën e 10 golave në Premier Ligë..<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/chelsea-2-brighton-0-blues-manchester-united-win-albion-alvaro-morata-a8128996.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/chelsea-2-brighton-0-blues-manchester-united-win-albion-alvaro-morata-a8128996.html|archive-date=7 maj 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Chelsea 2 Brighton 0: Blues close on Manchester United after stylish win over sloppy Albion|newspaper=[[The Independent]]|author=Jack Pitt-Brooke|language=en|date=27 dhjetor 2017|access-date=27 dhjetor 2017}}{{cbignore}}</ref> Dy javë më pas, ai u përjashtua pasi mori dy kartonë të verdhë në fitoren kundër [[Norwich City F.C.|Norwich Cityt]] në kupë.<ref>{{cite news|url=http://metro.co.uk/2018/01/18/antonio-conte-admits-not-happy-alvaro-moratas-reaction-led-fa-cup-red-card-7238282/|title=Antonio Conte admits he is 'not happy' with Alvaro Morata's reaction which led to FA Cup red card|newspaper=Metro|language=en|author1=Louis Sealey|date=18 janar 2018|access-date=18 janar 2018}}</ref> Morata e mbylli sezonin e parë në Angli me 15 gola në të gjitha kompeticionet me Çelsin që u rendit në vendin e 5të në kampionat.<ref>{{cite web|url=https://talksport.com/football/389837/chelsea-transfer-news-borussia-dortmund-alvaro-morata-move/|title=BVB BLOW Chelsea transfer news: Borussia Dortmund rule out Alvaro Morata move as misfiring forward is 'too expensive'|publisher=[[Talksport]]|language=en|author1=Billy Hawkins|date=25 qershor 2018|access-date=19 gusht 2018}}</ref> Morata shënoi golin e parë të sezonit të ri në fitoren 3–2 në [[Stamford Bridge]] kundër Arsenalit në javën e parë të Premier Ligës.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-ke/news/morata-makes-his-mark-but-hazard-still-the-difference-maker/4c15hchg8vvg1r0ndvgmzg9uv|title=Morata makes his mark but Sarri's hopes of success hinge on Hazard|publisher=Goal.com|language=en|date=18 gusht 2018|access-date=19 gusht 2018}}</ref> Më 4 tetor, ai shënoi golin e vetëm të fitores minimale 1–0 kundër [[MOL Vidi FC|MOL Vidi]] në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]].<ref>{{cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/sg/news/chelsea-1-vidi-0-morata-ends-drought-earn-group-l-win|title=Chelsea 1 Vidi 0: Morata ends drought to earn Group L win|website=FourFourTwo|language=en|date=4 tetor 2018|access-date=5 tetor 2018|archive-date=5 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181005071929/https://www.fourfourtwo.com/sg/news/chelsea-1-vidi-0-morata-ends-drought-earn-group-l-win|url-status=dead}}</ref> Një muaj më pas, ai shënoi një dopietë në suksesin 3–1 kundër [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]] në shtëpi.<ref>{{cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/my/news/chelsea-3-crystal-palace-1-morata-double-maintains-momentum|title=Chelsea 3 Crystal Palace 1: Morata double maintains momentum|website=FourFourTwo|language=en|date=5 nëntor 2018|access-date=5 nëntor 2018|archive-date=5 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181105012157/https://www.fourfourtwo.com/my/news/chelsea-3-crystal-palace-1-morata-double-maintains-momentum|url-status=dead}}</ref> ===Atlético Madrid=== [[Skeda:Alvaro Morata 2019-cropped (cropped).jpg|parapamje|majtas|170px|Morata duke luajtur me [[Atlético Madrid]]in në vitin 2019.]] Më 27 janar 2019, Morata u transferua te [[Atlético Madrid]] në formë huazimi për 18 muaj.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11668/11620554/alvaro-morata-joins-atletico-madrid-from-chelsea-on-loan|title=Alvaro Morata joins Atletico Madrid from Chelsea on loan|website=[[Sky Sports]]|language=en|date=28 janar 2019|access-date=29 janar 2019}}</ref> Debutimi i tij erdhi më 3 shkurt në humbjen 1–0 në transfertë kundër [[Real Betis]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/47110070|title=Real Betis 1–0 Atlético Madrid|publisher=BBC Sport|language=en|date=3 shkurt 2019|access-date=4 shkurt 2019}}</ref> Më 24 shkurt, ai shënoi golin e parë me ''Los Colchoneros'' në fitoren 2–0 në shtëpi kundër [[Villarreal CF|Villarrealit]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/47336163|title=Atlético Madrid 2–0 Villarreal|publisher=BBC Sport|language=en|date=24 shkurt 2019|access-date=24 shkurt 2019}}</ref> Më 6 korrik 2019, Atlético konfirmoi blerjen përfundimtare të kartonit të Moratës për 58 milion £. Transferimi do të zyrtarizohej më 1 korrik 2020 dhe ai do të vazhdonte të luante si i huazuar.<ref>{{cite web|url=https://en.atleticodemadrid.com/noticias/agreement-with-chelsea-fc-over-the-transfer-of-morata|title=Agreement with Chelsea FC over the transfer of Morata|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=6 korrik 2019|access-date=6 korrik 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3894126/chelsea-confirm-morata-sale-to-atletico|title=Chelsea confirm Morata sale to Atletico|date=6 korrik 2019|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=6 korrik 2019}}</ref> Më 18 gusht 2019, Morata shënoi golin e vetëm të ekipit në fitoren 1–0 kundër Getafes në ndeshjen hapëse së La Ligas për sezonin e ri.<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/cronica/2019/08/19/5d59d500268e3e1b448b45c2.html|title=Atletico Madrid start the season in typical fashion|newspaper=Marca|language=en|date=19 gusht 2019}}</ref> Ai luajti ndeshjen e tij të 300të si profesionist në fitoren 2–0 kundër [[FC Lokomotiv Moska|Lokomotiv Moskës]] në fazën e grupeve të Ligës së Kampioneve, duke asistuar golin e parë të ekipit.<ref>{{Cite web|url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/2019/10/03/5d95d561ca47415f7b8b4568.html|title=Morata reaches 300 matches|date=3 tetor 2019|newspaper=Marca|language=en|access-date=3 tetor 2019}}</ref> Tre javë më vonë, Morata shënoi golin e parë në Ligën e Kampioneve si lojtar i Atléticos kundër ekipit gjerman [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusenit]]; ai shënoi me kokë pas një krosimi të [[Renan Lodi]]t. Me këtë gol, Morata u bë lojtari i parë në histori që shënon gol në Ligën e Kampioneve për Realin dhe Atléticon.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/2019/oct/23/alvaro-morata-makes-his-point-by-scoring-winner-for-atletico-madrid-2051832.html|title=Alvaro Morata makes his point by scoring winner for Atletico Madrid|website=The New Indian Express|language=en|date=23 tetor 2019|access-date=23 tetor 2019}}</ref> Morata vazhdoi të ishte protagonist në Ligën e Kampioneve; në ndeshjen e kthimit të raundit të 16-tave kundër [[Liverpool F.C.|Liverpoolit]], ai hyri si zëvëndësues në kohën shtesë dhe shënoi golin që i dha ekipit fitoren 3–2 në [[Anfield]] dhe kualifikimin në çerek-finale me rezultatin e përgjithshëm 4–2.<ref>{{Cite web|url=https://metro.co.uk/2020/03/11/rio-ferdinand-trolls-alvaro-morata-liverpool-champions-league-defeat-atletico-madrid-chelsea-12384917/|title=Rio Ferdinand trolls Chelsea flop Alvaro Morata after Liverpool's CL exit|publisher=Metro|language=en|date=11 mars 2020}}</ref> ===Rikthimi te Juventus=== [[Skeda:FC Zenit Saint Petersburg vs. Juventus, 20 October 2021 19 - Álvaro Morata (cropped).jpg|parapamje|180px|Morata duke luajtur në Ligën e Kampioneve.]] Më 22 shtator 2020, Morata u rikthye te Juventusi në formë huazimi për një sezon për 10 milion € me mundësi blerje për 45 milion €.<ref name="auto">{{Cite web|title=Welcome home, Alvaro! - Juventus|url=https://www.juventus.com/en/news/articles/welcome-home-alvaro|access-date=22 shtator 2020|publisher=Juventus F.C.|language=en}}</ref> Juventus gjithashtu kishte mundësinë për të zgjatur huazimin edhe për një sezon tjetër; në këtë rast, mundësia për blerjen e lojtarit do ishte 35 milion €.<ref name="auto"/> Ai luajti ndeshjen e parë të sezonit pesë ditë më vonë në barazimin 2–2 kundër Romës në transfertë.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=583144|title=AS Roma vs. Juventus - Football Match Report|publisher=ESPN FC|language=en|date=27 shtator 2020|access-date=27 shtator 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/2020/09/27-74234236/roma-juve_2-2_doppiette_di_veretout_e_ronaldo/|title=Roma-Juve 2–2: doppiette di Veretout e Ronaldo|publisher=Il Corriere dello Sport|language=it|date=27 shtator 2020|access-date=27 shtator 2020}}</ref> Goli i tij i parë pas rikthimit erdhi më 17 tetor në barazimin 1–1 kundër [[Crotone F.C.|Crotones]].<ref>{{cite web|url=https://www.football-italia.net/160703/crotone-1-1-juventus-chiesa-hero-and-villain|title=Crotone 1–1 Juventus: Chiesa hero and villain|publisher=Football Italia|language=en|date=17 tetor 2020}}</ref> Më 20 tetor, Morata shënoi një dopietë në fitoren 2–0 në transfertë kundër [[FC Dynamo Kyiv|Dynamo Kyiv]] në fazën e grupeve të Ligës së Kampioneve.<ref>{{Cite news|title=Morata double as Juve beat Dynamo Kyiv|language=en|publisher=BBC Sport|language=en|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/54559665|access-date=20 tetor 2020}}</ref> Në ndeshjen e rradhës në grupe kundër Barcelonës, Moratës i'u anulluan tre gola për pozicion të parregullt, me Juventusin që u mposht 2–0 në shtëpi.<ref>{{Cite web|date=28 tetor 2020|title=Alvaro Morata scores hat-trick of offside goals as Barcelona beat Juventus|url=https://talksport.com/football/780971/alvaro-morata-juventus-vs-barcelona-chelsea/|access-date=29 tetor 2020|website=talkSPORT|language=en}}</ref> Më 20 janar 2021, ai fitoi sërisht Superkupën Italiane, duke shënuar një nga dy golat e fitores kundër Napolit.<ref>{{Cite web|date=20 janar 2021|title=Supercoppa, Juventus-Napoli 2–0: Ronaldo e Morata gol. Insigne, rigore fatale|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/2021/01/20/news/supercoppa_juventus-napoli_2-0_ronaldo_e_morata_regalano_il_primo_titolo_a_pirlo-283528610/|access-date=17 qershor 2021|publisher=La Repubblica|language=it}}</ref> Më 15 qershor 2021, Juventusi vendosi të zgjaste huazimin e Moratës edhe për një sezon.<ref>{{Cite web|date=15 qershor 2021|title=Ufficiale - Morata: è rinnovo!|trans-title=Official - Morata: renewal!|url=https://www.juventus.com/it/news/articoli/ufficiale-morata-e-rinnovo|access-date=15 qershor 2021|publisher=Juventus F.C.|language=it}}</ref> Në sezonin 2021–22, ai shënoi 9 gola në 35 ndeshje në Serie A, me klubin që vendosi të mos e ushtronte të drejtën e blerjes së lojtarit për 35 milion €.<ref>{{cite web|url=https://football-italia.net/morata-prepares-for-atletico-return-after-juventus-decision/|title=Morata prepares for Atletico return after Juventus decision|publisher=Football Italia|language=en|date=14 qershor 2022}}</ref> ===Rikthimi te Atlético Madrid=== Në korrik 2022, Atlético Madrid konfirmoi rikthimin e Moratës në klub pas qëndrimit dy-vjeçar te Juventusi.<ref>{{cite web|url=https://en.atleticodemadrid.com/noticias/morata-i-m-very-motivated-i-can-t-wait-to-start-training|title=Morata: "I'm very motivated, I can't wait to start training"|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=7 korrik 2022|access-date=23 nëntor 2022}}</ref> Në Ligën e Kampioneve 2022–23, ku Atlético e mbylli grupin në vendin e fundit duke u eliminuar nga të gjitha kompeticionet evropiane,<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/12736369/atletico-madrid-knocked-out-of-europe-diego-simeone-under-pressure-after-darkest-night-of-his-reign|title=Atletico Madrid knocked out of Europe: Diego Simeone under pressure after 'darkest night' of his reign|publisher=Sky Sports|language=en|date=2 nëntor 2022}}</ref> Morata nuk arriti të shënoj asnjë gol. Megjithatë, ai shënoi 13 gola në La Liga, duke vendosur një rekord të ri personal me klubin.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en/news/la-liga-top-scorers-2022-23/blt9ea523e8d70138b5|title=La Liga top scorers 2022-23: Benzema, Lewandowski & players in Pichichi race|publisher=Goal.com|language=en|date=4 qershor 2023}}</ref> Më 28 gusht 2023, Morata shënoi një dopietë në fitoren 7–0 kundër Rayo Vallecanos, e cila ishte fitorja më e madhe në transfertë në historinë e klubit.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.co.uk/football/report/_/gameId/674037|title=Alvaro Morata scores twice as Atletico thrash Rayo 7-0|publisher=ESPN FC|language=en|date=29 gusht 2023}}</ref> Më 24 shtator, ai shënoi një tjetër dopietë, këtë here në fitoren 3–1 kundër ish klubit të tij Real Madrid, duke regjistruar golat e parë kundër tyre.<ref>{{cite web|url=https://sportsbrief.com/football/49533-atleticos-alvaro-morata-reaches-goalscoring-milestone-brace-real-madrid/|title=Atletico's Alvaro Morata Reaches New Goalscoring Milestone After His Brace vs. Real Madrid|publisher=Sports Brief|language=en|date=25 shtator 2023|access-date=21 gusht 2024|archive-date=18 prill 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240418170405/https://sportsbrief.com/football/49533-atleticos-alvaro-morata-reaches-goalscoring-milestone-brace-real-madrid/|url-status=dead}}</ref> Më 3 janar 2024, ai shënoi tre gola në humbjen 4–3 kundër [[Girona FC|Gironës]],<ref>{{Cite news|date=3 janar 2024|title=Girona snatch thrilling 4–3 win over Atletico|publisher=Sports Brief|language=en|url=https://sportsbrief.com/football/55854-girona-snatch-thrilling-4-3-win-atletico/|access-date=3 janar 2024|archive-date=3 janar 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240103224725/https://sportsbrief.com/football/55854-girona-snatch-thrilling-4-3-win-atletico/|url-status=dead}}</ref> duke arritur në kuotën e 15 golave në La Liga për këtë sezon, shifër e cila ishte një rekord i ri personal që e bëri golashënuesin e dytë më të mirë të ekipit mbrapa [[Antoine Griezmann]].<ref>{{cite web|author=Abhinav Sharma|url=https://www.goal.com/en/lists/la-liga-top-scorers-2023-24/bltc1315b7e4f725363#csea879fcd6919475e|title=La Liga top scorers 2023-24: Jude Bellingham, Robert Lewandowski & players with the most goals in Spain this season|publisher=Goal.com|language=en|date=27 maj 2024}}</ref> ===Milan=== Më 19 korrik 2024, Morata u transferua te [[A.C. Milan|Milani]] në një marrëveshje katër-vjeçare me mundësi rinovimi për një vit nëse ai kontribon në të paktën 20 gola (gol ose asist) në sezonin 2024–25.<ref>{{cite web|date=19 korrik 2024|title=Official statement: Álvaro Morata|url=https://www.acmilan.com/en/news/articles/media/2024-07-19/official-statement-alvaro-morata|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240720164144/https://www.acmilan.com/en/news/articles/media/2024-07-19/official-statement-alvaro-morata|archive-date=20 korrik 2024|accessdate=19 korrik 2024|publisher=[[A.C. Milan]]|website=acmilan.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=19 korrik 2024|title=Alvaro Morata joins AC Milan from Atletico Madrid|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cgrl8yn285eo|access-date=19 korrik 2024|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Ai debutoi më 17 gusht në ndeshjen hapëse të Serie A kundër Torinon, duke hyri si zëvëndësues dhe shënuar një nga golat e barazimit 2–2 në [[San Siro]].<ref>{{Cite web|date=17 gusht 2024|author1=Susy Campanale|title=Morata: ‘Milan comeback sent a message, this team was dead’|url=https://football-italia.net/morata-milan-comeback-message-team-was-dead/|access-date=18 gusht 2024|publisher=Football Italia|language=en}}</ref> Më 5 shkurt 2025, Morata u transferua në [[Turqi]] te [[Galatasaray S.K.|Galatasaray]] në formë huazimi deri në përfundim të sezonit.<ref>{{Cite web|url=https://www.galatasaray.org/haber/gs-sportif-a-s/alvaro-moratanin-gecici-transferi-hakkinda/57114|title=Alvaro Morata'nın geçici transferi hakkında|publisher=Galatasaray S.K.|language=tr|date=2 shkurt 2025|access-date=2 shkurt 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.galatasaray.org/haber/futbol/transfer-gorusmelerine-basladigimiz-alvaro-morata-istanbul-da/57119|title=Transfer görüşmelerine başladığımız Álvaro Morata İstanbul’da!|publisher=Galatasaray S.K.|language=tr|date=2 shkurt 2025|access-date=2 shkurt 2025}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me klubin më 3 shkurt në fitoren 1–0 kundër [[Gaziantep F.K.|Gaziantep]] në kampionat. Tre ditë më pas, ai shënoi në fitoren 4–1 kundër [[Boluspor]]it në kupë, duke regjistruar golin e parë në Turqi.<ref>{{cite web|url=https://sports.yahoo.com/video-milan-loanee-morata-scores-151300931.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAADTFwiJFIdb9Qy--kVgtarxXGyChwdLzfpENhvpxWTRTWUG8I0R-ciMcobcifG5bOwmvXfu_0XPYx7oJg7STTRoWN_G5fYkyPUJHgbZhjewtAiXQiizZGpLjkxToBcd4isbCxlbNFXFH_L9ZU8fZ9_cqdnJROi0LG1HsXwULFEL_|title=Video: Milan loanee Morata scores on Galatasaray debut|publisher=Yahoo! Sports|work=Football Italia|language=en|date=6 shkurt 2025|access-date=13 gusht 2025|archive-date=31 gusht 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250831173140/https://sports.yahoo.com/video-milan-loanee-morata-scores-151300931.html?guce_referrer_sig=AQAAADTFwiJFIdb9Qy--kVgtarxXGyChwdLzfpENhvpxWTRTWUG8I0R-ciMcobcifG5bOwmvXfu_0XPYx7oJg7STTRoWN_G5fYkyPUJHgbZhjewtAiXQiizZGpLjkxToBcd4isbCxlbNFXFH_L9ZU8fZ9_cqdnJROi0LG1HsXwULFEL_&guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8|url-status=dead}}</ref> Më 11 gusht, Milani ndërpreu huazimin e lojtarit duke i paguar Galatasarayt 5 milion €.<ref>{{cite web|url=https://www.galatasaray.org/haber/gs-sportif-a-s/profesyonel-futbolcu-alvaro-borja-morata-martin-sozlesme-feshi-hakkinda/58278|title=Profesyonel futbolcu Alvaro Borja Morata Martin Sözleşme Feshi Hakkında|publisher=Galatasaray S.K.|date=11 gusht 2025|language=tr}}</ref> Një ditë më vonë, Morata u huazua te [[Como 1907|Como]] për sezonin 2025–26 me detyrim blerje.<ref>{{cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/ecco-il-colpo-morata-per-il-como-trasferimento-dal-milan-a-titolo-temporaneo-2134105|title=Ecco il colpo Morata per il Como! Trasferimento dal Milan a titolo temporaneo|publisher=tuttomercadoweb.com|language=it|date=12 gusht 2025|access-date=12 gusht 2025}}</ref><ref>{{cite web|publisher=Como 1907|url=https://comofootball.com/il-lago-da-il-benvenuto-a-un-campione-alvaro-morata-e-un-giocatore-del-como/|title=IL LAGO DÀ IL BENVENUTO A UN CAMPIONE: ÁLVARO MORATA È UN GIOCATORE DEL COMO|date=12 gusht 2025|access-date=12 gusht 2025|language=it}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== ===Të rinjtë=== [[Skeda:Álvaro Morata, Spain U-19, SBS Cup 2010 in Fujieda, Japan (cropped).jpg|parapamje|majtas|170px|Morata duke luajtur me ekipin nën-19.]] Morata u thirr në [[Kombëtarja spanjolle nën-17 e futbollit|ekipin nën-17]] për Kupën e Botës 2009 në [[Nigeri]]. Gjatë turnamentit, ai shënoi dy gola në katër ndeshje me Spanjën që u rendit në vendin e tretë.<ref>{{cite news|url=https://www.marca.com/2009/11/01/futbol/seleccion/1257094427.html|title=Goleada antes de lo serio|newspaper=Marca|location=Madrid|language=es|date=1 nëntor 2009|access-date=9 janar 2019}}</ref><ref name="Bronze">{{cite news|url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/2009/11/15/futbol/1258305443.html|title=Consuelo de bronce|newspaper=[[El Mundo (Spanjë)|El Mundo]]|language=es|date=15 nëntor 2009|access-date=9 janar 2019}}</ref> Pas kësaj, ai luajti me ekipin nën-19 në Turnamentin Ndërkombëtar të Japonisë,<ref>{{cite web|url=http://www.rfef.es/index.jsp?nodo=39&ID=2383|title=Convocatoria Torneo Internacional de Japón Sub-19|publisher=[[Federata Mbretërore Spanjolle e Futbollit]]|language=es|date=7 gusht 2010|access-date=17 gusht 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20120308185025/http://www.rfef.es/index.jsp?nodo=39&ID=2383|archive-date=8 mars 2012|url-status=dead}}</ref> aty ku Spanja u mposht në finale nga vendi organizator.<ref>{{cite web|url=http://www.rfef.es/index.jsp?nodo=39&ID=2423|title=La Sub-19 gana y se adjudica el segundo puesto|publisher=Federata Mbretërore Spanjolle e Futbollit|date=24 gusht 2010|access-date=26 gusht 2010|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20120308185049/http://www.rfef.es/index.jsp?nodo=39&ID=2423|archive-date=8 mars 2012|url-status=dead}}</ref> Në qershor 2011, Morata luajti në UEFA Kampionatin Evropian nën-19, duke ndihmuar ekipin të fitonte turnamentin. Ai u shpall golashënuesi më i mirë me gjashtë gola.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/under19/news/newsid=1653263.html|title=Spain's Morata takes U19 scoring plaudits|publisher=UEFA|language=en|author=Andrew Haslam|date=1 gusht 2011|access-date=25 shtator 2017}}</ref> Pas kësaj, ai mori pjesë në UEFA Kampionatin Evropian nën-21 2013 me [[Kombëtarja spanjolle nën-21 e futbollit|ekipin nën-21]]. Ai ishte protagonist në dy ndeshjet e para të grupit, duke shënuar në të dy ndeshjet e para të grupit kundër [[Kombëtarja ruse nën-21 e futbollit|Rusisë]] dhe [[Kombëtarja gjermane nën-21 e futbollit|Gjermanisë]] (të dyja të mbyllura në fitore 1–0).<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/under21/season=2013/matches/round=2000188/match=2010947/postmatch/report/index.html|title=Morata late show gives Spain winning start|publisher=UEFA|language=en|author=Simon Hart|date=6 qershor 2013|access-date=25 shtator 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/under21/season=2013/matches/round=2000188/match=2010951/index.html|title=Morata sends Spain through as Germany crash out|publisher=UEFA|language=en|date=9 qershor 2013|access-date=25 shtator 2017}}</ref> Ai shënoi edhe në fitoren 3–0 kundër [[Kombëtarja holandeze nën-21 e futbollit|Holandës]] në ndeshjen e tretë të grupit, e cila u fitua nga Spanja.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/under21/season=2013/matches/round=2000188/match=2010955/postmatch/report/index.html#spain+beat+netherlands+group+b|title=Spain beat Netherlands to top Group B|publisher=UEFA|language=en|author=Simon Hart|date=12 qershor 2013|access-date=25 shtator 2017|ref=none}}</ref> Në ndeshjen gjysëm-finale kundër [[Kombëtarja norvegjeze nën-21 e futbollit|Norvegjisë]], Morata hyri në minutën e 58të si zëvëndësues në vend të [[Rodrigo Moreno Machado|Rodrigo Morenos]] dhe shënoi golin e katërt në po kaq ndeshje si dhe asistoi golin e [[Isco]]s, duke kualifikuar Spanjën në finale.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/under21/match/2010958--spain-vs-norway/|title=Spain 3–0 Norway|language=en|date=15 qershor 2013|access-date=9 prill 2024|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Ai e nisi finalen si titullar, duke asistuar një nga tre golat e kapitenit [[Thiago Alcântara]] me Spanjën që fitoi 4–2 kundër [[Kombëtarja italiane nën-21 e futbollit|Italisë]] dhe u shpall kampion.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/under21/match/2010959--italy-vs-spain/|title=Italy 2–4 Spain|date=19 qershor 2013|access-date=9 prill 2024|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Morata fitoi Këpucën e Artë si golashënuesi më i mirë i turnamentit me katër gola në pesë ndeshje si dhe u emërua në ekipin më të mirë të turnamentit.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/under21/news/newsid=1965203.html#morata+wins+golden+boot+spanish+clean+sweep|title=Morata wins Golden Boot in Spanish clean sweep|publisher=UEFA|language=en|author=Sam Adams|date=18 qershor 2013|access-date=25 shtator 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/under21/news/0283-1876f534fb25-e069a027749d-1000--2023-under-21-euro-team-of-the-tournament/|title=2023 Under-21 EURO Team of the Tournament|date=11 korrik 2023|access-date=9 prill 2024|publisher=UEFA|language=en}}</ref> ===Ekipi i parë=== Më 7 nëntor 2014, Morata u ftua nga trajneri [[Vicente del Bosque]] në ekipin e parë për ndeshjet kundër [[Kombëtarja bjelloruse e futbollit|Bjellorusisë]] dhe [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermanisë]].<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2014/nov/07/diego-costa-spain-squad-chelsea-left-out|title=Chelsea's Diego Costa left out of Spain squad to play Belarus and Germany|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|date=7 nëntor 2014|access-date=7 nëntor 2014}}</ref> Ai debutoi shtatë ditë më vonë kundër Bjellorusisë, duke u aktivizuar si zëvëndësues në minutat e fundit me Spanjën që fitoi 3–0 në ndeshjen e vlefshme për [[Kualifikueset e UEFA Euro 2016|kualifikueset e UEFA Euro 2016]].<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefaeuro/season=2016/matches/round=2000446/match=2013917/postmatch/report/index.html|title=Much-changed Spain dominate Belarus|publisher=UEFA|language=en|author=Graham Hunter|date=15 nëntor 2014|access-date=15 nëntor 2014}}</ref> Ai shënoi golin e parë ndërkombëtar në fitoren 1–0 kundër [[Kombëtarja ukrainase e futbollit|Ukrainës]] në [[Sevilje]] më 27 mars 2015.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefaeuro/qualifiers/season=2016/matches/round=2000446/match=2013920/postmatch/report/index.html|title=Morata ensures Spain beat Ukraine|publisher=UEFA|language=en|author=Graham Hunter|date=27 mars 2015|access-date=28 mars 2015}}</ref> Morata u zgjodh në listën e lojtarëve që do të luanin në turnament.<ref>{{cite news|url=https://elpais.com/deportes/2016/05/31/actualidad/1464710610_277737.html?rel=cx_articulo|title=Isco y Saúl fuera de la lista de Del Bosque para la Eurocopa 2016|newspaper=[[El País]]|location=Madrid|author1=Luis Martín|language=es|date=1 qershor 2016|access-date=25 shtator 2017}}</ref> Ai shënoi dy gola në fitoren 3–0 kundër [[Kombëtarja turke e futbollit|Turqisë]] në [[Nice]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.co.uk/report?gameId=438184|title=Spain cruise past Turkey to advance to knockout stage|publisher=ESPN FC|language=en|date=17 qershor 2016|access-date=17 qershor 2016}}</ref> Më 2 shtator 2017, ai hyri në fushën e lojës në minutën e 77të dhe shënoi golin e tretë të fitores 3–0 kundër [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italisë]] në kualifikueset e [[2018 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupës së Botës 2018]].<ref>{{Cite news|url=http://metro.co.uk/2017/09/03/alvaro-morata-displays-sublime-pace-and-movement-to-finish-off-spain-goal-against-italy-6899406/|title=Watching, Conte? Morata shows UNREAL pace and movement to finish off Spain goal|newspaper=Metro|language=en|date=3 shtator 2017|access-date=25 shtator 2017}}</ref> Ai u la jashtë listës me 23 lojtar për turnamentin e mbajtur në Rusi pas një sezoni poshtë pritshmërive te Çelsi.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2018/may/21/chelsea-forward-alvaro-morata-out-spain-world-cup-squad|title=Chelsea forward Álvaro Morata left out of Spain's World Cup squad|publisher=The Guardian|language=en|date=21 maj 2018|access-date=22 maj 2018}}</ref> Më 24 maj 2021, Morata u ftua nga trajneri [[Luis Enrique]] për [[UEFA Euro 2020]], e cila u zhvillua një vit me vonesë për shkak të [[Pandemia e COVID-19|pandemisë së COVID-19]].<ref>{{cite news|author1=Jamie Braidwood|title=Euro 2020 news LIVE: Sergio Ramos left out of Spain squad plus latest before England announcement|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/euro-2020-news-live-england-squad-b1852654.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/sport/football/euro-2020-news-live-england-squad-b1852654.html|archive-date=7 maj 2022|url-access=subscription|url-status=live|access-date=24 maj 2021|publisher=The Independent|language=en|date=24 maj 2021}}{{cbignore}}</ref> Ai shënoi golin e parë në turnament në barazimin 1–1 kundër [[Kombëtarja polake e futbollit|Polonisë]] në ndeshjen e dytë në grup.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/51197624|title=Lewandowski scores as Poland hold Spain|publisher=BBC Sport|language=en|date=19 qershor 2021|access-date=19 qershor 2021}}</ref> Në ndeshjen e raundit të 16-tave kundër [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacisë]], ai shënoi golin e katërt të ekipit në minutën e 100të në një fitore 5–3.<ref>{{Cite news|title=Spain beat Croatia in eight-goal thriller|language=en|publisher=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/51198542|access-date=28 qershor 2021}}</ref> Në gjysëm-finalen kundër Italisë, ai u aktivizua si zëvëndësues dhe shënoi golin që e dërgoi ndeshjen në kohën shtesë dhe më pas në penallti, aty ku Spanja u mposht 4–2 dhe u eliminua nga kompeticioni; penalltia e tij u prit nga [[Gianluigi Donnarumma]].<ref>{{cite web|url=https://footballexpress.co.uk/euro-2020-italy-1-1-spain-post-match-analysis/|title=Euro 2020: Italy 1–1 Spain Post-match analysis|website=Football Express.co.uk|language=en|date=7 korrik 2021|access-date=23 gusht 2024|archive-date=14 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914030836/https://footballexpress.co.uk/euro-2020-italy-1-1-spain-post-match-analysis/|url-status=dead}}</ref> Goli kundër Italisë ishte i gjashti për të, duke kaluar [[Fernando Torres]]in (5) si golashënuesi më i mirë i Spanjës në Kampionatin Evropian.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/51198738|title=Italy 1–1 Spain|publisher=BBC Sport|language=en|date=6 korrik 2021}}</ref> Më 27 shtator 2022, Morata shënoi golin e fitores në minutën e 88të në fitoren 1–0 kundër [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalisë]] në Ligën e Kombeve; me këtë fitore, Spanja u kualifikua në finalet e turnamentit si fitues i grupit.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/12706661/nations-league-round-up-alvaro-morata-strikes-late-to-send-spain-into-finals-at-expense-of-old-foes-portugal|title=Nations League round-up: Alvaro Morata strikes late to send Spain into finals at expense of old foes Portugal|publisher=Sky Sports|language=en|date=27 shtator 2022}}</ref> Në nëntor, ai u ftua për [[2022 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupën e Botës 2022]] në Katar.<ref>{{Cite web|title=OFICIAL {{!}} Lista de convocados para la Copa Mundial de Fútbol de la FIFA Catar 2022|url=https://rfef.es/es/noticias/oficial-lista-de-convocados-para-la-copa-mundial-de-futbol-de-la-fifa-catar-2022|website=sefutbol|date=11 nëntor 2022|language=es}}</ref> Ai shënoi gol në të tre ndeshjet e fazës së grupeve, respektivisht kundër Kosta Rikës, Gjermanisë dhe [[Kombëtarja japoneze e futbollit|Japonisë]], duke u bërë lojtari i dytë spanjoll që e arrin këtë gjë që nga [[Telmo Zarra]] në vitin 1950.<ref>{{cite web|url=https://www.foxsports.com/watch/play-61017fc37001519|title=Japan vs. Spain Highlights {{!}} 2022 FIFA World Cup|website=Fox Sports|language=en|date=1 dhjetor 2022}}</ref> [[Skeda:Sánchez se reunió con los futbolistas de la selección española tras ganar la Eurocopa 2024 (2) (cropped).jpg|parapamje|djathtas|180px|Morata me trofeun e UEFA Kampionatit Evropian.]] Në mars 2023, Morata u emërua kapiten i ekipit nga trajneri [[Luis de la Fuente Castillo|Luis de la Fuente]] për ndeshjet e rradhës [[Kualifikueset e UEFA Euro 2024|kualifikuese të Euro 2024]].<ref>{{cite web|url=https://as.com/futbol/seleccion/rubiales-y-el-fuera-de-juego-semiautomatico-se-le-ofrecio-a-laliga-desde-el-primer-momento-n/?omnil=resrelrecomv|title=Rubiales y el fuera de juego semiautomático: "Se le ofreció a LaLiga desde el primer momento..."|publisher=AS.com|language=es|date=21 mars 2023|access-date=24 gusht 2024|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212173442/https://as.com/futbol/seleccion/rubiales-y-el-fuera-de-juego-semiautomatico-se-le-ofrecio-a-laliga-desde-el-primer-momento-n/?omnil=resrelrecomv|url-status=dead}}</ref> Tre muaj më pas, ai mori pjesë në finalet e Ligës së Kombeve; Spanja fitoi turnamentin për herë të parë pasi mposhti Kroacinë 5–4 me penallti pasi koha e rregullt dhe shtesa u mbyllën në barazim pa gola.<ref>{{cite web|url=https://rfef.es/es/noticias/oficial-lista-de-convocados-para-la-fase-final-de-la-uefa-nations-league|title=OFICIAL {{!}} Lista de convocados para la fase final de la UEFA Nations League|publisher=Federata Mbretërore Spanjolle e Futbollit|language=es|date=2 qershor 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/65944659|title=Croatia 0–0 Spain|publisher=BBC Sport|language=en|date=18 qershor 2023}}</ref> Më 8 shtator, ai shënoi tregolëshin e parë ndërkombëtar në fitoren 7–1 kundër [[Kombëtarja gjeorgjiane e futbollit|Gjeorgjisë]] në kualifikueset e Euro 2024.<ref>{{cite news|title=Morata scores hat-trick as Spain thrash Georgia 7–1|url=https://www.espn.co.uk/football/report/_/gameId/655348|access-date=27 maj 2024|publisher=ESPN FC|language=en|date=8 shtator 2022}}</ref> Morata u konfirmua kapiten i ekipit për [[UEFA Euro 2024]].<ref>{{cite web|author1=Ryan Dabbs|author2=Tom Hancock|author3=Andrew Murray|author4=Ketchell Matthew|author5=Steven Chicken|title=Spain Euro 2024 squad: Luis de la Fuente's full team|url=https://www.fourfourtwo.com/features/spain-euro-2024-squad-team-line-up-players-germany|website=FourFourTwo|language=en|access-date=10 korrik 2024|date=21 shtator 2023}}</ref> Ai shënoi golin e parë të fitores 3–0 kundër Kroacisë në ndeshjen e parë të grupit.<ref>{{cite web|title=Spain 3–0 Croatia: Impressive La Roja make convincing start|url=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b23c263c4b9-a508bf38bd27-1000--spain-3-0-croatia-impressive-la-roja-make-convincing-stat/|publisher=UEFA|access-date=10 korrik 2024|language=en|date=15 qershor 2024}}</ref> Në gjysëm-finalen kundër [[Kombëtarja franceze e futbollit|Francës]], ai asistoi golin e [[Lamine Yamal]] me Spanjën që fitoi 2–1 me përmbysje.<ref>{{cite news|title=Spain 2–1 France: Lamine Yamal makes history as Spain reach Euro 2024 final|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cd1derpyngmt?page=13|access-date=10 korrik 2024|publisher=BBC Sport|language=en|date=9 korrik 2024}}</ref> Spanja e fitoi turnamentin duke mposhtur [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglinë]] 2–1 në finale; Morata u bë një nga 12 lojtarët, sëbashku me bashkëkombasit e tij [[Mikel Merino]], [[Ferran Torres]], [[Nacho Fernández|Nacho]] dhe Rodri, që fiton Kampionatin Evropian për të rinjë dhe të rritur.<ref>{{Cite web|title=Junior-senior EURO double roll of honour: Rodri, Morata, Merino, Nacho, Ferran Torres join Chiellini, Iniesta, Henry|url=https://www.uefa.com/under19/news/026b-12bc7e4aa14d-013db974f3a0-1000--junior-senior-euro-double-roll-of-honour-rodri-morata-merin/|date=14 korrik 2024|access-date=15 korrik 2024|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Ai e ngriti trofeun si kapiten.<ref>{{Cite web|author=Jane Eastick|date=15 korrik 2024|title=How Spain won Euro 2024: Decisive De la Fuente, Morata's leadership, Yamal and Williams' bond|url=https://www.naturahoy.com/2024/07/how-spain-won-euro-2024-decisive-de-la-fuente-moratas-leadership-yamal-and-williams-bond/|access-date=15 korrik 2024|website=Natura Hoy|language=en|archive-date=15 korrik 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715112732/https://www.naturahoy.com/2024/07/how-spain-won-euro-2024-decisive-de-la-fuente-moratas-leadership-yamal-and-williams-bond/|url-status=dead}}</ref> ==Profili i lojtarit== Morata është një [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]]<ref>{{cite news|url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/2017/08/31/59a82981ca4741fb158b4593.html|title=Morata: I hate to say it, but playing with a false nine against Italy is a good idea|publisher=Marca|language=en|date=31 gusht 2017|access-date=10 korrik 2024}}</ref> i cili në fillimet e karrierës u krahasua me ish sulmuesin e Realit dhe Spanjës [[Fernando Morientes]] për shkak të karakteristikave të ngjashme.<ref>{{cite news|url=https://elpais.com/diario/2010/12/13/deportes/1292194807_850215.html|title=Morata, el recogepelotas atlético que admiraba a Raúl|newspaper=El País|location=Madrid|author1=Eleonora Giovio|language=es|date=13 dhjetor 2010|access-date=25 shtator 2017}}</ref> Gjatë sezonit të tij të parë te Juventusi, ai u dallua për shpejtësinë, energjinë dhe nivelin e punës në fushë, kurse teknika, instikti për gol dhe gjuajtjet me kokën e ndihmuan të shënojë disa gola vendimtar për ekipin.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/62304/case-morata|title=The case for Morata|publisher=Football Italia|language=en|access-date=15 mars 2016|date=6 shkurt 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sportsnet.ca/soccer/alvaro-morata-uefa-champions-league-final-juventus-barcelona/|title=Morata an unsung hero for Juventus this season|publisher=[[Sportsnet]]|language=en|author=Craig Battle|date=3 qershor 2015|access-date=15 mars 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://sport.sky.it/sport/champions_league/2015/06/06/juventus_barcellona_finale_champions_league_berlino.html|title=Triplete Barcellona: E' campione d'Europa. Peccato, Juve|website=[[Sky Sport (Italia)|Sky Sport]]|language=it|date=6 qershor 2015|access-date=15 mars 2016|archive-date=14 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160514022956/http://sport.sky.it/sport/champions_league/2015/06/06/juventus_barcellona_finale_champions_league_berlino.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://sport.ilmessaggero.it/calcio/pagelle_juventus_barcellona-1078498.html|title=Buffon non-molla mai, Morata una rete Real, Pogba e Tevez non-lasciano il segno|trans-title=Buffon never gives up, Morata a "Real" goal, Pogba and Tevez don't leave their mark|newspaper=[[Il Messaggero]]|location=Romë|author1=Luciano Danza|language=it|date=7 qershor 2015|access-date=25 shtator 2017}}</ref> Pavarësisht kësaj, Morata është kritikuar për mungesën e vazhdimësisë dhe mentalitetin e dobët, veçanërisht gjatë kohës së tij në Angli te Çelsi.<ref>{{Cite news|author=Pete Sharland|date=31 dhjetor 2021|title='A good striker' with a bad perception: The curious career of Alvaro Morata|publisher=[[Eurosport]]|language=en|url=https://www.tntsports.co.uk/football/transfers/2021-2022/inside-europe-the-curious-career-of-alvaro-morata_sto8688549/story.shtml}}</ref> Megjithatë, ai është lavdëruar për lidershipin e tij.<ref>{{cite web|author1=Julia Ranney|title=Euro 2024 Takeaways: Lamine Yamal leads silky Spain to semifinal win|url=https://www.sportsnet.ca/euro-2024/article/euro-2024-takeaways-lamine-yamal-leads-silky-spain-to-semifinal-win/|publisher=Sportsnet|access-date=10 korrik 2024|language=en|date=9 korrik 2024}}</ref> ==Jeta personale== Morata ka lindur në [[Madrid]].<ref name="WF">{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/alvaro-morata/|title=Álvaro Morata|publisher=World Football|language=en|access-date=30 korrik 2020}}</ref> Ai është djali i Susana Martín dhe Alfonso Moratës. Babai i tij përfshihet në negociatet e transferimit sëbashku me agjentin e Álvaros, Juanma López.<ref>{{Cite web|url=https://en.as.com/en/2017/07/03/football/1499077447_396483.html|title=Morata agent, father hold Real Madrid exit talks at Bernabéu|date=3 korrik 2017|website=AS.com|language=en|access-date=16 prill 2020|archive-date=2 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190802235552/https://en.as.com/en/2017/07/03/football/1499077447_396483.html|url-status=dead}}</ref> Në mars 2014, Morata rruajti kokën e tij në shenjë solidariteti me fëmijët e sëmurë, duke thënë: "Fëmijët me kancer donin modelin tim të flokve por nuk mundeshin, keshtu që un mora modelin e tyre."<ref>{{cite news|url=http://www.20minutos.es/deportes/noticia/alvaro-morata-rapa-cabeza-solidaridad-ninos-enfermos-cancer-2099971/0/|title=Álvaro Morata se rapa la cabeza por solidaridad con los niños enfermos de cáncer|newspaper=20 minutos|location=Madrid|language=es|date=30 mars 2014|access-date=27 tetor 2015}}</ref> Morata u martua me të dashurën e tij italiane Alice Campello në [[Venecia]] më 17 qershor 2017.<ref>{{cite news|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/alvaro-morata-marries-alice-campello-10642164|title=Alvaro Morata marries Alice Campello in stunning Venice ceremony as striker considers Manchester United move|newspaper=[[Daily Mirror]]|language=en|location=Londër|author1=Martin Domin|date=18 qershor 2017|access-date=18 qershor 2017}}</ref> Ata kanë katër fëmijë: binjakët Alessandro dhe Leonardo (lindur në vitin 2018), Edoardo (lindur në vitin 2020) dhe një vajzë, Bella (lindur në vitin 2023).<ref>{{Cite web|date=29 shtator 2020|title=Alice Campello e Alvaro Morata: è nato Edoardo, il terzo figlio|url=https://www.vanityfair.it/people/italia/2020/09/29/alice-campello-alvaro-morata-nato-edoardo-terzo-figlio-foto-gossip|access-date=29 shtator 2020|website=VanityFair.it|language=it}}</ref><ref>{{Cite web|title=Morata shock: nasce la quarta figlia, la moglie è in terapia intensiva|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Liga/10-01-2023/morata-moglie-alice-campello-terapia-intensiva-il-parto-4501902661849.shtml|access-date=11 janar 2023|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=10 janar 2023|language=it}}</ref> Në vitin 2018, Morata ndryshoi fanellën e tij te Çelsi nga numri 9 në atë 29 për të nderuar datën 29 korrik, ditën kur lindën binjakët e tij.<ref>{{cite news|title=Alvaro Morata will wear the No 29 shirt for Chelsea this season|url=https://www.skysports.com/football/news/11668/11459810/alvaro-morata-will-wear-the-no-29-shirt-for-chelsea-this-season|access-date=27 maj 2024|publisher=Sky Sports|language=en|date=3 gusht 2018}}</ref> Më 12 gusht 2024, Morata njoftoi se çifti ishte ndarë.<ref>{{cite news|author1=Enrico Ferrazzi|title=Morata annuncia la separazione dalla moglie: "Ma non inventate storie, non c’è stata nessuna mancanza di rispetto"|language=it|url=https://www.milannews.it/primo-piano/morata-annuncia-la-separazione-dalla-moglie-ma-non-inventate-storie-non-c-e-stata-nessuna-mancanza-di-rispetto-545336|access-date=18 gusht 2024|website=milannews.it|date=12 gusht 2024}}</ref> Gjatë festimeve të Spanjës pas suksesit në Euro 2024, Morata dhe shoku i tij i ekipit Rodri u filmuan duke thirrur "Gjibraltari është spanjoll".<ref>{{cite news|author1=Graham Keeley|title=Watch: Rodri sings ‘Gibraltar is Spanish’ in Euro 2024 celebrations|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2024/07/16/rodri-sings-gibraltar-spanish-watch-euro-2024-celebrations/|access-date=16 korrik 2024|publisher=The Daily Telegraph|language=en|date=16 korrik 2024}}</ref> Qeveria e Gjibraltarit i etiketoi këto thirrje si "diskriminuese" dhe "ofenduese ndaj gjibraltarasve", duke bërë një ankesë zyrtare te [[UEFA]] nëpërmjet [[Federata Gjibraltarase e Futbollit|Federatës Gjilbraltarase të Futbollit]].<ref>{{cite news|author1=Sam Jones|title=Gibraltar’s government and FA criticise Spain players’ chants at Euro 2024 party|url=https://www.theguardian.com/football/article/2024/jul/16/gibraltar-fa-criticise-spain-players-chants-euro-2024-party-morata-rodri-gibraltar-is-spanish|access-date=16 korrik 2024|publisher=The Guardian|language=en|date=16 korrik 2024}}</ref><ref>{{cite news|author1=Stephen Ignacio|title=Gibraltar FA to make formal complaint after Spanish national team chants ‘Gibraltar Español’|url=https://www.chronicle.gi/gibraltar-fa-to-make-formal-complaint-after-spanish-national-team-chants-gibraltar-espanol/|access-date=16 korrik 2024|publisher=Gibraltar Chronicle|language=en|date=16 korrik 2024}}</ref> UEFA nisi një hetim më 19 korrik dhe katër ditë më pas Morata dhe Rodri u shpallën fajor nën Artikullin 11 të rregullores,<ref>{{Cite web|title=Manchester City star Rodri charged by UEFA over 'deeply offensive' Gibraltar chant after Spain's Euros win|url=https://news.sky.com/story/manchester-city-star-rodri-charged-by-uefa-over-deeply-offensive-gibraltar-chant-after-spains-euros-win-13183919|access-date=24 korrik 2017|publisher=Sky News|language=en}}</ref> duke u pezulluar me një ndeshje.<ref>{{Cite web|title=The Gibraltar FA welcomes UEFA's decision to ban Rodrigo Hernández Cascante (Rodri) and Álvaro Morata|url=https://www.gibraltarfa.com/news/the-gibraltar-fa-welcomes-uefa-s-decision-to-ban-rodrigo-hernandez-cascante-rodri-and-alvaro-morata-671|access-date=8 gusht 2024|publisher=Federata Gjibraltarase e Futbollit|language=en}}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Klube=== {{Updated|17 gusht 2024}}<ref>{{cite web|url=https://ng.soccerway.com/players/alvaro-morata/103171/|title=Álvaro Morata|publisher=Soccerway|language=en|access-date=24 gusht 2024}}</ref><ref name="WF"/> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Ndeshjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit |- !rowspan=2|Klubi !rowspan=2|Sezoni !colspan=3|Liga !colspan=2|Kupa Kombëtare !colspan=2|Kupa e Ligës !colspan=2|Evropa !colspan=2|Tjetër !colspan=2|Gjithsej |- !Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="4"|[[Real Madrid Castilla]] |[[2010–11 Segunda División B|2010–11]] |rowspan="2"|[[Segunda División B]] |26||14||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||2{{efn|name=Play-offs|Të gjitha ndeshjet në fazën play-off të [[Segunda División B]]}}||1||28||15 |- |[[2011–12 Segunda División B|2011–12]] |33||15||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||4{{efn|name=Play-offs}}||3||37||18 |- |[[2012–13 Segunda División|2012–13]] |[[Segunda División]] |18||12||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||18||12 |- !colspan="2"|Gjithsej !77||41||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||6||4||83||45 |- |rowspan="5"|[[Real Madrid CF|Real Madrid]] |[[2010–11 Real Madrid CF season|2010–11]] |rowspan="4"|[[La Liga]] |1||0||1||0||colspan="2"|—||0||0||colspan="2"|—||2||0 |- |[[2011–12 Real Madrid CF season|2011–12]] |1||0||0||0||colspan="2"|—||0||0||0||0||1||0 |- |[[2012–13 Real Madrid CF season|2012–13]] |12||2||2||0||colspan="2"|—||1{{efn|name=UCL|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]]}}||0||0||0||15||2 |- |[[2013–14 Real Madrid CF season|2013–14]] |23||8||6||0||colspan="2"|—||5{{efn|name=UCL}}||1||colspan="2"|—||34||9 |- !colspan="2"|Gjithsej !37||10||9||0||colspan="2"|—||6||1||0||0||52||11 |- |rowspan="3"|[[Juventus F.C.|Juventus]] |[[2014–15 Juventus FC season|2014–15]] |rowspan="2"|[[Serie A]] |29||8||4||2||colspan="2"|—||12{{efn|name=UCL}}||5||1{{efn|name=SCI|Ndeshje në [[Supercoppa Italiana]]}}||0||46||15 |- |[[2015–16 Juventus FC season|2015–16]] |34||7||5||3||colspan="2"|—||8{{efn|name=UCL}}||2||0||0||47||12 |- !colspan="2"|Gjithsej !63||15||9||5||colspan="2"|—||20||7||1||0||93||27 |- |Real Madrid |[[2016–17 Real Madrid CF season|2016–17]] |La Liga |26||15||5||2||colspan="2"|—||9{{efn|name=UCL}}||3||3{{efn|Një ndeshje [[UEFA Super Kupa|UEFA Super Kupë]], dy ndeshje në [[FIFA Kupa e Botës për Klube|FIFA Kupën e Botës për Klube]]}}||0||43||20 |- |rowspan="3"|[[Chelsea F.C.|Chelsea]] |[[2017–18 Chelsea F.C. season|2017–18]] |rowspan="2"|[[Premier League]] |31||11||6||2||3||1||7{{efn|name=UCL}}||1||1{{efn|name=FCS|Ndeshje në [[FA Community Shield]]}}||0||48||15 |- |[[2018–19 Chelsea F.C. season|2018–19]] |16||5||1||2||2||0||4{{efn|name=UEL|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]]}}||2||1{{efn|name=FCS}}||0||24||9 |- !colspan="2"|Total !47||16||7||4||5||1||11||3||2||0||72||24 |- |rowspan="3"|[[Atlético Madrid]] (huazim) |[[2018–19 Atlético Madrid season|2018–19]] |rowspan="2"|La Liga |15||6||0||0||colspan="2"|—||2{{efn|name=UCL}}||0||colspan="2"|—|||17||6 |- |[[2019–20 Atlético Madrid season|2019–20]] |34||12||0||0||colspan="2"|—||8{{efn|name=UCL}}||3||2{{efn|name=SDE|Të gjitha ndeshjet në [[Supercopa de España]]}}||1||44||16 |- !colspan="2"|Gjithsej !49||18||0||0||colspan="2"|—||10||3||2||1||61||22 |- |rowspan="3"|Juventus (huazim) |[[2020–21 Juventus FC season|2020–21]] |rowspan="2"|Serie A |32||11||3||2||colspan="2"|—||8{{efn|name=UCL}}||6||1{{efn|name=SCI}}||1||44||20 |- |[[2021–22 Juventus FC season|2021–22]] |35||9||5||1||colspan="2"|—||7{{efn|name=UCL}}||2||1{{efn|name=SCI}}||0||48||12 |- !colspan="2"|Gjithsej !67||20||8||3||colspan="2"|—||15||8||2||1||92||32 |- |rowspan="3"|Atlético Madrid |[[2022–23 Atlético Madrid season|2022–23]] |rowspan="2"|La Liga |36||13||4||2||colspan="2"|—||5{{efn|name=UCL}}||0||colspan="2"|—||45||15 |- |[[2023–24 Atlético Madrid season|2023–24]] |32||15||5||1||colspan="2"|—||10{{efn|name=UCL}}||5||1{{efn|name=SDE}}||0||48||21 |- !colspan="2"|Gjithsej !68||28||9||3||colspan="2"|—||15||5||1||0||93||36 |- |[[A.C. Milan|Milan]] |[[2024–25 AC Milan season|2024–25]] |Serie A |1||1||0||0||colspan="2"|—||0||0||0||0||1||1 |- !colspan="3"|Gjithsej karriera !435||163||47||17||5||1||86||30||17||6||590||218 |} {{notelist}} ===Kombëtarja=== {{Updated|14 korrik 2024}}<ref name="EU">{{cite web|url=http://eu-football.info/_player.php?id=28880|title=Álvaro Morata|publisher=European Football|website=EU-Football.info|language=en|access-date=14 qershor 2021}}</ref> {|class=wikitable style=text-align:center |+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit !Ekipi kombëtar!!Viti!!Ndsh!!Gola |- |rowspan=11 style="vertical-align:center"|[[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] |2014||2||0 |- |2015||4||1 |- |2016||12||7 |- |2017||5||5 |- |2018||4||0 |- |2019||6||4 |- |2020||3||1 |- |2021||14||5 |- |2022||11||7 |- |2023||8||4 |- |2024||11||2 |- !colspan=2|Gjithsej||80||36 |} ====Golat me kombëtaren==== :''Rezultatet e Spanjës të listuara të parat, kolonat e golave tregojnë rezultatin pas çdo goli të shënuar nga Morata.'' {| class="wikitable sortable" |+ Lista e golave ndërkombëtar të shënuar nga Álvaro Morata |- !scope="col"|Nr. !scope="col"|Data !scope="col"|Vendi !scope="col"|Ndsh !scope="col"|Kundërshtari !scope="col"|Goli !scope="col"|Rezultati !scope="col"|Kompeticioni |- ! align=center | 1 |27 mars 2015 || [[Ramón Sánchez Pizjuán Stadium|Ramón Sánchez Pizjuán]], [[Seville]], Spanjë || align=center | 3 || {{fb|UKR}} || align=center | 1–0 || align=center | 1–0 || [[Kualifikueset e UEFA Euro 2016]] |- ! align=center | 2 |rowspan=2 | 1 qershor 2016 || rowspan=2 | [[Red Bull Arena (Salzburg)|Red Bull Arena]], [[Salzburg]], Austri || rowspan=2 align=center | 9 || rowspan=2 | {{fb|KOR}} || align=center | 4–0 || rowspan=2 align=center | 6–1 || rowspan=2 | Ndeshje miqësore |- ! align=center | 3 |align=center | 6–1 |- ! align=center | 4 |rowspan=2 | 17 qershor 2016 || rowspan=2 | [[Allianz Riviera]], [[Nice]], Francë || rowspan=2 align=center | 11 || rowspan=2 | {{fb|TUR}} || align=center | 1–0 || rowspan=2 align=center | 3–0 || rowspan="2" | [[UEFA Euro 2016]] |- ! align=center | 5 | align=center | 3–0 |- ! align=center | 6 | 21 June 2016 || [[Nouveau Stade de Bordeaux|Nouveau Stade]], [[Bordeaux]], Francë || align=center | 12 || {{fb|CRO}} || align=center | 1–0 || align=center | 1–2 |UEFA Euro 2016 |- ! align=center | 7 | rowspan=2 | 5 shtator 2016 || rowspan=2 | [[Estadio Reino de León|Reino de León]], [[León, Spain|León]], Spain || rowspan=2 align=center | 15 || rowspan=2 | {{fb|LIE}} || align=center | 6–0 || rowspan=2 align=center | 8–0 || rowspan=2 | Kualifikueset e [[2018 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupës së Botës 2018]] |- ! align=center | 8 | align=center | 7–0 |- ! align=center | 9 | 7 qershor 2017 || [[Estadio Nueva Condomina|Nueva Condomina]], [[Murcia]], Spanjë || align=center | 20 || {{fb|Colombia}} || align=center | 2–2 || align=center | 2–2 || Ndeshje miqësore |- ! align=center | 10 | 2 shtator 2017 || [[Santiago Bernabéu Stadium|Santiago Bernabéu]], [[Madrid]], Spanjë || align=center | 21 || {{fb|ITA}} || align=center | 3–0 || align=center | 3–0 || Kualifikueset e FIFA Kupës së Botës 2018 |- ! align=center | 11 | rowspan=2 | 5 shtator 2017 || rowspan=2 | [[Rheinpark Stadion]], [[Vaduz]], Lihtenshtajn || rowspan=2 align=center | 22 || rowspan=2 | {{fb|LIE}} || align=center | 2–0 || rowspan=2 align=center | 8–0 | rowspan="2" |Kualifikueset e FIFA Kupës së Botës 2018 |- ! align=center | 12 | align=center | 6–0 |- ! align=center | 13 | 11 nëntor 2017 || [[La Rosaleda Stadium|La Rosaleda]], [[Málaga]], Spanjë || align=center | 23 || {{fb|CRC}} || align=center | 2–0 || align=center | 5–0 || Ndeshje miqësore |- ! align=center | 14 | rowspan=2 | 26 mars 2019 || rowspan=2 | [[National Stadium, Ta' Qali|National Stadium]], [[Ta' Qali]], Maltë || rowspan=2 align=center | 29 || rowspan=2 | {{fb|MLT}} || align=center | 1–0 || rowspan=2 align=center | 2–0 || rowspan="2" | [[Kualifikueset e UEFA Euro 2020]] |- ! align=center | 15 | align=center | 2–0 |- ! align=center | 16 |10 qershor 2019 || Santiago Bernabéu, Madrid, Spanjë || align=center | 31 || {{fb|SWE}} || align=center | 2–0 || align=center | 3–0 |Kualifikueset e UEFA Euro 2020 |- ! align=center | 17 | 15 nëntor 2019 || [[Estadio Ramón de Carranza|Ramón de Carranza]], [[Cádiz]], Spanjë || align=center | 32 || {{fb|MLT}} || align=center | 1–0 || align=center | 7–0 |Kualifikueset e UEFA Euro 2020 |- ! align=center | 18 | 17 nëntor 2020 || [[Estadio de La Cartuja|La Cartuja]], Seville, Spanjë || align=center | 36 || {{fb|GER}} || align=center | 1–0 || align=center | 6–0 || [[UEFA Liga e Kombeve A 2020–21]] |- ! align=center | 19 | 25 mads 2021 || [[Nuevo Estadio de Los Cármenes|Nuevo Los Cármenes]], [[Granada]], Spanjë || align=center | 37 || {{fb|GRE}} || align=center | 1–0 || align=center | 1–1 || Kualifikueset e [[2022 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupës së Botës 2022]] |- ! align=center | 20 | 19 qershor 2021 || La Cartuja, Seville, Spanjë || align=center | 42 || {{fb|POL}} || align=center | 1–0 || align=center | 1–1 ||[[UEFA Euro 2020]] |- ! align=center | 21 | 28 qershor 2021 || [[Parken Stadium]], [[Copenhagen]], Danimark || align=center | 44 || {{fb|CRO}} || align=center | 4–3 || align=center | 5–3 p.k.sh.||UEFA Euro 2020 |- ! align=center | 22 | 6 korrik 2021 || [[Wembley Stadium]], [[Londër]], Angli || align=center | 46 || {{fb|ITA}} || align=center | 1–1 || align=center| 1–1 p.k.sh.<br />2–4 pen.||UEFA Euro 2020 |- ! align=center | 23 | 14 nëntor 2021 || La Cartuja, Seville, Spanjë || align=center | 50 || {{fb|SWE}} || align=center | 1–0 || align=center | 1–0 || Kualifikueset e FIFA Kupës së Botës 2018 |- ! align=center | 24 | rowspan=2 | 29 mars 2022 || rowspan=2 | [[Estadio Riazor|Riazor]], [[A Coruña]], Spanjë || rowspan=2 align=center | 52 || rowspan=2 | {{fb|ISL}} || align=center | 1–0 || rowspan=2 align=center | 5–0 || rowspan=2 | Ndeshje miqësore |- ! align=center | 25 | align=center | 2–0 |- ! align=center | 26 | 2 qershor 2022 || [[Estadio Benito Villamarín|Benito Villamarín]], Seville, Spanjë || align=center | 53 || {{fb|POR}} || align=center | 1–0 || align=center | 1–1 || [[UEFA Liga e Kombeve A 2022–23]] |- ! align=center | 27 | 27 shtator 2022 || [[Estádio Municipal de Braga|Estádio Municipal]], [[Braga]], Portugali || align=center | 57 || {{fb|POR}} || align=center | 1–0 || align=center | 1–0 || UEFA Liga e Kombeve A 2022–23 |- ! align=center | 28 | 23 nëntor 2022 || [[Stadiumi Al Thumama]], [[Doha]], Katar || align=center | 58 || {{fb|CRC}} || align=center | 7–0 || align=center | 7–0 || [[2022 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupa e Botës 2022]] |- ! align=center | 29 | 27 November 2022 || [[Al Bayt Stadium]], [[Al Khor]], Katar || align=center | 59 || {{fb|GER}} || align=center | 1–0 || align=center | 1–1 || FIFA Kupa e Botës 2022 |- ! align=center | 30 | 1 dhjetor 2022 || [[Stadiumi Ndërkombëtar i Kalifës]], [[Al Rayyan]], Katar || align=center | 60 || {{fb|Japan}} || align=center | 1–0 || align=center | 1–2 || FIFA Kupa e Botës 2022 |- ! align=center | 31 | rowspan=3 | 8 shtator 2023 || rowspan=3 | [[Boris Paichadze Dinamo Arena]], [[Tbilisi]], Gjeorgji || rowspan=3 align=center | 65 || rowspan=3 | {{fb|GEO}} || align=center | 1–0 || rowspan=3 align=center | 7–1 || rowspan=3 | [[Kualifikueset e UEFA Euro 2024]] |- ! align=center | 32 | align=center | 4–0 |- ! align=center | 33 | align=center | 5–1 |- ! align=center | 34 | 12 tetor 2023 || [[Estadio de La Cartuja|La Cartuja]], [[Seville]], Spanjë || align=center | 67 || {{fb|SCO}} || align=center | 1–0 || align=center | 2–0 || Kualifikueset e UEFA Euro 2024 |- ! align=center | 35 | 8 June 2024 || [[Estadi Mallorca Son Moix]], [[Palma de Mallorca|Palma]], Spanjë || align=center | 73 || {{fb|NIR}} || align=center | 2–1 || align=center | 5–1 || Ndeshje miqësore |- ! align=center | 36 | 15 qershor 2024 || [[Olympiastadion (Berlin)|Olympiastadion]], [[Berlin]], Gjermani || align=center | 74 || {{fb|CRO}} || align=center | 1–0 || align=center | 3–0 || [[UEFA Euro 2024]] |} ==Trofe== ===Klube=== ;Real Madrid Castilla<ref name="Transfermarkt">{{cite web|url=https://www.transfermarkt.us/alvaro-morata/erfolge/spieler/128223|title=Álvaro Morata – Achievements|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=25 gusht 2024|archive-date=25 gusht 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240825042944/https://www.transfermarkt.us/alvaro-morata/erfolge/spieler/128223|url-status=dead}}</ref> * [[Segunda División B]]: [[2011–12 Segunda División B|2011–12]] ;Real Madrid<ref name="Transfermarkt"/> * [[La Liga]]: [[2011–12 La Liga|2011–12]], [[2016–17 La Liga|2016–17]] * [[Copa del Rey]]: [[2010–11 Copa del Rey|2010–11]], [[2013–14 Copa del Rey|2013–14]] * [[UEFA Liga e Kampioneve]]: [[2013–14 UEFA Champions League|2013–14]], [[2016–17 UEFA Champions League|2016–17]] * [[UEFA Super Kupa]]: [[UEFA Super Kupa 2016|2016]] * [[FIFA Kupa e Botës për Klube]]: [[FIFA Kupa e Botës për Klube 2016|2016]] ;Juventus<ref name="Transfermarkt"/> * [[Serie A]]: [[2014–15 Serie A|2014–15]], [[2015–16 Serie A|2015–16]] * [[Coppa Italia]]: [[2014–15 Coppa Italia|2014–15]], [[2015–16 Coppa Italia|2015–16]], [[2020–21 Coppa Italia|2020–21]]; * [[Supercoppa Italiana]]: [[2020 Supercoppa Italiana|2020]] ;Chelsea<ref name="Transfermarkt"/> * [[FA Cup]]: [[2017–18 FA Cup|2017–18]] * [[UEFA Liga e Evropës]]: [[2018–19 UEFA Europa League|2018–19]] ===Kombëtarja=== ;Spanja nën-17 *[[FIFA Kupa e Botës nën-17]] vendi i tretë: 2009<ref name="Bronze"/><ref>{{Cite web|url=http://www.fifa.com/u17worldcup/matches/round=253825/match=300102255/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20091115015834/http://www.fifa.com/u17worldcup/matches/round=253825/match=300102255/index.html|url-status=dead|archive-date=15 nëntor 2009|title=FIFA U-17 World Cup Nigeria 2009 - Matches - Spain-Nigeria|publisher=FIFA|language=en}}</ref> ;Spain nën-19 * [[UEFA Kampionati Evropian nën-19]]: 2011<ref name="Transfermarkt"/> ;Spain nën-21 * [[UEFA Kampionati Evropian nën-21]]: 2013<ref name="Transfermarkt"/> ;Spanja * [[UEFA Kampionati Evropian i Futbollit|UEFA Kampionati Evropian]]: [[UEFA Euro 2024|2024]] ===Personale=== *Ekipi i Turnamentit i UEFA Kampionatit Evropian nën-19: 2011<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/TechnicalReport/competitions/Under19/01/80/32/47/1803247_DOWNLOAD.pdf|title=Technical report|publisher=UEFA|language=en|pages=13|access-date=10 qershor 2017}}</ref> *Golashënuesi më i mirë i UEFA Kampionatit Evropian nën-19: 2011<ref>{{cite web|date=19 korrik 2014|title=Morata, talent in abundance|url=http://www.juventus.com/en/news/news/2014/morata-talent-in-abundance.php|access-date=10 dhjetor 2015|publisher=Juventus F.C.|language=en}}</ref> *Ekipi i Turnamentit i UEFA Kampionatit Evropian nën-21: 2013<ref name="2013u21">{{cite web|author=Nenad Rankovic|date=20 korrik 2024|title=Alvaro Morata – Raised the Trophy and Became a Player of Another Great!|url=https://12uefa.com/alvaro-morata-signed-for-milan/|url-status=dead|access-date=25 gusht 2024|website=12UEFA|publisher=UEFA|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212175601/https://12uefa.com/alvaro-morata-signed-for-milan/|archive-date=12 dhjetor 2024}}</ref> *Golashënuesi më i mirë i UEFA Kampionatit Evropian nën-21: 2013<ref name="2013u21"/> *Ekipi i Sezonit i UEFA Ligës së Kampioneve: 2014–15<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2255077.html#uefa+champions+league+squad+season|title=UEFA Champions League squad of the season|publisher=UEFA|language=en|date=9 qershor 2015|access-date=9 qershor 2015}}</ref> == Referime == {{Reflist|3}} == Lidhje të jashtme == {{commons}} *[http://www.bdfutbol.com/en/j/j8571.html Profili te BDFutbol] *[http://www.futbolme.com/app.php/ficha-jugador/alvaro-borja-morata-martin Profili te Futbolme] *[http://www.national-football-teams.com/player/57703/Alvaro_Morata.html Álvaro Morata] te National-Football-Teams.com *[http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=314291/ Álvaro Morata] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121112013020/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=314291/ |date=12 nëntor 2012 }} – Rekordi në kompeticionet e [[FIFA]]-s {{UEFA Euro U–21 2013 Skuadra e Turnamentit}} [[Kategoria:Lindje 1992]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë spanjollë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren spanjolle]] [[Kategoria:Futbollistë në Real Madrid Castilla]] [[Kategoria:Futbollistë në Real Madrid C.F.]] [[Kategoria:Futbollistë në Juventus F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Chelsea F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Atlético Madrid]] [[Kategoria:Futbollistë në A.C. Milan]] [[Kategoria:Futbollistë në Galatasaray S.K.]] [[Kategoria:Futbollistë në Como 1907]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në Segunda División B]] [[Kategoria:Futbollistë në Segunda División]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në Premier League]] [[Kategoria:Futbollistë në Süper Lig]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2016]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2020]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2022]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të UEFA Ligës së Kampionëve]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të UEFA Kampionatit Evropian]] b49xizxf0c82smacmwk54wfvz69ayic 0 178510 3057547 2305920 2026-10-16T00:42:01Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057547 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Capellades | native_name = | settlement_type = [[Komunat e Spanjës|Komunë]] | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = Escut de Capellades.svg <!--Administrimi territorial--> |Komuniteti autonom ={{flag|Katalonia}} |Provinca = [[Provinca Barcelona|Barcelona]] |Kamarka = [[Anoia]] <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = 2.95 | population_total = 5458 |Dendësia = <!-- Të dhëna--> |Lartësia = 317 | population_demonym = Capelladí ; Capelladina |Kodi Postar = 8786 |Prefiksi = | established_date = |Partia = [[Convergència i Unió|CIU]] |Kryetari = Marcel·lí Martorell Font (2011) | website = {{URL|http://www.capellades.cat/}} | image_map = | map_caption = |CoordAddon = region:ES_type:city | gjer_g= 41 | gjer_m= 31 | gjer_s= 55 | gjer_dr = N | gjat_g= 1 | gjat_m= 41 | gjat_s= 12 | gjat_dr = E }} '''Capellades''' është një [[Komunat e Spanjës|komunë]] në [[Spanja|Spanjë]], e vendosur në qarkun [[Anoia]], të provincës [[Provinca Barcelona|Barcelona]], në [[Katalonia]]. Capellades ka 5458 banorë (2008), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 2.95&nbsp;km². == Referimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{commonscat|Capellades}} * [https://web.archive.org/web/20201130235659/https://www.capellades.cat/ Webfaqja zyrtare] [[Kategoria:Komunat e Spanjës|Capellades]] [[Kategoria:Komuna në Provincën Barcelona]] {{Spanja-cung}} azpnasoe5jv48tqb9ccvpe5q60wratz 1 178520 3057548 1586163 2026-10-16T00:42:02Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057548 wikitext text/x-wiki {{WPSpanja}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Capellades]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057547 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201130235659/https://www.capellades.cat/ për lidhjen http://www.capellades.cat/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 02:42 (CEST) i0qh0a8brlhkw4p1yl1pofgybt1nxaa 0 181996 3057551 2306285 2026-10-16T00:53:16Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057551 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Catoira | native_name = | settlement_type = [[Komunat e Spanjës|Komunë]] | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = <!--Administrimi territorial--> |Komuniteti autonom ={{flag|Galicia}} |Provinca = [[Pontevedra (provincë)|Pontevedra]] |Kamarka = [[Caldas (qark)|Caldas]] <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = 29.1 | population_total = 3473 |Dendësia = <!-- Të dhëna--> |Lartësia = | population_demonym = Catoirenses |Kodi Postar = |Prefiksi = | established_date = |Partia = |Kryetari = Alberto García García (PSOE) | website = {{URL|http://www.catoira.gal}} | image_map = | map_caption = |CoordAddon = | gjer_g= 42 | gjer_m= 40 | gjer_s= 0 | gjer_dr = N | gjat_g= 8 | gjat_m= 43 | gjat_s= 18 | gjat_dr = W }} '''Catoira''' është një [[Komunat e Spanjës|komunë]] në [[Spanja|Spanjë]], e vendosur në qarkun [[Caldas (qark)|Caldas]], të provincës [[Pontevedra (provincë)|Pontevedra]], në [[Galicia (Spanjë)|Galicia]]. Catoira ka 3473 banorë (2009), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 29.1&nbsp;km². == Referimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{commonscat|Catoira}} * [https://web.archive.org/web/20170806192521/http://catoira.gal/ Webfaqja zyrtare] [[Kategoria:Komunat e Spanjës|Catoira]] {{Spanja-cung}} c61304e8m336szj495ar4ht1roq925b 1 182408 3057552 1607205 2026-10-16T00:53:17Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057552 wikitext text/x-wiki {{WPSpanja}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Catoira]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057551 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170806192521/http://catoira.gal/ për lidhjen http://www.catoira.gal/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 02:53 (CEST) myc4qua2k4cgf8j6iis65a04tsc2akz 0 199618 3057446 3044271 2026-10-15T18:25:27Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.6 3057446 wikitext text/x-wiki [[File:Ahasan Manzil entrance stair.jpg|thumb|280px|Hyrja e Ahasan Manzilit në Bangladesh]] '''Arkitektura e Bangladeshit''' i referohet atributeve dhe stileve arkitekturor të [[Bangladeshi]]t.<ref name="bangla">{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topiç51736/Bangladesh/277578/Visual-art-and-architecture|language=en|title=Visual art and architecture in Bangladesh|publisher=Encyclopædia Britannica|accessdate=6 shtator 2009}}</ref> Arkitektura e Bangladeshit ka një histori të gjatë dhe është e rrënjosur në kulturën, fenë dhe historinë e Bangladeshit.<ref name="banglapedia">{{cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Architecture|title=Architecture|publisher=Banglapedia|accessdate=6 shtator 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116231638/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Architecture|archive-date=16 nëntor 2020|url-status=dead}}</ref> Ajo ka evoluar përgjatë shekujve dhe ka përvetësuar ndikime nga bashkësitë e ndryshme shoqërore, fetare dhe të huaja. Arkitektura e Bangladeshit përmbën një ndikim të rëndësishëm mbi stilin e jetesës, traditën dhe jetën kulturore të bangladeshasve. [[Bangladeshi]] ka shumë mbetje arkitekturore dhe monumente që datojnë mijëra vjet më parë. ==Arkitektura Budiste Pala== Perandoria Pala ishte një perandori e hershme indiane e [[Budizmi]]t bengalez (që përfshinte Bangladeshin e sotëm midis shekujve të VIII dhe të XII. Perandoria Pala krijoi një formë të dalluar të [[Arkitektura e Bengalit|Arkitekturës]] dhe Artit Bengalez e njohur si "Shkolla Pala e Artit Skulpturor". Strukturat gjigante të [[Vikramashila]] [[vihara|Viharës]], Odantpuri Viharës dheJagaddal Viharës ishin kryevepra të Arkitekturës Pala. Këto struktura kolosale u shkatërruan nga forcat e famëkeqit Ikhtiyar Uddin Muhammad Bin Bakhtiyar Khalji. [[Somapura Mahavihara]], një krijim i Dharmapalas, në Paharpur të Bangladeshit, është [[Vihara]] më e madhe Budiste në nënkontinentin Indian dhe ka qenë përshkruar si një "kënaqësi e syve të botës". [[UNESCO]]-ja e bëri atë një Monument të Trashëgimisë Botërore që nga viti 1985. Stili Arkitekturor Pala u ndoq përgjatë Azisë Jug-Lindore dhe Kinës, Japonisë dhe Tibetit. Bengali e përvetësoi në mënyrë të merituar emrin "Zonja e Lindjes". Dr. Stella Kramrisch thotë: "Arti i Biharit dhe Bengalit ushtruan një ndikim të gjatë mbi atë të [[Nepali]]t, Burmës, [[Sri Lanka|Cejlonit]] dhe Javës". Dhimani dhe Vittpala ishin dy skulptorë të shquar Pala. Rreth [[Somapura Mahavihara]]s, Z. J. C. French thotë me keqardhje: "Për kërkimin e Piramidave të Egjiptit shpenzohen miliona dollarë çdo vit. Por për gërmimet e Somapura Mahaviharas është shpenzuar vetëm një përqind e asaj shume, kush e di se çfarë zbulimesh të jashtëzakonshme mund të bëheshin ".<ref>The Art of the Pala Empire or Bengal, fq. 4.</ref> ==Arkitektura Islamike dhe Mogule== Sulltanati i Bengalit ishte një periudhë e zanafillës Aziatiko-Qendrore të Dinastisë mysimane Nawab që sundonte në mënyrë të pavarur nga [[Perandoria Mogule]] nga viti 1342 deri në vitin 1576. Shumica e arkitekturës myslimane të periudhës gjendet në rajonin historik të Gaurit, Divizioni i sotëm Rajshahi dhe distrikti Malda në [[Bengali Perëndimor|Bengalin Perëndimor]]. Arkitektura e periudhës është e njohur për zhvillimin e një stili unik të ndikuar nga traditat arkitekturore bengaleze. Arkitektura e Sulltanatit të Bengalit u mishërua në struktura si Xhamia Shat Gombuj, Xhamia Shona dhe Xhamia Kusumba.<ref>{{Cite web|url=http://archnet.org/system/publications/contents/4129/original/dpt0826.pdf?1384779803|title=Kopje e arkivuar|url-status=dead|access-date=19 tetor 2016|archive-date=15 korrik 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150715061634/http://archnet.org/system/publications/contents/4129/original/dpt0826.pdf?1384779803}}</ref> Në vitin 1576, një pjesë e madhe e Bengalit ra nën sundimin e [[Perandoria Mogule|Perandorisë Mogule]]. Në atë kohë, Dhaka u shfaq si një bazë ushtarake mogule. Zhvillimi i anijeve qytetit dhe banesave kishte rezultuar në një rritje domethënëse të popullsisë, pasi qyteti ishte shpallur nga Subahdari Islam Khani I is kryeqyteti i Subahit të Bengalit në vitin 1608, kohë gjatë të cilës u ndërtuan shumë xhami dhe fortesa. Bara Katra u ndërtua midis viteve 1644 dhe 1646 për të qenë rezidenca zyrtare e princit Mogul, Shah Shuja, djali i dytë i perandorit Shah Jahan. Arkitektura Indiane Mogule në Bangladeshin e sotëm arriti kulmin e saj gjatë mbretërimit të Subedarit, Shaista Khan, që inkurajoi ndërtimin e qyteteve moderne dhe veprave publike në Dhaka, duke çuar në një zgjerim masiv urban dhe ekonomik. Ai ishte një përkrahës i arteve dhe inkurajoi ndërtimin e monumenteve madhështore përgjatë provincës, duke përfshirë xhami, mauzoleumë dhe pallate që përfaqësonin mjeshtërinë e [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]]. Khani zgjeroi në mënyrë të madhe [[Fortesën e Lalbaghut]] (gjithashtu Fortesa e Aurangabadit), Xhaminë e Pazarit Chowk, Xhaminë Saat dhe Choto Katran. Ai mbikëqyri gjithashtu ndërtimin e mauzoleumit për vajzën e tij Bibi Pari. <gallery widths=280px heights=227.5px> File:Shat Gombuj Mosque (ষাট গম্বুজ মসজিদ) 002.jpg|Tughlaqi i stilizuar i Xhamisë me Gjashtëdhjetë Kube, një Vend i Trashëgimisë Botërore në Bagerhat Image:Charles_D%27Oyly04.jpg|Bara Katra, gravurë nga Sir Charles D'Oyly në vitin 1823 File:Charles D'Oyly06.jpg|Xhamia Saat mbi brigjet e lumit Buriganga në shekullin e XIX </gallery> ==Arkitektura tempullore prej terrakote== Shumë prej Arkitekturës tempullore prej terakote në Bangladesh daton nga fundi i periudhës islamike dhe fillimi i periudhës britanike gjatë të cilës zamindarët e pasur hindu porositën këto struktura. <gallery widths=280px heights=227.5px> File:Shiva_Temple,_Puthia,_Rajshahi_NK_(2).jpg|Kompleksi tempullor Puthia, Rajshahi File:Kantaji Temple Dinajpur Bangladesh (19).JPG|Dizajne terakote jashtë Tempullit Kantajew, Dinajpur File:Sonarong Jora Moth (25).JPG|Tempulli i dyfishtë i Sonarangut, Munshiganj </gallery> ==Arkitektura e zakonshme e stilit Bungalow== [[File:Village in Pirojpur.jpg|thumb|Fshat në një Sundarbans, nga Frederic Peter Layard, janar 1839]] Origjina e [[bungalow]]t i ka rrënjët e saj në rajonin historik të Bengalit.<ref>[http://www.proz.com/kudoz/english/education_pedagogy/700411-bungalow.html bungalow], nga siti proz.com</ref> Termi ''baṅgalo'', që do të thotë "Bengalez" dhe i përdorur për një "shtëpi në stilin Bengalez".<ref>''Oxford English Dictionary'', [http://www.etymonline.com/index.php?search=bungalow&searchmode=none Online Etymology Dictionary, "bungalow"];</ref> Shtëpi të tilla ishin tradicionalisht të vogla, vetëm me një kat dhe të shkëputura ashtu si dhe me një verandë të gjerë, u përshtatën nga britanikët, që i përdorën ato si shtëpi për administratorët kolonialë në vendqëndrimet verore në [[Himalajet|Himalaje]] dhe në komplekset jashtë qyteteve indiane.<ref>{{cite web|url=http://www.bartleby.com/61/12/B0551200.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080308171939/http://www.bartleby.com/61/12/B0551200.html|title=bungalow. The American Heritage Dictionary of the English Language|edition=botimi i katërt|year=2000|archivedate=8 mars 2008|work=bartleby.com}}</ref> Shtëpitë në stilin Bungalow janë akoma shumë popullore në Bengalin rural. Në zonat rurale të [[Bangladeshi]]t, ato shpesh quhen ''Bangla Ghar'' (shtëpi e stilit bengalez). Materiali kryesor ndërtimor i përdorur në kohën moderne janë fletat prej çeliku. Më parë ato kishin qenë ndërtuar me dru, bambu dhe një lloj kashte të quajtur ''Khar''. Khari përdorej në çatit e Bungalowt duke e mbajtur shtëpinë të freskët gjatë ditëve të verës. Një tjetër material çatie për Bungalowt kanë qenë tjegullat prej balte të kuqe. ==Arkitektura Indo-Saraçene== Në periudhën koloniale britanike, u zhvilluan në mënyrë mbizotëruese ndërtesat e stilit Indo-Evropjan, nga një përzierje e komponentëve kryesisht indiane, evropiane, aziatiko-qendrore dhe islamike. Midis veprave më të shquara janë Ahsan Manzili në Dhaka dhe Pallati Tajhat në qytetin e Rangpurit. <gallery widths=280px heights=227.5px> File:Ahsan_Manzil-Front_View.jpg|Ahsan Manzili në Dhaka File:Tajhat Rajbari.JPG|Pallati Tajhat në Rangpur File:Principal office of TTC Mymensingh.JPG|Lozha Shoshi në Mymensingh File:Natore Rajbari1 (Palace).JPG|Natore Rajbari </gallery> ==Arkitektura Moderne Bangladeshase== Në kontekstin modern, Arkitektura e Bangladeshit është bërë në mënyrë më të larmishme duke përfshirë atributet arkitekturore bashkëkohore, format estetike artistike dhe përparimet teknologjike. Që nga Pavarësia e Bangladeshit, përparimi ekonomik ka nxitur arkitekturën nga format e saj tradicionale duke e çuar në kontekstin bashkëkohor. Me rritjen e urbanizimit dhe modernizimit, forma arkitekturore është duke u kthyer në modernizëm duke përfshirë një gamë të gjerë të trashëgimisë dhe traditës së saj.<ref name="banglapedia"/> Arkitektura e Bangladeshit mund të ofroi kontekstin historik dhe jetësor të popullit të Bangladheshit.<ref>{{cite web|url=http://www.bangladesh.com/architecture/|title=Appealing Architecture – From Ancient Treasures to Contemporary Landmarks|accessdate=28 dhjetor 2009|publisher=Bangladesh.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100108033246/http://www.bangladesh.com/architecture/|archivedate=8 janar 2010}}</ref> Fazlur Rahman Khani ishte një inxhinier strukturor dhe arkitekt, që nisi sistemet strukturore që janë themelore për projektimin e ndërtesave të larta sot.<ref>[[:File:Skyscraper structure.png]]</ref><ref>{{cito web|url=http://darkwing.uoregon.edu/~struct/resources/pencil/systems.htm|title=Hong Kong: PHigh-Rise Structural Systems|publisher=Darkwing.uoregon.edu|accessdate=26 qershor 2012|archive-date=17 qershor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120617080642/http://darkwing.uoregon.edu/~struct/resources/pencil/systems.htm|language=en|url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.lehigh.edu/~infrk/2011.08.article.html Lehigh University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190701122344/https://www.lehigh.edu/~infrk/2011.08.article.html |language=en|date=1 korrik 2019 }}, siti lehigh.edu</ref> I konsideruar si "Ajnshtajni i inxhinierisë strukturore",<ref name="structuremag.org">{{cite journal|author=P. E. Richard G. Weingardt|url=http://www.structuremag.org/article.aspx?articleID=1211|title=Structural Engineering Magazine, Tradeshow: Fazlur Rahman Khan|journal=Structuremag|date=shkurt 2011|accessdate=26 qershor 2012|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20120530001642/http://structuremag.org/article.aspx?articleID=1211|archive-date=30 maj 2012|url-status=dead}}</ref><ref>{{harvnb|Zweig|2011}}</ref> "Dizajnet e tij tubulare" për lartësi të mëdha revolucionarizoi dizajnin e ndërtesave të larta.<ref>{{harvnb|Richard Weingardt|2005|pp=76–}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.constructionweekonline.com/article-9180-top-10-worlds-tallest-steel-buildings/1/print/|title=Top 10 world's tallest steel buildings|publisher=Constructionweekonline.com|accessdate=26 qershor 2012|language=en}}</ref> Shumica e ndërtesave mbi 40-katëshe të ndërtuara që nga vitet 1960 tani përdorin dizajne tubuare të rrjedhura nga parimet e inxhinierisë strukturore të Khanit. Ai është projektuesi i Willis Tower – ndërtesa më e lartë në Shtetet e Bashkuara (dhe ndërtesa më e lartë në botë për shumë vite), John Hancock Centre, Hajj Terminal, etj. Risitë e Fazlur Rahmanit nuk i bënë ndërtesat strukturalist më të forta për edhe më efiçente, duke pakësuar në mënyrë domethënëse përdorimin e materialeve (ekonomikisht shumë më efiçent) ndërsa në të njëjtën kohë lejoi që ndërtesat të arrinin lartësi edhe më të mëdha. Sistemet tubuare lejojnë hapësira më të mëdha të brendshme duke i lejuar ndërtesat të marrin forma nga më të ndryshmet, duke ofruar liri të paparë më parë për arkitektët.<ref>{{cite web|url=http://www.constructionweekonline.com/article-10887-on-the-rise/1/print/|title=On the rise|publisher=Constructionweekonline.com|date=31 janar 2011|accessdate=26 qershor 2012|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Bayley|first=Stephen|date=5 janar 2010|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/dubai/6934603/Burj-Dubai-The-new-pinnacle-of-vanity.html|title=Burj Dubai: The new pinnacle of vanity|newspaper=Telegraph|accessdate=26 qershor 2012|language=en}}</ref> Ai shpiku gjithashtu ''sky lobby'' për lartësi të mëdha dhe ndihmoi në nisjen e përdorimit të gjerë të kompjuterëve për inxhinierinë strukturore. Fazlur Rahmani është inxhinieri strukturor më i shquar i shekullit të XX, që la një ndikim të jashtëzakonshëm dhe të gjatë në profesion, si kombëtarisht ashtu dhe ndërkombtarisht.<ref name="structuremag.org"/> Fazlur Rahmani, më shumë se çdo individ tjetër, paratha një rilindje në ndërtimin e qiellgërvishtësve gjatë gjysmës së dytë të shekullit të XX<ref>{{harvnb|Richard Weingardt|2005|pp=78–}}</ref> dhe bëri të mundur që njerëzit të jetojnë dhe të punojnë në "qytete në qiell".<ref>{{cito web|url=http://www3.lehigh.edu/News/RCEASnews_story.asp?iNewsID=2075|title=Designing 'cities in the sky'|publisher=Lehigh University, Engineering & Applied Science|accessdate=26 qershor 2012|language=en|archive-date=4 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100604005535/http://www3.lehigh.edu/News/RCEASnews_story.asp?iNewsID=2075|url-status=dead}}</ref> Khani krijoi një trashëgimi risish që janë të jashtëzakonshme dhe u bë një ikonë si në arkitekturë ashtu dhe në inxhinierinë strukturore.<ref>{{harvnb|Richard Weingardt|2005|pp=75–}}</ref><ref>{{cito web|url=https://ialcce2012.boku.ac.at/keynote_details.php?profile=5|title=IALCCE 2012: Keynote Speakers Details|publisher=Ialcce2012.boku.ac.at|accessdate=26 qershor 2012|language=en|archive-date=26 prill 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130426000301/https://ialcce2012.boku.ac.at/keynote_details.php?profile=5|url-status=dead}}</ref> ==Galeri shembujsh== <gallery widths=280px heights=227.5px> Image:Kantaji Temple 1870's.jpg|Tempulli Kantajew i vitit 1752, arkitekturë e shquar tempullore e Bangladeshit. Image:Lok Shilpa Jadughar (Folk Arts Museum) in Sonargaon, Bangladesh.jpg|Sonargaoni, kryeqyteti historik i Konfederatës Baro-Bhuyane. Image:Awesome look of Lalbagh Fort.jpg|Fortesa e Lalbaghut, qendra e pushtetit ushtarak Mogul në Dhaka. Image:Curzon hall front.jpg|Curzon Hall i Universitetit të Dhakas i ndërtuar në stilin Indian gjatë sundimit britanik. Image:Westin hostel.jpg|Hosteli Westin në Dhaka Image:Sriti shoud.jpeg|Jatiyo Smriti Soudho, një tribut për dëshmorët e luftës ççlirimtare dhe gjithashtu një simbol arkitekturor. File:Bashundhara city.JPG|Pamje e jashtme e qytetit të Bashundharas. Image:Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman Novo Theatre.jpg|''Bangabandhu Novo Theatre'' (Planetariumi) File:Jamuna Future Park Dhaka.jpg|Jamuna Future Park, qendra e 12-të më e madhe tregtare në botë. File:ORION_Group_constructed_the_highest_building_in_the_country_City_Centre.jpg|Qendra e qytetit, Bangladesh. File:IDB Bhaban, Dhaka.jpg|Islamic Development Bank (dhe BCS Computer City), Agargaon, Sher-e-Bangla Nagor, Dhaka. File:Bangabandhu International Conference Center (02).jpg|Bangabandhu International Conference Center, Dhaka </gallery> ==Shiko edhe== *[[Arkitektura e Bengalit]] *[[Arkitektura Mogule]] *[[Arkitektura Indo-Saraçene]] == Referime == {{Reflist|2}} ==Bibliografia== * {{cite book|author=Richard Weingardt|title=Engineering Legends: Great American Civil Engineers: 32 Profiles of Inspiration and Achievement|url=https://books.google.com/books?id=rF1IFsQ0wdcC|accessdate=26 qershor 2012|date=10 gusht 2005|publisher=ASCE Publications|isbn=978-0-7844-0801-8|language=en}} * {{cite journal|author=Richard G. Weingardt|url=http://www.structuremag.org/article.aspx?articleID=1211|title=Structural Engineering Magazine, Tradeshow: Fazlur Rahman Khan|journal=Structuremag|date=shkurt 2011|accessdate=26 qershor 2012|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20120530001642/http://structuremag.org/article.aspx?articleID=1211|archive-date=30 maj 2012|url-status=dead}} * {{cite journal|last=Zweig|first=Christina M.|date=30 mars 2011|url=http://www.gostructural.com/magazine-article-gostructural.com-4-2011-fazlur_rahman_khan__ph.d.__1929_1982_-8285.html|title=Structural Engineer|journal=Gostructural.com|accessdate=26 qershor 2012|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224111935/http://www.gostructural.com/magazine-article-gostructural.com-4-2011-fazlur_rahman_khan__ph.d.__1929_1982_-8285.html|archive-date=24 dhjetor 2013|url-status=dead}} ==Lidhje të jashtme== {{Commons category|Architecture of Bangladesh|Arkitektura e Bangladeshit}} * [http://en.banglapedia.org/index.php?title=Mosque_Architecture Mosque architecture of Bangladesh] {{Lidhje e vdekur}} on Banglapedia. * [https://web.archive.org/web/20160304074959/http://www.architecturebd.com/home.html Architecture BD], an online magazine about the architecture of Bangladesh * [http://www.bangladesh.com/architecture/ Architecture in Bangladesh] [[Kategoria:Arkitektura e Azisë Jugore]] [[Kategoria:Bangladesh]] 72nqo6cpars4f6qe5uzdu64ai4yfivm 0 215686 3057519 3057259 2026-10-15T22:25:59Z Kent Wang 193409 Chemins de ronde of Castelo dos Mouros 388.jpg; hiqen figurat e përsëritura 3057519 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Sintra | native_name = | nicknames = | mottoes = | image_flag = Pt-snt1.png | flag_link = SNT.png | image_seal = | seal_link = | image_skyline = Vista_de_Sintra1.jpg <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = Lisbon |Nënrajoni = Grande Lisboa |Distrikti = Lisbon |Kryetari = Basílio Horta <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = 319.23 |Sipërfaqja urbane = |Sipërfaqja metropolitane= | population_total = 377835 |Dendësia = |Zona urbane = |Zona metropolitane = <!-- Të dhëna--> |Lartësia = 175 | population_demonym = | established_date = | postal_code = 2714 | registration_plate = | website = http://www.cm-sintra.pt | gjer_g= 38 | gjer_m= 47 | gjer_s= 57 | gjat_g= 09 | gjat_m= 23 | gjat_s= 18 }} '''Sintra''' ({{IPA-pt|ˈsĩtɾɐ}}) është një komunë në nënrajonin e ''Grande Lisboa'' (Rajonit të Lisbonës), [[Portugalia|Portugali]], që konsiderohet pjesë e Rivierës portugeze. Komuna përmban dy qytete: Queluz dhe Agualva-Cacém. Popullsia në vitin 2011 ishte 377,835,<ref>[http://www.ine.pt/xportal/xmain?xlang=en&xpid=INE&xpgid=ine_indicadores&indOcorrCod=0005889&contexto=pi&selTab=tab0 Instituto Nacional de Estatística]</ref> në një sipërfaqe prej {{Convert|319.23|km2}}.<ref name="dgt">{{Cite web|url=http://www.dgterritorio.pt/ficheiros/cadastro/caop/caop_download/caop_2014_0/areasfregmundistcaop2014_2|title=Direção-Geral do Território|url-status=dead|access-date=14 maj 2017|archive-date=29 shtator 2014|archive-url=https://archive.today/20140929112522/http://www.dgterritorio.pt/ficheiros/cadastro/caop/caop_download/caop_2014_0/areasfregmundistcaop2014_2}}</ref> Sintra është i njohur për shumë monumente arkitekturore romantike të shekullit të 19-të, e cila ka rezultuar në klasifikimin e saj nga [[UNESCO]] si një [[Vende të trashëgimisë botërore|Vend të Trashëgimisë Botërore]]. Edhe pse trashëgimia e saj në ndërtesa dhe natyra është fytyra më e dukshme e individualitetit historik të Sintrit, një trashëgimi letrare e tërë e ka bërë zonën një referencë legjendare në kulturën portugeze. Ajo është bërë një qendër e madhe turistike, e vizituar nga shumë udhëtarë që udhëtojnë nga kryeqyteti [[Lisbonë]]. Përveç maleve Sintra dhe Parkut Natyror të Sintra-Cascais, famullitë e qytetit Sintra janë të mbushura me veçori, prona, kështjella dhe ndërtesa të tjera mbretërore, duke përfshirë ''Castelo dos Mouros'' mesjetare, ''Pena National Palace'' dhe Pallati Kombëtar Sintra. == Historia == [[Skeda:Chemins de ronde of Castelo dos Mouros 388.jpg|majtas|parapamje|230x230px|Kështjella e Moors, në kodrat e Sintra]] [[Skeda:Palacio_de_Monserrate_-_Vista_lateral.jpg|majtas|parapamje|235x235px|Prona e stilit arabik Monserrate në një kodër tjetër në afërsi të qytetit të Sintra]] [[File:Palácio Nacional de Sintra from above 74.jpg|thumb|left|Pallati i Sintra, për një kohë të gjatë qëndrimi i familjes mbretërore gjatë verës]] Rrënojat më të hershme të okupimit njerëzor u zbuluan në Penha Verde: këto gjurmë dëshmojnë për një pushtim që daton në fillim të [[Paleoliti|Paleolitit]].<ref name="CMHistoria">{{Cito web|url=http://www.cm-sintra.pt/Artigo.aspx?ID=3383|title=Sintra e a sua Historia|accessdate=10 tetor 2011|publisher=Câmara Municipal de Sintra|year=2011|editor-last=Câmara Municipal|location=Sintra, Portugal|language=Pt|archive-date=7 gusht 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110807005808/http://www.cm-sintra.pt/Artigo.aspx?ID=3383|url-status=dead}}</ref> Rrënjët e krahasueshme u gjetën në një vend të hapur në ''São Pedro de Canaferrim'', së bashku me kapelën e ''Castelo dos Mouros'' (Kalaja maurike), që datojnë nga [[Neoliti|Neolitike]], dhe përfshijnë qeramika të zbukuruara dhe enë mikrolitike nga shekulli i pestë para Krishtit. Fragmente qeramike të gjetura në vend, duke përfshirë shumë vazo të vonë të Chalcolithic nga malet e Sintra sugjerojnë se në mes të mijëvjeçarit të katërt dhe të tretë pes, rajoni (afër fshatit aktual Sintra) ishte i pushtuar nga një vendbanim neolitik/çaloktik, me karakteristika të krahasueshme me vendbanimet e fortifikuara në [[Lisbonë]] dhe Setubal. Provat e zbuluara në Quinta das Sequoias dhe São Pedro de Canaferrim dallojnë në mënyrë dramatike me ato mbetje të zbuluara në qytetin e rrethuar me mure të Penha Verde dhe monumentin funeral të Bella Vista. Gjurmët e disa mbetjeve të [[Koha e bronzit|Epokës së Bronzit]] u zbuluan gjithashtu në shumë vende në malet Sintra, duke përfshirë pranë qytetit, në zonën Monte do Sereno dhe një vendbanim të vonë të Bronzit brenda kështjellës maure që daton në shekujt IX-VI pes. Objekti më i famshëm nga kjo periudhë është e ashtuquajtura "Kular Sintra", një [[Ari|qafore ari]] e Epokës së Mesme të Bonzit e gjetur afër qytetit në fund të shekullit të nëntëmbëdhjetë, e cila që nga viti 1900 ka qenë pjesë e koleksionit të Muzeut Britanik. Relativisht afër, në Santa Eufemia da Serra, është një vendbanim i Epokës së Hekurit ku u zbuluan objekte nga fiset indigjene dhe popujt e origjinës mesdhetare (kryesisht nga periudha punike). Këto datojnë që nga shekulli i 4-të, para romanizimit të gadishullit, i cili në zonën e Foz do Tejo ndodhi në mes të shekullit të 2-të pes. Afërsia e një qendre të madhe tregtare (Olisipo) e themeluar nga fiset Turduli në gjysmën e parë të mijëvjeçarit të parë të erës sonë, do të thoshte se rajoni i Sintrës ishte i ndikuar nga vendbanimi njerëzor nëpër epoka të ndryshme, kultura që kanë lënë mbetjet në zonë edhe sot . Toponimi ''Sintra'' rrjedh nga ''Suntria'' mesjetare dhe tregon për një shoqatë me kultura radikale Indo-Europiane; fjala përkthen në ''yll'' ose ''diell'' të ndritshëm, zakonisht të rëndësishëm në ato kultura.<ref name="CMHistoria"/>[[Marcus Terentius Varro]] dhe Cadizian Lucio Junio Moderato Columela e quajti vendin si "mali i shenjtë" dhe Ptolemeun e përmend atë si "malet e hënës".<ref name="CMHistoria"/> ===Mbretëria=== [[File:Castelo-Mouros Capela.jpg|thumb|left|Mbetjet e kishëzës së São Pedro de Canaferrim, të ndërtuara nga Afonso Henriques pas dorëzimit të Moorsëve në Sintra]] Në korrik 1109, Konti Henry rimori Kështjellën e Sintra.<ref name="CMHistoria"/> Kjo u parapri një vit më parë nga një përpjekje e Princit Sigurd, biri i Magnus III të Norvegjisë, për të pushtuar kështjellën nga Moorsët gjatë udhëtimit të tij për në Tokën e Shenjtë. Forcat e Sigurd-it u zbarkuan në grykën e lumit Colares por nuk arritën të merrnin kështjellën. Vetëm pas pushtimit të Lisbonës, në tetor 1147, nga Afonso Henriques (mbështetur nga kryqtarët), kështjella u dorëzua në nëntor.<ref name="CMHistoria"/> Ajo u integrua nën sundimin e krishterë së bashku me Almada dhe Palmela pas dorëzimit të tyre. Afonso Henriques themeloi Kishën e São Pedro de Canaferrim brenda mureve të Kalasë maure për të shënuar suksesin e tij.<ref name="CMHistoria"/> Më 9 janar 1154, Afonso Henriques nënshkroi një akt (statut) për qytetin e Sintra, me të gjitha shenjat mbretërore të saj përkatëse. Akti themeloi komunën e Sintra, territori i së cilës përfshinte një zonë të madhe, eventualisht të ndarë në katër famullitë e mëdha: São Pedro de Canaferrim (në kështjellë); São Martinho (në qytetin e Sintra); Santa Maria; Dhe São Miguel (në selinë kishtare të Arrabalde).<ref name="CMHistoria"/> Selia e hershme komunale, qyteti i Sintra, ishte qendra e një komuniteti të rëndësishëm sefardik, me një sinagogë dhe një çerek. Ky komunitet nuk u kufizua vetëm në qytetin e Sintrës: enklavat përmenden gjatë mbretërimit të mbretit Denis në Colares, por ishin të shtyrë nga fluksi i krerëve të krishterë.<ref name="CMHistoria"/> == Monumentet == {{Infobox Trashëgimni Botërore | name = |WHS = Peizazhi Kulturor i Sintra |Imazhi = [[File:Sintra45.jpg|250px|View of Sintra with the tower of the Municipality building]] |Përshkrimi = Pamje e Sintres me kullen e nderteses se Bashkise |Shteti = {{flag|Portugalia}} |Lloji = Kulturor |Kriteri = ii, iv, v |ID = 723 |Lidhja = http://whc.unesco.org/en/list/723 |Rajoni = Evropë dhe Amerikë e Veriut |Koordinatat = |Viti = 1995 |Mbledhja = 19-të |Zgjerimi = |Rrezikuar = |map = 250 | map_caption = | map_size = | image_map = |latitude = |longitude = }} [[Skeda:Jardim Pênsil, Palácio Nacional de Queluz 06.jpg|majtas|parapamje|Fasada e përparme dhe shatërvani i Pallatit Kombëtar Queluz<br>]] [[Skeda:National_Palace_Sintra_Portugal.jpg|parapamje|majtas|Pallati Kombëtar i Sintra. Pallati më i mirë i ruajtur mesjetar i Mbretëror në Portugali, i banuar pak a shumë në mënyrë të vazhdueshme nga fillimi i shekullit të 15-të deri në fund të shekullit të 19-të.<br>]] Komuna ka një numër të madh ndërtesash arkitekturore të ruajtura ose të klasifikuara: === Prehistorike === * Dolmen e Adrenunes ({{lang-pt|Anta de Adrenunes}}) * Dolmen e Agualva ({{lang-pt|Anta de Agualva/Anta do Carrascal}}) * Dolmen e Estria ({{lang-pt|Anta da Estria}}) * Dolmen e Monte Abraão ({{lang-pt|Anta de Monte Abraão}}) * Monument prehistorik i Praia das Maçãs ({{lang-pt|Monumento Pré-Histórico de Praia das Maçãs}}) * Varri Tholos i Monge ({{lang-pt|Tholos do Monge}}) === Qytetare === * Aguas Livres Aqueduct-Sintra Line ({{lang-pt|Aqueduto das Águas Livres-Troço de Sintra}}) * Prona Penha Verde ({{lang-pt|Quinta de Penha Verde/Quinta do Fonte de El'Rei}}) * Rezidencë e Penha Verde ({{lang-pt|Solar da Quinta de Penha Verde}}) * Pallati kombëtar Pena ({{lang-pt|Convento de São Jerónimo/Palácio Nacional de Pena}}) * Pallati kombëtar Queluz ({{lang-pt|Palácio Nacional de Queluz}}) * Pallati kombëtar Sintra ({{lang-pt|Palácio Nacional de Sintra/Palácio da Vila}}) * Palacette of the Counts of Almeida-Araújo ({{lang-pt|Palácio Pombal/Palacete dos Condos de Almeida Araújo}}) * Pillory of Colares ({{lang-pt|Pelourinho de Colares}}) * Quinta da Regaleira duke përfshirë Pallatin dhe Kishën * Pallati Monserrate * Pallati Seteais * Pallati Ramalhão === Kulturore === Casa da Marioneta de Sintra - https://web.archive.org/web/20170423012254/http://casadamarioneta.com/ Valdevinos Associação Kulturore - http://www.valdevinos.net {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210306034918/http://www.valdevinos.net/ |date=6 mars 2021 }} === Ushtarake === * Kalaja e Moors ({{lang-pt|Castelo dos Mouros}}) === Fetare === * Kisha e Santa Maria ({{lang-pt|Igreja Paroquial de Santa Maria}}) * Manastiri Penha Longa ({{lang-pt|Convento de Penha Longa}}) * Convento dos Capuchos == Qytetet binjake == Sintra është binjakëzuar me qytetet e mëposhtme: *{{flagicon|MAR}} El Jadida, [[Maroku|Maroko]] *{{flagicon|JPN}} Omura, [[Japonia|Japoni]] *{{flagicon|MAR}} Assilah, [[Maroku|Moroko]] *{{flagicon|POR}} Matosinhos, Portugali *{{flagicon|STP}} Trindade, [[Sao Tome dhe Principe]] *{{flagicon|GNB}} [[Bissau]], [[Guinea Bisau|Guinea-Bissau]] *{{flagicon|AGO}} Lobito, [[Angola]] *{{flagicon|CUB}} [[Havana]], [[Kuba|Kubë]] *{{flagicon|CPV}} Nova Sintra, [[Kepi i Gjelbër]] *{{flagicon|MOZ}} Namaacha, [[Mozambiku|Mozambik]] *{{flagicon|USA}} [[Honolulu]], [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == {{Commons category|Sintra}} * {{Wikivoyage-inline|Sintra}} * [http://www.cm-sintra.pt Municipality official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110807105156/http://www.cm-sintra.pt/Artigo.aspx?ID=2236 |date=7 gusht 2011 }} (Portugalisht) [[Kategoria:Artikuj me lidhje të jashtme në Portugalisht]] * [http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=723 UNESCO World Heritage Page] (Anglisht) * [http://sketchup.google.com/3dwarehouse/cldetails?mid=ef4ff8134e3cdcb01683395ba044cc9a&ct=mdcc&prevstart=0 3D models] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200122152654/http://sketchup.google.com/3dwarehouse/cldetails?mid=ef4ff8134e3cdcb01683395ba044cc9a&ct=mdcc&prevstart=0 |date=22 janar 2020 }} * [http://www.monumentos.pt/Site/APP_PagesUser/SIPA.aspx?id=22840 Sistema de Informação para o Património Arquitetónico - Registo da Unidade de Paisagem da Serra de Sintra] * [http://www.sintraromantica.net/en Sintra Municipality Touristic Information] [[Kategoria:Trashëgimi botërore në Portugali]] f5088xzgrcm8btx82g8mwhbdzzz2a3t 0 225654 3057422 3057046 2026-10-15T12:26:42Z Alban28881 194415 /* */ Ganja u lind në Prishtinë më 25 Dhjetor 1976 3057422 wikitext text/x-wiki Ganimete Abazi e njohur me nofkën (Ganja) u lind më 25 Dhjetor 1976 në Prishtinë Ajo është njëra ndër këngëtaret tona e cila cilësohet për zërin dhe pamjen e mirë që e ka. Ganja është një këngëtare e cila ka lind dhe është rrit në Prishtinë. Ajo prej se ka qenë e vogël është marr me muzikë, por famën më të madhe e ka arrit prej viteve të 90-ta E më pas edhe vitet e 2000-ta i ka vazhduar suksesi, derisa ajo bëri një shkëputje për tu rikthyer sërish në skenë. Ganja u bë e njohur në festivalin "Qendra e Pionereve","Sh.K.A Kosova" "Akordet e Kosoves". Këngët e saj më të njohura janë "Tri Pika" dhe "Xhamadani" në duet me grupin Ilirët. Për disa vite Ganja u tërhoq nga muzika, por është kthyer me fuqishëm se kurre në vitin 2012 me disa këngë të reja. Bashkëpunimet i ka bërë me grupe të njohura me këngëtarë të mirëfilltë siç është Grupi Elita 5, me Iliret ka pasur bashkëpunim të gjatë, afër 5-6 vite, mandej duetin me Kristin nga Shqipëria me këngën "Kërkoj gjysmën tjetër", një këngë shumë e mirë, ku kanë marrë pjesë në festivalin 'Nota Fest 2003' dhe janë shpërblyer me çmimin e dytë të jurisë Secila këngë e saj po bëhet hit. Edhe sot këngët e saja hite, sikur edhe të hershmet, që edhe sot po janë e po dëgjohen kudo, si "Tri Pika", "Balluket", "Vetem 5 minuta", "Gane Gane Qka na bane" e shumë të tjera. Por, a harrohet kënga "Mirupafshim", e cila bëri bum të madh kur u lansua në treg dhe këndohej gjithandej kah kishte shqiptarë në kohën e luftës. Ganja ka dalur qysh në moshën 13-vjeçare para publikut prej viteve 90-ta. Karrierën muzikore e filloi me grupin "Elita 5 dhe Iliret", prej vitit 1994-98 shumë të rinj erdhën në redaksinë e Kosovares. Në periudhën që ka qenë jashtë skenës kishte udhëtuar nëpër vende të ndryshme në Europë e më gjerë, edhe pse ka qenë gjithmonë bashkudhëtare me këngën. Me Ilirët kishte bashkëpunuar që nga vitet ‘94-‘98, me shumë koncerte të mëdha në të gjithë diasporën dhe me shumë suksese, që kishte arritur në atë kohë. Sot e kësaj dite dëgjohen akoma duetet e tyre, si për shembull "Xhamadani vija-vija", që vlen të veçohet, si edhe shumë duete të tjera, kurse sa i përket Gold Ag, ajo ka një simpati të veçantë për muzikën e tij, sepse është një artist me vlera të mëdha thote Ganja. Projekti "Fjalët e qiririt" ishte ideja e tij, që i bashkoi dhe rezultoi diçka e bukur dhe e veçantë. Ajo ka realizuar shumë albume solistike, katër në bashkëpunim me Ilirët dhe një bashkëpunim që vlen të përmendet, me Elita 5. Në vitin 2006 Ganja u tërhoq nga muzika. Ajo sqaron: "Nuk ndodhi diçka e madhe, por Ganja… jam pak përzgjedhëse, detajiste në punën time dhe kur filluan pak ujërat të turbulloheshin, hyri një muzikë, një trend i ri, e dimë të gjithë, jo se nuk e gjeja veten, por nuk doja të ndërroja Ganjën. E pashë më të arsyeshme mos të hyja në ato ujëra për shkak të tregut, por nuk doja as të ndërroja stilin tim për shkakun që hyri një frymë e re në treg. Më pas e risolla veten prapë sepse publiku e do Ganjën dhe nuk e do me ndryshime, kështu që jam e lumtur që në atë periudhë pushova pak dhe pashë së jashtmi se çfarë ka ndodhur. Unë mendoj se artistit i duhet një tërheqje për arsye që publiku të ndiejë mungesën tënde kështu që kur të rikthehesh të jesh prapë ajo e fuqishmja, që të kanë pritur gjithnjë." Në vitin 2012 Nuk fshihet gëzimi i fansave të Ganimete Abazit për kthimin e saj serish në skenën tonë muzikore. Zatën kërkesa tyre e vazhdueshme bëri që ajo t’i rikthehet këngës, muzikës. Ndonëse ajo i mungoi skenës më se gjashtë vjet, por për kaq kohë të shkurtër, arriti t’jetë po ajo Ganja, veç çka edhe më e fuqishme dhe më e pëlqyer e më e dashur edhe për fansat e rinj, të cilët po adhurojnë këngën zërin e stilin e saj.Ganja është një nga zërat më të mirë në muzikën shqiptare. Andaj gjynah ishte t’mos jetë ajo në skenën muzikore, të cilës i mungoi shumë. Për këtë kemi shkruar disa herë edhe në revistën Kosovarja. Vlen të përmendim, se sa ishte larg muzikës, ajo përjetoi edhe spekulime e thashetheme, të cilat veç çka ia vështirësonin jetën.Kjo dhe bëri që Ganja të rikthehet, e që rikthimi i saj po shënon arritje të sukseseve të njëpasnjëshme. Secila këngë e saj po bëhet hit. Edhe sot këngët e saja hite, sikur edhe të hershmet, që edhe sot po janë e po dëgjohen kudo, si "xhamadani vija vija", "çka m’ka syri", "magdalena", "kallma cigaren" e shumë të tjera. Por, a harrohet kënga "Mirupafshim", e cila bëri bum të madh kur u lansua në treg dhe këndohej gjithandej kah kishte shqiptarë në kohën e luftës. ch53i36nzcz9nqtdxsif7tfq5l9y64z 3057428 3057422 2026-10-15T13:04:00Z ~2026-55268-61 194416 E lindur ne vitin 1975 3057428 wikitext text/x-wiki Ganimete Abazi e njohur me nofkën (Ganja) u lind më 25 Dhjetor 1975 në Prishtinë Ajo është njëra ndër këngëtaret tona e cila cilësohet për zërin dhe pamjen e mirë që e ka. Ganja është një këngëtare e cila ka lind dhe është rrit në Prishtinë. Ajo prej se ka qenë e vogël është marr me muzikë, por famën më të madhe e ka arrit prej viteve të 90-ta E më pas edhe vitet e 2000-ta i ka vazhduar suksesi, derisa ajo bëri një shkëputje për tu rikthyer sërish në skenë. Ganja u bë e njohur në festivalin "Qendra e Pionereve","Sh.K.A Kosova" "Akordet e Kosoves". Këngët e saj më të njohura janë "Tri Pika" dhe "Xhamadani" në duet me grupin Ilirët. Për disa vite Ganja u tërhoq nga muzika, por është kthyer me fuqishëm se kurre në vitin 2012 me disa këngë të reja. Bashkëpunimet i ka bërë me grupe të njohura me këngëtarë të mirëfilltë siç është Grupi Elita 5, me Iliret ka pasur bashkëpunim të gjatë, afër 5-6 vite, mandej duetin me Kristin nga Shqipëria me këngën "Kërkoj gjysmën tjetër", një këngë shumë e mirë, ku kanë marrë pjesë në festivalin 'Nota Fest 2003' dhe janë shpërblyer me çmimin e dytë të jurisë Secila këngë e saj po bëhet hit. Edhe sot këngët e saja hite, sikur edhe të hershmet, që edhe sot po janë e po dëgjohen kudo, si "Tri Pika", "Balluket", "Vetem 5 minuta", "Gane Gane Qka na bane" e shumë të tjera. Por, a harrohet kënga "Mirupafshim", e cila bëri bum të madh kur u lansua në treg dhe këndohej gjithandej kah kishte shqiptarë në kohën e luftës. Ganja ka dalur qysh në moshën 13-vjeçare para publikut prej viteve 90-ta. Karrierën muzikore e filloi me grupin "Elita 5 dhe Iliret", prej vitit 1994-98 shumë të rinj erdhën në redaksinë e Kosovares. Në periudhën që ka qenë jashtë skenës kishte udhëtuar nëpër vende të ndryshme në Europë e më gjerë, edhe pse ka qenë gjithmonë bashkudhëtare me këngën. Me Ilirët kishte bashkëpunuar që nga vitet ‘94-‘98, me shumë koncerte të mëdha në të gjithë diasporën dhe me shumë suksese, që kishte arritur në atë kohë. Sot e kësaj dite dëgjohen akoma duetet e tyre, si për shembull "Xhamadani vija-vija", që vlen të veçohet, si edhe shumë duete të tjera, kurse sa i përket Gold Ag, ajo ka një simpati të veçantë për muzikën e tij, sepse është një artist me vlera të mëdha thote Ganja. Projekti "Fjalët e qiririt" ishte ideja e tij, që i bashkoi dhe rezultoi diçka e bukur dhe e veçantë. Ajo ka realizuar shumë albume solistike, katër në bashkëpunim me Ilirët dhe një bashkëpunim që vlen të përmendet, me Elita 5. Në vitin 2006 Ganja u tërhoq nga muzika. Ajo sqaron: "Nuk ndodhi diçka e madhe, por Ganja… jam pak përzgjedhëse, detajiste në punën time dhe kur filluan pak ujërat të turbulloheshin, hyri një muzikë, një trend i ri, e dimë të gjithë, jo se nuk e gjeja veten, por nuk doja të ndërroja Ganjën. E pashë më të arsyeshme mos të hyja në ato ujëra për shkak të tregut, por nuk doja as të ndërroja stilin tim për shkakun që hyri një frymë e re në treg. Më pas e risolla veten prapë sepse publiku e do Ganjën dhe nuk e do me ndryshime, kështu që jam e lumtur që në atë periudhë pushova pak dhe pashë së jashtmi se çfarë ka ndodhur. Unë mendoj se artistit i duhet një tërheqje për arsye që publiku të ndiejë mungesën tënde kështu që kur të rikthehesh të jesh prapë ajo e fuqishmja, që të kanë pritur gjithnjë." Në vitin 2012 Nuk fshihet gëzimi i fansave të Ganimete Abazit për kthimin e saj serish në skenën tonë muzikore. Zatën kërkesa tyre e vazhdueshme bëri që ajo t’i rikthehet këngës, muzikës. Ndonëse ajo i mungoi skenës më se gjashtë vjet, por për kaq kohë të shkurtër, arriti t’jetë po ajo Ganja, veç çka edhe më e fuqishme dhe më e pëlqyer e më e dashur edhe për fansat e rinj, të cilët po adhurojnë këngën zërin e stilin e saj.Ganja është një nga zërat më të mirë në muzikën shqiptare. Andaj gjynah ishte t’mos jetë ajo në skenën muzikore, të cilës i mungoi shumë. Për këtë kemi shkruar disa herë edhe në revistën Kosovarja. Vlen të përmendim, se sa ishte larg muzikës, ajo përjetoi edhe spekulime e thashetheme, të cilat veç çka ia vështirësonin jetën.Kjo dhe bëri që Ganja të rikthehet, e që rikthimi i saj po shënon arritje të sukseseve të njëpasnjëshme. Secila këngë e saj po bëhet hit. Edhe sot këngët e saja hite, sikur edhe të hershmet, që edhe sot po janë e po dëgjohen kudo, si "xhamadani vija vija", "çka m’ka syri", "magdalena", "kallma cigaren" e shumë të tjera. Por, a harrohet kënga "Mirupafshim", e cila bëri bum të madh kur u lansua në treg dhe këndohej gjithandej kah kishte shqiptarë në kohën e luftës. 6avd1jrn1fgvvnx0yeodgm1hele5fjw 3 239385 3057597 3054534 2026-10-16T08:46:11Z DemiPrinCe007 193448 /* Gervisje */ pjesë e re 3057597 wikitext text/x-wiki {{Arkiva|banner=yes}} ==Per titullin e kontrollueses== Tung Arber, Jam Era Qena dhe momentalisht jam e angazhuar si Menaxhere e Projektit tek Wikimedianet e Gjuhes Shqipe. Kam bere nje kerkese qe te behem kontrolluese ne Wikipedia shqip, por kerkesa nuk po me shfaqet dhe nuk eshte kontrolluar. A mundesh me shiku se cka nuk eshte ne rregull? Po ashtu Kleini me sugjeroj te ju them edhe qe te me beni transclude tek lista. [[Wikipedia:Administrata/Kontrollues/Kërkesa/Eraqena|Ketu]] gjindet kerkesa ime. Faleminderit shume e me kontakto me cfaredo pergjigje! --[[Përdoruesi:Eraqena|Eraqena]] ([[Përdoruesi diskutim:Eraqena|diskutimet]]) 9 korrik 2026 14:45 (CEST) :{{done}} T'a shtova tek [[Wikipedia:Administrata/Votimet/Kërkesa për kontrollues]], tash del n'sirtarin e Administratës. Suksese! [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 9 korrik 2026 19:34 (CEST) == Per skeda të brëndshme == Përshendetje , doja te te pyesja nuk ka opsion ketu tek sq per te ngarkuar skeda te brendeshme si foto, pdf , apo docx sic e ka en wiki pra pa qene nevoja tek wiki commons? se po e shihja dhe spo e gjeja se ku. Faleminderit [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 18 shtator 2025 13:39 (CEST) :Kjo po diskutohet tash për tash tek [[Wikipedia:Kuvendi|Kuvendi]] te nëntitulli "[[Wikipedia:Kuvendi#Pastrimi i skedave jo të lira|Pastrimi i skedave jo të lira]]", mirëpo për me i ra shkurt e shqip: :Çdo Wikipedi ka për obligim me ofru <u>vetëm material me leje të lirë</u>, dhe nëse s'është material i lirë duhet me pas [[Fair use|ni arsyetim shumë të fortë për përdorimin e tij]]. Në të kaluarën, kjo politikë nuk është përforcu dhe redaktorët kanë ngarku çka kanë mujtë. Si pasojë jemi mbetë me fotografi dhe skeda që nuk na përkasin dhe që ligjërisht s'kemi të drejtën me i përdorë pa i tjetërsu diqysh. Për atë shkak na kanë ardhë Wikimedia me na kërku me i pastru këto skeda dhe me e çaktivizu funksionin e ngarkimit të skedave lokale derisa t'ndreqet ky problem. :Zakonisht në Wikipedia anglisht përdoret vetëm një porcion shumë i vogël ose fotoja e plotë në madhësi më të vogël të mundshme pa u sakrifiku lexueshmëria apo mesazhi. Kjo politikë pritet me hy në praktikë që prej zgjidhjes së këtij problemi tonë. Na për momentin nuk kemi naj politikë konkrete rreth përdorimit të materialit jo të lirë, vetëm që duhet me u arsyetu si duhet. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 18 shtator 2025 15:14 (CEST) ::e kuptoj faleminderit, por nese adoptohet me vone si tek en wiki etj si politike perdorimi do ishte ok. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 18 shtator 2025 15:22 (CEST) :::Për atë punë, duhet me ia gjet burimin skedave që i kemi dhe me kuptu nëse janë të arsyeshme me u përdorë apo jo. Nëse s'mundemi, i fshijmë dhe masnej mundemi me fillu tek faza tjetër—draftimi i një politike si duhet për skedat lokale. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 18 shtator 2025 15:27 (CEST) ::::Burimi nje menyre dhe me ane te google photo search te jep fotot e njejta ose te gjashme si burime por duhet manualisht per cdo foto e merr kohe, draftimi i politikave hapi i duhur se gjynah te na rrine shume artikuj pa foto si "jetime". [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 18 shtator 2025 15:30 (CEST) :::::Këto munden me u draftu njëkohësisht. Momentalisht, e vetmja gjë që kemi më të afërt me rregullore për shfrytëzim të skedave jo të lira është [[WP:Përmbajtja jo e lirë]] dhe atë e krijova unë si përkthim të faqes në anglisht pa rregulla konkrete (dmth. vetëm me informata të përgjithshme). [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 18 shtator 2025 18:27 (CEST) ::::::sapo e pashe goxha pune e mire si start. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 18 shtator 2025 19:13 (CEST) == Linqe të reja në dy stampa == @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], A mund të bësh një rregullim që në stampat e [[Kosova]] dhe [[Shqipëria]] teksti GDP të jetë PBB dhe të dërgoj si lidhje te [[Prodhimi i Brendshëm Bruto]]. Kurse teksti që është aktualisht në kllapa (PPP) të bëhet (BFB) dhe jetë si lidhje te [[Barazia e Fuqisë Blerëse]]?. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 12 tetor 2025 21:19 (CEST) :{{Done}} I hyra stampës [[Stampa:Infobox country]] për do ndryshime pasi edhe afishet nuk u përkthyen si duhet. E kryva tash. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 13 tetor 2025 01:36 (CEST) ::Tani duken shumë më mirë, të lumtë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 13 tetor 2025 02:07 (CEST) == Kontrolli i ndryshimeve == Pas shumë muajsh punë kanë mbetur vetëm 150 ndryshime në pritje për kontroll. Si kontrollues me përvojë, kur të mundesh, hidhi një sy listës. Mbase mund ta mbyllim brenda këtij viti. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 20 tetor 2025 10:53 (CEST) :Rrugës jam! [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 20 tetor 2025 13:21 (CEST) ::75 të mbetura aktualisht, 99% nga dy muajt e fundit. Përparim shumë i mirë. Me këtë ritëm, mbase mund ta mbyllim brenda këtij muaji. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 22 tetor 2025 11:34 (CEST) :::Kur të gjesh kohë, a mundesh të merresh me propozimet e diskutuara [[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P#Kontrollimi|këtu]]? Falë përvojës tënde në faqet e rregulloreve, mund të jetë ide e mirë ta shtjellosh ti si temë. Plani është që të vendoset një standard për kontrolluesit, të krijohet një grup-bërthamë aktiv që të jetë në gjendje pune dhe të aprovohet [[mw:Automoderator|AI]] për t'i ndihmuar në kontroll. Këto janë përpjekjet e fundit për ta mbajtur në kontroll [[Speciale:PendingChanges|listën]], përpara se të shkohet drejt zgjedhjeve më radikale ku rrjeta e kontrollit të largohet plotësisht e të ruhet vetëm si masë mbrojtëse për artikuj specifikë. Por duhet të nxitojmë. S'ka kaluar as 1 muaj nga zbrazja e saj dhe aktualisht janë mbi 150 ndryshime në pritje për kontroll. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 8 nëntor 2025 12:06 (CET) == Kandidatura == @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] të ka [[Wikipedia:Administrata/Administratorë/Kandidatura/Fallbackintoreality|propozuar si administrator]]. Që kandidatura të ketë vlerë fillimisht duhet pranuar zyrtarisht nga kandidati i propozuar në pjesën përkatëse. Për ide, mund të shikosh dhe kandidaturat e kaluara në [[Wikipedia:Administrata/Arkivi|arkivin e administratës]]. Suksese nëse pranon! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 16 nëntor 2025 01:58 (CET) :E pranova kandidaturën. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 16 nëntor 2025 21:47 (CET) == Administrator == Tashmë gëzon privilegje administrative për 1 vit. Nuk po zgjatem shumë duke shprehur ku duhet përqëndruar puna në komunitet apo cilat rregullore duhen pasur parasysh pasi besoj se je i mirënjohur me faktorët e mësipërm. Po them thjesht që sa më shumë duar të kemi që kujdesen për mirëmbajtjen te [[Speciale:FaqetSpeciale|Faqet e veçanta]], aq më mirë është. Megjithëse, në gjykimin tim, duhet të jenë një pikë kyçe e punës administrative, shumë administratorë përqëndrohen më së shumti te bllokimet e mbrojtjet e faqeve duke e lënë krejtësisht në harresë elementin e mirëmbajtjes. Në veçanti, ndihma do të ishte mëse e mirëpritur te [[Speciale:LintErrors]] ku prej vitesh jam i vetmi anëtar që punoj. Aty kemi pasur shifra frikësuese për një projekt të vogël si tonin, duke vajtur në disa qindramijëra njësi për kategori, që janë zvogëluar në shifrat aktuale vetëm pas ndihmës nga disa përdorues të huaj nga EnWiki, një roboti dhe punës sime të vazhduar. Suksese sërish dhe puna e mbarë! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 dhjetor 2025 14:54 (CET) :Ndihem i nderuar me këtë rol dhe përgjegjësi. Do t'i shfrytëzoj këto drejta sa më mirë që mundet, në përmirësimin e efikasitetit dhe dobisë të Wikipedisë për lexuesit dhe redaktorët së bashku. Uroj bashkëpunimin e mëtutjeshëm! [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 5 dhjetor 2025 15:17 (CET) == Do doja disa keshilla == Pershendtje! Kam pare aktivitetin ne wikipedia dhe di te them se eshte shume i mire, me duhet ndihma jote ne menyre qe te arrij te krijoj nje artikull te bollshem dh ne menyre qe te perkthehet dhe ne gjuhe te tjera. Artikulli ne fjale eshte njekohesisht dhe artikulli qe ishit redaktues, programi televiziv ne Top Channel, Lufta e Nuseve. Do tju isha shume falerendues nese do te me ndihmonit sadopak ne permbushjen dhe perkthimin e asaj faqeje ne anglisht ose ne gjuhe te tjera kryesore [[Përdoruesi:Martinxx1|Martinxx1]] ([[Përdoruesi diskutim:Martinxx1|diskutimet]]) 15 dhjetor 2025 17:54 (CET) == Artikuj të pakategorizuar == Përshëndetje! Kur të mundesh, hidh ndonjë sy nga lista [[Speciale:FaqeTëPakategorizuara]]. Ka më pak se 1K artikuj në tërësi dhe shumica prej tyre mund të duhet të kalohen te [[WP:FG]]. Është një tjetër faqeje mirëmbajtjeje që potencialisht mund t'i nxirret fundi. Sa më shumë faqe mirëmbajtjeje të zbrazëta të kemi te [[Speciale:FaqetSpeciale]], aq më i shëndetshëm është projekti në tërësi dhe, nisur nga natyra e punës, këto janë çështje që duhet të menaxhohen nga administratorët/anëtarët veteranë më së shumti. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 18 mars 2026 14:58 (CET) :Hiç s'është ide e keqe. Po i hyj asaj liste rend për momentin. Sa për dokumentim, për momentin janë 887 artikuj të pakategorizuar. Shpresoj ta reduktoj atë numër. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 18 mars 2026 22:53 (CET) == Gjimnazi Ahmet Dakli == Tung {{ping|Fallbackintoreality}} jemi duke mentoru nxenes ne shkrimin e artikujve per shkollat e tyre, mes tjerave edhe per Gjimnazin "Ahmet Dakli". Heren e fundit qe e kam pa nuk kishte reklame, e paske fshi per kete arsye. Ktheje te lutem, une do te kujdesem qe te jete ne nivel te pranueshem per Wikipedia. T'u japim hapesire per permiresimin e artikujve te tyre perderisa zgjate aktiviteti, pastaj nese nuk kane aspak vlere jam ne rregull te fshihen. [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 22 mars 2026 16:08 (CET) :Hej Arianit, falemnderit që po ma cek tash dhe m'fal për vendimin e ngutur. Nuk kam pasë qysh me e kuptu ndryshe se është pjesë e ni aktiviteti. Për herat e ardhshme, t'kisha lut me i cekë me naj stampë, përmbledhje redaktimi apo faqe diskutimi kur faqja e një shkolle u kriju si pjesë e një fushate prej WALUG, që administratorët e tjerë mos me e ba gabimin e njejtë si unë. E riktheva faqen dhe e citova këtë diskutim si arsyetimi. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 22 mars 2026 16:27 (CET) ::Veç sa krijova stampën {{Tl|1 Shkollë, 1 Artikull}} që të shkojë në faqe diskutimi. Po i kontrolloj faqet që janë krijuar si pjesë e fushatës dhe po i etiketoj. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 22 mars 2026 17:05 (CET) :::Pa problem. Ndoshta është mirë me njoftu në Kuvend kur kemi fushata të këtilla. E kemi diskutu edhe me vendose banera te faqja e diskutimit të artikullit përkatës. {{Unsigned|Arianit| 22 mars 2026 18:43}} ::::S'është ide e keqe. Kur kemi fushata të tilla, politikat e projektit qëndrojnë mbi të gjitha. Një pjesë e madhe e artikujve që i shfletova kanë pasë vetëm nga një burim a dy sa për me formu themele. Qajo nuk është keq për bazë, ama shpesh qëndrojnë artikujt në atë gjendje për një kohë të gjatë. Shkollat me shkru artikuj për vete ish kanë edhe konflikt interesi, mirëpo po flasim për kontribute të ndihmuara nga vet grupi që ndihmon në administrimin e projektit në trojet shqiptare. Prandaj duhet me ia komuniku mirë redaktorëve tjerë si puna jeme se cilët artikuj po krijohen prej këtyre projekteve (dhe rrjedhimisht po deklarojnë konflikt interesi), dhe cilat jo. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 22 mars 2026 19:12 (CET) == Artikulli për Tahir (Zhegoci) https://sq.wikipedia.org/wiki/Tahir_(Sejfiu)_Zhegoci == Kërkesë për rishqyrtim të fshirjes së artikullit “Tahir Zhegoci” Kërkoj rishqyrtim të vendimit për fshirjen e artikullit “Tahir (Sejfiu) Zhegoci”, pasi konsideroj se figura në fjalë ka rëndësi historike dhe është e dokumentuar në disa burime të shkruara. Tahir Sejfiu (Zhegoci) përmendet në literaturë historike që lidhet me Lëvizjen Kaçake dhe zhvillimet në Anamoravë, ku figuron si pjesëmarrës në aktivitetet e kohës. Gjithashtu, ai përmendet në librin “Kur pranvera vonohet” të Fadil Hoxha, i cili trajton ngjarjet e Luftës Nacionalçlirimtare në Kosovë dhe përbën burim të rëndësishëm historik. Përmendja e tij në këtë vepër tregon se ai ka qenë pjesë e zhvillimeve të rëndësishme të kohës. Për më tepër, ai përmendet në artikuj dhe materiale të ndryshme historike dhe publicistike që trajtojnë figurat e rezistencës shqiptare në Kosovë. Edhe pse disa nga këto burime janë përmbledhëse, ato e konfirmojnë ekzistencën dhe aktivitetin e tij historik. Figura e tij është e njohur edhe në nivel lokal dhe është përjetësuar në toponimi (p.sh. emërtimi i rrugëve me emrin e tij, i dokumentuar edhe në harta si OpenStreetMap/Geoview), çka tregon njohjen dhe rëndësinë e tij në komunitet. Duke marrë parasysh këto burime dhe faktin që artikulli mund të përmirësohet me referenca më të plota dhe strukturë enciklopedike, kërkoj që të lejohet rikrijimi i artikullit ose rikthimi i tij për përmirësim të mëtejshëm. Faleminderit. [[Përdoruesi:Historionkos|Historionkos]] ([[Përdoruesi diskutim:Historionkos|diskutimet]]) 28 mars 2026 14:24 (CET) :Fillimisht, mirësevjen në Wikipedia! Faleminderit për interesimin tënd. :Para se të vazhdoj me shpjegimin, t'kisha lutë me vendosë përfundimisht se cili është ''emri'' dhe cili ''mbiemri'', e mos të luajmë me kllapa. Nuk po e përkrah argumentin nëse nuk mundemi as me u pajtu se si quhet personi. :Artikulli në pyetje u nominua për grisje për shkak se burimet në tekst nuk e mbështetnin plotësisht shquarësinë e subjektit. Pas shqyrtimit, i pati gjithsej dy burime që u ribotuan disa herë në platforma tjera. [[WP:V|Vërtetueshmëria]] është shumë e rëndësishme, dhe të përmendurat e thjeshta nuk mjaftojnë për t'a themeluar shquarësinë e një biografie në Wikipedia. Nëse është ''e vërtetë'' dhe ''meriton përfshirjen'' (nuk mund të jetë vetëm njëra), kryesisht më shumë se tre burime të pavarura mund të ndihmojnë t'a themelojnë një biografi si duhet. :Emërtimi i një rruge me emrin e një personi nuk e cek shquarësinë e tyre në vetvete dhe nëse mblidhet në një artikull të mirëfilltë, duhet të dëshmohet përmes një burimi [[WP:Burimet e besueshme|të pavarur e të paanshëm]]. Hartat e hapura si OpenStreetMap, sado të dobishme që janë, janë të kontribuar nga përdoruesit e vet ashtu si Wikipedia, dhe nuk mund të merren si burime në Wikipedia ([[WP:V#Wikipedia dhe burime që pasqyrojnë apo e përdorin atë|ashtu siç nuk lejohet të citohet Wikipedia brenda Wikipedias]]). :Nëse je i bindur që artikulli mund të ekzistojë duke i ndjekur politikat e [[WP:Shquarësia|shquarësisë]], je i lejuar të rikrijosh artikullin si draft në hapësirën tënde të përdoruesit (dmth. tek [[Përdoruesi:Historionkos]]{{xt|/emri i artikullit në fund}}). Këtu mund ta ushtrosh redaktimin deri sa të jetë gati për hapësirën kryesore, ku mund të kërkosh zhvendosjen e artikullit tek hapësira kryesore. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 28 mars 2026 15:52 (CET) ::Faleminderit për sqarimin dhe kohën e marrë për shqyrtimin e artikullit. ::Sa i përket emrit, do të mundohem ta verifikoj dhe ta vendos në formën më të saktë dhe të qëndrueshme, bazuar në burime të besueshme. ::E kuptoj rëndësinë e burimeve të pavarura dhe të verifikueshme për themelimin e shquarësisë. Do të përpiqem të gjej dhe të shtoj burime shtesë që e mbështesin subjektin në mënyrë më të plotë. ::Nëse nuk arrij të siguroj burime të mjaftueshme për momentin, do ta rikrijoj artikullin si draft në hapësirën time të përdoruesit dhe do të punoj më tej në përmirësimin e tij para se ta propozoj përsëri për hapësirën kryesore. ::Faleminderit edhe një herë për udhëzimet. [[Përdoruesi:Historionkos|Historionkos]] ([[Përdoruesi diskutim:Historionkos|diskutimet]]) 28 mars 2026 16:10 (CET) == Stampa e grisjeve == Së fundmi ke vendosur stampën e faqeve për grisje ({{tl|Faqe për grisje}}) pa e thirrur por duke kopjuar tërë kodin e saj në faqet ku e ke vendosur. Përshtypja ime është që kjo ka ndodhur gabimisht por gjithsesi mendova të ta sillja në vëmendje. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 1 prill 2026 12:19 (CEST) :Unë e lashë aty si udhëzim meqë në atë mënyrë po përdoret nëpër Wiki tjera, mirëpo nuk më ra në mend që këtu nuk po përdoret ashtu në praktikë. E hoqa udhëzimin dhe do e përdor si stampë të rregullt prej tash e tutje [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 1 prill 2026 12:41 (CEST) ::Ç'është e vërteta, në atë mënyrë që e ke përdorur mundësohet lidhja konkrete me diskutimin përkatës te WP:FG, gjë që nuk do të ndodhte nëse do të përdorje thjesht {{tl|Faqe për grisje}}. Por ky është problem teknik, normalisht stampa duhet përdorur në metodën tradicionale me thirrje. ::Për sa i përket problemit teknik në vetvete, stampa nuk arrin ta përmbajë kompleksitetin e vendosjes së shumë artikujve njëherazi për grisje pasi përdorimi i saj është i thjeshtë: Merr parashtesën ''Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/'' dhe shtoji titullin e faqes ku po përdoret. Kjo mund të zgjidhet me Lua mbase por deri tani nuk kemi vepruar pasi shtimi masiv i artikujve për grisje supozohet të jetë ''edge case'', një teknikë që pritet të zbehet në përdorim pasi të përfundojnë auditimet e listave dhe artikujve kronologjikë. ::Vetë procedura e grisjes nuk i ka ende të mirëkristalizuara praktikat e ndjekura pasi WP:FG ka marr hov si hapësirë për diskutime vetëm këto dy vite. Gradualisht priten përmirësime pasi të vihen re mënyra specifike të veprimit (''behavioral patterns''), përfshirë këtu dhe anën teknike (automatizimi i vendosjes së kërkesave në faqet kryesore të diskutimit përkatëse, heqja e tyre sipas nevojës dhe shtimi e heqja e stampave në faqet e duhura është një shembull). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 1 prill 2026 13:05 (CEST) == Mundem? == @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]]Duke qenë se unë mendoj se Leutrimi e ka fshirë qëllimisht faqen bashkë me TalkPage, a mundem të hap një nënfaqe dhe të postoj draftim e fundit që kam shpëtuar në kompjuter për artikullin Ermal Beqiri, në mënyrë që ta shofësh të përfaqësuara të paktën ato që po them unë. E kuptoj që ka vend për përmirësim por ne nuk mund të diskutojmë mbi meritat pa patur atë që kisha shkruar përpara syve. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 4 prill 2026 13:19 (CEST) :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] Ta vendosa këtu: [[Përdoruesi:Fallbackintoreality/Ermal Beqiri (draft)]]. Tek artikulli këtu kisha shtuar edhe këtë referencë nga media e huaj, që nuk e përmend Beqirin drejtëpërdrejtë, por përmend skandalin e AKSHIt. https://english.elpais.com/international/2026-02-19/albania-europes-laboratory-where-ai-combats-or-hides-corruption.html Të lutem ki gjithashtu parasysh se unë kam hapur edhe një mbi [[Ergys Agasi]], dhe ai nuk është sfiduar deri më tani. Ndërsa BLP e Beqirit është fshirë 2 herë. Të ripërsëris që nuk jam kundër ndryshimit të tonit, stilit të këtyre biografive. Por jo të fshihet faqja dhe të hiqen info të mirë-referencuara. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 4 prill 2026 13:27 (CEST) ::E pranoj që të jetë prezente në draft, ama përgjegjësia për ta vendosur në draft qëndron tek ne administratorët e jo tek ti (sidomos jo me e vendosë nën fushën "Përdoruesi:" të dikujt tjetër). ::Po e shqyrtoj si draft, pastaj mundemi me e diskutu bashkërisht me redaktorë të papërfshirë nëse është në gjendje për hapësirën kryesore. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 prill 2026 13:32 (CEST) :::'''Mendoja se ti e kishe [[Përdoruesi:Fallbackintoreality/Ermal Beqiri (draft)|marrë përsipër ta rregulloje artikullin]]?''' Sepse Leutrim.P, sipas meje në një përpjekje sërisht abuzive për të parandaluar krijimin e artikullit, po hap votim. duke anashkalaur gjithë procedurat që Wiki ka për të parandaluar abuzime. (Kur në fakt votim duhet hapur për abuzimet që ai ka bërë.) Unë mendoj se duhen ndjekur rregullat e wikit dhe duhet diskutuar me artikullin të pranishëm. Si mund të diskutohet rreth meritës së një artikulli kur ky nuk është i pranishëm? Unë mendoj se në draftin që të postova, ka më se mjaftueshëm burime dytësore, nuk është shkruar asnjë e pavërtetë, dhe akoma [[Përdoruesi diskutim:Fallbackintoreality/Ermal Beqiri (draft)|më shumë burime gjenden këtu]]. '''Unë të lutem që të punosh mbi artikullin''' si një përdorues i asnjëanshëm, që ti kontrollosh të gjitha referencat që janë në artikullin origjinal, të shtosh të tjera nëse duhet, '''dhe të bësh të gjitha riformulimet e tonit që shikon të arsyeshme.''' [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 19:55 (CEST) ::::A po m'len pak kohë bre, vlla? Mungesa e durimit prej anës tënde vërtet po shfaqet, dhe nuk po shfaq respekt për kohën e asnjë vullnetari këtu. Kjo nuk është temë për ngut. Mos na e bë edhe bajat, të lutem. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 5 prill 2026 22:09 (CEST) :::Pra të lutem të shohësh cili është qëndrimi im dhe cili është qëndrimi i të tjerëve. Unë jam i gatshëm për kompromis, të tjerët duan që ai artikull të mos krjohet. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 19:57 (CEST) == Keqkuptim mbi Ermal Beqirin == @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] Te kerkoj falje qe nuk te permenda me diskutimin e draftit te Ermal Beqirit, kujtova se do e shkruante Libertariani, megjithate keshillat besoj se do te vlejne edhe tyj per shkrimin. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 8 prill 2026 23:55 (CEST) == Sqarim shkurt == Ripërsëris që impenjohem të mos editoj më artikullin për të cilin diskutuam. Por po ashtu të lutem të më shpjegosh shkurtimisht se çfarë blloku më bëre praktikisht me këto 4 veprime, që të di paraprakisht se çfarë pengesash kam ndaj editimit të sq.wiki. Kjo sepse shoh [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&logid=1423358 këtë 1], [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&logid=1423359 këtë 1.1] (ça dmth këto dy të parat?), pastaj [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&logid=1423362 këtë EB 1] dhe këtë [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&logid=1423363 EB 1.1]. Të flm! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 9 prill 2026 11:16 (CEST) :Shkurtimisht, ''bllokimi është te faqja Ermal Beqiri dhe faqja diskutuese. Ato faqe nuk ki me mujt me i redaktu për një muaj''. Përndryshe, asgjë tjetër nuk ndryshon për ty, dhe të gjitha faqet e tjera janë të lira për t'i redaktuar. Ishte mesnata, dhe nuk e aplikova herën e parë bllokun si duhet? Lol. Pa dashje t'a bllokova komplet redaktimin, dhe pastaj m'ka vyjtë me e korrigju prandaj m'fal për ngatërresën. Pas një muaji, ki me e pasë të drejtën e redaktimit aty ashtu si të gjithë të tjerët. :(Btw "Krijimi i llogarive është i çaktivizuar" nënkupton që s'mundesh me kriju llogari të re për me e tejkalu blloku) [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 9 prill 2026 11:23 (CEST) == Fshirja e editimeve te Alma Cupit == Pershendetje. Alma Cupi ka lindur ne 18 gusht 1972 dhe jo ne 1966 keshtu qe te pakten kete informacion mos e hiq. Nese Alma do ta editoje vete faqen e saj ne Wikipedia atehere cila do ishte menyra me e mire? Informacionet nuk mund te gjenden ne vende te tjera prandaj referova LinkedIn. Te gjitha te dhenat jane marre ne menyre direkte nga Alma meqese une jam vajza e saj dhe ajo do donte nje artikull me te detajuar ne Wikipedia. [[Përdoruesi:Arbjana|Arbjana]] ([[Përdoruesi diskutim:Arbjana|diskutimet]]) 17 prill 2026 00:36 (CEST) :Përshëndetje! Filllimisht falemnderit për transparencën, znjsh. Çupi, dhe për interesin tënd në përmirësimin e mbulimit të nënës në projektin tonë. :Konkretisht për shkak që je e bija e saj, kjo na prezanton pak një [[Wikipedia:Konflikt interesi|konflikt interesi]], meqë ke një lidhje familjare me të. Jo që është diçka e keqe, por që Wikipedia e ka parim të jetë artikulli neutral dhe i bazuar mbi burime të paanshme; dhe zor është të jesh neutral e i pavarur kur flet për hiç më pak se nënën tënde. :Kur gjendesh në një konflikt interesi, je e inkurajuar të përdorësh faqen e diskutimit të artikullit (pra p.sh. [[Diskutim:Alma Çupi]]) që të marrësh vëmendjen e një redaktori të papërfshirë të të ndihmojë që t'a hartojë në një mënyrë të paanshme, dhe t'a vërtetojë kërkesën tënde. :Meqë unë veç jam këtu, po e marr atë përsipër për këtë kërkesë. :Nëse kjo ditëlindje thjesht është gabim, por nuk ka burime të pavarura e të paanshme që e deklarojnë të saktën, atëherë nuk përket e sakta në Wikipedia. Zgjidhja këtu është të hiqet e gabuara dhe të mbahet data e lindjes prej artikullit derisa të dihet prej një [[Wikipedia:Identifikimi i burimeve te besueshme|burimi të pavarur e të besueshëm]]. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 17 prill 2026 01:25 (CEST) ::Pershendetje! Ok, shume faleminderit per informacionet. Atehere do perpiqem te gjej disa burime te pavarura per te mbeshtetur informacionet e tjera. Duke patur parasysh qe shume nga punet e Alma Cupit nuk jane te dokumentuara eshte veshtire te gjesh online burime prandaj perdora linkun e LinkedIn ku ka vendosur nje rrjedhuri te CV-se. [[Përdoruesi:Arbjana|Arbjana]] ([[Përdoruesi diskutim:Arbjana|diskutimet]]) 17 prill 2026 14:30 (CEST) :::Që mungojnë shpesh burimet e kemi parasysh. Mungesa e burimeve mund të jetë pengesë për vet ekzistencën e artikullit. Ajo akoma po shqyrtohet teksa flasim. Me rëndësi është që ta cek: [[Wikipedia:JOPROMO|Wikipedia nuk është CV]], dhe nuk lejohen rrjete sociale shumë si burime (si puna e LinkedIn-it). [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 18 prill 2026 03:07 (CEST) == Të lutem mos i jep fill diskutimit mbi editimet në en.wiki == Sq.wiki nuk ka tagër të më kritikojë mua editimet që bëj në en.wiki, veçanërisht jo Lanceloti. EN.Wiki ka shumë më shumë editorë me shumë më shumë exp se Lanceloti, dhe çfarëdo të vendosin ata për këtë https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Articles_for_deletion/Log/2026_April_17#Lori_Hoxha dhe këtë ajo do bëhet https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia%3AReliable_sources%2FNoticeboard#Blacklist_Teksteshqip.com_for_use_on_Bio_articles Diskutimi ka filluar që në 3 prill, https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Lori_Hoxha por ajo IP-ja nuk e ka vazhduar më tej diskutimn aty... por ka vajtur është ankuar këtu https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Teahouse/Questions/Archive_1290#Talk:Lori_Hoxha . Asnjë nuk i ka dhënë të drejtë. (Nuk po dua të hedh hipoteza se kush është IPja, veçse dua të them që lanceloti e ka parë Diskutimin, dhe vazhdon prezanton të njëjtin "argument" të IPsë.). Të flm! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 17 prill 2026 12:17 (CEST) == Përmirësimi i artikullit "Liqeni i Gramozit" == Përshëndetje, Po ju kontaktoj me sugjerim të administratorit Klein Muçi lidhur me një korrigjim të rëndësishëm gjeografik dhe të bazuar në burime zyrtare për artikullin "Liqeni i Gramozit". Meqenëse puna juaj fokusohet në mbarëvajtjen editoriale të përmbajtjes, ju lutem hidhini një sy diskutimit publik që kam hapur këtu, ku janë renditur të gjitha burimet parësore kartografike (ASIG, Ktimatologio, etj.): [[Diskutim:Liqeni i Gramozit]]<nowiki> Ndihma juaj për të reflektuar saktësinë gjeografike dhe parimin e Asnansisë (NPOV) do të ishte shumë e vlerësuar. Me respekt, ~~~~</nowiki> [[Përdoruesi:Aetolia|Aetolia]] ([[Përdoruesi diskutim:Aetolia|diskutimet]]) 27 maj 2026 16:07 (CEST) == Shqyrtime == Kam bërë shumë shtesa. A dëshironi të shihni edhe redaktimet e mia të tjera dhe t'i shënoni ato si të kaltërta dhe të miratuara? [[Përdoruesi:Gefälligst|Gefälligst]] ([[Përdoruesi diskutim:Gefälligst|diskutimet]]) 13 korrik 2026 11:44 (CEST) == Kerkese per zhvendosje dhe kontrollim == Pershendetje, a mund tme ndihmoni me dy gjera kur keni kohe? 1. Ta zhvendosni artikullin [[Njësia administrative Karbunarë]] tek Karbunarë, Lushnja. Ndoshta titulli eshte i bllokuar nga nje historik i vjeter i nje faqeje tjeter dhe sistemi nuk me lejon ta kryej vete si redaktues. <br> 2. Kam gjithashtu disa ndryshime te mbetura ne pritje qe nga data 23 gusht. A mund t'i kontrolloni dhe t'i miratoni nese cdo gje eshte në rregull? Flm [[Përdoruesi:Magapetro|Magapetro]] ([[Përdoruesi diskutim:Magapetro|diskutimet]]) 27 gusht 2026 01:27 (CEST) :{{done}} [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 31 gusht 2026 19:26 (CEST) == Help == Hello, can you help me to translate [[En:Gaza genocide|this]] article to your language. Thank you [[Përdoruesi:Hmsalw111|Hmsalw111]] ([[Përdoruesi diskutim:Hmsalw111|diskutimet]]) 3 shtator 2026 22:19 (CEST) :It's a tremendous task, but I'll get started at some point on working on it. Sqwiki is already lacking in some coverage of the Gaza Strip and the ongoing genocide. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 6 shtator 2026 04:46 (CEST) ::@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] You can write a brief summary stating only the key points, and other users can expand on them when they view the page—that’s the collaborative spirit, man! This article is important because it constitutes a gravest crime under international law (genocide crime). [[Përdoruesi:Hmsalw111|Hmsalw111]] ([[Përdoruesi diskutim:Hmsalw111|diskutimet]]) 6 shtator 2026 12:19 (CEST) :::{{Done}} currently available at [[Gjenocidi i Gazës]] and hooked up to Wikidata [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 6 shtator 2026 16:07 (CEST) ::::@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] Thank you very much ❤️ [[Përdoruesi:Hmsalw111|Hmsalw111]] ([[Përdoruesi diskutim:Hmsalw111|diskutimet]]) 6 shtator 2026 21:12 (CEST) == mbi grisjen e nje artikulli == pershendetje Arber! Po shikoj qe me keni grisur artikullin 2 dite me pare. Te lutem me ndihmon dot si te veproj per rikrijimin e tij ne kushtet e lejueshme pasi eshte shume me rendesi? faleminderit. [[Përdoruesi:Chesty-media-time|Chesty-media-time]] ([[Përdoruesi diskutim:Chesty-media-time|diskutimet]]) 3 tetor 2026 19:24 (CEST) :Përshëndetje! Po e paraprij arsyetimin duke të të thënë që ky nuk është gjykim mbi personin në vete, por meqë ka kritere për përfshirje që i mbajmë aktive për ta siguruar cilësinë e enciklopedisë. :Subjekti në pyetje, Krenar Dunga, qenka student që mori mirënjohje në Bashkinë Kamëz, dhe po punon në Parlamentin e Nxënësve të Shqipërisë. Këto gjëra janë shumë të mira, mirëpo po duket që janë ''e vetmja'' meritë për të cilën është mbuluar nëpër media dhe burime tjera të besueshme. Secili burim rreth tij poashtu po e thotë të njëjtën gjë me fjalë të ndryshme. :Nuk dua t'ia mohoj arritjen e tij për komunitetin e tij, mirëpo Wikipedia duhet të ushtrojë shumë kujdes rreth individëve të njohur për vetëm një gjë. Subjektet, dhe sidomos njerëzit që jetojnë, duhet të kenë shquarësi të "supozuar" ({{dmth}} përshkrimi i rëndësishëm në burime të besueshme krijon një supozim, jo një garanci, që një subjekt meriton artikullin e vet). :nga [[WP:SHQ]]: ''"Asnjë subjekt nuk është automatikisht ose vetvetiu i shquar veç sepse ekziston: dëshmia duhet të tregojë se subjekti ka fituar një përshkrim apo njohje të rëndësishme të pavarur dhe nuk përfiton ndonjë interes afatshkurtër, nuk ishte rezultat i promovimit apo reklamës, dhe se subjekti nuk është i papërshtatshëm për ndonjë arsye tjetër."'' :Për mendimin tim, ky subjekt nuk e kalon pragun për shquarësi të përgjithshme ''momentalisht''. S'do me thënë që s'do t'i plotësojë në të ardhmen, mirëpo kjo është diçka që duhet pritur ta shohim. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 7 tetor 2026 04:01 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Albulena Haxhiu]]'' == Përshëndetje, Fallbackintoreality! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3054527|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Albulena Haxhiu]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20tetor%202026,%2001:32)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 tetor 2026 03:32 (CEST) == Gervisje == Pershendetje puna e ktyne qe eshte gervisje a ska mundsi me permisu shkrimin po vetem te gervis komplet artikujn nuk po me duket e drejt ky veprim ndaj secillit admin qe jeni aty [[Përdoruesi:DemiPrinCe007|DemiPrinCe007]] ([[Përdoruesi diskutim:DemiPrinCe007|diskutimet]]) 16 tetor 2026 10:46 (CEST) 946di3g3rnjyd4b5rf8khw46ikv4bkb 0 240486 3057565 3023616 2026-10-16T03:13:57Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057565 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Lange-MigrantMother02.jpg|parapamje|<nowiki/>Imazhi i Nënës Migruese të [[Dorothea Lange|Dorothea Lange-it]] ku përshkruhen mbledhësit e varfër të bizeleve në [[Kalifornia|Kaliforni]], duke u përqendruar në Florence Owens Thompson 32 vjeçe, një nënë e shtatë fëmijëve, në Nipomo, Kaliforni, në mars të vitit 1936.]] [[Skeda:US_GDP_10-60.jpg|parapamje|PBB-ja vjetore reale e SHBA-së nga viti 1910 deri në vitin 1960, me theksimin në vitet e Depresionit të Madh (1929-1939) ]] [[Skeda:US_Unemployment_1910-1960.gif|parapamje|Shkalla e papunësisë në SHBA gjatë viteve 1910-60,me theksimin në vitet e Depresionit të Madh (1929-1939) ]] '''Depresioni i Madh''' ishte një depresion i rëndë ekonomik botëror që ndodhi kryesisht gjatë viteve 1930, me origjinë nga [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]. Koha e Depresionit të Madh ndryshonte në vende të ndryshme; në shumicën e vendeve ajo filloi në vitin 1929 dhe zgjati deri në vitin 1941.<ref>John A. Garraty, ''Depresioni i Madh'' (1986)</ref> Ishte depresioni më i thellë dhe më i përhapur i shekullit të 20-të.<ref name="ReferenceA">Charles Duhigg, "Depresioni, ju thoni? Kontrolloni ato rrjete sigurie", T''he New York Times'', 23 mars 2008.</ref> Në shekullin 21, Depresioni i Madh përdoret zakonisht si një shembull se sa larg mund të bjerë ekonomia botërore.<ref>Barry Eichengreen, ''Salla e Pasqyrave: Depresioni i Madh, Recesioni i Madh dhe Përdorimet-Keqpërdorimet e Historisë'' (2014)</ref> Depresioni filloi në Shtetet e Bashkuara pas një rënie të madhe të çmimeve të aksioneve që filluan rreth 4 shtatorit 1929 dhe u bënë lajme në mbarë botën me [[Rrëzimi i tregut të aksioneve|rrëzimin e tregut të aksioneve]] të 29 tetorit 1929 (i njohur si [[Rrëzimi Wall Street-it i vitit 1929|Black Tuesday]] - E marta e Zezë). Mes viteve 1929 dhe 1932, [[Prodhimi i Brendshëm Bruto|prodhimi i brendshëm bruto (GDP)]] në botë ra me rreth 15%. Për krahasim, GDP në mbarë botën ra me më pak se 1% nga viti 2008 deri në 2009 gjatë [[Recesioni i Madh|recesionit të Madh]].<ref>Roger Lowenstein, "Historia përsëritet," [https://www.wsj.com/articles/book-review-hall-of-mirrors-by-barry-eichengreen-1421192283?autologin=y ''Wall Street Journal'' Jan 14, 2015]</ref> Disa ekonomi filluan të rimëkëmbeshin nga mesi i viteve 1930. Megjithatë, në shumë vende, efektet negative të Depresionit të Madh zgjatën deri në fillim të [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]].<ref>Garraty, ''Depresion i madh'' (1986) ch1</ref> Depresioni i Madh kishte efekte shkatërruese në [[Shtetet e zhvilluara|vendet e pasura]] ashtu edhe ata të [[Vendet në zhvillim|varfëra]]. [[Të ardhurat personale]], të ardhurat nga taksat, fitimet dhe çmimet ranë, ndërsa tregtia ndërkombëtare u zhyt me më shumë se 50%. Papunësia në SHBA u rrit në 25% dhe në disa vende u rrit me 33%.<ref name="Frank_Bernanke">{{Cite book|title=Parimet e Makroekonomisë|last=Frank|first=Robert H.|last2=Bernanke|first2=Ben S.|publisher=McGraw-Hill/Irwin|year=2007|isbn=0-07-319397-6|edition=botimi i tretë|location=Boston|page=98}}</ref> [[Qytetet në depresionin e madh|Qytetet anekënd botës]] u goditën rëndë, sidomos ata që vareshin nga [[industria e rëndë]]. Ndërtimi u ndalua praktikisht në shumë vende. Komunitetet bujqësore dhe zonat rurale vuanin pasi çmimet e kulturave ranë me rreth 60%.<ref name="USBLS">{{Cito web|url=http://www.bls.gov/data/|language=en|title=Commodity Data|accessdate=2008-11-30|publisher=US Bureau of Labor Statistics}}</ref><ref>[[Willard Cochrane|Cochrane, Willard W.]] (1958). "Çmimet e Farmit, Miti dhe Realiteti": 15.</ref><ref>"Sondazhi Ekonomik Botëror 1932-33". ''[[Lidhja e Kombeve|Lidhja e Kombeve:]]'': 43.</ref> Duke u përballur me rënien e kërkesës me disa burime alternative të vendeve të punës, zonat e varura nga [[Sektori primar i ekonomisë|industritë e sektorit primar]] si minierat dhe prerjet pësuan më së shumti.<ref>Mitchell, ''Depresioni Dekada''</ref> == Fillimi == [[Skeda:1929_wall_street_crash_graph.svg|djathtas|parapamje|400x400px|[[Dow Jones Mesatarja Industriale|Dow Jones]] Industriale, 1928-30]] Historianët ekonomikë zakonisht ia atribuojnë fillimin e Depresionit të Madh në rënien e papritur të çmimeve të bursës amerikane në 29 tetor 1929, i njohur si [[Rrëzimi Wall Street-it i vitit 1929|E Marta e Zezë]]. Megjithatë,<ref name="Britannica">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/243118/Great-Depression Great Depression], Encyclopædia Britannica</ref> disa e kundërshtojnë këtë përfundim dhe e shohin aksidentin e aksioneve si një simptomë, e jo një shkak, të Depresionit të Madh.<ref name="Frank_Bernanke" /><ref>"Fokusi i ekonomisë: Depresioni i Madh". The Economist.</ref> Edhe pas rrëzimit të Wall Street-it të vitit 1929, optimizmi vazhdoi për disa kohë. [[John D. Rockefeller]] tha: "Këto janë ditë kur shumë prej tyre janë të dekurajuar. Në 93 vitet e jetës sime, depresionet kanë ardhur dhe kanë shkuar. Prosperiteti gjithnjë ka ardhur dhe do të kthehet përsëri".<ref>{{Cito web|url=http://us.history.wisc.edu/hist102/lectures/lecture18.html|title=Crashing Hopes: The Great Depression|accessdate=2008-03-13|website=American History 102: Civil War to the Present|publisher=[[University of Wisconsin–Madison]]|last=Schultz|first=Stanley K.|year=1999|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080323120342/http://us.history.wisc.edu/hist102/lectures/lecture18.html|archivedate=2008-03-23}}</ref> Tregu i aksioneve u rrit në fillim të vitit 1930, duke u kthyer në nivelet e hershme të 1929 deri në prill. Kjo ishte ende pothuajse 30% nën kulmin e shtatorit 1929.<ref>{{Cito web|url=http://www.gold-eagle.com/editorials_98/vronsky060698.html|title=1998/99 Prognosis Based Upon 1929 Market Autopsy|accessdate=2008-05-22|publisher=Gold Eagle|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517075810/http://www.gold-eagle.com/editorials_98/vronsky060698.html|archivedate=17 maj 2008}}</ref> Së bashku, qeveria dhe biznesi shpenzuan më shumë në gjysmën e parë të vitit 1930 sesa në periudhën korresponduese të vitit të kaluar. Nga ana tjetër, konsumatorët, shumë prej të cilëve kishin pësuar humbje të mëdha në tregun e aksioneve vitin e kaluar, shkurtuan shpenzimet e tyre me 10%. Përveç kësaj, duke filluar nga mesi i viteve 1930, një thatësirë e madhe shkatërroi tokën bujqësore të SHBA.<ref name="drought">{{Cito web|url=http://www.ncdc.noaa.gov/paleo/drought/drght_history.html|language=en|title=Drought: A Paleo Perspective&nbsp;– 20th Century Drought|accessdate=5 prill 2009|publisher=[[National Climatic Data Center]]|archive-date=8 shkurt 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170208062959/https://www.ncdc.noaa.gov/paleo/drought/drght_history.html|url-status=dead}}</ref> [[Skeda:Unemployed_men_queued_outside_a_depression_soup_kitchen_opened_in_Chicago_by_Al_Capone,_02-1931_-_NARA_-_541927.jpg|parapamje|Burra e papunë jashtë një kuzhine supe e hapur nga [[Al Capone]] në Epokën e Depresionit [[Chicago]], [[Illinois]], SHBA, 1931]] Nga mesi i vitit 1930, normat e interesit kishin rënë në nivele të ulëta, por [[deflacioni]] i pritur dhe ngurrimi i vazhdueshëm i njerëzve për të marrë hua do të thoshte se shpenzimet dhe investimet e konsumatorëve ishin në depresion.<ref>Hamilton, James (1987). "Faktorët monetarë në Depresionin e Madh". Gazeta e Ekonomisë Monetare.'''19''' (2): 145–169. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1016/0304-3932(87)90045-6|10.1016/0304-3932(87)90045-6]].</ref> Deri në maj të vitit 1930, shitjet e automobilave kishin rënë nën nivelin e vitit 1928. Çmimet në përgjithësi filluan të bien, megjithëse pagat mbahen të qëndrueshme në vitin 1930. Pastaj një [[Deflacioni|spirale deflacioniste]] filloi në vitin 1931. Kushtet ishin më keq në zonat bujqësore, ku çmimet e mallrave u zhytën dhe zonat e minierave dhe prerjeve, ku papunësia ishte e lartë dhe kishte pak punë të tjera. Rënia në [[Ekonomia e Shteteve të Bashkuara|ekonominë e SHBA]] ishte faktori që më parë nxorri shumicën e vendeve të tjera; atëherë, dobësitë ose forcat e brendshme në çdo vend krijonin kushte më të këqija ose më të mira. Përpjekjet e egra për të mbështetur ekonomitë e kombeve individuale nëpërmjet politikave [[Proteksionizmi|proteksioniste]], siç është [[Akti i Tarifës Smoot-Hawley]] të vitit 1930 dhe tarifat e hakmarrjes në vendet e tjera, përkeqësuan rënien e tregtisë globale. Nga fundi i vitit 1930, kishte një rënie të vazhdueshme në ekonominë botërore, në të cilën nuk arriti fundi deri në vitin 1933. === Indikatorët ekonomik === '''Ndryshimi i treguesve ekonomik 1929-32'''<ref>Jerome Blum, Rondo Cameron, Thomas G. Barnes, ''The European world: a history'' (2nd ed 1970) page 885</ref> {| class="wikitable" style="width: 50%; text-align: right; margin-bottom: 10px;" ! scope="col" style="width:16%; text-align:center;" | ! scope="col" style="width:16%; text-align:center;" | Shtetet e Bashkuara të Amerikës ! scope="col" style="width:16%; text-align:center;" | Britania e Madhe ! scope="col" style="width:16%; text-align:center;" | Franca ! scope="col" style="width:16%; text-align:center;" | Gjermania |- | style="text-align: left;" | Prodhimi Industrial | -46% | -23% | -24% | -41% |- | style="text-align: left;" | Çmimet me shumicë | -32% | -33% | -34% | -29% |- | style="text-align: left;" | Tregtia e jashtme | -70% | -60% | -54% | -61% |- | style="text-align: left;" | Papunësia | +607% | +129% | +214% | +232% |} == Shkaqet == [[Skeda:Money_supply_during_the_great_depression_era.png|djathtas|parapamje|400x400px| Furnizimi me para zvogëlohej në mënyrë të konsiderueshme mes të martës së zezë dhe [[Akti i Bankave Emergjente|Bankës së Festave në mars të vitit 1933]], kur kishte një bankë masive në të gjithë Shtetet e Bashkuara.]] [[Skeda:Crowd_outside_nyse.jpg|parapamje|Grumbullimi i turmave në kryqëzimin e Wall Street dhe Broad Street pas rrëzimit të 1929]] [[Skeda:1930Industry.svg|djathtas|parapamje|300x300px|Prodhimi industrial i SHBA (1928-39)]] Dy teoritë klasike të konkurrencës së Depresionit të Madh janë [[Keynesianizmi|Keynesian]] (drejtuar nga kërkesa) dhe shpjegimi [[Monetarismi|monetarist]]. Ekzistojnë gjithashtu teori heterodike të ndryshme që minimizojnë ose refuzojnë shpjegimet e keynesianëve dhe monetaristëve. Konsensusi midis teorive të nxitura nga kërkesa është se një humbje e besimit në shkallë të gjerë çoi në një reduktim të papritur të konsumit dhe shpenzimeve të investimeve. Pasi u vendos paniku dhe deflacioni, shumë njerëz besonin se mund të shmangnin humbjet e mëtejshme duke i mbajtur të qartë tregjet. Mbajtja e parave u bë fitimprurëse pasi çmimet ranë më poshtë dhe një sasi e caktuar e parave bleu gjithnjë e më shumë mallra, duke përkeqësuar rënien e kërkesës. Monetaristët besojnë se Depresioni i Madh filloi si një recesion i zakonshëm, por ngushtimi i ofertës monetare rëndonte në masë të madhe gjendjen ekonomike, duke shkaktuar një rënie të thellë në Depresionin e Madh. Ekonomistët dhe historianët ekonomikë ndahen pothuajse në mënyrë të barabartë për shpjegimin tradicional monetar, që forcat monetare ishin shkaku kryesor i Depresionit të Madh, ose shpjegimi tradicional Keynesian se një rënie e shpenzimeve autonome, veçanërisht investimi, është shpjegimi kryesor për fillimin e Depresionit të Madh.<ref name="in JSTOR">Robert Whaples, Ku ka konsensus midis historianëve ekonomikë amerikanë? Rezultatet e një studimi mbi dyzet propozime, ''Journal of Economic History'', Vol. 55, Nr. 1 (mars 1995), f. 150 [https://www.jstor.org/stable/2123771 në JSTOR.]</ref> Sot polemika është me rëndësi të vogël pasi që ekziston mbështetja e zakonshme për teorinë e deflacionit të borxhit dhe hipoteza e pritshmërive që ndërtimi në shpjegimin monetar të [[Milton Friedman]] dhe Anna Schwartz shtojnë shpjegime jo-monetare. Ka një konsensus se [[sistemi i Rezervës Federale]] duhet të ketë shkurtuar procesin e deflacionit monetar dhe rënies bankare. Nëse e kishin bërë këtë, rënia ekonomike do të ishte shumë më pak e ashpër dhe shumë më e shkurtër.<ref>Robert Whaples, ''Where Is There Consensus Among American Economic Historians? The Results of a Survey on Forty Propositions.'', ''Journal of Economic History'', Vol. 55, No. 1 (March 1995), p. 143 [https://www.jstor.org/stable/2123771 in JSTOR.]</ref> === Shpjegimet kryesore === ==== Keynesiane ==== Ekonomisti britanik [[John Maynard Keynes]] argumentoi në [[Teoria e përgjithshme e punësimit, interesit dhe parave|Teorinë e Përgjithshme të Punësimit, Interesit dhe Parave]] që [[Shpenzimet agregate|shpenzimet më të ulëta agregate]] në ekonomi kontribuan në një rënie masive të të ardhurave dhe punësimit që ishte shumë më poshtë mesatares. Në një situatë të tillë, ekonomia arriti ekuilibrin në nivele të ulëta të aktivitetit ekonomik dhe papunësisë së lartë. Ideja themelore e Keynes ishte e thjeshtë: për të mbajtur njerëzit plotësisht të punësuar, qeveritë duhet të mbajnë deficite kur ekonomia po ngadalësohet, pasi sektori privat nuk do të investonte aq sa të mbajë prodhimin në nivelin normal dhe do të sjellë ekonominë nga recesioni. Ekonomistët Keynesian u bënë thirrje qeverive gjatë kohëve të [[Teoria e krizës|krizës ekonomike]] që të marrin zhurmën duke rritur [[Shpenzimet e qeverisë|shpenzimet qeveritare]] dhe / ose uljen e taksave. Ndërsa Depresioni vazhdonte, [[Franklin D. Roosevelt]] provoi [[punë publike]], [[subvencione bujqësore]] dhe pajisje të tjera për të rifilluar ekonominë amerikane, por kurrë nuk hoqi dorë plotësisht duke u përpjekur për të balancuar buxhetin. Sipas Keynesianve, kjo e ka përmirësuar ekonominë, por Roosevelt kurrë nuk shpenzoi mjaftueshm për të sjellë ekonominë nga recesioni deri në fillimin e [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]].<ref>[[Lawrence Klein|Klein, Lawrence R.]]; {{Cite book|title=Economics in the Long Run: New Deal Theorists and Their Legacies, 1933–1993|url=https://archive.org/details/economicsinlongr00unse|last=Rosenof|first=Theodore|publisher=University of North Carolina Press|year=1997|isbn=0-8078-2315-5|location=Chapel Hill|postscript=<!--None-->}}</ref> ==== Monetariste ==== [[Skeda:Great_Depression_monetary_policy.png|parapamje|Depresioni i Madh në SHBA nga pikëpamja monetare. Produkti i brendshëm bruto i vërtetë në 1996-Dollar (blu), indeksi i çmimeve (kuqe), oferta monetare M2 (e gjelbër) dhe numri i bankave (gri). Të gjitha të dhënat janë rregulluar në 1929 = 100%.]] [[Skeda:American_union_bank.gif|parapamje|Turma në Bankën Union Union të New Yorkut gjatë një banke të drejtuar herët në Depresionin e Madh]] Monetaristët ndjekin shpjegimin e dhënë nga [[Milton Friedman]] dhe [[Anna Schwartz|Anna J. Schwartz]]. Ata argumentojnë se Depresioni i Madh ishte shkaktuar nga kriza bankare që shkaktoi një të tretën e të gjitha bankave të zhdukeshin, një reduktim të pasurisë së aksionerëve të bankës dhe më e rëndësishmja [[Politika monetare|tkurrja monetare]] me 35%. Kjo shkaktoi një rënie të çmimit prej 33% ([[Deflacioni|deflacion]]).<ref>Randall E. Parker, ''Reflections on the Great Depression'', Edward Elgar Publishing, 2003, {{ISBN|9781843765509}}, p. 11-12</ref> Duke mos ulur normat e interesit, duke mos rritur bazën monetare dhe duke mos injektuar likuiditet në sistemin bankar për të parandaluar shkatërrimin e Rezervës Federale, pasqyrohet pasivisht transformimi i një recesioni normal në Depresionin e Madh. Friedman argumentoi se rënia në rënie në ekonomi, duke filluar me rrëzimin e tregut të aksioneve, thjesht do të kishte qenë një recesion i zakonshëm nëse Rezerva Federale do të kishte ndërmarrë veprime agresive.<ref>{{Cite book|title=A Monetary History of the United States}}</ref><ref>{{Cite book|title=Essays on the Great Depression|url=https://archive.org/details/essaysongreatdep00bern|last=[[Ben Bernanke|Bernanke, Ben S.]]|publisher=[[Princeton University Press]]|year=2000|isbn=0-691-01698-4|page=[https://archive.org/details/essaysongreatdep00bern/page/n17 7]}}</ref><ref>{{Cito web|url=http://www.worldnetdaily.com/index.php?fa=PAGE.view&pageId=59405|title=Bernanke: Federal Reserve caused Great Depression|accessdate=2008-03-21|publisher=[[WorldNetDaily]]}}</ref> Rezerva Federale lejoi disa dështime të mëdha të bankave publike, veçanërisht ato të Bankës së Shteteve të Bashkuara të Nju Jorkut, të cilat prodhuan panik dhe shkrime të gjera në bankat lokale, dhe Rezerva Federale u ulën nga rruga derisa bankat ranë. Ai pretendonte se nëse Fed do të siguronte kreditim të jashtëzakonshëm për këto banka kryesore ose thjesht bleu [[Obligacion qeveritar|obligacione qeveritare]] në [[Tregu i hapur|tregun e hapur]] për të siguruar likuiditet dhe për të rritur sasinë e parave pasi bankat kryesore u rrëzuan, të gjitha pjesa tjetër e bankave nuk do të kishin rënë pasi ato më të mëdhenj e bënë, dhe oferta e parasë nuk do të kishte rënë aq larg sa dhe aq shpejt sa bëri.<ref>{{Cito web|url=http://www.nybooks.com/articles/19857|title=Who Was Milton Friedman?|date=2007-02-15|accessdate=2008-05-22|website=[[The New York Review of Books]]|last=Krugman, Paul|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080410200144/http://www.nybooks.com/articles/19857|archivedate=10 prill 2008}}</ref> Me shumë më pak para për të shkuar përreth, bizneset nuk mund të merrnin kredi të reja dhe nuk mund të merrnin dot as kreditë e tyre të vjetra, duke detyruar shumë që të ndalonin investimet. Ky interpretim fajëson Rezervën Federale për mosveprim, veçanërisht Dega e Nju Jorkut.<ref>{{Cite book|title=The Creature from Jekyll Island: A Second Look at the Federal Reserve|url=https://archive.org/details/creaturefromjeky0000grif|language=en|last=Griffin|first=G. Edward|publisher=[[American Media (publisher)|American Media]]|year=2002|isbn=978-0-912986-39-5}}</ref> Një arsye pse Rezerva Federale nuk veproi për të kufizuar rënien e ofertës së parasë ishte standardi i arit. Në atë kohë, shuma e kredisë që mund të lëshonte Rezerva Federale ishte e kufizuar nga [[Akti i Rezervës Federale]], e cila kërkonte mbështetjen 40% të arit të Notes të Rezervës Federale të lëshuara. Nga fundi i viteve 1920, Rezerva Federale kishte pothuajse goditur kufirin e kredisë së lejuar që mund të mbështetej nga ari në posedim të tij. Ky kredi ishte në formën e shënimeve të kërkesës së Rezervës Federale.<ref name="text">Freidel, ''Franklin D. Roosevelt: Launching the New Deal'' (1973) ch 19; [http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=14611&st=&st1= text] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903050244/http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=14611 |date=3 shtator 2011 }}</ref> Një "premtim ari" nuk është aq i mirë sa "ari në dorë", veçanërisht kur ata kishin vetëm arin e mjaftueshëm për të mbuluar 40% të Notes të Rezervës Federale të pazgjidhur. Gjatë panikut të bankës një pjesë e atyre fletëve të kërkesës u shpenguan për ari të Rezervës Federale. Meqenëse Rezerva Federale e kishte goditur limitin e saj për kredi të lejueshme, çdo reduktim i arit në vaults duhej të shoqërohej nga një reduktim më i madh i kredisë. Më 5 prill 1933, Presidenti Roosevelt nënshkroi Urdhrin Ekzekutiv 6102 duke e bërë pronësinë private të [[Certifikatë ari|certifikatave të arit]], monedhave dhe shufra të paligjshme, duke reduktuar presionin mbi ari të Rezervës Federale.<ref name="text" /> ==== Qëndrimi i përbashkët ==== Nga këndvështrimi i shkollave të sotme të mendimit ekonomik, qeveria duhet të përpiqet të mbajë agregatin e ndërlidhur makroekonomik të ofertës monetare dhe / ose kërkesën agregate në një rrugë të qëndrueshme rritjeje. Kur kërcënohet nga parashikimi i një depresioni [[Banka qendrore|bankat qendrore]] duhet të derdhin likuiditet në sistemin bankar dhe qeveria duhet të ulë taksat dhe të përshpejtojë shpenzimet në mënyrë që të mbajë rezervën nominale të parasë dhe kërkesën totale nominale nga kolapsi.<ref name="nber.org">J. Bradford De Long, [http://www.nber.org/papers/w3546.pdf?new_window=1 ''"Liquidation" Cycles: Old Fashioned Real Business Cycle Theory and the Great Depression''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303215654/http://www.nber.org/papers/w3546.pdf?new_window=1 |date=3 mars 2016 }}, National Bureau of Economic Research, Working Paper No. 3546, p. 1</ref> Në fillim të Depresionit të Madh, shumica e ekonomistëve besonin në ligjin e Say dhe fuqitë vetë-ekuilibruese të tregut dhe nuk arritën të shpjegonin ashpërsinë e Depresionit. Likuidimi i lirë i lënë vetëm ishte një pozitë e mbajtur kryesisht nga Shkolla Austriake. Pozicioni i likuidimit ishte se një depresion është ilaç i mirë. Ideja ishte përfitimi i një depresioni për të likuiduar investimet e dështuara dhe bizneset që janë bërë të vjetëruara nga zhvillimi teknologjik në mënyrë që të çlirojnë faktorët e prodhimit (kapital dhe punë) nga përdorime joproduktive në mënyrë që këto të mund të ridistrohen në sektorë të tjerë të teknologjisë ekonomi dinamike. Ata argumentuan se edhe në qoftë se vetë-përshtatja e ekonomisë mori falimentime masive, atëherë kështu të jetë ajo.<ref name="Randall E. Parker 2003, p. 9" /> Një pikëpamje gjithnjë e më e zakonshme në mesin e historianëve ekonomikë është se aderimi i disa politikbërësve të Rezervës Federale në tezën e likuidimit çoi në pasoja katastrofike.<ref name="WhiteLawrence" /> Lidhur me politikat e [[Herbert Hoover|Presidentit Hoover]], ekonomistët si [[Barry Eichengreen]] dhe [[J. Bradford DeLong]] theksojnë se Presidenti Hoover u përpoq ta mbajë buxhetin federal të balancuar deri më 1932, kur humbi besimin tek Sekretari i Thesarit [[Andrew Mellon]] dhe e zëvendësoi atë.<ref name="Randall E. Parker 2003, p. 9">Randall E. Parker, ''Reflections on the Great Depression'', Elgar publishing, 2003, {{ISBN|978-1-84376-335-2}}, p. 9</ref><ref name="WhiteLawrence">White, Lawrence (2008). "Did Hayek and Robbins Deepen the Great Depression?". ''Journal of Money, Credit and Banking''. '''40''' (40): 751–768.[[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1111/j.1538-4616.2008.00134.x|10.1111/j.1538-4616.2008.00134.x]].</ref><ref>J. Bradford De Long, [http://www.nber.org/papers/w3546.pdf?new_window=1 "Liquidation" Cycles: Old Fashioned Real Business Cycle Theory and the Great Depression] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303215654/http://www.nber.org/papers/w3546.pdf?new_window=1 |date=3 mars 2016 }}, National Bureau of Economic Research, Working Paper No. 3546, p. 5.</ref> Megjithë pritjet e likuidimit, një pjesë e madhe e kapitalit nuk u riformua, por u zhduk gjatë viteve të para të Depresionit të Madh. Sipas një studimi nga [[Olivier Blanchard]] dhe [[Lawrence Summers]], recesioni shkaktoi një rënie të [[Akumulimi i kapitalit|akumulimit të kapitalit]] neto në nivelet e para 1924 deri në vitin 1933.<ref>J. Bradford De Long, [http://www.nber.org/papers/w3546.pdf?new_window=1 ''"Liquidation" Cycles: Old Fashioned Real Business Cycle Theory and the Great Depression''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303215654/http://www.nber.org/papers/w3546.pdf?new_window=1 |date=3 mars 2016 }}, National Bureau of Economic Research, Working Paper No. 3546, p. 33.</ref> Milton Friedman e quajti likuidimin "left-to-only" "absurditet të rrezikshëm".<ref name="nber.org" /> Ai shkroi:<blockquote>Unë mendoj se teoria austriake e ciklit të biznesit i ka bërë botës një dëm të madh. Nëse kthehesh në vitet 1930, gjë që është një pikë kyçe, këtu ju keni pasur austriakët të ulur në Londër, Hayek dhe Lionel Robbins, dhe duke thënë se ju vetëm duhet ta lini fundin e braktisjes nga bota. Ju keni vetëm për të lënë ta kuroni veten. Nuk mund të bësh asgjë për këtë. Ju vetëm do ta bëni atë më keq. ... Unë mendoj se duke inkurajuar atë lloj politike të bëjë "asgjë" në Britani dhe në Shtetet e Bashkuara, ata dëmtuan.<ref name="WhiteLawrence" /></blockquote> ==== Shpjegime të tjera moderne jo monetare ==== Shpjegimi monetar ka dy dobësi. Së pari nuk është në gjendje të shpjegojë pse kërkesa për para ka rënë më shpejt se furnizimi gjatë rënies fillestare në vitet 1930-31.<ref name="nber.org" /> Së dyti, nuk është në gjendje të shpjegojë se pse në mars të vitit 1933 u bë një rimëkëmbje megjithëse normat afatshkurtra të interesit kanë mbetur afër zero dhe oferta e parasë ende ka rënë. Këto pyetje adresohen nga shpjegimet moderne që bazohen në shpjegimin monetar të Milton Friedman dhe Anna Schwartz, por shtojnë shpjegime jo-monetare. ===== Deflacioni i borxhit ===== [[Skeda:Bank_of_the_United_States_failure_NYWTS.jpg|parapamje|Turma jashtë Bankës së Shteteve të Bashkuara në New York, pas dështimit të saj në 1931]] [[Skeda:U.S._Public_and_Private_Debt_as_a_%25_of_GDP.jpg|parapamje]] [[Irving Fisher]] argumentoi se faktori mbizotërues që çonte në Depresionin e Madh ishte një rreth vicioz i deflacionit dhe rritjes së borxhit të tepërt.<ref name="Fisher33">Fisher, Irving (October 1933). "The Debt-Deflation Theory of Great Depressions". ''Econometrica''. The Econometric Society. '''1''' (4): 337–357.[[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.2307/1907327|10.2307/1907327]]. [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/1907327 1907327].</ref> Ai nënvizoi nëntë faktorë që ndërveprojnë me njëri-tjetrin në kushtet e borxhit dhe deflacionit për të krijuar mekanizmin e bumit për të goditur. Zinxhiri i ngjarjeve vazhdoi si më poshtë: # Likuidimi i borxhit dhe shitja e fatkeqësive # Kontraktimi i ofertës së parasë si kredi bankare paguhet # Rënie në nivelin e çmimeve të aseteve # Një rënie edhe më e madhe në vlerën neto të bizneseve, duke prekur falimentime # Rënia e fitimeve # Një reduktim i prodhimit, në tregti dhe në punësim # [[Pesimizmi]] dhe humbja e besimit # Rritja e parave # Rënia e normave nominale të interesit dhe rritja e normave të interesit të rregullimit të deflacionit Gjatë rrëzimit të vitit 1929 para Depresionit të Madh, kërkesat e diferencës ishin vetëm 10%<ref name="Margin Requirements">Fortune, Peter (Sep–Oct 2000). {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150811102239/http://findarticles.com/p/articles/mi_m3937/is_2000_Sept-Oct/ai_80855422/pg_5 |date=11 gusht 2015 }}. ''New England Economic Review''. Archived from [http://findarticles.com/p/articles/mi_m3937/is_2000_Sept-Oct/ai_80855422/pg_5 the original]on 2012-05-27.</ref> Firmat e brokerimit, me fjalë të tjera, do të japin $ 9 për çdo $ 1 që një investitor kishte depozituar. Kur tregu ra, agjentët e thirrur në këto kredi, të cilat nuk mund të kthehen.<ref name="lhf-30s">{{Cito web|url=http://www.livinghistoryfarm.org/farminginthe30s/money_08.html|language=en|title=Bank Failures|accessdate=2008-05-22|publisher=Living History Farm|archive-date=19 shkurt 2009|archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20090219185825/http://livinghistoryfarm.org/farminginthe30s/money_08.html|url-status=dead}}</ref> Bankat filluan të dështonin pasi debitorët nuk pranonin borxhin dhe depozituesit u përpoqën të tërhiqnin depozitat e tyre në masë, duke shkaktuar shumë banka të bankave. Garancitë e qeverisë dhe rregulloret bankare të Rezervës Federale për të parandaluar panik të tillë ishin të paefektshme ose nuk përdoreshin. Dështimet e bankave çuan në humbjen e miliarda dollarëve në asete. Borxhet e papaguara u bënë më të rënda, sepse çmimet dhe të ardhurat ranë me 20-50%, por borxhet mbetën në të njëjtën vlerë dollari. Pas panikut të vitit 1929, dhe gjatë 10 muajve të parë të vitit 1930, 744 banka amerikane dështuan. (Në total, 9,000 banka dështuan gjatë viteve 1930). Deri në prill të vitit 1933, rreth 7 miliardë dollarë depozita ishin ngrirë në bankat e dështuara ose ato që mbetën pa leje pas pushimit të bankës së marsit.<ref>"Friedman and Schwartz, Monetary History of the United States", 352</ref> Dështimet e bankave u ngjitën si bankierë të dëshpëruar, të cilët u quajtën kredi, të cilat huamarrësit nuk kishin kohë ose para për të shlyer. Me fitime të ardhshme që dukeshin të këqija, [[Investimi|investimet kapitale]] dhe ndërtimi u ngadalësuan ose u ndërprenë plotësisht. Përballë kredive të këqija dhe përkeqësimit të perspektivave të ardhshme, bankat e mbijetuara u bënë edhe më konservatore në kreditimin e tyre.<ref name="lhf-30s" /> Bankat ndërtuan rezervat e tyre të kapitalit dhe bënë më pak kredi, të cilat intensifikuan presionet deflacioniste. Një cikël vicioz u zhvillua dhe spiralja në rënie u përshpejtua. Likuidimi i borxhit nuk mund të vazhdonte me rënien e çmimeve që shkaktoi. Efekti masiv i krizës për të likuiduar rriti vlerën e secilit dollar borxh, në krahasim me vlerën e rënies së aseteve të aseteve. Përpjekja e individëve për të zvogëluar barrën e borxhit në mënyrë efektive e rriti atë. Paradoksalisht, aq më shumë debitorët paguan, aq më shumë u detyroheshin.<ref name="Fisher33" /> Ky proces vetë-rëndues u kthye në një recesion të 1930 në një depresion të madh të vitit 1933. Fillimisht, teoria e deflatorit të borxhit të Fisherit i mungonte influencës së zakonshme për shkak të kundërshtimit që deflacioni i borxhit përfaqësonte më shumë se një rishpërndarje nga një grup (debitorë) në tjetrin (kreditorët). Ri-shpërndarjet e pastra nuk duhet të kenë efekte të rëndësishme makroekonomike. Duke u bazuar në hipotezën monetare të [[Milton Friedman]] dhe [[Anna Schwartz]] si dhe hipoteza e deflavizimit të borxhit të Irving Fisher, Ben Bernanke zhvilloi një mënyrë alternative në të cilën kriza financiare ndikoi në prodhimin. Ai bazohet në argumentin e Fisher-it se rëniet dramatike në nivelin e çmimeve dhe të ardhurat nominale çojnë në rritjen e barrës së borxheve reale, gjë që çon në falimentimin e debitorit dhe rrjedhimisht çon në uljen e [[Kërkesa agregate|kërkesës agregate]], një rënie e mëtejshme në nivelin e çmimeve, pastaj rezulton në një spirale deflacionare të borxhit . Sipas Bernanke, një rënie e vogël në nivelin e çmimeve thjesht riallokon pasurinë nga debitorët tek kreditorët pa dëmtuar ekonominë. Por, kur deflacioni është rënie e çmimeve të aseteve në rënie, së bashku me falimentimet e debitorëve, çojnë në një rënie në vlerën nominale të aseteve në bilancet e bankave. Bankat do të reagojnë duke shtrënguar kushtet e tyre të kreditit, që nga ana tjetër të çojnë në një krize krediti që dëmton rëndë ekonominë. Një përplasje kredie ul investimet dhe konsumin dhe rezulton në rënien e kërkesës agregate, e cila kontribuon gjithashtu në spiralin deflacionar.<ref>Randall E. Parker, ''Reflections on the Great Depression'', Edward Elgar Publishing, 2003, {{ISBN|9781843765509}}, p. 14-15</ref><ref name="Bernanke83">Bernanke, Ben S (June 1983). [http://faculty.arts.ubc.ca/dpaterson/econ532/10twenties/bernanke.pdf "Non-Monetary Effects of the Financial Crisis in the Propagation of the Great Depression"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171118070151/http://faculty.arts.ubc.ca/dpaterson/econ532/10twenties/bernanke.pdf |date=18 nëntor 2017 }} (PDF). ''The American Economic Review''. The American Economic Association. '''73''' (3): 257–276. [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/1808111 1808111].</ref><ref name="Mishkin78">Mishkin, Fredric (December 1978). "The Household Balance and the Great Depression". ''Journal of Economic History''. '''38''' (4): 918–37.[[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1017/S0022050700087167|10.1017/S0022050700087167]].</ref> ===== Hipoteza e pritjeve ===== Meqenëse rrjedha ekonomike u kthye në sintezën e re neoklasike, pritjet janë një element qendror i modeleve makroekonomike. Sipas Peter Temin, Barry Wigmore, Gauti B. Eggertsson dhe Christina Romer, çelësi për rimëkëmbjen dhe përfundimin e Depresionit të Madh u krijua nga një menaxhim i suksesshëm i pritjeve të publikut. Teza bazohet në vëzhgimin se pas viteve të deflacionit dhe një recesioni shumë të rëndë, treguesit e rëndësishëm ekonomikë u kthyen pozitivisht në mars 1933, kur [[Franklin D. Roosevelt]] mori detyrën. Çmimet e konsumit u kthyen nga deflacioni në një inflacion të butë, prodhimi industrial doli në fund të marsit 1933 dhe investimi u dyfishua në 1933 me një kthesë në mars të vitit 1933. Nuk kishte forca monetare për të shpjeguar atë kthesë. Furnizimi me para ende ishte në rënie dhe normat afatshkurtra të interesit mbetën afër zero. Para marsit të vitit 1933 njerëzit prisnin deflacion të mëtejshëm dhe një rënie në mënyrë që edhe normat e interesit në zero nuk stimulonin investimet. Por kur Roosevelt njoftoi ndryshimet e mëdha të regjimit, njerëzit filluan të presin inflacionin dhe një zgjerim ekonomik. Me këto pritje pozitive, normat e interesit në zero filluan të stimulonin investimet ashtu siç pritej të bënin. Ndryshimi i regjimit të politikës fiskale dhe monetare të Rooseveltit ndihmoi që objektivat e tij të politikës të ishin të besueshme. Pritja e të ardhurave më të larta në të ardhmen dhe inflacioni më i lartë i ardhshëm nxitën kërkesën dhe investimet. Analiza sugjeron që eliminimi i dogmave të politikës së standardit të arit, një buxhet i balancuar në kohë krizash dhe qeverisjeje të vogël, çoi në një ndryshim të madh në pritje që llogariste rreth 70-80 për qind të rikuperimit të prodhimit dhe çmimeve nga viti 1933 në vitin 1937. Nëse ndryshimi i regjimit nuk do të kishte ndodhur dhe politika Hoover të vazhdonte, ekonomia do të kishte vazhduar rënien e saj të lirë në vitin 1933 dhe prodhimi do të ishte 30% më i ulët në 1937 sesa në vitin 1933.<ref>Gauti B. Eggertsson, [http://www.aeaweb.org/articles.php?doi=10.1257/aer.98.4.1476 ''Great Expectations and the End of the Depression''], American Economic Review 2008, 98:4, 1476–1516</ref><ref>Christina Romer, [https://www.nytimes.com/2012/10/21/business/how-the-fiscal-stimulus-helped-and-could-have-done-more.html?hp&_r=0 "The Fiscal Stimulus, Flawed but Valuable"], ''The New York Times'', October 20, 2012.</ref><ref>Peter Temin, ''Lessons from the Great Depression'', MIT Press, 1992, {{ISBN|9780262261197}}, pp. 87–101.</ref> Recesioni i 1937-38, i cili ngadalësoi rimëkëmbjen ekonomike nga Depresioni i Madh, shpjegohet nga frika e popullsisë se shtrëngimi i moderuar i politikës monetare dhe fiskale në vitin 1937 do të ishte hapa e parë për rivendosjen e politikës së para marsit 1933 regjimit.<ref>Gauti B. Eggertsson, [https://www.jstor.org/stable/29730131 Great Expectations and the End of the Depression], The American Economic Review, Vol. 98, No. 4 (Sep., 2008), S. 1476–1516, p. 1480</ref> === Teoritë heterergjike === ==== Shkolla Austriake ==== Teoricienët e "Shkollës Austriake" që shkruan për Depresionin përfshijnë ekonomistin austriak [[Friedrich Hayek]] dhe ekonomistin amerikan [[Murray Rothbard]], i cili shkroi [[America's Great Depression|Depresionin e Madh të Amerikës (1963)]]. Sipas pikëpamjes së tyre dhe si monetaristët, Rezerva Federale, e cila u krijua në vitin 1913, mban mbi vete një pjesë të madhe të fajit; por në kundërshtim me monetaristët, ata argumentojnë se shkaku kryesor i Depresionit ishte zgjerimi i ofertës së parasë në vitet 1920, gjë që çoi në një bum të paqëndrueshëm të kreditimit.<ref name="America's Great Depression, pp. 159-163">Murray Rothbard, ''America's Great Depression'' (Ludwig von Mises Institute, 2000), pp. 159–163.</ref> Sipas pikëpamjes austriake ishte ky inflacion i ofertës së parasë që çoi në një bum të paqëndrueshëm në të dy çmimet e aseteve (stoqet dhe obligacionet) dhe mallrat kapitale. Deri në kohën kur FED u shtrëngua vonë në vitin 1928, ishte shumë vonë dhe, sipas pikëpamjes austriake, një tkurrje e rëndësishme ekonomike ishte e pashmangshme.<ref name=":0">Herman, Arthur, Shpella dhe Drita: Platoni kundrejt Aristotelit dhe Lufta për Shpirtin e Qytetërimit Perëndimor, f. 548 (Ndezni vendndodhjen 10208).</ref> Në shkurt të vitit 1929, Hayek botoi një letër që parashikoi se veprimet e Rezervës Federale do të çonin në një krizë duke filluar në tregjet e aksioneve dhe kredive.<ref name=":0" /> Sipas Rothbard, mbështetja e qeverisë për ndërmarrjet e dështuara dhe mbajtja e pagave mbi vlerat e tyre të tregut në të vërtetë e zgjatën Depresionin.<ref>Rothbard, ''America's Great Depression'', pp. 19–21.</ref> Hayek, unlike Rothbard, believed since the 1970s, along with the monetarists, that the Federal Reserve further contributed to the problems of the Depression by permitting the money supply to shrink during the earliest years of the Depression.<ref>Për pikëpamjen e Hayek, shihni Diego Pizano, Bisedat me Ekonomistët e Madh: Friedrich A. Hayek, John Hicks, Nicholas Kaldor, Leonid V. Kantorovich, Joan Robinson, Paul A. Samuelson, Jan Tinbergen (Jorge Pinto Books, 2009). Për pikëpamjen e Rothbard, shih Murray Rothbard, Një histori e parave dhe bankar në Shtetet e Bashkuara (Ludwig von Mises Institute), f. 293-294.</ref> Megjithatë, në 1932 dhe 1934 Hayek kishte kritikuar FED dhe Bankën e Anglisë për mos marrjen e një qëndrimi më kontraktues.<ref>[[John Cunningham Wood]], Robert D. Wood,''Friedrich A. Hayek'', Taylor & Francis, 2004,[[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale%3ABookSources/9780415310574|9780415310574]], p. 115</ref> [[Hans Sennholz]] argumentoi se shumica e bumit dhe grushteve që rrënuan ekonominë amerikane në vitet 1819-20, 1839-43, 1857-60, 1873-78, 1893-97 dhe 1920-21, u gjeneruan nga qeveria duke krijuar një bum përmes parave të lehtë dhe kredi, e cila më pas u pasua nga busti i pashmangshëm. Përplasja spektakolare e vitit 1929 pasoi pesë vjet zgjerimin e pamatur të kredisë nga Sistemi i Rezervës Federale nën Administrimin Coolidge. Kalimi i Amendamentit të Gjashtëmbëdhjetë, miratimi i Aktit të Rezervës Federale, deficitet në rritje të qeverisë, kalimi i Aktit të Tarifave të Hawley-Smoot dhe Akti i të Ardhurave të vitit 1932, e përkeqësoi krizën, duke e zgjatur atë.<ref>Sennholz, Hans (October 1, 1969). [https://fee.org/articles/the-great-depression/ "The Great Depression"]. ''[[Foundation for Economic Education]]''. Marrë 23 tetor 2016.</ref> [[Ludwig von Mises]] shkroi në vitet 1930: "Zgjerimi i kredisë nuk mund të rrisë furnizimin me mallra të vërtetë, por vetëm të sjellë një riorganizim, ai largon investimet kapitale larg kursit të përcaktuar nga gjendja e pasurisë ekonomike dhe kushteve të tregut. shtigjet që nuk do të ndiqnin, përveç nëse ekonomia do të fitonte një rritje të të mirave materiale, si rrjedhim, rritja nuk ka një bazë solide, nuk është një prosperitet i vërtetë, është prosperitet iluzor, por nuk është zhvilluar nga një rritje ekonomike pasuri, dmth akumulimi i kursimeve të vëna në dispozicion për investime produktive, por më shumë, ajo u ngrit për shkak se zgjerimi i kredisë krijoi iluzionin e një rritjeje të tillë, herët a vonë duhet të bëhet e qartë se kjo situatë ekonomike është ndërtuar mbi rërë "."<ref>Mises, Ludwig. [https://mises.org/library/causes-economic-crisis-and-other-essays-and-after-great-depression "The Causes of the Economic Crisis, and Other Essays Before and After the Great Depression"]. ''[[Ludwig von Mises Institute]]''. Marrë 24 tetor 2016.</ref><ref>Bonner, Bill (25 shkurt 2011). [http://www.businessinsider.com/buying-bad-debt-to-return-bank-solvency-2011-2?op=1 "Buying Bad Debt to Return Bank Solvency"]. ''[[Business Insider]]''. Marrë 24 tetor 2016.</ref> ==== Marksiste ==== [[Karl Marx|Karl Marksi]] pa recesionin dhe depresionin si të pashmangshëm në kapitalizmin e tregut të lirë, pasi nuk ka kufizime për grumbullimin e kapitalit përveç tregut. Në pikëpamjen [[Marksizmi|marksiste]], [[kapitalizmi]] tenton të krijojë akumulime të pabalancuara të pasurisë, duke çuar në akumulime të kapitalit, të cilat në mënyrë të pashmangshme çojnë në një krizë. Ky bust veçanërisht i mprehtë është një tipar i rregullt i modelit të bumit dhe bustit të asaj që marksistët e quajnë zhvillimin "kapitalist" kaotik. Është një parim i shumë grupimeve marksiste se krizat e tilla janë të pashmangshme dhe do të jenë gjithnjë e më të rënda derisa kontradiktat e qenësishme në mospërputhjen midis mënyrës së prodhimit dhe zhvillimit të forcave prodhuese arrijnë pikën përfundimtare të dështimit. Në atë moment, periudha e krizës inkurajon konfliktin e intensifikuar të klasave dhe detyron ndryshimet shoqërore.<ref>Harman, Chris (2009). ''Zombie Capitalism: Global Crisis and the Relevance of Marx''. London: Bookmarks Publications. pp. 143–160.[[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-1-905192-53-3|978-1-905192-53-3]].</ref> ==== Pabarazia ==== [[File:Tenantless_farm_Texas_panhandle_1938.jpg|parapamje|Fuqia bujqësore zhvendos qiramarrësit nga toka në zonën perëndimore të pambukut të thatë. Qarku Childress, Teksas, 1938]] Dy ekonomistë të viteve 1920, [[Waddill Catchings]] dhe [[William Trufant Foster]], popullarizuan një teori që ndikoi shumë krijues të politikave, përfshirë Herbert Hoover, Henry A. Wallace, Paul Douglas dhe Marriner Eccles. Ajo mbajti ekonominë e prodhuar më shumë sesa e konsumuar, sepse konsumatorët nuk kishin të ardhura të mjaftueshme. Kështu, shpërndarja e pabarabartë e pasurisë gjatë viteve 1920 shkaktoi Depresionin e Madh.<ref>Dorfman 1959</ref><ref>Allgoewer, Elisabeth (May 2002).[http://www.vwa.unisg.ch/RePEc/usg/dp2002/dp0214allgoewer_ganz.pdf "Underconsumption theories and Keynesian economics. Interpretations of the Great Depression"](PDF). ''Discussion paper no. 2002–14''.</ref> Sipas kësaj pikëpamje, shkaku kryesor i Depresionit të Madh ishte një investim global mbi investimet në kapacitetin e industrisë së rëndë krahasuar me pagat dhe të ardhurat nga bizneset e pavarura, siç janë fermat. Zgjidhja e propozuar ishte që qeveria të pomponte paratë në xhepat e konsumatorëve. Kjo do të thotë se ajo duhet të rishpërndajë fuqinë blerëse, të mbajë bazën industriale dhe të ri-ngrisin çmimet dhe pagat për të detyruar sa më shumë rritjen inflacioniste të fuqisë blerëse në [[Shpenzimet e konsumatorëve|shpenzimet e konsumit]]. Ekonomia ishte e mbingarkuar dhe fabrika të reja nuk ishin të nevojshme. Reklamohen Foster dhe Catchings<ref>''The Road to Plenty'' (1928)</ref> federale dhe qeveritë shtetërore për të filluar projekte të ndërtimit të mëdha, një program i ndjekur nga Hoover dhe Roosevelt. ==== Shoku i produktivitetit ==== {{Cquote|Nuk mund të theksohet shumë fuqishëm se tendencat [e produktivitetit, prodhimit dhe punësimit] që po përshkruajmë janë trendet afatgjata dhe ishin plotësisht të dukshme para vitit 1929. Këto tendenca janë në të tashmen si rezultat i depresionit aktual dhe as nuk janë rezultat i Luftës së Parë Botërore. Përkundrazi, depresioni i tanishëm është një kolaps që rezulton nga këto tendenca afatgjata.|[[M. King Hubbert]]|text=Nuk mund të theksohet shumë fuqishëm se tendencat [e produktivitetit, prodhimit dhe punësimit] që po përshkruajmë janë trendet afatgjata dhe ishin plotësisht të dukshme para vitit 1929. Këto tendenca janë në të tashmen si rezultat i depresionit aktual dhe as nuk janë rezultat i Luftës së Parë Botërore. Përkundrazi, depresioni i tanishëm është një kolaps që rezulton nga këto tendenca afatgjata.|sign=[[M. King Hubbert]]}}Tre dekadat e para të shekullit të 20-të pësuan rritje të prodhimit ekonomik me [[Elektrifikimi|elektrizimin]], [[Prodhimi në masë|prodhimin në masë]] dhe makinat e motorizuara bujqësore, dhe për shkak të rritjes së shpejtë të produktivitetit ka pasur shumë kapacitete të tepërta prodhimi dhe java e punës ishte duke u zvogëluar. Rritja dramatike e [[Produktiviteti|produktivitetit]] të industrive kryesore në SHBA dhe efektet e produktivitetit në prodhim, paga dhe javën e punës diskutohen nga Spurgeon Bell në librin e tij "Produktiviteti, pagat dhe të ardhurat kombëtare" (1940).<ref>Bell, Spurgeon (1940). "Produktiviteti, pagat dhe të ardhurat kombëtare, Instituti i Ekonomisë i Institutit të Brookings".</ref> == Përkeqësimi i depresionit global == Standardi i arit ishte mekanizmi primar i transmisionit të Depresionit të Madh. Edhe vendet që nuk përballeshin me dështimet e bankave dhe një tkurrje monetare në radhë të parë u detyruan të bashkoheshin me politikën deflacioniste pasi normat e larta të interesit në vendet që kryenin një politikë deflacioniste çuan në një dalje ari në vendet me norma interesi më të ulëta. Sipas mekanizmit të fluksit të çmimeve të standardeve të arit, vendet që humbën ari por megjithatë dëshironin të ruanin standardin e arit duhej të lejonin që oferta e tyre e parasë të ulej dhe niveli i brendshëm i çmimeve gjithashtu të ulej ([[deflacioni]]).<ref>Peter Temin, Gianni Toniolo, ''The World Economy between the Wars'', Oxford University Press, 2008, [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale%3ABookSources/9780198042013|9780198042013]], f. 106</ref><ref>Randall E. Parker, ''Reflections on the Great Depression'', Elgar publikuar, 2003, [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-1-84376-335-2|978-1-84376-335-2]], f. 22.</ref> Ekziston edhe konsensusi se politikat proteksioniste si [[Akti i Tarifës Smoot-Hawley]] ndihmuan për të përkeqësuar depresionin.<ref>Robert Whaples: Ku ka konsensus midis historianëve ekonomikë amerikanë? Rezultatet e një studimi mbi dyzet propozime. Në: Gazeta e Historisë Ekonomike. Band 55, Nr. 1 (März 1995), S. 139-154, f. S. 151 [https://www.jstor.org/stable/2123771 në JSTOR.]</ref> === Standarti i Arit === [[File:Graph charting income per capita throughout the Great Depression.svg|thumb|upright=1.8|Depresioni në perspektivën ndërkombëtare]] Disa studime ekonomike kanë treguar se ashtu si rënia u përhap në mbarë botën nga ngurtësia e [[Standardi i arit|standardit të arit]], ai pezullonte konvertueshmërinë e arit (ose zhvlerësimin e monedhës në terma ari) që bënin më shumë për ta bërë të mundur rimëkëmbjen.<ref>[[Barry Eichengreen|Eichengreen, Barry]] (1992). ''Golden Fetters: The Gold Standard and the Great Depression, 1919–1939''. New York: Oxford University Press. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/0-19-506431-3|0-19-506431-3]].</ref> Çdo monedhë e madhe e la standardin e arit gjatë Depresionit të Madh. Britania e Madhe ishte e para për ta bërë këtë. Duke u përballur me [[Sulmi spekulativ|sulme spekulative]] mbi [[Paund sterlina|paundin]] dhe duke reduktuar [[rezervat e arit]], në shtator të vitit 1931 [[Bank of England|Banka e Anglisë]] ndërpreu shkëmbimin e notave të poundit për ari dhe poundi u lundrua në tregjet e këmbimit valutor. Britania e Madhe, Japonia dhe vendet skandinave e lanë standardin e arit në vitin 1931. Vende të tjera, si Italia dhe SHBA, mbetën në standardin e arit deri në vitin 1932 ose 1933, ndërsa disa vende në të ashtuquajturin "bllok të artë" të udhëhequr nga Franca duke përfshirë Poloninë, Belgjikën dhe Zvicrën, qëndruan në standard deri në 1935-36. Sipas analizave të mëvonshme, korrigjimi me të cilin një vend ka lënë standardin e arit ka parashikuar në mënyrë të besueshme rimëkëmbjen e saj ekonomike. Për shembull, Britania e Madhe dhe Skandinavia, që u larguan nga standardi i arit në vitin 1931, u gjetën shumë më herët se Franca dhe Belgjika, të cilat mbetën shumë më gjatë në ari. Vende të tilla si Kina, që kishin një [[Standardi i argjendit|standard argjendi]], pothuajse e shmangën depresionin tërësisht. Lidhja midis braktisjes së standardit të arit si një parashikues i fortë i ashpërsisë së vendit të depresionit dhe gjatësisë së kohës së rimëkëmbjes së saj, është treguar të jetë konsistente për dhjetra vende, përfshirë vendet në zhvillim. Kjo shpjegon pjesërisht se përse përvoja dhe kohëzgjatja e depresionit ndryshonin midis ekonomive kombëtare.<ref>Bernanke, Ben (2 mars 2004). [https://www.federalreserve.gov/boarddocs/speeches/2004/200403022/default.htm "Vërejtjet e guvernatorit Ben S. Bernanke: Paraja, ari dhe Depresioni i Madh]". ''Në leksion H. Parker Willis në Politikën Ekonomike, Washington dhe Lee University, Lexington, Virxhinia.''</ref> === Ndarja e tregtisë ndërkombëtare === Shumë ekonomistë kanë argumentuar se rënia e mprehtë e tregtisë ndërkombëtare pas vitit 1930 ndihmoi në përkeqësimin e depresionit, veçanërisht për vendet që varen ndjeshëm nga tregtia e jashtme. Në një sondazh të 1995 të historianëve ekonomistë amerikanë, dy të tretët ranë dakord se [[Akti i Tarifës Smoot-Hawley|Akti i Tarifës së Smoot-Hawley]] përkeqësoi Depresionin e Madh.<ref>Robert Whaples, "Ku ka konsensus midis historianëve ekonomikë amerikanë? Rezultatet e një studimi mbi dyzet propozime", Journal of Economic History, Vol. 55, Nr. 1 (Mar., 1995), f. 139-54 [https://www.jstor.org/stable/2123771 në JSTOR]</ref> Shumica e historianëve dhe ekonomistëve pjesërisht fajësojnë Aktin amerikan të Tarifave Smoot-Hawley (miratuar më 17 qershor 1930) për përkeqësimin e depresionit duke ulur seriozisht tregtinë ndërkombëtare dhe duke shkaktuar tarifa hakmarrëse në vende të tjera. Ndërsa tregtia e jashtme ishte një pjesë e vogël e aktivitetit të përgjithshëm ekonomik në SHBA dhe u përqendrua në disa biznese si bujqësia, ishte një faktor shumë më i madh në shumë vende të tjera.<ref>"[https://web.archive.org/web/20080310145946/http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/depress.htm Bota në Depresion]". [[:en:Mount Holyoke College|Kolegji Holyoke]]. Arkivuar nga [https://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/depress.htm origjinali] më 10 mars 2008. Marrë nga 2008-05-22.</ref> Norma mesatare ''[[Taksa ad valorem|ad valorem]]'' e detyrimeve mbi importet e detyrueshme për 1921-25 ishte 25.9%, por sipas tarifës së re u rrit në 50% gjatë viteve 1931-35. Në terma të dollarit, eksportet amerikane ranë gjatë katër (4) viteve të ardhshme nga rreth 5.2 miliardë dollarë në 1929 deri në 1.7 miliardë dollarë në vitin 1933; kështu, jo vetëm që vëllimi fizik i eksporteve rra, por edhe çmimet kanë rënë me rreth 1/3 siç shkruhet. Goditjet më të vështira ishin mallrat e fermës si gruri, pambuku, duhani dhe lënda e drurit. Qeveritë në mbarë botën morën hapa të ndryshëm për të shpenzuar më pak para për mallrat e huaja, si: "vendosja e tarifave, kuotave të importit dhe kontrollet e këmbimit". Këto kufizime formuan një tension të madh në mes të tregjeve, duke shkaktuar një zbritje të madhe gjatë depresionit. Jo të gjitha vendet zbatuan të njëjtat masa të proteksionizmit. Disa vende ngritën tarifat në mënyrë drastike dhe vendosën kufizime të ashpra për transaksionet në valutë të huaj, ndërkohë që vendet e tjera thanë "kufizime tregtare dhe shkëmbimi vetëm pak":<ref name=":1">EICHENGREEN, B., & IRWIN, D. A. (2010). Rrëshqitja ndaj proteksionizmit në Depresionin e Madh: kush u përballua dhe pse ?. Gazeta e Historisë Ekonomike, 70 (4), 871-97.</ref> * "Vendet që mbetën në standardin e arit, duke mbajtur monedhat fikse, kishin më shumë gjasa të kufizonin tregtinë e jashtme". Këto vende "përdorën politika proteksioniste për të forcuar [[Bilanci i pagesave|bilancin e pagesave]] dhe për të kufizuar humbjet e arit". Ata shpresonin se këto kufizime dhe varfëri do të mbanin rënien ekonomike.<ref name=":1" /> * Vendet që braktisën standardin e arit, lejuan që monedhat e tyre të [[Vlerësimi dhe amortizimi i monedhës|zhvlerësoheshin]], gjë që shkaktoi forcimin e bilancit të pagesave të tyre. Ai gjithashtu çliroi politikën monetare në mënyrë që bankat qendrore të mund të ulnin normat e interesit dhe të vepronin si huadhënësit e fundit. Ata kishin instrumentet më të mira politike për të luftuar Depresionin dhe nuk kishin nevojë për proteksionizëm.<ref name=":1" /> * "Gjatësia dhe thellësia e rënies ekonomike të një vendi dhe koha dhe forca e rimëkëmbjes së saj lidhet me atë se sa kohë ka mbetur në [[Standardi i arit|standardin e arit]]. Vendet që braktisin standardin e arit relativisht herët kanë përjetuar recesione relativisht të lehta dhe rikuperimin e hershëm. në standardin e artë përjetuan ngadalësime të zgjatura ".<ref name=":1" /> ==== Efekti i tarifave ==== Mendimi i konsensusit midis ekonomistëve dhe historianëve ekonomikë është se kalimi i Tarifës Smoot-Hawley përkeqësoi Depresionin e Madh,<ref>Braples, Robert (mars 1995). "[http://www.employees.csbsju.edu/jolson/econ315/whaples2123771.pdf Ku ka konsensus midis historianëve ekonomikë amerikanë? Rezultatet e një studimi mbi dyzet propozime]" (PDF). Gazeta e Historisë Ekonomike. Cambridge University Press. 55 (1): 144. [[Identifikues digjital objektesh|ido]]: [https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-economic-history/article/where-is-there-consensus-among-american-economic-historians-the-results-of-a-survey-on-forty-propositions/A0B369E27B4B1BAFFD29AB83CC53B718 10.1017 / S0022050700040602.] [[:en:JSTOR|JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/2123771 2123771] - nëpërmjet JSTOR.</ref>edhe pse ka mosmarrëveshje sa për sa. Në pikëpamjen popullore, Tarifa Smoot-Hawley ishte një shkak kryesor i depresionit.<ref>''[https://krugman.blogs.nytimes.com/2009/11/30/protectionism-and-the-great-depression/ Protectionism and the Great Depression],'' [[Paul Krugman]], ''[[New York Times]],'' 30 nëntor 2009</ref><ref>[http://voxeu.org/index.php?q=node/3280 Tundimi proteksionist: Mësime nga Depresioni i Madh për sot], VOX, Barry Eichengreen, Douglas Irwin, 17 mars 2009</ref> Megjithatë, shumë ekonomistë mendojnë se akti tarifor nuk e ka keqësuar rëndë depresionin. === Kriza bankare gjermane e vitit 1931 dhe kriza britanike === Kriza financiare u përshkallëzua jashtë kontrollit në mes të vitit 1931, duke filluar me rënien e [[Creditanstalt|Credit Anstalt]] në Vienë në maj.<ref>Charles Loch Mowat, Britania ndërmjet luftërave, 1918-1940 (1955) f. 379-385</ref><ref>William Ashworth, Një histori e shkurtër e ekonomisë ndërkombëtare që nga viti 1850 (2 ed. 1962) f. 237-244.</ref> Kjo ushtroi presion të madh ndaj Gjermanisë, e cila tashmë ishte në trazira politike. Me rritjen e dhunës së lëvizjeve naziste dhe komuniste, si dhe nervozizmin e investitorëve në politikat e ashpra financiare të qeverisë<ref>Isabel Schnabel, "Kriza binjake gjermane e vitit 1931." Gazeta e Historisë Ekonomike 64 # 3 (2004): 822-871.</ref>.Investitorët tërhoqën paratë e tyre afatshkurtra nga Gjermania, pasi besimi shpërtheu në rënie. Reichsbank humbi 150 milionë marka në javën e parë të qershorit, 540 milionë në të dytin dhe 150 milionë në dy ditë, 19-20 qershor. Kolapsi ishte në dorë. Presidenti i SHBA [[Herbert Hoover]] bëri thirrje për një moratorium mbi Pagesën e reparacioneve të luftës. Ky Paris i zemëruar, i cili varej nga një rrjedhje e vazhdueshme e pagesave gjermane, por e ngadalësoi krizën dhe moratoriumin, u pajtua në korrik 1931. Konferenca ndërkombëtare në Londër më vonë në korrik nuk prodhoi marrëveshje, por më 19 gusht një marrëveshje për ndalimin e ngrirjes së Gjermanisë detyrimet e huaja për gjashtë muaj. Gjermania mori fonde emergjente nga bankat private në Nju Jork, si dhe Bankën e Vendbanimeve Ndërkombëtare dhe Bankën e Anglisë. Financimi vetëm ngadalësoi procesin; nuk eshte asgje. Dështimet industriale filluan në Gjermani, një bankë e madhe e mbyllur në korrik dhe u shpall një festë dy-ditore për të gjitha bankat gjermane. Dështimet e biznesit më të shpeshta në korrik, dhe u përhapën në Rumani dhe Hungari. Kriza vazhdoi të përkeqësohet në Gjermani, duke sjellë trazirë politike që më në fund çoi në ardhjen në pushtet të regjimit nazist të Hitlerit në janar të vitit 1933.<ref>H. V. Hodson, Rënia dhe Rimëkëmbja, 1929-1937 (Londër, 1938), f. 64-76.</ref> Kriza financiare botërore filloi tani të trullos Britaninë; investitorët anembanë botës filluan të tërhiqnin arin e tyre nga Londra në normën prej £ 2 milion në ditë.<ref>David Williams, "Londra dhe kriza financiare e vitit 1931". Rishikimi i historisë ekonomike 15.3 (1963): 513-528.</ref>Kreditë prej 25 milionë dollarë secila nga Banka e Francës dhe Banka Federale e Rezervave të Nju Jorkut dhe një çështje prej 15 milionë dollarësh fiduciare u ngadalësuan, por nuk e ndryshuan krizën britanike. Kriza financiare ka shkaktuar një krizë të madhe politike në Britani në gusht të vitit 1931. Me mungesat në rritje, bankierët kërkuan një buxhet të balancuar; qeveria e ndarë e qeverisë së punës së kryeministrit Ramsay MacDonald u pajtua; ai propozoi ngritjen e taksave, shkurtimin e shpenzimeve dhe më kontroversisht, për të ulur 20% të papunësisë. Sulmi ndaj mirëqenies ishte krejtësisht i papranueshëm për lëvizjen e Punës. MacDonald donte të jepte dorëheqjen, por mbreti George V këmbënguli që ai të mbetet dhe të formojë një koalicion të të gjitha partive "Qeveria kombëtare". Partitë Konservatore dhe Liberale nënshkruan, së bashku me një numër të vogël të Punës, por shumica dërrmuese e udhëheqësve të Punës denoncoi MacDonald si tradhtar për udhëheqjen e qeverisë së re. Britania doli jashtë [[Standardi i arit|standardit të arit]] dhe vuajti relativisht më pak se vendet e tjera të mëdha në Depresionin e Madh. Në zgjedhjet britanike të vitit 1931, Partia Laburiste u shkatërrua praktikisht, duke e lënë MacDonald si Kryeministër për një koalicion kryesisht konservativ.<ref>Mowat, Britania midis luftërave, 1918-1940 (1955) f. 386-412.</ref><ref>Sean Glynn dhe John Oxborrow, Interwar Britain: një histori sociale dhe ekonomike (1976) f. 67-73.</ref> == Pika kthyese dhe rimëkëmbja == [[File:GDP depression.svg|thumb|upright=1.8|Kursi i përgjithshëm i Depresionit në Shtetet e Bashkuara, siç pasqyrohet në GDP-në për kokë banori (të ardhurat mesatare për person) tregohet në 2000 dollarë konstante, plus disa nga ngjarjet kryesore të periudhës. Vija e kuqe me pika = trendi afatgjatë 1920-1970.]] Në shumicën e vendeve të botës, rimëkëmja nga Depresioni i Madh filloi në vitin 1933.<ref name="Britannica" /> Në SHBA, rimëkëmbja filloi në fillim të vitit 1933,<ref name="Britannica" /> por SHBA nuk u kthye në GNP 1929 për më shumë se një dekadë dhe ende kishte një normë papunësie prej rreth 15% në 1940, ndonëse poshtë nga lartësia prej 25% në vitin 1933. Nuk ka konsensus midis ekonomistëve lidhur me forcën motivuese për zgjerimin ekonomik të SHBA që vazhdoi me pjesën më të madhe të viteve Roosevelt (dhe recesionin e 1937 që e ndërpreu atë). Një pikëpamje e përbashkët midis shumicës së ekonomistëve është se politikat e "Roosevelt's [[New Deal]]" ose shkaktuan ose përshpejtuan rimëkëmbjen, edhe pse politikat e tij nuk ishin kurrë agresive për të sjellë ekonominë krejtësisht jashtë recesionit. Disa ekonomistë gjithashtu kanë tërhequr vëmendjen ndaj efekteve pozitive nga pritjet e refllimit dhe rritjes së normave nominale të interesit, të cilat u shtuan nga fjalët dhe veprimet e Roosevelt.<ref>Gauti B. Eggertsson, "Great Expectations and the End of the Depression," ''American Economic Review'' 98, No. 4 (Shtator 2008): 1476–1516;</ref><ref>"Was the New Deal Contractionary?" [[:en:Federal Reserve Bank of New York|Federal Reserve Bank of New York]] Staff Report 264, Tetor 2006, Gauti B. Eggertsson</ref> Kjo ishte riktheja e atyre politikave të njëjta reflationare që çuan në ndërprerjen e një recesioni që filloi në fund të vitit 1937.<ref>"The Mistake of 1937: A General Equilibrium Analysis," ''Monetary and Economic Studies'' 24, No. S-1 (Dhjetor 2006), [http://www.imes.boj.or.jp/english/publication/mes/2006/abst/me24-s1-8.html Boj.or.jp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150811112759/http://www.imes.boj.or.jp/english/publication/mes/2006/abst/me24-s1-8.html |language=en|date=11 gusht 2015 }}</ref><ref>Gauti B. Eggertsson, "Një Përgjigje ndaj Komentarit të Steven Horwitz mbi" Pritjet e Madhe dhe Fundi i Depresionit të Madh "," Econ Journal Watch 7 (3), 197-204, shtator 2010</ref> Një politikë që kontribuoi me ndryshimin e reflimit ishte Akti Bankar i vitit 1935, i cili në mënyrë efektive ngriti kërkesat e rezervës, duke shkaktuar një tkurrje monetare që ndihmoi në prishjen e rimëkëmbjes.<ref>Steven Horwitz, "Fatkeqësisht i panjohur me Robert Higgs dhe të tjerë: Një kundërpërgjigje ndaj Gauti Eggertsson në vitet 1930," Econ Journal Watch 8 (1), 2 janar 2011.</ref> GDP u kthye në prirjen e saj në rritje në 1938.<ref>Per-capita GDP data from MeasuringWorth: [http://www.measuringworth.org/usgdp/ What Was the U.S. GDP Then?]</ref> Sipas [[Christina Romer]], rritja e ofertës monetare të shkaktuar nga hyrjet e mëdha ndërkombëtare të arit ishte një burim vendimtar i rimëkëmbjes së ekonomisë së Shteteve të Bashkuara dhe se ekonomia tregoi pak shenja të vetë-korrigjimit. Flukset hyrëse të arit ishin pjesërisht për shkak të zhvlerësimit të dollarit amerikan dhe pjesërisht për shkak të përkeqësimit të situatës politike në Evropë.<ref>Romer, Christina D., "Çfarë Fundi i Depresionit të Madh", Gazeta e Historisë Ekonomike, Dhjetor 1992, vol. 52, nr. 4, f. 757-784 "[https://web.archive.org/web/20130117093624/http://elsa.berkeley.edu/~cromer/What%20Ended%20the%20Great%20Depression.pdf Kopje e arkivuar]" (PDF). Arkivuar nga [http://elsa.berkeley.edu/~cromer/What%20Ended%20the%20Great%20Depression.pdf origjinali] (PDF) më 2013-01-17. Marrë nga 2013-01-08. "zhvillimi monetar ishte vendimtar për rimëkëmbjen nënkupton që vetë-korrigjimi luajti një rol të vogël në rritjen e prodhimit real"</ref> Në librin e tyre ''[[:en:A Monetary History of the United States|A Monetary History of the United States]]'' (Historia Monetare e Shteteve të Bashkuara), [[Milton Friedman]] dhe [[Anna Schwartz|Anna J. Schwartz]], gjithashtu i atribuan rimëkëmbjen faktorëve monetarë dhe pretenduan se ishte ngadalësuar shumë nga menaxhimi i dobët i parave nga [[Sistemi i Rezervës Federale]]. Ish-Kryetari i Rezervës Federale Ben Bernanke u pajtua se faktorët monetarë luajtën role të rëndësishme si në rënien ekonomike botërore dhe në rimëkëmbjen eventuale.<ref>{{Cite book|title=Essays on the Great Depression.|year=2000|url=https://archive.org/details/essaysongreatdep00bern|publisher=Ben Bernanke|isbn=978-0-691-01698-6|publication-place=Princeton University Press.|pages=[https://archive.org/details/essaysongreatdep00bern/page/n17 7]}}</ref> Bernanke gjithashtu pa një rol të fortë për faktorët institucionalë, veçanërisht rindërtimin dhe ristrukturimin e sistemit financiar,<ref>Ben S. Bernanke, "Nonmonetary Effects of the Financial Crisis in the Propaga-tion of the Great Depression," ''The American Economic Review 73'', No. 3 (June 1983): 257–76, available from the St. Louis Federal Reserve Bank collection at [https://fraser.stlouisfed.org/scribd/?item_id=2348&filepath=/docs/publications/aer/aer_1983_bernanke_nonmonetary_effects.pdf Stlouisfed.org]</ref> dhe vuri në dukje se Depresioni duhet të shqyrtohet në një perspektivë ndërkombëtare.<ref>[https://fraser.stlouisfed.org/content/?item_id=2399&filepath=/files/docs/meltzer/bermac95.pdf "Ben S. Bernanke, "The Macroeconomics of the Great Depression: A Comparative Approach,"''Journal of Money, Credit, and Banking'' 27, No. 1 (February 1995): 1–28"] (PDF). Fraser.stlouisfed.org. Marrë 2014-10-16.</ref> === Roli i grave dhe ekonomia familjare === Roli primar i grave ishte si amvise; pa një rrjedhë të qëndrueshme të të ardhurave familjare, puna e tyre u bë shumë më e vështirë në trajtimin e ushqimit, veshjeve dhe kujdesit mjekësor. Nivelet e lindjeve ranë kudo, pasi fëmijët u shtynë derisa familjet mund t'i mbështesin financiarisht. Niveli mesatar i lindjeve për 14 shtete të mëdha ra 12% nga 19.3 lindjet për një mijë banorë në 1930, në 17.0 në 1935.<ref>W.S. Woytinsky and E.S. ''World population and production: trends and outlook'' (1953) f. 148</ref> Në Kanada, gjysma e grave katolike romake sfidonte mësimet e Kishës dhe përdorën kontracepsionin për të shtyrë lindjet.<ref>Denyse Baillargeon, ''Making Do: Women, Family and Home in Montreal during the Great Depression'' (Wilfrid Laurier University Press, 1999), f. 159.</ref> Midis pak grave në fuqinë punëtore, shkurtimet e pushimeve ishin më pak të zakonshme në punët e bardha dhe ata zakonisht ishin gjetur në një punë të lehtë prodhimi. Megjithatë, ekzistonte një kërkesë e përhapur për t'i kufizuar familjet në një punë të paguar, në mënyrë që gratë të humbnin punësimin nëse burri i tyre ishte i punësuar.<ref>Jill Stephenson (2014). ''[https://books.google.com/books?id=-rqOAwAAQBAJ&pg=PA3 Women in Nazi Germany]''. Taylor & Francis. ff. 3–5.[[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale%3ABookSources/9781317876076|9781317876076]].</ref><ref>Susan K. Foley (2004). ''[https://books.google.mk/books?id=u9QcBQAAQBAJ&pg=PA186&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Women in France Since 1789: The Meanings of Difference]''. Palgrave Macmillan. ff. 186–90. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale%3ABookSources/9780230802148|9780230802148]].</ref><ref>Katrina Srigley (2010). [https://books.google.mk/books?id=VxTg4yholLAC&pg=PA135&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false ''Breadwinning Daughters: Young Working Women in a Depression-era City, 1929–1939''.] University of Toronto Press. f. 135.[[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale%3ABookSources/9781442610033|9781442610033]].</ref> Në të gjithë Britaninë, kishte një tendencë që gratë e martuara të bashkoheshin me fuqinë punëtore, duke konkurruar për punë me kohë të pjesshme sidomos.<ref>Jessica S. Bean, "'To help keep the home going': female labour supply in interwar London."''Economic History Review'' (2015) 68#2 ff. 441–470.</ref> Në zonat rurale dhe në qytetet e vogla, gratë zgjeruan operimin e tyre në kopshte perimesh për të përfshirë sa më shumë prodhim ushqimi që ishte e mundur. Në Shtetet e Bashkuara, organizatat bujqësore sponsorizuan programe për t'u mësuar amvise se si të optimizojnë kopshtet e tyre dhe për të rritur shpezët për mish dhe vezë.Në qytete amerikane, gratë e femrave të Afrikës së Jugut, quiltmakers, zgjeruan aktivitetet e tyre, promovuan bashkëpunimin dhe trajnuan neofitë. Quilts u krijuan për përdorim praktik nga materiale të ndryshme të lira dhe rritjen e ndërveprimit social për gratë dhe promovuan shoqërinë dhe përmbushjen personale<ref>Tari Klassen, "How Depression-Era Quiltmakers Constructed Domestic Space: An Interracial Processual Study," ''Midwestern Folklore: Journal of the Hoosier Folklore Society'' (2008) 34#2 ff. 17–47.</ref> Historia gojore siguron dëshmi se si amviset në një qytet modern industrial trajtuan mungesat e parave dhe burimeve. Shpesh ato përditësuan strategjitë e përdorura nga nënat e tyre kur ishin duke u rritur në familje të varfra. U përdorën ushqime të lira, të tilla si supa, fasule dhe petë. Ata blenë shkurtimet më të lira të mishit - nganjëherë edhe mishi i kuajve - dhe recikloi pjekjen e së dielës në sanduiçe dhe supave. Ata qepën dhe rreshtuan rrobat, tregtoheshin me fqinjët e tyre për sende të mëdha, dhe bënin punë me shtëpi të ftohta. Mobilimet dhe pajisjet e reja u shtynë deri në ditët më të mira. Shumë gra gjithashtu punonin jashtë shtëpisë, ose merrnin konvikte, bënin rroba për tregti ose para në dorë dhe bënin qepje për fqinjët në këmbim për diçka që mund të ofronin. Familjet e zgjeruara përdorën ndihmën e ndërsjellë - ushqim shtesë, dhoma rezervë, punë riparimi, kredi në para - për të ndihmuar kushërinjtë dhe ligjet.<ref>Baillargeon, ''Making Do: Women, Family and Home in Montreal during the Great Depression''(1999), ff. 70, 108, 136–38, 159.</ref> Në Japoni, politika zyrtare e qeverisë ishte deflacioniste dhe e kundërta e shpenzimeve kejnesiane. Si pasojë, qeveria filloi një fushatë mbarëkombëtare për të nxitur familjet që të reduktojnë konsumin e tyre, duke përqëndruar vëmendjen në shpenzimet nga amviset.<ref>Mark Metzler, "Woman's Place in Japan's Great Depression: Reflections on the Moral Economy of Deflation." ''Journal of Japanese Studies'' (2004) 30#2 ff 315–352.</ref> Në Gjermani, qeveria u përpoq të riformësojë konsumin e ekonomisë familjare sipas Planit Katërvjeçar të vitit 1936 për të arritur vetë-mjaftueshmërinë ekonomike të Gjermanisë. Organizatat e grave naziste, agjencitë e tjera propagande dhe autoritetet u përpoqën të formonin një konsum të tillë si vetë-mjaftueshmëria ekonomike, ishte e nevojshme për t'u përgatitur dhe për të mbështetur luftën që po vinte. Organizatat, agjencitë propagandistike dhe autoritetet përdorën slogane që thërrisnin vlerat tradicionale të kursimit dhe të jetesës së shëndetshme. Megjithatë, këto përpjekje ishin vetëm pjesërisht të suksesshme në ndryshimin e sjelljes së amvise.<ref>N. R. Reagin, "Marktordnung and Autarkic Housekeeping: Housewives and Private Consumption under the Four-Year Plan, 1936–1939,"''German History'' (2001) 19#2 ff 162–184.</ref> === Lufta e Dytë Botërore dhe rimëkëmbja === [[File:WomanFactory1940s.jpg|thumb|Një punëtore e fabrikës femër në vitin 1942, Fort Worth, Teksas. Gratë hynë në fuqinë punëtore ndërsa burrat u hartuan në forcat e armatosura]] Pamja e përbashkët midis historianëve ekonomikë është se Depresioni i Madh përfundoi me ardhjen e Luftës së Dytë Botërore. Shumë ekonomistë besojnë se shpenzimet e qeverisë për luftën kanë shkaktuar ose të paktën përshpejtuan shërimin nga Depresioni i Madh, edhe pse disa mendojnë se nuk ka luajtur një rol shumë të madh në rimëkëmbjen. Ai ndihmoi në reduktimin e papunësisë.<ref name="Britannica" /><ref>Referring to the effect of World War II spending on the economy, economist [[John Kenneth Galbraith]] said, "One could not have had a better demonstration of the Keynesian ideas." [[Daniel Yergin]], William Cran (writers / producer) (2002). ''Commanding Heights, see chapter 6 video or transcript'' (TV documentary). U.S.: [[Public Broadcasting Service|PBS]].</ref> Politikat e riarmatimit që çuan në Luftën e Dytë Botërore ndihmuan në stimulimin e ekonomive të Evropës në vitet 1937-39. Deri në vitin 1937, papunësia në Britani kishte rënë në 1.5 milion. [[Mobilizimi]] i fuqisë punëtore pas shpërthimit të luftës në vitin 1939 përfundoi papunësinë.<ref>[http://www.americaslibrary.gov/jb/wwii/jb_wwii_subj.html Great Depression and World War II]. ''The Library of Congress''.</ref> Kur Shtetet e Bashkuara hynë në luftë në vitin 1941, ai përfundimisht eliminoi efektet e fundit nga Depresioni i Madh dhe solli normën e papunësisë në SHBA poshtë nën 10%.<ref>Depresioni & LBII [https://web.archive.org/web/20090625204217/http://www.americaslibrary.gov/cgi-bin/page.cgi/jb/wwii Arkivuar] në 2009-06-25 në [[Wayback Machine]].. Americaslibrary.gov.</ref>Në SHBA, shpenzimet masive të luftës dyfishuan ritmet e rritjes ekonomike, ose maskimin e efekteve të Depresionit ose në thelb duke i dhënë fund Depresionit. Biznesmenët injoruan borxhin kombëtar në rritje dhe taksat e rënda të reja, duke dyfishuar përpjekjet e tyre për prodhime më të mëdha për të përfituar nga kontratat bujare të qeverisë. == Efeketet == Shumica e vendeve krijuan programe ndihmash dhe shumica iu nënshtruan njëfarë trazirash politike, duke i shtyrë ata në të djathtë. Shumë nga vendet e Evropës dhe Amerikës Latine, që ishin demokraci, i panë ata të përmbysur nga një formë e diktaturës apo sundimit autoritar, më famëkeq ishte aj në [[Gjermania Naziste|Gjermani në vitin 1933]]. Sundimi i Njufondandës hoqi dorë nga demokracia vullnetarisht. === Shqipëria === Më 31 janar 1925 [[Mbreti Zogu I|Ahmed Zogu]] mori presidencën e Shqipërisë; më 1 shtator 1928 ai e kishte kurorëzuar veten e tij Mbretin Zog I.Ahmed Zogu solli një shkallë stabiliteti në [[Shqipëria|Shqipëri]], por sundimi i tij ishte diktatorial, bazuar në një burokraci, një forcë policore efikase dhe në kreditë italiane. Depresioni i Madh pati një ndikim të kufizuar në Shqipëri, pasi vendi nuk kishte një bazë industriale dhe ende ishte kryesisht bujqësore. Varfëria ishte e përhapur, reforma e tokës (e pa zbatuar) ishte një çështje e djegur; shumë fshatarë emigruan; u themeluan organizatat e para komuniste.<ref>http://www.zum.de/whkmla/region/balkans/albania19251939.html</ref> ==== Rënia e dërgesave të emigrantëve ==== Efekti i parë që ndjeu Shqipëria nga Depresioni i madh ishte ai i rënies së dërgesave të emigrantëve, sidomos atyre nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës të cilët përbënin një zë të konsiderueshëm në ekonominë shqiptrare. Para krizës emigrantët dërgonin mesatarisht 10 milion [[Kartëmonedhave shqiptare|franga ari]] në vit, ndërsa gjatë krizës ata dergonin më pak se 4 milion.<ref>{{Cite web|url=http://www.gazetatema.net/2018/04/12/si-u-prek-shqiperia-nga-renia-e-wall-street-dhe-depresioni-i-madh-ne-vitet-30-nga-kartelet-e-fajdet-te-zija-e-bukes-e-vetevrasjet/|title=Si u prek Shqipëria nga rënia e Wall Street dhe Depresioni i Madh në vitet e 30 !?}}</ref> Si rrjedhim, familjet që jetonin nga këto dërgesa u futën në një varfëri të thellë ndërsa bilanci i pagesave shënoi një përpjestim të madh. === Australia === Varësia e Australisë nga eksportet bujqësore dhe industriale nënkuptonte se ishte një nga vendet më të zhvilluara të goditura. Rënia e kërkesës për eksport dhe çmimet e mallrave vendosën presione masive në rënie në paga. Papunësia arriti një rekord të lartë prej 29% në vitin 1932, me incidente të trazirave civile që u bënë të zakonshme. Më 1932, rritja e çmimeve të leshit dhe të mishit çoi në një rikuperim gradual. === zimbabwe === Njerezit filluan te bertisnin, dhe te pellisnin. Emrin e tij brohorisnin. DILLAVER LLAPA == Literatura == {{Quote box|quote=Dhe pronarët e mëdhenj, të cilët duhet të humbasin vendin e tyre në një përmbysje, pronarët e mëdhenj me qasje në histori, me sytë për të lexuar historinë dhe për të njohur faktin e madh: kur prona grumbullohet në shumë pak duar, ajo hiqet. Dhe fakti shoqërues: kur shumica e njerëzve janë të uritur dhe të ftohtë, ata do të marrin me forcë atë që kanë nevojë. Dhe fakti i vogël ulëritës që tingëllon nëpër tërë historinë: represioni punon vetëm për të forcuar dhe thurur shtypur.|width = 60% |align = right |source = –[[John Steinbeck]], ''[[The Grapes of Wrath]]''<ref>''[[The Grapes of Wrath]]'', by [[John Steinbeck]], Penguin, 2006, 0143039431, p. 238</ref>}} Depresioni i Madh ka qenë subjekt i shumë shkrimeve, pasi autorët kanë kërkuar të vlerësojnë një epokë që shkaktoi trauma financiare dhe emocionale. Ndoshta romani më i famshëm dhe i famshëm i shkruar në këtë temë është "''[[:en:The Grapes of Wrath|The Grapes of Wrath]]''"(Rrushi i Zemërimit), i botuar në vitin 1939 dhe i shkruar nga [[John Steinbeck]], i cili i është dhënë [[Çmimi Nobel]] për Letërsi dhe [[Çmimi Pulitzer]] për punën. Romani përqëndrohet në një familje të varfër të bursistëve të cilët janë të detyruar nga shtëpia e tyre si thatësira, vështirësitë ekonomike dhe ndryshimet në [[Agrikultura|industrinë agrikulturore]] ndodhin gjatë Depresionit të Madh. Steinbeck's [[:en:Of Mice and Men|Of Mice and Men]] është një tjetër novelë e rëndësishme për një udhëtim gjatë Depresionit të Madh. Përveç kësaj, Harper Lee ''[[:en:To Kill a Mockingbird|To Kill a Mockingbird]]'' (Për të vrarë një Kërcëllimë) është vendosur gjatë Depresionit të Madh. Marrveshja Atwood, çmimi fitues i çmimit "The Blind Assassin", është gjithashtu i vendosur në Depresionin e Madh, duke u përqëndruar në një marrëdhënie dashurie të privilegjuar me një revolucionarist marksist. Epoka nxiti ringjalljen e realizmit social, praktikuar nga shumë që filluan karrierën e tyre të shkrimit në programet e ndihmave, veçanërisht në Projektin e Shkrimtarëve Federalë në SHBA.<ref>David Taylor, ''Soul of a People: The WPA Writers' Project Uncovers Depression America'' (2009).</ref> == Referime == {{ref|2}} == Leximi më tej == {{Refbegin}} * Ambrosius, G., and W. Hibbard, ''A Social and Economic History of Twentieth-Century Europe'' (1989) * {{Cite journal|last=Bernanke|first=Ben|title=The Macroeconomics of the Great Depression: A Comparative Approach|journal=Journal of Money, Credit, and Banking|year=1995|volume=27|issue=1|pages=1–28|url=https://fraser.stlouisfed.org/scribd/?item_id=2399&filepath=/docs/meltzer/bermac95.pdf|jstor=2077848|doi=10.2307/2077848|publisher=Blackwell Publishing}} * Brown, Ian. ''The Economies of Africa and Asia in the Iinter-war Depression'' (1989) * Davis, Joseph S. ''The World Between the Wars, 1919–39: An Economist's View'' (1974) * Drinot, Paulo, and Alan Knight, eds. ''The Great Depression in Latin America'' (2014) [https://www.amazon.com/Great-Depression-Latin-America/dp/082235750X/ excerpt] * Eichengreen, Barry. ''Golden Fetters: The gold standard and the Great Depression, 1919–1939.'' 1992. * Eichengreen, Barry, and Marc Flandreau. ''The Gold Standard in Theory and History'' (1997) [https://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=109077144 online version] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120504084756/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=109077144 |date=4 maj 2012 }} * Feinstein. Charles H. ''The European Economy between the Wars'' (1997) * Friedman, Milton, and Anna Jacobson Schwartz. ''A Monetary History of the United States, 1867–1960'' (1963), monetarist interpretation (heavily statistical) * [[John Kenneth Galbraith|Galbraith, John Kenneth]], ''The Great Crash, 1929'' (1954), popular * Garraty, John A. ''The Great Depression: An Inquiry into the causes, course, and Consequences of the Worldwide Depression of the Nineteen-Thirties, as Seen by Contemporaries and in Light of History'' (1986) * Garraty John A. ''Unemployment in History'' (1978) * Garside, William R. ''Capitalism in Crisis: international responses to the Great Depression'' (1993) * Glasner, David, ed. ''Business Cycles and Depressions'' (Routledge, 1997), 800pp; [https://www.amazon.com/gp/product/0824009444/sr=1-1/qid=1421158842/ Excerpt] * Goldston, Robert, ''The Great Depression: The United States in the Thirties'' (1968) * Grinin, L., [[Andrey Korotayev|Korotayev, A.]] and Tausch A. (2016) ''Economic Cycles, Crises, and the Global Periphery''. Springer International Publishing, Heidelberg, New York, Dordrecht, London, {{ISBN|978-3-319-17780-9}}; https://www.springer.com/de/book/9783319412603 * Haberler, Gottfried. ''The World Economy, money, and the great depression 1919–1939'' (1976) * Hall Thomas E., and J. David Ferguson. ''The Great Depression: An International Disaster of Perverse Economic Policies'' (1998) * Hodson, H. V. ''Slump and Recovery, 1929–37'' (Oxford UP, 1938). [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.264829 online] 496pp; annual histories * Kaiser, David E. ''Economic diplomacy and the origins of the Second World War: Germany, Britain, France and Eastern Europe, 1930–1939'' (1980) * Kehoe, Timothy J., and Edward C. Prescott, eds. ''Great Depressions of the Twentieth Century'' (2007), essays by economists on U.S., Britain, France, Germany, Italy and on tariffs; statistical * Kindleberger, Charles P. ''The World in Depression, 1929–1939'' (3rd ed. 2013) * Konrad, Helmut and Wolfgang Maderthaner, eds. ''[https://books.google.com/books?id=cTPUAAAAQBAJ Routes Into the Abyss: Coping With Crises in the 1930s]'' (Berghahn Books, 2013), 224 pp.&nbsp;Compares Germany, Italy, Austria, and Spain with those in Sweden, Japan, China, India, Turkey, Brazil, and the United States. * Madsen, Jakob B. "Trade Barriers and the Collapse of World Trade during the Great Depression", ''Southern Economic Journal'', ''Southern Economic Journal'' (2001) 67#4 pp:848–868 [https://www.jstor.org/stable/1061574 online at JSTOR.] * [[Donald Markwell|Markwell, Donald]]. ''John [[Maynard Keynes]] and International Relations: Economic Paths to War and Peace'', Oxford University Press (2006). * Mitchell, Broadus. ''Depression Decade: From New Era through New Deal, 1929–1941'' (1947), 462pp; thorough coverage of the U.S.. economy * Mundell, R. A. "A Reconsideration of the Twentieth Century", ''The American Economic Review'' Vol. 90, No. 3 (Jun., 2000), pp.&nbsp;327–340 [https://web.archive.org/web/20080909215904/http://www.robertmundell.net/NobelLecture/pdf/A%20RECONSIDERATION%20OF%20THE%20TWENTIETH%20CENTURY.pdf online version] * Psalidopoulos, Michael, ed. ''The Great Depression in Europe: Economic Thought and Policy in a National Context'' (Athens: Alpha Bank, 2012). {{ISBN|9789609979368}}. Chapters by economic historians cover Finland, Sweden, Belgium, Austria, Italy, Greece, Turkey, Bulgaria, Yugoslavia, Romania, Spain, Portugal, and Ireland. [http://www.ics.ul.pt/rdonweb-docs/ICS_JLCardoso_Great_AI.pdf table of contents] * Romer, Christina D. "The Nation in Depression," ''Journal of Economic Perspectives'' (1993) 7#2 pp.&nbsp;19–39 [https://www.jstor.org/stable/2138198 in JSTOR], statistical comparison of U.S. and other countries * Rothermund, Dietmar. ''The Global Impact of the Great Depression'' (1996) [https://www.questia.com/library/103606137/the-global-impact-of-the-great-depression-1929-1939 Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150113185653/https://www.questia.com/library/103606137/the-global-impact-of-the-great-depression-1929-1939 |date=13 janar 2015 }} * Tipton, F., and R. Aldrich, ''An Economic and Social History of Europe, 1890–1939'' (1987) {{Refend}} :''For '''U.S. specific references''', please see the listing in [[Great Depression in the United States#Further reading|Great Depression in the United States]].'' ===Bashkohor=== * Keynes, John Maynard. "The World's Economic Outlook", ''Atlantic'' (May 1932), [https://www.theatlantic.com/unbound/flashbks/budget/keynesf.htm online edition]. * [[Joseph Schumpeter|Schumpeter, Joseph]] (1930). "The Present World Depression: A Tentative Diagnosis". Available on JSTOR. * League of Nations, ''World Economic Survey 1932–33'' (1934). == Linqe te jashtme == {{Commons category|Great Depression}} {{Wikiquote}} * [http://www.huffingtonpost.com/2010/08/07/rare-color-photos-from-the-great-depression_n_674344.html#s124103 Rare Color Photos from the Great Depression] – slideshow by ''[[The Huffington Post]]'' * [https://web.archive.org/web/20060113115505/http://www.eh.net/encyclopedia/article/parker.depression EH.net], "An Overview of the Great Depression", by Randall Parker. * [https://web.archive.org/web/20080612082825/http://xroads.virginia.edu/~1930s/front.html America in the 1930s]. Extensive library of projects on America in the Great Depression from American Studies at the [[University of Virginia]] * [https://web.archive.org/web/20091007034519/http://xroads.virginia.edu/~1930s2/Time/timefr.html The 1930s Timeline], year by year timeline of events in science and technology, politics and society, culture and international events with embedded audio and video. AS@UVA * [https://web.archive.org/web/20090206005801/http://fee.org/wp-content/uploads/2008/12/greatmythsdepression2008feemcppfinalweb.pdf Great Myths of the Great Depression] by [[Lawrence Reed]] * [http://docs.fdrlibrary.marist.edu/gdphotos.html Franklin D. Roosevelt Library & Museum] for copyright-free photos of the period * [https://web.archive.org/web/20091126044506/http://xroads.virginia.edu/~MA03/pricola/FSA/index.html An Age of Lost Innocence: Childhood Realities and Adult Fears in the Depression]. American Studies at the University of Virginia * [http://www.georgiaencyclopedia.org/nge/Article.jsp?id=h-3540&sug=y Great Depression in the Deep South] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080504061425/http://www.georgiaencyclopedia.org/nge/Article.jsp?id=h-3540&sug=y |date=4 maj 2008 }} * [https://web.archive.org/web/20090906070417/http://www.smithsonianchannel.com/site/smithsonian/show_soul_people.do Soul of a People documentary] on [http://www.smithsonianchannel.com/ Smithsonian Networks] * [http://www.history.com/topics/great-depression The Great Depression] at the [[History (U.S. TV channel)|History Channel]] * [https://web.archive.org/web/20120327042254/http://www.ustream.tv/recorded/21242022 "Chairman Ben Bernanke Lecture Series Part 1"].Recorded live on March 20, 2012 10:35am MST at a class at [[George Washington University]] [[Kategoria:Depresioni i Madh]] [[Kategoria:Kriza financiare]] [[Kategoria:Ekonomia botërore]] t6wl3g63hj06pg1roll1u400t7yxzmk 1 244334 3057566 3027572 2026-10-16T03:13:58Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057566 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Depresioni i madh/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Depresioni i madh]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057565 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150113185653/https://www.questia.com/library/103606137/the-global-impact-of-the-great-depression-1929-1939 për lidhjen https://www.questia.com/library/103606137/the-global-impact-of-the-great-depression-1929-1939. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 05:13 (CEST) 0c2s9selmx67l1sf6cyyh3juk9qhwma 0 249151 3057424 3045127 2026-10-15T12:39:04Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057424 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Zlatko Dalić | image = Zlatko Dalić Croatia.jpg | caption = Dalić përpara ndeshjes Kroaci-Rusi në Kampionatin Botëror 2018 | height = 1.79 m | birth_date = 26 tetor 1966 | birth_place = [[Livno]], [[Republika Socialiste e Bosnjës dhe Hercegovinës|RS Bosnja dhe Hercegovina]] | position = [[Mesfushori|Mesfushor mbrojtës]] | currentclub = [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacia]] (menaxher) | youthyears1 = | youthclubs1 = [[NK Troglav 1918 Livno]] | years1 = 1983–1986 | caps1 = 4 | goals1 = 0 | clubs1 = [[HNK Hajduk Split]] | years2 = 1986–1987 | caps2 = | goals2 = | clubs2 = [[HNK Cibalia|Dinamo Vinkovci]] | years3 = 1987–1988 | caps3 = 5 | goals3 = 0 | clubs3 = [[HNK Hajduk Split]] | years4 = 1988–1989 | caps4 = 7 | goals4 = 0 | clubs4 = [[FK Budućnost Podgorica|Budućnost Titograd]] | years5 = 1989–1991 | caps5 = 36 | goals5 = 1 | clubs5 = [[FK Velež Mostar]] | years6 = 1992–1996 | caps6 = 108| goals6 = 13| clubs6 = [[NK Varaždin (1931–2015)|Varteks]] | years7 = 1996–1998 | caps7 = 28 | goals7 = 1 | clubs7 = [[HNK Hajduk Split]] | years8 = 1998 | caps8 = 11 | goals8 = 1 | clubs8 = → [[NK Varaždin (1931–2015)|Varteks]] (huazim) | years9 = 1998–2000 | caps9 = 36 | goals9 = 3 | clubs9 = [[NK Varaždin (1931–2015)|Varteks]] | totalcaps = 235 | totalgoals = 19 | manageryears1 = 2005–2007 | managerclubs1 = [[NK Varaždin (1931–2015)|Varteks]] | manageryears2 = 2007–2008 | managerclubs2 = [[HNK Rijeka]] | manageryears3 = 2008–2009 | managerclubs3 = [[KS Dinamo]] | manageryears4 = 2009–2010 | managerclubs4 = [[NK Slaven Belupo]] | manageryears5 = 2010–2012 | managerclubs5 = [[Al-Faisaly FC]] | manageryears6 = 2012–2013 | managerclubs6 = [[Al-Hilal FC|Al-Hilal B]] | manageryears7 = 2013 | managerclubs7 = [[Al-Hilal FC|Al-Hilal]] | manageryears8 = 2014–2017 | managerclubs8 = [[Al Ain FC]] | manageryears9 = 2017– | managerclubs9 = [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacia]] | medaltemplates = {{medalCountry|[[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacia]] (si menaxher)}} {{medalCompetition|[[FIFA Kupa e Botës]]}} {{Medal|RU|[[2018 FIFA Kupa e Botës|Rusia 2018]]|}} }} '''Zlatko Dalić''' (lindi më 26 tetor 1966 në Livno,Bosnja dhe Hercegovina) është trajner i kombëtares kroate dhe ish-futbollistë i cili ka luajtur si mesfushor mbrojtës. Ai tani menaxhon [[Kombëtarja kroate e futbollit|kombëtaren kroate]]. Ai udhëhoqi kombëtaren deri në finalen e [[2018 FIFA Kupa e Botës|Kampionatit Botëror 2018]], duke siguruar vendin e dytë gjë e cila kjo është [[Kombëtarja kroate e futbollit|pozita më e lartë]] për historinë e Kroacisë. ==Karriera si trajner== ===Varteks=== Pas përfundimit të karrierës së tij më 2000 ai u bë ndihmës i trajnerit të [[NK Varaždin (1931–2015)|Varteks]]. Prej majit të vitit 2002 deri në maj 2005 ai punoi si drejtues i sportit dhe gjatë sezoneve 2003-04 dhe 2004-05, ai njëherësh veproi si ndihmës trajneri për [[Miroslav Bllazheviq]]. Në maj 2005, ai u emërua trjaner i klubit [[NK Varaždin (1931–2015)|Varteks]] dhe në sezonin e parë fitoi vendin e tretë në [[PRVA HNL]] dhe arriti finalen e [[Kupa e Futbollit Kroatë|Kupës së Futbollit Kroatë]]. ===Rijeka=== Në verë të vitit 2007, pasi kontrata e tij përfundoi me Varteksin, ai u bë trajner i [[HNK Rijeka]] dhe përfundoi sezonin 2007-08 në vendin e katërt. ===KS Dinamo=== Në sezonin 2008-09, Dalić menaxhoi klubin shqiptar [[KS Dinamo]] me të cilin fitoi [[Superkupa e Shqipërisë|Superkupën e Shqipërisë]].<ref>{{cite web|url=http://www.arkivalajmeve.com/Dinamo-fiton-Superkupen-e-Shqiperise.70236/|title=Dinamo fiton Superkupen e Shqiperise|publisher=Arkiva Shqiptare e Lajmeve|language=sq|date=18 gusht 2008|accessdate=7 korrik 2018|archive-date=22 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210222023056/http://www.arkivalajmeve.com/Dinamo-fiton-Superkupen-e-Shqiperise.70236/|url-status=dead}}</ref> Në shkurt 2009 ai dha dorëheqje pas humbjes së dy derbeve me rradhë kundër skuadrave [[KF Tirana|Tirana]] dhe [[FK Partizani Tirana|Partizani]].<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2008/02/05/dinamo-dalic-falenderon-lojtaret/|title=Dinamo, Dalic falenderon lojtarët|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=5 shkurt 2009|accessdate=7 korrik 2018}}</ref> ===Slaven Belupo=== Pas një periudhe të shkurtër në Shqipëri, Daliq kthehet në Kroaci më 2009 dhe morri përsipër klubin [[NK Slaven Belupo]]. ===Al-Faisaly=== Në sezonin 2010-11 ai u bë trajner i [[Al-Faisaly FC|Al-Faisaly]], një skuadër e re në [[Liga Profesionale Saudite|Ligën Profesionale Saudite]]. Në fund të sezonit 2010-11, klubi nën menaxhimin e Daliqit ishin të kënaqur me suksesin e madh në histori, duke u kualifikuar në Kupën e Mbretit në [[Liga Profesionale Saudite|Ligën Profesionale Saudite]]. Ai u emërua Trajner i Vitit në [[Liga Profesionale Saudite|Ligën Profesionale Saudite]] në sezonin 2010-11 nga gazetat El-Rijad. Në përzgjedhjen, ai mposhti trajner të famshëm që punuan në Arabinë Saudite në atë kohë, si [[Gabriel Calderón]], [[Walter Zenga]] dhe [[Eric Gerets]]. ===Al-Hilal=== Më 3 maj 2012, Dalić nënshkroi kontratë me [[Al-Hilal FC|Al-Hilal]] për të menaxhuar [[Al-Hilal FC|Al-Hilal B]]. Më 30 janar [[Al-Hilal FC|Al-Hilal]] pranoi që Daliq të menaxhoj klubin e parë pas shkarkimit të [[Antoine Kombouaré]]. Më 9 shkurt 2013, ai bëri debutimin e tij si trajner i klubit Al-Hilal kundër Al-Faisaly në çerekfinalen e Kupës Princi Trashëgimtar Sauditë 2012-13. Si trajner i klubit Al-Hilal, Dalić u rradhit si trajneri i 13-të më i mirë në botë. Gjatë sezonit 2013-14, ai ishte kandidati kryesor për pozitën e drejtorit të sporteve në centralin elektrik [[HNK Hajduk Split]], por hodhi poshtë ofertën nga një prej klubeve më të mëdha në futbollin kroat. ===Al Ain=== [[File:Zlatko Dalić.jpg|thumb|Daliq duke menaxhuar [[Al Ain FC|Al Ain]] në ndeshjen kundër [[Naft Tehran F.C.|Naft Tehran]] në [[Liga e Kampionëve AFC|Ligën e Kampionëve AFC]]]] Më 8 mars 2014, Dalić u emërua kreu i trajnerit [[Al Ain FC]] në Emiratet e Bashkuara Arabe pasi klubi shkarkoi [[Quique Sánchez Flores]]. Më vonë, ai udhëhoqi Al Ain që të përfundojë grupin e tyre në Ligën e Kampioneve të AFC 2014, e cila ishte hera e parë që nga viti 2006 që klubi përparoi nëpër fazën e grupeve. Më 30 prill 2014, Al Ain njoftoi se Daliq do të ishte trajner i tyre kryesor për dy sezonet e ardhshme. Në fazën e raundit të 16-të të Ligës së Kampioneve të AFC 2014, Al-Ain luajti kundër [[Klubi El Xhezira|Klubit El Xhezira]], i udhëhequr nga [[Walter Zenga]], dhe fitoi dy ndeshje me 4-2 për të arritur çerekfinalen e garës. Më 18 maj 2014, Al Ain fitoi finalen e [[Kupa e Presidentit EBA|Kupës së Presidentit EBA]] në ndeshjen kundër [[Shabab Al-Ahli Dubai FC|Al-Ahli]] me rezultat 1-0. Ky ishte trofea e dytë e Daliqit në Lindjen e Mesme dhe e treta gjatë karrierës së tij si trajner. Sipas të dhënave të futbollit,<ref>{{Cite web|title=Al-Ain, Ranking and Statistics|url=http://footballdatabase.com/clubs-ranking/al-ain|publisher=Football Database|language=en|url-status=dead|access-date=20 korrik 2018|archive-date=29 janar 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160129071717/http://footballdatabase.com/clubs-ranking/al-ain}}</ref> [[Al Ain FC]] u rendit i 335ti në botë me 1468 pikë në mars 2014, por pastaj, që kur arriti Daliqi, klubi u ngjit vazhdimisht në renditjen dhe në dhjetor 2015 arriti në vendin e 122-të në botë me 1575 pikë. Në më pak se dy vjet, klubi u ngjit në më shumë se 200 vende në renditjen dhe arriti vendin e 5-të më të mirë në Azi sipas renditjes. ===Kroacia=== Më 7 tetor 2017, pas shkarkimit të [[Ante Çaçiç]] për shkak të një sërë rezultatesh të dobëta, [[Federata Kroate e Futbollit]] e quajti Daliqin si trajnerin e [[Kombëtarja kroate e futbollit|kombëtares kroate]]. Pas arritjes, Dalić njoftoi se do të mbetet vetëm kreu i trajnerit nëse Kroacia kualifikohet për [[2018 FIFA Kupa e Botës|Kampionatin Botëror 2018]] dhe se HNS do të vendosë të ardhmen e tij nëse Kroacia humbet në kualifikimin për finalen. Kroacia hyri në fazën e eleminimit për herë të parë që nga [[1998 FIFA Kupa e Botës|Kampionati Botëror 1998]], ku përfunduan në vendin e tretë.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=1028/match=8787/index.html|title=1998 FIFA World Cup France - Matches - Netherlands-Croatia - FIFA.com|last=FIFA.com|website=FIFA.com|language=en|access-date=21 qershor 2018|archive-date=21 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180621221310/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=1028/match=8787/index.html|url-status=dead}}</ref> Në raundin e gjashtëmbëdhjetë, Kroacia barazoi [[Kombëtarja daneze e futbollit|Danimarkën]], duke fituar në penallti 3-2.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331498/#match-liveblog|title=2018 FIFA World Cup Russia™ - Matches - Croatia - Denmark - FIFA.com|last=FIFA.com|website=www.fifa.com|language=en|access-date=2018-06-28|archive-date=4 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180704153437/https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331498/#match-liveblog|url-status=dead|ref=none}}</ref> Kroacia sërisht fitoi me penallti kundër [[Kombëtarja ruse e futbollit|Rusisë]] në çerekfinale me rezultat 3-4.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331504/|title=2018 FIFA World Cup Russia™ - Matches - Russia - Croatia - FIFA.com|last=FIFA.com|website=www.fifa.com|language=en|access-date=2018-07-08|archive-date=7 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180707231128/https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331504/|url-status=dead|ref=none}}</ref> Më 11 korrik, Kroacia fitoi kundër [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglisë]] 2-1, duke shkuar në finale, por humbën kundër [[Kombëtarja franceze e futbollit|Francës]] me rezultat 4-2.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331522/#match-summary|title=2018 FIFA World Cup Russia™ - Matches - Croatia - England - FIFA.com|last=FIFA.com|website=www.fifa.com|language=en|access-date=2018-07-12|archive-date=16 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180716111819/https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331522/#match-summary|url-status=dead|ref=none}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331552/#match-liveblog|title=2018 FIFA World Cup Russia™ - Matches - France - Croatia - FIFA.com|last=FIFA.com|website=www.fifa.com|language=en|access-date=2018-07-12|archive-date=18 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180718234524/https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331552/#match-liveblog|url-status=dead|ref=none}}</ref> ==Jeta personale== Dalić ka lindur në [[Livno]], [[Republika Socialiste e Bosnjës dhe Hercegovinës|RS Bosnjë dhe Hercegovinë]], por ai jeton dhe punon në Kroaci dhe ka shtetësi kroate. Në vitin 1992, ai u martua me Davorka Propadalo, me të cilin ai ka dy djem, Toni dhe Bruno.<ref>{{Cite news|url=https://dnevnik.hr/showbuzz/celebrity/zlatko-dalic-detalji-iz-privatnog-zivota---523707.html|title=Detalji iz privatnog života Zlatka Dalića: Otkrivamo što je radio u ratu, što je po struci i gdje je upoznao suprugu|work=Dnevnik.hr|language=hr|access-date=2018-07-14}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.gloria.hr/gloria-glam/zlatko-dalic-supruga-je-zrtva-moje-karijere/7112925/|title=Zlatko Dalić: Supruga je žrtva moje karijere|language=hr|access-date=2018-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180714135210/https://www.gloria.hr/gloria-glam/zlatko-dalic-supruga-je-zrtva-moje-karijere/7112925/|archive-date=14 korrik 2018|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{Reflist|3}} [[Kategoria:Lindje 1966]] [[Kategoria:Futbollistë kroatë]] [[Kategoria:Trajnerë kroatë]] [[Kategoria:Trajnerë në HNK Rijeka]] [[Kategoria:Futbollistë në HNK Hajduk Split]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Buduçnosti Podgoricë]] [[Kategoria:Trajnerë në NK Varaždin]] [[Kategoria:Trajnerë në NK Slaven Belupo]] [[Kategoria:Futbollistë në HNK Cibalia]] [[Kategoria:Futbollistë në FK Velež Mostar]] [[Kategoria:Futbollistë në NK Varaždin]] [[Kategoria:Trajnerë në KS Dinamo]] [[Kategoria:Futbollistë në Prva HNL]] [[Kategoria:Trajnerë në Al-Faisaly FC]] [[Kategoria:Trajnerë në Al Ain FC]] [[Kategoria:Trajnerë në Al-Hilal FC]] [[Kategoria:Trajnerë në kombëtaren kroate]] cletg6kpv3bbaadscf3ofvi31qr9bkj 14 256413 3057475 2834216 2026-10-15T19:23:54Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kategoria:Mistika islame]] te [[Kategoria:Mistikë islame]] pa lënë një ridrejtim 2834216 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Islam]] [[Kategoria:Misticizëm]] o7ungw7539kmfik4khu5k1bqubp3n2i 3 256894 3057592 3057382 2026-10-16T06:06:14Z Ndryshuesi 194454 3057592 wikitext text/x-wiki {{gris|Arsyeja: Vanish i profilit të vjetër, kërkesë nga zotëruesi për fshirjen e kësaj faqeje për arsye privatësie}} fyhzgj6z9po2mzt1s4xsbpdm3hcey6f 0 257780 3057497 2775051 2026-10-15T20:59:35Z Ziv 165425 ([[c:GR|GR]]) [[File:Flag of the Kingdom of Sardinia.svg]] → [[File:War ensign of the Savoyard States (1783-1802).svg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] · corr. 3057497 wikitext text/x-wiki [[Skeda:War ensign of the Savoyard States (1783-1802).svg|parapamje|Flamuri detare i periudhës rreth 1783/85-1802.]] [[Skeda:Flag_of_the_Kingdom_of_Sardinia_(1848-1851).svg|parapamje|Flamuri i Mbretërisë së Sardenjës nga 1848, ku stema sabaude është e vendosur në trengjyrëshin italian, në linjë të plotë me idealet e rilindjes. Nga ky flamur është i frymëzuar ai i Mbretërisë së Italisë.]] Mbretëria e Sardenjës është emërtimi i shteteve të Savojës, ish-shtetit evropian, midis viteve 1720 dhe 1861. Titulli i Mbretisë të Sardenjës u mor nga Dukët e Savojës si pasojë e shpërbërjes së detyruar të Mbretërisë së Sicilisë në Austri nga Savoja më 1720, si pasojë e Traktatit të Londrës (1718) ==Territori== Mbretëria e Sardenjës përfshinte territoret e rajoneve të sotme italiane së Piemontit, Valle d'Aosta-s (Lugina e Aostas), Liguri-s (nga 1815), Sardenjës, territoret e Lomellina-s dhe Oltrepo Pavese-s në Lombardi dhe Kontenë e Nicës dhe Dukatin e Savojës, që sot janë territore të Francës. == Shënime == <references /> [[Kategoria:Sardenja]] [[Kategoria:Historia e Italisë]] 5nelmmzqxcm7eabunxthfjau15i9wjd 0 260571 3057492 3048981 2026-10-15T20:30:37Z Manager816 181277 /* Rezultatet e finaleve */ + 3057492 wikitext text/x-wiki {{Infobox football tournament | name = UEFA Liga e Kombeve | caption = | founded = 2018 | abolished = | region = Evropë ([[UEFA]]) | number of teams = 55 | current champions = {{flamuri|Portugalia}} [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalia]] (titulli i 2rë) | most successful team = {{flamuri|Portugalia}} [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalia]] (titulli i 2rë) | motto = | website = [https://www.uefa.com/uefanationsleague/ Uebfaqja zyrtare] | current = }} '''UEFA Liga e Kombeve''' është një kompeticion futbolli midis kombëtareve evropiane i organizuar nga [[UEFA]], organi drejtues i futbollit evropian.<ref name="astana">{{cite web|url=https://www.uefa.com/insideuefa/about-uefa/organisation/congress/news/newsid=2079556.html|title=UEFA Nations League receives associations' green light|trans-title=UEFA Liga e Kombeve merr dritën jeshile të shoqatave|publisher=UEFA.com|language=en|date=27 mars 2014|accessdate=9 qershor 2019}}</ref> Turnamenti i parë u zhvillua në shtator 2018 pas përfundimit të [[2018 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupës së Botës 2018]]. Katër fituesit nga grupet e Ligës A u kualifikuan për në finale, që u zhvillua në Portugali në qershor 2019. Katër ekipe, një nga secili grup, do të kualifikohen edhe në [[UEFA Euro 2020]]. Ky kompeticion zëvëndëson në mënyrë madhore ndeshjet miqësore të luajtura më parë si pjesë e kalendarit ndërkombëtar të FIFA-s.<ref name="T">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/england/10722834/England-ready-to-play-in-new-Nations-League-as-revolutionary-Uefa-plan-earns-unanimous-backing.html|title=England ready to play in new Nations League as revolutionary UEFA plan earns unanimous backing|trans-title=Anglia gati të luajë në Ligën e Kombeve të re, plasi revolucionar i UEFA merr mbështetje unanime|publisher=The Telegraph|language=en|date=25 mars 2014|agency=The Telegraph Media Group|accessdate=26 mars 2014|author=Ben Rumsby}}</ref> ==Përshtatja== Në tetor 2013, presidenti i [[Federata Norvegjeze e Futbollit|Federatës Norvegjeze e Futbollit]] [[Yngve Hallén]] konfirmoi se po mbahen bisedime për të krijuar një turnament të tretë të plotë për ekipet e UEFA-s,<ref>{{cite web|last=Hojem Kvam|first=Lars|title=Hva om Ronaldo, Özil, Balotelli og Pique møtes til ligaspill – med sine landslag?|url=http://www.dagbladet.no/2013/10/09/sport/landslaget/fotball/vm-kvalifisering/uefa/29672200/|publisher=dagbladet.no|accessdate=26 mars 2014|language=no|date=9 tetor 2013}}</ref> pas [[FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupës së Botës]] dhe [[UEFA Kampionati Evropian i Futbollit|UEFA Kampionatit Evropian]]. Koncepti i UEFA Ligës së Kombeve ishte që 55 ekipet antare të UEFA-s do të ndaheshin në disa grupe në bazë të një renditjeje bazuar në rezultatet e tyre të fundit, ku ata do të ngjiteshin ose do të binin në grupet e tjera sipas rezultateve të tyre në grup.<ref name="guardian-2013-10-10">{{cite web|last=Gibson|first=Owen|title=Uefa explores internationals shake-up with Nations League plan|trans-title=Uefa eksploron shkundjen e ndeshjeve ndërkombëtare me planin e Ligës së Kombeve|url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/10/uefa-internationals-nations-league-friendlies|publisher=The Guardian|language=en|accessdate=26 mars 2014|date=10 tetor 2013}}</ref> Turnamenti i propozuar do të luhej në datat e ndeshjeve miqësore ndërkombtare dhe nuk do të ndikonte në Kupën e Botës dhe Kampionatin Evropian.<ref name="BBC-2014-03-26">{{cite web|title=Nations League: New European tournament to be confirmed|trans-title=Liga e Kombeve: Turnamenti i ri evropian do të konfirmohet|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/26747394|publisher=BBC Sport|language=en|accessdate=26 mars 2014|date=26 mars 2014}}</ref> Në mars 2014, sekretari i përgjithshëm i UEFA-s [[Gianni Infantino]] deklaroi se një nga përfitimet e këtij turnamenti do të ishte ndihma që do t'i jepej ekipeve më të dobta për të zhvilluar ndeshje.<ref name="BBC-2014-03-26"/> Sektretari i përgjithshëm i Shoqatës Mbretërore të Futbollit të Belgjikës [[Steven Martens]] tha se ekipet e renditura më posht do të përfitonin financiarisht nga kompeticioni, pasi kontrata me televizonet e UEFA-s do të centralizohej.<ref>{{cite web|title=Nations League moet nieuwe mijlpaal in Europese voetbal worden|url=http://www.zita.be/nieuws/sport/3229527_nations-league-moet-nieuwe-mijlpaal-in-europese-voetbal-worden.html|publisher=zita.be|accessdate=26 mars 2014|language=nl|date=26 mars 2014|archive-date=1 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901022045/http://www.zita.be/nieuws/sport/3229527_nations-league-moet-nieuwe-mijlpaal-in-europese-voetbal-worden.html|url-status=dead}}</ref> Liga e Kombeve u votua unanimisht nga 54 vendet antare të UEFA-s (Kosova në atë kohë nuk ishte pjesë) në Kongresin e XXXVIII të UEFA-s në [[Astana]] më 27 mars 2014.<ref name="astana"/> ==Formati== Sipas formatit të miratuar (para pranimit të Kosovës së antare e UEFA-s),<ref name="astana"/><ref name"guide">{{Cite web|title=UEFA Nations League: all you need to know|trans-title=UEFA Liga e Komvebe: e gjitha çfarë duhet të dini|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/newsid=2079553.html|publisher=UEFA.com|language=en|date=20 gusht 2018|accessdate=10 qershor 2019|archive-date=3 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180903013943/https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/newsid=2079553.html|url-status=dead}}</ref><ref name="graphic">{{cite web|url=https://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/competitions/General/02/08/20/36/2082036_DOWNLOAD.pdf|title=UEFA Nations League/UEFA EURO 2020 qualifying|publisher=UEFA.com|format=PDF}}</ref> të 55 kombet antare të UEFA-s (përfshirë Kosovën) ndahen në katër divizione (të quajtur "liga"):<ref name="format1">{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro/news/newsid=2191264.html|title=UEFA Nations League format and schedule approved|trans-title=Miratohet formati dhe kalendari i UEFA Ligës së Kombeve|publisher=UEFA.com|language=en|date=4 dhjetor 2014|accessdate=10 qershor 2019}}</ref><ref name="format2">{{cite web|url=https://www.uefa.com/insideuefa/mediaservices/mediareleases/newsid=2191279.html|title=UEFA Nations League format and schedule confirmed|trans-title=Konfirmohet formati dhe kalendari i UEFA Ligës së Kombeve|publisher=UEFA.com|language=en|date=4 dhjetor 2014|accessdate=10 qershor 2019|archive-date=21 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170921112028/http://www.uefa.com/insideuefa/mediaservices/mediareleases/newsid=2191279.html|url-status=dead}}</ref> 12 ekipe në Ligën A, 12 ekipe në Ligën B, 15 ekipe në Ligën C dhe 16 ekipe në Ligën D. Në çdo ligë krijohen nga katër grupe (tre dhe katër ekipe në çdo grup) ku ekipet luajnë si pritës dhe vizitor. Në Ligën kryesore, atë A, fituesit e të katër grupeve kualifikohen në finalet e Ligës së Kombeve, me dy ndeshje gjysëm-finale, një finale e vogël për vendin e tretë dhe të katërt si dhe finalja e madhe, që luhet për të vendosur kampionin e UEFA Ligës së Kombeve. Ekipet gjithashtu mund të ngjiten ose të bien në ligat më të larta dhe të ulta. Çdo fitues i grupit (janë katër grupe në çdo ligë) me përjashtim të Ligës A, që do të luaj edhe në finalet e Ligës së Kombeve, do të ngjitet automatikisht një ligë më lartë për edicionin e ardhshëm. Çdo ekip që renditet në vendin e fundit të çdo grupi në dy ligat e para është automatikisht i rrëzuar një ligë më poshtë; në ligën C, për shkak të grupeve me përmbajtje të ndryshme, tre ekipet e renditura në vendin e fundit si dhe vendi të tretë më dobët i vendeve të treta bien një ligë më poshtë. ===Lidhja me Kampionatin Evropian=== UEFA Liga e Kombeve është e lidhur me kualifikueset e UEFA Kampionatit Evropian, duke i dhënë ekipeve një mundësi të dytë për t'u kualifikuar për në finalet e Kampionatit Evropian. Do të ketë ndeshje play-off për Ligat A, B, C dhe D në mars 2020. Nëse fituesi i një grupi është kualifikuar për në Evropian nëpërmjet kualifikueseve të Evropianit, renditja do të përdoret për të zëvëndësuar atë ekip me një tjetër. Nëse më pak se katër ekipe në të gjithë ligën qëndrojnë të pakualifikuara, vendet play-off të asaj lige i jepen ekipeve të ligave më poshtë. Kjo vendos katër vendet e mbetura kualifikuese për Kampionatin Evropian (nga 24 gjithsej).<ref name="format1"/><ref name="format2"/><ref name="format3">{{cite web|url=https://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/uefaorg/ExecutiveCommittee/02/19/12/61/2191261_DOWNLOAD.pdf|title=UEFA Nations League and European Qualifiers competition format, 2018–2020|trans-title=Formati i kompeticioneve UEFA Liga e Kombeve dhe Kualifikueseve të Evropianit|publisher=UEFA.com|language=en|format=PDF|accessdate=10 qershor 2019}}</ref> ===Lidhja e mundshme me FIFA Kupën e Botën=== Liga e Kombeve mundët të lidhet edhe me fushatat e ardhshme kualifikuese të UEFA-s për Kupën e Botës për të njëjtin qëllim.<ref>{{cite news|title=UEFA's new 'League of Nations' – Do you understand it?|trans-title='Liga e Kombeve' e re e UEFA-s – A e kuptoni?|url=http://edition.cnn.com/2014/03/27/sport/football/football-nations-league/index.html|accessdate=16 dhjetor 2017|publisher=CNN|language=en|date=27 mars 2014}}</ref> ===Mbështetja dhe kritikat=== UEFA e krijoi këtë kompeticion për të hequr ndeshjet miqësore ndërkombëtare – një qëllim i ndarë nga shumë klube futbolli dhe tifozë për shkak të ndërprejeve të sezonit nga ndeshjet miqësore si pjesë e kalendarit ndërkombëtar të FIFA-s.<ref>{{Cite web|last=Smith|first=Giles|title=Put an end to these meaningless friendlies|trans-title=Koha për t'i dhënë fund këtyre miqësoreve pa lidhje|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/england/2999941/Put-an-end-to-these-meaningless-friendlies.html|publisher=The Telegraph|language=en|date=2 mars 2001|accessdate=31 gusht 2018}}</ref><ref>{{Cite web|last=Lawton|first=James|title=Friendlies do not have to be as meaningless as this|trans-title=Miqësoret nuk kanë pse të jenë kaq palidhje sa kjo|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/international/friendlies-do-not-have-to-be-as-meaningless-as-this-70111.html|publisher=The Independent|language=en|date=20 shkurt 2018|accessdate=9 qershor 2019}}</ref><ref>{{Cite web|title=Do friendly matches really matter?|trans-title=A kanë vertetë rëndësi ndeshjet miqësore?|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/africa/4766414.stm|publisher=BBC Sport|language=en|date=2 mars 2006|accessdate=9 qershor 2019}}</ref> Në shkurt 2012, UEFA dhe [[Shoqata e Klubeve Evropiane]] (ECA) ranë dakord që kalendari i ndeshjeve miqësore ndërkombëtare të reduktohej nga 12 në 9 ndeshje në vit; ndeshjet e gushtit u hoqën nga konfederata e UEFA-s në vitin 2015.<ref>{{Cite web|title=Clubs and Uefa agree to reduce international matches|trans-title=Klubet dhe Uefa bien dakort për të reduktuar ndeshjet nderkombëtare|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/17191931|publisher=BBC Sport|language=en|date=28 shkurt 2012|accessdate=31 gusht 2018}}</ref> Ideja për të hequr ndeshjet miqësore dhe për t'i zëvëndësuar me ndeshje kompetitive si pjesë e një turnamenti është mikpritur nga shumë komentatorë futbolli.<ref>{{Cite web|last=Liew|first=Jonathan|title=Abstract and absurd, Uefa's Nations League is anything but the Ctrl-Alt-Delete the international game needs|trans-title=Abstrakte dhe absurde, UEFA Liga e Kombeve është gjithçka përveç se Ctrl-Alt-Delete që loja ndërkombëtare ka nevojë|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/international/uefa-nations-league-euro-2020-looks-set-to-compound-the-international-game-a7997826.html|publisher=The Independent|language=en|date=13 tetor 2017|accessdate=10 qershor 2019}}</ref><ref>{{Cite web|title=What is the Uefa Nations League – and will it be successful?|trans-title=Çfarë është UEFA Liga e Kombeve – dhe a do të jetë e suksesshme?|url=https://www.theguardian.com/football/2018/jan/23/uefa-nations-league-draw-england-scotland-wales|publisher=The Guardian|language=en|date=23 janar 2018|accessdate=10 qershor 2019}}</ref> {{Quote|text=Tifozë e kuptojë që shumica e ndeshjeve miqësore nuk prodhojnë konkurencë dhe futboll që ka kuptim. Tani ata kanë mundësinë për të parë ekipet e tyre të luajë në ndeshje më kompetitive, të marrin pjesë në një kompeticion të ri dhe të kenë një mundësi të dytë për t'u kualifikuar në turnamente madhore. Do të ketë sigurisht më pak ndeshje miqësore dhe pa dyshim më pak ndeshje miqësore pa lidhje. Megjithatë, do të ketë ende hapsirë në kalendar për ndeshje miqësore ndërkombëtare dhe në veçanti ndeshje nxehëse për turnamentet finale. UEFA është gjithashtu e mbrehtë që ekipet evropiane do të kenë ende mundësinë për të luajtur me kundërshtarë nga konfederata të tjetra.|sign=Liga e Kombeve u krijua pjesërisht nga synimi i UEFA-s për të hequr ndeshjet miqësore "të kota".<ref name"guide">{{Cite web|title=UEFA Nations League: all you need to know|trans-title=UEFA Liga e Komvebe: e gjitha çfarë duhet të dini|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/newsid=2079553.html|publisher=UEFA.com|language=en|date=20 gusht 2018|accessdate=10 qershor 2019|archive-date=3 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180903013943/https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/newsid=2079553.html|url-status=dead}}</ref>}} Megjithatë, formati i turnamentit është kritikuar pasi lejon ekipet më të dobta të kualifikohen në finalet e Kampionatit Evropian ndërmjet Ligës së Kombeve, në vend të që kualifikohen sipas procesin standart të kualifikueset.<ref>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/2017/03/24/as-world-cup-hope-fades-europeans-turn-to-nations-league/99575410/|title=As World Cup hope fades, Europeans turn to Nations League|trans-title=Me shpresat e Kupës së Botës duke u venitur, Evropianët kthehen në Ligën e Kombeve|date=24 mars 2017|newspaper=USA Today|agency=Associated Press|language=en|author=Graham Dunbar|accessdate=17 korrik 2017}}</ref> Kritika veçanërisht janë shfaqur në Mbretërinë e Bashkuar, në televizionin [[Sky Sports]], e cila nuk e transmetoi falas kompeticionin.<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/england-spain-wembley-stadium-sky-sports-terrestrial-tv-marcus-rashford-saul-a8529771.html|title=England vs Spain: Millions miss out on watching Nations League match shown on pay-per-view Sky Sports|trans-title=Anglia vs Spanja: Milionat humbasin për të parë ndeshjet e Ligës së Kombeve të shfaqur në pay-per-view Sky Sports|date=9 shtator 2018|newspaper=The Independent|language=en|accessdate=16 nëntor 2018}}</ref> ==Trofeu== Trofeu i UEFA Ligës së Kombeve u prezantua për herë të parë gjatë hedhjes së shortit në [[Lozana|Lozanë]] të [[Zvicra|Zvcirës]]. Trofeu përfaqson të 55 shoqatat e UEFA-s dhe është i bërë me argjend. Trofeu peshon 7.5 kg dhe është 71 cm i gjatë.<ref name="UEFA.com">{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/newsid=2530179.html|publisher=UEFA.com|language=en|title=UEFA Nations League trophy and music revealed|trans-title=Zbulohet trofeu dhe muzika e UEFA Ligës së Kombeve|accessdate=30 gusht 2018}}</ref> ==Himni== Himni zyrtar i Ligës së Kombeve u rregjistrua në [[Radio Filharmonisch Orkest|Korin dhe Orkestrën e Radios Filarmonike të Holandës]], e kënduar në [[Gjuha latine|latinisht]]. Është një përzierje e muzikës klasike dhe elektronike, dhe luhet kur lojtarët zbresin në fushën e lojës, në sekuenca televizie dhe për qëllime reklamuese. Kompozitorët e saj janë [[Giorgio Tuinfort]] dhe [[Franck van der Heijden]].<ref name="UEFA.com"/><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/newsid=2569365.html|title=What are the lyrics to the UEFA Nations League Anthem?|trans-title=Cilat janë fjalët e himnit të UEFA Ligës së Kombeve?|publisher=UEFA.com|language=en|accessdate=10 qershor 2019}}</ref> ==Sezonet== Çdo sezon i UEFA Ligës së Kombeve do luhet nga shtatori në nëntor të një viti një njëjtë dhe vazhdon në qershor të vitit pasardhës (ku luajtën katër fituesit e grupeve të Ligës A), që do të thotë që një kampion i UEFA Ligës së Kombeve kurorëzohet çdo dy vite. ==Rezultatet e finaleve të Ligës së Kombeve== {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center; width: 100%;" |- !rowspan="2" width="8%"|Sezoni !rowspan="2" width="10%"|Vendi organizator !width="1%" rowspan=6 style="background-color:#ffffff;color:#000"| !colspan="3"|Finalja !width="1%" rowspan=6 style="background-color:#ffffff;color:#000"| !colspan="3"|Ndeshja për vendin e 3të |- !width="14%"|Fituesi !width="10%"|Rezultati !width="14%"|Finalisti !width="14%"|Vendi i tretë !width="10%"|Rezultati !width="14%"|Vendi i katërt |- |[[UEFA Liga e Kombeve 2018–19|2018–19]]<br />''[[Finalet e UEFA Ligës së Kombeve 2019|Detajet]]'' |{{flamuri|Portugalia}} [[Portugalia]] |'''{{flamuri|Portugalia}} [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalia]]''' |'''[[Finalja e UEFA Ligës së Kombeve 2019|1–0]]''' |{{flamuri|Holanda}} [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holanda]] |{{flamuri|Anglia}} [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglia]] |'''0–0''' {{aet}}<br>(6–5 p) |{{flamuri|Zvicra}} [[Kombëtarja zvicerane e futbollit|Zvicra]] |- |[[UEFA Liga e Kombeve 2020–21|2020–21]]<br />''[[Finalet e UEFA Ligës së Kombeve 2021|Detajet]]'' |{{flamuri|Italia}} [[Italia]] |'''{{flamuri|Franca}} [[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]]''' |'''2–1''' |{{flamuri|Spanja}} [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] |{{flamuri|Italia}} [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] |'''2–1''' |{{flamuri|Belgjika}} [[Kombëtarja belge e futbollit|Belgjika]] |- |[[UEFA Liga e Kombeve 2022–23|2022–23]]<br />''[[Finalet e UEFA Ligës së Kombeve 2023|Detajet]]'' |{{flamuri|Holanda}} [[Holanda]] |'''{{flamuri|Spanja}} [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]]''' |'''0–0''' {{aet}}<br>(5–4 p) |{{flamuri|Kroacia}} [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacia]] |{{flamuri|Italia}} [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] |'''3–2''' |{{flamuri|Holanda}} [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holanda]] |- |[[UEFA Liga e Kombeve 2024–25|2024–25]]<br />''[[Finalet e UEFA Ligës së Kombeve 2025|Detajet]]'' |{{flamuri|Gjermania}} [[Gjermania]] |'''{{flamuri|Portugalia}} [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalia]]''' |'''2–2''' {{aet}}<br>(5–3 p) |{{flamuri|Spanja}} [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] |{{flamuri|Franca}} [[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]] |'''2–0''' |{{flamuri|Gjermania}} [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermania]] |} ==Performancat e ekipeve sipas sezonit== *{{Ngjyra e sfondit|gold|1ri}} – Kampion *{{Ngjyra e sfondit|silver|2ti}} – Finalist *{{Ngjyra e sfondit|#cc9966|3ti}} – Vendi i tretë *{{Ngjyra e sfondit|#9acdff|4ti}} – Vendi i katërt *{{rise}} – Ngjitje *{{same position}} – I njëjti pozicion *{{fall}} – Rënje *Q – I kualifikuar për finalet e ardhshme të UEFA Ligës së Kombeve *{{border|width=3px|color=red|&nbsp;&nbsp;}} – Vendi organizator i UEFA Ligës së Kombeve == Referime == {{reflist|2}} ==Lidhje të jashtme== *[https://www.uefa.com/uefanationsleague/index.html Uebfaqja zyrtare] [[Kategoria:UEFA Liga e Kombeve]] [[Kategoria:UEFA]] {{UEFA Liga e Kombeve}} 4qybztiujn6wffk4f7e9znuz1d2l3rk 0 261012 3057522 3049464 2026-10-15T22:46:14Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057522 wikitext text/x-wiki '''Biheviorizmi''' (ose '''bihejviorizmi''' ) është një qasje sistematike me qëllim të kuptimit të sjelljes së njerëzve dhe kafshëve. Ai supozon se të gjitha sjelljet janë ose reflekse të prodhuara nga një përgjigje ndaj disa stimujve të mjedisit, ose si pasojë e historisë së atij individi, duke përfshirë veçanërisht përforcimin dhe ndëshkimin, së bashku me gjendjen aktive aktuale të individit dhe kontrollin e stimulimit. Megjithëse bihevioristët përgjithësisht e pranojnë rolin e rëndësishëm të trashëgimisë në përcaktimin e sjelljes, ata përqendrohen kryesisht tek faktorët e mjedisit. == Përkufizimi == Biheviorizmi kombinon elemente të filozofisë, metodologjisë dhe teorisë psikologjike. Ai u shfaq në fund të shekullit të nëntëmbëdhjetë si një reagim ndaj psikologjisë së thellë dhe formave të tjera tradicionale të psikologjisë, të cilat shpesh kishin vështirësi në bërjen e parashikimeve që mund të testoheshin eksperimentalisht. Derivatet më të hershme të biheviorizmit mund të gjurmohen në fund të shekullit XIX, ku [[Edward L. Thorndike|Edward Thorndike]] paraqiti ligjin e efektit , një proces që përfshinte forcimin e sjelljes nëpërmjet përdorimit të përforcimit. Gjatë gjysmës së parë të shekullit të njëzetë, John B. Watson shpiku sjelljen metodologjike , e cila hodhi poshtë metodat introspektive dhe kërkoi të kuptonte sjelljen vetëm duke matur sjelljet dhe ngjarjet e vëzhguara. Në vitet 1930 [[Burrhus Frederic Skinner|BF Skinner]] sugjeroi që ngjarjet private, duke përfshirë mendimet dhe ndjenjat, t'i nënshtroheshin të njëjtave variabla kontrolli si sjellja e vëzhgueshme, e cila u bë baza e filozofisë së tij të quajtur "biheviorizëm radikal".<ref name="RadicalBehaviorismCAB">{{Cite book|url=http://www.behavior.org/item.php?id=154|title=Radical Behaviorism: The Philosophy and the Science|last=Chiesa, Mecca|publisher=Authors Cooperative, Inc.|isbn=978-0962331145|pages=1–241|date=1994|accessdate=31 korrik 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170904195958/http://www.behavior.org/item.php?id=154|archivedate=2017-09-04}}</ref><ref name="ABA">{{Cite journal|last=Dillenburger, Karola|last2=Keenan, Mickey|name-list-style=amp|date=2009|title=None of the As in ABA stand for autism: Dispelling the myths|journal=Journal of Intellectual and Developmental Disability|volume=34|issue=2|pages=193–195|doi=10.1080/13668250902845244|pmid=19404840}}</ref> Ndërsa Watson dhe [[Ivan Petroviç Pavlov|Ivan Pavlov]] studiuan procedurat e reagimit stimulues të [[Kushtëzimi klasik|kushtëzimit klasik]] , Skinner vlerësoi natyrën kontrolluese të pasojave dhe gjithashtu efektin e saj të mundshëm mbi paraardhësit (ose stimujt diskriminues) të cilët forconin sjelljen ; kjo teknikë u bë e njohur si kushtëzimi operant. Biheviorizmi radikal i Skinnerit ka qenë shumë i suksesshme në eksperiment, duke zbuluar fenomene të reja me metoda të reja, por shkarkimi i teorisë nga Skinner e kufizoi zhvillimin e saj. Biheviorizmi teorik<ref>Staddon, John (2014) Behaviorism i ri (botimi i dytë) Filadelfia, PA: Psikologji Press.</ref> pranoi se një sistem historik, një organizëm, ka një gjendje, si dhe ndjeshmëri ndaj stimujve dhe aftësinë për të lëshuar përgjigje. Në të vërtetë, Skinner vetë e pranoi mundësinë e asaj që ai e quajti përgjigje "latente" tek njerëzit, edhe pse ai e shpërfillte këtë ide për minjët dhe pëllumbat.<ref>Staddon, J. Behaviorism teorik. Filozofia dhe Sjellja. (45) në shtyp.</ref> Përgjigjet latente përbëjnë një repertor, nga i cili mund të përzgjidhet përforcimi operant. Zbatimi i biheviorizmit radikal - i njohur si analiza e sjelljes së aplikuar - përdoret në një sërë mjedisesh, duke përfshirë, për shembull, menaxhimin e sjelljes organizative , në trajtimin e çrregullimeve mendore, siç është [[autizmi]] dhe abuzimi i substancave .<ref name="JABA1968">{{Cite journal|last=Baer, Donald M.|last2=Wolf, Montrose M.|last3=Risley, Todd R.|date=1968|title=Some current dimensions of applied behavior analysis|journal=Journal of Applied Behavior Analysis|volume=1|issue=1|pages=91–7|doi=10.1901/jaba.1968.1-91|pmc=1310980|pmid=16795165}}</ref><ref name="APA-Handbook-BehaviorAnalysis">{{Cite journal|date=2013|title=APA Handbook of Behavior Analysis|url=http://www.apa.org/pubs/books/4311509.aspx|access-date=24 dhjetor 2014}}</ref><ref name="APA-BehaviorAnalysis">{{Cite journal|date=2015|title=Behavior Analysis: Research and Practice|url=http://www.apa.org/pubs/journals/bar/index.aspx?tab=1|access-date=2014-12-24}}</ref> Përveç kësaj, ndërsa sjellja dhe shkollat [[Psikologjia kognitive|kognitive]] të mendimit psikologjik nuk mund të pajtohen në mënyrë teorike, ato kanë plotësuar njëra-tjetrën në terapitë kognitive-bihevioristee , të cilat janë treguar të dobishme në trajtimin e patologjive të caktuara, duke përfshirë [[Fobia|fobitë e]] thjeshta, [[Stresi posttraumatik|PTSD]] dhe çrregullimet e humorit. == Vështrim == Biheviorizmi (ose bihejviorizmi ) është një qasje sistematike me qëllim të kuptimit të sjelljes së njerëzve dhe kafshëve. Ai supozon se të gjitha sjelljet janë ose reflekse të prodhuara nga një përgjigje ndaj disa stimujve të mjedisit, ose si pasojë e historisë së atij individi, duke përfshirë veçanërisht përforcimin dhe ndëshkimin, së bashku me gjendjen aktive aktuale të individit dhe kontrollin e stimulimit. Megjithëse bihevioristët përgjithësisht e pranojnë rolin e rëndësishëm të trashëgimisë në përcaktimin e sjelljes, ata përqendrohen kryesisht tek faktorët e mjedisit.Bihevioristë si Uatson dhe Skiner ndërtojnë njohuritë si repertor sjelljesh. Skiner argumenton se “njohuria është veprim, ose të paktën shtyn për veprim”. Sipas tij, njohuria është një set përgjigjesh pasive dhe shumë mekanike ndaj stimujve të mjedisit. Njohuria që nuk shprehet aktivisht në sjellje mund të shpjegohet si kapacitet sjelljeje. Teoria e të nxënit behavioral përfaqësohet nga paradigma S-P. Nga një perspektivë bihevioriste, transmetimi i informacionit nga mësuesi te nxënësi është në thelb transmetimi i përgjigjes së përshtatshme ndaj një stimuli të caktuar. Përderisa është i përcaktuar seti i njohurive që kërkon zhvillimi i kohës, kjo parashikon një kurrikul tepër të ngurtë dhe fokusimin në realizimin e saj. Si rezultat, nxënësi duhet të përsëritë dhe të ngulitë njohurinë e duhur dhe nuk është ky fokusi në zhvillimet e brendshme apo mundësitë individuale të zhvillimit. Teknikat bihevioriste janë përdorur prej kohësh në edukimin për të nxitur sjellje që është e dëshirueshme dhe për të dekurajuar sjelljet e padëshirueshme. Kontratat janë tejet të efektshme për t’i ndihmuar nxënësit të përqëndrohen në ndryshimin e sjelljes. Sjelljet pozitive duhet të identifikohen dhe më pas fëmija dhe mësuesi duhet të bien dakord në termat e kontratës. Pasojat duhet të ndodhin menjëherë pas nje sjellje të veçantë. Pasojat mund të jenë pozitive ose negative, materiale apo simbolike, të pritura apo të papritura, të mënjëhershme apo afatgjata. Përforcimi pozitiv vepron si stimul për të rritur mundësinë që të shfaqet një sjellje e mirë ndërkohë që përforcimet negative shtojnë mundësinë që ajo sjellje negative të mos ndodh më. Dënimet ulin frekuencën e një sjellje të përshtatshme. Në fakt,dënimet janë tejet efektive në heqje dorë nga sjelljet e padëshiruara. Zhdukja është procesi në të cilin ndërpritet përgjigja e pritshme ndaj një sjellje. Për shembull, kur një nxënës sillet keq ai mund të ulet në një qoshe gjithë ditën, prandaj ndahet nga grupi. Bihevioristët e shpjegojnë motivimin me termat e skedulave të përforcimit pozitiv dhe negativ. Për shembull, një nxënës që merr lavdërim me gojë dhe nota të mira për përgjigje të sakta ka më shumë shanse t’i mësojë saktë ato përgjigje sesa dikush që nuk merr komente apo merr komente negative. Ka disa modele përforcimi apo dënimi. Përforcimi pozitiv: shtimi i një sjellje duke dhënë një shpërblim. Përforcimi negativ:shtimi i një sjellje duke hequr një stimul kundërshtues kur sjellja ndodh. Dënimi negativ: Pakësimi i një sjelljeje duke hequr një stimul pozitiv. Dënim pozitiv: Pakësimi i një sjelljeje duke dhënë një stimul të pakëndshëm për nxënësin menjëherë pas sjelljes. Zhdukja: Pakësimi i një sjellje duke mos dhënë një shpërblim apo një dënim. Bihevioristët mendojnë gjithashtu se dhe mënyra me të cilën ofrohen format e ndryshme të përforcimit kanë efekt të rëndësishëm në nxitjen e nxënësit që të funksionojë sipas kërkesave të parashtruara. Format e propozuara prej tyre mund të përmblidhen si më poshtë : Skedula me interval: përforcimi ndodh pasi ka kaluar një farë kohe. Një shembull për këtë është vlerësimi pas një gare noti. Interval i përcaktuar: përforcimi paraqitet pas një periudhe kohe të paracaktuar. Interval i ndryshueshëm: përforcimi paraqitet pas një periudhe kohe variable. Ky lloj vlerësimi ndodh shumë rrallë, por përfitimi është më i madh për nxënësin. Ju mund të përdorni biheviorizmin për të rritur të mësuarit dhe për të ulur sjelljen e shpërqëndrimit të studentëve. Kur shkruani planet e mësimit, identifikoni çfarë dije dhe shkathtësi kërkoni që studentët të zotërojnë. Zhvilloni një sistem për përcjelljen e progresit të nxënësve dhe ndërhyni nëse lindin probleme. Për shembull, nëse dyshoni se studentët nuk po kompletojnë lexime të caktuara, mund të filloni të jepni kuize për të motivuar studentët dhe për të shpërblyer ata që punojnë më shumë. Zyra për mësimdhënie dhe Universiteti Shtetëror i Wayne sugjerojnë se përdorimi i notave për detyrat e shtëpisë, provimet dhe pjesëmarrja në klasë është një aplikim efektiv i sjelljes. Nëse ju caktoni më shumë pikë për disa aktivitete sesa të tjerat, studentët përforcohen për të vënë përpjekjet e tyre në prioritetet e duhura. Studentët që buxhetojnë kohën e tyre në përputhje me rrethanat ka gjasa të arrijnë një notë më të lartë. Përveç kësaj, ju duhet t’u jepni studentëve reagime të vazhdueshme për të treguar se cfarë po bëjnë më mirë dhe ku kanë nevojë për përmirësim. Në fakt ka shumë sjellje që duhet të formohen në mënyrë që të ketë një klasë të rregullt. Për shembull, studentët mund të marrin dënime negative për mbajtjen e celularëve në klasë. Hulumtimet tregojnë se telefonat celularë tërheqin vëmendjen, kështu që ne mund të përdorim kondicionimin operues për të rritur vëmendjen dhe të mësuarit. Për fat të keq, për shumë arsye, studentët nuk i ndryshojnë lehtë strategjitë e tyre të studimit, edhe kur tregohet dëshmi se strategjitë e reja janë më të mira. Për të inkurajuar përdorimin e strategjive të mira të studimit, studentët duhet të shohin pasojat e drejtpërdrejta të përdorimit të tyre. Një mënyrë për ta bërë ketë është t’u japësh praktikën dhe më pas t’u kërkojnë atyre të studiojnë një pjesë të vogël të materialit duke përdorur strategjinë e re. Reagimi i menjëhershëm dhe i drejtpërdrejtë që tregon një notë më të lartë është një përforcim pozitiv. Ju mund të përdorni lëvdata për studentët të cilët demonstrojnë se po përdorin strategjitë e reja për të provuar dhe formësuar sjelljen e tyre. Një nga çelësat është që pasoja duhet të vijë mjaft shpejtë pas sjelljes, e cila është ajo që e bën këtë një sfidë të tillë. Nxënësit që përdorin ndarjen, bëjnë shumë punë për një kohë të gjatë para se të marrin një përforcim.<ref>{{Cite book|title=Pskilogjia e zhvillimit të fëmijës|last=Karaj|first=Theodhori|isbn=978-99956-47-73-5|pages=322}}</ref> == Shih edhe == * [[Etologjia]] * [[Psikologjia]] * [[John Watson]] * [[Albert Bandura]] * [[Noam Chomsky]] * [[Kushtëzimi klasik]] * [[Edward Thorndike]] * [[Kushtëzimi operant]] * [[Psikologjia shkollore]] * [[Psikologjia pedagogjike]] * [[Psikologjia e të mësuarit]] * [[Burrhus Frederic Skinner]] == Bibliografia == {{Refbegin|30em}} * Baum, W.M. (2005) ''Understanding behaviorism: Behavior, Culture and Evolution''. Blackwell. * Cao, L.B. (2013) [https://web.archive.org/web/20170705130700/http://www-staff.it.uts.edu.au/%7Elbcao/publication/behavior-informatics-tutorial-slidesx.pdf IJCAI2013 tutorial on behavior informatics and computing]. * Cao, L.B. (2014) [https://web.archive.org/web/20161220110547/http://www-staff.it.uts.edu.au/~lbcao/publication/compj13.pdf Non-IIDness Learning in Behavioral and Social Data], The Computer Journal, 57(9): 1358–1370. * Chiesa, Mecca (1994). "Radical Behaviorism: The Philosophy and the Science". Authors Cooperative, Inc. * Cooper, John O., Heron, Timothy E., & Heward, William L. (2007). "Applied Behavior Analysis: Second Edition". Pearson. * Ferster, C.B. & Skinner, B.F. (1957). ''Schedules of reinforcement''. New York: Appleton-Century-Crofts. * Malott, Richard W. Principles of Behavior. Upper Saddle River, NJ: Pearson Prentice Hall, 2008. Print. * Mills, John A., ''Control: A History of Behavioral Psychology'', Paperback Edition, New York University Press 2000. * Lattal, K.A. & Chase, P.N. (2003) "Behavior Theory and Philosophy". Plenum. * Pierce, W. David & Cheney, Carl D. (2013). "Behavior Analysis and Learning: Fifth Edition". Psychology Press. * Plotnik, Rod. (2005) ''Introduction to Psychology''. Thomson-Wadsworth ({{ISBN|0-534-63407-9}}). * Rachlin, H. (1991) ''Introduction to modern behaviorism.'' (3rd edition.) New York: Freeman. * Skinner, B.F. ''Beyond Freedom & Dignity'', Hackett Publishing Co, Inc 2002. * Skinner, B.F. (1938). ''The behavior of organisms''. New York: Appleton-Century-Crofts. * {{cite journal|last=Skinner|first=B.F.|year=1945|title=The operational analysis of psychological terms|journal=Psychological Review|volume=52|issue=270–7|pages=290–4|doi=10.1037/h0062535}} * Skinner, B.F. (1953). ''Science and Human Behavior'' ({{ISBN|0-02-929040-6}}) [https://web.archive.org/web/20120106012457/http://www.bfskinner.org/BFSkinner/PDFBooksSHB_files/Science_and_Human_Behavior_2.pdf Online version]. * Skinner, B.F. (1957). ''Verbal behavior''. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall. * Skinner, B.F. (1969). ''Contingencies of reinforcement: a theoretical analysis''. New York: Appleton-Century-Crofts. * {{Cite journal|author=Skinner, B.F.|date=31 korrik 1981|title=Selection by Consequences|url=http://www.psychology.uiowa.edu/Classes/31174/Documents/Selection%20by%20Consequences.pdf|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=213|issue=4507|pages=501–4|bibcode=1981Sci...213..501S|doi=10.1126/science.7244649|pmid=7244649|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100702230825/http://www.psychology.uiowa.edu/Classes/31174/Documents/Selection%20by%20Consequences.pdf|archivedate=2 korrik 2010|accessdate=14 gusht 2010|url-status=dead}} * Klein, P. (2013) "Explanation of Behavioural Psychotherapy Styles". [http://www.kleincbt.com/#!What-is-CBT/cgzo]. * Staddon, J. (2014) ''The New Behaviorism'', 2nd Edition. Philadelphia, PA: Psychology Press. pp. xi, 1–282. * Watson, J.B. (1913). Psychology as the behaviorist views it. ''Psychological Review'', 20, 158–177. ([http://psychclassics.yorku.ca/Watson/views.htm on-line]). * Watson, J.B. (1919). ''Psychology from the Standpoint of a Behaviorist''. * Watson, J.B. (1924). ''Behaviorism''. * Zuriff, G.E. (1985). [https://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=86092256 ''Behaviorism: A Conceptual Reconstruction''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110624073146/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=86092256 |date=24 qershor 2011 }}, Columbia University Press. * LeClaire, J. and Rushin, J.P. (2010) ''Behavioral Analytics For Dummies.'' Wiley. ({{ISBN|978-0-470-58727-0}}). * Sula, Gerda. ''Të nxënët- nga teoria në praktikë''. f.47.<ref>978-9928-181-67-1 * Karaj, Theodhori. ''Pskilogjia e zhvillimit të fëmijës.''f. 46. 978-99956-47-73-5 * “Sula, Gerda”. Të nxënët- nga teoria në praktikë fq.57. * ”Sula, Gerda”. Të nxënët –nga teoria në praktikë fq.59, 61. * Wayne State University: The Office for Teaching and Learning Newsletter: From Theory To Practice. {{Refend}} == Video == * [https://www.youtube.com/watch?v=OrQ0LfqxABM/ Noam Chomsky on Behaviorism] == Linqe të jashtme == * [http://www.viewpoint.fr Automated Behavior analysis] * [http://www.behaviorinformatics.org Behavior Informatics] * [http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-30 ''Dictionary of the History of Ideas'':] Behaviorism * [https://web.archive.org/web/20050308201610/http://www.questia.com/library/psychology/other-types-of-psychology/behaviorism.jsp Books and Journal Articles On Behaviorism] * [https://web.archive.org/web/20040204234402/http://www.biozentrum.uni-wuerzburg.de/genetics/behavior/learning/behaviorism.html Wuerzburg University: behaviourism] * [http://www.bfskinner.org B.F. Skinner Foundation] * [http://www.behavior.org Cambridge Center for Behavioral Studies] * [http://psychclassics.yorku.ca/Skinner/Theories Skinner's Theories] * [http://www.apa.org/divisions/div25/ APA Behaviour Analysis] * [https://web.archive.org/web/20150809204925/http://www.abainternational.org/ Association for Behavior Analysis] * [http://homepage.uibk.ac.at/~c720126/humanethologie/ws/medicus/block1/inhalt.html Theory of Behavioral Anthropology (Documents No. 9 and 10 in English)] * [http://www.calaba.org California Association for Behavior Analysis] * [https://web.archive.org/web/20130622070705/http://knowledgenetwork.alumni.msu.edu/knowledge-visualization/learning-theories.html Examining Learning From Multiple Perspectives] by Michigan State University * [http://www.contextualpsychology.org Association for Contextual Behavioral Science] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130125093229/http://contextualpsychology.org/ |date=25 janar 2013 }} * [https://web.archive.org/web/20190106095401/https://foxylearning.com/ Behavior Analysis Online Tutorials] == Referime == [[Kategoria:Psikologji]] 2f1akqc4itvjnb1spnxwjcs553ai07b 0 264599 3057502 2955553 2026-10-15T21:05:43Z Leutrim.P 113691 3057502 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Venus_over_Otter_Lake,_from_Goddard_Bay.JPG|parapamje| Planet Venus me pamje nga Toka ]] '''Lucifer''' ( / l u s ɪ f ər / {{Respell|LEW|si|fər}} ; "dritë-sjellës") është një emër latin për planetin [[Venera|Venus]], si ylli i mëngjesit në epokën e lashtë romake, dhe është përdorur shpesh për figurat mitologjike dhe fetare i lidhur me planetin. Për shkak të lëvizjeve unike dhe shfaqjeve jo të vazhdueshme të Venusit në qiell, mitologjia që rrethonte këto shifra shpesh përfshinte një rënie nga qiejt në tokë ose nëntokën. Interpretimet e një termi të ngjashëm në Biblën Hebraike, përkthyer në Versionin e Mbretit Xhejms si "Lucifer", çuan në një traditë të krishterë të aplikimit të emrit Lucifer dhe historitë e tij të lidhura me një rënie nga qielli në Djall. Shumica e studimeve moderne i konsiderojnë këto interpretime si të dyshimta dhe përkthejnë termin në pasazhin përkatës të Biblës ( Isaia 14 : 12) si "ylli i mëngjesit" ose "ndriçon një" dhe jo si një emër të duhur, "Lucifer".<ref name="MM-Isa14">{{Cito web|title=Isaiah Chapter 14|url=http://www.mechon-mamre.org/p/pt/pt1014.htm|website=mechon-mamre.org|publisher=The Mamre Institute|accessdate=29 dhjetor 2014|archive-date=26 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626222240/http://www.mechon-mamre.org/p/pt/pt1014.htm|url-status=dead}}</ref> Si një emër për djallin, kuptimi më të zakonshme në gjuhën angleze, "Lucifer" është pasqyrim i fjalës [[Gjuha hebraike|hebraike]] {{Lang|he|הֵילֵל}} (transliterimi: ''hêylêl'' ; shqiptim: ''hay-lale'' )<ref>[https://www.studylight.org/lexicons/hebrew/1966.html Old Testament Hebrew Lexical Dictionary]</ref> në Isaia ( Isaia 14:12 ) dhënë në Versionin e Mbretit Xhejms të Biblës. Përkthyesit e këtij versioni morën fjalën nga Vulgata [[Gjuha latine|Latine]],<ref name="Kohler1923">{{Cite book|last=Kohler|first=Dr. Kaufmann|title=Heaven and Hell in Comparative Religion with Special Reference to Dante's Divine Comedy|url=https://books.google.com/?id=xIaQYpGrmdIC&pg=PA5&lpg=PA4&dq=Encyclopedia+of+Religion+lucifer#v=snippet&q=vulgate&f=false|date=2006|publisher=The MacMillanCompagny|location=New York|isbn=0-76616608-2|pages=4–5|quote="Lucifer, is taken from the Latin version, the Vulgate"}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> cila përktheu הֵילֵל me fjalën latine ''lucifer'' ,<ref>{{Cito web|url=http://www.drbo.org/lvb/chapter/27014.htm|title=Latin Vulgate Bible: Isaiah 14|publisher=DRBO.org|accessdate=22 dhjetor 2012}}</ref><ref name="Vulgate Latin: Isaiah Chapter 14">{{Cito web|url=http://www.sacred-texts.com/bib/vul/isa014.htm#012|title=Vulgate: Isaiah Chapter 14|publisher=Sacred-texts.com|accessdate=22 dhjetor 2012|language=La}}</ref> do të thotë "ylli i mëngjesit, planeti Venus", ose, si një mbiemër, "dritë-sjellës".<ref name="Lewis&S">{{Cito web|url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0059%3Aentry%3Dlucifer|title=Charlton T. Lewis, Charles Short, "A Latin Dictionary"|publisher=Perseus.tufts.edu|accessdate=22 dhjetor 2012}}</ref> [[Skeda:Lucifer_(the_morning_star)._Engraving_by_G.H._Frezza,_1704,_Wellcome_V0035916.jpg|parapamje| Luciferi (ylli i mëngjesit) përfaqësohet si një fëmijë me krahë që hedh dritë nga një kavanoz. Gdhendje nga GH Frezza, 1704 ]] Në mitologjinë klasike, Luciferi ("sjellës i lehtë" në latinisht) ishte emri i planetit Venus, megjithëse shpesh u personifikua si një figurë mashkullore që mbante një pishtar. Emri grek për këtë planet ishte ndryshe Phosphoros (gjithashtu do të thotë "dritë-sjellës") ose Heosphoros (që do të thotë "agimit-marrës").<ref name="EBLCM">[https://www.britannica.com/topic/Lucifer-classical-mythology "Lucifer]" in ''Encyclopaedia Britannica'']</ref> Luciferi është thënë të jetë "biri sajuar i Aurora<ref name="Auffarth">{{Cite book|editor-first=Christoph|editor-last=Auffarth|editor-link=Christoph Auffarth|title=The Fall of the Angels|url=https://books.google.com/books?id=lhNyGFkT3QYC&printsec=frontcover|date=2004|publisher=BRILL|location=Leiden|page=[https://books.google.com/books?id=lhNyGFkT3QYC&pg=PA62&dq=%22Lucifer+who+in+Roman+mythology+is+the+son+of+Aurora%22%22This+corresponds+to+the+Greek+mythology+where+Eos,+the+goddess+of+dawn,+gives+birth+to+the+morning+star+Phosphorus%3B+see+Hesiod,+Theog.+986f.%22 62]|isbn=978-9-00412668-8}}</ref> dhe cephalus, dhe babai i Ceyx ". Ai u paraqit shpesh në poezi si lajmin e agimit.<ref name="EBLCM" /> Fjala latine që korrespondon me greqishten "Phosphoros" është "Lucifer". Ajo përdoret në kuptimin e saj astronomik si në prozë<ref>Cicero wrote: ''Stella Veneris, quae Φωσφόρος Graece, Latine dicitur Lucifer, cum antegreditur solem, cum subsequitur autem Hesperos''; The star of Venus, called Φωσφόρος in [[Greek language=El]] and Lucifer in Latin when it precedes, Hesperos when it follows the sun &#x2013; [http://www.thelatinlibrary.com/cicero/nd2.shtml#53 De Natura Deorum 2, 20, 53].<br />[[Pliny the Elder]]: ''Sidus appellatum Veneris … ante matutinum exoriens Luciferi nomen accipit … contra ab occasu refulgens nuncupatur Vesper'' (The star called Venus … when it rises in the morning is given the name Lucifer … but when it shines at sunset it is called Vesper) [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0004&query=id%3D%23927 Natural History 2, 36]</ref> ashtu edhe në poezi.<ref>[[Virgil]] wrote:<br /> ''Luciferi primo cum sidere frigida rura''<br /> ''carpamus, dum mane novum, dum gramina canent''<br /> (Let us hasten, when first the Morning Star appears, to the cool pastures, while the day is new, while the grass is dewy) [http://www.thelatinlibrary.com/vergil/geo3.shtml][[Georgics]]<span> 3:324</span>&#x2013;<span>325</span>.<br /> And [[Marcus Annaeus Lucanus|Lucan]]:<br /> ''Lucifer a Casia prospexit rupe diemque''<br /> ''misit in Aegypton primo quoque sole calentem''<br /> (The morning-star looked forth from Mount Casius and sent the daylight over Egypt, where even sunrise is hot) [http://www.thelatinlibrary.com/lucan/lucan10.shtml Lucan, ''Pharsalia'', 10:434&#x2013;435]; [https://archive.org/stream/lucancivilwarboo00lucauoft/lucancivilwarboo00lucauoft_djvu.txt English translation by J.D.Duff (Loeb Classical Library)] </ref> Poetët ndonjëherë personifikojnë yllin, duke e vendosur atë në një kontekst mitologjik.<ref>[[Ovidi|Ovid]] wrote:<br /><br /> ''… vigil nitido patefecit ab ortu''<br /><br /> ''purpureas Aurora fores et plena rosarum''<br /><br /> ''atria: diffugiunt stellae, quarum agmina cogit''<br /><br /> ''Lucifer et caeli statione novissimus exit''<br /><br />Aurora, awake in the glowing east, opens wide her bright doors, and her rose-filled courts. The stars, whose ranks are shepherded by Lucifer the morning star, vanish, and he, last of all, leaves his station in the sky &#x2013; ''Metamorphoses'' 2.114–115; [http://etext.virginia.edu/latin/ovid/trans/Metamorph2.htm#476707492 A. S. Kline's Version]<br /><br /> And [[Statius]]:<br /><br /> ''Et iam Mygdoniis elata cubilibus alto''<br /><br /> ''impulerat caelo gelidas Aurora tenebras,''<br /><br /> ''rorantes excussa comas multumque sequenti''<br /><br /> ''sole rubens; illi roseus per nubila seras''<br /><br /> ''aduertit flammas alienumque aethera tardo''<br /><br /> ''Lucifer exit equo, donec pater igneus orbem''<br /><br /> ''impleat atque ipsi radios uetet esse sorori''<br /><br /> (And now [[Agimi|Aurora]] rising from her [[Tithonus|Mygdonian]] couch had driven the cold darkness on from high in the heavens, shaking out her dewy hair, her face blushing red at the pursuing sun – from him roseate Lucifer averts his fires lingering in the clouds and with reluctant horse leaves the heavens no longer his, until [[Dielli|the blazing father]] make full his orb and forbid even [[Hëna|his sister]] her beams) [http://www.thelatinlibrary.com/statius/theb2.shtml][[Thebaid (Latin poem)|Statius, ''Thebaid'']]<span> 2, 134</span>&#x2013;<span>150</span>; [http://www.c-s-p.org/Flyers/9781847183545-sample.pdf Translated by A. L. Ritchie and J. B. Hall in collaboration with M. J. Edwards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320122759/http://www.c-s-p.org/Flyers/9781847183545-sample.pdf|date=20 mars 2012}}</ref> == Si Satani apo djalli == [[Skeda:Lucifer_from_Petrus_de_Plasiis_Divine_Comedy_1491.png|djathtas|parapamje| Ilustrimi i Luciferit në edicionin e parë të ilustruar të printuar të [[Dante Aligieri|Komedisë]] ''[[Komedia Hyjnore|Hyjnore]]'' të [[Dante Aligieri|Dante Alighierit]] . Prerje drunore për ''Inferno'', canto 33. Pietro di Piasi, Venecia, 1491. ]] ''Artikulli kryesor: [[Satani]]'' Disa shkrimtarë krishterë e kanë përdorur emrin "Lucifer" siç përdoret në Librin e Isaisë dhe motivin e një qenie qiellore të hedhur poshtë në tokë, në Djall . Sigve K Tonstad argumenton se Lufta e [[Besëlidhja e Re|Dhiatës]] së [[Besëlidhja e Re|Re]] në Qiell temë e Zbulesës 12 ( Zbulesa 12: 7-9), në të cilën dragoi "i cili quhet djalli dhe Satani.. u hodh poshtë në tokë", rrjedh nga kalimi rreth mbretit të Babilonisë në Isaia 14.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=YYNJxKrhcDAC&pg=PA75&dq=Tonstad+%22derives+from+the+poem%22&hl=en&sa=X&ei=soQJULj0H8SzhAftu4XuCQ&redir_esc=y#v=onepage&q=Tonstad%20%22derives%20from%20the%20poem%22&f=false|last=Sigve K Tonstad|title=Saving God's Reputation|isbn=978-0-56704494-5|page=75|publisher=[[Continuum International Publishing Group|Continuum]]|location=London, New York City|date=20 janar 2007|accessdate=23 dhjetor 2012}}</ref> [[Origjeni|Origeni]] (184/185 - 253/254) i interpretoi këto pasazhe të Dhiatës së Vjetër si për manifestimet e Djallit; por duke shkruar në greqisht, jo latinisht, ai nuk e identifikoi djallin me emrin "Lucifer".<ref name="Mask">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=EU7Qt5HSmHAC&printsec=frontcover|title=The Devil: A Mask without a Face|first=Luther|last=Link|publisher=[[Reaktion Books]]|location=[[Clerkenwell]], London|date=1995|page=[https://books.google.com/books?id=EU7Qt5HSmHAC&pg=PA24&dq=Augustine's+%22at+the+time+he+was+writing,+Lucifer+was+not+a+common+name+for+the+Devil%22%22two+centuries+earlier,+Origen+interpreted%22%22Isaiah+as+references+to+the+manifestations+of+the+Devil.+But+no-one%22%22identify+the+Devil+with+the+name+of+Lucifer%22 24]|isbn=978-0-94846267-2}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Rg2RJAIZ4k4C&printsec=frontcover|title=The Problem of Evil in the Western Tradition|first=Joseph Francis|last=Kelly|publisher=[[Liturgical Press]]|location=[[Collegeville Township, Stearns County, Minnesota|Collegeville, Minnesota]]|date=2002|page=[https://books.google.com/books?id=Rg2RJAIZ4k4C&pg=PA44&dq=%22Origen's+approach+had+an+unintended+side+effect,+a+new+name+for+the+devil%22%22allegorized+it+as+Satan+falling+from+heaven.+When+Christians%20translated+the+phrase%22%22into+Latin,+they+used+the+word+lucifer%22 44]|isbn=978-0-81465104-9}}</ref><ref>Auffarth, Christoph; Stuckenbruck, Loren T., eds. (2004). p. [https://books.google.com/books?id=lhNyGFkT3QYC&pg=PA62&dq=Origen+Lucifer 62].</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=uEnXbRWbi0AC&printsec=frontcover|title=Isaiah and Prophetic Traditions in the Book of Revelation|first=Jan|last=Fekkes|date=1994|publisher=Continuum|location=London, New York City|page=[https://books.google.com/books?id=uEnXbRWbi0AC&pg=187&dq=%22the+spiritual+interpretation+of+Isa%22%22with+reference+to+a+fall+of+Satan+is+only+first+attested+certainly+with+Origen%22 187]|isbn=978-1-85075456-5}}</ref> [[Tertuliani|Tertulliani]] ([[Tertuliani|160-125]]), i cili shkroi në latinisht, gjithashtu e kuptonte Isainë 14:14 ("Unë do të ngjitem mbi majat e reve, do të bëhem si më i Larti") siç thuhet nga Djalli,<ref>{{Cito web|url=http://www.documentacatholicaomnia.eu/02m/0160-0220,_Tertullianus,_Adversus_Marcionem,_MLT.pdf|title=Tertullian, ''Adversus Marcionem'', book 5, chapters 11 and 17 (Migne, ''Patrologia latina'', vol. 2, cols. 500 and 514)|format=PDF|accessdate=23 dhjetor 2012|language=La}}</ref> por "Luciferi" nuk është ndër emrat dhe shprehjet e shumta që ai përdorte për të përshkruar djallin.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=gxwR74_cpx4C&pg=PA95&lpg=PA95&dq=%22Tertullian+used+many+names+and+phrases%22&source=bl&ots=MSN2Qu_OKv&sig=zZ5SIvtEhHR9W57DxV2avuuYbVQ&hl=en&sa=X&ei=CaMRUKuUBorDhAfyj4G4CA&redir_esc=y#v=onepage&q=%22Tertullian%20used%20many%20names%20and%20phrases%22&f=false|last=Jeffrey Burton Russell|title=Satan: The Early Christian Tradition|publisher=Cornell University Press|isbn=978-0-80149413-0|page=95|date=1987|accessdate=23 dhjetor 2012}}</ref> Madje edhe në kohën e shkrimtarit latin [[Shën Agustini|Agustini i Hyjit]] (354-430), "Luciferi" nuk ishte bërë ende një emër i zakonshëm për Djallin.<ref name="Mask" /> == Referime == {{Reflist|30em}} [[Kategoria:Satanizëm]] [[Kategoria:Luciferi]] [[Kategoria:Libri i Isaisë]] [[Kategoria:Terminologji e krishterë]] [[Kategoria:Agim]] [[Kategoria:Hyjni në Biblën hebreje]] [[Kategoria:Engjëj të rënë]] [[Kategoria:Ferri (Krishtërim)]] [[Kategoria:Satani]] [[Kategoria:Luciferizëm]] qk7zmw4v2qsgtt8rfrpollfnzqp0mvv 0 265870 3057498 2955718 2026-10-15T21:01:08Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057498 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = Bankim Chandra Chatterjee | image = Bankim Chattapadhyay.jpg | image_madhësia = 200px | birth_date = 27 qershor 1838 | birth_place = [[Naihati]], [[Presidenca e Bengalit]], [[Presidenca dhe provincat e Indisë Britanike|India Britanike]] | death_date = 8 prill 1894 | death_place = [[Kalkuta]], Presidenca e Bengalit, India Britanike | nationality = Indian | education = [[Universiteti i Kalkutës]] | punësimi = [[Shkrimtari|Shkrimtar]], poet, romancier | notable_works = ''[[Durgeshnandini]]''<br>''[[Sakuttaala]]''<br>''[[Devi Chaudhurani]]''<br>''[[Anandamath]]''<br>''[[Vande Mataram]]'' | genre = Letërsi }} '''Bankimchandra Chatterjee''' ose '''Bankimchandra Chatjee'''<ref name="eb">{{cite web|title=Bankim Chandra Chatterjee|url=http://www.britannica.com/biography/Bankim-Chandra-Chatterjee|website=Encyclopædia Britannica|accessdate=30 mars 2016}}</ref> (27 qershor 1838<ref>{{cite web|title=History & Heritage|url=http://north24parganas.gov.in/n24p/page.php?nm=History_Heritage|website=north24parganas.gov.in|accessdate=27 qershor 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171101110803/http://north24parganas.gov.in/n24p/page.php?nm=History_Heritage|archivedate=1 nëntor 2017}}</ref>–8 prill 1894)<ref name="Merriam-WebsterInc1995">{{cite book|title=Merriam-Webster's Encyclopedia of Literature|url=https://books.google.com/books?id=eKNK1YwHcQ4C&pg=PA231|year=1995|publisher=Merriam-Webster|isbn=978-0-87779-042-6|page=231}}</ref> ishte shkrimtar, poet dhe gazetar indian.<ref name="star">[http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=192109 "Bankim Chandra: The First Prominent Bengali Novelist"], ''The Daily Star'', 30 June 2011</ref> Ai ishte kompozitor i ''[[Vande Mataram]]'' dhe aktivistë frymëzues gjatë [[Lëvizja e pavarësisë së Indisë|Lëvizjes së pavarësisë së Indisë]]. Chattopadhyay shkroi trembëdhjetë romane dhe shumë traktate serioze, serio-komike, satirike, shkencore dhe kritike në [[Gjuha bengale|bengalisht]]. Punimet e tij u përkthyen gjerësisht në gjuhë të tjera rajonale të Indisë, si dhe në anglisht. Ai lindi në 13 Ashard 1245, sipas [[Kalendari kombëtar indian|kalendarit]] bengale. ==Biografia== Chattopadhyay vlerësohet gjerësisht si një figurë kryesore në rilindjen letrare të Bengalit, si dhe nënkontinentin më të gjerë Indian. Disa nga shkrimet e tij, duke përfshirë romane, ese, dhe komente, ishin një ndarje nga shkrimet tradicionale indiane të drejtuara nga vargjet dhe siguruan një frymëzim për autorët në të gjithë Indinë.<ref name="star"/> Kur [[Bipin Chandra Pal]] vendosi të fillojë një ditar patriotik në gusht 1906, ai e quajti atë Vande Mataram, pas këngës së Chattopadhyay. [[Lala Lajpat Rai]] botoi edhe një ditar me të njëjtin emër. Chattopadhyay lindi në një familje ortodokse [[Bengali Brahmin]], më i riu nga tre vëllezërit, te Yadav Chandra Chattopadhyaya dhe Durgadebi. Babai i tij, një zyrtar qeveritar, vazhdoi të bëhej zëvendës koleksionist i [[Midnapore]]. Një nga vëllezërit e tij, [[Sanjib Chandra Chattopadhyay]] ishte gjithashtu një romancier dhe ai njihet për librin e tij të famshëm "Palamau". Bankim Chandra dhe vëllai i tij i moshuar të dy kishin shkollimin e tyre nga shkolla kolegjike Midnapore (asokohe Shkolla Qeveritare Zilla), ku ai shkroi poezinë e tij të parë. Ai u arsimua në Kolegjin Hooghly Mohsin (themeluar nga filantropi bengal, [[Muhammed Mohsin]]) dhe më vonë në Presidency College, [[Kalkuta]], duke u diplomuar me një diplomë në Arte në vitin 1858. Ai më vonë ndoqi [[Universiteti i Kalkutës|Universitetin e Kalkutës]] dhe ishte një nga dy kandidatët që kaloi provimin përfundimtar për t'u bërë maturantët e parë të shkollës.<ref name="banglapedia">{{cite book|last=Islam|first=Sirajul|year=2012|chapter=Chattopadhyay, Bankimchandra|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chattopadhyay,_Bankimchandra|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor1-link=Sirajul Islam|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|edition=Second|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|archive-url=https://web.archive.org/web/20200615140506/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chattopadhyay,_Bankimchandra|archive-date=15 qershor 2020|access-date=27 gusht 2019|url-status=dead}}</ref> Ai më vonë mori një diplomë në juridik, gjithashtu, në vitin 1869. Në vitin 1858, ai u emërua zëvendës koleksionist (i njëjti lloj pozicioni i mbajtur nga babai i tij) i [[Jessore|Jessores]]. Ai vazhdoi të bëhej zëvendës magjistratur, duke u pensionuar nga shërbimi qeveritar më 1891. Vitet e tij në punë ishin të mbushura me incidente që e sollën atë në konflikt me britanikët në pushtet. ==Bibliografia== {{div col}} ;Imagjinate *''[[Durgeshnandini]]'' (March 1865) *''[[Kapalkundala]]'' (1866) *''Mrinalini'' (1869) *''Vishabriksha'' (Pema e helmuar, 1873) *''Indira'' (1873, rishikuar 1893) *''Jugalanguriya'' (1874) *''Radharani'' (1876, u zgjerua më 1893) *''Chandrasekhar'' (1877) *''Kamalakanter Daptar'' (Prej tryezës së Kamlakanta, 1875) *''Rajani'' (1877) *''Krishnakanter Uil'' (Trashëgimia e Krishnakanta, 1878) *''Rajsimha'' (1882) *''[[Anandamath]]'' (1882) *''[[Devi Chaudhurani]]'' (1884) *''Kamalakanta'' (1885) *''Sitaram'' (mars 1887) *''Muchiram Gurer Jivancharita'' (Jeta e Muchiram Gur) ;Komentime fetare *''Krishna Charitra'' (Jeta e Krishnës, 1886) *''Dharmatattva'' (Parimet e Fesë, 1888) *''Devatattva'' (Parimet e Hyjnisë, botuar pas vdekjes) *''Srimadvagavat Gita'', një komentim i [[Bhagavad Gita]] (1902 – botuar pas vdekjes) ;Koleksione poezie *''Lalita O Manas'' (1858) ;Ese *''Lok Rahasya'' (Ese në Shoqëri, 1874, u zgjerua më 1888) *''Bijnan Rahasya'' (Ese në Shkencë, 1875) *''Bichitra Prabandha'' (Ese të Ndara), Vëllimi i parë (1876) dhe Vëllimi i dytë (1892) *''Samya'' (Barazia, 1879) {{div col end}} Romani i parë i Chattopadhyay ishte në anglisht, Gruaja e Rajmohan dhe ai gjithashtu filloi të shkruante esetë e tij fetare dhe filozofike në anglisht. == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Lindje 1838]] [[Kategoria:Vdekje 1894]] [[Kategoria:Shkrimtarë indianë]] [[Kategoria:Poetë indianë]] [[Kategoria:Romancierë indianë]] [[Kategoria:Eseistë indianë]] [[Kategoria:Neo-Vendanta]] 5lpkaleng02r4i50cq4u1q4u9hxl7yy 1 266282 3057442 2376471 2026-10-15T17:42:48Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057442 wikitext text/x-wiki == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 3 lidhjet e jashtme në [[Antón Lamazares]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1989041 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20110720145557/http://www.seacex.es/English/activities/activity_library/pages/activity_113_1.aspx?Language=EN&type=0 te http://www.seacex.es/English/activities/activity_library/pages/activity_113_1.aspx?Language=EN&type=0 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120305155751/http://www.coleccioncaixanova.com/cargador.php?phpg_idap=1008&phpg_ctp=2&phpg_id=18 te http://www.coleccioncaixanova.com/cargador.php?phpg_idap=1008&phpg_ctp=2&phpg_id=18 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20110708132622/http://www.centroculturaldeourense.com/catalogos/pdf/ANTON%20LAMAZARES.pdf te http://www.centroculturaldeourense.com/catalogos/pdf/ANTON%20LAMAZARES.pdf Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 15:56 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Antón Lamazares]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2376470 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110419194050/http://www.farodevigo.es/secciones/noticia.jsp?pRef=3113_8_163699__Sociedad_y_Cultura-sentimiento-ingravido-entre-Lamazares-Oroza për lidhjen http://www.farodevigo.es/secciones/noticia.jsp?pRef=3113_8_163699__Sociedad_y_Cultura-sentimiento-ingravido-entre-Lamazares-Oroza. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100404180254/http://www.villagevoice.com/2010-01-05/art/hans-breder-s-inmixing-anton-lamazares-at-queen-sofia-zone-s-disciplined-spontaneity/ për lidhjen http://www.villagevoice.com/2010-01-05/art/hans-breder-s-inmixing-anton-lamazares-at-queen-sofia-zone-s-disciplined-spontaneity. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 dhjetor 2021 13:53 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Antón Lamazares]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057441 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110724054443/http://www.santiagoamon.net/art.asp?cod=450 për lidhjen http://www.santiagoamon.net/art.asp?cod=450. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 tetor 2026 19:42 (CEST) q6ylk0t453is9lk7nawvxbl6wi77byp 1 266325 3057447 2275633 2026-10-15T18:25:27Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057447 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Arkitektura e Bangladeshit/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkitektura e Bangladeshit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057446 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201116231638/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Architecture për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Architecture. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://en.banglapedia.org/index.php?title=Mosque_Architecture. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 tetor 2026 20:25 (CEST) n62cgn3i46jet3h0ez59k30te90n23x 1 266684 3057570 2371507 2026-10-16T03:52:27Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057570 wikitext text/x-wiki == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 2 lidhjet e jashtme në [[Disku optik]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1990254 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U rregulluaformatimi/përdorimi për http://www.cinram.com/dvd/tech/dvdindetail.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20090711175011/http://www.memorex.com/downloads/whitepapers/Reference%20Guide%20for%20Optical%20Media%209-9.pdf te http://www.memorex.com/downloads/whitepapers/Reference%20Guide%20for%20Optical%20Media%209-9.pdf Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 18:53 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Disku optik]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2169482 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120117074555/http://www.mpeg.org/MPEG/DVD/Book_A/Specs.html për lidhjen http://www.mpeg.org/MPEG/DVD/Book_A/Specs.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2020 02:10 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Disku optik]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2261802 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20031202171801/http://www.cinram.com/dvd/tech/dvdindetail.pdf për lidhjen http://www.cinram.com/dvd/tech/dvdindetail.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 13:34 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Disku optik]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2371506 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20030417162935/http://web.mit.edu/invent/iow/russell.html për lidhjen http://web.mit.edu/invent/iow/russell.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 dhjetor 2021 21:15 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Disku optik]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057569 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210506230501/http://www.osta.org/ për lidhjen http://www.osta.org/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 05:52 (CEST) plsu99di9b6pzehovixoxlorzh4ng1m 1 268331 3057579 3054864 2026-10-16T04:19:26Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Patna/Arkivi 1]] 3057579 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Patna/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} t6zo6mukik8sx04mvw6xlxh1otoz38d 1 268436 3057581 3052897 2026-10-16T04:19:46Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Puri/Arkivi 1]] 3057581 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Puri/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} kf63obfdggoamuv7a6byf7e28caj1zc 1 269779 3057434 3055142 2026-10-15T15:35:26Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057434 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Al Pacino/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Al Pacino]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057433 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230101164909/https://www.goldenglobes.com/articles/ready-my-demille-profiles-excellence-al-pacino-2001 për lidhjen https://www.goldenglobes.com/articles/ready-my-demille-profiles-excellence-al-pacino-2001. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 tetor 2026 17:35 (CEST) bz3xbg8s2vufo0klkm904agj9a6o42c 1 270204 3057583 3052961 2026-10-16T04:20:37Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Tempulli Pundarikakshan Perumal/Arkivi 1]] 3057583 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Tempulli Pundarikakshan Perumal/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} krmx6xbw31b1ry95nqximwl327e4nfu 1 271743 3057585 3053223 2026-10-16T04:21:03Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Universiteti Hebre i Jeruzalemit/Arkivi 1]] 3057585 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Universiteti Hebre i Jeruzalemit/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} dyojhc1a9flzf2u7083h1vwmxd92lp7 1 271876 3057427 2987274 2026-10-15T12:57:21Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057427 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Álvaro Morata/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Álvaro Morata]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057426 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241212175601/https://12uefa.com/alvaro-morata-signed-for-milan/ për lidhjen https://12uefa.com/alvaro-morata-signed-for-milan/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 tetor 2026 14:57 (CEST) olrpjql5ebylyxd0raurbtfmih4kavy 1 273301 3057523 3055156 2026-10-15T22:46:14Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057523 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Biheviorizmi/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Biheviorizmi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057522 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20050308201610/http://www.questia.com/library/psychology/other-types-of-psychology/behaviorism.jsp për lidhjen https://www.questia.com/library/psychology/other-types-of-psychology/behaviorism.jsp. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 00:46 (CEST) revpkk442w6niqp08ujh6ij90rgejxs 1 290771 3057425 2628226 2026-10-15T12:39:05Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057425 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Zlatko Dalic/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zlatko Dalic]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057424 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180714135210/https://www.gloria.hr/gloria-glam/zlatko-dalic-supruga-je-zrtva-moje-karijere/7112925/ për lidhjen https://www.gloria.hr/gloria-glam/zlatko-dalic-supruga-je-zrtva-moje-karijere/7112925/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 tetor 2026 14:39 (CEST) b5lvkivmvfm4k3r1qiikxa8ttesv740 1 291882 3057578 3054863 2026-10-16T04:19:16Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Patna]] 3057578 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 10 lidhje të jashtme te artikulli [[Patna]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1995086 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20071018045710/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3038.html te http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3038.html *U shtua arkivi http://webarchive.loc.gov/all/20090410043247/http://www.bihar.bsnl.co.in/ te http://bihar.bsnl.co.in/ *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20131029205423/http://epaper.jagran.com/ePaperArticle/23-oct-2013-edition-Patna-Nager-page_3-43715-7142-84.html te http://epaper.jagran.com/ePaperArticle/23-oct-2013-edition-Patna-Nager-page_3-43715-7142-84.html *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20101222105539/http://www.tourism.gov.in/survey/BIHAR%20TOURISM%20ANNUAL%20STATISTICS%20%20REPORT%20Final.pdf te http://www.tourism.gov.in/survey/BIHAR%20TOURISM%20ANNUAL%20STATISTICS%20%20REPORT%20Final.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20090416173723/http://patna.bih.nic.in/html/planetarium.htm te http://patna.bih.nic.in/html/planetarium.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120619225236/http://www.indiai.org/patna-urban-survey-report te http://indiai.org/patna-urban-survey-report *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120418231444/http://www.tehrantimes.com/sports/96082-iranian-women-second-in-kabbadi-world-cup te http://tehrantimes.com/sports/96082-iranian-women-second-in-kabbadi-world-cup *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20071018045710/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3038.html te http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3038.html *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20101222105539/http://www.tourism.gov.in/survey/BIHAR%20TOURISM%20ANNUAL%20STATISTICS%20%20REPORT%20Final.pdf te http://www.tourism.gov.in/survey/BIHAR%20TOURISM%20ANNUAL%20STATISTICS%20%20REPORT%20Final.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20100416105758/http://www.patna.nic.in/ te http://patna.nic.in/ Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 06:11 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 12 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2049954 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080621065424/http://www.mssu.edu/projectsouthasia/history/primarydocs/Foreign_Views/GreekRoman/Megasthenes-Indika.htm për lidhjen http://www.mssu.edu/projectsouthasia/history/primarydocs/Foreign_Views/GreekRoman/Megasthenes-Indika.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071018045710/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3038.html për lidhjen http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3038.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes http://webarchive.loc.gov/all/20090410043247/http://www.bihar.bsnl.co.in/ për lidhjen http://bihar.bsnl.co.in/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131029205423/http://epaper.jagran.com/ePaperArticle/23-oct-2013-edition-Patna-Nager-page_3-43715-7142-84.html për lidhjen http://epaper.jagran.com/ePaperArticle/23-oct-2013-edition-Patna-Nager-page_3-43715-7142-84.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101222105539/http://www.tourism.gov.in/survey/BIHAR%20TOURISM%20ANNUAL%20STATISTICS%20%20REPORT%20Final.pdf për lidhjen http://www.tourism.gov.in/survey/BIHAR%20TOURISM%20ANNUAL%20STATISTICS%20%20REPORT%20Final.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090416173723/http://patna.bih.nic.in/html/planetarium.htm për lidhjen http://patna.bih.nic.in/html/planetarium.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120619225236/http://www.indiai.org/patna-urban-survey-report për lidhjen http://indiai.org/patna-urban-survey-report. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120418231444/http://www.tehrantimes.com/sports/96082-iranian-women-second-in-kabbadi-world-cup për lidhjen http://tehrantimes.com/sports/96082-iranian-women-second-in-kabbadi-world-cup. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080621065424/http://www.mssu.edu/projectsouthasia/history/primarydocs/Foreign_Views/GreekRoman/Megasthenes-Indika.htm për lidhjen http://www.mssu.edu/projectsouthasia/history/primarydocs/Foreign_Views/GreekRoman/Megasthenes-Indika.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071018045710/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3038.html për lidhjen http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3038.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101222105539/http://www.tourism.gov.in/survey/BIHAR%20TOURISM%20ANNUAL%20STATISTICS%20%20REPORT%20Final.pdf për lidhjen http://www.tourism.gov.in/survey/BIHAR%20TOURISM%20ANNUAL%20STATISTICS%20%20REPORT%20Final.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100416105758/http://www.patna.nic.in/ për lidhjen http://www.patna.nic.in/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2019 20:04 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 12 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2091204 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080621065424/http://www.mssu.edu/projectsouthasia/history/primarydocs/Foreign_Views/GreekRoman/Megasthenes-Indika.htm për lidhjen http://www.mssu.edu/projectsouthasia/history/primarydocs/Foreign_Views/GreekRoman/Megasthenes-Indika.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071018045710/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3038.html për lidhjen http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3038.html. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.akademiai.com/content/v030m51183431158/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes http://webarchive.loc.gov/all/20090410043247/http://www.bihar.bsnl.co.in/ për lidhjen http://bihar.bsnl.co.in/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131029205423/http://epaper.jagran.com/ePaperArticle/23-oct-2013-edition-Patna-Nager-page_3-43715-7142-84.html për lidhjen http://epaper.jagran.com/ePaperArticle/23-oct-2013-edition-Patna-Nager-page_3-43715-7142-84.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101222105539/http://www.tourism.gov.in/survey/BIHAR%20TOURISM%20ANNUAL%20STATISTICS%20%20REPORT%20Final.pdf për lidhjen http://www.tourism.gov.in/survey/BIHAR%20TOURISM%20ANNUAL%20STATISTICS%20%20REPORT%20Final.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090416173723/http://patna.bih.nic.in/html/planetarium.htm për lidhjen http://patna.bih.nic.in/html/planetarium.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120619225236/http://www.indiai.org/patna-urban-survey-report për lidhjen http://indiai.org/patna-urban-survey-report. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120418231444/http://www.tehrantimes.com/sports/96082-iranian-women-second-in-kabbadi-world-cup për lidhjen http://tehrantimes.com/sports/96082-iranian-women-second-in-kabbadi-world-cup. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080621065424/http://www.mssu.edu/projectsouthasia/history/primarydocs/Foreign_Views/GreekRoman/Megasthenes-Indika.htm për lidhjen http://www.mssu.edu/projectsouthasia/history/primarydocs/Foreign_Views/GreekRoman/Megasthenes-Indika.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071018045710/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3038.html për lidhjen http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3038.html. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.akademiai.com/content/v030m51183431158/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101222105539/http://www.tourism.gov.in/survey/BIHAR%20TOURISM%20ANNUAL%20STATISTICS%20%20REPORT%20Final.pdf për lidhjen http://www.tourism.gov.in/survey/BIHAR%20TOURISM%20ANNUAL%20STATISTICS%20%20REPORT%20Final.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100416105758/http://www.patna.nic.in/ për lidhjen http://www.patna.nic.in/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 prill 2020 20:24 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 12 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2116472 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080621065424/http://www.mssu.edu/projectsouthasia/history/primarydocs/Foreign_Views/GreekRoman/Megasthenes-Indika.htm për lidhjen http://www.mssu.edu/projectsouthasia/history/primarydocs/Foreign_Views/GreekRoman/Megasthenes-Indika.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071018045710/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3038.html për lidhjen http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3038.html. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.akademiai.com/content/v030m51183431158/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes http://webarchive.loc.gov/all/20090410043247/http://www.bihar.bsnl.co.in/ për lidhjen http://bihar.bsnl.co.in/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131029205423/http://epaper.jagran.com/ePaperArticle/23-oct-2013-edition-Patna-Nager-page_3-43715-7142-84.html për lidhjen http://epaper.jagran.com/ePaperArticle/23-oct-2013-edition-Patna-Nager-page_3-43715-7142-84.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101222105539/http://www.tourism.gov.in/survey/BIHAR%20TOURISM%20ANNUAL%20STATISTICS%20%20REPORT%20Final.pdf për lidhjen http://www.tourism.gov.in/survey/BIHAR%20TOURISM%20ANNUAL%20STATISTICS%20%20REPORT%20Final.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090416173723/http://patna.bih.nic.in/html/planetarium.htm për lidhjen http://patna.bih.nic.in/html/planetarium.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120619225236/http://www.indiai.org/patna-urban-survey-report për lidhjen http://indiai.org/patna-urban-survey-report. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120418231444/http://www.tehrantimes.com/sports/96082-iranian-women-second-in-kabbadi-world-cup për lidhjen http://tehrantimes.com/sports/96082-iranian-women-second-in-kabbadi-world-cup. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080621065424/http://www.mssu.edu/projectsouthasia/history/primarydocs/Foreign_Views/GreekRoman/Megasthenes-Indika.htm për lidhjen http://www.mssu.edu/projectsouthasia/history/primarydocs/Foreign_Views/GreekRoman/Megasthenes-Indika.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071018045710/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3038.html për lidhjen http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3038.html. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.akademiai.com/content/v030m51183431158/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101222105539/http://www.tourism.gov.in/survey/BIHAR%20TOURISM%20ANNUAL%20STATISTICS%20%20REPORT%20Final.pdf për lidhjen http://www.tourism.gov.in/survey/BIHAR%20TOURISM%20ANNUAL%20STATISTICS%20%20REPORT%20Final.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100416105758/http://www.patna.nic.in/ për lidhjen http://www.patna.nic.in/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 maj 2020 10:35 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 13 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2136588 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080621065424/http://www.mssu.edu/projectsouthasia/history/primarydocs/Foreign_Views/GreekRoman/Megasthenes-Indika.htm për lidhjen http://www.mssu.edu/projectsouthasia/history/primarydocs/Foreign_Views/GreekRoman/Megasthenes-Indika.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071018045710/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3038.html për lidhjen http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3038.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150402151654/http://www.wetterkontor.de/de/klima/klima2.asp?land=in&stat=42492 për lidhjen http://wetterkontor.de/de/klima/klima2.asp?land=in&stat=42492. *U shtua ky version i arkivuar i faqes http://webarchive.loc.gov/all/20090410043247/http://www.bihar.bsnl.co.in/ për lidhjen http://bihar.bsnl.co.in/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131029205423/http://epaper.jagran.com/ePaperArticle/23-oct-2013-edition-Patna-Nager-page_3-43715-7142-84.html për lidhjen http://epaper.jagran.com/ePaperArticle/23-oct-2013-edition-Patna-Nager-page_3-43715-7142-84.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101222105539/http://www.tourism.gov.in/survey/BIHAR%20TOURISM%20ANNUAL%20STATISTICS%20%20REPORT%20Final.pdf për lidhjen http://www.tourism.gov.in/survey/BIHAR%20TOURISM%20ANNUAL%20STATISTICS%20%20REPORT%20Final.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090416173723/http://patna.bih.nic.in/html/planetarium.htm për lidhjen http://patna.bih.nic.in/html/planetarium.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120619225236/http://www.indiai.org/patna-urban-survey-report për lidhjen http://indiai.org/patna-urban-survey-report. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120418231444/http://www.tehrantimes.com/sports/96082-iranian-women-second-in-kabbadi-world-cup për lidhjen http://tehrantimes.com/sports/96082-iranian-women-second-in-kabbadi-world-cup. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080621065424/http://www.mssu.edu/projectsouthasia/history/primarydocs/Foreign_Views/GreekRoman/Megasthenes-Indika.htm për lidhjen http://www.mssu.edu/projectsouthasia/history/primarydocs/Foreign_Views/GreekRoman/Megasthenes-Indika.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071018045710/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3038.html për lidhjen http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3038.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101222105539/http://www.tourism.gov.in/survey/BIHAR%20TOURISM%20ANNUAL%20STATISTICS%20%20REPORT%20Final.pdf për lidhjen http://www.tourism.gov.in/survey/BIHAR%20TOURISM%20ANNUAL%20STATISTICS%20%20REPORT%20Final.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100416105758/http://www.patna.nic.in/ për lidhjen http://www.patna.nic.in/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 korrik 2020 13:31 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2145980 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.etext.org/Politics/World.Systems/datasets/citypop/civilizations/citypops_2000BC-1988AD. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 gusht 2020 07:15 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 20 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2171652 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160404022210/http://cultureholidays.com/patna/ për lidhjen http://www.cultureholidays.com/patna/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110413050240/http://patna.bih.nic.in/District/history.htm për lidhjen http://patna.bih.nic.in/District/history.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110215114659/http://www.hindubooks.org/temples/bihar/patandevi/index.htm për lidhjen http://www.hindubooks.org/temples/bihar/patandevi/index.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120112013206/http://www.gangescruises.com/patna.htm për lidhjen http://www.gangescruises.com/patna.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131105045429/http://www.hoparoundindia.com/bihar/history-of-patna.aspx për lidhjen http://www.hoparoundindia.com/bihar/history-of-patna.aspx. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130509090413/http://patna.bih.nic.in/District/dist_home.htm për lidhjen http://patna.bih.nic.in/District/dist_home.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150720220311/http://cpcb.nic.in/upload/NewItems/NewItem_104_airquality17cities-package-.pdf për lidhjen http://cpcb.nic.in/upload/NewItems/NewItem_104_airquality17cities-package-.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130217053707/http://www.populstat.info/Asia/indiat.htm për lidhjen http://www.populstat.info/Asia/indiat.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130426181029/http://competitiveness.in/wp-content/uploads/2012/01/Liveability-Report.pdf për lidhjen http://competitiveness.in/wp-content/uploads/2012/01/Liveability-Report.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150319000331/http://gov.bih.nic.in/governance/RTIAct2005/RTI-Revenue.pdf për lidhjen http://gov.bih.nic.in/governance/RTIAct2005/RTI-Revenue.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150217143232/http://patnahighcourt.bih.nic.in/AboutUs.aspx për lidhjen http://patnahighcourt.bih.nic.in/AboutUs.aspx. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150216210715/http://ecourts.gov.in/patna për lidhjen http://ecourts.gov.in/patna. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140606221635/http://cpheeo.nic.in/SDWQ%20-%2025/14%20PATNA.PDF për lidhjen http://cpheeo.nic.in/SDWQ%20-%2025/14%20PATNA.PDF. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140606223252/http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=National_Waterways-1 për lidhjen http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=National_Waterways-1. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150924034526/http://www.indiawaterportal.org/sites/indiawaterportal.org/files/inland_water_transport_sector_2008.pdf për lidhjen http://www.indiawaterportal.org/sites/indiawaterportal.org/files/inland_water_transport_sector_2008.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150217062719/http://www.patnadaily.com/index.php/news/10087-durga-puja-in-full-swing-in-patna-pandals-open.html për lidhjen http://www.patnadaily.com/index.php/news/10087-durga-puja-in-full-swing-in-patna-pandals-open.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110512013754/http://patna.bih.nic.in/District/tourism.htm për lidhjen http://patna.bih.nic.in/District/tourism.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100612061821/http://sgpc.net/holy%20takhat/holy_takhat_english.asp për lidhjen http://sgpc.net/holy%20takhat/holy_takhat_english.asp. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131207110751/http://patnagolfclub.in/ për lidhjen http://patnagolfclub.in/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140320104631/http://www.biharplus.in/news/bihar-events/inext-bike-athon-bicycle-marathon-in-patna-on-1st-december-2013/ për lidhjen http://www.biharplus.in/news/bihar-events/inext-bike-athon-bicycle-marathon-in-patna-on-1st-december-2013/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 janar 2021 08:12 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2181737 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150217191438/http://fossendeliv.com/miscellanea/article_224513.php për lidhjen http://fossendeliv.com/miscellanea/article_224513.php. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 janar 2021 01:35 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2184919 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150216205112/http://urban.bih.nic.in/PMP/0337-13-08-2014.pdf për lidhjen http://urban.bih.nic.in/PMP/0337-13-08-2014.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150215231007/http://yac.bih.nic.in/DM-01.htm për lidhjen http://yac.bih.nic.in/dm-01.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 janar 2021 01:34 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2187175 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160319011037/http://abcofsolar.com/patna-solar-energy-in-bihar/ për lidhjen http://abcofsolar.com/patna-solar-energy-in-bihar/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 shkurt 2021 08:33 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 14 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2219876 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20111106231040/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2001-12-30/patna/27246437_1_patna-saheb-guru-gobind-tenth-guru për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2001-12-30/patna/27246437_1_patna-saheb-guru-gobind-tenth-guru. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20111106231040/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2001-12-30/patna/27246437_1_patna-saheb-guru-gobind-tenth-guru për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2001-12-30/patna/27246437_1_patna-saheb-guru-gobind-tenth-guru. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131214202826/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-18/india/34554479_1_anna-hazare-corruption-ralegan-siddhi për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-18/india/34554479_1_anna-hazare-corruption-ralegan-siddhi. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140605052641/http://futureofpower.org/wp-content/uploads/2014/04/Patna-Summary-Report.pdf për lidhjen http://futureofpower.org/wp-content/uploads/2014/04/Patna-Summary-Report.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130503003851/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-01-10/patna/36256997_1_patna-zoo-sanjay-gandhi-biological-park-cantonment-area për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-01-10/patna/36256997_1_patna-zoo-sanjay-gandhi-biological-park-cantonment-area. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120105002106/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-10-25/patna/30319506_1_sugar-mills-lakh-quintals-raiyam për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-10-25/patna/30319506_1_sugar-mills-lakh-quintals-raiyam. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120104223215/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-06-30/india-business/28178105_1_world-bank-cities-report-ranks për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-06-30/india-business/28178105_1_world-bank-cities-report-ranks. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131202221945/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-17/patna/37786197_1_limca-book-records-book-national-record për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-17/patna/37786197_1_limca-book-records-book-national-record. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121021204515/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-09-23/patna/27949532_1_patna-saheb-patna-city-paschim-darwaza për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-09-23/patna/27949532_1_patna-saheb-patna-city-paschim-darwaza. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121106004700/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-08-02/patna/29841924_1_auto-fare-patna-junction-auto-drivers për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-08-02/patna/29841924_1_auto-fare-patna-junction-auto-drivers. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20120708044957/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-15/patna/29545409_1_bsrtc-ladies-special-buses-new-city-buses për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-15/patna/29545409_1_bsrtc-ladies-special-buses-new-city-buses. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121106004717/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-28/patna/29824512_1_ac-buses-emergency-alarm-button-eden-transport për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-28/patna/29824512_1_ac-buses-emergency-alarm-button-eden-transport. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110811080507/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-01/patna/28274650_1_amritsar-airport-patna-airport-arvind-dubey për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-01/patna/28274650_1_amritsar-airport-patna-airport-arvind-dubey. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120105053237/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-03/patna/29732615_1_digha-rail-rail-bridge-guide-bund për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-03/patna/29732615_1_digha-rail-rail-bridge-guide-bund. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 prill 2021 21:18 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2220445 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140605130312/http://ibnlive.in.com/news/patna-emerging-luxe-centre-in-eastern-india/183628-3.html për lidhjen http://ibnlive.in.com/news/patna-emerging-luxe-centre-in-eastern-india/183628-3.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20120711211127/http://ibnlive.in.com/generalnewsfeed/news/stage-set-for-first-world-cup-womens-kabaddi-championship/969313.html për lidhjen http://ibnlive.in.com/generalnewsfeed/news/stage-set-for-first-world-cup-womens-kabaddi-championship/969313.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 prill 2021 03:33 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2224570 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140606224720/http://www.urbannewsdigest.in/?p=4031 për lidhjen http://www.urbannewsdigest.in/?p=4031. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 maj 2021 00:20 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2226625 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150205045139/http://www.bihar-tourism.com/know-bihar/cuisine.php për lidhjen http://www.bihar-tourism.com/know-bihar/cuisine.php. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 qershor 2021 04:29 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2228761 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200819051533/https://www.iamin.in/ për lidhjen http://www.iamin.in/en/pataliputra/news/long-awaited-proposal-patna-metro-rail-project-gets-cms-nod-79891. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151115194904/http://www.iamin.in/en/pataliputra/news/bihars-neglected-moin-ul-haq-stadium-waiting-host-international-cricket-match-19 për lidhjen http://www.iamin.in/en/pataliputra/news/bihars-neglected-moin-ul-haq-stadium-waiting-host-international-cricket-match-19. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 qershor 2021 04:38 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2231474 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150509172207/http://www.ncap.res.in/VLS/Publications/5_Baghakole.pdf për lidhjen http://www.ncap.res.in/VLS/Publications/5_Baghakole.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 korrik 2021 08:54 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2238296 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130818091119/http://www.hindustantimes.com/India-news/patna/Dual-entry-for-Patnaite-in-Limca-book/Article1-1051712.aspx për lidhjen http://www.hindustantimes.com/India-news/Patna/Dual-entry-for-Patnaite-in-Limca-book/Article1-1051712.aspx. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140318162434/http://www.hindustantimes.com/india-news/patna/patna-airport-deadline-extended-to-oct-31/article1-932447.aspx për lidhjen http://www.hindustantimes.com/india-news/patna/patna-airport-deadline-extended-to-oct-31/article1-932447.aspx. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101023152514/http://www.hindustantimes.com/India-s-longest-rail-cum-road-bridge-to-come-up-in-Bihar/Article1-464170.aspx për lidhjen http://www.hindustantimes.com/India-s-longest-rail-cum-road-bridge-to-come-up-in-Bihar/Article1-464170.aspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 gusht 2021 00:08 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 7 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2245402 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150217200943/http://www.telegraphindia.com/1150118/jsp/bihar/story_8940.jsp për lidhjen http://www.telegraphindia.com/1150118/jsp/bihar/story_8940.jsp. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150217190007/http://www.telegraphindia.com/1130121/jsp/bihar/story_16464467.jsp për lidhjen http://www.telegraphindia.com/1130121/jsp/bihar/story_16464467.jsp. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150924160433/http://www.telegraphindia.com/1141228/jsp/calcutta/story_19263953.jsp për lidhjen http://www.telegraphindia.com/1141228/jsp/calcutta/story_19263953.jsp. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120315193421/http://www.imd.gov.in/section/climate/patna2.htm për lidhjen http://www.imd.gov.in/section/climate/patna2.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150627065934/http://www.telegraphindia.com/1150425/jsp/bihar/story_16503.jsp për lidhjen http://www.telegraphindia.com/1150425/jsp/bihar/story_16503.jsp. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150627080615/http://www.telegraphindia.com/1141124/jsp/bihar/story_19078515.jsp për lidhjen http://www.telegraphindia.com/1141124/jsp/bihar/story_19078515.jsp. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150614202533/http://www.telegraphindia.com/1140521/jsp/bihar/story_18363030.jsp për lidhjen http://www.telegraphindia.com/1140521/jsp/bihar/story_18363030.jsp. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 shtator 2021 18:53 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2258767 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080211233018/http://www.etext.org/Politics/World.Systems/datasets/citypop/civilizations/citypops_2000BC-1988AD për lidhjen http://www.etext.org/Politics/World.Systems/datasets/citypop/civilizations/citypops_2000BC-1988AD. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090416173723/http://patna.bih.nic.in/html/planetarium.htm për lidhjen http://patna.bih.nic.in/html/planetarium.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 tetor 2021 23:18 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2374949 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150519021602/http://www.patna.bitmesra.ac.in/ për lidhjen http://patna.bitmesra.ac.in/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 dhjetor 2021 12:12 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2379028 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140331063547/http://gov.bih.nic.in/Profile/history.htm për lidhjen http://gov.bih.nic.in/Profile/history.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150216204238/https://books.google.co.in/books?id=eIa6tqdgNbAC&pg=PA69&lpg=PA69&dq=bihar+sari+salwar&source=bl&ots=K0zth1RqQi&sig=p4RJkZDJX-3F33LfrLPJUS3XU_Y&hl=en&sa=X&ei=DSziVNecBIyeugTKvYKoBg&ved=0CB8Q6AEwATgK për lidhjen https://books.google.co.in/books?id=eIa6tqdgNbAC&pg=PA69&lpg=PA69&dq=bihar+sari+salwar&source=bl&ots=K0zth1RqQi&sig=p4RJkZDJX-3F33LfrLPJUS3XU_Y&hl=en&sa=X&ei=DSziVNecBIyeugTKvYKoBg&ved=0CB8Q6AEwATgK. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120119001356/http://www.worldarchitecturenews.com/index.php?fuseaction=wanappln.showbriefdetail&newsid=1316 për lidhjen http://www.worldarchitecturenews.com/index.php?fuseaction=wanappln.showbriefdetail&newsid=1316. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://books.google.co.in/books?id=eIa6tqdgNbAC. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 dhjetor 2021 19:58 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2402060 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140207062741/http://www.prdbihar.in/media.htm për lidhjen http://www.prdbihar.in/media.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 shkurt 2022 19:12 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2449678 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090701235145/http://www.eslteachersboard.com/cgi-bin/asia/index.pl?read=129 për lidhjen http://www.eslteachersboard.com/cgi-bin/asia/index.pl?read=129. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 maj 2022 01:31 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2489669 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161018235151/http://go4patna.com/index.php/patna/history-of-patna-ancient-pataliputra për lidhjen http://www.go4patna.com/index.php/patna/history-of-patna-ancient-pataliputra. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131213130847/http://www.go4patna.com/index.php/tourism/in-nations-service për lidhjen http://www.go4patna.com/index.php/tourism/in-nations-service. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140411075316/http://www.go4patna.com/index.php/patna/important-info/34-pi-pi/263-patna-electricity-supply-unit-pesu për lidhjen http://www.go4patna.com/index.php/patna/important-info/34-pi-pi/263-patna-electricity-supply-unit-pesu. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140413144714/http://www.go4patna.com/index.php/patna/patna-important-information/34-cityimportant-information-cityimportant-information/164-newspapers-in-patna për lidhjen http://www.go4patna.com/index.php/patna/patna-important-information/34-cityimportant-information-cityimportant-information/164-newspapers-in-patna. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140413140951/http://www.campaignindia.in/Article/370317,dainik-bhaskar-enters-bihar-with-edition-in-under-penetrated-patna.aspx për lidhjen http://www.campaignindia.in/Article/370317,dainik-bhaskar-enters-bihar-with-edition-in-under-penetrated-patna.aspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 tetor 2022 01:49 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2512888 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140405035455/http://www.nextbigwhat.com/free-wifi-in-patna-bihar-297/ për lidhjen http://www.nextbigwhat.com/free-wifi-in-patna-bihar-297/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 janar 2023 04:10 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2522517 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305040502/http://www.sneabihar.org/SNEA/April2013/PGMT%20SNEA%20DS%20LETTER%2022-07-13.pdf për lidhjen http://www.sneabihar.org/SNEA/April2013/PGMT%20SNEA%20DS%20LETTER%2022-07-13.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 shkurt 2023 11:00 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2584430 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131216062117/http://www.patnadaily.com/index.php/features/8182-braj-kishore-prasad-the-forgotten-hero-of-bihar.html për lidhjen http://www.patnadaily.com/index.php/features/8182-braj-kishore-prasad-the-forgotten-hero-of-bihar.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 shtator 2023 15:57 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2586875 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151210213442/http://www.patnadaily.com/index.php/news/11321-vikas-vaibhav-pratima-verma-out-manu-maharaj-sanjay-agrawal-in.html për lidhjen http://www.patnadaily.com/index.php/news/11321-vikas-vaibhav-pratima-verma-out-manu-maharaj-sanjay-agrawal-in.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 shtator 2023 18:58 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2648997 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170207044150/http://worldweather.wmo.int/066/c00534.htm për lidhjen http://worldweather.wmo.int/066/c00534.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 mars 2024 18:01 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2678624 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160113185641/http://www.ibnlive.com/cricketnext/news/ishan-kishan-is-a-mixture-of-ms-dhoni-and-adam-gilchrist-1180721.html për lidhjen http://www.ibnlive.com/cricketnext/news/ishan-kishan-is-a-mixture-of-ms-dhoni-and-adam-gilchrist-1180721.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 korrik 2024 01:41 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2685670 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100111054434/http://www.gurbaani.com/gurd/gurdawaras6.htm për lidhjen http://www.gurbaani.com/gurd/gurdawaras6.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 gusht 2024 17:23 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2715348 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150216210300/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-12-13/news/57012202_1_ias-association-sushil-modi-senior-bjp-leader për lidhjen http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-12-13/news/57012202_1_ias-association-sushil-modi-senior-bjp-leader. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150216205749/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-03-24/news/37981405_1_world-class-museum-patna-museum-heritage për lidhjen http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-03-24/news/37981405_1_world-class-museum-patna-museum-heritage. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140511180505/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2006-01-21/news/27448723_1_entertainment-network-india-radio-mirchi-radio-mirchi për lidhjen http://articles.economictimes.indiatimes.com/2006-01-21/news/27448723_1_entertainment-network-india-radio-mirchi-radio-mirchi. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 nëntor 2024 03:28 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2815745 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200108165224/http://patnanagarnigam.in/ për lidhjen http://www.pmcbihar.in/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 korrik 2025 08:00 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2866907 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150319003215/http://janaagraha.org/asics/images/Annual-Survey-of-Indias-City-Systems-2014.pdf për lidhjen http://janaagraha.org/asics/images/Annual-Survey-of-Indias-City-Systems-2014.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 tetor 2025 03:11 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2894190 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20120707010310/http://beta.cricket.yahoo.com/cricket/profile/ground-profile?gid=98 për lidhjen http://beta.cricket.yahoo.com/cricket/profile/ground-profile?gid=98. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 janar 2026 01:33 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2899664 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130720024150/http://www.bihartimes.in/Newsbihar/2013/July/newsbihar11July3.html për lidhjen http://www.bihartimes.in/Newsbihar/2013/July/newsbihar11July3.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 shkurt 2026 23:56 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3028084 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160812100920/http://www.numbeo.com/property-investment/city_result.jsp?country=India&city=Patna për lidhjen http://www.numbeo.com/property-investment/city_result.jsp?country=India&city=Patna. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160812100920/http://www.numbeo.com/property-investment/city_result.jsp?country=India&city=Patna për lidhjen http://www.numbeo.com/property-investment/city_result.jsp?country=India&city=Patna. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 gusht 2026 12:00 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3048198 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150216221654/http://www.outlookindia.com/article/Any-Samosa-Chutney-Left/282723 për lidhjen http://www.outlookindia.com/article/Any-Samosa-Chutney-Left/282723. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 shtator 2026 12:59 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Patna]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3052878 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120111113445/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-otherstates/article2705990.ece për lidhjen http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-otherstates/article2705990.ece. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 tetor 2026 06:55 (CEST) nacw09s7f8hjengflhd70n4h1gjlrr2 1 291883 3057580 2892112 2026-10-16T04:19:36Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Puri]] 3057580 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 8 lidhje të jashtme te artikulli [[Puri]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1995383 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf te http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf te http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf te http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf te http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf te http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf te http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf te http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140524024433/http://www.orissatourism.gov.in/portal/ te http://www.orissatourism.gov.in/Portal Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 06:52 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Puri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2038744 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150928213056/http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/june_july-2007/engpdf/Pages18-24.pdf për lidhjen http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/june_july-2007/engpdf/Pages18-24.pdf. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://as.ori.nic.in/drachm%C3%A7 *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170701012427/http://hridayindia.in/puri/ për lidhjen http://hridayindia.in/puri/. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 24 shtator 2019 09:09 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Puri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2041446 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151004163057/http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/2013/jul/engpdf/77-79.pdf për lidhjen http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/2013/jul/engpdf/77-79.pdf. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170208213121/http://www.gettyimages.ca/license/482086448 për lidhjen http://www.gettyimages.ca/license/482086448. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://as.ori.nic.in/drachm%C3%A7 Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 shtator 2019 15:07 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Puri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2044443 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170329120858/http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/2011/july/engpdf/82-89.pdf për lidhjen http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/2011/july/engpdf/82-89.pdf. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://as.ori.nic.in/drachm%C3%A7 Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 tetor 2019 22:32 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 14 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Puri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2071087 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170329120858/http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/2011/july/engpdf/82-89.pdf për lidhjen http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/2011/july/engpdf/82-89.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151121021301/http://www.rajbhavanodisha.gov.in/rajbhavanpuri.asp për lidhjen http://www.rajbhavanodisha.gov.in/rajbhavanpuri.asp. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151004163057/http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/2013/jul/engpdf/77-79.pdf për lidhjen http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/2013/jul/engpdf/77-79.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150928213056/http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/june_july-2007/engpdf/Pages18-24.pdf për lidhjen http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/june_july-2007/engpdf/Pages18-24.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170208213121/http://www.gettyimages.ca/license/482086448 për lidhjen http://www.gettyimages.ca/license/482086448. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://as.ori.nic.in/drachm%C3%A7. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170701012427/http://hridayindia.in/puri/ për lidhjen http://hridayindia.in/puri/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140524024433/http://www.orissatourism.gov.in/portal/ për lidhjen http://www.orissatourism.gov.in/portal/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 janar 2020 19:22 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 15 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Puri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2080640 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170329120858/http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/2011/july/engpdf/82-89.pdf për lidhjen http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/2011/july/engpdf/82-89.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151121021301/http://www.rajbhavanodisha.gov.in/rajbhavanpuri.asp për lidhjen http://www.rajbhavanodisha.gov.in/rajbhavanpuri.asp. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150826075658/http://hridayindia.in/ për lidhjen http://hridayindia.in/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151004163057/http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/2013/jul/engpdf/77-79.pdf për lidhjen http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/2013/jul/engpdf/77-79.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150928213056/http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/june_july-2007/engpdf/Pages18-24.pdf për lidhjen http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/june_july-2007/engpdf/Pages18-24.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170208213121/http://www.gettyimages.ca/license/482086448 për lidhjen http://www.gettyimages.ca/license/482086448. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://as.ori.nic.in/drachm%C3%A7. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170701012427/http://hridayindia.in/puri/ për lidhjen http://hridayindia.in/puri/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140524024433/http://www.orissatourism.gov.in/portal/ për lidhjen http://www.orissatourism.gov.in/portal/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 mars 2020 00:05 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 15 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Puri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2116604 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170329120858/http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/2011/july/engpdf/82-89.pdf për lidhjen http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/2011/july/engpdf/82-89.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151121021301/http://www.rajbhavanodisha.gov.in/rajbhavanpuri.asp për lidhjen http://www.rajbhavanodisha.gov.in/rajbhavanpuri.asp. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150826075658/http://hridayindia.in/ për lidhjen http://hridayindia.in/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151004163057/http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/2013/jul/engpdf/77-79.pdf për lidhjen http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/2013/jul/engpdf/77-79.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150928213056/http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/june_july-2007/engpdf/Pages18-24.pdf për lidhjen http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/june_july-2007/engpdf/Pages18-24.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170208213121/http://www.gettyimages.ca/license/482086448 për lidhjen http://www.gettyimages.ca/license/482086448. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://as.ori.nic.in/drachm%C3%A7. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170701012427/http://hridayindia.in/puri/ për lidhjen http://hridayindia.in/puri/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140524024433/http://www.orissatourism.gov.in/portal/ për lidhjen http://www.orissatourism.gov.in/portal/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 maj 2020 10:59 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Puri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2171776 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150707223017/http://www.orissaculture.gov.in/Architecture.asp për lidhjen http://orissaculture.gov.in/Architecture.asp. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150827024854/http://www.fullodisha.com/puri/temple_temple.htm për lidhjen http://www.fullodisha.com/puri/temple_temple.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121022015102/http://nilachakra.org/Temple/festivals.htm për lidhjen http://nilachakra.org/Temple/festivals.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121022015102/http://nilachakra.org/Temple/festivals.htm për lidhjen http://nilachakra.org/Temple/festivals.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 janar 2021 09:34 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Puri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2220447 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140714215117/http://ibnlive.in.com/news/lord-jagannath-yatra-to-begin-soon/68263-3-2.html për lidhjen http://ibnlive.in.com/news/lord-jagannath-yatra-to-begin-soon/68263-3-2.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 prill 2021 05:00 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Puri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2221286 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121015074001/http://shreekhetra.com/panchatirtha.html për lidhjen http://www.shreekhetra.com/panchatirtha.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160129105746/http://shreekhetra.com/alarnath.html për lidhjen http://www.shreekhetra.com/alarnath.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 maj 2021 03:27 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Puri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2244233 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304191331/http://www.odisha.gov.in/portal/LIWPL/event_archive/Events_Archives/144birth_anniversary_chakhi_khuntia.pdf për lidhjen http://www.odisha.gov.in/portal/LIWPL/event_archive/Events_Archives/144birth_anniversary_chakhi_khuntia.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 gusht 2021 21:16 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 13 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Puri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2258959 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170329120858/http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/2011/july/engpdf/82-89.pdf për lidhjen http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/2011/july/engpdf/82-89.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151121021301/http://www.rajbhavanodisha.gov.in/rajbhavanpuri.asp për lidhjen http://www.rajbhavanodisha.gov.in/rajbhavanpuri.asp. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150826075658/http://hridayindia.in/ për lidhjen http://hridayindia.in/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151004163057/http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/2013/jul/engpdf/77-79.pdf për lidhjen http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/2013/jul/engpdf/77-79.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305021617/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf për lidhjen http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Puri.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150928213056/http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/june_july-2007/engpdf/Pages18-24.pdf për lidhjen http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/june_july-2007/engpdf/Pages18-24.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170208213121/http://www.gettyimages.ca/license/482086448 për lidhjen http://www.gettyimages.ca/license/482086448. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 00:21 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Puri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2369319 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 për lidhjen http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 dhjetor 2021 19:23 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Puri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2375152 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151016154622/http://itipuri.nic.in/ për lidhjen http://itipuri.nic.in/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 dhjetor 2021 14:39 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Puri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2512907 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://books.google.com/books?id=xMeVBgAAQBAJ&pg=PA11. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://books.google.com/books?id=KqONAwAAQBAJ&pg=PT30. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://books.google.com/books?id=xMeVBgAAQBAJ&pg=PA11. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://books.google.com/books?id=KqONAwAAQBAJ&pg=PT30. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 janar 2023 06:07 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Puri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2662031 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140819140532/http://www.panthanivas.com/ për lidhjen http://www.panthanivas.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 maj 2024 01:29 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Puri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2692319 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120612083058/http://www.7wonders.org/wonders/asia/india/puri/jagannath-temple.aspx për lidhjen http://www.7wonders.org/wonders/asia/india/puri/jagannath-temple.aspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 shtator 2024 02:41 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Puri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2695498 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160818091839/http://www.roaddistance.in/odisha/bada-danda-puri-puri-to-gundicha-temple-puri-distance/by-road/ për lidhjen http://www.roaddistance.in/odisha/bada-danda-puri-puri-to-gundicha-temple-puri-distance/by-road/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170208201744/http://www.roaddistance.in/west-bengal/kolkata-west-bengal-to-puri-distance/by-road/ për lidhjen http://www.roaddistance.in/west-bengal/kolkata-west-bengal-to-puri-distance/by-road/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 shtator 2024 04:38 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Puri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2746971 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131017051306/http://jagannathyatra.com/about_puri.html për lidhjen http://jagannathyatra.com/about_puri.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 shkurt 2025 14:20 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Puri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2870262 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150928174033/http://www.highereducationinindia.com/institutes/gangadhar-mohapatra-law-college-5636.php për lidhjen http://www.highereducationinindia.com/institutes/gangadhar-mohapatra-law-college-5636.php. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 nëntor 2025 04:09 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Puri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2887264 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140714162629/http://www.dailypioneer.com/state-editions/bhubaneswar/30988-puri-gearing-up-for-2015-nabakalebar.html për lidhjen http://www.dailypioneer.com/state-editions/bhubaneswar/30988-puri-gearing-up-for-2015-nabakalebar.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923230303/http://www.dailypioneer.com/state-editions/bhubaneswar/worlds-biggest-open-air-theatre--sahi-yatra-begins-at-puri.html për lidhjen http://www.dailypioneer.com/state-editions/bhubaneswar/worlds-biggest-open-air-theatre--sahi-yatra-begins-at-puri.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 janar 2026 09:29 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Puri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3052896 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121023222343/http://www.thehindu.com/news/national/article1493118.ece për lidhjen http://www.thehindu.com/news/national/article1493118.ece. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 tetor 2026 10:28 (CEST) 07rrn105ymzb746ogwp6z0s3xoqtlpz 1 291981 3057574 2910023 2026-10-16T04:16:17Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Serbia]] 3057574 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == UNE THEM JO DERI ATEHER KUR == --[[Speciale:Kontributet/217.24.254.71|217.24.254.71]] 9 janar 2014 20:24 (CET) == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Serbia]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1996001 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20080216024054/http://www.elsie.de/pdf/B2002GatheringClouds.pdf te http://www.elsie.de/pdf/B2002GatheringClouds.pdf Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 08:24 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Serbia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2039220 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20091231214623/http://kohajone.com/artikull.php?idm=18885 për lidhjen http://www.kohajone.com/artikull.php?idm=18885. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 shtator 2019 11:58 (CEST) == Harten == Tash duhet med ndrysho harten e Serbisë. Kosova ma nuk eshte provins ne Serbi. Qe ku osht harta e rre : Serbia without Kososvo in Europe.png Tung, Gezuar pavarsia! O djalë shqiptar nuk e njohin si shtet deri sa ata të mos e njohin Kosovën si shtet--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 9 Prill 2007 02:17 (UTC) : O ti djale shqiptar, ketu nuk eshte fjale per politik apo pavarasi, por eshte fjala e enciklopedise, dhe Wikipedia duhet te jene i pamvarur, Serbia eshte shtet, ti sa dush mos e prano dhe asnje nje shqiptar nuk mundet te bejne dicka, puna e pavarsise eshte puna e politikaneve shqiptar dhe Ahtisarit. Dhe mos me bene si Uni ketu, ai Wikipedia e Shqipnisë, ti Wikipedia e Kosoves, ajaj, ti si admin duhesh me dite, deshirat personale nuk kane cka lipin ketu. --[[Përdoruesi:Ko.S.ystem.OV@|Proud To Be Albanian]] <small>(°[[Përdoruesi diskutim:Ko.S.ystem.OV@|diskuto]]°)</small> 9 Prill 2007 12:15 (UTC) Serbia lypin me ju qi nane nmi mytt krejt (Y) Nuk po ju kuptojë, të lutem shprehu në gjuhën e njehësuar shqipe. Deri atëher më duhet që të kthejë artikullin në gjendjen e më parshme.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 9 Prill 2007 12:33 (UTC) : Sa keq qe nuk kemi perkthyes ketu. --[[Përdoruesi:Ko.S.ystem.OV@|Proud To Be Albanian]] <small>(°[[Përdoruesi diskutim:Ko.S.ystem.OV@|diskuto]]°)</small> 9 Prill 2007 13:23 (UTC) Argumenti që ke prezentuar nuk ka vlerë. Arsyea është e thjeshtë [http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Serbia&diff=199768&oldid=199766 ] [http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Serbia&diff=199771&oldid=199768 ] [http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Serbia&diff=next&oldid=199771 ] [http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Serbia&diff=next&oldid=200267 ] [http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Serbia&diff=next&oldid=200273 ] [http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Serbia&diff=next&oldid=200629 ] , pra nga e para deri në fund vetem ke bërë rikthime kur kësaj i shtohet argumenti që nuk ke punuar në atikull dhe thënjet e tua se nuk ke njohuri për këtë temë atëher rikthimet tua nuk janë asgjë tjetër vetëm e vetëm qëllim konflikti. Të lutem pasi që nuk ke njohui për këtë temë merr lexo diçka dhe pastaj eja këtu dhe thuaj mendim tënd. Deri atherë unë po të themë se Serbia është një regjion që nga disa banda mundohet të paraqitet si një shtet bile atë edhe demokratikë. Kohën e fundit banditët e Beogradit e kanë humbur durimin dhe po shpërdhinë e po flasin ëndrra. Dhe së fundi flamuri duhet të hiqet, sepse ai mund të vendoset vetëm tek unioni i banditëve të sërbisë nëse ja kanë arritë të formojnë një bashkësi të tillë.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 9 Prill 2007 14:01 (UTC) : Nuk kam nerva me vazhdua kete muhabet, vec e formatova artikullin si '''{{NUMBEROFARTICLES}} artikuj''' te tjere e ti vjene ketu si hajvane me paragjykime dhe teoria konspiracione, ne kete pune mundem vec me thone, Adieu (frengisht per mirupafshim, tung; para se e krijon edhe per kete fjale nje teori). Flm per mirkuptim. --[[Përdoruesi:Ko.S.ystem.OV@|Proud To Be Albanian]] <small>(°[[Përdoruesi diskutim:Ko.S.ystem.OV@|diskuto]]°)</small> 9 Prill 2007 18:32 (UTC) Kosovo i Metohija (skraćeno: Kosmet ili KiM, kolokvijalno često Kosovo, alb. Kosovë/Kosova, eng. UNMIK Kosovo UN Protectorate) http://sr.wikipedia.org/sr-el/%D0%9A%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%B8_%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%BE%D1%85%D0%B8%D1%98%D0%B0 #Sukobi na Kosovu :Za više informacija pogledajte Borba za otcepljenje Kosova i Metohije od Srbije i Kosovski rat. #Kosovo pod upravom UN :Za više informacija pogledajte Teroristički napadi na Kosovu i Metohiji. Siq po e sheh nga vetë argumenti: 1. Lufta për ndarje, 2. ndarja. Kosova është sot jashtë konrollitt d.m.th u da--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 20 Qershor 2007 23:13 (UTC) ::Teoretikisht po. Prit dhe aktin praktik. Une nuk jam kunder emocineve tua , por prap ato jane vetem EMOCIONE, kurse e verteta akoma eshte duke u diskutuar. Perse ne nuk po e festojm pra pavarsine nuk po e festojme? Perse? Me jep nje pergjigje te sinqert. ::Ja une po ta jap: Sepse akoma jemi ne luhatese. Pra le te punojme me argumente pavaresisht se sa te hidhura jane. ::Nese ne fillojm me emocine enciklopedia nuk do te mbetet enciklopedi por leksikon , dashuriologji. ([[Përdoruesi:Puntori|Besimi është shpëtim.]] 20 Qershor 2007 23:40 (UTC)) Mund te jete e vertet qe Kosova nuk kontrollohet me nga Serbia, nga ana sociale (e kam llafin si sundim etj), por eshte e vertet qe Kosova, fatekeqesisht eshte akoma nen Shtetin e Serbise, shtet jo "regjion". --<small><span style="border:1px solid #f00;">[[User:Eagleal|<span style="color:#fff; background-color:red;">'''Eagle'''</span>]][[User talk:Eagleal|<span style="cursor:help;color:#fff;background-color:#000;">'''al&nbsp;'''</span>]]</span></small> 20 Qershor 2007 23:45 (UTC) : Si e tash! Te gjithe shqiptaret ketu ne Wikipedia shqip e urrejne Serbine, amo dani po e harron nje pune, qe ky projekt eshte nje enciklopedi (pikepamja neutrale) dhe jo forum, nese don me shkruajt mendimet personal, keshtu mundesh te shkojshe te nje forum. --[[Përdoruesi:Ko.S.ystem.OV@|Proud To Be Albanian]] <small>(°[[Përdoruesi diskutim:Ko.S.ystem.OV@|diskuto]]°)</small> 21 Qershor 2007 00:02 (UTC) Nuk është puna e emocioneve. Po e ligjit. Kosova sipas ligjit në fuqi është nën kontrollin e UNMIK-ut, Serbia ësht është kontrollin e Qeveris së Serbisë. Serbia është e pranune në OKB si e përbër prej tri pjesëve. Qysh ka qenë e pranume Jugosllavia prej tetë pjesëve. Shka të themë më tepër nuk di. Kur janë shpërndarë 6 republikat ka pas luftë. Kur shpërndahen këto tri pjesë ka luftë (diplomatike) sepse ndarja fzike veq ëshë bërë me ndarjen e Jugosllavisë. Pse nuk po e festojmë? Dihet që Kosova është e ndame po fati i saj nuk dihet. Në të vërtet dihet por jo edhe ashtu qysh na menjim me festu. D.m.th na mujim me pa si shtet shqiptar e edhe shkijet si shtet serb. D.m.th nuk ki fitu kurgjo, se flamurin (jo vetë flamrin) e me shqiponje tone spo ta pranojin. Të dardanisë se dashtem edhe pikë. Ai tipi që është dekë (nuk u konë vetëm) ka dasht me kriju fakte në ngjarje, po populli nuk ka dashtë. Kur populli nuk ka dasht pse me dasht bashkësia ndërkombëtare? Çka po du me thonë na e patem shancën që ky shtet mo formu edhe me udhëheq si shtet shqiptar por nuk ditëm, pra në histori hinë si shtet i shkijeve edhe i shqiptarve e faktikisht i udhëhequn nga shqiptarët. Po si do që të jetë Kosova është e ndame nga Serbia sepse Serbia nuk e ka [[sovraniteti]]n mbi Kosovën.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 20 Qershor 2007 23:58 (UTC) == Kutija == Kutija mund të bëhet vetëm për serbinë. aty nuk hinë as koova as Vojvodina. Kontrasi: ose më afër në Jug-Lindje të Ballkanit duke mbuluar pjesën jugore të Planit Panonian. Ky vend kufizohet me Hungarinë në veri, Rumuninë dhe Bullgarinë në lindje, <u>Shqipërinë</u>,<u>Kosovën</u> dhe Maqedoninë ... Me shqipërin nuk e di që kufizohet serbia?--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 21 Qershor 2007 00:04 (UTC) == Kjo është wikipedia në gjuhen shqipe == Kjo është wikipedia në gjuhen shqipe së pari. Së dyti nëse e ki ndërment të krijosh një artikull për Republiken Socialiste të Serbis urdhëro e krijoje. Ndarja e Serbis me Kosovën është bërë në vitin 1992 me deklaraet e 2 qershorit, njohja e pavarsisë së Kosovës ende nuk është bërë zyrtarisht. Edhe pse Shtete e Bashkuara, Gjermania, Franca, Britania e Madhe publiksht e kan pranuar pavarsinë ajo nuk është e pranuar në nga OKB-ja--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 21 Qershor 2007 00:09 (UTC) :Kjo sepse eshte e varur nga <u>shtetet Perendimore</u> dhe <u>Shtetet e lindjes</u>. Eshte e gjithe pune poli-eko. --<small><span style="border:1px solid #f00;">[[User:Eagleal|<span style="color:#fff; background-color:red;">'''Eagle'''</span>]][[User talk:Eagleal|<span style="cursor:help;color:#fff;background-color:#000;">'''al&nbsp;'''</span>]]</span></small> 21 Qershor 2007 00:13 (UTC) Marrveshja është akt juridik edhe nëse bëhet vetëm me gojë, edhe kur ta blen nga shitësi një libër, ti automatikisht ke bërë një marrveshje me shitësin. Nëse produkti nuk i përgjegjet rregullave ti mund ta ktheshë edhe nëse nuk ke fletë dëshmi, por ke dëshmitar që e ke blerë.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 21 Qershor 2007 00:15 (UTC) Tashti Serbia ndaq ne ta pranon që e ka "shit" ndaq mos ta pranon, na e kemi mallin në dorë. Mirë ish konë që ata me pranu. Po menojë e ka shitë qashtu qash e ka "ble" me forcë.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 21 Qershor 2007 00:21 (UTC) :Ne kete bote marreveshjet kane rendesi relative. Te thash eshte e gjithe '''poli-eko''' per kush te mare me shume dhe kush te ket me shume fitim. --<small><span style="border:1px solid #f00;">[[User:Eagleal|<span style="color:#fff; background-color:red;">'''Eagle'''</span>]][[User talk:Eagleal|<span style="cursor:help;color:#fff;background-color:#000;">'''al&nbsp;'''</span>]]</span></small> 21 Qershor 2007 00:23 (UTC) E pra, defakto Kosova asht e dane prej serbis!!! Edhe artikulli e pasqyron atë më së miri. Serbia duhet me u pregatit ma mirë për [[Sanxhaku i Tregut të Ri|Tregun e Ri]] me shqptart. Tyne herë e kanë ble me forcë (me ndihmen e Rusisë).--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 21 Qershor 2007 00:28 (UTC) :Tani me kuptove. [[User:Eagleal|Eagleal]] 21 Qershor 00:34 (UTC) == Para se të bëni ndryshime == Para se të bëni ndryshime duhi me ditë se Ish-Republika e Jugosllavisë nuk është parnume si <u>trashëgimtare</u> e Republikës Federative të Jugosllavisë. Kjo d.m.th as shteti i pranum si Serbia e Malizi nuk janë rashëgimtare e Republikes Federative të Jugosllavis. Serbia është trashëgimtare e ish-Repubikës së Jugosllavis.<u> Sipas ligjit OKB-së Kosova nuk është pjesë e Ish-Jugosllavis por e Republikës Federative të Jugosllavis nën mbikqyrjen e Misionist të Kombeve të Bashkuara.</u> Nëse kanë menu Rust se amerikant janë budall atëherë auto-gol i thoj kësaj pune. SHBA-ja kurr nuk e ka pranu si trashëgimtare të RF Jugoslavisë Serbinë. Ajo kurr nuk e ka pranu si trashëgimtare të kontos së RFJ-së Serbin. I vetmi anëtarë që gjendet në këtë konto tani është Kosova.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 21 Qershor 2007 00:39 (UTC) Nëse keni ndonjë informat që ekzistenca e RFJ ka pushu që ekzistumi në OKB paraqitni.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 21 Qershor 2007 00:42 (UTC) :Mos e shiko nga nje krah ose ne tjetrin shikoje nga te gjitha. Rus/Sër-(K)-Us/Shtetet per. --<small><span style="border:1px solid #f00;">[[User:Eagleal|<span style="color:#fff; background-color:red;">'''Eagle'''</span>]][[User talk:Eagleal|<span style="cursor:help;color:#fff;background-color:#000;">'''al&nbsp;'''</span>]]</span></small> 21 Qershor 2007 00:45 (UTC) ::Po dalim fare jasht temes se enciklopedise. Po flasim per politike tani :P --<small><span style="border:1px solid #f00;">[[User:Eagleal|<span style="color:#fff; background-color:red;">'''Eagle'''</span>]][[User talk:Eagleal|<span style="cursor:help;color:#fff;background-color:#000;">'''al&nbsp;'''</span>]]</span></small> 21 Qershor 2007 00:48 (UTC) == Republika dhe shteti ortodox == Republika dhe shteti i Kishës Ortodokse Serbe kanë dallim. Janë në pyetje disa shekuj. Njëra është shtet modern tjetra shtet mesjetar.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 7 Mars 2008 14:40 (UTC) Emërtimet e brendshme të nacionalistëve apo fundamentalistëve serb nuk qojnë peshë për përkufizimin e shtetit dhe kombit e racës në shkencë.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 7 Mars 2008 14:43 (UTC) Goranët, serbët musliman, serbët ortodoks, shtetasit serb, raca sllave serbe etj. duhet të dallohet përndryshe lindin konflikte më të shumta se sa me Maqedonin antike, Greqin antike dhe shtete modere që bartin emrat e ngjajshëm.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 7 Mars 2008 14:46 (UTC) Sllavo maqedonët si pasojë e këtyre ngatërrimeve, deri vonë janë paraqitur si sllavo-serb!!! Ka dallim "pravosllavci" dhe "zakoni grekë", kisha sllave dhe kisha bizantine nuk është njëjtë. Kisha sllave ka marr nën administrim kisha bizantine dhe antarët e saj i ka shpall sllav (pravosllavci). == Map == [[Image:Serbia cities02.png|thumb|right|250px]] I see that article is protected from editing, so can some admin please include this map into article? [[Speciale:Kontributet/212.69.22.17|212.69.22.17]] 15 Shtator 2010 13:07 (CEST) == Sipërfaqja == Siparfaqja duhet të ndrrohet ajo aktuale është pa Kosovën jo si në wikipedian angleze me Kosovën--[[Përdoruesi:Tytuu|Tytuu]] ([[Përdoruesi diskutim:Tytuu|diskutimet]]) 13 Nëntor 2014 23:36 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Serbia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2491700 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071112013805/http://www.b92.net/eng/news/society-article.php?yyyy=2007&mm=10&dd=22&nav_id=44785 për lidhjen http://www.b92.net/eng/news/society-article.php?yyyy=2007&mm=10&dd=22&nav_id=44785. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 tetor 2022 18:15 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Serbia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2906481 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210204144154/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ për lidhjen https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 mars 2026 06:57 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Serbia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3052930 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241110052257/https://www.archives.org.rs/ për lidhjen https://www.archives.org.rs/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 tetor 2026 19:14 (CEST) bvagw4g28gsubkqur55u8xz03kx1y5m 1 297163 3057576 2640670 2026-10-16T04:16:37Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Skocia]] 3057576 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 7 lidhje të jashtme te artikulli [[Skocia]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1996309 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për http://www.coe.int/t/e/legal_affairs/local_and_regional_democracy/regional_or_minority_languages/2_monitoring/2.2_States_Reports/UK_report1.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20100503130512/http://www.scotland.org/about/fact-file/government/index.html te http://www.scotland.org/about/fact-file/government/index.html *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20051201151537/http://www.highlandhostel.co.uk/wherearewe.htm te http://www.highlandhostel.co.uk/wherearewe.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20080517013951/http://ca.encarta.msn.com/dictionary_561508579/Tay.html te http://ca.encarta.msn.com/dictionary_561508579/Tay.html *U rregullua formatimi/përdorimi për http://www.bbc.co.uk/weather/features/understanding/uk_records.shtml *U rregullua formatimi/përdorimi për http://www.bbc.co.uk/weather/features/understanding/scotland_01.shtml *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20080214084916/http://www.scis.org.uk/genInfo/genInfo_scott_exam.html te http://www.scis.org.uk/genInfo/genInfo_scott_exam.html Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 09:15 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 9 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Skocia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2172182 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070911232223/http://www.bord-na-gaidhlig.org.uk/about-gaelic/history.html për lidhjen http://www.bord-na-gaidhlig.org.uk/about-gaelic/history.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071030185025/http://www.scotlandoffice.gov.uk/our-communications/doc.php?id=11 për lidhjen http://www.scotlandoffice.gov.uk/our-communications/doc.php?id=11. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20010128133900/http://www.met-office.gov.uk/climate/uk/location/scotland/index.html për lidhjen http://www.met-office.gov.uk/climate/uk/location/scotland/index.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20070109100329/http://www.statistics.gov.uk/pdfdir/gva1206.pdf për lidhjen http://www.statistics.gov.uk/pdfdir/gva1206.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070614005102/http://www.ltscotland.org.uk/earlyyears/images/CF3to5_tcm4-115469.pdf për lidhjen http://www.ltscotland.org.uk/earlyyears/images/CF3to5_tcm4-115469.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070427034208/http://www.ltscotland.org.uk/5to14/guidelines/index.asp për lidhjen http://www.ltscotland.org.uk/5to14/guidelines/index.asp. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120522144025/http://www.sac.ac.uk/learning/prospective/international/ireland/IrelandScotsqual për lidhjen http://www.sac.ac.uk/learning/prospective/international/ireland/IrelandScotsqual. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20040316132403/http://www.universities-scotland.ac.uk/Facts%20and%20Figures/HigherEducation.pdf për lidhjen http://www.universities-scotland.ac.uk/Facts%20and%20Figures/HigherEducation.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070927210300/http://www.gro-scotland.gov.uk/press/news2005/analysis-of-religion-in-the-2001-census.html për lidhjen http://www.gro-scotland.gov.uk/press/news2005/analysis-of-religion-in-the-2001-census.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 janar 2021 15:56 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Skocia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2179200 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071011191337/http://www.edinburghbrand.com/news/information/ për lidhjen http://www.edinburghbrand.com/news/information. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080421030239/http://www.gro-scotland.gov.uk/press/2007-news/scotlands-mid-year-population-estimates.html për lidhjen http://www.gro-scotland.gov.uk/press/2007-news/scotlands-mid-year-population-estimates.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 janar 2021 21:58 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Skocia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2243096 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080527194221/http://www.scotland.gov.uk/Resource/Doc/933/0020661.pdf për lidhjen http://www.scotland.gov.uk/Resource/Doc/933/0020661.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070420095523/http://www.scotland.gov.uk/stats/ses/ses-00m.asp për lidhjen http://www.scotland.gov.uk/stats/ses/ses-00m.asp. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 gusht 2021 22:12 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Skocia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2375514 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120120094618/http://www.scotland.gov.uk/Publications/2004/04/19170/35326 për lidhjen http://www.scotland.gov.uk/Publications/2004/04/19170/35326. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120119054931/http://www.scotland.gov.uk/Publications/2003/03/16743/19914 për lidhjen http://www.scotland.gov.uk/Publications/2003/03/16743/19914. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120119073602/http://www.scotland.gov.uk/Publications/2003/03/16786/20354 për lidhjen http://www.scotland.gov.uk/Publications/2003/03/16786/20354. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 dhjetor 2021 22:00 (CET) == Shtet në shtet == Ende nuk e ke gjetur problemin Shtet-shtet. Shiko: <code>[[Skocia]] është një shtet që shtrihet në pjesën veriore të ishullit të [[Britania e Madhe|Britanisë së Madhe]].</code> Artikulli nuk mund të jetë përfekt sepse që në fillim ka gabime në përmbajtje (sustancë). Nuk ka ishull të Britanisë së Madhe por ka ishull britanik ose ishullin britonë.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 21 Maj 2008 05:04 (UTC) :E rregullova <code>Ishull i Britanisë së Madhe = Ishulli Britanik</code>. Sa për "shtet-shtet" , shikoje referencën e parë--[[User:Cradel| <span style="color:gray;">'''''Cra'''''</span>]][[User Talk:Cradel|<span style="color:gray;">'''''del'''''</span>]] 21 Maj 2008 10:34 (UTC) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Skocia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2486471 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071001002638/http://www.opsi.gov.uk/legislation/scotland/en2007/2007en02.htm për lidhjen http://www.opsi.gov.uk/legislation/scotland/en2007/2007en02.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 tetor 2022 19:28 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Skocia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2637707 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071011070532/http://www.carnegie-trust.org/what_we_do.htm për lidhjen http://www.carnegie-trust.org/what_we_do.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 janar 2024 17:05 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Skocia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3052941 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121102024839/http://www.siliconglen.com/Scotland/17_1.html për lidhjen http://www.siliconglen.com/Scotland/17_1.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 tetor 2026 22:54 (CEST) 9mugtx1jcsvudzbgl7rppbxuorvy31d 3 297556 3057488 3052513 2026-10-15T19:58:45Z DemiPrinCe007 193448 /* Grisje */ pjesë e re 3057488 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Vyolltsa}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 14 janar 2021 13:45 (CET) ==Mirësevini në Aventurën e Wikipedias!== [[File:TWA guide left bottom.png |left|link=]] :::::'''Tung AeW!''' Jemi shumë të lumtur që dëshiruat të luani për të mësuar, si një mënyrë miqësore dhe argëtuese për t'u bërë pjesë e komunitetit dhe misionit tonë. Mendoj se këto lidhje mund të jenë të dobishme për ju gjersa po filloni. ::::::* [[WP:TWA/Portal|Faqja Fillestare e Aventurës së Wikipedias]] ::::::* [[WP:TWA/Lounge|Launxhi i Aventurës së Wikipedias]] ::::::* [[Wikipedia:Oda e fillestarëve|Oda e fillestarëve hapësira ndihmuese për redaktorët e rinj]] ::::::* [[Ndihmë:Përmbajtja|Faqët ndihmuese të Wikipedias]] -- 17:48, E mërkurë, prill 27, 2016 ([[UTC]]) {{Wikipedia:TWA/Navigation2}} == Nderim == Faleminderit për hapjen e llogarisë. E vlerësoj shumë punën tënde, veç vazhdo. {{Stampa:Ballokume}} --[[Përdoruesi:Hyllvegu|Hyllvegu]] ([[Përdoruesi diskutim:Hyllvegu|diskutimet]]) 20 mars 2021 18:29 (CET) :{{@|Hyllvegu}} faleminderit per ballokumet. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 19 korrik 2021 15:30 (CEST) ==Respekt== Punë e paqme me artikujt, faleminderit për kontributin tënd! --[[Përdoruesi:Ritamaliqi|Ritamaliqi]] ([[Përdoruesi diskutim:Ritamaliqi|diskutimet]]) 22 korrik 2021 15:19 (CEST) : {{@|Ritamaliqi}} faleminderit për fjalët e bukura! --[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 5 gusht 2021 15:20 (CEST) == Falënderim == Faleminderit për kontributet e tua të fundit në komunitet! Punë e mirë! Vazhdo kështu! :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 gusht 2021 16:41 (CEST) :{{@|Klein Muçi}} faleminderit per mesazhin. -[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 9 gusht 2021 11:58 (CEST) == Question from [[User:Roland Shqalshi|Roland Shqalshi]] (22 tetor 2021 12:32) == Përshëndetje! Dëshiroj të krijoj një Wikipedia (biography) për veten time. Jam artist i mirënjohur në Shqipëri i muzikes Shqiptare! Ju lutem si mund të më ndihmoni? --[[Përdoruesi:Roland Shqalshi|Roland Shqalshi]] ([[Përdoruesi diskutim:Roland Shqalshi|diskutimet]]) 22 tetor 2021 12:32 (CEST) :{{@|Roland Shqalshi}} Përshëndetje! Mirë se erdhët në Wikipedia! :) Zakonisht janë të tjerët që shkruajnë një artikull për një personazh, pasi ka konflikt interesi për të shkruar për veten, familjen, të njohurit, etj. Nëse dëshironi të shkruani biografinë juaj, shkruajini Wikipedianëve në kuvend ta hapin ose ta përmirësojnë artikullin. Në rast se ju vendosni ta shkruani artikullin për emrin tuaj, duhet të dini që, ndryshe nga faqet e tjera në internet, biografia në Wikipedia nuk është në kontrollin tuaj. Secili mund ta redaktojë atë artikull. Gjithashtu, kur shkruhen artikuj me konflikt interesi, ai është një përshkrim i një situate, jo një gjykim rreth qëndrimeve, mendimeve apo integritetit të atij personi. Duhet të jeni në gjendje të citoni burime të besueshme dhe të botuara që mbështesin drejtpërdrejt përmbajtjen e artikullit. Për të hapur një artikull të ri, kërkoni titullin e artikullit që do të shkruhet te kutia në krye të faqes djathtas. Do t'ju kërkohet të krijoni një artikull të ri, nëse nuk ekziston tashmë. Për më shumë info, shihni edhe faqen [https://wikimediashqip.org/ këtu]. --[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 22 tetor 2021 15:25 (CEST) :Pershendetje Vyolltsa duke ju falenderuaj per punen qe beni ne wikipedia, do ju lutesha nese mund te me ndihmonit me editimin e nje faqe ketu. Une nuk e njoh personalisht Z.Flamur Topi por jam rritur duke ndjekur emisionin e tij Trupi i Shendeti. Mendoj si nje figure e njohur ne fushen e shendetin ka ardhur koha per nje faqe te denje ne wikipedia sic e kane dhe koleget e tij te huaj. Fatkeqesisht une nuk kam njohuri dhe eksperence ne redaktim ne wikipedia pamvaresisht kesaj kam bere disa ndryshime qe jane ne pending. Do ju lutesha per ndihme mbi kete teme. Faleminderit, Nyx. [[Përdoruesi:Nyx90|Nyx90]] ([[Përdoruesi diskutim:Nyx90|diskutimet]]) 16 prill 2025 17:28 (CEST) == Question from [[User:Samir sekiraqa|Samir sekiraqa]] (23 tetor 2021 22:47) == samir sekiraqa (lindi më 14 shkurt 2004) në prishtin --[[Përdoruesi:Samir sekiraqa|Samir sekiraqa]] ([[Përdoruesi diskutim:Samir sekiraqa|diskutimet]]) 23 tetor 2021 22:47 (CEST) == Pyetje nga [[User:Endrit Braho|Endrit Braho]] nëpërmjet procesit panelit të ndihmës (11 nëntor 2021 13:15) == Hello, i need to submit an artists biography in Albanian and English language, can you please help me to submit it the right official way? --[[Përdoruesi:Endrit Braho|Endrit Braho]] ([[Përdoruesi diskutim:Endrit Braho|diskutimet]]) 11 nëntor 2021 13:15 (CET) :Hello @[[Përdoruesi:Endrit Braho|Endrit Braho]]! I can help you with submitting the article in Albanian. But there are some criteria to submit the biography online as we should consider the notability of the article. First of all, who is this biography for? [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 15 nëntor 2021 12:49 (CET) ::@[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] the article is about Emyx, Emiljano Mjerushaj. He is a known artist in Albania. He is known for his song "AJO AJO", and his way of mixing albanian and italian language in his songs. Many medias and tvs has talked about him like : Syri TV, botasot, telegrafi, gazetaexpress etc. There are more than 30-40 articles about him online. [[Përdoruesi:Endrit Braho|Endrit Braho]] ([[Përdoruesi diskutim:Endrit Braho|diskutimet]]) 18 nëntor 2021 03:03 (CET) ::[[Wikipedia:Artikuj për shqyrtim/Emiljano Mjerushaj Emyxx]] This is the link , idk if you can see it through this link. [[Përdoruesi:Endrit Braho|Endrit Braho]] ([[Përdoruesi diskutim:Endrit Braho|diskutimet]]) 18 nëntor 2021 03:12 (CET) :::@[[Përdoruesi:Endrit Braho|Endrit Braho]], go to the article and try to use 'zhvendos' button to change it into an article. The way this article was written seems to be a page (faqe). Also, to make it look a good article you have to cite the article and not put the links as they are shown down the 'refererime' section. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 22 nëntor 2021 15:37 (CET) ::::I changed it and now it looks like this : ::::[[EMYX - EMILJANO MJERUSHAJ]] ::::Is this okay, what should i do now? [[Përdoruesi:Endrit Braho|Endrit Braho]] ([[Përdoruesi diskutim:Endrit Braho|diskutimet]]) 23 nëntor 2021 02:42 (CET) :::::@[[Përdoruesi:Endrit Braho|Endrit Braho]] this video will help you now to fix your article https://www.youtube.com/watch?v=7tBT9K6nFEw&t=673s [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 23 nëntor 2021 10:49 (CET) ::::::[[Emyx]] can you please check if everything is alright now? [[Përdoruesi:Endrit Braho|Endrit Braho]] ([[Përdoruesi diskutim:Endrit Braho|diskutimet]]) 9 dhjetor 2021 04:30 (CET) :::::::Hello @[[Përdoruesi:Endrit Braho|Endrit Braho]]. I checked your article and you did a great job. But you still have to work on the references section. Please watch this video how to add citation to you article https://www.youtube.com/watch?v=zR-LJnRo_Vo&t=342s. Please check minute 11:31. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 9 dhjetor 2021 10:50 (CET) == Pyetje nga [[User:Migjen Avdullahi|Migjen Avdullahi]] nëpërmjet procesit panelit të ndihmës (16 nëntor 2021 12:58) == Qysh me bo nje artikull te ri --[[Përdoruesi:Migjen Avdullahi|Migjen Avdullahi]] ([[Përdoruesi diskutim:Migjen Avdullahi|diskutimet]]) 16 nëntor 2021 12:58 (CET) == Pyetje nga [[User:AvniSelmani|AvniSelmani]] nëpërmjet panelit të ndihmës (30 dhjetor 2021 22:18) == Pershendetje,Une jam Avni Selmani,jam fotograf ptofesionist dhe doja te isha pjese e Wikipedia me Sivin time.Me tregoni cilat jane rregullat ? --[[Përdoruesi:AvniSelmani|AvniSelmani]] ([[Përdoruesi diskutim:AvniSelmani|diskutimet]]) 30 dhjetor 2021 22:18 (CET) :Pershendetje @[[Përdoruesi:AvniSelmani|AvniSelmani]]! Mund te beheni pjese e grupit tone ne Telegram: https://t.me/joinchat/3kqecZ3LbAQ4YzJk. Ne grup do te merrni te gjitha informacionet rreth projekteve e aktiviteteve tona. Meqe ju jeni fotograf profesionist, ju mund te kontribuoni te ngarkoni fotot ne [[Wikimedia Commons]]. Kjo eshte faqe e cila permban materiale multimediale online. Ja nje video ndihmuese per te ngarkuar foto ne Wikimedia Commons https://www.youtube.com/watch?v=MvQiMtIp-Vs&t=3s. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 31 dhjetor 2021 11:58 (CET) == Përshëndetje == Kam gati një faqe të re me shumë info. Si mund ta poblikoj në shqip? == Pyetje nga [[User:Redaktor1980|Redaktor1980]] nëpërmjet panelit të ndihmës (15 janar 2022 20:36) == përshëndetje. kam krijuar një faqe që mungonte në shqip. si mund ta publikoj? --[[Përdoruesi:Redaktor1980|Redaktor1980]] ([[Përdoruesi diskutim:Redaktor1980|diskutimet]]) 15 janar 2022 20:36 (CET) :Mirëdita @[[Përdoruesi:Redaktor1980|Redaktor1980]], për të hapur një artikull të ri, kërkoni titullin e artikullit që do të shkruhet te kutia në krye të faqes djathtas. Do t'ju kërkohet të krijoni një artikull të ri, nëse nuk ekziston tashmë. Për më shumë info, shihni edhe [https://wikimediashqip.org/ faqen]. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 17 janar 2022 10:12 (CET) == Pyetje nga [[User:Redaktor1980|Redaktor1980]] te [[Damiano Damiani]] (17 janar 2022 18:15) == https://sq.wikipedia.org/wiki/Damiano_Damiani. Pershendetje ,lurmundte shqyrtohet redaktimi im? Ju faleminderit. --[[Përdoruesi:Redaktor1980|Redaktor1980]] ([[Përdoruesi diskutim:Redaktor1980|diskutimet]]) 17 janar 2022 18:15 (CET) :@[[Përdoruesi:Redaktor1980|Redaktor1980]] miredita! Ka prapambetje me verifikimin e ndryshimeve në pritje për shkak të mungesës së kontrolluesve kështu që fatkeqësisht pranimi i tyre do të marrë kohë. Gjasat janë që do të pranohen në fund gjithsesi. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 18 janar 2022 12:57 (CET) == Pyetje nga [[User:Gentgent90|Gentgent90]] nëpërmjet panelit të ndihmës (17 janar 2022 20:14) == kam harruar fjalekalimin ne nje logari tjeter qe kisha ne wikipedia Excellentintelligent --[[Përdoruesi:Gentgent90|Gentgent90]] ([[Përdoruesi diskutim:Gentgent90|diskutimet]]) 17 janar 2022 20:14 (CET) :Pershendetje @[[Përdoruesi:Gentgent90|Gentgent90]]! Kishit vene adrese elektronike te llogaria, ku keni harruar fjalekalimin apo jo? [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 18 janar 2022 12:55 (CET) ::i kam provuar Reset Password me te gjitha adresa e emailit qe une kam dhe me asnje nuk me vjen emaili per ti bere reset. [[Përdoruesi:Gentgent90|Gentgent90]] ([[Përdoruesi diskutim:Gentgent90|diskutimet]]) 1 shkurt 2022 21:33 (CET) == Pyetje nga [[User:Rubina Berisha|Rubina Berisha]] te [[Ndihmë:Pyetje e Përgjigje]] (26 janar 2022 19:56) == Hi! I wanted to post an article i just finished, but it won't let me post it because it says i'm using bad language when i'm actually not usin any!! --[[Përdoruesi:Rubina Berisha|Rubina Berisha]] ([[Përdoruesi diskutim:Rubina Berisha|diskutimet]]) 26 janar 2022 19:56 (CET) :Hi @[[Përdoruesi:Rubina Berisha|Rubina Berisha]]. E shqyrtuam kerkesen tuaj. Mund te provoni ta postoni artikullin. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 27 janar 2022 10:50 (CET) == Pyetje nga [[User:Morina10|Morina10]] nëpërmjet panelit të ndihmës (27 janar 2022 14:39) == hello --[[Përdoruesi:Morina10|Morina10]] ([[Përdoruesi diskutim:Morina10|diskutimet]]) 27 janar 2022 14:39 (CET) :Pershendetje, @[[Përdoruesi:Morina10|Morina10]]! Si mund t'ju ndihmoj? [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 1 shkurt 2022 14:59 (CET) == Pyetje nga [[User:Redaktor1980|Redaktor1980]] te [[Damiano Damiani]] (31 janar 2022 21:18) == ???????? --[[Përdoruesi:Redaktor1980|Redaktor1980]] ([[Përdoruesi diskutim:Redaktor1980|diskutimet]]) 31 janar 2022 21:18 (CET) :Pershendetje, @[[Përdoruesi:Redaktor1980|Redaktor1980]]. Si mund t'ju ndihmoj? [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 1 shkurt 2022 14:59 (CET) == Pyetje nga [[User:Tonimarko|Tonimarko]] te [[Xhejms Watt]] (3 shkurt 2022 19:47) == pershendetje ke bere disa gabime ju lutem sikojeni dhe nje here --[[Përdoruesi:Tonimarko|Tonimarko]] ([[Përdoruesi diskutim:Tonimarko|diskutimet]]) 3 shkurt 2022 19:47 (CET) :Pershendetetje @[[Përdoruesi:Tonimarko|Tonimarko]]! Une nuk kam bere nderhyrje te [[Xhejms Watt]]. Besoj se do te jete me mire te bisedoni drejtperdrejt me perdoruesin qe ka redaktuar. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 10 shkurt 2022 13:38 (CET) == Pyetje nga [[User:Bora Doci|Bora Doci]] te [[Faik Bajraktari]] (10 shkurt 2022 11:47) == Pershendetje z/znj, Duke Ju falenderuar per kontributin/redaktimin, me beri kurioz cfare nuk Ju pelqeu tek shprehja "Prof. Faik Bajraktari, lindi në Shkodër (1922-1990) dhe njihet gjerësisht si themeluesi i shkencave pedologjike në Shqipëri." qe e vleresuat ta hiqni? Arsimtari, pedagogu dhe profesori jane grada te ndryshme ne arsim dhe per pasoje meritojne cilesim te vecante. Te marri haken ne referim te pakten, se ne akademi u pa kjo pune. Gjithashtu, gjej rastin t'Ju lutem per pak me shume pergjegjshmeri ne nderhyrjet qe beni. Me shprese ne mirekuptimin Tuaj. Faleminderit, Bora --[[Përdoruesi:Bora Doci|Bora Doci]] ([[Përdoruesi diskutim:Bora Doci|diskutimet]]) 10 shkurt 2022 11:47 (CET) :Pershendetje @[[Përdoruesi:Bora Doci|Bora Doci]]! Ju mund ta diskutoni kete gje me perdoruesin, qe ka redaktuar artikullin ne fjale, te faqja e diskutimeve te artikullit [[Diskutim:Faik Bajraktari]]. Per te ditur se cili eshte perdoruesi qe ka redaktuar artikullin shtypni opsionin 'Shihni historikun' dhe mund te nisni diskutimin me ate perdorues. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 10 shkurt 2022 14:04 (CET) ::Pershendetje, ::Nuk sjell asnje vlere qe te vijohet si diskutim. Shikoj statusin ende "pending review". ::Ju lutem, sipas protokollit Tuaj pasi nuk ka ndonje emergjence, vetem the shikohen nderhyrjet qe kam bere, vecanersiht cmimet e Republikes nga Presidenca, te cilat i konfirmova dhe i kam shtuar ne tekst. ::Faleminderit, ::Borana [[Përdoruesi:Bora Doci|Bora Doci]] ([[Përdoruesi diskutim:Bora Doci|diskutimet]]) 23 mars 2022 14:45 (CET) :::Pershendetje @[[Përdoruesi:Bora Doci|Bora Doci]]. Artikulli qe keni krijuar do te kontrollohet kur t'i vije radha e kontrollit. Qe nje artikull te konsiderohet i mire, ai duhet te plotesoje disa rregulla baze te shkrimit ne Wikipedia: 1. Artikulli nuk eshte faqe reklame; 2.Duhet te paraqese fakte; 3.Duhet te kete minimalisht mbi 3 referenca dhe te mbeshtetni artikullin qe keni shkruar. Artikulli juaj ka ende pune per t'u permiresuar. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 4 prill 2022 15:24 (CEST) ::::Pershendetje, ::::Ne vijim te komunikimit Tuaj, deshiroj t'ju bej me dije se, nuk ka qene asnjehere qellimi im te interferoje me protokollin per kryerjen e kontrollit. Mbetem ne pritje per kete. ::::Te gjithe kriteret qe listoni plotesohen ne menyre shteruese. Nderhyrja e fundit shtonte referencen e cmimeve te Republikes. ::::Duhet ta kuptoja nivelin e profesionalizmit nga user-i qe perdorni pa u identifikuar me emer dhe mbiemer por gjithesesi, ju lutem me ndihmoni te qartesojme pozicionet: Ju kerkova asistence, me adresuat tek perdoruesi qe kishte bere nderhyrjet. Pretendova qe nderhyrjet jane te gabuara, me thoni qe, artikulli ka ende pune per t'u permiresuar. Si e marr kete ndihme, kur perdoruesi qe nderhyn ne artikullin tim, nuk ben diference midis gradave ne sistemin e edukimit, konkretisht e ben Dekanin e Pare te Universitetit te Pare Shqiptar, te parin shkencetar qe ka bere te paren ekspedite mbarekombetare te kerkimit shkencor ne Shqiperi, mesues. ::::Me shprese ne mirekuptimin Tuaj dhe dhenien e nje zgjidhje. ::::Faleminderit, ::::Bora [[Përdoruesi:Bora Doci|Bora Doci]] ([[Përdoruesi diskutim:Bora Doci|diskutimet]]) 4 prill 2022 23:43 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Bora Doci|Bora Doci]] Miredita! Kur e shikon artikullin qe keni shkruar eshte thjesht nje tekst qe nuk eshte e ndare me ceshtje. P.sh.: ju mund ta ndani me ceshtje si: biografia, jeta, vepra etj. Nje pike tjeter e rendesishme eshte citimi ose referenca, aty nuk ka asnje dhe nuk me krijon idene qe artikulli eshte i besueshem. Here-here gjuha ne artikull eshte emocionale; ja ku eshte nje pjese teksti qe e tregon kete gje: ''"Etika e lartë profesionale dhe akademike, karakteri i fortë, vullneti dhe vendosshmëria, përkushtimi, urtësia, talenti, krijimtaria, qasja ndaj të panjohurës, gjenialiteti, janë vetëm një pjesë e vlerave të tij që shprehen në aftësitë e larta përformuese shkencore dhe akademike, e që punoi me aq kujdes të përçonte jo vetëm tek njerëzit me të cilët ndërvepronte por dhe në perspektivën e kontributit social për brezat.''" Prandaj, thuhet qe gjuha ne Wikipedia eshte faktike, me gjuhe te thjeshte e pa shfaqur emocione. :::::Jo, nderhyrjet qe jane bere ne tekst nuk jane te gabuara. Pavaresisht se cili eshte personaliteti dhe sado i shquar te jete, artikujt nuk nisen me titullin, por direkt me emer. Se si te vendosni referenca, te shkruani apo ta ndani artikullin ne ceshtje, shihni kete [https://www.youtube.com/watch?v=zR-LJnRo_Vo&t=840s video ndihmese] qe do t'ju ndihmoje. Asistenca ime eshte te ndihmoj ta shkruani vete artikullin. Nese deshironi qe dikush ta kontrolloje artikullin tuaj, shkruajini ndokujt nga kjo [[Speciale:RadhitPërdoruesit/reviewer|lista]] t'ju ndihmoje per artikullin. Uroj t'ju kem ndihmuar! Dite te mbare! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 5 prill 2022 09:13 (CEST) ::::::Pershendetje Vyolltsa, ::::::Faleminderit per pergjigjen dhe ndjese per kohen. Po zgjatet shume nje ceshtje shume e thjeshte. ::::::Gjykoj t'i marrim me rradhe gjerat pasi nese mbas cdo komunikimi me Ju, del dicka e re qe zhvendos kerkesen time, nuk ndihmoni, perkundrazi. ::::::Duke i vleresuar nje pjese te nderhyrjes, Ju kontaktova ne krye te heres pasi pjesa tjeter e nderhyrjes, nga ana e Wiki (sidoqofte organizimi i brendshem Juaji), ishte GABIM (psh. Profesor-mesues). Pasi te sqarojme kete, Ju argumentoj pjesen qe cilesoni emocionale. Nje historian dhe nje shkrimtar do te merren me nje biografi te mirefillte per Profesorin. Me nevoitet kjo gjurme per ceshtje te copyright. ::::::Persa kohe Wikipedia eshte ndertuar ne kete filozofi; teknikisht e mundeson publikimin si e kam bere ne fillim; e konfirmuat si tekst meqenese i kryet redaktim dhe u be diskutim vetem se une ngrita nje shtesim, me indinjon sjellja Juaj per te imponuar nje cilesim te gabuar. ::::::Me shprese ne mirekuptimin Tuaj. [[Përdoruesi:Bora Doci|Bora Doci]] ([[Përdoruesi diskutim:Bora Doci|diskutimet]]) 27 prill 2022 23:02 (CEST) :::::::@[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], @[[Përdoruesi:Bora Doci|Bora Doci]], ndjesë për ndërhyrjen. Unë jam një administrator dhe e pashë rastësisht këtë bisedë. Mendova të sqaroja diçka që duket se ka nisur tërë diskutimin me shpresë se do të ndihmojë disi në qartësimin e situatës. :::::::"Wikipedia" nuk ka asnjë lloj stafi redaktimesh. Çdo njeri nga e gjithë bota mund të hyjë në çdo moment e të ndryshojë çdo gjë në çdo artikull. Në fillim të këtij diskutimi ju, përdoruesja Bora Doci, keni pyetur përdoruese Vyolltsën se pse është bërë një ndryshim i caktuar në artikullin [[Faik Bajraktari]]. Po të shikohet [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Faik_Bajraktari&action=history historiku] i atij artikulli do të vihet re se përdoruesja Vyolltsa nuk ka punuar kurrë me atë artikull në asnjë formë dhe se redaktorët e vetëm jeni ju dhe përdoruesi Ikranjani. E përsëris: Çdo artikull, përfshirë atë për Faik Bajraktarin, mund të ndryshohet nga kushdo që ka akses në ndonjë lloj mënyre në internet në çdo çast. "Wikipedia" është tërësisht e decentralizuar. :::::::Besoj se çfarë ka ndodhur realisht është se ju keni shfrytëzuar panelin e kërkesës së ndihmës me idenë për "t'u ankuar ndaj Wikipedia-s" dhe pyetja/ankesa juaj ka përfunduar në mënyrë rastësore automatikisht në faqen e përdorueses Vyolltsa, që është një nga vullnetarët e ofruar për të ndihmuar anëtarët e rinj në pyetjet e tyre. Sistemi është automatik dhe i shpërndan pyetjet në mënyrë rastësore te një nga vullnetarët që kanë vënë emrin e tyre në listën e anëtarëve të gatshëm për të ndihmuar. Siç thashë dhe më sipër, në këto raste është me rëndësi të kuptohet se "Wikipedia" nuk ka një staf të caktuar redaktimesh kështu që ankesa të tipit "pse JU keni bërë X" nuk kanë kuptim pasi i tërë komuniteti është i decentralizuar dhe nuk ekziston një "JU" i mirëfilltë. Për këto koncepte mund të lexoni më shumë [[w:en:Wikipedia:VOLUNTEER|këtu]]. Mënyra e zakonshme si zgjidhen këto situata është ose duke bashkëbiseduar me përdoruesin që ka bërë ndryshimin në faqen përkatëse të diskutimeve të artikullit për të arritur një marrëveshje, ose duke e ndryshuar vetë artikullin në mënyrën si mendoni se është më e drejtë. Në të dyja rastet përfundimi do të jetë pak a shumë i njëjtë pasi, edhe nëse e realizoni ndryshimin pa bashkëbiseduar me kënd, me shumë gjasë do t'ju komunikojë përdoruesi tjetër në faqen e diskutimeve për të zgjidhur mosmarrëveshjen. Në rastin konkret, duke qenë se janë vetëm 2 përdorues në artikullin në fjalë dhe një pjesë e diskutimit është ezauruar tashmë këtu, për të mos humbur kontekstin, po ndihmoj unë dhe po etiketoj përdoruesin @[[Përdoruesi:Ikranjani|Ikranjani]] të hedhë një sy në situatën që është krijuar dhe mbase të japë këndvështrimin e tij për artikullin. :::::::Shpresoj të kem ndihmuar sadopak në zgjidhjen e keqkuptimit. :::::::Me respekt. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 28 prill 2022 03:50 (CEST) ::::::::Pershendetje Z. Klein, ::::::::Faleminderit shume shume per sqarimin. Nuk kam asnje ankese per Wiki, thjeshte te nderhyet ne menyre te pergjegjshme dhe profesionale. Por nuk ka asnje problem, vetem lutem te procedohet me miratimin e nderhyrjeve te reja qe kam bere, sipas protokollit gjithnje. Besoj edhe po te sqarohem me perdoruesin ikranjani, perseri me nderhyrje ne te ardhmen nuk kam garancine qe do ti qelloj te njejtit perdorues per t'u redaktuar, per kete gjyoj qe nuk ka vlere. ::::::::Ju falenderoj edhe njehere, [[Speciale:Kontributet/188.127.111.67|188.127.111.67]] 28 prill 2022 10:21 (CEST) :::::::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] faleminderit per sqarimin! @[[Përdoruesi:Bora Doci|Bora Doci]] jam perpjekur t'ju pergjigjem per pyetjet qe keni ngritur gjate gjithe kohes. Sic e permendi edhe Kleini, une jam vullnetare qe te ndihmoj perdorues te ndryshem te kuptojne si shkruhen artikuj ne Wikipedia. Po jua sjell edhe nje here ne vemendje te shikoni ate videon qe jua dergova para disa kohesh. Do ju ndihmoje shume si ta strukturoni artikullin sipas protokollit dhe [[Wikipedia:Pesë shtyllat|shtyllave te Wikipedias]]. Gjithsesi, ju sugjeroj te lexoni [[:en:Help:Your_first_article|kete artikull]] per te kuptuar si shkruhet artikulli i pare. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 28 prill 2022 16:09 (CEST) @[[Përdoruesi:Bora Doci|Bora Doci]] Pershendetje. Po jua perseris edhe une meqe e kam cekur shkarazi artikullin: e mira do te ishte te na vinit ne dispozicion '''referenca''' ku ta mbeshtesim gjithe ate lende. Respekte --[[Përdoruesi:Ikranjani|Ikranjani]] ([[Përdoruesi diskutim:Ikranjani|diskutimet]]) 2 maj 2022 15:04 (CEST) == Pyetje nga [[User:AvniSelmani|AvniSelmani]] nëpërmjet panelit të ndihmës (13 shkurt 2022 23:11) == Përshëndetje, tani e kam përgatitur aktivitetin tim artistik me informacione, për të qenë pjesë e Wikipedia-s. Ju lutem ku mund ta dërgoj? --[[Përdoruesi:AvniSelmani|AvniSelmani]] ([[Përdoruesi diskutim:AvniSelmani|diskutimet]]) 13 shkurt 2022 23:11 (CET) :Miredita @[[Përdoruesi:AvniSelmani|AvniSelmani]]! Kontributi ne Wikipedia dhe ne projektet e saj simotra eshte vullnetar. Wikipedia nuk ofron mundesi punesimi. Meqe ju jeni fotograf profesionist mund te merrni pjese ne garen 'Fotografia e Ushqimit Tradicional Shqiptar' [[Commons:Gara e fotografisë së ushqimit tradicional shqiptar - 2022|ketu]]. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 14 shkurt 2022 13:04 (CET) == Pyetje nga [[User:Gruajashqiptarenebotealbanianwomenworld|Gruajashqiptarenebotealbanianwomenworld]] nëpërmjet panelit të ndihmës (21 shkurt 2022 23:28) == Pershendetje nuk e di por ka dicka qe nuk shkon mire Nuk me ruhen Faqet qe krijoj. Te lutem me udhezo Faleminderit. --[[Përdoruesi:Gruajashqiptarenebotealbanianwomenworld|Gruajashqiptarenebotealbanianwomenworld]] ([[Përdoruesi diskutim:Gruajashqiptarenebotealbanianwomenworld|diskutimet]]) 21 shkurt 2022 23:28 (CET) == Pyetje nga [[User:AvniSelmani|AvniSelmani]] nëpërmjet panelit të ndihmës (22 shkurt 2022 14:30) == Pershendetje, Ne faqen personale ju kam derguar disa informaciole per veprintarin dhe punen time profesionale,me qelim qe te jem pjese ne tekst Enciklopedik. pyetja ime eshte,a e kam derguar ne vendin e duhur? --[[Përdoruesi:AvniSelmani|AvniSelmani]] ([[Përdoruesi diskutim:AvniSelmani|diskutimet]]) 22 shkurt 2022 14:30 (CET) :Si jeni @[[Përdoruesi:AvniSelmani|AvniSelmani]]? A mund te thoni se ku i keni derguar informacionet per punen tuaj profesionale? Ketu eshte hapesira per te diskutuar rreth artikujve ne Wikipedia dhe projektet e ndryshme te Wiki-t. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 23 shkurt 2022 13:06 (CET) == Medalje == {{Medalje}}–[[Përdoruesi:Gruajashqiptarenebotealbanianwomenworld|Gruajashqiptarenebotealbanianwomenworld]] ([[Përdoruesi diskutim:Gruajashqiptarenebotealbanianwomenworld|diskutimet]]) 22 shkurt 2022 21:18 (CET) == Pyetje nga [[User:AvniSelmani|AvniSelmani]] nëpërmjet panelit të ndihmës (23 shkurt 2022 17:39) == Pershendetje,informacionet per punen tIme profesionale i kam derguar ne kolonen - Shto nje temé. Nese e kam gabuar ju lutem me tregoni ku mund ta dergoj, --[[Përdoruesi:AvniSelmani|AvniSelmani]] ([[Përdoruesi diskutim:AvniSelmani|diskutimet]]) 23 shkurt 2022 17:39 (CET) :Miredita @[[Përdoruesi:AvniSelmani|AvniSelmani]]! Meqe jeni fotograf mund te kontribuoni ne platformen [[Wikimedia Commons]], projekt simoter i Wikipedia-s duke ngarkuar foto te ndryshme dhe per ta pasuruar artikujt e Wikipedia-s me foto. Per momentin mund te kontribuoni ne garen '[[Commons:Gara e fotografisë së ushqimit tradicional shqiptar - 2022|Fotografia e Ushqimit Tradicional Shqiptar]]'. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 24 shkurt 2022 15:06 (CET) == Pyetje nga [[User:Altinakol|Altinakol]] nëpërmjet panelit të ndihmës (7 mars 2022 01:33) == pershendetje --[[Përdoruesi:Altinakol|Altinakol]] ([[Përdoruesi diskutim:Altinakol|diskutimet]]) 7 mars 2022 01:33 (CET) == Pyetje nga [[User:DigitalPlusWiki|DigitalPlusWiki]] nëpërmjet panelit të ndihmës (13 mars 2022 21:24) == Hello there, how can i add a person that need to ne added on wikipedia. --[[Përdoruesi:DigitalPlusWiki|DigitalPlusWiki]] ([[Përdoruesi diskutim:DigitalPlusWiki|diskutimet]]) 13 mars 2022 21:24 (CET) :Hi @[[Përdoruesi:DigitalPlusWiki|DigitalPlusWiki]]! You mean you want to create an article for someone? To create an article on Wikipedia you should write about a person that is notable and use references 3 to 5 references that are reliable. For more info, read this [[Wikipedia:Çfarë është një artikull?|help page]]. Thanks! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 16 mars 2022 09:38 (CET) == Kontroll == Përshëndetje! Ky është një mesazh automatik i dërguar te të gjithë kontrolluesit shqipfolës që kanë qenë aktivë së fundmi. Aktualisht në listën e faqeve me ndryshime në pritje gjenden rreth 4000 faqe, disa prej tyre në pritje për më shumë se 1 viti. Kontrollimi i ndryshimeve në pritje është një nga përgjegjësitë bazë të çdo komuniteti Wiki kështu që ju ftojmë të ndihmoni ta zbrazim atë listë. Lista mund të gjendet [[Speciale:PendingChanges|këtu]]. - [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 16 mars 2022 15:04 (CET) <!-- Message sent by User:Klein Muçi@sqwiki using the list at https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Kontrolluesit_aktiv%C3%AB&oldid=2421118 --> == Pyetje nga [[User:Arian Gashi|Arian Gashi]] nëpërmjet panelit të ndihmës (17 mars 2022 16:56) == A jeni femer --[[Përdoruesi:Arian Gashi|Arian Gashi]] ([[Përdoruesi diskutim:Arian Gashi|diskutimet]]) 17 mars 2022 16:56 (CET) == Pyetje nga [[User:Typical Albanian|Typical Albanian]] nëpërmjet panelit të ndihmës (18 mars 2022 21:00) == Pershendetje shqipe! Je kontrollues në Wikipedia? Kemi nevojë për ty! Ndihmo të ulet numri i ndryshimeve në pritje. Kjo mu paraqit. Desha te ndihmoj ne aprovimin/mosaprovimin e disa prej redaktimeve, si mund ta beje kete? Faleminderit paraprakisht --[[Përdoruesi:Typical Albanian|Typical Albanian]] ([[Përdoruesi diskutim:Typical Albanian|diskutimet]]) 18 mars 2022 21:00 (CET) :Përshëndetje @[[Përdoruesi:Typical Albanian|Typical Albanian]]! Që të bëhesh kontrollues komuniteti Wikipedia-n do t’ju japë priviligjet e kontrolluesit. Ndaj, për të qenë kontrollues në Wikipedia duhet të veprosh sipas disa rregullave ne kete [[Wikipedia:Pesë shtyllat|link]]. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 25 mars 2022 13:48 (CET) == Pyetje nga [[User:Mi leximi|Mi leximi]] te [[Kallëzuesi]] (23 mars 2022 18:45) == Pershendetje. Desha te pyesja se si mund te hapim nje faqe te re Wiki? --[[Përdoruesi:Mi leximi|Mi leximi]] ([[Përdoruesi diskutim:Mi leximi|diskutimet]]) 23 mars 2022 18:45 (CET) :Përshëndetje @[[Përdoruesi:Mi leximi|Mi leximi]]! Për të hapur një faqe të re në Wikipedia, si fillim kërkoni titullin e artikullit që shkruhet te kutia në krye të faqes djathtas. Do t'ju kërkohet të krijoni një artikull të ri, nëse nuk ekziston. Mbani mend se për të shkruar artikuj duhet që gjuha e artikullit të jetë faktike, e thjeshtë, nuk duhet të jetë gjykim rreth qëndrimeve, mendimeve apo integritetit të një personi apo një teme tjetër. Duhet të citoni burime të besueshme dhe të botuara që mbështesin drejtpërdrejt përmbajtjen e artikullit. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 25 mars 2022 14:03 (CET) == Pyetje nga [[User:Xhenet mehmeti|Xhenet mehmeti]] te [[Johann Sebastian Bach]] (19 prill 2022 16:33) == Hello! Can you remove an n from the name of John Sebastian Bach please ? --[[Përdoruesi:Xhenet mehmeti|Xhenet mehmeti]] ([[Përdoruesi diskutim:Xhenet mehmeti|diskutimet]]) 19 prill 2022 16:33 (CEST) :Hi @[[Përdoruesi:Xhenet mehmeti|Xhenet mehmeti]]! Po, une mund ta heq 'n', por nese e heq shkronjen 'n' duhet ta shkruaj emrin sipas sistemit fonetik te shqipes 'Johan Sebastian Bah' dhe jo 'Johan Sebastian Bach'. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 20 prill 2022 15:02 (CEST) == Pyetje nga [[User:Yugioh kartona shqip|Yugioh kartona shqip]] nëpërmjet panelit të ndihmës (4 maj 2022 18:40) == si te krijoj nje artikull nuk e di --[[Përdoruesi:Yugioh kartona shqip|Yugioh kartona shqip]] ([[Përdoruesi diskutim:Yugioh kartona shqip|diskutimet]]) 4 maj 2022 18:40 (CEST) :@[[Përdoruesi:Yugioh kartona shqip|Yugioh kartona shqip]] Mirëdita! Për të krijuar një faqe të re në Wikipedia, fillimisht kërkoni titullin e artikullit që shkruhet te kutia në krye të faqes djathtas. Nëse artikulli nuk ekziston, do t'ju kërkohet të krijoni një artikull të ri. Klikoni mbi tekstin (ku thuhet: krijoni artikull te ri) dhe do t'ju hapet dritarja për krijimin e artikullit. Dhe për të shkruar artikuj duhet që gjuha e artikullit të jetë faktike, e thjeshtë, nuk duhet të jetë gjykim rreth qëndrimeve, mendimeve apo integritetit të një personi apo një teme tjetër. Duhet të citoni burime të besueshme dhe të botuara që mbështesin drejtpërdrejt përmbajtjen e artikullit. Për më shumë ndihmë shihni [https://www.youtube.com/watch?v=7tBT9K6nFEw&t=9s videon]. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 5 maj 2022 10:25 (CEST) == Pyetje nga [[User:Class rover|Class rover]] nëpërmjet panelit të ndihmës (18 maj 2022 12:21) == Pershendetje si mund te rregulloj nje informacion? --[[Përdoruesi:Class rover|Class rover]] ([[Përdoruesi diskutim:Class rover|diskutimet]]) 18 maj 2022 12:21 (CEST) == Pyetje nga [[User:FilanF|FilanF]] te [[Felix Mendelssohn Bartholdy]] (29 gusht 2022 23:07) == Përshendetje kujtova se ishte me ei thjeshte modifikimi ose plotesimi i artikujve qe kane mangësi ne faqet e wikipedias shqip. --[[Përdoruesi:FilanF|FilanF]] ([[Përdoruesi diskutim:FilanF|diskutimet]]) 29 gusht 2022 23:07 (CEST) :Përshëndetje @[[Përdoruesi:FilanF|FilanF]]! Si mund t'ju ndihmoj më konkretisht? Çfarë do të bëje a plotësoje në artikull? Megjithatë, ju dërgoj [https://www.youtube.com/channel/UCPNAkpyGf_PS0Gh3n8nBTVQ këtë linkun e youtube-it] me video ilustruese që t'ju ndihmojë me informacione të shumta. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 30 gusht 2022 09:13 (CEST) == Pyetje nga [[User:GrafiXal|GrafiXal]] nëpërmjet panelit të ndihmës (25 shtator 2022 14:01) == Përshëndetje. Desha të pyesja në qoftë se është e lejuar të marrësh informacionin nga një artikull Wikipedia anglisht dhe ta shtosh te një artikull Wikipedia shqip, duke kuptuar që artikulli i Wikipedias shqip është aktualisht përkthimi i një artikulli Wikipedia e cila është në një gjuhë tjeter (p.sh. Anglisht)? --[[Përdoruesi:GrafiXal|GrafiXal]] ([[Përdoruesi diskutim:GrafiXal|diskutimet]]) 25 shtator 2022 14:01 (CEST) :@[[Përdoruesi:GrafiXal|GrafiXal]] Mirëdita! Lidhur me pyetjen tënde, po ju mund ta merrni informacionin bazuar në një artikull në gjuhën angleze. Pjesa apo informacioni që do të shtoni në artikullin ekzistues në shqipe duhet të citohet duke u nisur nga referencat që ka artikulli në anglishte. Nëse keni pyetje të tjera, shkruani përsëri. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 29 shtator 2022 14:08 (CEST) ::Pershendetje. Faleminderit per pergjigjen e kesaj por deshiroja t'iu pyesja dhe dicka tjeter. Eshte ok nese une kopjoj nje pjese nga nje artikull anglisht dhe, mbasi e kam perkthyer ne shqip me Google Translate dhe me pak redaktim te perkthimit nga une, e vendos ne artikullin shqip per te njejten teme? [[Përdoruesi:GrafiXal|GrafiXal]] ([[Përdoruesi diskutim:GrafiXal|diskutimet]]) 9 korrik 2023 13:41 (CEST) :::@[[Përdoruesi:GrafiXal|GrafiXal]], një artikull përpunohet nga shumë njerëz. Po, ju mund të përdorni përkthimin në Google, por duhet ta redaktoni mirë që teksti të tingëllojë bukur e pastër në shqip. Pastaj vendoseni paragrafin te artikulli me të njëjtën temë. Faleminderit për kontributin që jepni në Wikipedia. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 10 korrik 2023 15:33 (CEST) ::::@[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] Oh, ok! Pa merak, normalisht do te sigurohem qe te tingelloje bukur e paster ne shqip. Gjithashtu, do citoi te njejtat burime nga artikulli anglisht. Faleminderit per sqarimin! :) [[Përdoruesi:GrafiXal|GrafiXal]] ([[Përdoruesi diskutim:GrafiXal|diskutimet]]) 10 korrik 2023 15:56 (CEST) == Pyetje nga [[User:Athanas Vakali|Athanas Vakali]] nëpërmjet panelit të ndihmës (5 tetor 2022 21:16) == How to include the article "Bakalli" in my address ''Athanas Vakali''? Bakalli - është mbiemër i disa familjeve shqiptare, nga Jugu ne Veri, i ngjitur nga profesioni i tyre gjatë sundimt Osman në Trojet Shqiptare. Shtoj dhe permiresoj, si RIDREJTO emri i faqes së destinuar vijon. Bakalli eshte nje dyqan - dhe dyqanxhiu - tip minimarketi perhapur sot gjeresisht me Turqi, i cili, ble nga tregu me shumice per shitje produkte ushqimore kryesisht, dhe pak zarzavate, fruta, perime. Bakalli eshte edhe tregtar produktesh ushqimore me shumice, import-eksport. Ne Shqiperi, Bakalli ishte tregetar import-eksport sendesh si p.sh. kripe, veze, vajguri, pije alkolike, lekura kafshesh, etj. Bakallet ne Voskopoje e me pas ne Berat dhe Durres kishin korporatat e tyre, madje, ishin edhe te grumbulluar, organizuar dhe punishtet, dyqanet, zyrat... i kishin ne nje zone te caktuar te qytetit. Etj.,etj.Po te shikosh nje lloj harte, qe i perket Berati, fillimi viteve 1800, do te ftillohesh dhe bindesh se si ishte i ndare qyteti Beratit, ne zona territoriale, sipas profesioneve, ku shenohet edhe zona e Bakalleve. Me ndarjen edhe me te madhe e me intensive te marredhenieve shoqerore te punes; me zgjerimin e qyteteve; dhe me rritjen e vellimit te shkembimeve tregtare mes qyteteve te kater vilajeteve shqiptare; si dhe me hapjen gjeresisht te komunikimit edhe me Italine per shkak te fillimit te dobesimit te perandorise Otomane, - ndryshoi edhe natyra tradicionale e tregetise. Ne Durres, p.sh. edhe para viteve 1930, nuk kishte dyqane me tabelen "Bakall". U zevendesua ajo me tabelen "Sende Ushqimore". Konkretisht: tregtaret e kripes, vajgurit, lekureve, pijeve, vezeve etj., kishin veprimtari tregtare p.sh. "Vasil Bakalli, shoqeria 'import-eksport". Pastaj. Ju e dini se ne trojet shqiptare nen pushtimin Osman ndodhi procesi i tmershem i apostazise(nderimi i detyruar i besimit fetar ( nga i krishtere ne musliman),dhe, shume te krishtere per ta ruajtur identitetin e tyre fetar mbanin emerin Ortodok --[[Përdoruesi:Athanas Vakali|Athanas Vakali]] ([[Përdoruesi diskutim:Athanas Vakali|diskutimet]]) 5 tetor 2022 21:16 (CEST) :[[Përdoruesi:Athanas Vakali|Athanas Vakali]], përshëndetje! {{smiley|:-)}}<br style="margin-bottom:0.5em"/>Unë jam një administrator. Çfarë po kërkon të bësh ekzaktësisht? Mbase mundem të të ndihmoj.<span id="Klein_Muçi:1665223627164:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 8 tetor 2022 12:07 (CEST)</span> == Pyetje nga [[User:Player785924jk|Player785924jk]] te [[Dhimitër Frangu]] (13 tetor 2022 11:32) == Hello --[[Përdoruesi:Player785924jk|Player785924jk]] ([[Përdoruesi diskutim:Player785924jk|diskutimet]]) 13 tetor 2022 11:32 (CEST) == Pyetje nga [[User:Player785924jk|Player785924jk]] nëpërmjet panelit të ndihmës (13 tetor 2022 11:35) == Ok --[[Përdoruesi:Player785924jk|Player785924jk]] ([[Përdoruesi diskutim:Player785924jk|diskutimet]]) 13 tetor 2022 11:35 (CEST) == Pyetje nga [[User:Albana shatri|Albana shatri]] te [[Stampa:Shenjat e pikësimit]] (15 tetor 2022 12:21) == nje pule mbante sqep nje cope djathe --[[Përdoruesi:Albana shatri|Albana shatri]] ([[Përdoruesi diskutim:Albana shatri|diskutimet]]) 15 tetor 2022 12:21 (CEST) :@[[Përdoruesi:Albana shatri|Albana shatri]], Pershendetje, si mund te ndihmoj konkretisht? [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 18 tetor 2022 12:54 (CEST) == Pyetje nga [[User:Përparim Abdurrahmanii|Përparim Abdurrahmanii]] nëpërmjet panelit të ndihmës (24 tetor 2022 17:19) == Përshëndetje, përse po vonohet shumë redaktimi dhe publikimi i temave të mia? --[[Përdoruesi:Përparim Abdurrahmanii|Përparim Abdurrahmanii]] ([[Përdoruesi diskutim:Përparim Abdurrahmanii|diskutimet]]) 24 tetor 2022 17:19 (CEST) :@[[Përdoruesi:Përparim Abdurrahmanii|Përparim Abdurrahmanii]] Miredita! Per cilat tema e keni fjalen? Per sa i perket redaktimit te artikujve, ato do te redaktohen kur t'u vije koha, pasi ka shume artikuj dhe pak kontrollues per te redaktuar artikuj. Kjo do te kerkoje pak kohe. Por, nese deshironi, ju mund t'i shkruani dikujt nga lista e kontrolluesve [[Speciale:RadhitPërdoruesit/reviewer|ketu]]. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 25 tetor 2022 15:05 (CEST) == Pyetje nga [[User:Ehaaaaa|Ehaaaaa]] te [[Stampa:Shenjat e pikësimit]] (5 nëntor 2022 19:18) == Kohe te bukura ishin atehere Djelli plot me shkelcim Ooh vitet shume kan kaluar Jemi ndryshkur pa kuptuar Pa treguar ne aftesin ton… --[[Përdoruesi:Ehaaaaa|Ehaaaaa]] ([[Përdoruesi diskutim:Ehaaaaa|diskutimet]]) 5 nëntor 2022 19:18 (CET) == Pyetje nga [[User:Albrim Shabani|Albrim Shabani]] te [[Anatomia e njeriut]] (8 nëntor 2022 23:55) == Hello --[[Përdoruesi:Albrim Shabani|Albrim Shabani]] ([[Përdoruesi diskutim:Albrim Shabani|diskutimet]]) 8 nëntor 2022 23:55 (CET) :@[[Përdoruesi:Albrim Shabani|Albrim Shabani]], përshëndetje! Faleminderit për përshëndetjen. Me se mund t'ju ndihmoj? [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 9 nëntor 2022 14:40 (CET) == Pyetje nga [[User:Elektra Zhejiang|Elektra Zhejiang]] te [[Drini i Bardhë]] (19 janar 2023 17:14) == Ckemi! Ky lum cfare lloji eshte fushor apo malor? --[[Përdoruesi:Elektra Zhejiang|Elektra Zhejiang]] ([[Përdoruesi diskutim:Elektra Zhejiang|diskutimet]]) 19 janar 2023 17:14 (CET) :Pershendetje @[[Përdoruesi:Elektra Zhejiang|Elektra Zhejiang]]! Pyetje shume e bukur. Do ta kontrolloj ne librat e gjeografise dhe do te kthej pergjigje shume shpejt. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 19 janar 2023 17:48 (CET) == Pyetje nga [[User:RubenShqip|RubenShqip]] nëpërmjet panelit të ndihmës (2 shkurt 2023 11:30) == Pershendetje, Dua të filloj të redaktoj pak këtu kur kam kohë. Sistemi më duket se ju ka caktuar si mentore për mua. A keni ndonjë këshillë për fillestarët? Faleminderit, Ruben --[[Përdoruesi:RubenShqip|RubenShqip]] ([[Përdoruesi diskutim:RubenShqip|diskutimet]]) 2 shkurt 2023 11:30 (CET) :Miredita @[[Përdoruesi:RubenShqip|RubenShqip]]! Se pari, ju falenderoj qe deshironi te kontribuoni ne Wikipedia. Shihni [https://www.youtube.com/@wikimediansofalbanianlangu6065 kete linkun] me video demonstruese (tutoriale) per t'ju referuar here pas here. Meqe jeni i ri ne redaktim do te thoja qe te benit redaktime apo permiresime te vogla ne artikuj te ndryshem. Gjithashtu, eshte me shume rendesi te dini shtyllat apo parimet kryesore te Wikipedias qe jane: Wikipedia eshte enciklopedi, eshte neutrale, eshte e lire (free knowledge) dhe cdokush ka te drejte te redaktoje dhe respekti i ndersjelle mes kontribuesve ne Wikipedia. Nese keni pyetje, me shkruani perseri per detaje te ndryshme. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 2 shkurt 2023 14:19 (CET) == Pyetje nga [[User:Teutaashuku|Teutaashuku]] nëpërmjet panelit të ndihmës (12 shkurt 2023 15:08) == Pershendetje Vjollsa.Uroj te jeni mire me shemdete. Jame duke shkruar biografin e Akademik dr. pr. Feti Mehdiut. pasi qe ai ende jetone dhe te gjitha te dhenat mi dergon nuk munde te shkruaj refereca tjera perveq tij. Desha te mare mendimin tuaj . ju pershendes. --[[Përdoruesi:Teutaashuku|Teutaashuku]] ([[Përdoruesi diskutim:Teutaashuku|diskutimet]]) 12 shkurt 2023 15:08 (CET) :@[[Përdoruesi:Teutaashuku|Teutaashuku]] Miredita! Uroj qe dhe ju te jeni mire me shendet. Per sa i perket [[Feti Mehdiu|artikullit]], ka nevoje per te rregullohet sipas nje formatit dhe rregullave te Wikipedia-s:Wikipedia eshte enciklopedi, eshte neutrale, eshte e lire (free knowledge) dhe cdokush ka te drejte te redaktoje dhe respekti i ndersjelle mes kontribuesve ne Wikipedia. Ketu eshte nje [https://www.youtube.com/watch?v=zR-LJnRo_Vo&t=1s video] qe ju ndihmon si te shkruani nje artikull te mire ne Wikipedia. Artikulli per Feti Mehdiun kishte 2 referenca, dhe ju duhet te vendosni reference se ku i keni marre ato libra ose informacion? Ekzistojne ne ndonje biblioteke, cila shtepi botuese i ka shkruar ato libra? Po ju dergoj nje [[Emine Sadiku Teichmann|artikull model]] se si ta rregulloni artikullin. Provojeni nje here ta rregulloni dhe pastaj me shkruani perseri nese keni pyetje. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 13 shkurt 2023 10:48 (CET) == Pyetje nga [[User:Bbloxy4ever|Bbloxy4ever]] nëpërmjet panelit të ndihmës (27 mars 2023 17:30) == Pershendetje! A mund te me thoni si te krijoj nje faqe te wikipedias? Dhe si mund te shtoj foto ne te --[[Përdoruesi:Bbloxy4ever|Bbloxy4ever]] ([[Përdoruesi diskutim:Bbloxy4ever|diskutimet]]) 27 mars 2023 17:30 (CEST) :Mirëdita @[[Përdoruesi:Bbloxy4ever|Bbloxy4ever]]! Së pari, faleminderit për dëshirën për të kontribuar në Wikipedia! Lidhur me pyetjen, besoj se e keni fjalën se si të krijoni një artikull në Wikipedia?! Për të krijuar një artikull në Wikipedia, duhet të keni parasysh shtyllat kryesore të Wikipedia-s që janë: Wikipedia është enciklopedi, neutrale, e lirë (free knowledge) dhe çdokush ka të drejtë të redaktojë dhe respekti i ndërsjellë mes kontribuesve në Wikipedia. Për të hapur një artikull të ri, shkoni te shiriti i kërkimit në Wikipdia dhe shkruani emrin e artikullit që doni të krijoni. Do t'ju hapet një faqe e re dhe me të kuqe do ju shfaqet emri i artikullit që nuk ekziston ende. Klikoni tek emërtimi me të kuqe dhe më pas do të keni mundësi të shkruani artikullin e ri. Për të vendosur foto në artikull, shih këtë [https://www.youtube.com/watch?v=04ShHyup0PQ&t=1s videon ndihmëse]. Shpresoj t'ju kem ndihmuar sadopak. Punë të mbarë! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 28 mars 2023 15:11 (CEST) == Pyetje nga [[User:Tomi.ujkaj|Tomi.ujkaj]] nëpërmjet panelit të ndihmës (8 maj 2023 00:18) == Pershendetje, A ka ndonje menyre fitimi Online ne kete fushe? :Mirëdita @[[Përdoruesi:Tomi.ujkaj|Tomi.ujkaj]]! Faleminderit për pyetjen, pasi është një pyetje me vend. Po, ju mund të fitoni shumë gjëra. Mund të kontribuoni duke redaktuar artikuj në Wikipedia, në këtë mënyrë ju merrni dije në fusha të ndryshme të jetës, por dhe ndihmoni të gjithë njerëzit të lexojnë artikuj të mirë pa gabime shkencore dhe gjuhësore. Faleminderit! == Pyetje nga [[User:Haki Brahaj|Haki Brahaj]] te [[Inteligjenca artificiale]] (28 maj 2023 10:12) == Pershendetje ku me sygjeroni te dal per drek --[[Përdoruesi:Haki Brahaj|Haki Brahaj]] ([[Përdoruesi diskutim:Haki Brahaj|diskutimet]]) 28 maj 2023 10:12 (CEST) == Pyetje nga [[User:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] nëpërmjet panelit të ndihmës (20 korrik 2023 11:28) == Pershendetje. Sapo perfundova nje project te veshtire. Ndoshta jam gati per nje pergjegjesi me te larte. Gjykoje vete. Faleminderit. --[[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] ([[Përdoruesi diskutim:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|diskutimet]]) 20 korrik 2023 11:28 (CEST) :@[[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] mendimi yt është tepër grishës. Së pari, më tregoni se çfarë dini të bëni në Wikipedia dhe me çfarë artikujsh dëshiron të fillosh kontributin në Wikipedia? Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 20 korrik 2023 12:12 (CEST) ::Faqe te reja ose redakrime per letersine, artin, shkencen, natyren... Flm. [[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] ([[Përdoruesi diskutim:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|diskutimet]]) 20 korrik 2023 13:02 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] Si fillim, ju rekomandoj të filloni të redaktoni artikuj të ndryshëm si për shembull, gabime drejtshkrimore, sintaksore, kuptimore, leksikore e më tej. [https://www.youtube.com/@wikimediansofalbanianlangu6065 Kjo faqja në youtube] kam shumë video të mira që do ju ndihmojë me shkrimin apo redaktimin e artikujve. Nëse ke ndonjë pyetje tjetër, mund të shkruani përsëri. Redaktim të mbarë! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 20 korrik 2023 14:22 (CEST) == Pyetje nga [[User:Rozzz.b|Rozzz.b]] nëpërmjet panelit të ndihmës (5 gusht 2023 10:57) == Pershendetje, Desha t'iu pyes se kur aprovohet teksti i redaktuar per autorin Sali Bashota. Si dhe, a duhet ndonje kriter per ta vertetuar autoresine e ketij shkrimi. Faleminderit, Rozafa Bashota --[[Përdoruesi:Rozzz.b|Rozzz.b]] ([[Përdoruesi diskutim:Rozzz.b|diskutimet]]) 5 gusht 2023 10:57 (CEST) :Mirëdita @[[Përdoruesi:Rozzz.b|Rozzz.b]]! Faleminderit për pyetjen që bëni. Artikujt në Wikipedia shkruhen nga komuniteti i gjerë i Wikipedia-s në gjuhën shqipe dhe nuk ka një redaksi redaktimi apo aprovimi të tekstit apo artikullit në fjalë. Që një artikull të jetë i verifikueshëm dhe cilësor në Wikipedia duhet të paktën të ketë të paktën 5 referenca dhe kini parasysh shtyllat apo parimet kryesore të Wikipedia-s që janë: Wikipedia është enciklopedi, neutrale dhe e lirë (free knowledge) dhe çdokush ka të drejtë të redaktojë dhe respekti i ndersjelle mes kontribuesve ne Wikipedia. Pra, mos harroni të vendosni referencat rreth artikullit për të qenë i verifikueshëm dhe vërtetueshëm. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 7 gusht 2023 09:16 (CEST) ::Pershendetje, ::Sapo i vendosa 8 referenca rreth artikullit ne menyre qe te jete i verifikueshem dhe i vertetueshem - ashtu sic me keni shkruar ju. ::A mund ta di kohezgjaten e publikimit, meqenese te gjitha kerkesat jane plotesuar nga ana ime, per autorin Sali Bashota. ::Me respekt, ::Rozafa Bashota [[Përdoruesi:Rozzz.b|Rozzz.b]] ([[Përdoruesi diskutim:Rozzz.b|diskutimet]]) 9 gusht 2023 19:55 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Rozzz.b|Rozzz.b]] Miredita! Cfare nenkuptoni me pyetjen: "A mund ta di kohezgjaten e publikimit, meqenese te gjitha kerkesat jane plotesuar nga ana ime, per autorin Sali Bashota."? Artikulli ne fjale del dhe ne Google dhe eshte ne Wikipedia po ta kerkosh me emrin e vet te artikullit. Nese ju pyetni se kur do te shyrtohet nga kontribues me privilegje qe jane kontrolluesit, do te pritni derisa t'i vije radha per shqyrtim, pasi ka shume artikuj te tille dhe pak kontrollues. Duke qene se puna ne Wikipedia mbeshtetet ne pune vullnetare dhe nuk ka staf redaktimi. Nese deshironi qe dikush ta shohe me shpejt artikullin, klikoni [[Wikipedia:Kontrolluesit|te kjo lidhja]] dhe kontaktoni nje prej tyre. Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 10 gusht 2023 09:44 (CEST) == Pyetje nga [[User:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] nëpërmjet panelit të ndihmës (10 gusht 2023 01:16) == Përshëndetje, Pjesa dërmuese e redaktimeve që kam bërë nuk janë të shqyrtuara. Shikoj që janë me qindra redaktime të tjera të pashqyrtuara. Kjo i bën redaktorët si unë të mendojë se puna që bëjmë nuk është e rëndësishme. Është e vështirë të punosh pa e ditur se çfarë kanë bërë të tjerët para apo pas punës aktuale që bëjmë. Si mund të zgjidhet ky problem? Nuk ka redaktorë që duan ta marrin përsipër rolin kontrolluesit apo drejtuesit nuk kanë besim të mjaftueshëm te redaktorët? Faleminderit për kohën tuaj --[[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] ([[Përdoruesi diskutim:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|diskutimet]]) 10 gusht 2023 01:16 (CEST) :@[[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] Pershendetje! Faleminderit per kontributin qe keni dhene ne redaktimin e artikujve. Me vjen keq qe mendoni se puna jua nuk eshte e rendesishme, por ajo qe keni bere do te vleresohet nga komuniteti i gjere kurdohere te lexoje artikujt e redaktuara nga ju. Per sa i perket pyetjes ne zgjidhen e problemit qe ngreni ju, Wikipedia nuk ka drejtues e staf redaktimesh qe njerezit te merren me shqyrtimin e artikujve. Cdokush ka te drejten te nderhyje ne nje artikull dhe artikulli do te shqyrtohet kur t'i vije radha. Wikipedia eshte e decentralizuar. Nese doni qe artikujt te shqyrtohen me shpejt, ka kontribues qe kane privilegjin e kontrolluesit te artikujve, dhe ju mund t'i shkruani atyre ketu te [[Wikipedia:Kontrolluesit|kjo lidhje]] ose mund te punoni dhe pak kohe si redaktor i thjeshte per te marre priviligjet e kontrolluesit dhe mund t'i redaktoni e shqyrtoni vete artikujt. Per kete gje, shih lidhjen qe dergova me siper. Shpresoj t'u jem pergjigjur pyetjeve tuaja! Faleminderit! [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 10 gusht 2023 09:36 (CEST) ::Faleminderit! Uroj me te miren per ju dhe wikipedianet e tjere. [[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] ([[Përdoruesi diskutim:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|diskutimet]]) 10 gusht 2023 12:06 (CEST) == Kërkesë për t'u marrë parasysh për rolin e kontrolluesit të përmbajtjes == Përshëndetje Vyolltsa, Kam punuar me zell për të kontribuar në Wikipedia, duke u përpjekur të ruaj standardet e larta të saktësisë dhe besueshmërisë që mbësht kjo platformë. Me njohuritë dhe përvojën që kam fituar nën mentorimin tuaj, besoj se kam arritur një nivel ku mund të kontribuoj efektivisht edhe si kontrollues i përmbajtjes. Roli i kontrolluesit të përmbajtjes jo vetëm që do të më fuqizonte të rishikoja dhe rafinoja redaktimet e mia, por gjithashtu do të ndihmonte në menaxhimin dhe përmirësimin e redaktimeve të bashkëpunëtorëve të Wikipedia-s. Dua të shpreh mirënjohjen time për këshillat dhe mbështetjen që më keni dhënë gjatë këtyre muajve. Falemindeit! [[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] == Çmimi për redaktimin e artikujve == {{Çmim i parë|1=redaktimin e artikujve|viti=2022|përdoruesi=Vyolltsa}} == Çmimi për mirëmbajtjen e faqes kryesore == {{Çmim i parë|1=mirëmbajtjen e faqes kryesore|viti=2022|përdoruesi=Vyolltsa}} == Pyetje nga [[User:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] nëpërmjet panelit të ndihmës (2 tetor 2023 05:20) == Përshëndetje Vyolltsa, Kam punuar me zell për të kontribuar në Wikipedia, duke u përpjekur të ruaj standardet e larta të saktësisë dhe besueshmërisë që mbësht kjo platformë. Me njohuritë dhe përvojën që kam fituar nën mentorimin tuaj, besoj se kam arritur një nivel ku mund të kontribuoj efektivisht edhe si kontrollues i përmbajtjes. Roli i kontrolluesit të përmbajtjes jo vetëm që do të më fuqizonte të rishikoja dhe rafinoja redaktimet e mia, por gjithashtu do të ndihmonte në menaxhimin dhe përmirësimin e redaktimeve të bashkëpunëtorëve të Wikipedia-s. Dua të shpreh mirënjohjen time për këshillat dhe mbështetjen që më keni dhënë gjatë këtyre muajve. Falemindeit! Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi --[[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] ([[Përdoruesi diskutim:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|diskutimet]]) 2 tetor 2023 05:20 (CEST) :Pershendetje [[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]]! Jam e gezuar per kontributin qe ke dhene ne Wikipedia. Per sa i perket, rolit te kontrolluesit qe do te marresh ne Wikipedia e percakton komuniteti i Wikipedia-s, lexoni informacionin e duhur ne [[Wikipedia:Kontrolluesit|kete lidhje]]. Nese ke pyetje te tjera, me shkruaj perseri. Faleminderit! --[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 2 tetor 2023 09:02 (CEST) ::Faleminderit shumë, Vyolltsa! Nëse mendoni se e meritoj, do të isha i nderuar nëse do të më propozonit si kontrollues, si mentorja ime që jeni. Gjithsesi, jam mirënjohës për ndihmën tuaj të vazhdueshme. Një ditë të mbarë! [[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] ([[Përdoruesi diskutim:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|diskutimet]]) 2 tetor 2023 09:27 (CEST) :::[[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]], Faleminderit per besimin qe keni treguar. Pashe qe keni shkruar te faqja e kontrolluesit kete [[Wikipedia:Kontrolluesit|kerkese]]. Une ju mbeshteta qe ju vete te beheni kontrollues, ne vend qe te kerkoni te tjeret te kontrollojne kontributet tuaja.Shpresoj te dilni faqebardhe.<span id="Vyolltsa:1696331093690:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 3 tetor 2023 13:04 (CEST)</span> ::::Mirenjohje pafund. Uroj te bejme gjera te mira ne sherbim te kultures shqiptare dhe boterore. Shume faleminderit. [[Përdoruesi:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi]] ([[Përdoruesi diskutim:Universiteti i Shkodres Luigj Gurakuqi|diskutimet]]) 3 tetor 2023 13:27 (CEST) == Pyetje nga [[User:Ariana 985|Ariana 985]] nëpërmjet panelit të ndihmës (17 tetor 2023 15:46) == per cfare behet fjale --[[Përdoruesi:Ariana 985|Ariana 985]] ([[Përdoruesi diskutim:Ariana 985|diskutimet]]) 17 tetor 2023 15:46 (CEST) == Pyetje nga [[User:Elmedinhajr|Elmedinhajr]] nëpërmjet panelit të ndihmës (21 janar 2024 19:50) == Faleminderit --[[Përdoruesi:Elmedinhajr|Elmedinhajr]] ([[Përdoruesi diskutim:Elmedinhajr|diskutimet]]) 21 janar 2024 19:50 (CET) == Pyetje nga [[User:Hajredin Toca|Hajredin Toca]] nëpërmjet panelit të ndihmës (30 janar 2024 21:51) == Përshëndetje! Jam duke plotësuar një faqe për fshatin Mustafe. Pyetja ime është: Si mund të ndryshohet emri Mustafë në Mustafe? Kjo për arsye se asnjeherë nuk është emërtuar Mustafë në asnjë dokument dhe se nuk është thirrur kështu por vetëm Mustafe dhe ndonjëherë Mustafej. --[[Përdoruesi:Hajredin Toca|Hajredin Toca]] ([[Përdoruesi diskutim:Hajredin Toca|diskutimet]]) 30 janar 2024 21:51 (CET) :[[Përdoruesi:Hajredin Toca|Hajredin Toca]] përshëndetje! Faleminderit për mesazhin dhe kontributin që po jepni në Wikipedia. <br/>Përsa i përket ndryshimit të emrit të artikullit nga Mustafë në Mustafe është një opsion/ buton që qëndron pas opsioneve "Lexo; Redakto; Redakto nëpërmjet kodit; Shihni historikun; Zhvendos". Klikohet butoni "Zhvendos". Hapet një dritare tjetër me një tabelë ku kërkohet të ndryshohet emri i artikullit nga Mustafë në Mustafe. Plotësohen ato kutitë e tabelës dhe pastaj shtypet butoni: "Zhvendose faqen". Megjithatë unë e ndryshova titullin në [[Mustafe]] për ju.<br/>Ajo që do t'ju thoja është të vendosni referime poshtë artikullit në mënyrë që artikulli të bëhet sa më i verifikueshëm dhe i besueshëm. Nëse keni pyetje të tjera, më shkruani. <br/>Faleminderit!<span id="Vyolltsa:1706689651248:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 31 janar 2024 09:27 (CET)</span> == Pyetje nga [[User:MufitKaloshi|MufitKaloshi]] nëpërmjet panelit të ndihmës (3 shkurt 2024 15:35) == Faleminderir --[[Përdoruesi:MufitKaloshi|MufitKaloshi]] ([[Përdoruesi diskutim:MufitKaloshi|diskutimet]]) 3 shkurt 2024 15:35 (CET) == Pyetje nga [[User:Hajredin Toca|Hajredin Toca]] nëpërmjet panelit të ndihmës (23 shkurt 2024 13:56) == Përshëndetje! Mund të vazhdoj me plotësime, shtesa, dhe korrigjime gabimesh te faqja Mustafe? Faleminderit. --[[Përdoruesi:Hajredin Toca|Hajredin Toca]] ([[Përdoruesi diskutim:Hajredin Toca|diskutimet]]) 23 shkurt 2024 13:56 (CET) :[[Përdoruesi:Hajredin Toca|Hajredin Toca]], po patjetër që po. Sa më shumë aq më mirë. Faleminderit! Punë të mbarë!<span id="Vyolltsa:1708695223524:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 23 shkurt 2024 14:33 (CET)</span> == Pyetje nga [[User:Erion shkenctari|Erion shkenctari]] nëpërmjet panelit të ndihmës (24 shkurt 2024 21:27) == Pershendetje, jam fillestar duke punuar per wikipedia-n shqip dhe mund te me jepni ndonje Keshille? --[[Përdoruesi:Erion shkenctari|Erion shkenctari]] ([[Përdoruesi diskutim:Erion shkenctari|diskutimet]]) 24 shkurt 2024 21:27 (CET) :Mirëmëngjes [[User:Erion shkenctari|Erion shkencëtari]]! Ajo që mund të bëni në fillimet tuaja është rregullimi i artikujve, si zgjerimi, gabimi gramatikore e drejtshkrimore, thjeshtimi, hapje të artikujve të rinj, vendosja e një fotoje a referencash. Ju uroj punë të mbarë dhe mirë se erdhët në Wikipedia. --[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 27 shkurt 2024 09:01 (CET) == Pyetje nga [[User:Hajredin Toca|Hajredin Toca]] nëpërmjet panelit të ndihmës (26 shkurt 2024 23:20) == Përshëndetje, brenda mundësive tuaja më sistemoni shtesat që kam bë dhe një citim të një libri si referencë që nukdi ta bëj për ta kaluar te referencat. Gjithashtu ju lutem te foto bashkëngjitur poshtë saj të korrigjohet duke e shkruar : "Drini i Zi pranë fshatit Mustafe" Faleminderit për ndihmën. --[[Përdoruesi:Hajredin Toca|Hajredin Toca]] ([[Përdoruesi diskutim:Hajredin Toca|diskutimet]]) 26 shkurt 2024 23:20 (CET) :[[Përdoruesi:Hajredin Toca|Hajredin Toca]] ja tek i keni disa [https://www.youtube.com/@wikimediansofalbanianlangu6065/videos video demonstruese] se si ta rregulloni informacionin shtesë në artikull. Këtë e bëj që ju të mësoni se si rregullohen detajet në të. Punë të mbarë!<span id="Vyolltsa:1709021154079:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 27 shkurt 2024 09:05 (CET)</span> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Elin Kling]]'' == Përshëndetje, Vyolltsa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2646670|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Elin Kling]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202024,%2010:47)&section=new}} këtu]</span>. — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2024 11:47 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Elin Kling]]'' == Përshëndetje, Vyolltsa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2646670|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Elin Kling]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20mars%202024,%2000:54)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 mars 2024 01:54 (CET) == Pyetje nga [[User:Kledi Kelo|Kledi Kelo]] nëpërmjet panelit të ndihmës (22 mars 2024 20:45) == Si mund te vendos nje foto --[[Përdoruesi:Kledi Kelo|Kledi Kelo]] ([[Përdoruesi diskutim:Kledi Kelo|diskutimet]]) 22 mars 2024 20:45 (CET) :Mirëdita [[Përdoruesi:Kledi Kelo|Kledi Kelo]]. Nëse doni të vendosni një foto në artikull, shtypni butonin "Redakto", hapet një dritare tjetër dhe shkoni te butoni "Futni" e pastaj zgjidhni opsionin "Imazhe dhe media", pas kësaj do kërkoni foton që doni të vini. Pasi e gjeni, shtypni butonin "Fute". Për më shumë informacion, shih këtë videon: https://www.youtube.com/watch?v=04ShHyup0PQ&t=12s. Faleminderit!<span id="Vyolltsa:1711357843507:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 25 mars 2024 10:10 (CET)</span> == Pyetje nga [[User:Shpresa8|Shpresa8]] te [[Përdoruesja diskutim:Vyolltsa]] (25 mars 2024 06:51) == Persh. Kòrigjova dicka mbi Migjenin. Pse nuk hiqet ajo fjalia Migjeni ishte poet i.mallkuar --[[Përdoruesi:Shpresa8|Shpresa8]] ([[Përdoruesi diskutim:Shpresa8|diskutimet]]) 25 mars 2024 06:51 (CET) :Miredita [[Përdoruesi:Shpresa8|Shpresa8]]! Eshte ne rregull tani, e hoqa "poetin e mallkuar". Nese keni mundesi, mund te vazhdoni ta permiresoni artikullin per Migjenin. Ka gabime te vogla drejtshkrimore. Faleminderit!<span id="Vyolltsa:1711358775302:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 25 mars 2024 10:26 (CET)</span> ::Faleminderit Vjollca 😊 [[Përdoruesi:Shpresa8|Shpresa8]] ([[Përdoruesi diskutim:Shpresa8|diskutimet]]) 1 prill 2024 19:53 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder to vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear Wikimedian, You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process. This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 3 maj 2024 00:54 (CEST) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_3&oldid=26721208 --> == Pyetje nga [[User:Hajredin Toca|Hajredin Toca]] nëpërmjet panelit të ndihmës (13 maj 2024 19:49) == Përshëndetje, Ju lutem ndikoni që të kontrollohet faqja "Mustafe". Kjo do me ndihmonte që duke e lexuar të tjerët do më ndihmonin me të tjera të dhëna për ta pasuruar atë më shumë po dhe me rubrika tjera. Flm për mirëkuptimin. Hajredin Toca --[[Përdoruesi:Hajredin Toca|Hajredin Toca]] ([[Përdoruesi diskutim:Hajredin Toca|diskutimet]]) 13 maj 2024 19:49 (CEST) :[[Përdoruesi:Hajredin Toca|Hajredin Toca]] përshëndetje. E lexova artikullin, por mendoj që ka ende nevojë të rregullohet nga ana gramatikore. Ka gabime të vogla drejtshkrimore. Kështu që shihni t'i rregulloni ato. Dhe, do të sugjeroja që herë pas here ta rregullonit gjuhën e përdorur në artikull, është shumë përshkruese me epitete e figuracion gjuhësor. Një artikull në Wikipedia duhet të jetë informues. Vendosni kokën "Referime" para referencave, sepse nuk dallohet qartë nga teksti. <br/>Një pyetje kam unë. Si e lakoni Mustafe, kur filloni fjalinë me emrin Mustafe? <br/>Falemiderit!<span id="Vyolltsa:1716188992082:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 20 maj 2024 09:09 (CEST)</span> ::Pērshēndetje, të falenderoj për ndihmën. Artikullin do e rregulloj sipas këshillave tuaja. Ndonëse kohën e kam të kufizuar kam vendosur që të vazhdoj plotësimin por do konsultohem për gabimet me dëshirën që artikulli të jetë në standardin që kërkohet. Sa i përket pyetjes: "Si e lakoni Mustafe, kur filloni fjalinë me emrin Mustafe?" do konsultohem me një mësues gjuhe. Për mua "Mustafe" është një emër i gjinisë asnjanëse, në të gjitha rasat ngelet njëlloj. Por do të shkruaj. Faleminderit për mirëkuptimin. [[Përdoruesi:Hajredin Toca|Hajredin Toca]] ([[Përdoruesi diskutim:Hajredin Toca|diskutimet]]) 20 maj 2024 20:20 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Amigdala]]'' == Përshëndetje, Vyolltsa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2665328|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Amigdala]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: parametri i aksesimit|parametri i aksesimit]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrat e llojit <param>-access. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: param-access|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20maj%202024,%2010:05)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 maj 2024 12:05 (CEST) == Pyetje nga [[User:Kledi Kelo|Kledi Kelo]] nëpërmjet panelit të ndihmës (13 qershor 2024 14:16) == Pershendetje!Si te vendos ngjyrat ne background ne tabela qe nga kompjuteri? --[[Përdoruesi:Kledi Kelo|Kledi Kelo]] ([[Përdoruesi diskutim:Kledi Kelo|diskutimet]]) 13 qershor 2024 14:16 (CEST) == Research about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, We would like to invite you to submit your responses to the survey dedicated to the tools that are used currently across the Wikimedia projects and the tools that you want to have. This survey was made by the working group of the [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]], and your responses will be reviewed afterwards, as we want to continue supporting the communities. That support can be documentation for certain most used tools by other communities across the region per specific topics, finding solutions for new tools to be created in the future, creating most needed tools in the region (so called "regional wishlist list"), and many other options. ''Deadline to fill in the survey is '''20th of August, 2024'''.'' Submit your answers [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIwzCDKs6jXPG7EpZe-JH2Mm1odU0_MAv1bO-z-nLOq9dlug/viewform?usp=sf_link '''here'''] Thank you in advance for your time that you will dedicate in filling in this survey --[[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 26 korrik 2024 15:07 (CEST) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 --> == Pyetje nga [[User:Aliiss|Aliiss]] nëpërmjet panelit të ndihmës (19 shtator 2024 23:50) == Përshëndetje si mund ta titulloj faqen e webit siç dua unë? --[[Përdoruesi:Aliiss|Aliiss]] ([[Përdoruesi diskutim:Aliiss|diskutimet]]) 19 shtator 2024 23:50 (CEST) :[[Përdoruesi:Aliiss|Aliiss]], Mirëdita! Mund të jeni më konciz për pyetjen, ju lutem? Faleminderit!<span id="Vyolltsa:1726839255218:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 20 shtator 2024 15:34 (CEST)</span> == Çmimi për mirëmbajtjen e faqes kryesore == {{Çmim i parë|1=mirëmbajtjen e faqes kryesore|viti=2023|përdoruesi=Vyolltsa}} == Results from the survey about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, During August 2024, we sent you a survey about the tools, so now we would like to bring to your attention the conclusions and results from the survey, which you can explore on this '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Tools|Meta page]]'''. I hope you will enjoy exploring the mentioned tools on the page, along with other conclusions from the survey. Thanks for your time, and we will continue working on this important topic. --[[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 7 tetor 2024 14:10 (CEST) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 --> == Pyetje nga [[User:Skenderbaca|Skenderbaca]] nëpërmjet panelit të ndihmës (30 tetor 2024 11:21) == Pershendetje. Eshte krijuar nje Page me emrin Hafiz Qamil Baça personalitet i njohur me referenca referenca te plota rreth personalitetit te tij. ne faqen e ketij personaliteti eshte ky mesazh: _____ Kjo faqe është propozuar për grisje për shkak të udhëzimeve të Wikipedia-s. Arsyeja: Hafiz Qamil Baça - Personalitet i besimit Islam ne Shqiperi. Në qoftë se mendoni se kjo faqe nuk meriton grisjen, ose keni ndër mend ta rregulloni sipas rregullave të Wikipedia-s, mund ta hiqni këtë njoftim, por jeni të lutur të mos e hiqni nëse jeni ju krijuesi. Në qoftë se jeni ju krijuesi i këtij artikulli dhe/ose nuk jeni dakord me grisjen, shtoni: 'pezullo-grisjen' direkt pas këtij shënimi 'grise', dhe arsyen përse kjo faqe nuk duhet të griset, në faqen e diskutimit. Administratorë: kontrolloni lidhjet, historinë (tani), dhe regjistrat para se të grisni faqen. ____ krijuesi i kesaj faqeje i ka bere permisimet e duhura me referenca. lutem si mund te ndihmoni per heqjen e mesazhit paralajmerues per heqje... ne menyre qe faqja te mos hiqet dhe te jete e disponueshme per lexuesit e interesuar. Faleminderit --[[Përdoruesi:Skenderbaca|Skenderbaca]] ([[Përdoruesi diskutim:Skenderbaca|diskutimet]]) 30 tetor 2024 11:21 (CET) :[[Përdoruesi:Skenderbaca|Skenderbaca]], përshëndetje! Faleminderit që shkruat. Për këtë pyetje që shtroni, besoj se dikush tjetër mund t'ju ndihmojë. Kontaktoni [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] për më shumë. Gjithë të mirat!<span id="Vyolltsa:1730381889084:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 31 tetor 2024 14:38 (CET)</span> :[[Përdoruesi:Skenderbaca|Skenderbaca]], Pershendetje, Kundershtimin e Grisjes e ke shtuar tek faqja e diskutimit dhe jo te faqja e artikullit. Burimet qe ke thene ne faqen e diskutimit qe do i shtosh, nuk ekzistojne, ne kete moment artikulli ka 0 referime (burime te dhenash). Teksti shume voluminoz qe e ke shtuar ne kete artikull qe e ke krijuar ka qasje spjegimi per figuren e personit, me shume personale sesa enciklopedike dhe marketing.. Fjalite qe ke shtuar si:<br/>''Mik dhe bashkëpunëtor i ngushtë, me tri Kryetar të Komunitetit Mysliman Shqiptar<br/>KANË THËNË PËR HAFIZ QAMIL BAÇËN…<br/>Isuf Dervishi-ish Kryetar i Këshillit Bashkiak të Librazhdit është shprehur:<br/>Ilirjan Meta, kryetar i Këshillit të Përkohshëm Pluralist të qytetit të Librazhdit, në vitet 1990-1991 do të shprehej: “Haxhi Hafiz Qamil Baça, frymëzues dhe Kontribues i tolerancës mes besimeve fetare”<br/>Haxhi qazim Muçi Ish Myfti i rrethit të Korçës shprehet: “Myftiu i Librazhdit, Haxhi Hafiz Qamil Baça, do të pozicionohej Aty ku ishte e drejta dhe e vërteta“<br/>Haxhi Ardit Hoxhllaku Myfti i rrethit të Librazhdit: Kudo që shkoJ, nëpër fshatra e familje, dëgjoj të përmendet me respekt dhe nderim emri i tij''<br/>Ky nuk eshte tekst enciklopedik.. Poashtu formati i artikullit nuk eshte brenda rregullave te komunitetit. Pastaj ''INSTITUCIONALIZIMI I BESIMIT ISLAM NË SHQIPËRI'' eshte teme ne vetvete qe nuk lidhet me biografine. Informacioni qe ke shtuar ka nevoje per shume procesim per te qene i pranueshem. <br/>Nese te duhet ende ndihme, me kontakto te faqja ime e diskutimit.<span id="Leutrim.P:1730413836246:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 31 tetor 2024 23:30 (CET)</span> == Pyetje nga [[User:Albanian02|Albanian02]] nëpërmjet panelit të ndihmës (17 dhjetor 2024 00:53) == Përshëndetje, Dëshiroj të di nëse është e mundur të ngarkohet një foto nga një faqe e internetit (https://www.radiokosovaelire.com/arsim-nazmi-muzaqi-13-11-1978-26-4-1999/) në Wikipedia për artikullin mbi Arsim Muzaqi. Po ashtu, a mund të më tregoni se sa kohë mund të marrë për të shfaqur artikullin në rezultatet e Google kur kërkohet emri "Arsim Muzaqi"? Faleminderit për çdo Informacion Albanian 02 --[[Përdoruesi:Albanian02|Albanian02]] ([[Përdoruesi diskutim:Albanian02|diskutimet]]) 17 dhjetor 2024 00:53 (CET) :[[Përdoruesi:Albanian02|Albanian02]] mirëdita! Që të ngarkoni një foto në Wikipedia, duhet fillimisht ta ngarkoni në faqen "Wikimedia Commons", pasi fotografitë në Wikimedia Commons duhet të përmbushin rregullat e të drejtës së autorit. Fotot e marra nga interneti nuk mund të ngarkohen në Wikipedia pa lejen e krijuesit ose autorit të fotos së marrë nga interneti.<br style="margin-bottom:0.5em"/>Pra, për të përdorur foton nga "Radio Kosova e Lirë", do duhet të merrni leje me shkrim nga autori që ka bërë foton. <br/>Nëse merrni këtë leje, mund ta ngarkoni foton në Wikimedia Commons me një licencë të lirë si CC BY-SA 4.0., që është platforma për fotot dhe mediat e përdorura në Wikipedia. <br style="margin-bottom:0.5em"/>Për sa i përket pyetjes 2, koha që një artikull i Wikipedia-s të shfaqet në Google nuk është e përcaktuar. Ka raste që Google-i i indekson/ shfaq artikujt e rinj të Wikipedia-s brenda disa ditësh ose edhe më shumë kohë. Varet nga sa shpesh Google "kërkon" (crawls) faqet e Wikipedia-s. <br style="margin-bottom:0.5em"/>Shpresoj t'ju kemi ndihmuar. Më shkruani, nëse keni pyetje të tjera. Faleminderit! 😊<span id="Vyolltsa:1734427197495:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 17 dhjetor 2024 10:19 (CET)</span> == Pyetje nga [[User:Albanian02|Albanian02]] nëpërmjet panelit të ndihmës (17 dhjetor 2024 14:26) == Përshëndetje, Kam vënë re se artikulli Arsim N. Muzaqi është shkruar më shumë si një memorial dhe nuk i përmbahet stilit enciklopedik të Wikipedias. Unë vetë nuk mund të bëj ndryshimet, por dëshiroj të tërheq vëmendjen për këtë çështje. A mund të ndihmojë dikush me përvojë që ta bëjë artikullin më neutral dhe më në përputhje me standardet enciklopedike? Faleminderit për ndihmën! Arsim Nazmi Muzaqi (13 nëntor 1978 – 26 prill 1999) ishte një luftëtar i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) dhe njihet si një nga dëshmorët në luftën për pavarësinë e Kosovës. Ai lindi në Vushtrri, në një familje me tradita të forta patriotike, dhe që në moshë të re dallohej për talentin e tij sportiv dhe angazhimin në studime. Muzaqi u bashkua me Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës më 25 gusht 1998 dhe shërbeu në Batallionin e 4-të të Brigadës 141 „Meh Uka“. Gjatë shërbimit të tij ushtarak, ai mori pjesë në disa beteja të rëndësishme, përfshirë ato në Ashlan, Rahovë, Mazhik, Kutllovc dhe në vende të tjera. Në këto beteja ai tregoi aftësi ushtarake dhe angazhim për lirinë dhe pavarësinë e Kosovës. Ai ishte gjithashtu pjesë e një njësiti special dhe luajti një rol kyç në disa operacione, përfshirë kapjen e tetë ushtarëve serbë në janar 1999 dhe sulme strategjike ndaj bazave të armikut. Muzaqi ra në betejën e 26 prillit 1999 në afërsi të Maidanit, gjatë një përleshje të ashpër, ku ai dhe shokët e tij mbronin pozitat e UÇK-së. Pasi ra në luftë, ai u bë simbol i sakrificës dhe qëndresës për lirinë e Kosovës. Përveç tij, gjithashtu dhanë jetën luftëtarë të tjerë si Komandanti Shemsi Ahmeti dhe Rrustem Hyseni. Pas vdekjes, [[Arsim Muzaqi]] u nderua posthumisht me titullin „Dëshmor i Kosovës“, dhe në nder të kontributit të tij për pavarësinë e Kosovës, një rrugë në qytetin e Vushtrrisë u emërua në emrin e tij. --[[Përdoruesi:Albanian02|Albanian02]] ([[Përdoruesi diskutim:Albanian02|diskutimet]]) 17 dhjetor 2024 14:26 (CET) :[[Përdoruesi:Albanian02|Albanian02]], miremengjes! Per te shkruar artikullin, mund t'ju ndihmoje perdoruesi: [[User:Leutrim.P|Leutrim.P]] . Une sapo e etiketova dhe mund te bisedoni se bashku. Puna e mbare dhe faleminderit dhe nje here per kontributin qe jepni.<span id="Vyolltsa:1734595065662:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 19 dhjetor 2024 08:57 (CET)</span> ::Faleminderit per njoftimin Vyolltsa. @[[Përdoruesi:Albanian02|Albanian02]], nuk me kishte ardhur njoftimi per repliken qe kishe shtuar tek faqja jote e diskutimit. I bera disa ndryshime te vogla, tani duhet te jete ne rregull. Vlen te ceket se eshte shume me rendesi qe te dhenat qe i ke shtuar ne artikull te gjenden ne faqen te cilen e ke cituar (ne burim/referim) dhe citimet te jene te bollshme qe te faktojne ato pretendime qe i ke shtuar.<span id="Leutrim.P:1734633294738:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 19 dhjetor 2024 19:34 (CET)</span> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Teatri "Buddies in Bad Times"]]'' == Përshëndetje, Vyolltsa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2741945|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Teatri "Buddies in Bad Times"]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20janar%202025,%2013:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 janar 2025 14:06 (CET) == Pyetje nga [[User:Klubi Futbollit Bashkimi (Shkoder)|Klubi Futbollit Bashkimi (Shkoder)]] nëpërmjet panelit të ndihmës (15 prill 2025 11:58) == si mund ta bej faqen time te shikohet ne googel --[[Përdoruesi:Klubi Futbollit Bashkimi (Shkoder)|Klubi Futbollit Bashkimi (Shkoder)]] ([[Përdoruesi diskutim:Klubi Futbollit Bashkimi (Shkoder)|diskutimet]]) 15 prill 2025 11:58 (CEST) :[[Përdoruesi:Klubi Futbollit Bashkimi (Shkoder)|Klubi Futbollit Bashkimi]], mirëdita! Kjo gjë ka të bëjë më shumë me Google-in edhe se sa i vizituar është artikulli. P.sh., nëse shkon tek artikulli dhe klikon: Mjetet->Informacioni i Faqes, mund të shihni se sa herë është vizituar artikulli. Shpresoj t'ju kem ndihmuar sadopak.<span id="Vyolltsa:1744815890282:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 16 prill 2025 17:04 (CEST)</span> == Pyetje nga [[User:Gertzenelaj|Gertzenelaj]] te [[Samir Mane]] (29 prill 2025 11:22) == I dont know how to delete a reference --[[Përdoruesi:Gertzenelaj|Gertzenelaj]] ([[Përdoruesi diskutim:Gertzenelaj|diskutimet]]) 29 prill 2025 11:22 (CEST) :[[Përdoruesi:Gertzenelaj|Gertzenelaj]], Shko te artikulli, shtypni butonin "Redakto", shkoni te referenca që doni të hiqni dhe pastaj shtypni butonin "delete" dhe kështu hiqet referenca. Nëse dini të fshini sende në një dokument "Word", edhe në artikull është e njëjta gjë. Shpresoj t'ju kem ndihmuar.<span id="Vyolltsa:1745930025904:Përdoruesja_diskutimFTTCLNVyolltsa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 29 prill 2025 14:33 (CEST)</span> == Join the 6th Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign – 2025 Edition == Dear Wikimedia affiliate community leader, Thanks for organizing the previous editions of the [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign|Wikipedia Pages Wanting Photos]] Campaign in your community. We invite your community again to participate in the 6th edition of the [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign]], a global campaign taking place from July 1 to August 31, 2025. Participants will choose among Wikipedia pages without photos, then add a suitable photo from among the many thousands of photos in the Wikimedia Commons, especially those uploaded from thematic contests ([[:m:Wiki Loves Africa|Wiki Loves Africa]], [[:m:Wiki Loves Earth|Wiki Loves Earth]], [[:m:Wiki Loves Folklore|Wiki Loves Folklore]], [[:m:Wiki Loves Monuments|Wiki Loves Monuments]], etc.) over the years. More than 80 Wikimedia affiliates have participated since the campaign was launched in 2020 and have added images to more than 400,000 Wikipedia articles in over 245 Wikipedia languages. Thanks to the volunteer contributors! We now invite your affiliate to organize and lead the campaign within your community. As a local organizer, you may: *Encourage individual members to take part by adding images to Wikipedia articles. *Host edit-a-thons focused on improving visual content. *Organize training workshops to teach contributors how to correctly integrate images into Wikipedia. These activities will help build local capacity and increase visual content across Wikipedia. Please note that for participants to be eligible to participate in the campaign, they need to have registered an account for at least a year before the official start date of the contest. That is, for the 2025 edition, they must have registered an account on or before July 1, 2025. The account can be from any Wikimedia project wikis. The organizing team is looking for a contact person to coordinate WPWP participation at the Wikimedia user group or chapter level (geographically or thematically) or for a language Wikipedia. We would be glad for you to [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025/Participating Communities|sign up directly]] at [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025/Participating Communities|WPWP Participating Communities]]. With kind regards, [[User:Reading Beans]] On behalf of the Wikipedia Pages Wanting Photos campaign 2025. [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 17 maj 2025 15:43 (CEST) <!-- Message sent by User:T Cells@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Pages_Wanting_Photos_2025/Call_for_participation_letter/Targets_past_organizers&oldid=28745740 --> == Të ftoj në diskutim, ku edhe mund të votosh == @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], të përfundohet edhe një qështje që ka kohë që diskutohet; https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Propozoj%20heqjen%20e%20privilegjeve%20t%C3%AB%20administrator%C3%ABve%20joaktiv%C3%AB . [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 korrik 2025 18:39 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Jora Hodo]]'' == Përshëndetje, Vyolltsa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2824647|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Jora Hodo]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20gusht%202025,%2015:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 gusht 2025 17:42 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Amigdala]]'' == Përshëndetje, Vyolltsa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2828108|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Amigdala]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20gusht%202025,%2014:32)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 gusht 2025 16:32 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Konkursi i Shkencës Wiki]]'' == Përshëndetje, Vyolltsa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2858432|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Konkursi i Shkencës Wiki]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20tetor%202025,%2010:23)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 tetor 2025 12:23 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Psikologjia e turmës]]'' == Përshëndetje, Vyolltsa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2863544|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Psikologjia e turmës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: simbol i padukshëm|simbol i padukshëm]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë simbole të padukshme. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: invisible characters|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20tetor%202025,%2015:27)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 tetor 2025 17:27 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Banda "Baader Meinhof" (film)]]'' == Përshëndetje, Vyolltsa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2863607|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Banda "Baader Meinhof" (film)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20tetor%202025,%2020:01)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 tetor 2025 22:01 (CEST) == Përshëndetje Vyolltsa == Të përgëzoj për intervistën që paske bërë për wikipedian e gjuhës shqipe [https://www.youtube.com/watch?v=6_k-BCGZkwQ në këtë emision], shumë e pasur e informuese. @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]]. -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 nëntor 2025 18:41 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Zoti ekziston dhe jeton në Bruksel]]'' == Përshëndetje, Vyolltsa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2874122|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Zoti ekziston dhe jeton në Bruksel]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20n%C3%ABntor%202025,%2012:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 nëntor 2025 13:02 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sistemi në një çip]]'' == Përshëndetje, Vyolltsa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2877604|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sistemi në një çip]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20dhjetor%202025,%2015:46)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 dhjetor 2025 16:46 (CET) == Aktiviteti i kontrolluesve == :Përshëndetje, [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Kontrolli%20i%20ndryshimeve%20n%C3%AB%20pritje sipas rregullores së përditësuar] për menaxhimin e privilegjeve të kontrolluesve, po kryhet rivlerësimi periodik i aktivitetit të përdoruesve. :Si pjesë e procesit standard, ju jepet një afat reflektimi prej 30 ditësh nga dita e marrjes së këtij njoftimi. Brenda këtij afati, nëse nuk keni përmbushur kriterin minimal ju mund të rritni aktivitetin tuaj në mënyrë që të përputhet me kërkesat e reja të rregullores. :Pas përfundimit të periudhës së reflektimit, do të kryhet auditimi përfundimtar. Nëse kriteret e aktivitetit nuk janë përmbushur deri atëherë, privilegjet e kontrolluesit do të hiqen automatikisht, në përputhje me rregulloren. :Ky proces ka për qëllim të sigurojë funksionimin e qëndrueshëm të sistemit të kontrollit dhe mbajtjen e numrit të ndryshimeve në pritje në nivel të ulët. :Faleminderit për mirëkuptim dhe kontributin tuaj. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 15 dhjetor 2025 07:28 (CET) ::Pershendetje [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]). Faleminderit qe me njoftove, do te perpiqem ta kem parasysh, pasi une merrem me pjesen e organizimite te eventeve ku ftoj njerez te ndryshem te rrisin dhe permiresojne permbajtjen e artikujve ne platformat e ndryshme. Prandaj, une e mbush kete gje nga ilustrimet e artikujve per evente. - {{unsigned|Vyolltsa| 15 dhjetor 2025 11:10 (CEST)}} @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], Më vjen mirë që paske shkruar por pasi etiketimi nuk është bërë si duhet, nuk më ka ardhur një njoftim, në raste të tjera thjeshtë përdor "@" para emrit të përdoruesit, etiketimi ndodh vetvetiu. Në fakt ke bërë një punë të mirë me kontrollin e redaktimeve në pritje, shumë përdoruesve në atë kohë i'u kanë hequr privilegjet e kontrolluesit. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 12 maj 2026 00:28 (CEST) :@[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 12 maj 2026 00:30 (CEST) == Pyetje nga [[User:Enis1010|Enis1010]] te [[KF Rramalia]] (12 mars 2026 01:14) == Për këtë klub shiko a është në rregull? --[[Përdoruesi:Enis1010|Enis1010]] ([[Përdoruesi diskutim:Enis1010|diskutimet]]) 12 mars 2026 01:14 (CET) == Përshëndetje == Përshëndetje, Uroj të gëzoni shëndet! Ju lutem që të shikoni se a është në rregull dhe sipas kritereve artikulli Shkolla e Mesme e Ulët Mazllum Këpuska Gjakovë. Me respekt! [[Përdoruesi:Arbenori|Arbenori]] ([[Përdoruesi diskutim:Arbenori|diskutimet]]) 12 mars 2026 11:03 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkolla 9-vjeçare "Pashko Vasa" Rrëshen]]'' == Përshëndetje, Vyolltsa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2918539|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkolla 9-vjeçare "Pashko Vasa" Rrëshen]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresa|Adresa]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me adresat e vendosura në to. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: URL|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20prill%202026,%2010:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 prill 2026 12:53 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Eni Reka]]'' == Përshëndetje, Vyolltsa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2919588|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Eni Reka]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20prill%202026,%2012:01)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 prill 2026 14:01 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Nash Format]]'' == Përshëndetje, Vyolltsa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2956924|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Nash Format]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20prill%202026,%2008:28)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 prill 2026 10:28 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shtëpia Botuese "Nash Format"]]'' == Përshëndetje, Vyolltsa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2956964|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shtëpia Botuese "Nash Format"]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20prill%202026,%2009:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 prill 2026 11:02 (CEST) == Pyetje nga [[User:Maria Sokoli|Maria Sokoli]] nëpërmjet panelit të ndihmës (23 prill 2026 14:15) == Pershendetje Kam bere redaktimin per mamin tim per bion ne wikipedia shqip, mund te me ndihmoni te di se kur mund ti shfaqet. Emri i saj eshte luljeta dano --[[Përdoruesi:Maria Sokoli|Maria Sokoli]] ([[Përdoruesi diskutim:Maria Sokoli|diskutimet]]) 23 prill 2026 14:15 (CEST) :@[[Përdoruesi:Maria Sokoli|Maria Sokoli]] përshëndetje! Që artikulli të shfaqet, nuk ka një datë të caktuar, por varet se nga momenti që kontrollohet dhe verifikohet nga një kontrollues i Wikipedia-s. :Gjithsesi, për artikuj biografi ka disa rregulla të rëndësishme: artikulli duhet të jetë i shkruar në mënyrë neutrale, të ketë burime të besueshme, të verifikueshme dhe të paanshme, si dhe të tregojë që personi paraqet interes publik dhe rëndësi enciklopedike. :Duke qenë se bëhet fjalë për mamin, duhet pasur akoma më shumë kujdes, sepse kjo mund të shihet si konflikt interesi dhe artikulli bazohet në subjektivitet. :Pra, nuk është çështje kohe, por çështje nëse artikulli i plotëson rregullat e Wikipedia-s. Ju rekomandoj të lexoni [[Wikipedia:Pesë shtyllat|këto rregulla]] për ta përmirësuar sipas shtyllave të Wikipedia-s. Shpresoj t'ju kem ndihmuar. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 23 prill 2026 15:51 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Baboon Food Delivery]]'' == Përshëndetje, Vyolltsa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2975687|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Baboon Food Delivery]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20prill%202026,%2016:23)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 prill 2026 18:23 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Baboon Food Delivery]]'' == Përshëndetje, Vyolltsa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2975957|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Baboon Food Delivery]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Lidhjet e jashtme|Lidhjet e jashtme]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa në parametra që nuk mund të përmbajnë adresa. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: external links|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20maj%202026,%2020:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 maj 2026 22:34 (CEST) == Administratore == Tashmë je administratore. Urime! Administratorët kanë përgjegjësi shtesë dhe e zgjedhin vetë ku do të përqendrohet vëmendja e tyre. Unë do të sugjeroja [[Special:SpecialPages|faqet e veçanta]] – pasi është vendi ku kryhet mirëmbajtja e projektit dhe përdoruesit e zakonshëm nuk mund të ndihmojnë aq shumë sa një administrator – si dhe procesin e rivlerësimit të [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Rivlerësime|artikujve të mirë]] e atyre [[Wikipedia:Artikuj të përkryer/Rivlerësime|të përkryer]]. Prej disa muajsh tashmë rreth 30 artikuj në total presin rishkrim për të ardhur konform standardeve detyrë që nuk është marrë përsipër nga ndokush seriozisht. Zbrazja e atyre listave do të "zhbllokonte" procesin normal të artikujve të mirë e të përkryer në të ardhmen. Puna e mbarë! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 6 maj 2026 12:10 (CEST) == Urime për privilegjet e reja! == @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], unë që një kohë merrem me një pjesë të [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi:Leutrim.P/Projekti_Post-100K Projektit Post-100K], çfarë do më ndihmonte jashtëzakonisht shumë është thjeshtë votimi në kandidaturat që po presin gjatë te; [[Wikipedia:Forumi i Grisjes|Forumi i Grisjes]], [[Wikipedia:Artikuj të mirë|Artikuj të mirë]], [[Wikipedia:Artikuj të përkryer|Artikuj të përkryer]]. Sigurisht, kur të kesh kohë. P.s. mos u nxito shumë me grisje të artikujve që kanë përmbajtje të konsiderueshme, dhe artikujt që janë më të vjetër se 10 vite, duhet të propozohen në FG për votim që të mund të grisen. Punë të mbarë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 12 maj 2026 00:45 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">You may be eligible to vote in the U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am contacting you because you previously voted in elections related to the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. You may be eligible to vote in the current U4C election, which is open now and closes on 2 June 2026. You can find out more about the candidates and the election on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the election page on Meta]], and from there you can access the vote itself. Your participation in these elections is important to the governance of Wikimedia communities, and your time spent learning about the candidates and voting is appreciated. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> [[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20 maj 2026 19:20 (CEST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30569831 --> == Lake Gistova/Gramoz/ Gramozit, revisionist editing on the Albanian page of Wikipedia == Greetings '''Vyolltsa''' My main concern is that someone is allowing bots to change the article written in Albanian concerning the location of Lake Gistova/Gramoz or Gramozit. Which is the same lake under different names. On April 12 2026 if Iam not mistaken an unidentified Bot changed the location from Greece to Albania without presenting Primary Governmental Sources. But what is funny is that suddenly the article has become protected and no change is allowed anymore? That is very mysterious. In addition the position of the lake has already been adjudicated in the English version of Wikipedia, with facts thus what we are witnessing in the Albanian page is plagiarism and border revisionism by certain unidentified bots. I am looking for a solution on this matter. In addition I forwarded a message to Klein Muçi to his talk page three days ago about this issue with facts but yet I haven't received no answer on this matter. Once more I will place my primary Albanian Governmental Sources concerning the status and international location of Lake Gistova/ Gramozit and I will be waiting from your behalf for a solution/resolution on this matter. Additionally, I have already informed and reported this matter on Wikipedia as well concerning about this misinformation issue. Border revisionism should not be allowed at all, but ironically the issue is being resurfaced mysteriously when the matter has been adjudicated once and for all in the English and other foreign language pages. Clearly the Albanian Military Topographic Institute and the National Territorial Planning Agency of Albania both confirm the lake is not in Albania. Thank you for your attention, Aetolia ALBANIAN Governmental Agency https://akpt.maps.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=ff270e99f5be45f19c7b7a1e3e618b27        Here as well the official Albanian map  shows clearly where the Lake Gistova lies. '''Institutin Topografik të Ushtris'''ë Official Albanian Military Topographical maps: You can zoom in, very easy inside the map squares https://shop.geospatial.com/publication/38PCREFVGPMH4RPD0MSAVZHMV6/Albania-1-to-100000-Scale-Topographic-Maps see also https://shop.geospatial.com/publication/0K48DGWKGBQ44E21WWYBAJKMS7/Albania-1-to-50000-Scale-Topographic-Maps The '''State Authority for Geospatial Information (ASIG)''' ([[:en:Albanian_language|Albanian]]: ''Autoriteti Shtetëror për Informacionin Gjeohapësinor'') The agency is under the supervision of the [[:en:Prime_Minister's_Office_(Albania)|Prime Minister's Office]]. https://geoportal.asig.gov.al/map/?auto=true Official Albanian geospatial primary sources confirm this placement unequivocally. The Agency for the State Cadastre and Geospatial Information (ASIG) Geoportal, when viewing the 2007 20 cm resolution orthophoto layer (selectable in the left/bottom panel as "2007 20 CM" or similar under Orthoimagery/Historical Maps), clearly shows the lake at high zoom levels near projected coordinates 567362.404 E, 4470179.392 N (in the Albanian national projection system). The high-resolution 2007 aerial imagery—produced and hosted by Albania's official geospatial agency—depicts the lake entirely south of the border ridge/watershed, with no Albanian boundary line crossing the water body or including it within Albanian territory. This visual evidence aligns with publications from the Albanian Military Topographic Institute and the National Territorial Planning Agency (AKPT), which exclude Lake Gistova from Albanian border delimitations. Mapping errors on some commercial platforms (e.g., historical inaccuracies on Google Maps placing the border across the lake) have led to online discussions and occasional media reports, but these stem from technical glitches, not official claims or disputes. Primary sources from both countries, including ASIG's 2007 orthophoto, support the lake's full location in Greece. •          Neutrality: Removes unsubstantiated "Albanian perspectives" of overlap, as no official Albanian government or geospatial data supports this; it avoids amplifying fringe media narratives (e.g., from Albanian outlets like Pamfleti). •          Clarity and Enhancements: Adds precise coordinates and historical context for verifiability. Includes elevation and size for better reader context without altering the article's encyclopedic tone. Thank you for your attention, '''Vyolltsa''' and I am Looking for a resolution on this matter. Facts are Sacred Comments are Free [[Përdoruesi:Aetolia|Aetolia]] ([[Përdoruesi diskutim:Aetolia|diskutimet]]) 25 maj 2026 16:35 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Festimet e Krenarisë në Australi]]'' == Përshëndetje, Vyolltsa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2987989|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Festimet e Krenarisë në Australi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20qershor%202026,%2013:46)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 qershor 2026 15:46 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[O Fantasma (film)]]'' == Përshëndetje, Vyolltsa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2987993|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:O Fantasma (film)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20qershor%202026,%2014:00)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 qershor 2026 16:00 (CEST) == Pyetje nga [[User:Albanian.kosova|Albanian.kosova]] te [[Granit Miftari]] (13 qershor 2026 01:28) == Përshëndetje! Kam një problem teknik me referencën numër 2 në këtë artikull. Më shfaqet një gabim me të kuqe ku thotë se parametri |user= është injoruar dhe mungon gjuha, por filtri automatik i sistemit po më bllokon dhe nuk po më lejon ta rregulloj kodin nga telefoni. A mund të më ndihmoni ta pastroj kodin e kësaj reference dhe të vendoset parametri i gjuhës (sq)? Faleminderit shumë! --[[Përdoruesi:Albanian.kosova|Albanian.kosova]] ([[Përdoruesi diskutim:Albanian.kosova|diskutimet]]) 13 qershor 2026 01:28 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Aleks Buda]]'' == Përshëndetje, Vyolltsa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3000589|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Aleks Buda]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Formati i datës|Formati i datës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur ndarja mes periudhave të datave të ndryshme përdor vijën e gabuar. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: date format|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20qershor%202026,%2015:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 qershor 2026 17:07 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Juliette Mayniel]]'' == Përshëndetje, Vyolltsa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023344|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Juliette Mayniel]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20gusht%202026,%2021:27)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 gusht 2026 23:27 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Marta Gellhorn]]'' == Përshëndetje, Vyolltsa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3029784|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Marta Gellhorn]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20shtator%202026,%2021:19)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 shtator 2026 23:19 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Marta Gellhorn]]'' == Përshëndetje, Vyolltsa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3029788|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Marta Gellhorn]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Emër i përgjithshëm|Emër i përgjithshëm]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrin name. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: DOI|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20shtator%202026,%2021:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 shtator 2026 23:42 (CEST) == Pyetje nga [[User:EdvinFe|EdvinFe]] nëpërmjet panelit të ndihmës (20 shtator 2026 19:20) == Përshëndetje! Jam biri i Agron Fetiut dhe kam konflikt interesi, të cilin e kam deklaruar në faqen time të përdoruesit. E kam përgatitur një draft në faqen Përdoruesi:EdvinFe/Agron_Fetiu. A mund ta shikoni dhe të më thoni nëse ka burime të mjaftueshme dhe nëse mund ta zhvendos në hapësirën kryesore? Faleminderit! --[[Përdoruesi:EdvinFe|EdvinFe]] ([[Përdoruesi diskutim:EdvinFe|diskutimet]]) 20 shtator 2026 19:20 (CEST) :I dashur @[[Përdoruesi:EdvinFe|EdvinFe]]! Uroj qe te jeni mire! Dhe, ndjese qe nuk kam mundur t'ju kthej pergjigje me heret! E lexova artikullin per babain, Agron Fetiu, dhe duhet te kesh parasysh disa gjera para se ta publikoni artikullin ne hapesiren kryesore te artikujve. :- Ne pergjithesi, artikulli ka theks neutral, por referencat jane te kufizuara qe merren vetem nga faqja e Zyrës Kombëtare të Auditimit. Nga kjo faqe ne e verifikojme rendesine e figures me te dhena profesionale, por nuk eshte e pavarur. Ndërsa, burimi tjeter ne Kallxo.com nuk flet per veprimtarine e tij. Pra, eshte e nevojshme te japesh burime qe provojne qe ne si lexues jo vetem t'i verifikojme, por dhe ta besojme punen e vepren e Agron Fetiut. Per me shume shih [[Wikipedia:Shquarësia|shquarësinë]]. :- Gjuha e perdorur te jete sa me organike e shkruar nga dora e njeriut sesa e makines dhe te jete e stilit perifrazim. :- Per informacion vetjak, do t'ju ftoja ta lexonit dhe kete politike te konfliktit te interesit dhe te qenit sa me neutral ne shkrimin e artikullit: [[Wikipedia:Konflikti i interesit|Politika për konfliktin e interesit]] dhe nuk favorizon redaktimin dhe shkrimin nga te afermit. :- Ju sugjeroj ta mbani draftin në hapësirën tuaj, dhe ftoni redaktore te tjere te Wikipedia-s ta vleresojne artikullin qe ta zhvendosin ose jo. Ose, mund te kontaktoni redaktoret te tjere ta permiresojne e shkruajne artikullint. :Nese keni pyetje te tjera, me shkruani! [[Përdoruesja:Vyolltsa|Vyolltsa]] [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 29 shtator 2026 16:13 (CEST) == Grisje == Si mund ta krijoj nje tem per nje gazetar dhe reportazh i muzikav shqipe ? [[Përdoruesi:DemiPrinCe007|DemiPrinCe007]] ([[Përdoruesi diskutim:DemiPrinCe007|diskutimet]]) 15 tetor 2026 21:58 (CEST) tn3zgtu867jnsblbq89r5ell5sj25c1 0 300856 3057444 2195166 2026-10-15T18:19:28Z ~2026-55548-93 194435 /* Konteksti historik* / 3057444 wikitext text/x-wiki Këngë popullore per Birbilenjte == Konteksti historik == == Teksti == * Trembedhjet male ne kembe * trembedhjete bilbilenjte * trupat mbetur ne Janine * nami vajtur ne Dovlet * -Kurvelesh ci bere djemte* * * Nje emer trimi u vure * se trimat nje jete kane * besen e dhene flamurit * per bese ne litare vane * * Dale bej te dredh cigare, * dal te hedh cepen mbi balle, * dal te puth shoket me radhe, * dal te shoh njehere vatane. * -Per ta malli do me marre* == Historiku i interpretimit == == Lidhje te jashtme == [[Kategoria:Këngë]] nlhv0g2odt4gbi47z544ko38gusbf8i 0 301669 3057624 2499440 2026-10-16T11:41:07Z ~2026-55366-65 194468 u shtuan tre tituj librash qe jane botuar kohet e fundit 3057624 wikitext text/x-wiki Ka lindur në Perlat Epër të rrethit Mirditës, me 9 Qershor 1950, në një familje me tradita patriotike. Babai ishte pjesëmarrës  në luftën nacional çlirimtare dhe pas çlirimit punoi si oficer dhe nëpunës i administratës shtetërore. Mësimet e para, Gjoni  i mori në shkollën fillore të fshatit, për t’i vazhduar ato më tej   në shkollën shtatëvjeçare dhe të mesme në Rrëshen, të cilat i ka përfunduar me rezultatet shumë të mira. Në vitin 1968 pranohet në fakultetin e ekonomisë, në Universitetin e Tiranës, në degën ekonomist kontabël, të cilën e përfundoi me rezultatet të mira. Pas mbarimit të studimeve universitare ka kryer kualifikime pasuniversitare në Universitetin e Administrimit të Ndërmarrjeve në Poittiers Francë (1968), në Ministrinë e Financave të Holandës (2005) dhe në Universitetin Politeknik të Tiranës inxhinieria ndërtimi (2010) . Zotëron  gjuhën ruse dhe angleze. '''Profili i përgjithshëm profesional''' Profili profesional dhe karriera e tij shënojnë nivele të tilla si; drejtues i njësive të auditimit , të financës dhe ndërmarrjeve ekonomike (1972-2000), Anëtar i Trupës së Nivelit Lartë Drejtues (TND) në Administratën Publike Shqiptare   në pozicionet Drejtor i Përgjithshëm i Auditimit në Ministrinë e Financave (2000-2005) Drejtor i Përgjithshëm në Ministrinë e Mbrojtjes (2013-2015). Këshilltar i Ministrit të Mbrotjes (2015-2017), Këshilltar i Kryetarit të Këshillit të Lartë të Prokurorisë(2019-2020), ekspert i jashtëm në Kontrollin e Lartë të Shtetit (2011-2013 dhe 2018-2019), Anëtar i Komitetit të Pranimit në Departamentin e Administratës Publike(2016-2018), anëtar i bordit të revistës shkencore Auditimi Publik (2012-2013) Anëtar i bordit të kompanisë  Insig.sha (2000-2004). Lektor i lëndës Kosto Drejtim në Albania University (2010-2013) dhe Hyrje në Auditim në, Tirana Busines University (2010). Ekspert i çertifikuar nga ITAP (Instituti i Trainimit të Administratës Publike)  në fushën e auditimit , të mbikëqyrjes, prokurimeve publike, hetimit administrativ dhe korrupsionit, vlerësimit të pasurive të paluajtshme  dhe konfliktin e interesave. Trajnues i trajnerëve, hartues dhe drejtues programesh trajnimi në lidhje me auditimin, kontrollin e brendshëm dhe institucionet e mbikëqyrjes. Ekspert i nivelit të lartë (senior) i angazhuar në projekte të financuara nga Bashkimi Europian, USAID (Qeveria amerikane), Këshilli i Europës, Fondacioni Soros, etj., të implementuar brenda e jashtë e Shqipërisë si; Rule of Law project in Albania, Financed by USAID (2007-2010), “Support to the Process of the Public Administration Reform by Improving Public Finance Management and Accountability in Kosovo”, Financed by European Commission (January-February 2015); Strengthening Local Government Structures and Cooperation of Local Elected Representatives in Albania, Financed by Council of Europe (May-October 2016). Referues në kongrese e konferenca shkencore ndërkombëtare e vendore.  Autor  i publikimit të manualeve mbi menaxhimin, auditimin, kontrollin e brendshëm, financat publike, hetimin administrativ të korrupsionit dhe konfliktin e interesave. Publicist, autor i publikimit të qindra artikujve me karakter shkencor,  metodologjik dhe problemor, në  medien e shkruar dhe elektronike. Njëzet   tituj  librash me karakter shkencor dhe profesional, mbajnë emrin e tij si autor dhe bashkautor. Hartues   projektesh për kontrollin e brendshëm financiar publik dhe auditimin, drejtues i palës shqiptare për implementimin e tyre. Hartues  projekt ligjesh, konsulent  biznesi. Themelues i sistemit të kontrollit brendshëm ne Shqipëri[1]. '''EKSPERIENCA PROFESIONALE ,KARRIERA''' {| class="wikitable" |1.01.2016-31.12.2017 |Supervizor ne Kryqin e Kuq Shqiptar (Part time) |- |1.01.2020-15.07.2020 | Ekspert i Jashtëm ne Kontrollin e Larte te Shtetit |- |19.12.2018-31.12.2019 | Këshilltar i Kryetarit te Këshillit te Larte te Prokurorisë |- |1.09.2017-19.12.2018 | Ekspert i Jashtëm ne Kontrollin e Larte te Shtetit |- |1.10.2013-30.08.2017 |Drejtor i Përgjithshëm  & Këshilltar në Ministrinë e Mbrojtjes |- |1.04.2012-30.06.2013 |Pedagog i jashtëm i lëndës “Hyrje në auditim”në Tirana Bussines University |- |1.04.2012-30.09.2013    |Ekspert  i Jashtëm në Kontrollin e Lartë të Shtetit |- |1.05.2012-31.10.2012 |Ekspert në projektin “Monitorimi i strategjisë së luftës kundër korrupsionit dhe qeverisjes transparente” Fondacioni “SOROS” |- |1.03.2011   31.03.2012 |Pedagog i jashtëm (lektor) i lëndës: “Kontabilitet i kosto drejtim” & “Auditim” në  Albanian University   |- |16.07.2010 |Profesion të lirë “Ekspert i vlerësimit të pasurive paluajtshme” |- |1.11.2007-15.07.2010 |Programi i USAID “Për shtetin ligjor në Shqipëri”, Ekspert i auditimit dhe mbikëqyrjes |- |2006-2007 |Konsulent biznesi- supervizor –Veve Group Albania |- |2000-2005 |Drejtori i Përgjithshëm i Auditimit Brendshëm, Ministria e Financave |- |2004-2005 |Drejtues i palës shqiptare të projektit CARDS për “Kontrollin e Brendshëm Financiar Publik”    (2.3 milion Euro) |- |1996-2000 |Kryeinspektor dhe drejtor i departamentit të auditit në INSIG.sh.a |- |1994 –1996 |Inspektor kontrolli në Ministrinë e Industrisë dhe Energjetikës. |- |1992 –1994 |Drejtor i departamentit Financës në Kombinatin e tekstileve Tiranë |- |1991 – 1992 |Drejtor i Degës së Bankës Kursimeve  - Rrëshen |- |1990 – 1991 |Shef i Seksionit të Financës në Komitetin Ekzekutiv- Mirditë. |- |1989 – 1990 |Drejtor i Parkut të Mallrave  – Rrëshen. |- |1988 – 1989 |Shef i seksionit të kontrollit në Komitetin Ekzekutiv- Mirditë. |- |1984 –1987 |Shef i seksionit Financës në Komitetin Ekzekutiv, Mirdita. |- |1980-1984 |Kryetar i degës së Financës në  N.P.D. Rrëshen. |- |1976 –1980 |Inspektor i kontrollit në Komitetin ekzekutiv Mirditë. |- |1972 -1975 |Kryetar i Degës se Planit në Minierën e Spaçit |} '''BOTIME, PUBLIKIME''' '''Referate e kumtesa ,në kongrese e konferenca  shkencore.''' # “Roli i shërbimeve të auditimit në reduktimin e mashtrimit dhe të korrupsionit”: Kumtesë, Konferenca shkencore ndërkombëtare me temë: “Albania and the crisis: what next ? Revisiting the growth model”, organizuar nga Universiteti Mesdhetar i Shqipërisë 15-16 Dhjetor 2012 # “Auditimi i brendshëm dhe auditimi i jashtëm- Fuqia komplementare” Konferenca e 17  plenare IACOP  PEMPAL, 18-20 Qershor 2012,  Budapest  Hungari. # “Bujqësia si prioritet në kushtet shoqërisë së hapur, informacionit dhe teknologjisë” Kumtesë (bashke autor), Konferenca shkencore e organizuar nga Akademia e Shkencave e RSH, Universiteti Mesdhetar i Shqipërisë dhe Gazeta Shqip,  me temë : “Drejt një modeli të ri ekonomik të zhvillimit të Shqipërisë” Tiranë, 6 Tetor 2010. # “Ç’farë është dhe përse duhet kontrolli i brendshëm” Kumtesë  mbajtur në konferencën e tetë ndërkombëtare me temë: “Biznesi dhe punësimi”. Prishtinë Tetor 2009. # “Auditimi i brendshëm publik në rrugën drejt modernizimit”,Referat mbajtur në kongresin e parë të kontabilistëve shqiptarë,  Tiranë  10-11  Shkurt 2005. '''Artikuj në revista shkencore''' # Revista shkencore “Auditimi publik” Nr.5 viti 2013 “Si të shkruajmë një raport auditimi” # Revista shkencore “Auditimi publik”, Organ i Kontrollit të Lartë të shtetit. Nr.3 viti 2012. Mashtrimi dhe korruspioni:Roli i shërbimeve të auditimit për reduktimin e tyre # Revista shkencore “Auditimi publik” Nr.2 viti 2012 Vlerësimi i burimeve njerëzore të KLSH-se. # Revista shkencore “Auditimi publik” Nr.1 viti 2012Mbivendosja e auditimit është kosto shtesë. # “Revista shkencore shqiptare social ekonomike” Nr.1(70)2012 “Percaktimi i kostos ekonomike të erozionit të tokës” – bashkëautor # Revista  Monitor No.15(169) –Prill 20 2005. “Qeverisja e mirë një proces që duhet adoptuar”  . # “Revista Monitor Nr23(279) 13 Qershor 2007“Pesha e vendimmarrjes # Revista Monitor Nr.24 (280) 20 Qershor 2007 “Klienti është mbret-Rroftë mbreti” # Revista Monitor Nr.26 (282) 4 Korrik 2007 “Aktorët kyç të korporatës” # Revista Monitor Nr.28 (284) 18 Korrik 2007 “Fuqia e burimeve njerëzore” '''Libra, Manuale,''' # "Jam këtu...!" Permbledhje publicistike 500 faqe Tiranë 2021 #Monografi “Një jetë ne dy shekuj”-Kujtime 465 faqe, Tirane 2019 #Veprat penale dhe referimi i tyre ne prokurori. Udherrefyes per audituesit e KLSH-se,90 faqe, Tirane 2020 # “Mashtrimi, korrupsioni dhe auditimi” 235 faqe # “Raportimi i auditimit” Guidë për menaxherët dhe audituesit, 65 faqe. (Botim i KLSH) # “Korrupsioni: Një udhëzues për rolin dhe përgjegjësitë e kontabilistëve dhe ekspertëve kontabël”. Financuar nga projekti i KE kundër korrupsionit në Shqipëri (PACA) Korrik 2011 #Manual shpjegues dhe trainimi mbi parandalimin e konfliktit të interesave Tirane 2006, 105 faqe Bashkautor # Manual shpjegues dhe trajnimi mbi parandalimin e konfliktit të interesave në Qeverisjen vendore. Tirane 2009, 120 faqe, Bashkautor # Manual shpjegues dhe trajnimi mbi parandalimin e konfliktit të interesave në prokurimin publik. Tiranë 2009, 112 faqe, Bashkautor # “Hetimi administrativ i veprave penale të  korrupsionit”–Manual Tiranë, 2010, 150 faqe autor, Financuar nga USAID # “Sistemi i kontrollit brendshëm” - Manual për menaxherët   Tiranë, 2009, bashkautor financuar nga USAID # “Fjalori i Auditimit  Anglisht -Shqip”, Tirana 2006 -237 faqe # “Për vete dhe për Ju” Përmbledhje artikujsh publicistikë Tiranë 2007 -250 faqe # “Standardet e auditimit Brendshëm dhe kuadri i praktikave profesionale ” – Përshtatje në shqip   Qershor-2005, 200 faqe.- bashkautor. # Letër Politikat  “Për kontrollin e brendshëm në sektorin publik” Tirane 2004. Autor. Miratuar me VKM # “Kodi etik i auditëve të brendshëm”; Tiranë 2004 .Miratuar me VKM Nr.345 datë 1.06.2004 # “Karta e Auditimit Brendshëm” Tiranë  2004, Miratuar me VKM Nr.345 datë 1.06.2004 # “Auditimi brendshëm publik”; Manual, Tiranë 2004. 492 faqe Miratuar me VKM Nr.345 datë 1.06.2004 # “Kontrolli i brendshëm Uaaa!?” Monografi. Tiranë 2003.  238 faqe. # “Auditimi i brendshëm”, (Karta ; Rregullat baze ; njëqind këshilla ;) Tirane-2003. 250 fq # Udhërrëfyes  “Për auditët e brendshëm të sektorit publik”, Tiranë 2002, 262 faqe. # "Paga: Nga dokrina te sistemi". Një model për ndërtimin e sistemit pagave në sektorin publik. Tiranë, 2026 ,226 faqe. # "Për ata që vijnë...."Libri i tretë Përmbledhje publicistike. Tirane 2026, 292 faqe. # "Për sa kohë kemi një fjalë". Libri i katërt. Përmbledhje publicistikë, Tiranë 2026 350 faqe ( në proces botimi) '''Projekt ligje.''' # Bashkë autor (drejtues) i projekt ligjit  “Mbi auditimin e brendshëm në sektorin publik” # Bashkë autor (drejtues) i projekt ligjit për“Për deklarimin e pasurive  të zyrtareve publikë # ” Projekt ligj. Për përgjegjësinë financiare të punonjësve publikë” '''Artikuj problemorë e publicistikë''' (disa) # Gazeta “Korrieri” 29.11.2002.“Auditimi është funksion i menaxhimit jo i pushtetit”,  # Gazeta Shekulli, 15.07.2003 “Poterja e amnistisë fiskale” # Gazeta Korrieri  6.09.2003. “Banka qendrore dhe politika monetare ose një ftese për ndryshim”. # “Marrëdhënia midis auditimit te brendshëm dhe auditimit te jashtëm” –  Prezantim ne një trajnim te organizuar nga NAO  – United Kingdom. # Gazeta Ekonomia  – Dhjetor 28 2005.“Ligji i Auditimit te brendshëm Ç’fare duhet ndryshuar?” – # Gazeta Express  , Dhjetor 2005 “Lufta kundër (konfliktit te ) interesave”  # Gazeta Ekonomia    13 Janar, 2006.“Auditimi i vetëm informacion i vetëm –  # Gazeta Ekonomia     25 Janar, 2006.“Përdorimi i auditimit ,fundi i auditimit”, # Gazeta Korrieri 15.12.2004 “Konflikti i interesave, si mund te menaxhohet” ? # Gazeta Ekonomia date 1 shtator 2006 “Ne një shtet ku nuk ka kontrollin financa mos prit përparim”; Rreth librit Bibliografia e auditimit”, # Gazeta Korrieri date 15.09.2006 “Shqipëria një euro! Pse një, Po sa ,Po si”? # Gazeta Shqip. 21.10.2009 “Korrupsioni:Koncepte dhe terminologji” # Gazeta Shqip 28.11.2008 “Përgjegjësia materiale dhe përgjegjshmëria publike”, # Gazeta Shqip 30  Shtator 2009 “Mashtrimi,korrupsioni, menaxhimi dhe auditimi” # Gazeta Ekonomia 13 Shkurt 2010 “Kush i kontrollon kontrollorët” # Gazeta “ Shqip ” date 2 Prill 2010 “Modeli i ri ekonomik: Bujqësia.” # Gazeta “Ekonomia”, 20 Maj dhe “Shqip” 21 Maj 2010 “Inspektimi: Sa i bën nder auditimit”-  #Gazeta Shqip date 23.06.2010 “Projeksione mbi kontrollin”dhe zhvillimet e pritshme, # Gazeta Ekonomia date 13.11.2010 “Transparenca e partive politike: Një projekt i mundshëm” # Gazeta MAPO 26.04.2011 “Zgjedhjet: As te drejta , as të lira, as të ndershme” # Gazeta TEMA 20.05.2011 “Si do te zgjidhet kryetari i ri i KLSH-se” # Gazeta Shqip 14.06.2011 “Une e dua Kontrollin e Larte te Shtetit” # Gazeta Shqip 5.07.2011 “Tre kostot e Piramidës” # Gazeta Shqip 18.07.2011 “Shiptarë ! A ndjeni ?”  # Gazeta Tema date 17.06.2011 “Kontrolli i Larte i Shtetit dhe nevoja për reformim” # Gazeta “Tema” 23.09.20011 “Zulu do te shkruhem” #Gazeta Tema 5.10.2011 “Kontrolli i Lartë i Shtetit dhe sfidat e performancës së tij”. # Gazeta Ekonomia datë 22.05.2013 “Auditimi i brendshëm: Një hap përpara dy hapa prapa”. #Gazeta Shqip datë 10.09.2013 “Ligji i nëpunësit civil: Te shtyhet apo te ndryshohet ?” # Gazeta MAPO date 12.09.2013 “Si grabiten qytetaret me ane te ligjit ?” # Gazeta Shqip date 1.10.2013 “Fuqia e parasë në politikë duhet ndalur!” # Gazeta Tema 14.11.2016 “Me pare në dorë” # Gazeta Tema datë 6.12.2016 “Partneriteti publik privat. Avantazhe dhe rreziqe” # Gazeta Tema 23.12.2016 “Paratë e shqiptarëve. Si t’i lexojmë statistikat”. # Gazeta Tema 18.01.2017 “Ndjenja e komunitetit duhet ripërtërirë”. # Gazeta Tema 5.02.2017 “Përgjojcat,vajtojcat dhe gjëmëtarët”. # Gazeta Tema 16.03.2017 “Sikur të isha ...Kryeministër!” # Gazeta Tema 10.07.2017 “Kostot e burokracisë në eksperiencën time”. # Gazeta Tema 19.09.2017 “ Grabitqarët!” #Gazeta Tema 1.10.2017“Që bashkëqeverisja të mos mbetet një slogan”. #Gazeta Tema 4.10.2017 “Taksimi i ndërtesave. As i drejtë dhe as i ndershëm”. #Gazeta Tema 12.10.2017 “Unë do të isha me opozitën por...” # Gazeta Tema 24.10.2017 “Ujë, ujë...” # Gazeta Tema 12.11.2017 “Përmbytjet,qeveria dhe shoqëritë e sigurimeve” #Gazeta Tema 8.12.2017 "Mbulimi i katastrofave: Nga sigurimet apo nga buxheti" #Gazeta Tema 17.12.2017" Rekomandimet e auditimit perballe menaxhimit" #Gazeta Tema 8.02.2018 "Drite hijet e TVSH-se se bizneit te vogel" #Gazeta Tema 7.06.2018 "Ky qeni pameshirshem..." #Gazeta Tema 15.08.2018 "Neper Pogradec!" #Gazeta Tema 18.08.2018 "Kur po shkruhej deklarimi i pasurise"-Jo vetem kujtime #Gazeta Tema 11.12.2018 "Studenet dhe une" #Gazeta Tema 13.12.2018 "Si mushka ! " #Gazeta Tema 24.09.2019 "Faleminderit per sigurimin.Une nuk do te pres qeverine....!" #Gazeta Tema 13.11.2019 "Nje propozim per unazen" #Gazeta Tema 12.04.2020 "Per partizanet e tesitimit(depistimit) masiv te Covid-19, pak aritmetike" #Gazeta Tema 1.05.2020 "Covid 19 Shqiperia versus te tjeret" #Gazeta Tema 11.06.2020 "Refreni i pergjegjesise materiale dhe konturet e nje ligji te munguar" #Gazeta Tema 1.11.2020 "Komercializimi i festavedhe viktimat e tyre" #Gazeta Tema 5.02.2021 "Kardiokirurgu Edvin Prifti: Viktime e dhuratave apo e korrupsionit" ? #Gazerta Tema 10.02.2021 "Rritja e pagaver si shkaterrim i sitemit" #Gazeta Tema 19.04.2021 "Auditimi i qeverisjes vendore; nga KLSH apo audituesit ligjore" #Gazeta Shqiptare 5.10.2021 "Harta e re gjyqesore dhe drejtesia e munguar" #Gazeta Shqiptarja.com 28.11.2021 "Reforma territoriale: Nje ushtrim i veshtire..." ----[1] Robert De Koning PIFC Public Internal Financial Control “A European Commission initiative to build new structure of public internal control in applicant and third-party countries”, Belgium January 2007 , page 181 2uaivbsctq98751efti0u42d9l8vkbe 828 305039 3057615 3026132 2026-10-16T11:03:35Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3057615 Scribunto text/plain return { ["Side_box"] = 14000, ["Sister_project"] = 14000, ["Sister_project/styles.css"] = 14000, ["Spanja-cung"] = 2300, ["Stampa"] = 21000, ["Stili_kalendar"] = 2300, ["Str_find"] = 6500, ["Str_find/logic"] = 6500, ["Str_left"] = 13000, ["Str_len"] = 6600, ["Moduli:Separated_entries"] = 13000, ["Moduli:Settlement_short_description"] = 33000, ["Moduli:Side_box"] = 14000, ["Moduli:Side_box/styles.css"] = 14000, ["Moduli:String"] = 57000, ["Moduli:String2"] = 4200, } fjrxojyu0mydch35qppxu51b8o0hpax 828 305040 3057616 3042976 2026-10-16T11:03:55Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3057616 Scribunto text/plain return { ["Tabelamuajve"] = 2200, ["Talk_other"] = 7400, ["Template_link"] = 3500, ["Template_link_expanded"] = 9700, ["Template_other"] = 2300, ["Tl"] = 3500, ["Tlx"] = 9700, ["Trim"] = 2300, ["Tung"] = 22000, ["TungWiki"] = 22000, ["Moduli:TableTools"] = 53000, ["Moduli:Template_link_general"] = 11000, ["Moduli:Template_parameter_value"] = 2800, ["Moduli:Template_wrapper"] = 6900, ["Moduli:Text"] = 40000, } e9xy4r0rckv23bx89fmv43rlpiklevn 828 305042 3057607 3042967 2026-10-16T10:59:45Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3057607 Scribunto text/plain return { ["Category_handler"] = 10000, ["Citation"] = 2200, ["Cite_book"] = 14000, ["Cite_journal"] = 5800, ["Cite_news"] = 7500, ["Cite_web"] = 29000, ["Cito_web"] = 2400, ["Clear"] = 3900, ["Color"] = 4000, ["Comma_separated_entries"] = 2100, ["Commons"] = 2400, ["Commonscat"] = 11000, ["Commonskat"] = 11000, ["Convert"] = 5300, ["Coord"] = 4300, ["Count"] = 3300, ["Country_data_Franca"] = 4300, ["Cung"] = 8800, ["Cung_template"] = 9500, ["Moduli:Category_handler"] = 15000, ["Moduli:Category_handler/blacklist"] = 15000, ["Moduli:Category_handler/config"] = 15000, ["Moduli:Category_handler/data"] = 15000, ["Moduli:Category_handler/shared"] = 15000, ["Moduli:Check_for_clobbered_parameters"] = 32000, ["Moduli:Check_for_conflicting_parameters"] = 16000, ["Moduli:Check_for_unknown_parameters"] = 71000, ["Moduli:Citation/CS1"] = 39000, ["Moduli:Citation/CS1/COinS"] = 39000, ["Moduli:Citation/CS1/Configuration"] = 39000, ["Moduli:Citation/CS1/Date_validation"] = 39000, ["Moduli:Citation/CS1/Identifiers"] = 39000, ["Moduli:Citation/CS1/Utilities"] = 39000, ["Moduli:Citation/CS1/Whitelist"] = 39000, ["Moduli:Citation/CS1/styles.css"] = 39000, ["Moduli:Color_contrast"] = 2300, ["Moduli:Color_contrast/colors"] = 2300, ["Moduli:Commons_link"] = 2800, ["Moduli:Convert"] = 5400, ["Moduli:Convert/data"] = 5400, ["Moduli:Convert/text"] = 5400, ["Moduli:ConvertIB"] = 20000, ["Moduli:ConvertIB/data"] = 20000, ["Moduli:Coordinates"] = 10000, ["Moduli:Coordinates/styles.css"] = 4300, } q4l3tukxyhwgmyckqpclmsxtptt6e1b 828 305046 3057612 3042972 2026-10-16T11:01:55Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3057612 Scribunto text/plain return { ["Lang"] = 3800, ["Lidhje_e_thyer"] = 5200, ["Lidhje_e_vdekur"] = 8100, ["Link_if_exists"] = 6400, ["Longitem"] = 7500, ["Loop"] = 2400, ["Moduli:Labelled_list_hatnote"] = 2100, ["Moduli:Lang"] = 4500, ["Moduli:Lang/ISO_639_synonyms"] = 4500, ["Moduli:Lang/configuration"] = 4500, ["Moduli:Lang/data"] = 4500, ["Moduli:Lang/data/iana_languages"] = 4500, ["Moduli:Lang/data/iana_regions"] = 4500, ["Moduli:Lang/data/iana_scripts"] = 4500, ["Moduli:Lang/data/iana_suppressed_scripts"] = 4500, ["Moduli:Lang/data/iana_variants"] = 4500, ["Moduli:Lang/data/is_latn_data"] = 4500, ["Moduli:List"] = 7100, ["Moduli:Location_map"] = 2200, } n584n9q6ii0v8l2nx70fd0q2kohlrqt 828 305047 3057609 3042969 2026-10-16T11:00:45Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3057609 Scribunto text/plain return { ["FRA"] = 4300, ["Faqe_e_palidhur"] = 3100, ["File_other"] = 2500, ["Fix"] = 8600, ["Fix/category"] = 8600, ["Fix_comma_category"] = 32000, ["Flag"] = 7400, ["Flag/core"] = 7400, ["Flagicon"] = 3700, ["Flagicon/core"] = 3700, ["Force_plural"] = 2400, ["Fr"] = 4100, ["Franca-cung"] = 5400, ["Moduli:Footballer_positions"] = 2900, ["Moduli:Format_link"] = 4200, } picgp3btedxvtaappof8lhnn29ce694 828 305048 3057617 3042978 2026-10-16T11:04:55Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3057617 Scribunto text/plain return { ["Yesno"] = 41000, ["Yesno-no"] = 4300, ["Moduli:Yesno"] = 78000, } h98uap5ndvknnc7ezu0p267ooxep0qf 828 305051 3057608 3042968 2026-10-16T11:00:05Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3057608 Scribunto text/plain return { ["Delink"] = 2500, ["Designation/colour2"] = 2500, ["Designation/divbox"] = 2500, ["Designation/text"] = 2500, ["Documentation"] = 3000, ["Moduli:Date"] = 9800, ["Moduli:Delink"] = 3400, ["Moduli:Disambiguation/templates"] = 4700, ["Moduli:Documentation"] = 4700, ["Moduli:Documentation/config"] = 4700, ["Moduli:Documentation/styles.css"] = 4700, } eflnvy3bgqcfwqhozu1nrj9zztjfjob 828 305053 3057614 3042974 2026-10-16T11:02:25Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3057614 Scribunto text/plain return { ["Navbox"] = 24000, ["Nbsp"] = 2300, ["Nobold"] = 2700, ["Nobold/styles.css"] = 2700, ["Nowrap"] = 4300, ["Moduli:Namespace_detect/config"] = 16000, ["Moduli:Namespace_detect/data"] = 16000, ["Moduli:Navbar"] = 37000, ["Moduli:Navbar/configuration"] = 37000, ["Moduli:Navbar/styles.css"] = 37000, ["Moduli:Navbox"] = 24000, ["Moduli:Navbox/configuration"] = 24000, ["Moduli:Navbox/styles.css"] = 24000, } ns8llyu8o339qfqzp9sqn1gbx6rjlzq 828 305060 3057610 3042970 2026-10-16T11:01:15Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3057610 Scribunto text/plain return { ["Has_short_description"] = 2900, ["Hlist/styles.css"] = 38000, ["Moduli:Hatnote"] = 4400, ["Moduli:Hatnote/styles.css"] = 4300, ["Moduli:Hatnote_list"] = 4100, } o6b27t9el9022xdjce5gn52i6b5szcu 828 305061 3057611 3042971 2026-10-16T11:01:25Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3057611 Scribunto text/plain return { ["If_empty"] = 56000, ["Ifnoerror_then_show"] = 32000, ["Image_other"] = 2100, ["Imbox"] = 2600, ["Infobox"] = 43000, ["Infobox_French_commune"] = 6400, ["Infobox_football_biography"] = 2900, ["Infobox_historic_site"] = 2500, ["Infobox_medal_templates"] = 3200, ["Infobox_person"] = 3200, ["Infobox_settlement"] = 32000, ["Infobox_settlement/areadisp"] = 2600, ["Infobox_settlement/columns"] = 7100, ["Infobox_settlement/columns/styles.css"] = 7100, ["Infobox_settlement/densdisp"] = 20000, ["Infobox_settlement/link"] = 7100, ["Infobox_settlement/styles.css"] = 32000, ["Infobox_vend_historik"] = 2500, ["Moduli:I18n"] = 13000, ["Moduli:If_empty"] = 56000, ["Moduli:If_preview"] = 4500, ["Moduli:If_preview/configuration"] = 4500, ["Moduli:If_preview/styles.css"] = 4500, ["Moduli:Infobox"] = 49000, ["Moduli:Infobox/styles.css"] = 52000, ["Moduli:Infobox3cols"] = 3000, ["Moduli:InfoboxImage"] = 60000, ["Moduli:InfoboxImage/data"] = 32000, ["Moduli:Infobox_dim"] = 29000, ["Moduli:Infobox_dim/data"] = 29000, ["Moduli:Infobox_mapframe"] = 33000, ["Moduli:Is_infobox_in_lead"] = 2400, ["Moduli:Italic_title"] = 2600, } bdpilkh9qjhhvxvbz72fyclmn4841j4 828 305062 3057606 3042965 2026-10-16T10:59:25Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3057606 Scribunto text/plain return { ["Abbr"] = 3900, ["Add_category"] = 9500, ["Ambox"] = 7000, ["Archive_list"] = 7400, ["Archives"] = 7400, ["Arkiva"] = 7400, ["Arkivi"] = 3700, ["Asbox"] = 29000, ["Moduli:Age"] = 4400, ["Moduli:Archive_list"] = 7400, ["Moduli:Arguments"] = 109000, ["Moduli:Asbox"] = 29000, } dpyed623zr1edcxaeds26chvou22s47 828 305064 3057613 3042973 2026-10-16T11:02:15Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3057613 Scribunto text/plain return { ["Main_other"] = 71000, ["Mbox"] = 2200, ["Moduli:Mapframe"] = 33000, ["Moduli:Math"] = 11000, ["Moduli:Message_box"] = 16000, ["Moduli:Message_box/ambox.css"] = 7200, ["Moduli:Message_box/configuration"] = 14000, ["Moduli:Message_box/imbox.css"] = 2600, ["Moduli:Message_box/ombox.css"] = 2300, ["Moduli:Message_box/tmbox.css"] = 11000, } kzltrvpsxydmhnak37xsg4clkti17ro 0 306270 3057534 2959061 2026-10-15T23:45:53Z Everdha 130663 Shtova faktin qe projekti nuk ka perfunduar dhe eshte ne proçedure shthurrjeje. 3057534 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport |name=Aeroporti Ndërkombëtar i Vlorës |image = Akërnia airfield close to Novoselë.jpg |caption = Fusha e Aeroportit të Vlorës në Akërni |IATA =VLO |ICAO=LAVL |city-served=[[Vlorë]] |location=Akërni |coordinates=40°36′25.7″N 19°25′41.6″E}} '''Aeroporti i Vlorës''' është një projekt i porositur nga [[Qeveria e Shqipërisë|qeveria shqiptare]] për ndërtimin e një aeroporti brenda peizazhit të mbrojtur të [[Pishë Poro-Narta|Pishë Poro-Nartës]], 10 km në veri të [[Vlora|Vlorës]]. Ky do të jetë aeroporti i tretë ndërkombëtar në Shqipëri pas [[Aeroporti Ndërkombëtar i Tiranës|Aeroportit të Tiranës]] dhe [[Aeroporti Zajed bin Sultan|Aeroportit të Kukësit]]. == Tenderi para pezullimit == Më 17 janar 2018, konsorciumi turk Cengiz-Kalyon-Kolin paraqiti ofertën për ndërtimin e aeroportit. Një vit më vonë, konsorciumi vendosi të tërhiqej. Më 16 shtator 2019, ministrja e Infrastrukturës dhe Energjisë [[Belinda Balluku]] prezantoi një projekt ku përveç aeroportit, e gjithë zona do të shndërrohej në një zonë multifunksionale ekonomike me njësi tregtare, fusha sporti, vreshta për përpunimin e verës, etj.<ref>{{Cite web|title=Aeroporti i Vlorës, Balluku: Impakt në zhvillimin ekonomik e turistik|url=https://ata.gov.al/2019/09/16/aeroporti-i-vlores-balluku-impakt-ne-zhvillimin-ekonomik-e-turistik/|website=ata.gov.al|language=sq|access-date=6 mars 2023|archive-date=6 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230306103914/https://ata.gov.al/2019/09/16/aeroporti-i-vlores-balluku-impakt-ne-zhvillimin-ekonomik-e-turistik/|url-status=dead}}</ref> Tenderi u pezullua përkohësisht nga qeveria shqiptare më 31 mars 2020 pa asnjë arsye të dhënë. == Tenderi i rihapur == Kompania AL-DE ka dërguar një kallëzim penal në [[SPAK]] duke akuzuar qeverinë se ka fabrikuar dokumente që nuk janë dorëzuar në garë. Sipas saj, qeveria lejoi futjen në garë të një kompanie fiktive dhe ndryshoi rregullat vetëm 4 ditë para shpalljes së fituesit, me qëllimin e vetëm që koncesioni t’i jepej konsorciumit zvicerano-turko-kosovar.<ref name=":1">{{Cite web|title=Aeroporti i Vlorës/ Ikja e dyshimtë e turqve dhe si Pacolli bleu 40 % të aksioneve për 4450 euro. Kontrata në SPAK dhe roli i Idriz Sinanit|url=https://telegraf.al/sociale/aeroporti-i-vlores-ikja-e-dyshimte-e-turqve-dhe-si-pacolli-bleu-40-te-aksioneve-per-4450-euro-kontrata-ne-spak-dhe-roli-i-idriz-sinanit/|website=telegraf.al|language=sq}}</ref> == Projekti == === Konsorciumi fitues === Tenderi ndërkombëtar u fitua nga një komsorcium i përbëre nga 3 kompani. Kontrata u nënshkrua më 20 prill 2021. Kompanitë përbërëse: * Mabco Constructions, [[Zvicër]], me pronar [[Behgjet Pacolli|Behgjet Pacollin]] (58%) * YDA Group, [[Turqi]] (40%) * 2A Shpk, [[Kosovë]], me pronar Valon Ademin (2%) === Largimi i kompanisë YDA Group === Nga mesi 2022 kompania u largua nga projekti dhe i shiti kompanisë së Pacollit paketën e vet prej 40% të aksioneve për një vlerë minimale prej 4450 eurosh. Mabco Constructions pretendon se YDA Group nuk iu përgjigj investimit të zotuar.<ref name=":0">{{Cite web|date=6 mars 2023|title=Aksionet e kushtueshme të aeroportit të Vlorës shiten për një çmim minimal|url=https://www.reporter.al/2023/03/05/aksionet-e-kushtueshme-te-aeroportit-te-vlores-shiten-per-nje-cmim-minimal/|website=reporter.al|language=sq}}</ref> Një ndër kriteret e tenderit ishte që kompanitë apo bashkimi i kompanive konkurruese të kishin eksperiencë në menaxhimin e aeroporteve.<ref name=":1" /> YDA Group ishte e vetmja kompani me përvojë në ndërtimin dhe operimin e aeroporteve. Pra, punimet vazhdojnë ndërsa kriteret bazë të tenderit janë shkelur. Ekspertë të ekonomisë thonë se ky veprim pritet të rrisë risqet për përfundimin e aeroportit.<ref name=":0" /> === Ndërtimi === Ndërtimi parashikohej fillimisht të zgjasë 36 muaj. Projekti përfshinte ndërtimin e një piste 3.2 km të gjatë, hangar për mirëmbajtjen e avionëve dhe shërbimin e ngarkesave. === Parregullsitë dhe zgjidhja e kontratës nga shteti === Aeroporti duhet të kishte nisur fluturimet në vitin 2025, por projekti pati vonesa të vazhdueshme në përfundimin e punimeve, parregullsi në përmbushjen e kontratës, dhe tejkalim të afateve ne kontratë. Në gusht 2026 [[Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë e Shqipërisë|Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë]] filloi proçedurën për zgjidhjen e kontratës koncesionare.<ref>{{Cite web |date=2026-08-05 |title=Aeroporti i Vlorës: Si u bllokua projekti 103.9 milionë euro dhe pse shteti po zgjidh kontratën |url=https://www.gazetatema.net/ekonomia/aeroporti-i-vlores-si-u-bllokua-projekti-1039-milione-euro-dhe-pse-shte-i577900 |access-date=2026-10-15 |website=Gazeta Tema}}</ref> == Ndikimet == === Ndikimi mjedisor === Aeroporti i ri pritet të ketë një ndikim të madh negativ në mjedis. Ai po ndërtohet në peizazhin e mbrojtur të [[Pishë Poro-Narta|Pishë Poro-Nartës]], një strehë të rëndësishme për flamingot, pelinkanët dhe zogjtë shtegtarë.<ref name=":0" /> Pishë Poro-Narta është kandidate për t'u futur në rrjetin Emerald, ku dhe jetojnë mbi 62 lloje shpendësh të mbrojtur nga Direktiva e Shpendëve dhe Habitateve.<ref>{{Cite web|title=Raporti Vjetor 2021|url=https://ec.europa.eu/neighbourhood-enlargement/albania-report-2021_en|language=en|url-status=live|website=European Commission}}</ref> Organizatat mjedisor vendase dhe ndërkombëtare kundërshtojnë tkurrjen e sipërfaqes së mbrojtur dhe degradimin e statusit, nga "rezervat natyror i menaxhuar" në "peizazh i mbrojtur". Ndërtimi në rrugëkalimin e zogjve shtegtarë nga Evropa drejt Afrikës është kundërshtuar edhe nga Komisioni Europian dhe Konventa e Bernës, e cila deklaroi se projekti kishte mungesë të theksuar të zbatimit të ligjeve kombëtare dhe ndërkombëtare në fushën e mjedisit.<ref name=":0" /> Ekspoertë të mjedisit thonë se operimi i aeroportit do të prishte integritetin e ekuilibrave natyrorë të shpendëve dhe habitateve të tjera të dy anëve të lumit. === Ndikimi ekonomik === Vetë studimet e qeverisë shqiptare e vlerësuan aeroportin të paleverdisshëm nga ana ekonomike, me risqe të larta dhe normë të ultët të kthimit të investimit. Megjithatë, qeveria mori përsipër të kompensojë të ardhurat e munguara të investorëve privatë, duke vënë në dispozicion të projektit rreth 138.000.000 € nga buxheti i shtetit përgjatë 10 viteve të para të operimit.<ref name=":0" /> Ekspertë të ekonomisë thonë se kontrata koncesionare vendos qeverinë shqiptare në pozita inferiore, pasi i garanton investitorit të ardhura edhe kur nuk realizon qarkullim pasagjerësh.<ref name=":0" /> == Shih edhe == * [[Air Albania]] == Referime == <references /> [[Kategoria:Aeroporte në Shqipëri]] btdake4jhy47nqkktj2i1ws09jmxvtt 1 310824 3057582 2383301 2026-10-16T04:20:27Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Tempulli Pundarikakshan Perumal]] 3057582 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Tempulli Pundarikakshan Perumal]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2002711 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131029185946/http://www.thirukoilmagazine.tnhrce.in/online_magazine.html për lidhjen http://www.thirukoilmagazine.tnhrce.in/online_magazine.html. Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 15 shtator 2019 03:22 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tempulli Pundarikakshan Perumal]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2039677 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131002140622/http://aygrt.isrj.net/UploadedData/1911.pdf për lidhjen http://aygrt.isrj.net/UploadedData/1911.pdf. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 shtator 2019 14:38 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tempulli Pundarikakshan Perumal]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2172339 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150701163919/http://www.tnarch.gov.in/cons/tank/tank2.htm për lidhjen http://www.tnarch.gov.in/cons/tank/tank2.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 janar 2021 18:24 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tempulli Pundarikakshan Perumal]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2241064 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080520052836/http://www.hindu.com/2008/05/17/stories/2008051754240600.htm për lidhjen http://www.hindu.com/2008/05/17/stories/2008051754240600.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 gusht 2021 16:27 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tempulli Pundarikakshan Perumal]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2375825 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131029193122/http://www.hindu.com/2008/08/24/stories/2008082454970500.htm për lidhjen http://www.hindu.com/2008/08/24/stories/2008082454970500.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060111114604/http://www.hindu.com/2005/03/11/stories/2005031114870300.htm për lidhjen http://www.hindu.com/2005/03/11/stories/2005031114870300.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131029200712/http://www.hindu.com/2005/03/17/stories/2005031713330300.htm për lidhjen http://www.hindu.com/2005/03/17/stories/2005031713330300.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 dhjetor 2021 01:00 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tempulli Pundarikakshan Perumal]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3052960 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140102200226/http://www.thehindu.com/news/cities/Tiruchirapalli/article392486.ece?textsize=small&test=2 për lidhjen http://www.thehindu.com/news/cities/Tiruchirapalli/article392486.ece?textsize=small&test=2. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140102194100/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/article3011461.ece?textsize=small&test=2 për lidhjen http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/article3011461.ece?textsize=small&test=2. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 tetor 2026 02:22 (CEST) cfry9upiufkdnrjcjtln1orbwhlbuwv 0 311751 3057418 2932916 2026-10-15T12:14:04Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057418 wikitext text/x-wiki '''Zenepe Pirani''' ([[10 maj]] [[1910]], [[Podgoricë]], [[Mali i Zi]] – [[5 korrik]] [[2021]], [[Shkodra]]) ishte një [[Superqindvjeçarët|superqindvjeçare]] shqiptare me origjinë nga [[Podgorica]] ([[Mali i Zi]]), mosha e së cilës aktualisht ende nuk është verifikuar nga burime të pavarura. Ajo ishte personi më i vjetër i gjallë në Shqipëri në kohën e vdekjes së saj.<ref>{{Cite web|title=Zenepe Piranic|url=https://gerontology.fandom.com/wiki/Zenepe_Pirani|url-status=dead|website=Gerontology Wiki|language=en|access-date=15 maj 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220521161841/https://gerontology.fandom.com/wiki/Zenepe_Pirani|archive-date=21 maj 2022}}</ref><ref>{{Cite web|title=111-vjeçarja mori vaksinën anti COVID, Rama i plotëson dëshirën e madhe nënës Zenepe për një takim emocionues|url=https://shqiptarja.com/lajm/kerkoi-qe-ta-takonte-rama-i-ploteson-deshires-111vjecares-qe-mori-dozen-e-vaksines-pfizer|url-status=live|website=Shqiptarja|language=sq}}</ref> ==Biografia== Zenepe Pirani u lind në Podgoricë të Principatës së Malit të Zi (sot [[Mali i Zi]]) më 10 maj 1910. Sipas mediave shqiptare, ajo erdhi në Shkodër nga Mali i Zi në vitin 1924, së bashku me katër motra dhe prindërit. Ajo u fejua shumë e re, në moshën 16-vjeçare dhe qëndroi në Shqipëri, ndërsa pas [[lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] familja e saj u kthye në Mal të Zi. Ajo i mbijetoi dy luftërave botërore, por edhe dy pandemive botërore. Ajo ka lindur 2 vjet para se të formohej vendi ku jetonte. Në mars të vitit 2021, në moshën 110-vjeçare, në Shkodër, ajo mori vaksinën kundër Covid-19, duke e bërë atë ndoshta një nga njerëzit më të moshuar që e mori atë. Në të njëjtin muaj, ajo u vizitua nga kryeministri i Shqipërisë, [[Edi Rama]].<ref>{{Cite web|title=Vaksinohet 111-vjeçarja në Shkodër që mposhti dy luftëra dhe dy pandemi botërore: Pengu më i madh, kërkesa për kryeministrin|url=https://www.balkanweb.com/vaksinohet-111-vjecarja-ne-shkoder-qe-mposhti-dy-luftera-dhe-dy-pandemi-boterore-pengu-me-i-madh-kerkesa-per-kryeministrin/|url-status=live|website=Balkan Web|language=sq}}</ref> Ajo në tre vitet e fundit të jetës u kujdes nga organizata për kujdesin e të moshuarve shkodranë “Organizata Alternative Pro”, e cila e varrosi.<ref>{{Cite web|title=Feston ditëlindjen 111 vjeçarja/ Shkodër, Zenepe Piraj mori sot dozën e dytë të vaksinës|url=https://www.botasot.info/shqiperia/1580824/feston-ditelindjen-111-vjecarja-shkoder-zenepe-piraj-mori-sot-dozen-e-dyte-te-vaksines/|url-status=live|website=Bota Sot|language=sq}}</ref> Pirani vdiq në [[Shkodra|Shkodër]], [[Shqipëria|Shqipëri]], 5 Korrik 2021 në moshën 111 vjeçare, 56 ditë.<ref>[https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10224268844063150&set=a.1478990709132&type=3&app=fbl Obituary] Aida Piranic on Facebook</ref> ==Shih edhe== * [[Njëqindvjeçarët]] * [[Superqindvjeçarët]] * [[Njëqindvjeçarët shqiptarë]] * [[Njerëzit më të vjetër në Ballkan]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Lindje 1910]] [[Kategoria:Vdekje 2021]] [[Kategoria:Njerëz nga Podgorica]] [[Kategoria:Njëqindvjeçarët shqiptarë]] gm1z4yyeblcpbvx7biwtw9efsh32buu 0 312818 3057563 3054645 2026-10-16T03:13:33Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057563 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Denzel Dumfries | image = Edison ndreca inter egnati (cropped Denzel Dumfries).jpg | fullname = Denzel Justus Morris Dumfries | birth_date = {{birth date and age|18|4|1996|df=yes}} | birth_place = [[Rotterdam]], Holandë | height = 1.88 m | position = [[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtës i djathtë]] | currentclub = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | clubnumber = 24 | youthyears1 = | youthclubs1 = Spartaan '20 | youthyears2 = 2002–2013 | youthclubs2 = [[VV Smitshoek|Smitshoek]] | youthyears3 = 2013–2014 | youthclubs3 = [[BVV Barendrecht]] | years1 = 2014–2017 | clubs1 = [[Sparta Rotterdam]] | caps1 = 65 | goals1 = 2 | years2 = 2017–2018 | clubs2 = [[SC Heerenveen|Heerenveen]] | caps2 = 33 | goals2 = 3 | years3 = 2018–2021 | clubs3 = [[PSV Eindhoven|PSV]] | caps3 = 89 | goals3 = 13 | years4 = 2021–2026 | clubs4 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | caps4 = 147 | goals4 = 20 | years5 = 2026– | clubs5 = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | caps5 = 3 | goals5 = 0 | nationalyears1 = 2014 | nationalteam1 = [[Kombëtarja arubiane e futbollit|Aruba]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2016 | nationalteam2 = [[Kombëtarja holandeze nën-20 e futbollit|Holanda U20]] | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2016–2018 | nationalteam3 = [[Kombëtarja holandeze nën-21 e futbollit|Holanda U21]] | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2018– | nationalteam4 = [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holanda]] | nationalcaps4 = 76 | nationalgoals4 = 11 | medaltemplates = {{Medal|Sport|[[Futbolli]]}} {{Medal|Country|{{flamuri|Holanda}} [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holanda]]}} {{Medal|Comp|[[UEFA Liga e Kombeve]]}} {{Medal|Silver|[[Finalet e UEFA Ligës së Kombeve 2019|Portugali 2019]]|}} | club-update = 4 shtator 2026 | nationalteam-update = 30 qershor 2026 }} '''Denzel Justus Morris Dumfries''' (lindur më 18 prill 1996) është një [[futbolli]]st profesionist [[Holanda|holandez]] i cili luan si [[Mbrojtësi (futboll)|mbrojtës i djathtë]] për klubin spanjoll [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] dhe [[Kombëtarja holandeze e futbollit|kombëtaren holandeze]]. Dumfries e nisi karrierën e tij si profesionist në vitin 2014 me [[Sparta Rotterdam|Spartën e Rotterdamit]], duke i ndihmuar të ngjiteshin në [[Eredivisie]] në vitin 2016 kurse një vit më pas u shpall talenti i vitit. Në vitin 2017, ai u transferua te [[SC Heerenveen|Heerenveen]], kurse pas një sezoni kaloi te [[PSV Eindhoven|PSV]], duke u bërë [[Kapiteni (futboll)|kapiten]] në vitin 2021. Në verën e vitit 2021, ai nënshkroi në Itali me Interin. Në nivel ndërkombëtar, Dumfries fillimisht përfaqsoi Aruban në vitin 2014, kjo për shkak të origjinës së tij nga ana e babait. Në vitin 2018, ai vendosi të luante për Holandën, duke debutuar zyrtarisht në atë vit. Tre vite më vonë, ai luajti në [[UEFA Euro 2020|Euro 2020]]. ==Karriera me klube== ===Sparta Rotterdam=== Dumfries e nisi karrierën e tij si futbollist me klubin Spartaan '20, duke qëndruar për dy vite.<ref name="Dumfries Voetbal International March 2018">{{cite news|title=Misschien was ik wel wat timide tussen al die stadsjongetjes|url=https://www.vi.nl/nieuws/misschien-was-ik-wel-wat-timide-tussen-al-die-stadsjongetjes-1|website=Voetbal International|language=nl|date=31 mars 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref name="Dumfries BND Estem">{{cite news|title=Feyenoord heeft met Dumfries echt zitten slapen|url=https://www.bndestem.nl/nederlands-voetbal/feyenoord-heeft-met-dumfries-echt-zitten-slapen~a6a7d08b/|website=BND Estem|language=nl|date=1 dhjetor 2018|access-date=11 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181202120824/https://www.bndestem.nl/nederlands-voetbal/feyenoord-heeft-met-dumfries-echt-zitten-slapen~a6a7d08b/|archive-date=2 dhjetor 2018|url-status=live}}</ref> Ai u la i lirë nga klubi pasi nuk konsiderohej një lojtar i mirë dhe nuk pëlqehej nga shokët e ekipit dhe trajnerët.<ref>{{cite news|title=Dumfries werd door iedereen uitgelachen, zelfs door de trainers|url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/848164/-dumfries-werd-door-iedereen-uitgelachen-zelfs-door-de-trainers-.html|website=Voetbal Primeur|language=nl|date=22 tetor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref name="Dumfries RTV Rijnmond 14 June 2021">{{cite news|title=Uitblinker Dumfries speelde bij deze club jaren geleden al in oranje: 'Maar Denz, je bent helemaal niet zo goed...'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/1277746/Uitblinker-Dumfries-speelde-bij-deze-club-jaren-geleden-al-in-oranje-Maar-Denz-je-bent-helemaal-niet-zo-goed|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=14 qershor 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, ai firmosi me [[VV Smitshoek|Smitshoek]].<ref name="Dumfries Voetbal International March 2018"/> Dumfries fillimisht luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]] por me kalimin e viteve u zhvendos në mbrojtje.<ref name="Never Offside1">{{cite web|url=https://www.neveroffside.nl/n-o-ontmoet-denzel-dumfries-ik-kijk-tegen-helemaal-niemand-op/|title=N.O. ontmoet Denzel Dumfries: 'Ik kijk tegen helemaal niemand op'|website=Never Offside|language=nl|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181010174429/https://www.neveroffside.nl/n-o-ontmoet-denzel-dumfries-ik-kijk-tegen-helemaal-niemand-op/|archive-date=10 tetor 2018|url-status=dead}}</ref> Në vitin 2013, ai u transferua te [[BVV Barendrecht|Barendrecht]], duke luajtur për një sezon.<ref name="Dumfries Backstory BBC">{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/57546472|title=From Aruba amateur to Netherlands hero|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=25 mars 2026}}</ref><ref name="Dumfries Voetbal International March 2018"/> Gjatë kësaj kohe, ai u refuzua nga zbuluesi i talentëve të [[Feyenoord]]it, duke mos u konsideruar në lartësinë e klubit.<ref>{{cite news|title=Feyenoord duidelijk: "Vonden Dumfries niet goed genoeg"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/342335/feyenoord-bekeek-dumfries-vonden-hem-niet-goed-genoeg/|website=FC Update|language=nl|date=30 nëntor 2018|access-date=22 dhjetor 2021}}</ref><ref name="Dumfries BND Estem"/> Në vitin 2014, Dumfries u transferua te [[Sparta Rotterdam]],<ref>{{Cite web|last=Jeroen Nagtegaal (laatste nieuws)|title=Denzel Dumfries Dwingt Contract Af Bij Sparta Rotterdam|url=http://www.bvvbarendrecht.nl/website/index.php/6016-denzel-dumfries-dwingt-contract-af-bij-sparta-rotterdam|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518075141/http://www.bvvbarendrecht.nl/website/index.php/6016-denzel-dumfries-dwingt-contract-af-bij-sparta-rotterdam|archive-date=18 maj 2015|access-date=25 mars 2026|website=bvvbarendrecht.nl|language=nl}}</ref> duke u aktivizuar me ekipet e të rinjëve në muajt e parë.<ref>{{Cite web|title=Denzel Dumfries tekent bij Sparta Rotterdam|url=http://www.vvsmitshoek.nl/index.php/nieuws/235-denzel-dumfries-tekent-bij-sparta-rotterdam|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518092609/http://www.vvsmitshoek.nl/index.php/nieuws/235-denzel-dumfries-tekent-bij-sparta-rotterdam|archive-date=18 maj 2015|access-date=25 mars 2026|website=vvsmitshoek.nl|language=nl}}</ref> Pas kësaj, ai firmosi kontratën e tij të parë si profesionist e cila ishte për tre vite.<ref>{{cite news|title=Sparta contracteert drie jonge talenten|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/121930/Sparta-contracteert-drie-jonge-talenten|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=2 nëntor 2014|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta bindt talenten Dumfries, Alhaft en Albertus|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/265427/sparta-bindt-talenten-dumfries-alhaft-en-albertus/|website=FC Update|language=nl|date=3 nëntor 2014|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 20 shkurt 2015, Dumfries bëri debutimin e tij si profesionist në humbjen 2–1 kundër [[FC Emmen|Emmen]] në kampionat, duke u aktivizuar në pjesën e dytë si zëvëndësues.<ref>{{cite news|title=Sparta verliest van FC Emmen|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/126135/Sparta-verliest-van-FC-Emmen|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=20 shkurt 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai luajti edhe në dy ndeshje të tjera në sezonin 2014–15, në të dyja rastet si zëvëndësues.<ref>{{cite news|title=Sparta verliest met 1-0 van Eindhoven|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/127235/Sparta-verliest-met-1-0-van-Eindhoven|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=20 mars 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta overklast Roda JC: 6-0|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/127791/Sparta-overklast-Roda-JC-6-0|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=6 prill 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries e nisi sezonin e ri si zëvëndësues por pas pak kohësh u bë titullar në krahun e djathtë të mbrojtjes, duke ndihmuar Spartën të bëhej kandidat për rikthimin në [[Eredivisie]].<ref>{{cite news|title=Oppermachtig Sparta snel klaar met Jong PSV|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/133375/Oppermachtig-Sparta-snel-klaar-met-Jong-PSV|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 shtator 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta rekent af met FC Oss|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134218/Sparta-rekent-af-met-FC-Oss|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 tetor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta wint en stijgt naar de tweede plaats|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134620/Sparta-wint-en-stijgt-naar-de-tweede-plaats|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=1 nëntor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 7 nëntor 2015, ai rinovoi kontratën e tij deri në qershor 2019.<ref>{{cite news|title=Dumfries verlengt contract bij Sparta|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/134824/Dumfries-verlengt-contract-bij-Sparta|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=7 nëntor 2015|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, ai shënoi golin e tij të parë si profesionist në fitoren 5–2 kundër [[RKC Waalwijk]] më 18 janar 2016.<ref>{{cite news|title=Sparta op tijd weer wakker tegen RKC Waalwijk|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/137305/Sparta-op-tijd-weer-wakker-tegen-RKC-Waalwijk|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 janar 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sparta siguroi ngjitjen në elitë më 11 prill pas fitores 3–1 kundër [[Jong Ajax]].<ref>{{cite news|title=Sparta kampioen op volgepakt Kasteel|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/140733/Sparta-kampioen-op-volgepakt-Kasteel|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=11 prill 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ky ishte një sezon i dalluar për Dumfries,<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-beste-talent-vierde-periode-jupiler-league/|title=DENZEL DUMFRIES BESTE TALENT VIERDE PERIODE JUPILER LEAGUE|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=21 prill 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905082141/https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-beste-talent-vierde-periode-jupiler-league/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref name="Dumfries FC Update May 2016">{{cite news|title=Sparta-diamant Dumfries kan het heel ver schoppen|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/297172/sparta-diamant-dumfries-kan-het-heel-ver-schoppen/|website=FC Update|language=nl|date=4 maj 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> i cili u shpall talenti i sezonit i [[Eerste Divisie]] si dhe fitoi çmimin "Demi i Bronztë".<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-een-bronzen-stier-rijker/|title=DENZEL DUMFRIES EEN BRONZEN STIER RIJKER|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=30 prill 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905082203/https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-een-bronzen-stier-rijker/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.sparta-rotterdam.nl/2/12/20578/sparta-wint-bijna-alle-gouden-stieren/|title=Sparta Wint Bijna Alle Gouden Stieren|publisher=Sparta Rotterdam|language=nl|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160610202654/https://www.sparta-rotterdam.nl/2/12/20578/sparta-wint-bijna-alle-gouden-stieren/|archive-date=10 qershor 2016|url-status=live}}</ref> Ai luajti gjithsej 33 ndeshje.<ref>{{cite news|title=Sparta wint bijna alle Gouden Stieren|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/141528/Sparta-wint-bijna-alle-Gouden-Stieren|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=3 maj 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries vazhdoi të ishte titullar në sezonin e parë të klubit në elitë pas gjashtë vitesh.<ref>{{cite news|title=Jans: 'Sparta blijft probleemloos in eredivisie'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/145061/Jans-Sparta-blijft-probleemloos-in-eredivisie|website=RT Rijnmond|language=nl|date=11 gusht 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Onrust bij NEC wordt groter door verlies bij Sparta|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/304345/onrust-bij-nec-wordt-groter-door-pak-slaag-bij-sparta/|website=FC Update|language=nl|date=18 shtator 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 2 tetor, ai mori kartonin e kuq të parë në karrierë në barazimin 1–1 kundër [[AZ Alkmaar]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-az-eindigt-in-een-gelijkspel/|title=SPARTA – AZ EINDIGT IN EEN GELIJKSPEL|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=2 tetor 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081515/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-az-eindigt-in-een-gelijkspel/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> Goli i tij i parë në Eredivisie erdhi më 19 nëntor në humbjen 3–2 në derbi kundër [[Excelsior Rotterdam|Excelsior]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-keert-met-lege-handen-terug-uit-kralingen/|title=SPARTA KEERT MET LEGE HANDEN TERUG UIT KRALINGEN|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=19 nëntor 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081710/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-keert-met-lege-handen-terug-uit-kralingen/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> Gjatë merkatos së dimrit, klubi firmosi me finlandezin [[Janne Saksela]], i cili luante gjithashtu si mbrojtës i djathtë.<ref>{{cite news|title=Pastoor: 'Saksela past zich snel aan niveau aan'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/150336/Pastoor-Saksela-past-zich-snel-aan-niveau-aan|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=4 janar 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht konkurencës, Dumfries e ruajti vendin e tij dhe vazhdoi të ishte titullar deri në fund të sezonit.<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-wint-met-0-1-op-bezoek-bij-n-e-c/|title=SPARTA WINT MET 0-1 OP BEZOEK BIJ N.E.C.|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=25 shkurt 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081912/https://www.sparta-rotterdam.nl/sparta-wint-met-0-1-op-bezoek-bij-n-e-c/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Sparta gemakkelijk langs Heracles|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/152995/Sparta-gemakkelijk-langs-Heracles|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=18 mars 2017|access-date=11 shtator 2021}}<br>{{cite news|title=Dumfries: 'Niet bezig met afgelopen wedstrijden'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/154177/Dumfries-Niet-bezig-met-afgelopen-wedstrijden|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=22 prill 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sparta arriti të siguronte mbijetesën duke fituar dy ndeshjet e fundit të sezonit.<ref>{{cite news|title=Sparta nog een jaar in de eredivisie|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/154970/Sparta-nog-een-jaar-in-de-eredivisie|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=14 maj 2017|access-date=11 September 2021}}</ref> Një muaj pas largimit nga klubi, Dumfries, sëbashku me disa lojtarë të tjerë u nderuan nga klubi në një ceremoni lamtumire para ndeshjes kundër [[PEC Zwolle]].<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/viertal-oud-spartanen-neemt-afscheid/|title=VIERTAL OUD-SPARTANEN NEEMT AFSCHEID|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=20 gusht 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210905081204/https://www.sparta-rotterdam.nl/viertal-oud-spartanen-neemt-afscheid/|archive-date=5 shtator 2021|url-status=live}}</ref> ===Heerenveen=== Në korrik 2017, Dumfries iu bashkua klubit tjetër holandez [[SC Heerenveen|Heerenveen]] në një marrëveshje katër-vjeçare.<ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/sc-heerenveen-neemt-denzel-dumfries-over-van-sparta-rotterdam/|title=SC HEERENVEEN NEEMT DENZEL DUMFRIES OVER VAN SPARTA ROTTERDAM|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=25 korrik 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210627223734/https://www.sparta-rotterdam.nl/sc-heerenveen-neemt-denzel-dumfries-over-van-sparta-rotterdam/|archive-date=27 qershor 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-versterkt-zich-met-denzel-dumfries/10|title=SC Heerenveen versterkt zich met Denzel Dumfries|website=SC Heerenveen|language=nl|date=25 korrik 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171128063001/http://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-versterkt-zich-met-denzel-dumfries/10|archive-date=28 nëntor 2017|url-status=dead}}</ref> Ai u ble për të zëvëndësuar të larguarin [[Stefano Marzo]], i cili u transferua në [[Belgjika|Belgjikë]].<ref>{{cite news|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/157445/Sparta-ziet-Dumfries-naar-SC-Heerenveen-vertrekken|title=Sparta ziet Dumfries naar SC Heerenveen vertrekken|publisher=Rijnmond|language=nl}}</ref> Dumfries bëri debutimin e tij me klubin në ndeshjen hapëse të sezonit 2017–18 kundër [[FC Groningen|Groningenit]]; ai ndihmoi ekipin të merrte një barazim 3–3 duke asistuar dy gola.<ref>{{cite web|url=https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/streppel-blij-met-fighting-spirit-van-zijn-elftal10/10|title=Streppel blij met 'fighting spirit' van zijn elftal|website=SC Heerenveen|language=nl|date=13 gusht 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190111005256/https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/streppel-blij-met-fighting-spirit-van-zijn-elftal10/10|archive-date=11 janar 2019|url-status=dead}}</ref> Ai gjithashtu asistoi të dy golat e fitores 2–1 kundër [[ADO Den Haag]] në javën e tretë, si dhe një gol në fitoren 2–0 kundër PSV Eindhoven javën pasardhëse,<ref>{{cite news|title=Thorsby drukt ADO met dubbelslag verder in de zorgen|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/thorsby-drukt-ado-met-dubbelslag-verder-in-de-zorgen~a7433f8c/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=26 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Zwak PSV krijgt nieuwe jas in Heerenveen|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/zwak-psv-krijgt-nieuwe-jas-in-heerenveen~a978bd55/|publisher=Algemeen Dagblad|language=nl|date=10 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> duke u shpallur talenti i muajit gusht në Eredivisie si dhe u emërua në formacionin e javës nga gazeta holandeze ''[[Algemeen Dagblad]]''.<ref>{{cite news|title=Piepjonge verdediging Heerenveen domineert Elftal van de Week|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/piepjonge-verdediging-heerenveen-domineert-elftal-van-de-week~a82b90d5/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=11 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/1954213/talent-van-maand-denzel-dumfries|title=Talent van de maand: Denzel Dumfries|website=Fox Sports|language=nl|date=7 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107003501/https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/1954213/talent-van-maand-denzel-dumfries|archive-date=7 nëntor 2017|url-status=dead}}</ref> Pas paraqitjeve mbreslënëse në javët e para të sezonit, Dumfries e fitoi menjëherë vendin e titullarit në formacion.<ref>{{cite news|title=Alle vermoedelijke opstellingen en statistieken van speelronde 4|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/alle-vermoedelijke-opstellingen-en-statistieken-van-speelronde-4~af64523e/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=9 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai shënoi golin e parë me ekipin më 9 dhjetor në barazimin 2–2 kundër [[VVV-Venlo]].<ref>{{cite web|url=https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-door-late-tegentreffer-niet-langs-vvv-venlo/10|title=SC Heerenveen door late tegentreffer niet langs VVV-Venlo: 2-2|website=SC Heerenveen|language=nl|date=9 dhjetor 2017|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190528080714/https://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/sc-heerenveen-door-late-tegentreffer-niet-langs-vvv-venlo/10|archive-date=28 maj 2019|url-status=dead}}</ref> Golin e tij të dytë ai e shënoi kundër ish ekipit të tij Sparta më 26 janar 2018.<ref>{{cite news|title=Heerenveen bezorgt Advocaat derde nederlaag op rij|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/heerenveen-bezorgt-advocaat-derde-nederlaag-op-rij~a41229dd/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=26 janar 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Heerenveen e mbylli sezonin në vendin e 8të, duke u kualifikuar në fazën play-off për kualifikim në fazën paraeliminatore të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]] për sezonin e ardhshëm; ai shënoi me kokë në fitoren 4–3 në shtëpi në ndeshjen e parë gjysëm-finale kundër [[FC Utrecht|Utrecht]],<ref>{{cite news|title=Heerenveen verslaat Utrecht in knotsgek play-offduel|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/heerenveen-verslaat-utrecht-in-knotsgek-play-offduel~a122e63b/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=9 maj 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> por ekipi i tij u eliminua me rregullin e golit jashtë fushe pasi humbi ndeshjen e dytë me rezultatin 2–1.<ref>{{cite news|title=Utrecht wint nipt van Heerenveen en bereikt finale van play-offs|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/332766/utrecht-wint-nipt-van-heerenveen-en-bereikt-finale-van-play-offs/|website=FC Update|language=nl|date=12 maj 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ===PSV Eindhoven=== Më 19 qershor 2018, Dumfries u transferua te [[PSV Eindhoven]] duke firmosur një kontratë deri në qershor 2023.<ref>{{cite web|url=https://www.psv.nl/media/artikel/psv-neemt-dumfries-over-van-sc-heerenveen|title=PSV NEEMT DUMFRIES OVER VAN SC HEERENVEEN|website=PSV Eindhoven|language=nl|date=19 qershor 2018|access-date=11 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109030211/https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/psv-neemt-dumfries-over-van-sc-heerenveen.htm|archive-date=9 nëntor 2020|url-status=live}}</ref> Shuma e transferimit u raportua të ishte 5.5 milion € nga media holandeze.<ref>{{cite web|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-tot-2023-verbonden-aan-psv~aab5a59c1/|title=Dumfries tot 2023 verbonden aan PSV|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=19 qershor 2018|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190329090234/https://www.ed.nl/psv/dumfries-tot-2023-verbonden-aan-psv~aab5a59c1/|archive-date=29 mars 2019|url-status=live}}</ref> Ai bëri debutimin e tij në ndeshjen e [[Johan Cruijff Schaal|Superkupën e Holandës]], të cilën PSV e humbi me penallti kundër Feyenoordit.<ref>{{cite news|title=Feyenoord grijpt Johan Cruijff Schaal opnieuw via penalty's|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/336494/feyenoord-grijpt-johan-cruijff-schaal-opnieuw-via-penalty-s/|website=FC Update|language=nl|date=4 gusht 2018|accessdate=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries shënoi me kokë në fitoren 5–0 kundër Utrecht në ndeshjen hapëse të kampionatit.<ref>{{cite news|title=Oerdegelijk PSV start seizoen met royale thuiszege op Utrecht|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/336810/oerdegelijk-psv-start-seizoen-met-royale-thuiszege-op-fc-utrecht/|website=FC Update|language=nl|date=11 gusht 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=PSV zet Ajax direct op twee punten achterstand met klinkende zege|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/psv-zet-ajax-direct-op-twee-punten-achterstand-met-klinkende-zege~abfd83d7/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=11 gusht 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 18 shtator, Dumfries bëri debutimin e tij në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligës së Kampionëve]] kundër [[FC Barcelona|Barcelonës]], me PSV që u mposht 4–0.<ref>{{cite news|title=Individuele klasse Barcelona is PSV na prima start te machtig|url=https://www.vi.nl/nieuws/individuele-klasse-barcelona-is-psv-na-prima-start-te-machtig|website=Voetbal International|language=nl|date=18 shtator 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai e vendosi veten titullar të padiskutueshëm në formacion, duke shënuar edhe gola në disa ndeshje.<ref>{{cite news|title=Dumfries baalt: "We hebben gevochten als leeuwen"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/341183/dumfries-baalt-we-hebben-gevochten-als-leeuwen/|website=FC Update|language=nl|date=7 nëntor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Speler van de Week: acrobaat De Jong van alle markten thuis|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/342155/speler-van-de-week-acrobaat-de-jong-is-van-alle-markten-thuis/|website=FC Update|language=nl|date=26 nëntor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Eindejaarsrapport: PSV kan na zonnig halfjaar op zoek naar titelglans|url=https://www.ed.nl/psv/eindejaarsrapport-psv-kan-na-zonnig-halfjaar-op-zoek-naar-titelglans~ad7d9a0f/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=28 dhjetor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai e mbylli sezonin me 43 ndeshje në të gjitha kompeticionet, përfshirë 34 në kampionat. Për paraqitjet e tij, Dumfries u emërua në Ekipin e Sezonit të Eredivisies.<ref name="POTS">{{cite news|date=16 maj 2019|title=Frenkie de Jong Eredivisie Player of the Season 2018–19|url=https://eredivisie.eu/news/frenkie-de-jong-eredivisie-player-of-the-season-2018-2019/|url-status=live|access-date=31 gusht 2021|publisher=Eredivisie|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210831232555/https://eredivisie.eu/news/frenkie-de-jong-eredivisie-player-of-the-season-2018-2019/|archive-date=31 gusht 2021}}</ref> Dumfries e nisi sezonin e ri duke luajtur sërisht në ndeshjen e Superkupës së Holandës, por PSV u mposht sërisht, këtë herë nga Ajaxi.<ref>{{cite news|title=Ajax harkt ook derde prijs binnen in duel vol controverse|url=https://www.vi.nl/nieuws/ajax-harkt-ook-derde-prijs-binnen-in-duel-vol-controverse|website=Voetbal International|language=nl|date=27 korrik 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ashtu si sezoni i kaluar, ai shënoi në ndeshjen hapëse të kampionatit me kokë në barazimin 1–1 kundër [[FC Twente|Twentes]].<ref>{{cite news|title=Zwoegend PSV incasseert bij FC Twente volgende klap|url=https://www.vi.nl/nieuws/zwoegend-psv-incasseert-bij-fc-twente-volgende-klap|website=Voetbal International|language=nl|date=3 gusht 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, Dumfries u vendos si një nga kapitenët e ekipit;<ref>{{cite news|title=Van Bommel geeft uitleg over aanvoerderswissel|url=https://www.vi.nl/nieuws/van-bommel-geeft-uitleg-over-aanvoerderswissel|website=Voetbal International|language=nl|date=24 nëntor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Denzel Dumfries is de nieuwe aanvoerder van PSV|url=https://www.ed.nl/dossier-psv/denzel-dumfries-is-de-nieuwe-aanvoerder-van-psv~a5c7b638/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=24 nëntor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ai luajti ndeshjen e parë si kapiten më 24 nëntor 2019 në fitoren 2–1 kundër ish ekipit të tij Heerenveen, kjo falë mungesës së [[Ibrahim Afellay]] dhe [[Pablo Rosario]]s.<ref>{{cite news|title=Dumfries: Een bepalende rol bij PSV, dat eis ik nu van mezelf|url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/dumfries-een-bepalende-rol-bij-psv-dat-eis-ik-nu-van-mezelf~a2c3c9f7/|website=Algemeen Dagblad|language=nl|date=2 korrik 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht se në pjesën e parë të sezonit Dumfries u kritikua për nivelin e lojës, ai u përmirsua njeshëm në pjesën e dytë, duke e mbyllur sezonin me tetë gola, një rekord personal.<ref>{{cite news|title=Uitgebreid interview met Denzel Dumfries: 'We zijn lang te soft naar elkaar geweest'|url=https://www.vi.nl/pro/overig/uitgebreid-interview-met-denzel-dumfries-we-zijn-lang-te-soft-naar-elkaar-geweest|website=Voetbal International|language=nl|date=27 dhjetor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/dumfries-schuldbewust-van-bommel-niet-ontmoedigd-.htm|title=DUMFRIES SCHULDBEWUST|website=PSV Eindhoven|language=nl|date=15 dhjetor 2019|access-date=11 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210908185639/https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/dumfries-schuldbewust.htm|archive-date=8 shtator 2021|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Dumfries met PSV op jacht naar eerherstel|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-met-psv-op-jacht-naar-eerherstel~a750838b/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=8 janar 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Sezoni u mbyll para kohe në mars 2020 për shkak të [[Pandemia e COVID-19|pandemisë së COVID-19]], me PSV që u rendit në vendin e katërt.<ref>{{cite news|title=PSV blijft dankzij Dumfries en Unnerstall in spoor van topdrie|url=https://www.vi.nl/nieuws/psv-blijft-dankzij-dumfries-en-unnerstall-in-spoor-van-topdrie|website=Voetbal International|language=nl|date=8 mars 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pavarësisht interesit nga disa klube evropiane,<ref>{{cite news|title=Milan, assalto a Dumfries: affare possibile con Raiola|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/calcio-mercato/2020/05/24-70072974/milan_assalto_a_dumfries_affare_possibile_con_raiola|website=Corriere dello Sport|language=it|date=24 maj 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Il Milan cerca il nuovo Theo: Dumfries in pole. Florentino resta in corsa|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Milan/31-07-2020/calciomercato-milan-vuole-dumfries-florentino-380818135590.shtml|website=La Gazzetta Dello Sport|language=it|date=1 gusht 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries vendosi të qëndronte te PSV dhe nisi negociatat për rinovimin e kontratës.<ref>{{cite news|title=Dumfries maakt zich niet zo druk om eventuele transfer: 'Het is al een eer om voor PSV uit te komen'|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-maakt-zich-niet-zo-druk-om-eventuele-transfer-het-is-al-een-eer-om-voor-psv-uit-te-komen~a3de8d8d/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=11 maj 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Denzel Dumfries: 'Ik heb het geweldig naar mijn zin bij PSV'|url=https://psv.supporters.nl/nieuws/artikel/47722/Denzel-Dumfries-'Ik-heb-het-geweldig-naar-mijn-zin-bij-PSV'|website=PSV Supporters News|language=nl|date=10 shtator 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Para nisjes së sezonit të ri, ai u vendos kapiten i përhershëm nga trajneri [[Roger Schmidt]].<ref>{{cite news|title=Schmidt sleutelt bij PSV: "Proberen spelers vrijer te laten denken"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/370802/schmidt-sleutelt-aan-psv-proberen-spelers-vrijer-te-laten-denken/|website=FC Update|language=nl|date=8 gusht 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Më 16 dhjetor 2020, Dumfries luajti ndeshjen e tij të 100të me klubin në fitoren 2–1 kundër [[De Graafschap]] në kupë.<ref>{{cite news|title=Wereldgoal Malen helpt matig PSV naar volgende bekerronde|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/377135/wereldgoal-malen-helpt-matig-psv-naar-volgende-bekerronde/|website=FC Update|language=nl|date=16 dhjetor 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Dumfries vazhdoi të ishte titullar i padiskutueshëm në krahun e djathtë të mbrojtjes, por në disa raste u aktivizua edhe si mesfushor i djathtë për shkak të dëmtimeve në atë repart.<ref>{{Cite web|date=21 shkurt 2021|title=PSV pas na herstelwerkzaamheden van Schmidt langs Vitesse|url=https://www.vi.nl/nieuws/psv-pas-na-herstelwerkzaamheden-van-schmidt-langs-vitesse|access-date=25 mars 2026|website=vi.nl|language=nl}}</ref><ref>{{Cite web|date=21 shkurt 2021|title=Dumfries begrijpt keuzes Schmidt, maar niet die van zijn ploeggenoten|url=https://www.vi.nl/nieuws/dumfries-begrijpt-keuzes-schmidt-maar-niet-die-van-zijn-ploeggenoten|access-date=25 mars 2026|website=vi.nl|language=nl}}</ref> Pavarësisht se ai pësoi disa dëmtime të vogla gjatë sezonit,<ref>{{Cite web|date=19 dhjetor 2020|title=Dumfries en Rosario op tijd fit, PSV met verwachte basiself|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/2020/12/dumfries-en-rosario-op-tijd-fit-psv-met-verwachte-basiself|access-date=25 mars 2026|website=FCUpdate.nl|language=nl}}</ref><ref>{{Cite web|title=Denzel Dumfries opgelucht: 'Geen schade bleek uit mri-scan'|url=https://www.telegraaf.nl/sport/743242025/denzel-dumfries-opgelucht-geen-schade-bleek-uit-mri-scan|access-date=25 mars 2026|website=De Telegraaf|language=nl}}</ref> ai arriti të luante 41 ndeshje në të gjitha kompeticionet.<ref>{{Cite web|title=Roger Schmidt vindt dat PSV verdiend door is: 'Een verrassing na een moeilijke situatie'|url=https://www.ed.nl/psv/roger-schmidt-vindt-dat-psv-verdiend-door-is-een-verrassing-na-een-moeilijke-situatie~a2c35592/|language=nl|access-date=25 mars 2026}}</ref> Edhe pse negociatat për rinovimin e kontratës kishin nisur që në fillim të sezonit,<ref>{{cite news|title=Geen handtekening van Dumfries, die van Ihattaren misschien|url=https://www.vi.nl/nieuws/geen-handtekening-van-dumfries-die-van-ihattaren-misschien|website=Voetbal International|language=nl|date=9 shkurt 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> palët nuk arritën një marrëveshje, duke hapur rrugët për një largim të tij nga ekipi gjatë merkatos së verës.<ref>{{cite news|title=PSV gaat naast Ihattaren ook Malen en Dumfries verkopen|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/383420/psv-gaat-naast-ihattaren-ook-malen-en-dumfries-verkopen/|website=FC Update|language=nl|date=20 prill 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ===Internazionale=== Më 14 gusht 2021, Dumfries u transferua te kampionët në fuqi të Italisë, [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], për 12.5 milion € plus 2.5 milion € në formë bonusi.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2021/08/14/denzel-dumfries-nuovo-giocatore-inter.html|title=DENZEL DUMFRIES È UN NUOVO GIOCATORE DELL'INTER|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=14 gusht 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210814200313/https://www.inter.it/it/news/2021/08/14/denzel-dumfries-nuovo-giocatore-inter.html|archive-date=14 gusht 2021|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe mori fanellën me numrin 2 për sezonin e ardhshëm.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2021/08/20/numeri-maglia-inter-21-22.html|title=DA CORDAZ A DUMFRIES, I NUOVI NUMERI DI MAGLIA|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=20 gusht 2021|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210820095928/https://www.inter.it/it/news/2021/08/20/numeri-maglia-inter-21-22.html|archive-date=20 gusht 2021|url-status=live}}</ref> Dumfries bëri debutimin e tij me klubin në fitoren 4–0 kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]] në ndeshjen hapëse të [[Serie A]].<ref>{{cite web|url=https://www.ruetir.com/2021/08/21/inter-starts-in-serie-a-with-debut-dumfries-with-victory-over-genoa/|title=Inter starts in Serie A with debut Dumfries with victory over Genoa|website=Ruetir|language=en|date=21 gusht 2021|accessdate=25 August 2021|archive-date=25 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825175745/https://www.ruetir.com/2021/08/21/inter-starts-in-serie-a-with-debut-dumfries-with-victory-over-genoa/|url-status=dead}}</ref> Ai pati vështirësi në muajt e parë në Itali, duke mos qënë në lartësinë e duhur,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/29-11-2021/inter-dumfries-titolare-ultima-chiamata-l-olandese-430203638439.shtml|title=Inter, adesso tocca a Dumfries. Ultima chiamata per l’olandese?|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=29 nëntor 2021|access-date=28 korrik 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/inter-dumfries-inizio-difficile-poi-anno-fantastico_51273901-202202k.shtml|title=Inter, Dumfries: "Inizio difficile poi anno fantastico"|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=11 qershor 2022|access-date=24 qershor 2022}}</ref> megjithatë filloi të përmirsohej nga muaji dhjetor, duke shënuar golin e parë në Itali në suksesin 3–0 kundër [[A.S. Roma|Romës]] në [[Stadio Olimpico]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/roma/serie-a-roma-inter-0-3-nerazzurri-senza-pieta-conl-ex-mourinho_42593762-202102k.shtml|title=Serie A: Roma-Inter 0-3, nerazzurri senza pietà con&nbsp;l'ex Mourinho|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=5 dhjetor 2021}}</ref> Më 12 janar 2022, ai fitoi [[Supercoppa Italiana|Superkupën e Italisë]] pasi Interi mposhti [[Juventus F.C.|Juventusin]] 2–1 në kohën shtesë.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/12-01-2022/supercoppa-inter-juventus-2-1-mckennie-lautaro-sanchez-120-430884337880.shtml|title=Festa Inter in Supercoppa: Sanchez punisce la Juve al 121'!|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=12 janar 2022}}</ref> Katër muaj më pas, ai fitoi edhe [[Coppa Italia|Kupën e Italisë]], sërisht kundër Juventusit,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/11-05-2022/coppa-italia-finale-juve-inter-2-4-gol-barella-alex-sandro-vlahovic-calhanoglu-doppietta-perisic-440455025488.shtml|title=L'Inter batte 4-2 la Juve e vince la Coppa Italia: decisiva la doppietta di Perisic|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=11 maj 2022}}</ref> dhe e mbylli sezonin me 45 ndeshje dhe 5 gola në të gjitha kompeticionet. Dumfries u bë titullar i rregullt në formacionin 3–5–2 të trajnerit [[Simone Inzaghi]] në sezonin 2022–23. Ai e nisi sezonin duke shënuar në momentet e fundit të ndeshjes kundër [[U.S. Lecce|Lecces]] në javën e parë të kampionatit, duke i dhënë Interit fitoren 2–1.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/13-08-2022/lecce-inter-1-2-gol-lukaku-dumfries-partita-4401862121739.shtml|title=Inter all'ultimo respiro a Lecce: segna Dumfries al 95'! Lukaku, ritorno con gol|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 gusht 2022}}</ref> Më 13 shtator, ai shënoi golin e parë në karrierë në Ligën e Kampionëve në suksesin 2–0 kundër [[FC Viktoria Plzeň|Viktoria Plzeň]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/13-09-2022/viktoria-plzen-inter-0-2-dzeko-gol-asst-dumfries-450169763715.shtml|title=Dzeko show: gol e assist. Inter in scioltezza con il Viktoria Plzen|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 shtator 2022}}</ref> Në janar, Dumfries fitoi një tjetër titull të Superkupës Italiane, këtë herë kundër [[A.C. Milan|Milanit]], kurse në maj fitoi po ashtu edhe Kupën, duke luajtur 90 minuta si titullar në fitoren 2–1 kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/65704482|title=Fiorentina 1–2 Inter Milan: Martinez scores twice as Champions League finalists win Coppa Italia|publisher=BBC Sport|language=en|date=24 maj 2023|access-date=24 maj 2023}}</ref> Më 10 qershor, ai luajti në finalen e Ligës së Kampionëve në [[Stamboll]] kundër [[Manchester City F.C.|Manchester Cityt]], por Inter u mposht 1–0.<ref>{{cite news|author=David Hytner|date=10 qershor 2023|title=Rodri breaks Internazionale resistance to seal Manchester City's treble glory|url=https://www.theguardian.com/football/2023/jun/10/rodri-breaks-internazionale-resistance-to-seal-manchester-citys-treble-glory|publisher=The Guardian|language=en|accessdate=10 qershor 2023|archive-date=10 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230610213408/https://www.theguardian.com/football/2023/jun/10/rodri-breaks-internazionale-resistance-to-seal-manchester-citys-treble-glory|url-status=live}}</ref> Më 16 shtator 2023, Dumfries luajti ndeshjen e tij të me Interin në fitoren 5–1 në ''[[Derby della Madonnina]]'' kundër [[A.C. Milan|Milanit]].<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/news/100-presenze-dumfries-con-inter|title=Le 100 presenze di Dumfries con l'Inter|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=2 tetor 2023}}</ref><ref>{{Cite news|date=16 shtator 2023|title=Inter put five past Milan to keep up 100% start|language=en|publisher=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/66831603|access-date=18 shtator 2023}}</ref> Në ndeshjen e kthimit në prill 2024, Dumfries fitoi ''[[Scudetto]]'' e parë me klubin pas fitores 2–1 në [[San Siro]]; po në këtë ndeshje, ai mori kartonin e kuq të parë me ''Zikaltrit''.<ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/scintille-nel-finale-del-derby-mani-in-faccia-e-due-rossi-espulsi-theo-hernandez-e-dumfries-1960272|title=Scintille nel finale del derby: mani in faccia e due rossi. Espulsi Theo Hernandez e Dumfries|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it|access-date=22 prill 2024}}</ref> Ky ishte titulli i 20të për Interin, duke marrë edhe yllin e dytë në fanellë; Dumfries u konsiderua një nga lojtarët më të rëndësishëm të këtij suksesi, duke regjistruar 31 ndeshje dhe 4 gola.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-inter-lazio-1-1-dumfries-rovina-i-piani-a-tudor-a-due-minuti-dalla-fine_82458125-202402k.shtml|title=Serie A, Inter-Lazio 1-1: Dumfries rovina i piani a Tudor a due minuti dalla fine|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=8 prill 2026}}</ref> Dumfries e nisi sezonin e katërt me Interin duke luajtur ndeshjen e tij të 100të në Serie A në fitoren 2–0 kundër Lecces më 24 gusht 2024.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-inter-lecce-2-0-decidono-darmian-e-calhanoglu_86350799-202402k.shtml|title=Serie A, Inter-Lecce 2-0: decidono Darmian e Calhanoglu|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=12 tetor 2024}}</ref> Pas kësaj, ai shënoi dopietën e parë në karrierë në fitoren 2–0 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]] në gjysëm-finalen e Superkupës Italiane më 2 janar 2025.<ref name=":5">{{Cite web|author=Luca Bianchin|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/02-01-2025/supercoppa-italiana-inter-atalanta-2-0-doppietta-di-dumfries.shtml|title=Due perle di Dumfries mandano l'Inter in finale di Supercoppa. L'Atalanta si arrende|date=2 janar 2025|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=2 janar 2025}}</ref> Më 11 mars, ai luajti si kapiten për herë të parë në fitoren 2–1 kundër Feyenoordit në ndeshjen e kthimit të raundit të 16-tave të Ligës së Kampionëve.<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/notizie/champions-league-intervista-dumfries-pavard-carlos-augusto-inter-feyenoord|title=Dumfries, notte da capitano: "Un orgoglio, serata speciale per me"|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=14 mars 2025}}</ref> Në ndeshjen e parë gjysëm-finale kundër Barcelonës, Dumfries shënoi dy gola, përfshirë një gol me rrofeshatë, si dhe asistoi golin e [[Marcus Thuram]] në sekondën e 29të të ndeshjes, në një barazimin 3–3 në transfertë.<ref>{{Cite web|author=Francesco Pietrella|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Champions-League/30-04-2025/barcellona-inter-3-3-doppietta-di-dumfries-gol-di-thuram-yamal-torres-autogol-sommer.shtml|title=Prodezze, doppio vantaggio e rimpianti: Barça-Inter, un 3-3 da cinema. Si decide tutto a Milano|language=it|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=30 prill 2025|access-date=1 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|title=Barcelona 3-3 Inter Milan (Apr 30, 2025) Game Analysis|url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/733617|access-date=10 maj 2025|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Me këto gola ai u bë lojtari i parë në historinë e klubit që shënon dy gola në gjysëm-finalen e këtij kompeticioni. Në ndeshjen e kthimit ku Interi fitoi 4–3,<ref>{{Cite web|date=6 maj 2025|title=Inter Milan and Barcelona serve up Champions League classic nobody wanted to end|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c23038lpv4mo|access-date=10 maj 2025|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> ai asistoi golat e [[Lautaro Martínez]]it dhe [[Francesco Acerbi]]t (në minutën e fundit të kohës së rregullt), duke u bërë lojtari i tretë, pas [[Alessandro Del Piero]]s dhe [[Roberto Firmino]]s, që arrin pesë kontribute golash në dy ndeshje gjysëm-finale.<ref>{{Cite web|url=https://www.rainews.it/articoli/2025/05/calcio-inter-barcellona-4-3-nerazzurri-in-finale-di-champions-league-vittoria-storica-33f887da-985b-4b39-bc8b-09b3020c3238.html|title=Calcio, Inter-Barcellona 4-3: ora i nerazzurri sono in finale di Champions League|publisher=RaiNews|language=it|date=7 maj 2025|access-date=7 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/dumfries-ancora-protagonista-quella-statistica-che-lo-accomuna-a-salah-firmino-e-del-piero-2099876|title=Dumfries ancora protagonista. Quella statistica che lo accomuna a Salah, Firmino e Del Piero|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it|access-date=7 maj 2025}}</ref> Ky ishte sezoni më i mirë në karrierën e Dumfries,<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/21-01-2025/inter-dumfries-miglior-esterno-d-europa-il-confronto_preview.shtml|title=La crescita, i numeri, il peso: Dumfries è il miglior esterno destro d'Europa?|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=2 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2025/01/27/dumfries-gol-confronto-attaccanti|title=14 big in attacco che hanno segnato meno di Dumfries|publisher=Sky Sport|language=it|date=2 maj 2025|access-date=2 maj 2025}}</ref> i cili shënoi 11 gola në të gjitha kompeticionet.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/27-10-2024/inter-juventus-4-4-la-doppietta-di-yildiz-salva-motta.shtml|title=Inter-Juve, che spettacolo! Otto gol, prodezze, rigori e svarioni. Ma l'eroe è Yildiz|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=2 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.inter.it/it/notizie/intervista-dumfries-inter-atalanta-supercoppa-24-25|title=Dumfries, doppietta da bomber: "Due gol per la squadra"|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|access-date=14 qershor 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/notizie/lazio-inter-serie-a-2024-2025|title=Inter straripante, Lazio travolta 6-0 all'Olimpico|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=2 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/notizie/inter-bologna-serie-a-2024-2025|title=Pari a San Siro, con il Bologna è 2-2|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=2 maj 2025}}</ref> Ai gjithashtu u emërua si një nga kandidatët për çmimin prestigjoz [[Topi i artë]], duke u renditur në vendin e 25të.<ref>{{Cite web|url=https://sports.yahoo.com/article/ballon-d-2025-inter-defender-160500658.html|title=Ballon d’Or 2025 – Inter defender Dumfries finishes 25th|work=Football Italia|publisher=Yahoo! Sports|language=en|date=22 shtator 2025|access-date=2 maj 2026}}</ref> Më 10 nëntor 2025, Dumfries pësoi një dëmtim në ndeshjen me Lazion për të cilën u operua, duke qëndruar jashtë fushave për disa muaj.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en/lists/inter-dealt-brutal-blow-denzel-dumfries-injury-severe-initially-thought-damaging-ankle-netherlands-duty/blt9001ac8445f82a99|title=Inter dealt brutal blow as Denzel Dumfries' ankle injury more severe than initially thought|publisher=Goal.com|language=en|date=24 nëntor 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sports.yahoo.com/articles/official-dumfries-ankle-surgery-inter-173500993.html|title=Official: Dumfries has ankle surgery, Inter lose star for 2-3 months|publisher=Yahoo! Sports|language=en|date=16 dhjetor 2025}}</ref> Ai u rikthye në aksion në mars 2026 duke u aktivizuar si zëvëndësues në minutat e fundit të humbjes 2–1 kundër [[FK Bodø/Glimt|Bodø/Glimt]] në fazën play-off të Ligës së Kampionëve. Dumfries pati një kontribut të rëndësishëm në fazën mbyllëse të sezonit,<ref>{{cite web|author=Marko Vrakela|url=https://sempreinter.com/2026/03/17/inter-milan-star-dumfries-returns-time-fifa-world-cup-preps/|title=Inter Milan & Dutch Star Returns In Time To Prepare For FIFA World Cup & Impress Potential Premier League Suitors|publisher=Sempre Inter|language=en|date=17 mars 2026}}</ref> veçanërisht duke shënuar dy gola në fitoren 4–3 me përmbysje në ndeshjen vendimtare kundër [[Como 1907|Comos]];<ref>{{Cite web|language=it|publisher=Sky Sport|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/partite/2025/giornata-32/como-inter/risultato-gol|title=Como-Inter LIVE|date=12 prill 2026|access-date=16 maj 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260519122446/https://sport.sky.it/calcio/serie-a/partite/2025/giornata-32/como-inter/risultato-gol|archive-date=19 maj 2026|url-status=dead}}</ref> kjo fitore i hapi rrugën Interit drejt fitimit të titullit të 21të kampion.<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.inter.it/it/inter-tv/0_q2gt3ngv|title=Inter 2-0 Parma {{!}} Match integrale {{!}} Serie A 25-26|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|access-date=16 maj 2026}}</ref> Ai gjithashtu luajti ndeshjen e 200të me klubin në suksesin 5–2 kundër Romës,<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/notizie/intervista-dumfries-200-presenze-inter-roma-25-26|title=Dumfries, 200 da ricordare: "Gruppo speciale, siamo una famiglia"|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|access-date=8 prill 2026}}</ref> kurse në finalen e kupës kundër Lazios, asistoi golin e dytë të ekipit të shënuar nga Martinez; kjo ishte hera e parë që nga sezoni 2009–10 që Interi fitonte kampionatin dhe kupën në një sezon.<ref>{{cite web|author=Ailsa Cowen|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cpqpvwyzp79o|title=Inter Milan seal first domestic double for 16 years|publisher=BBC Sport|language=en|date=14 maj 2026}}</ref><ref>{{cite news|title=Inter, è doblete! Un autogol e Lautaro stendono la Lazio, la Coppa Italia è nerazzurra|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/13-05-2026/lazio-inter-risultato-gol-diretta-finale-coppa-italia.shtml|access-date=13 maj 2026|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 maj 2026}}</ref> ===Real Madrid=== Më 5 korrik 2026, klubi spanjoll [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] aktivizoi klauzolën e blerjes së Dumfries duke i paguar Interit 20 milion €.<ref>{{Cite web|author=Jessica Hopkins|language=en|title=Real Madrid complete signing of Denzel Dumfries from Inter|url=https://www.nytimes.com/athletic/7327765/2026/07/05/denzel-dumfries-real-madrid-inter-transfer-update/|publisher=The Athletic|date=5 korrik 2026|access-date=5 korrik 2026|archive-date=5 korrik 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260705104204/https://www.nytimes.com/athletic/7327765/2026/07/05/denzel-dumfries-real-madrid-inter-transfer-update/|url-status=live}}</ref> Lojtari firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe mori fanellën me numrin 24.<ref>{{cite web|title=Official Announcement: Dumfries|url=https://www.realmadrid.com/en-US/news/club/announcements/comunicado-oficial-dumfries-05-07-2026|publisher=[[Real Madrid C.F.]]|language=en|date=5 korrik 2026|access-date=5 korrik 2026|archive-date=5 korrik 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260705102526/https://www.realmadrid.com/en-US/news/club/announcements/comunicado-oficial-dumfries-05-07-2026|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=5 korrik 2026|title=Dumfries leaves Inter: thank you for everything, Denzel!|url=https://www.inter.it/en/news/inter-thanks-denzel-dumfries-move-real-madrid|access-date=5 korrik 2026|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en}}</ref> Ai bëri debutimin e tij më 22 gusht në fitoren 2–1 kundër [[RCD Espanyol|Espanyolit]] në ndeshjen hapëse të [[La Liga|La Ligës]].<ref>{{cite web|title=Real Madrid snatch late win at Espanyol on Mourinho's return|url=https://sports.yahoo.com/articles/real-madrid-beat-espanyol-in-mourinhos-first-game-on-return-213945958.html|publisher=Yahoo! Sports|language=en|date=22 gusht 2026|access-date=22 gusht 2026}} {{Lidhje e vdekur}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== ===Aruba=== Dumfries kishte mundësinë për të luajtur me tre ekipe kombëtare: Aruban (vendlindja e babait të tij), Surinamen (vendlinja e mamasë së tij), dhe [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holandën]] (vendlindja e tij).<ref name="Dumfries Backstory Inter Milan">{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2021/08/14/profilo-storia-denzel-dumfries-inter.html|title=I CARAIBI, IL TACCUINO E LE CORSE A PERDIFIATO: LA STORIA DI DENZEL DUMFRIES|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=14 gusht 2021|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210814200512/https://www.inter.it/it/news/2021/08/14/profilo-storia-denzel-dumfries-inter.html|archive-date=14 gusht 2021|url-status=live}}</ref> Gjatë kohë që ishte ende te Barendrecht, Dumfries mori një ftesë për të luajtur me Arubën.<ref name="Dumfries Backstory Inter Milan"/> Ai bëri debutimin e tij me ekipin kombëtar në mars 2014 në barazimin 2–2 kundër Guamit; ai gjithashtu luajti në një tjetër ndeshje miqësore kundër tyre disa ditë më pas, duke shënuar golin e parë të fitores 2–0.<ref>{{cite web|url=http://www.bvvbarendrecht.nl/website/index.php/5799-bvv-talent-denzel-dumfries-scoort-voor-nationaal-elftal-aruba|title=BVV-Talent Denzel Dumfries Scoort Voor Nationaal Elftal Aruba|website=BVV Barendrecht|language=nl|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150509180137/http://www.bvvbarendrecht.nl/website/index.php/5799-bvv-talent-denzel-dumfries-scoort-voor-nationaal-elftal-aruba|archive-date=9 maj 2015|url-status=dead}}</ref> Megjithatë, pavarësisht debutimit të tij, Dumfries sërisht shfaqi dëshirën e tij për të përfaquar Holandën, duke shtuar se Holanda ishte e ardhja e tij në futbollin ndërkombëtar.<ref name="Dumfries Backstory Inter Milan"/> Gjatë suksesit të Dumfries në Euro 2020, trajneri i Arubës [[Giovanni Franken]] foli për kritikat që Dumfries mori nga tifozët e ekipit kombëtar për të luajtur me Holandën, duke u etiketuar si "tradhëtar".<ref>{{cite news|title=Dumfries wees Aruba af: "Hij werd gezien als een verrader"|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/386677/dumfries-wees-aruba-af-hij-werd-gezien-als-een-verrader/|website=FC Update|language=nl|date=25 qershor 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ===Holanda=== ====Të rinjtë==== Më 18 mars 2016, Dumfries u thirr për herë të parë në [[Kombëtarja holandeze nën-20 e futbollit|ekipin nën-20 të Holandës]].<ref>{{cite news|title=Pastoor: 'Het gaat om de eer van de stad'|url=https://www.rijnmond.nl/nieuws/140071/Pastoor-Het-gaat-om-de-eer-van-de-stad|website=RTV Rijnmond|language=nl|date=23 mars 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=O20 MET 20 MAN NAAR PORTUGAL|url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/jeugd-mannen-beloftenelftal/65258/o20-met-20-man-naar-portugal|website=Ons Oranje|language=nl|date=18 mars 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai bëri debutimin e tij gjashtë ditë më vonë në barazimin 1–1 kundër [[Kombëtarja portugeze nën-20 e futbollit|Portugalisë]], duke luajtur 90 minuta të plota.<ref>{{cite news|title=Portugal O20 1–1 Nederlands O20|url=https://www.onsoranje.nl/teams/206598/uitslagen/wedstrijd/21502|website=Ons Oranje|language=nl|date=24 mars 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai bëri edhe tre paraqitje të tjera për vitin 2016.<ref>{{cite news|title=Portugal O20 1–1 Nederlands O20|url=https://www.onsoranje.nl/teams/206598/uitslagen/wedstrijd/21506|website=Ons Oranje|language=nl|date=26 mars 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=ONDER 20 ONDERUIT TEGEN ENGELAND|url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/jeugd-mannen-beloftenelftal/67106/onder-20-onderuit-tegen-engeland|website=Ons Oranje|language=nl|date=5 tetor 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=ONDER 20 WINT NA STRAFSCHOPPEN|url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/jeugd-mannen-beloftenelftal/67222/onder-20-wint-na-strafschoppen|website=Ons Oranje|language=nl|date=10 tetor 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Në nëntor 2016, Dumfries mori ftesën e parë në [[Kombëtarja holandeze nën-21 e futbollit|ekipin nën-21]].<ref>{{cite news|title=LANGELER SELECTEERT 25 SPELERS VOOR OEFENDUEL MET PORTUGAL|url=https://www.knvb.nl/nieuws/oranje/jong-oranje/21217/langeler-selecteert-25-spelers-voor-oefenduel-met-portugal|website=Ons Oranje|language=nl|date=27 tetor 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-opgeroepen-voor-jong-oranje/|title=DENZEL DUMFRIES OPGEROEPEN VOOR JONG ORANJE|website=Sparta Rotterdam|language=nl|date=5 nëntor 2016|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210628184456/https://www.sparta-rotterdam.nl/denzel-dumfries-opgeroepen-voor-jong-oranje/|archive-date=28 qershor 2021|url-status=live}}</ref> Ai luajti ndeshjen e parë më 15 nëntor kundër Portugalisë, duke u aktivizuar si zëvëndësues në minutën e 57të.<ref>{{cite news|title=JONG ORANJE GELIJK TEGEN PORTUGAL|url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/jong-oranje/67734/jong-oranje-gelijk-tegen-portugal|website=Ons Oranje|language=nl|date=15 nëntor 2016|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Pas kësaj, ai mori pjesë në fushatën kualifikuese të UEFA Kampionatit Evropian nën-21 2019, duke luajtur si titullar në krahun e djathtë në mbrojtje.<ref>{{cite news|title=JONG ORANJE GELIJK TEGEN ENGELAND|url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/jong-oranje/70532/jong-oranje-gelijk-tegen-engeland|website=Ons Oranje|language=nl|date=1 shtator 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Jong Oranje scoort acht keer tegen Jong Andorra|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/324289/jong-oranje-scoort-acht-keer-tegen-jong-andorra/|website=FC Update|language=nl|date=10 nëntor 2017|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai e mbylli karrierën me ekipin nën-21 me 11 ndeshje.<ref>{{cite news|title=JONG ORANJE NA STRAFSCHOPPEN TE STERK VOOR PARAGUAY|url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/jong-oranje/72860/jong-oranje-na-strafschoppen-te-sterk-voor-paraguay|website=Ons Oranje|language=nl|date=30 maj 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=JONG ORANJE BLIJFT STEKEN OP GELIJKSPEL TEGEN ENGELAND|url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/jong-oranje/73530/jong-oranje-blijft-steken-op-gelijkspel-tegen-engeland|website=Ons Oranje|language=nl|date=6 shtator 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> ====Ekipi i parë==== Në tetor 2018, Dumfries u ftua në [[Kombëtarja holandeze e futbollit|kombëtaren e parë]] nga trajneri [[Ronald Koeman]],<ref>{{cite web|url=http://www.football-oranje.com/koeman-happy-with-emerging-netherlands-talents/|title=Koeman happy with emerging Netherlands talents|publisher=Football Oranje|language=en|date=9 tetor 2018|access-date=11 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181011214556/http://www.football-oranje.com/koeman-happy-with-emerging-netherlands-talents/|archive-date=11 tetor 2018|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=VIER JONGENSDROMEN KOMEN UIT; ORANJEDEBUTANTEN ZINGEN BROEDERLIEFDE|url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal/73831/vier-jongensdromen-komen-uit-oranjedebutanten-zingen-broederliefde|website=Ons Oranje|language=nl|date=9 tetor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> dhe bëri debutimin e tij ndërkombëtar në fitoren 3–0 kundër [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermanisë]] në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Kombeve|UEFA Ligës së Kombeve]].<ref>{{cite news|title=HISTORISCHE OVERWINNING OP HEERLIJKE ORANJE-AVOND|url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal/73931/historische-overwinning-op-heerlijke-oranje-avond|website=Ons Oranje|language=nl|date=13 tetor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai u aktivizua edhe kundër [[Kombëtarja franceze e futbollit|Francës]], ku Holanda fitoi dhe siguroi kualifikimin në fazën finale të Ligës së Kombeve.<ref>{{cite news|title=SENSATIONELE ZEGE ORANJE OP WERELDKAMPIOEN|url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal/74258/sensationele-zege-oranje-op-wereldkampioen|website=Ons Oranje|language=nl|date=16 nëntor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=POULEWINST VOOR ORANJE NA SPECTACULAIRE COMEBACK|url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal/74266/poulewinst-voor-oranje-na-spectaculaire-comeback|website=Ons Oranje|language=nl|date=19 nëntor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Në maj 2019, ai u thirr për të luajtur në fazën finale,<ref>{{cite news|title=VOORLOPIGE SELECTIE ORANJE VOOR NATIONS LEAGUE FINALS TELT 28 NAMEN|url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal/75848/voorlopige-selectie-oranje-voor-nations-league-finals-telt-28-namen|website=Ons Oranje|language=nl|date=10 maj 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> duke zhvilluar një paraqitje pozitive në fitoren 3–1 në gjysëm-finalen kundër [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglisë]].<ref>{{cite news|title=ORANJE IN FINALE NATIONS LEAGUE NA SLIJTAGESLAG TEGEN ENGELAND|url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal/76033/oranje-finale-nations-league-na-slijtageslag-tegen-engeland|website=Ons Oranje|language=nl|date=6 qershor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Oranje op rapport: De Jong blinkt uit, Memphis enige onvoldoende|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/351449/oranje-op-rapport-de-jong-blinkt-uit-memphis-enige-onvoldoende/|website=FC Update|language=nl|date=7 qershor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Ai gjithashtu luajti si titullar në finalen kundër [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalisë]] më 9 qershor, por Holanda u mposht minimalisht 1–0.<ref>{{cite news|title=ORANJE MOET WINST NATIONS LEAGUE AAN PORTUGAL LATEN|url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal/76053/oranje-moet-winst-nations-league-aan-portugal-laten|website=Ons Oranje|language=nl|date=9 qershor 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Në dy vitet në vazhdim, Dumfries konkuroi me [[Kenny Tete]] dhe [[Joël Veltman]] për një vënd në formacionin titullar.<ref>{{cite news|title=Koeman kiest voor Tete boven Dumfries en verder voor zelfde elf|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/341639/koeman-kiest-voor-tete-boven-dumfries-en-verder-voor-zelfde-elf/|website=FC Update|language=nl|date=16 nëntor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Spelersrapport: Memphis en Dumfries zijn de uitblinkers|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/341687/spelersrapport-memphis-en-dumfries-zijn-de-uitblinkers/|website=FC Update|language=nl|date=17 nëntor 2018|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Koeman steunt De Ligt en legt uit over Veltman, Malen en Stengs|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/355445/koeman-steunt-de-ligt-en-legt-uit-over-veltman-malen-en-stengs/|website=FC Update|language=nl|date=2 shtator 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Në maj 2021, ai u përfshi në listën paraprake me 34 lojtarë të Holandës për [[UEFA Euro 2020]],<ref>{{cite news|title=Aftellen geblazen: nog één maand tot het EK voor Oranje|url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal/78954/aftellen-geblazen-nog-één-maand-tot-het-ek-voor-oranje|publisher=Federata Mbretërore Holandeze e Futbollit|language=nl|date=13 maj 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal/78966/de-boer-maakt-voorlopige-ek-selectie-oranje-bekend|title=De Boer maakt EK-selectie Oranje bekend|website=OnsOranje|language=nl|date=14 maj 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> kurse më 26 maj ishte një nga 26 lojtarët e listës përfundimtare.<ref>{{cite news|title=FRANK DE BOER MAAKT EK-SELECTIE BEKEND|url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal/79017/frank-de-boer-maakt-ek-selectie-bekend|website=Ons Oranje|language=nl|date=26 maj 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries shënoi në fitoren 3–2 kundër [[Kombëtarja ukrainase e futbollit|Ukrainës]] në ndeshjen e parë të Euro 2020,<ref>{{cite news|title=Netherlands beat Ukraine in five-goal thriller|language=en|publisher=BBC Sport|author=Neil Johnston|date=13 qershor 2021|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/51197759|access-date=13 qershor 2021}}</ref> si dhe në fitoren 2–0 kundër [[Kombëtarja austriake e futbollit|Austrisë]] në ndeshjen e rradhës.<ref>{{cite news|author=Ali Humayun|title=Netherlands vs Austria result: Depay and Dumfries help Netherlands ease into last 16 with 2-0 win over Austria|url=https://www.nytimes.com/athletic/4209281/2021/06/17/depay-and-dumfries-help-netherlands-ease-into-last-16-with-2-0-win-over-austria/|access-date=17 qershor 2021|publisher=The Athletic|language=en|date=17 qershor 2021}}</ref> Holanda u kualifikua në fazën me eliminim direkt me pikë të plota, kurse Dumfries u emërua në ekipin më të mirë të fazës së grupeve.<ref>{{cite news|title=Oranje met drie spelers hofleverancier in UEFA's sterrenteam|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/386672/oranje-met-drie-spelers-hofleverancier-in-uefa-s-sterrenteam/|website=FC Update|language=nl|date=25 qershor 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Holanda u eliminua nga [[Kombëtarja çeke e futbollit|Republika Çeke]] në raundin e 16-tave më 27 qershor.<ref>{{cite news|title=EK EINDIGT VOOR ORANJE IN ACHTSTE FINALE NA NEDERLAAG TEGEN TSJECHIË|url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal/79216/ek-eindigt-voor-oranje-achtste-finale-na-nederlaag-tegen-tsjechië|website=Ons Oranje|language=nl|date=27 qershor 2021|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Në nëntor 2022, Dumfries u emërua në ekipin që do të luante në [[Kampionati Botëror i Futbollit 2022|FIFA Kupën e Botës 2022]] në Katar.<ref>{{cite web|url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal/80525/van-gaal-maakt-26-koppige-wk-selectie-bekend|title=Van Gaal maakt 26-koppige WK-selectie bekend|publisher=Federata Mbretërore Holandeze e Futbollit|date=11 nëntor 2022|access-date=12 nëntor 2022|language=nl}}</ref> Më 3 dhjetor, ai shënoi një gol dhe asistoi dy të tjerë në fitoren 3–1 kundër [[Kombëtarja amerikane e futbollit|Shteteve të Bashkuara]] në raundin e 16-tave.<ref>{{cite web|author=Andy Hunter|url=https://www.theguardian.com/football/2022/dec/03/netherlands-usa-world-cup-last-16-match-report|title=Netherlands into quarter-finals after Dumfries volley caps win against USA|publisher=The Guardian|language=en|date=3 dhjetor 2022}}</ref> ==Profili i lojtarit== Dumfries është një mbrojtës i djathtë i cili shpesh është aktivizuar si anësor i tërhequr në formacionin 3–5–2, veçanërisht te Interi dhe Holanda.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://it.finance.yahoo.com/notizie/dumfries-inter-carriera-caratteristiche-tecniche-133453896.html|title=Dumfries-Inter: carriera, caratteristiche tecniche e collocazione del nuovo esterno nerazzurro|publisher=Yahoo!|language=it|access-date=13 gusht 2021|archive-date=13 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210813094731/https://it.finance.yahoo.com/notizie/dumfries-inter-carriera-caratteristiche-tecniche-133453896.html|url-status=dead}}</ref> Ai konsiderohet një nga mbrojtësit e krahut më të mirë holandez të gjeneratës së tij,<ref>{{cite web|author=Francesco Sessa|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/26-08-2021/intervista-michel-breuer-ex-compagno-denzel-dumfries-inter-che-affare-420710596188.shtml|title=Dumfries, parla l'ex capitano: "Affare! Energia e forza uniche. E quelle discussioni…"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=26 gusht 2021|access-date=28 gusht 2021}}</ref><ref>{{cite web|author=Namit Kumar|url=https://indianexpress.com/article/sports/football/denzel-dumfries-netherlands-argentina-fifa-world-cup-2022-8313028/|title=Denzel Dumfries: the Netherlands defender, with roots in amateur football, who will have Argentina’s back line wary|publisher=The Indian Express|language=en|date=8 dhjetor 2022|access-date=24 dhjetor 2024}}</ref> duke u shquar për fizikun, atleticizmin dhe shpejtësinë. Në mbrojtje, ai dallohet për ndërhyrjet e sakta dhe shkathtësinë, kurse në sulm dallohet në duelet ajërore, për golat e shënuar dhe asistet,<ref name=":4"/> duke qënë pjesë aktive e çdo aksioni sulmues të ekipit të tij.<ref>{{Cite web|url=https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/on-nederlandse-dumfries-heerlijk-joch-bergwijn.htm|title='On-Nederlandse Dumfries, ‘heerlijk joch’ Bergwijn'|date=9 tetor 2018|language=nl|access-date=18 qershor 2021}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calciomercato/17-06-2021/calciomercato-inter-denzel-dumfries-terzino-psv-eindhoven-4102054667635.shtml|title=Inter: chi è Dumfries, il terzino destro goleador che va... Aruba|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=18 qershor 2021}}</ref> Ai gjithashtu ka luajtur si mbrojtës i majtë në formacionin me katër mbrojtës të trajnerit Koeman te Holanda.<ref>{{Cite web|language=it|publisher=Sky Sport|url=https://sport.sky.it/calcio/mondiali/partite/2025/giornata-4/olanda-malta/risultato-gol|title=112026 giornata-4 olanda-malta live|access-date=11 qershor 2025}}</ref> ==Jeta personale== Dumfries ka lindur më 18 prill 1996 në [[Rotterdam]] të [[Holanda|Holandës]] nga babai arubian Boris, dhe mamaja surinameze Marleen.<ref name=":0">{{Cite news|author=Jamie Jackson|date=25 qershor 2021|title=Denzel Dumfries has overcome Dutch doubters to become runaway star|url=https://www.theguardian.com/football/2021/jun/25/denzel-dumfries-has-overcome-dutch-doubters-to-become-runaway-star|access-date=25 mars 2026|publisher=The Guardian|language=en|issn=0261-3077}}</ref> Atij i'u vu emri Denzel në nder të aktorit amerikan [[Denzel Washington]].<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2021/08/25/10-domande-dumfries-instagram-inter.html|title=10 DOMANDE PER DENZEL DUMFRIES|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=25 gusht 2021|access-date=11 shtator 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210910165727/https://www.inter.it/it/news/2021/08/25/10-domande-dumfries-instagram-inter.html|archive-date=10 shtator 2021|url-status=live}}</ref> Kur ishte fëmijë, Dumfries ëndërronte të bëhej futbollist, gjë për të cilën u tall nga shokët e klasës dhe mësuesit.<ref name="Dumfries RTV Rijnmond 14 June 2021"/><ref name="Never Offside1"/> Dumfries ka dy kushurinjë, [[Jason Wilnis|Jason]] dhe [[Jahfarr Wilnis]], që janë kikboksier.<ref name="Dumfries Eindhoven Dagblad 2019">{{cite news|title=Dumfries: 'Ik weet waar ik vandaan kom en dat is misschien ook wel mijn kracht'|url=https://www.ed.nl/psv/dumfries-ik-weet-waar-ik-vandaan-kom-en-dat-is-misschien-ook-wel-mijn-kracht~a6037eff/|website=Eindhoven Dagblad|language=nl|date=14 janar 2019|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Në shtator 2020, ai u bë baba për herë të parë.<ref>{{cite news|title=Lodeweges verandert niets en kiest weer voor Hateboer|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/372097/lodeweges-verandert-niet-en-kiest-weer-voor-hateboer-en-ake/|website=FC Update|language=nl|date=7 shtator 2020|access-date=11 shtator 2021}}</ref> Dumfries është gjithashtu një praktikues i besimit të Kreshtirë dhe lutet me shokët e ekipit kombëtar para çdo ndeshje të Holandës.<ref>{{cite web|url=https://www.instagram.com/p/C8hG8tzNpBq/?hl=en|title=Ballers in God: Netherlands|publisher=Instagram|language=en}}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Klube=== {{updated|4 shtator 2026}}<ref>{{Soccerway|335401|name=Denzel Dumfries|access-date=13 maj 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Ndeshjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit !rowspan="2"|Klubi !rowspan="2"|Sezoni !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kupa !colspan="2"|Evropa !colspan="2"|Tjetër !colspan="2"|Gjithsej |- !Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="4"|[[Sparta Rotterdam]] |[[2014–15 Eerste Divisie|2014–15]] |[[Eerste Divisie]] |3||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||3||0 |- |[[2015–16 Eerste Divisie|2015–16]] |Eerste Divisie |31||1||2||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||33||1 |- |[[2016–17 Eredivisie|2016–17]] |[[Eredivisie]] |31||1||5||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||36||1 |- !colspan="2"|Gjithsej !65!!2!!7!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!72!!2 |- |[[SC Heerenveen|Heerenveen]] |[[2017–18 Eredivisie|2017–18]] |Eredivisie |33||3||2||0||colspan="2"|—||2{{efn|Të gjitha ndeshjet në fazën play-off të Eredivisies}}||1||37||4 |- |rowspan="4"|[[PSV Eindhoven]] |[[2018–19 PSV Eindhoven season|2018–19]] |Eredivisie |34||4||0||0||8{{efn|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligën e Kampionëve]]|name=UCL}}|||0||1{{efn|Ndeshje në [[Johan Cruijff Schaal|Superkupën e Holandës]]|name=JCS}}||0||43||4 |- |[[2019–20 PSV Eindhoven season|2019–20]] |Eredivisie |25||7||2||0||12{{efn|Dy ndeshje në UEFA Ligën e Kampionëve, dhjetë ndeshje dhe një gol në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]]}}||1||1{{efn|name=JCS}}||0||40||8 |- |[[2020–21 PSV Eindhoven season|2020–21]] |Eredivisie |30||2||3||1||8{{efn|Të gjitha ndeshjet në UEFA Ligën e Evropës}}||1||colspan="2"|—||41||4 |- !colspan="2"|Gjithsej !89!!13!!5!!1!!28!!2!!2!!0!!124!!16 |- |rowspan="6"|[[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] |[[2021–22 Inter Milan season|2021–22]] |[[Serie A]] |33||5||4||0||7{{efn|name=UCL}}||0||1{{efn|Ndeshje në [[Supercoppa Italiana|Superkupën e Italisë]]}}||0||45||5 |- |[[2022–23 Inter Milan season|2022–23]] |Serie A |34||1||5||0||12{{efn|name=UCL}}||1||0||0||51||2 |- |[[2023–24 Inter Milan season|2023–24]] |Serie A |31||4||0||0||5{{efn|name=UCL}}||0||0||0||36||4 |- |[[2024–25 Inter Milan season|2024–25]] |Serie A |29||7||2||0||12{{efn|name=UCL}}||2||4{{efn|Dy ndeshje dhe dy gola në Superkupën e Italisë, dy ndeshje në [[FIFA Kupa e Botës për Klube|FIFA Kupën e Botës për Klube]]}}||2||47||11 |- |[[2025–26 Inter Milan season|2025–26]] |Serie A |20||3||3||0||5{{efn|name=UCL}}||2||0||0||28||5 |- !colspan="2"|Gjithsej !147!!20!!14!!0!!41!!5!!5!!2!!207!!27 |- |[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |[[2026–27 Real Madrid CF season|2026–27]] |[[La Liga]] |3||0||0||0||0||0||0||0||3||0 |- !colspan="3"|Gjithsej karriera !335!!38!!28!!1!!69!!7!!9!!3!!441!!49 |} {{notelist}} ===Kombëtarja=== {{updated|29 qershor 2026}}<ref name="NFT">{{cite web|url=http://www.national-football-teams.com/player/55021/Denzel_Dumfries.html|title=Dumfries, Denzel|publisher=National Football Teams|language=en|author=Benjamin Strack-Zimmermann|access-date=18 prill 2017}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit !Ekipi kombëtar!!Viti!!Ndsh!!Gola |- |[[Kombëtarja arubiane e futbollit|Aruba]] |2014||2||1 |- !colspan="2"|Gjithsej||2||1 |- |rowspan="9"|[[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holanda]] |2018||3||0 |- |2019||6||0 |- |2020||5||0 |- |2021||16||3 |- |2022||12||3 |- |2023||8||0 |- |2024||13||3 |- |2025||6||2 |- |2026||7||0 |- !colspan="2"|Gjithsej||76||11 |} ====Golat me kombëtaren==== :''Rezultatet e Guamit të listuara të parat, kolonat e golave tregojnë rezultatin pas çdo goli të shënuar nga Dumfries.''<ref name="NFT" /> {| class="wikitable sortable" |+ Lista e golave ndërkombëtar të shënuar nga Denzel Dumfries !scope="col"|Nr. !scope="col"|Data !scope="col"|Vendi !scope="col"|Ndsh !scope="col"|Kundërshtari !scope="col"|Goli !scope="col"|Rezultati !scope="col"|Kompeticioni |- | align="center"|1 || 30 mars 2014 || [[Stadiumi Trinidad]], [[Oranjestad, Aruba|Oranjestad]], Aruba || align="center"|2 || {{flamuri|Guam}} Guam || align="center"|1–0 || align="center"|2–0 || Ndeshje miqësore |} :''Rezultatet e Holandës të listuara të parat, kolonat e golave tregojnë rezultatin pas çdo goli të shënuar nga Dumfries.''<ref name="NFT" /> {| class="wikitable sortable" |+ Lista e golave ndërkombëtar të shënuar nga Denzel Dumfries !scope="col"|Nr. !scope="col"|Data !scope="col"|Vendi !scope="col"|Ndsh !scope="col"|Kundërshtari !scope="col"|Goli !scope="col"|Rezultati !scope="col"|Kompeticioni |- | align="center"|1 || 13 qershor 2021 ||[[Johan Cruyff Arena]], [[Amsterdam]], Holandë || align="center"|20 || {{fb|UKR}} || align="center"|3–2 || align="center"|3–2 || [[UEFA Euro 2020]] |- | align="center"|2 || 17 qershor 2021 |Johan Cruyff Arena, Amsterdam, Holandë || align="center"|21 || {{fb|AUT}} || align="center"|2–0 || align="center"|2–0 || UEFA Euro 2020 |- | align="center"|3 || 11 tetor 2021 |[[De Kuip]], [[Rotterdam]], Holandë || align="center"|28 || {{fb|GIB}} || align="center"|4–0 || align="center"|6–0 || Kualifikueset e FIFA Kupës së Botës 2022 |- | align="center"|4 || 3 qershor 2022 |[[Stadiumi i Mbretit Baudouin]], [[Bruksel]], Belgjikë || align="center"|33 || {{fb|BEL}} || align="center"|3–0 || align="center"|4–1 || [[UEFA Liga e Kombeve A 2022–23]] |- | align="center"|5 || 11 qershor 2022 |De Kuip, Rotterdam, Holandë || align="center"|34 || {{fb|POL}} || align="center"|2–2 || align="center"|2–2 || UEFA Liga e Kombeve A 2022–23 |- | align="center"|6 || 3 dhjetor 2022 |[[Stadiumi Ndërkombëtar Khalifa]], [[Al Rayyan]], Katar || align="center"|41 || {{fb|USA}} || align="center"|3–1 || align="center"|3–1 || [[Kampionati Botëror i Futbollit 2022|FIFA Kupa e Botës 2022]] |- | align="center"|7 || 10 shtator 2024 |Johan Cruyff Arena, Amsterdam, Holandë || align="center"|60 || {{fb|GER}} || align="center"|2–2 || align="center"|2–2 || |[[UEFA Liga e Kombeve A 2024–25]] |- | align="center"|8 || 11 tetor 2024 |[[Puskás Aréna]], [[Budapest]], Hungari || align="center"|61 || {{fb|HUN}} || align="center"|1–1 || align="center"|1–1 || UEFA Liga e Kombeve A 2024–25 |- | align=center | 9 || 16 nëntor 2024 || Johan Cruyff Arena, Amsterdam, Holandë ||align="center"| 63 || {{fb|HUN}} ||align="center"| 3–0 || align="center"| 4–0 || UEFA Liga e Kombeve A 2024–25 |- | align=center | 10 || 7 June 2025 || [[Stadiumi Olimpik i Helsinkit]], [[Helsinki]], Finland || align="center" | 64 || {{fb|FIN}} || align="center" | 2–0 || align="center"| 2–0 || Kualifikueset e FIFA Kupës së Botës 2026 |- | align=center | 11 || 4 shtator 2025 || De Kuip, Rotterdam, Holandë || align="center" | 66 || {{fb|POL}} || align="center"| 1–0 || align="center"| 1–1 || Kualifikueset e FIFA Kupës së Botës 2026 |} ==Trofe== ;Sparta Rotterdam * [[Eerste Divisie]]: [[2015–16 Eerste Divisie|2015–16]] ;Internazionale * [[Serie A]]: [[Serie A 2023–24|2023–24]], [[Serie A 2025–26|2025–26]] * [[Coppa Italia]]: [[2021–22 Coppa Italia|2021–22]], [[2022–23 Coppa Italia|2022–23]], [[2025–26 Coppa Italia|2025–26]] * [[Supercoppa Italiana]]: [[2021 Supercoppa Italiana|2021]], [[2022 Supercoppa Italiana|2022]], [[2023 Supercoppa Italiana|2023]] * [[UEFA Liga e Kampionëve]]: finalist [[2022–23 UEFA Champions League|2022–23]], [[2024–25 UEFA Champions League|2024–25]] ;Çmime personale * Talenti i Muajit në [[Eredivisie]]: gusht 2017<ref>{{cite web|title=Talent van de maand: Denzel Dumfries|url=https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/1954213/talent-van-maand-denzel-dumfries|publisher=FOX Sports NL|language=nl|access-date=5 shtator 2026}}</ref> * Ekipi i Vitit në Eredivisie: [[2018–19 Eredivisie|2018–19]]<ref name="POTS"/> * [[Ekipi i Sezonit në Serie A]]: [[Serie A 2024–25|2024–25]]<ref>{{cite web|author=Susy Campanale|date=1 dhjetor 2025|title=Serie A 2025 Awards: McTominay Best Player of the Year|url=https://football-italia.net/serie-a-2025-awards-mctominay-player-of-year/|access-date=2 dhjetor 2025|publisher=Football Italia|language=en}}</ref> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Lindje 1996]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë holandezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren holandeze]] [[Kategoria:Futbollistë në Sparta Rotterdam]] [[Kategoria:Futbollistë në SC Heerenveen]] [[Kategoria:Futbollistë në PSV Eindhoven]] [[Kategoria:Futbollistë në F.C. Internazionale Milano]] [[Kategoria:Futbollistë në Real Madrid C.F.]] [[Kategoria:Futbollistë në Eredivisie]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2020]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2022]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2026]] jis44na8810kji8algr5vih765nn17v 4 317882 3057544 3054344 2026-10-16T00:14:22Z Fallbackintoreality 102113 3057544 sanitized-css text/css /* Wikipedia:Ndihmësi i Artikujve and its steps (/Nis, /Ndalo, /Redakto, /Shkruaj): the header of the community hubs and their introduction (a lead and titled cards: Stampa:Community hubs/styles.css), with the parts of a wizard: the bar of its steps, cards with buttons, and the kinds of article, each a card with its form. The colours are the variables of the skin, so the pages also read in night mode. */ /* ================================================================== 0. BASE RESET ================================================================== */ *, *::before, *::after { box-sizing: border-box; } /* ================================================================== 1. HEADER ================================================================== */ .header { border: 1px solid #999; background-color: var(--background-color-neutral, #f0f3f6); overflow: hidden; padding-top: 1rem; } /* The icon and, next to it, the title and the line under it, as one centred group */ .nia-head { display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: center; gap: 0.5rem 1.25rem; margin: 0.5rem 1rem 1.5rem; text-align: center; } .title { font-weight: bold; font-family: "Linux Libertine", "Georgia", "Times", serif; font-size: 200%; line-height: 1.3; } .nia-tagline { color: var(--color-subtle, #54595d); font-size: 0.95rem; } /* «← Kthehu te …» above the header of the pages off the main path (as on the subpages of the hubs) */ .nia-back { margin-bottom: 6px; font-family: Georgia, serif; font-size: 13px; font-style: italic; } .nia-back a { color: var(--color-progressive, #36c) !important; text-decoration: none !important; } .nia-back a:hover { text-decoration: underline !important; } /* ================================================================== 2. THE STEPS ================================================================== */ /* The steps of the wizard, as a numbered list on one line (role="list": the lists of the skins bring margins of their own): the steps already taken are links back, the step of the page is marked, the next ones are grey */ .nia-steps { display: flex; flex-wrap: wrap; justify-content: center; gap: 6px 0; margin: 0 auto 1.75rem; padding: 0 1rem; color: var(--color-subtle, #54595d); font-size: 0.9rem; line-height: 1.6rem; } .nia-step { display: flex; align-items: center; } /* the line between two steps */ .nia-step + .nia-step::before { content: ''; width: 2rem; height: 1px; margin: 0 0.6rem; background-color: var(--border-color-base, #a2a9b1); } .nia-step a { display: flex; align-items: center; text-decoration: none; } .nia-step a:hover .nia-step-label { text-decoration: underline; } .nia-step-n { display: inline-flex; flex-shrink: 0; align-items: center; justify-content: center; width: 1.6rem; height: 1.6rem; margin-right: 0.4rem; border: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); border-radius: 50%; background-color: var(--background-color-base, #fff); font-size: 0.85rem; font-weight: bold; } .nia-step-done .nia-step-n { border: 1px solid var(--color-progressive, #36c); color: var(--color-progressive, #36c); } .nia-step-current { color: var(--color-base, #202122); font-weight: bold; } .nia-step-current .nia-step-n { border: 1px solid var(--color-progressive, #36c); background-color: var(--color-progressive, #36c); color: var(--color-inverted, #fff); } /* ================================================================== 3. CARDS WITH BUTTONS ================================================================== */ /* A second row of cards under the first */ .hub-cards + .hub-cards { margin-top: 1rem; } /* A card whose buttons (or form) stay at its foot, level with those of the cards next to it */ .nia-choice { display: flex; flex-direction: column; } .nia-actions { display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; gap: 8px; margin-top: auto; padding-top: 0.75rem; } /* A link drawn as a button */ .nia-button a, .nia-button a:visited { display: inline-block; padding: 5px 12px; border: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); border-radius: 2px; background-color: var(--background-color-interactive-subtle, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122); font-weight: bold; line-height: 1.4; text-decoration: none; } .nia-button a:hover, .nia-button a:focus { border: 1px solid var(--border-color-interactive, #72777d); background-color: var(--background-color-base, #fff); text-decoration: none; } /* The button of the main path */ .nia-button-primary a, .nia-button-primary a:visited { border: 1px solid var(--color-progressive, #36c); background-color: var(--color-progressive, #36c); color: var(--color-inverted, #fff); } .nia-button-primary a:hover, .nia-button-primary a:focus { border: 1px solid var(--color-progressive--hover, #3056a9); background-color: var(--color-progressive--hover, #3056a9); color: var(--color-inverted, #fff); } /* A quiet line in place of a button */ .nia-note { color: var(--color-subtle, #54595d); font-size: 0.9em; } /* A card that warns: amber */ .nia-card-warn { border-left: 3px solid var(--border-color-warning, #ab7f2a); background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5); } /* Lists inside the cards, flush with their text */ .hub-card ul { margin: 0.3rem 0 0 1.2rem; padding: 0; } /* A search box at the foot of a card, and the forms of the kinds of article: the field and the button share the line; when the card is too narrow for both, the button takes a line of its own under the field */ .nia-search { margin-top: auto; padding-top: 0.75rem; } .nia-search form { margin: 0; } .nia-search .bodySearchWrap, .nia-kind form { display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 6px; } .nia-search .cdx-text-input, .nia-kind .cdx-text-input { flex: 1 1 9rem; min-width: 0; } .nia-search .cdx-text-input__input, .nia-kind .cdx-text-input__input { width: 100%; min-width: 0; } .nia-search .cdx-button, .nia-kind .cdx-button { flex: 1 1 auto; } /* the field and the button in the size of the text around them */ .nia-search .cdx-text-input__input, .nia-search .cdx-button, .nia-kind .cdx-text-input__input, .nia-kind .cdx-button { font-size: inherit; } /* ================================================================== 4. THE KINDS OF ARTICLE ================================================================== */ .nia-kinds-title { margin: 1.75rem 0 0.2rem; font-family: "Linux Libertine", "Georgia", "Times", serif; font-size: 1.35em; font-weight: bold; } .nia-hint { margin-bottom: 0.9rem; color: var(--color-subtle, #54595d); font-size: 0.95em; line-height: 1.55; } /* The kinds come in groups, each under a small label */ .nia-group { margin: 1.1rem 0 0.4rem; color: var(--color-subtle, #54595d); font-size: 0.8em; font-weight: bold; letter-spacing: 0.05em; text-transform: uppercase; } /* auto-fill, not auto-fit: the cards of a short group keep the width of the others */ .nia-kinds { display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fill, minmax(min(17rem, 100%), 1fr)); gap: 1rem; } /* A kind: its name with an icon, what it is for, and the form that starts the article */ .nia-kind { display: flex; flex-direction: column; padding: 0.7rem 1rem 0.9rem; border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1); border-top: 3px solid var(--color-progressive, #36c); border-radius: 4px; background-color: var(--background-color-base, #fff); color: var(--color-base, #202122); } .nia-kind-title { display: flex; align-items: center; gap: 8px; font-size: 1.05em; font-weight: bold; line-height: 1.4; } .nia-kind-desc { margin: 0.15rem 0 0.75rem; color: var(--color-subtle, #54595d); font-size: 0.9em; line-height: 1.45; } .nia-kind .mw-inputbox-centered { margin: auto 0 0; text-align: left; } .nia-kind form { margin: 0; } /* The cards under the kinds */ .nia-after { margin-top: 1.5rem; } /* The general skeleton, for every other subject: grey */ .nia-kind-other { border-top-color: var(--border-color-base, #a2a9b1); background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); } /* ================================================================== 5. FOOT ================================================================== */ .nia-ending { margin-top: 1rem; font-size: 1.1em; font-style: italic; font-weight: bold; text-align: right; } .embassy { margin-bottom: 0.5rem; font-size: 0.9rem; text-align: center; } /* ================================================================== 6. SMALL SCREENS ================================================================== */ @media screen and (max-width: 720px) { .title { font-size: 165%; } /* only the step of the page keeps its name */ .nia-step:not(.nia-step-current) .nia-step-label { display: none; } .nia-step:not(.nia-step-current) .nia-step-n { margin-right: 0; } .nia-step + .nia-step::before { width: 1rem; margin: 0 0.4rem; } } gb8plmssfq33l4g87xy99z7ei11hmpt 0 318984 3057512 2474910 2026-10-15T21:14:25Z Leutrim.P 113691 ± 5 categories using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3057512 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Bas Relief, Jerusalem YMCA (5503056704).jpg|parapamje|175px|Basreliev i një serafi që mbante një qymyr të nxehtë në muret e [[Jerusalem International|YMCA]].]] Një '''serafin''' (/ˈsɛrəf/, "digjet"; shumësi ''serafim'' /ˈsɛrəfɪm/) është një lloj qenieje qiellore me prejardhje nga Judaizmi i Lashtë. Termi luan një rol në [[Judaizmi]]n, [[Krishterimi]]n dhe [[Islami]]n pasues.<ref>''Britannica Concise Encyclopedia'', 2008. Encyclopædia Britannica, Inc. {{ISBN|978-1-593-39492-9}}. p. 1722.</ref> Tradita i vendos serafimët në rangun më të lartë në [[Engjëllologjia e krishterë|engjëllologjinë e krishterë]] dhe në rangun e pestë të dhjetë në [[Engjëjt në Judaizëm|hierarkinë engjëllore hebreje]]. Një pasazh themelor në [[Libri i Isaias|Librin e Isaias]] ([https://www.biblegateway.com/passage/?search=Isaiah+6%3A1-8&version=ALB Isaia 6:1–8]) përdori termin për të përshkruar qeniet me gjashtë krahë që fluturojnë rreth [[Froni i Perëndisë|Fronit të Perëndisë]] duke thirrur "[[Trisagion|e shenjtë, e shenjtë, e shenjtë]]". Kjo skenë e fronit, me thirrjen e saj të trefishtë të shenjtërisë, ndikoi thellësisht [[Teologjia|teologjinë]], letërsinë dhe artin e mëvonshëm. Ndikimi i tij shihet shpesh në veprat që përshkruajnë engjëjt, parajsën dhe apoteozën. Serafimët përmenden si qenie qiellore në [[Libri i Enokut|Librin të Enokut]] jokanonik dhe [[Libri i Zbulesës|Librin e Zbulesës]] kanonik. == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Engjëj në Krishtërim]] [[Kategoria:Engjëj në Judaizëm]] [[Kategoria:Engjëj në Islam]] [[Kategoria:Libri i Isaisë]] [[Kategoria:Klasa të engjëjve]] m8yng22s7e81kw3c39njynrpn42spgr 0 330449 3057472 2546952 2026-10-15T19:22:14Z Leutrim.P 113691 removed [[Category:Hipnoza]]; added [[Category:Hipnozë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3057472 wikitext text/x-wiki '''Sugjerimi''' është procesi [[Psikologjia|psikologjik]] me anë të të cilit një person drejton mendimet, ndjenjat dhe sjelljet e dëshiruara të tij ose të një personi tjetër duke paraqitur stimuj që mund t'i nxisin ata si reflekse në vend që të mbështeten në përpjekjet e vetëdijshme. Shkrimtarët e psikologjisë të shekullit të nëntëmbëdhjetë si [[William James]] përdorën fjalët "sugjeroj" dhe "sugjerim" në kontekstin e një ideje të caktuar, e cila thuhej se ''sugjeronte'' një tjetër kur sillte atë ide tjetër në mendje. Studimet e hershme shkencore të [[Hipnoza|hipnozës]] nga Clark Leonard Hull dhe të tjerë e zgjeruan kuptimin e këtyre fjalëve në një kuptim të veçantë dhe teknik (Hull, 1933). Teoria origjinale neuropsikologjike e sugjerimit hipnotik u bazua në përgjigjen refleksore ideomotore që William B. Carpenter deklaroi, në 1852, <ref>[http://www.sgipt.org/medppp/psymot/carp1852.htm Carpenter, W.B., "On the Influence of Suggestion in Modifying and directing Muscular Movement, independently of Volition", ''Royal Institution of Great Britain, (Proceedings), 1852'', (12 March 1852), pp.&nbsp;147–153.]</ref> ishte parimi nëpërmjet të cilit u prodhuan fenomenet hipnotike të James Braid . == Émile Coué == Émile Coué (1857-1926) ishte një pionier i rëndësishëm në zhvillimin e një kuptimi të aplikimit të sugjerimit terapeutik; <ref>See Yeates, 2016a, 2016b, and 2016c.</ref> dhe, sipas Cheek dhe LeCron, shumica e njohurive tona aktuale të sugjerimit "rrjedh nga Coué" (1968, f.60). Me qëllimin e " ''ngopjes së mikromjedisit njohës të mendjes'' ", qasja e metodës terapeutike të Coué bazohej në katër parime jo të diskutueshme: # sugjerimi mund të prodhojë dukuri somatike ; # sugjerimet specifike gjenerojnë rezultate specifike somatike; # sugjerimet janë po aq efikase në trajtimin e kushteve fizike ose organike sa edhe për gjendjet funksionale ose emocionale; dhe # një ndërhyrje e suksesshme e bazuar në sugjerime për një gjendje fizike nuk tregon se ankesa fillestare ishte në asnjë mënyrë imagjinare. <ref>Yeates (2016b), p.48.</ref> '''Ligjet e sugjerimit të Coué.''' '''Efekti ideomotor dhe ideosensor.''' '''(Suggestion and Autosuggestion, Baudouin, C. 1920: 117).''' ; 1. Ligji i vëmendjes së përqendruar : Nëse vëmendja spontane përqendrohet në një ide, kjo tenton të realizohet. ; 2. Ligji i Emocionit Ndihmës, i quajtur edhe Ligji i efektit dominues : Kur një sugjerim mbështetet nga emocioni, ai do të bëhet më i fortë se çdo sugjerim tjetër, i dhënë në të njëjtin moment. ; 3. Ligji i Përpjekjes së Kthyer : Nëse vullneti i ndërgjegjshëm është në konflikt me fantazinë, fantazia do të fitojë. ; 4. Ligji i Teleologjisë nënndërgjegjeshëm : Kur të gjurmohet qëllimi, pavetëdija do të zbulojë se si ta arrijë atë. Për t'u realizuar një ide duhet të përpunohet dhe të pranohet në mënyrë të pandërgjegjshme. Mekanizmi është i njëjtë si në motivim. == Hipnoza == === Transi dhe sugjerimi === Studimi shkencor modern i hipnozës, i cili ndjek modelin e punës së Hull-it, ndan dy faktorë thelbësorë: "ekstazën" dhe sugjerimin. <ref>Heap, M. (1996). "The nature of hypnosis." ''The Psychologist''. '''9''' (11): 498–501.</ref> Gjendja shpirtërore e shkaktuar nga "ekstaza" thuhet se vjen përmes procesit të një induksioni hipnotik - në thelb duke udhëzuar dhe sugjeruar subjektit që ata të hyjnë në një gjendje hipnotike. Pasi një subjekt hyn në hipnozë, hipnotizuesi jep sugjerime që mund të prodhojnë efekte të kërkuara. Sugjerimet e përdorura zakonisht për masat e "sugjerueshmërisë" ose "ndjeshmërisë" (ose për ata me një orientim teorik të ndryshëm, "talent hipnotik") përfshijnë sugjerime që krahu i dikujt po lehtësohet dhe po fluturon lart në ajër, ose që një mizë po gumëzhin përreth. kokën e dikujt. Përgjigja "klasike" ndaj një sugjerimi të pranuar se krahu i dikujt po fillon të notojë në ajër është se subjekti e percepton efektin e synuar si të pavullnetshëm. === Hipnotizmi shkencor === Në përputhje me pikëpamjet e Pierre Janet-i cili vuri në dukje (1920, fq.284-285) se '''''tipari kritik''''' nuk është ''bërja'' e një 'sugjerimi', por, në vend të kësaj, është ''marrja'' e 'sugjerimit' - Weitzenhoffer (2000, passim), argumentoi se '''''hipnotizmi shkencor''''' përqendrohet në dhënien e "sugjerimeve" te subjektet e hipnotizuara; dhe, sipas Yeates (2016b, f.35), këto sugjerime janë dhënë me qëllimin për të nxjerrë: # stimulimi i mëtejshëm i gjendjeve mendore pjesërisht aktive dhe/ose proceseve fiziologjike; # zgjimi i gjendjeve mendore të fjetura dhe/ose proceseve fiziologjike; # aktivizimi i gjendjeve mendore latente dhe/ose proceseve fiziologjike; # ndryshime në perceptimet, mendimet, ndjenjat dhe/ose sjelljet ekzistuese; dhe/ose # perceptime, mendime, ndjenja dhe/ose sjellje krejtësisht të reja. == Sugjerime zgjimi == Sidoqoftë, sugjerimet mund të kenë efekt edhe në mungesë të hipnozës. Këto të ashtuquajtura "sugjerime zgjimi" jepen saktësisht në të njëjtën mënyrë si "sugjerimet hipnotike" (dmth. sugjerimet e dhëna brenda hipnozës) dhe mund të prodhojnë ndryshime të forta në përvojën perceptuese. Eksperimentet sipas sugjerimit, në mungesë të hipnozës, u kryen nga studiues të hershëm si Hull (1933). <ref>Hull, C. L. (1933/2002). "Hypnosis and suggestibility: an experimental approach." Crown House Publishing.</ref> Kohët e fundit, studiues të tillë si Nicholas Spanos dhe Irving Kirsch kanë kryer eksperimente duke hetuar një sugjestibilitet të tillë johipnotik dhe kanë gjetur një lidhje të fortë midis përgjigjeve të njerëzve ndaj sugjerimeve si brenda ashtu edhe jashtë hipnozës. <ref>Kirsch, I., Braffman, W. (2001). "Imaginative suggestibility and hypnotizability." ''Current Directions in Psychological Science''. '''4''' (2): 57–61.</ref> == Forma të tjera == Përveç llojeve të sugjerimeve që zakonisht jepen nga studiues të interesuar për hipnozë, ka forma të tjera sugjestibiliteti, megjithëse jo të gjitha konsiderohen të ndërlidhura. Këto përfshijnë: sugjestibilitetin parësor dhe dytësor (termet më të vjetra për sugjestibilitetin johipnotik dhe hipnotik respektivisht), sugjestibilitetin hipnotik (d.m.th., përgjigja ndaj sugjerimit të matur brenda hipnozës) dhe sugjestibiliteti pyetës (duke iu nënshtruar pyetjeve pyetëse dhe ndryshimi i përgjigjeve kur presioni pyetës është aplikuar: shih shkallën e sugjerueshmërisë Gudjonsson . Metaforat dhe imazhet mund të përdoren gjithashtu për të dhënë sugjerime.  == Shih edhe == * [[Hipnoza]] * [[Psikologjia]] == Referime == [[Kategoria:Hipnozë]] 8y0qdshbhvpx371ei34mnrdvplo7idx 14 330451 3057474 2546954 2026-10-15T19:22:22Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kategoria:Hipnoza]] te [[Kategoria:Hipnozë]] pa lënë një ridrejtim 2546954 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Psikologji]] br2gy5cduji1ykjgc8bvwlklljmq3wi 0 339289 3057468 2735387 2026-10-15T19:21:32Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Përceptim]] te [[Kategoria:Perceptim]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3057468 wikitext text/x-wiki '''Naiviteti''' është gjendja e të qenit '''naiv'''. Ai i referohet një mungese të dukshme ose aktuale të [[Përvoja|përvojës]] dhe sofistikimit, duke përshkruar shpesh një neglizhencë të [[Pragmatizmi|pragmatizmit]] në favor të idealizmit moral. Një person me naivitet quhet ''naiv''. == Etimologji == Në përdorimin e saj të hershëm, fjala naiv do të thoshte "e natyrshme ose e pafajshme" dhe nuk do të thoshte paaftësi. Si mbiemër francez, ai shkruhet naiv, për emrat e gjinisë femërore, dhe naif, për emrat mashkullorë. Si emër francez, shkruhet naïveté. Nganjëherë shkruhet "naive" me diaeresis, por si një fjalë angleze e unifikuar, "naive" tani është drejtshkrimi më i zakonshëm. "naïf" shpesh përfaqëson mashkulloren franceze, por ka një kuptim dytësor si një stil artistik. “Naiv” shqiptohet me dy rrokje, në mënyrën franceze dhe me theksin tek e dyta. == Kulturë == Naifi shfaqet si tip kulturor në dy forma kryesore. Nga njëra anë, është 'naifi satirik, siç është Candide'. Northrop Frye sugjeroi që ne mund ta quajmë atë "forma ingénu, pas dialogut të Volterit me atë emër." një prizëm për të përcjellë mesazhin satirik. Në të vërtetë, Baudrillard, duke u mbështetur në rrënjët e tij situacioniste, u përpoq të pozicionohej si ingénu në jetën e përditshme: "Unë luaj rolin e fshatarit të Danubit: dikush që nuk di asgjë, por dyshon se diçka nuk është në rregull ... Unë si të jesh në pozicionin e primitivit ... duke luajtur naiv”. Nga ana tjetër, ekziston "naïf" artistik - gjithë reagimi dhe disponueshmëria në dukje. Këtu 'naifi e ofron veten si në proces formimi, në kërkim të vlerave dhe modeleve... gjithnjë gati për të adoptuar një temperament tradicional "të pjekur" - në një moratorium të përhershëm adoleshentësh. Raste të tilla të "naifit si imazh kulturor... e ofruan veten në thelb të përgjegjshëm ndaj të tjerëve dhe të hapur ndaj çdo ftese... e vendosën identitetin e tyre në papërcaktueshmëri". == Shiko edhe == * [[Përvoja]] == Referime == [[Kategoria:Besim]] [[Kategoria:Perceptim]] icmy1swtxx0o13q9al2gagz9jronlmw 0 339290 3057470 2963929 2026-10-15T19:21:32Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Përceptim]] te [[Kategoria:Perceptim]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3057470 wikitext text/x-wiki '''Përvoja'''<ref>{{Cite web|title=Fjalorthi|url=https://fjalorthi.com/P%C3%ABrvoja|access-date=2025-04-16|website=fjalorthi.com|language=en}}</ref> i referohet ngjarjeve të [[Vetëdija|vetëdijshme]] në përgjithësi, më konkretisht [[Përceptimi|perceptimeve]], ose njohurive praktike dhe familjaritetit që prodhohen nga këto procese. E kuptuar si një ngjarje e ndërgjegjshme në kuptimin më të gjerë, përvoja përfshin një temë në të cilën paraqiten sende të ndryshme. Në këtë kuptim, duke parë një zog të verdhë në një degë, subjekti i paraqet objektet "zog" dhe "degë", marrëdhënien midis tyre dhe vetinë "e verdhë". Mund të përfshihen edhe sende joreale, gjë që ndodh kur përjetoni halucinacione ose ëndrra. Kur kuptohet në një kuptim më të kufizuar, vetëm vetëdija shqisore llogaritet si përvojë. Në këtë kuptim, përvoja zakonisht identifikohet me perceptimin dhe kontrastohet me llojet e tjera të ngjarjeve të vetëdijshme, si të menduarit ose imagjinuar. Në një kuptim pak më ndryshe, përvoja nuk i referohet vetë ngjarjeve të vetëdijshme, por njohurive praktike dhe familjaritetit që ato prodhojnë. Në këtë kuptim, është e rëndësishme që kontakti i drejtpërdrejtë perceptues me botën e jashtme të jetë burimi i njohurive. Pra, një alpinist me përvojë është dikush që në fakt ka jetuar nëpër shumë ecje, jo dikush që thjesht lexon shumë libra rreth ecjes. Kjo lidhet si me njohjen e përsëritur të së shkuarës ashtu edhe me aftësitë e mësuara nëpërmjet tyre. Shumë debate shkencore mbi natyrën e përvojës përqendrohen te përvoja si ngjarje e vetëdijshme, qoftë në kuptimin e gjerë apo më të kufizuar. Një temë e rëndësishme në këtë fushë është pyetja nëse të gjitha përvojat janë të qëllimshme, d.m.th. u drejtohen objekteve të ndryshme nga vetja. Një debat tjetër fokusohet në pyetjen nëse ka përvoja jokonceptuale dhe, nëse po, çfarë roli mund të luajnë ato në justifikimin e besimeve. Disa teoricienë pretendojnë se përvojat janë transparente, që do të thotë se ajo që ndihet një përvojë varet vetëm nga përmbajtja e paraqitur në këtë përvojë. Teoricienët e tjerë e hedhin poshtë këtë pretendim duke theksuar se ajo që ka rëndësi nuk është vetëm ajo që paraqitet, por edhe mënyra se si paraqitet. Një shumëllojshmëri e madhe e llojeve të përvojave diskutohet në literaturën akademike. Përvojat perceptuese, për shembull, përfaqësojnë botën e jashtme përmes stimujve të regjistruar dhe të transmetuar nga shqisat. Përvoja e kujtesës episodike, nga ana tjetër, përfshin rijetimin e një ngjarjeje të kaluar të përjetuar më parë. Në përvojën imagjinative, objektet paraqiten pa synuar të tregojnë se si janë gjërat në të vërtetë. Përvoja e të menduarit përfshin paraqitjet mendore dhe përpunimin e informacionit, në të cilin idetë ose propozimet argëtohen, gjykohen ose lidhen. Kënaqësia i referohet përvojës që ndihet mirë. Ajo është e lidhur ngushtë me përvojën emocionale, e cila ka gjithashtu komponentë vlerësues, fiziologjikë dhe të sjelljes. Gjendja shpirtërore është e ngjashme me emocionet, me një ndryshim kryesor është se atyre u mungon një objekt specifik që gjendet në emocione. Dëshirat e ndërgjegjshme përfshijnë përvojën e dëshirës për diçka. Ata luajnë një rol qendror në përvojën e agjenturës, në të cilën formohen synimet, planifikohen kurse veprimi dhe vendimet merren dhe realizohen. Përvoja jo e zakonshme i referohet përvojave të rralla që ndryshojnë ndjeshëm nga përvoja në gjendjen e zakonshme të zgjimit, si përvojat fetare, përvojat jashtë trupit ose përvojat afër vdekjes. Përvoja diskutohet në disiplina të ndryshme. Fenomenologjia është shkenca e strukturës dhe përmbajtjes së përvojës. Ai përdor metoda të ndryshme, si variacioni epokë apo eidetik. Përvoja shqisore është me interes të veçantë për epistemologjinë. Një diskutim i rëndësishëm tradicional në këtë fushë ka të bëjë nëse e gjithë njohuria bazohet në përvojën shqisore, siç pretendojnë empiristët, apo jo, siç pretendojnë racionalistët. Kjo lidhet ngushtë me rolin e përvojës në shkencë, në të cilën përvoja thuhet se vepron si një arbitër neutral midis teorive konkurruese. Në metafizikë, përvoja është e përfshirë në problemin mendje-trup dhe problemin e vështirë të ndërgjegjes, të cilat të dyja përpiqen të shpjegojnë lidhjen midis materies dhe përvojës. Në psikologji, disa teoricienë mendojnë se të gjitha konceptet mësohen nga përvoja, ndërsa të tjerët argumentojnë se disa koncepte janë të lindura. == Shiko edhe == * [[Naiviteti]] == Referime == [[Kategoria:Perceptim]] [[Kategoria:Vetëdije]] 413m23bh28wd6msq6s38cga0nelnxwi 2 339754 3057517 2587200 2026-10-15T22:13:38Z ~2026-55447-64 194447 3057517 wikitext text/x-wiki ‘’‘Emela Brace Nomolos’’’ is a contemporary artist whose practice encompasses painting, mixed media and sculptural works. Her work explores memory, identity, transformation and symbolic representation through figurative imagery, abstraction and the integration of natural materials. == Artistic practice == Nomolos works with acrylic, mixed media, textured surfaces and natural gemstones. Her practice combines painted imagery with sculptural and material elements, exploring the relationship between physical materials and symbolic meaning. Recurring themes in her work include feminine identity, resilience, mythology, historical iconography and collective memory. Her works draw on religious, mythological and historical imagery, reinterpreting familiar subjects through contemporary figurative forms. Natural materials, including nephrite, jadeite, sapphire, amethyst and topaz, feature in selected compositions as elements associated with memory, transformation and the relationship between material and symbolic structures. == Selected works == Nomolos’s portfolio includes works titled ‘‘The Last Supper’’, ‘‘La Mia Gioconda (Mona Lisa)’’, ‘‘The Tear of Picasso’’, ‘‘The Body as Portal’’, ‘‘Soulkeeper’’, ‘‘Genesis’’ and ‘‘The Ceremony’’. These works explore themes including artistic legacy, identity, spirituality, personal memory and transformation. In ‘‘The Body as Portal’’, gemstones are integrated into a mixed-media composition concerned with the relationship between physical presence and inner experience. ‘‘Genesis’’ combines painting and natural materials in a composition addressing creation and renewal. == Exhibitions == According to her published portfolio, Nomolos has exhibited or presented works at art events and galleries in Europe, the Middle East and the United States. The portfolio lists presentations associated with the Carrousel du Louvre in Paris, Oculus at the World Trade Center in New York, Thomson Gallery in Zug, Switzerland, Casa del Arte in Palma de Mallorca, and events in Miami, Dubai and Oman. Listed exhibition presentations include ‘‘Afro Beauty’’, ‘‘Sun & Moon’’, ‘‘The Tear of Picasso’’ and ‘‘The Truth of the Last Supper’’. == Awards and recognition == Nomolos’s portfolio lists awards and recognitions dated 2024 and 2025, including distinctions described as the United Nations Sustainable Development Goal 3.4 Award, the United Nations Sustainable Development Goal 5 Gender Equality Award, the Best Legacy Award in Switzerland and the International Prize – Artists on the French Riviera. The portfolio also lists the Artist Spotlight Award by .ART and the MetaBetties Award associated with Oculus in New York. alp4fe8u9va9nd455cswbjd1ptcj7oz 3057518 3057517 2026-10-15T22:16:13Z ~2026-55447-64 194447 /* Selected works */ 3057518 wikitext text/x-wiki ‘’‘Emela Brace Nomolos’’’ is a contemporary artist whose practice encompasses painting, mixed media and sculptural works. Her work explores memory, identity, transformation and symbolic representation through figurative imagery, abstraction and the integration of natural materials. == Artistic practice == Nomolos works with acrylic, mixed media, textured surfaces and natural gemstones. Her practice combines painted imagery with sculptural and material elements, exploring the relationship between physical materials and symbolic meaning. Recurring themes in her work include feminine identity, resilience, mythology, historical iconography and collective memory. Her works draw on religious, mythological and historical imagery, reinterpreting familiar subjects through contemporary figurative forms. Natural materials, including nephrite, jadeite, sapphire, amethyst and topaz, feature in selected compositions as elements associated with memory, transformation and the relationship between material and symbolic structures. == Selected works == Nomolos’s portfolio includes works titled ‘‘The Last Supper’’, ‘‘La Mia Gioconda (Mona Lisa)’’, ‘‘The Tear of Picasso’’, ‘‘The Body as Portal’’, ‘‘Soulkeeper’’, ‘‘Genesis’’ and ‘‘The Ceremony’’. These works explore themes including artistic legacy, identity, spirituality, personal memory and transformation. In ‘‘The Body as Portal’’, gemstones are integrated into a mixed-media composition concerned with the relationship between physical presence and inner experience. ‘‘Genesis’’ combines painting and natural materials in a composition addressing creation and renewal. [https://www.instagram.com/emelabracenomolos?vrfl=Y25sZnZienI0cnd5&utm_source=qr] == Exhibitions == According to her published portfolio, Nomolos has exhibited or presented works at art events and galleries in Europe, the Middle East and the United States. The portfolio lists presentations associated with the Carrousel du Louvre in Paris, Oculus at the World Trade Center in New York, Thomson Gallery in Zug, Switzerland, Casa del Arte in Palma de Mallorca, and events in Miami, Dubai and Oman. Listed exhibition presentations include ‘‘Afro Beauty’’, ‘‘Sun & Moon’’, ‘‘The Tear of Picasso’’ and ‘‘The Truth of the Last Supper’’. == Awards and recognition == Nomolos’s portfolio lists awards and recognitions dated 2024 and 2025, including distinctions described as the United Nations Sustainable Development Goal 3.4 Award, the United Nations Sustainable Development Goal 5 Gender Equality Award, the Best Legacy Award in Switzerland and the International Prize – Artists on the French Riviera. The portfolio also lists the Artist Spotlight Award by .ART and the MetaBetties Award associated with Oculus in New York. 5yft2w8t692spny0rogrp746ngdgztw 14 341437 3057476 2600488 2026-10-15T19:23:57Z Leutrim.P 113691 removed [[Category:Mistika islame]]; added [[Category:Mistikë islame]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3057476 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Mistikë islame]] 7c1tbhy8xx86lpjpyf5q6j3d9a6nubj 4 344481 3057535 3054006 2026-10-15T23:55:34Z Fallbackintoreality 102113 ndryshime si tek [[Wikipedia:Ambasadat/Hyrja/styles.css]] 3057535 sanitized-css text/css /* ================================================================== 0. BASE RESET ================================================================== */ *, *::before, *::after { box-sizing: border-box; } /* ================================================================== 1. PAGE HEADER & TITLE ================================================================== */ .header { border: 1px solid #999; background-color: var(--background-color-neutral, #f0f3f6); overflow: hidden; padding-top: 1rem; } /* ================================================================== 2. MAIN NAVIGATION GRID (Top Icons) ================================================================== */ .main-grid { display: grid; grid-template-columns: repeat(1, 1fr); /* mobile-first base */ gap: 3rem; text-align: center; align-items: start; justify-content: center; } /* ================================================================== 3. TITLE ================================================================== */ .title { font-weight: bold; font-family: "Linux Libertine", "Georgia", "Times", serif; font-size: 200%; margin-bottom: 0.5rem; } /* ================================================================== 4. HUB TABS ================================================================== */ /* The bar of the community hubs, under the title row of the header, comes with its template (Stampa:Community hubs and its styles.css). */ /* ================================================================== 5. DASHBOARD STRUCTURE ================================================================== */ .window-title { display: flex; align-items: center; justify-content: center; max-width: 1200px; margin: 3.5rem auto 2rem auto; text-align: center; } .window-title::before, .window-title::after { content: ""; flex: 1; border-bottom: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); } .window-title span { font-size: 1.6em; font-weight: 800; text-transform: uppercase; letter-spacing: 2px; color: var(--color-base, #202122); font-family: 'Linux Libertine', serif; padding: 0 15px; } .window-grid { display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(min(340px, 100%), 1fr)); gap: 16px; margin: 1rem auto 3rem auto; max-width: 1200px; align-items: start; padding: 0 10px; } /* ================================================================== 6. EMBASSY & UTILITIES ================================================================== */ .embassy { text-align: center; font-size: 0.9rem; } /* .module-shortcutboxplain intentionally unstyled — the {{Shortcut}} template manages its own appearance */ /* ================================================================== 7. THREADS ================================================================== */ /* Every thread, with all its discussion, as a card. The page view wraps each section in a <section> element: section 0 is the header of the page, negative ids are not threads. */ section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) { position: relative; z-index: 0; margin: 1.5rem 0; padding: 0 1.25rem 0.75rem; border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1); border-left: 4px solid var(--border-color-progressive, #36c); border-radius: 4px; background-color: var(--background-color-base, #fff); } /* The title of the thread as the band on top of the card */ section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) > .mw-heading2 { margin: 0 -1.25rem 0.75rem; padding: 0.6rem 1.25rem 0.4rem; border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1); border-top-right-radius: 3px; background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) > .mw-heading2 h2 { margin: 0; padding: 0; border-bottom: none; } /* Subsections inside a thread stay plain */ section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) section { position: static; z-index: auto; margin: 0; padding: 0; border: none; border-radius: 0; background: none; } /* A closed thread ({{dmb|…}} under its title, {{Resolved}}/{{Refused}}, or the old pair {{dmb|1|…}} … {{dmb|2}}): the closing colours the card green, red or grey, its accent and, lightly, its background, as the old box did, but without a box inside the card. Both are drawn by the closing itself (::before, ::after), placed over the whole card. A vote closed before the conditions of its procedure were met is amber, whatever its decision. */ section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-green::before, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-red::before, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-grey::before, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-amber::before { content: ''; position: absolute; top: -1px; bottom: -1px; left: -4px; width: 4px; border-radius: 4px 0 0 4px; background-color: var(--color-success, #14866d); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-red::before { background-color: var(--color-error, #d73333); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-grey::before { background-color: var(--border-color-base, #a2a9b1); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-amber::before { background-color: var(--border-color-warning, #ab7f2a); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-green::after, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-red::after, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-grey::after, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-amber::after { content: ''; position: absolute; top: 0; right: 0; bottom: 0; left: 0; z-index: -1; border-radius: 0 3px 3px 0; background-color: var(--background-color-success-subtle, #f5fff5); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-red::after { background-color: var(--background-color-error-subtle, #fff5f5); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-grey::after { background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-amber::after { background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5); } /* The old pair's box is dropped inside a card (no box inside the box); its message, and the banner of a vote closed with one call, become a plain line under the title, flush with the text (no box, no padding), like {{Resolved}} */ section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-box { margin: 0; padding: 0; border: none; background: none; } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-box .dmb-msg, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-banner:not(.dmb-soft) { display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; gap: 2px 8px; margin: 0.2em 0 0.6em; padding: 0; border: 0; border-radius: 0; background: none; font-style: normal; font-size: 1em; line-height: 1.6; } /* Replies: a little air above each indented reply, so that every comment stands apart */ section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) dl dd { margin-top: 0.4em; } /* ================================================================== 8. RESPONSIVE DESIGN ================================================================== */ /* Desktop */ @media (min-width: 875px) { .main-grid { grid-template-columns: repeat(3, 1fr); margin-bottom: 1.5rem; } .main-grid > div:first-child { margin-top: 1rem; } .embassy { margin-bottom: 0.5rem; } } /* Mobile */ @media (max-width: 875px) { .main-grid { grid-template-columns: repeat(1, 1fr); margin: 1rem 0 1.5rem 0; } .embassy { margin-bottom: 3rem; } } g1wtr08ylh9jslfgf5mix0t38idi8gk 3057536 3057535 2026-10-15T23:57:46Z Fallbackintoreality 102113 po prehet arkiva tepër kah e djathta 3057536 sanitized-css text/css /* ================================================================== 0. BASE RESET ================================================================== */ *, *::before, *::after { box-sizing: border-box; } /* ================================================================== 1. PAGE HEADER & TITLE ================================================================== */ .header { border: 1px solid #999; background-color: var(--background-color-neutral, #f0f3f6); overflow: hidden; padding-top: 1rem; } /* ================================================================== 2. MAIN NAVIGATION GRID (Top Icons) ================================================================== */ .main-grid { display: grid; grid-template-columns: repeat(1, 1fr); /* mobile-first base */ gap: 1rem; text-align: center; align-items: start; justify-content: center; } /* ================================================================== 3. TITLE ================================================================== */ .title { font-weight: bold; font-family: "Linux Libertine", "Georgia", "Times", serif; font-size: 200%; margin-bottom: 0.5rem; } /* ================================================================== 4. HUB TABS ================================================================== */ /* The bar of the community hubs, under the title row of the header, comes with its template (Stampa:Community hubs and its styles.css). */ /* ================================================================== 5. DASHBOARD STRUCTURE ================================================================== */ .window-title { display: flex; align-items: center; justify-content: center; max-width: 1200px; margin: 3.5rem auto 2rem auto; text-align: center; } .window-title::before, .window-title::after { content: ""; flex: 1; border-bottom: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); } .window-title span { font-size: 1.6em; font-weight: 800; text-transform: uppercase; letter-spacing: 2px; color: var(--color-base, #202122); font-family: 'Linux Libertine', serif; padding: 0 15px; } .window-grid { display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(min(340px, 100%), 1fr)); gap: 16px; margin: 1rem auto 3rem auto; max-width: 1200px; align-items: start; padding: 0 10px; } /* ================================================================== 6. EMBASSY & UTILITIES ================================================================== */ .embassy { text-align: center; font-size: 0.9rem; } /* .module-shortcutboxplain intentionally unstyled — the {{Shortcut}} template manages its own appearance */ /* ================================================================== 7. THREADS ================================================================== */ /* Every thread, with all its discussion, as a card. The page view wraps each section in a <section> element: section 0 is the header of the page, negative ids are not threads. */ section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) { position: relative; z-index: 0; margin: 1.5rem 0; padding: 0 1.25rem 0.75rem; border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1); border-left: 4px solid var(--border-color-progressive, #36c); border-radius: 4px; background-color: var(--background-color-base, #fff); } /* The title of the thread as the band on top of the card */ section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) > .mw-heading2 { margin: 0 -1.25rem 0.75rem; padding: 0.6rem 1.25rem 0.4rem; border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1); border-top-right-radius: 3px; background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) > .mw-heading2 h2 { margin: 0; padding: 0; border-bottom: none; } /* Subsections inside a thread stay plain */ section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) section { position: static; z-index: auto; margin: 0; padding: 0; border: none; border-radius: 0; background: none; } /* A closed thread ({{dmb|…}} under its title, {{Resolved}}/{{Refused}}, or the old pair {{dmb|1|…}} … {{dmb|2}}): the closing colours the card green, red or grey, its accent and, lightly, its background, as the old box did, but without a box inside the card. Both are drawn by the closing itself (::before, ::after), placed over the whole card. A vote closed before the conditions of its procedure were met is amber, whatever its decision. */ section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-green::before, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-red::before, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-grey::before, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-amber::before { content: ''; position: absolute; top: -1px; bottom: -1px; left: -4px; width: 4px; border-radius: 4px 0 0 4px; background-color: var(--color-success, #14866d); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-red::before { background-color: var(--color-error, #d73333); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-grey::before { background-color: var(--border-color-base, #a2a9b1); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-amber::before { background-color: var(--border-color-warning, #ab7f2a); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-green::after, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-red::after, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-grey::after, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-amber::after { content: ''; position: absolute; top: 0; right: 0; bottom: 0; left: 0; z-index: -1; border-radius: 0 3px 3px 0; background-color: var(--background-color-success-subtle, #f5fff5); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-red::after { background-color: var(--background-color-error-subtle, #fff5f5); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-grey::after { background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-amber::after { background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5); } /* The old pair's box is dropped inside a card (no box inside the box); its message, and the banner of a vote closed with one call, become a plain line under the title, flush with the text (no box, no padding), like {{Resolved}} */ section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-box { margin: 0; padding: 0; border: none; background: none; } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-box .dmb-msg, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-banner:not(.dmb-soft) { display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; gap: 2px 8px; margin: 0.2em 0 0.6em; padding: 0; border: 0; border-radius: 0; background: none; font-style: normal; font-size: 1em; line-height: 1.6; } /* Replies: a little air above each indented reply, so that every comment stands apart */ section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) dl dd { margin-top: 0.4em; } /* ================================================================== 8. RESPONSIVE DESIGN ================================================================== */ /* Desktop */ @media (min-width: 875px) { .main-grid { grid-template-columns: repeat(3, 1fr); margin-bottom: 1.5rem; } .main-grid > div:first-child { margin-top: 1rem; } .embassy { margin-bottom: 0.5rem; } } /* Mobile */ @media (max-width: 875px) { .main-grid { grid-template-columns: repeat(1, 1fr); margin: 1rem 0 1.5rem 0; } .embassy { margin-bottom: 3rem; } } q7ndlos2ajujzddtqhst4cvjuot369m 4 344509 3057538 3054007 2026-10-15T23:59:38Z Fallbackintoreality 102113 3057538 sanitized-css text/css /* ================================================================== 0. BASE RESET ================================================================== */ *, *::before, *::after { box-sizing: border-box; } /* ================================================================== 1. PAGE HEADER & TITLE ================================================================== */ .header { border: 1px solid #999; background-color: var(--background-color-neutral, #f0f3f6); overflow: hidden; padding-top: 1rem; } /* ================================================================== 2. MAIN NAVIGATION GRID (Top Icons) ================================================================== */ .main-grid { display: grid; grid-template-columns: repeat(1, 1fr); /* mobile-first base */ gap: 1rem; text-align: center; align-items: start; justify-content: center; } /* ================================================================== 3. TITLE ================================================================== */ .title { font-weight: bold; font-family: "Linux Libertine", "Georgia", "Times", serif; font-size: 200%; margin-bottom: 0.5rem; } /* ================================================================== 4. HUB TABS ================================================================== */ /* The bar of the community hubs, under the title row of the header, comes with its template (Stampa:Community hubs and its styles.css). */ /* ================================================================== 5. EMBASSY & UTILITIES ================================================================== */ .embassy { text-align: center; font-size: 0.9rem; } /* .module-shortcutboxplain intentionally unstyled — the {{Shortcut}} template manages its own appearance */ /* ================================================================== 6. THREADS ================================================================== */ /* Every thread (a request or a question, with all its discussion) as a card. The page view wraps each section in a <section> element: section 0 is the header of the page, negative ids are not threads. */ section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) { position: relative; z-index: 0; margin: 1.5rem 0; padding: 0 1.25rem 0.75rem; border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1); border-left: 4px solid var(--border-color-progressive, #36c); border-radius: 4px; background-color: var(--background-color-base, #fff); } /* The title of the thread as the band on top of the card */ section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) > .mw-heading2 { margin: 0 -1.25rem 0.75rem; padding: 0.6rem 1.25rem 0.4rem; border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1); border-top-right-radius: 3px; background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) > .mw-heading2 h2 { margin: 0; padding: 0; border-bottom: none; } /* Subsections inside a thread stay plain */ section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) section { position: static; z-index: auto; margin: 0; padding: 0; border: none; border-radius: 0; background: none; } /* A closed thread ({{dmb|…}} under its title, {{Resolved}}/{{Refused}}, or the old pair {{dmb|1|…}} … {{dmb|2}}): the closing colours the card green, red or grey, its accent and, lightly, its background, as the old box did, but without a box inside the card. Both are drawn by the closing itself (::before, ::after), placed over the whole card. A vote closed before the conditions of its procedure were met is amber, whatever its decision. */ section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-green::before, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-red::before, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-grey::before, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-amber::before { content: ''; position: absolute; top: -1px; bottom: -1px; left: -4px; width: 4px; border-radius: 4px 0 0 4px; background-color: var(--color-success, #14866d); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-red::before { background-color: var(--color-error, #d73333); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-grey::before { background-color: var(--border-color-base, #a2a9b1); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-amber::before { background-color: var(--border-color-warning, #ab7f2a); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-green::after, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-red::after, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-grey::after, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-amber::after { content: ''; position: absolute; top: 0; right: 0; bottom: 0; left: 0; z-index: -1; border-radius: 0 3px 3px 0; background-color: var(--background-color-success-subtle, #f5fff5); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-red::after { background-color: var(--background-color-error-subtle, #fff5f5); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-grey::after { background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-amber::after { background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5); } /* The old pair's box is dropped inside a card (no box inside the box); its message, and the banner of a vote closed with one call, become a plain line under the title, flush with the text (no box, no padding), like {{Resolved}} */ section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-box { margin: 0; padding: 0; border: none; background: none; } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-box .dmb-msg, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-banner:not(.dmb-soft) { display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; gap: 2px 8px; margin: 0.2em 0 0.6em; padding: 0; border: 0; border-radius: 0; background: none; font-style: normal; font-size: 1em; line-height: 1.6; } /* Replies: a little air above each indented reply, so that every comment stands apart */ section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) dl dd { margin-top: 0.4em; } /* The introduction under the header (a lead and titled cards) comes with the styles of Stampa:Community hubs (.hub-intro). */ /* A label between two lines, «Ankesat», above the complaints and their count */ .za-divider { display: flex; align-items: center; gap: 12px; margin: 2rem 0 0.75rem; } .za-divider-line { flex: 1; height: 1px; background-color: var(--border-color-subtle, #c8ccd1); } .za-divider-label { font-size: 12px; font-weight: bold; letter-spacing: 0.13em; text-transform: uppercase; text-align: center; color: var(--color-subtle, #54595d); } /* ================================================================== 7. RESPONSIVE DESIGN ================================================================== */ /* Desktop */ @media (min-width: 875px) { .main-grid { grid-template-columns: repeat(3, 1fr); margin-bottom: 1.5rem; } .main-grid > div:first-child { margin-top: 1rem; } .embassy { margin-bottom: 0.5rem; } } /* Mobile */ @media (max-width: 875px) { .main-grid { grid-template-columns: repeat(1, 1fr); margin: 1rem 0 1.5rem 0; } .embassy { margin-bottom: 3rem; } } pgw94b0qioadp6g6v1o86te11efa426 4 344514 3057539 3054013 2026-10-16T00:00:10Z Fallbackintoreality 102113 3057539 sanitized-css text/css /* ================================================================== 0. BASE RESET ================================================================== */ *, *::before, *::after { box-sizing: border-box; } /* ================================================================== 1. PAGE HEADER & TITLE ================================================================== */ .header { border: 1px solid #999; background-color: var(--background-color-neutral, #f0f3f6); overflow: hidden; padding-top: 1rem; } /* ================================================================== 2. GLOBAL TRANSITIONS ================================================================== */ .header a { transition: color 0.2s ease-in-out; } /* ================================================================== 3. EMBASSY ================================================================== */ .embassy { text-align: center; font-size: 0.9rem; } /* ================================================================== 4. MAIN NAVIGATION GRID (Top Icons) ================================================================== */ .main-grid { display: grid; grid-template-columns: repeat(1, 1fr); /* mobile-first base */ gap: 1rem; text-align: center; align-items: start; justify-content: center; } /* ================================================================== 5. TITLE ================================================================== */ .title { font-weight: bold; font-family: "Linux Libertine", "Georgia", "Times", serif; font-size: 200%; margin-bottom: 0.5rem; } /* ================================================================== 6. HUB TABS ================================================================== */ /* The bar of the community hubs, under the title row of the header, comes with its template (Stampa:Community hubs and its styles.css). */ /* ================================================================== 7. UTILITIES ================================================================== */ /* .module-shortcutboxplain intentionally unstyled — the {{Shortcut}} template manages its own appearance */ /* ================================================================== 10. THE HUB: THE PROCEDURES AND THE OPEN VOTES ================================================================== */ /* The four procedures are the cards of the hub's introduction (.hub-intro, .hub-cards and .hub-card come with Stampa:Community hubs): the icon of the procedure (that of its page) and its name, what it is in a sentence or two (justified, since the cards are narrow), the number of its open requests on one line ({{#invoke:Votes|count|…|shkurt=po}}; in red once there is one) and, at the foot of the card, the way to its page. Under the cards, how many users have each right now ({{UserStats}}). */ .hub-cards.adm-roles { grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(14rem, 1fr)); } .adm-role { display: flex; flex-direction: column; } .adm-role-head { display: flex; align-items: center; gap: 10px; margin-bottom: 0.5rem; } .adm-role-head .hub-card-title { margin: 0; font-size: 1.1em; } .adm-role-head .hub-card-title a { color: inherit; } .adm-role-text { text-align: justify; hyphens: auto; } /* The number of the open requests sits at the foot of the card, over the button, so that the four are on one level whatever the length of the texts */ .adm-role-live { margin-top: auto; padding-top: 0.6rem; color: var(--color-subtle, #54595d); font-size: 0.85em; white-space: nowrap; } .adm-role-live .votes-count-open { display: inline-block; padding: 0 8px; border-radius: 10px; background-color: var(--background-color-error-subtle, #ffe9e5); color: var(--color-error, #bf3c2c); font-weight: 700; } /* The link to the page of the procedure, under the number: an outlined button, like the quiet buttons of the other hubs */ .adm-role-action { padding-top: 0.5rem; } .adm-role-action a { display: inline-block; padding: 3px 11px; border: 1px solid var(--border-color-progressive, #36c); border-radius: 2px; background-color: var(--background-color-base, #fff); color: var(--color-progressive, #36c); font-weight: 700; text-decoration: none; } .adm-role-action a:hover, .adm-role-action a:focus { background-color: var(--background-color-progressive-subtle, #eaf3ff); text-decoration: none; } .adm-stats { max-width: 1100px; margin: 0 auto 0.9rem; padding: 0 2rem; color: var(--color-subtle, #54595d); font-size: 0.9rem; text-align: center; } /* Under the header: the open votes and requests of all the procedures (Wikipedia:Administrata/Votimet), each list under the name of its procedure */ .adm-open-part { margin: 1.5rem 0 0.25rem; padding-bottom: 0.3rem; border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1); color: var(--color-subtle, #54595d); font-size: 0.9em; font-weight: bold; } /* ================================================================== 12. RESPONSIVE DESIGN ================================================================== */ /* Desktop */ @media (min-width: 875px) { .main-grid { grid-template-columns: repeat(3, 1fr); margin-bottom: 1.5rem; } .main-grid > div:first-child { margin-top: 1rem; } .embassy { margin-bottom: 0.5rem; } } /* Mobile */ @media (max-width: 875px) { .main-grid { grid-template-columns: repeat(1, 1fr); margin: 1rem 0 1.5rem 0; } .embassy { margin-bottom: 3rem; } } /* Reduced motion */ @media (prefers-reduced-motion: reduce) { a { transition: none !important; } } /* ================================================================== 13. ARCHIVE PAGE — styled hub page and link cards ================================================================== */ /* Outer wrapper — teal border, rounded corners */ .adm-archive-page { border: 1px solid #85b5c2; border-radius: 4px; overflow: hidden; } /* Header band — light teal background */ .adm-archive-header { background: #e4edf1; border-bottom: 2px solid #85b5c2; padding: 1.6rem 2rem; display: flex; align-items: center; gap: 20px; } .adm-archive-icon img { display: block; } /* Text block inside archive header */ .adm-archive-header-text { flex: 1; } .adm-archive-title { font-size: 22px; font-weight: 400; color: #202830; font-family: Georgia, serif; line-height: 1.2; } .adm-archive-sub { font-size: 11px; color: #7a8a92; margin-top: 5px; letter-spacing: 0.08em; text-transform: uppercase; font-family: sans-serif; } /* The legend under the table of an archive, drawn as the header of the page, as its footer: the same band, with its line on top, and the meaning of each column */ .adm-archive-foot { margin-top: 1rem; } .adm-archive-foot .adm-archive-header { align-items: flex-start; padding: 1.2rem 2rem; border-top: 2px solid #85b5c2; border-bottom: none; } .adm-archive-foot .adm-archive-title { margin-bottom: 8px; font-size: 18px; } .adm-archive-foot .archive-legend-items { color: #3a5560; font-size: 13px; line-height: 1.6; } .adm-archive-foot b { color: #202830; } .adm-archive-foot a { color: #2a5a68; } /* Link cards grid — 2×2 for the four archive types */ .adm-archive-links { display: grid; grid-template-columns: 1fr 1fr; gap: 0; background: #f3f6f8; border-bottom: 1px solid #b5cad2; } .adm-archive-link-card { padding: 1.4rem 1.8rem; border-right: 1px solid #b5cad2; border-bottom: 1px solid #b5cad2; } .adm-archive-link-card:nth-child(2n) { border-right: none; } .adm-archive-link-card:nth-last-child(-n+2) { border-bottom: none; } .adm-archive-link-label { font-size: 13px; font-weight: 600; color: #5a8a95; font-family: sans-serif; letter-spacing: 0.08em; text-transform: uppercase; margin-bottom: 6px; } .adm-archive-link-desc { font-size: 13px; color: #3a5560; font-family: Georgia, serif; line-height: 1.6; margin-bottom: 10px; } .adm-archive-link-card a { color: #3a6068 !important; font-family: sans-serif; font-size: 13px; text-decoration: none !important; border-bottom: 1px solid #85b5c260; } .adm-archive-link-card a:hover { border-bottom-color: #85b5c2; } /* Full-width search bar at bottom */ .adm-archive-search-section { background: #eaeff2; padding: 1.4rem 2rem; display: flex; align-items: center; gap: 1rem; flex-wrap: wrap; } .adm-archive-search-label { font-size: 13px; font-weight: 500; color: #4a6a75; font-family: sans-serif; white-space: nowrap; } .adm-archive-search-section form { display: flex; gap: 8px; align-items: center; flex: 1; min-width: 0; } .adm-archive-search-section input[type="text"] { font-size: 13px; padding: 5px 10px; border: 1px solid #85b5c280; border-radius: 2px; background: #fff; color: #202830; flex: 1; min-width: 0; max-width: 100%; box-sizing: border-box; } .adm-archive-search-section .mw-inputbox-input[size] { width: 100% !important; box-sizing: border-box !important; } .adm-archive-search-section input[type="submit"] { font-size: 13px; padding: 5px 16px; background: #85b5c2; color: #fff; border: none; border-radius: 2px; cursor: pointer; font-family: sans-serif; font-weight: 500; white-space: nowrap; } .adm-archive-search-section input[type="submit"]:hover { background: #5a8a95; } /* ================================================================== 14. ARCHIVE TABLE — styled data table with status badges ================================================================== */ .adm-archive-table { width: 100%; border-collapse: collapse; font-size: 13px; font-family: sans-serif; margin-top: 1.2rem; border: 1px solid #a8bfc8; border-radius: 3px; overflow: hidden; } .adm-archive-table th { background: #dce8ed; color: #3a5560; font-size: 11px; letter-spacing: 0.06em; text-transform: uppercase; padding: 8px 12px; border-bottom: 2px solid #85b5c2; border-right: 1px solid #a8bfc8; text-align: left; font-weight: 600; } /* Narrow numbered column */ .adm-archive-table th.adm-at-n { width: 40px; text-align: center; } .adm-archive-table th:last-child { border-right: none; } .adm-archive-table td { padding: 7px 12px; border-bottom: 1px solid #dee6ea; border-right: 1px solid #dee6ea; color: #202830; vertical-align: middle; } .adm-archive-table td:last-child { border-right: none; } /* Row number column */ .adm-archive-table td:first-child { text-align: center; color: #7a8a92; font-size: 11px; } /* Alternating row backgrounds */ .adm-archive-table tr:nth-child(even) td { background: #f0f4f6; } .adm-archive-table tr:nth-child(odd) td { background: #f7f9fa; } .adm-archive-table tr:hover td { background: #dde9ee; } .adm-archive-table td a { color: #2a4a55 !important; text-decoration: none !important; } .adm-archive-table td a:hover { text-decoration: underline !important; color: #85b5c2 !important; } /* Text classes for approved/rejected/withdrawn outcome */ .adm-at-approved { color: #1a6a20; font-weight: 500; } .adm-at-rejected { color: #8a2020; font-weight: 500; } .adm-at-withdrawn { color: #7a6a10; font-weight: 500; } /* Status pill badges */ .adm-at-status { display: inline-block; font-size: 11px; padding: 2px 8px; border-radius: 999px; font-family: sans-serif; font-weight: 500; white-space: nowrap; } .adm-at-yes { background: #e8f5e8; color: #1a6a20; border: 1px solid #a0d0a0; } .adm-at-no { background: #f5e8e8; color: #8a2020; border: 1px solid #d0a0a0; } .adm-at-wd { background: #f5f0e0; color: #7a6a10; border: 1px solid #d0c880; } /* The yes/no columns of the archives («Vetjake», «Në detyrë»), both drawn the same way, as plain words: «po» in the colour of the text (adm-at-po, with adm-at-self or adm-at-duty to tell the column to the figures above the table), «jo» grey (adm-at-jo), «—» faint where the column does not apply (adm-at-na) */ .adm-at-po { color: var(--color-base, #202122); } .adm-at-jo { color: var(--color-subtle, #54595d); } .adm-at-na { color: var(--color-disabled, #a2a9b1); } /* ================================================================== 15. RESPONSIVE — ARCHIVE PAGE & TABLE ================================================================== */ @media (max-width: 720px) { /* Archive page */ .adm-archive-links { grid-template-columns: 1fr; } .adm-archive-link-card { border-right: none; border-bottom: 1px solid #b5cad2; padding: 1rem 1.2rem; } .adm-archive-link-card:last-child { border-bottom: none; } /* Reset the 2n/last-child rules for single column */ .adm-archive-link-card:nth-child(2n) { border-right: none; } .adm-archive-link-card:nth-last-child(-n+2) { border-bottom: 1px solid #b5cad2; } .adm-archive-link-card:last-child { border-bottom: none; } .adm-archive-header { padding: 1.2rem; } .adm-archive-search-section { padding: 1rem 1.2rem; display: block; overflow: hidden; } .adm-archive-search-label { display: block; margin-bottom: 8px; } .adm-archive-search-section form, .adm-archive-search-section .mw-inputbox-centered, .adm-archive-search-section table { width: 100% !important; max-width: 100% !important; box-sizing: border-box !important; table-layout: fixed !important; margin: 0 !important; } .adm-archive-search-section table td { padding: 0 !important; vertical-align: middle; } .adm-archive-search-section table td:last-child { width: 80px !important; padding-left: 8px !important; } .adm-archive-search-section input[type="text"] { width: 100% !important; max-width: 100% !important; box-sizing: border-box !important; padding: 8px 10px; font-size: 14px; } .adm-archive-search-section input[type="submit"] { width: 100% !important; padding: 8px 4px; font-size: 13px; } /* Archive table — enable horizontal scroll on mid-width */ .adm-archive-table { display: block; overflow-x: auto; white-space: nowrap; } } @media (max-width: 480px) { /* Archive table — collapse to stacked cards */ .adm-archive-table, .adm-archive-table thead, .adm-archive-table tbody, .adm-archive-table tr, .adm-archive-table th, .adm-archive-table td { display: block; white-space: normal; overflow-x: visible; } .adm-archive-table thead { display: none; } .adm-archive-table tr { border: 1px solid #a8bfc8; border-left: 4px solid #85b5c2; border-radius: 0 3px 3px 0; margin-bottom: 8px; background: #f7f9fa !important; } /* Remove alternating row backgrounds — card layout handles its own bg */ .adm-archive-table tr:nth-child(even) td, .adm-archive-table tr:nth-child(odd) td, .adm-archive-table tr:hover td { background: transparent !important; } .adm-archive-table td { border-right: none; border-bottom: none; padding: 3px 10px; text-align: left !important; } /* Row number — small and muted */ .adm-archive-table td:first-child { font-size: 10px; color: #7a8a92; padding-top: 8px; padding-bottom: 1px; } /* User name — larger serif, prominent */ .adm-archive-table td:nth-child(2) { font-size: 13px; font-family: Georgia, serif; font-weight: 500; padding-bottom: 5px; border-bottom: 1px solid #dee6ea; } /* Status column — last row, add bottom padding to close the card */ .adm-archive-table td:last-child { padding-bottom: 8px; } } /* ================================================================== «← Kthehu te …» at the top of the subpages (as on the featured and good article pages) ================================================================== */ .adm-back { margin-bottom: 6px; font-family: Georgia, serif; font-size: 13px; font-style: italic; } .adm-back a { color: var(--color-progressive, #36c) !important; text-decoration: none !important; } /* on the light header of the archive pages */ .adm-archive-header .adm-back a { color: #3a6068 !important; } .adm-back a:hover { text-decoration: underline !important; } /* ================================================================== 16. LIST DIVIDER («Kandidatura të propozuara», «Kandidatura vetjake»…) ================================================================== */ /* A label between two lines. It introduces a list of candidacies without being a heading, so the items themselves are the level-2 headings (in the table of contents and in the Kuvendi window). */ .adm-divider { display: flex; align-items: center; gap: 12px; margin: 2rem 0 0.75rem; } .adm-divider-line { flex: 1; height: 1px; background-color: var(--border-color-subtle, #c8ccd1); } .adm-divider-label { font-size: 12px; font-weight: bold; letter-spacing: 0.13em; text-transform: uppercase; text-align: center; color: var(--color-subtle, #54595d); } /* «[redakto]» after the label, in the style of the section edit links */ .adm-divider-edit { margin-left: 0.5em; font-weight: normal; letter-spacing: normal; text-transform: none; } /* ================================================================== 17. CANDIDACIES ================================================================== */ /* Every candidacy, with its votes and discussion, as a card. The candidacies come from their own pages, so the page view wraps each of them in <section data-mw-section-id="-1">; the sections inside (Votimi, Diskutimi…) stay plain. Nothing changes in the candidacies themselves. An open candidacy has the blue accent of the threads of Kuvendi, the Zyra e Ankesave and Pyetje e Përgjigje. (z-index: the card keeps the colour of a closing, drawn behind its text, inside it.) */ section[data-mw-section-id="-1"] { position: relative; z-index: 0; margin: 1.25rem 0; padding: 0 1.25rem 0.6rem; border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1); border-left: 4px solid var(--border-color-progressive, #36c); border-radius: 4px; background-color: var(--background-color-base, #fff); } section[data-mw-section-id="-1"] > .mw-heading2 { margin: 0 -1.25rem 0.75rem; padding: 0.6rem 1.25rem 0.4rem; border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1); border-top-right-radius: 3px; background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); } section[data-mw-section-id="-1"] > .mw-heading2 h2 { margin: 0; padding: 0; border-bottom: none; } section[data-mw-section-id="-1"] section[data-mw-section-id="-1"] { position: static; z-index: auto; margin: 0; padding: 0; border: none; border-radius: 0; background: none; } /* A closed candidacy ({{dmb|…}} under its title, {{Resolved}}/{{Refused}}, or the old pair {{dmb|1|…}} … {{dmb|2}}): the closing colours the card green, red or grey, its accent and, lightly, its background, as the old box did, but without a box inside the card. Both are drawn by the closing itself (::before, ::after), placed over the whole card. A vote closed before the conditions of its procedure were met is amber, whatever its decision. */ section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-green::before, section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-red::before, section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-grey::before, section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-amber::before { content: ''; position: absolute; top: -1px; bottom: -1px; left: -4px; width: 4px; border-radius: 4px 0 0 4px; background-color: var(--color-success, #14866d); } section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-red::before { background-color: var(--color-error, #d73333); } section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-grey::before { background-color: var(--border-color-base, #a2a9b1); } section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-amber::before { background-color: var(--border-color-warning, #ab7f2a); } section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-green::after, section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-red::after, section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-grey::after, section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-amber::after { content: ''; position: absolute; top: 0; right: 0; bottom: 0; left: 0; z-index: -1; border-radius: 0 3px 3px 0; background-color: var(--background-color-success-subtle, #f5fff5); } section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-red::after { background-color: var(--background-color-error-subtle, #fff5f5); } section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-grey::after { background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); } section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-amber::after { background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5); } /* The old pair's box is dropped inside a card (no box inside the box); its message, and the banner of a vote closed with one call, become a plain line under the title, flush with the text (no box, no padding), like {{Resolved}} */ section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-box { margin: 0; padding: 0; border: none; background: none; } section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-box .dmb-msg, section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-banner:not(.dmb-soft) { display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; gap: 2px 8px; margin: 0.2em 0 0.6em; padding: 0; border: 0; border-radius: 0; background: none; font-style: normal; font-size: 1em; line-height: 1.6; } /* Replies: a little air above each indented reply, so that every comment stands apart */ section[data-mw-section-id="-1"] dl dd { margin-top: 0.4em; } /* The tally of the votes, at the top of the first section inside («Votimi»): under its title and above the votes. The votes are counted from the icons of {{PËR}}, {{KUNDËR}} and {{ASNJANËS}} on the lines of the list, also on the indented ones; a struck vote (<s>…</s>, a vote that was changed or withdrawn) does not count. The note that explains how to vote is a paragraph, so it does not count either. */ section[data-mw-section-id="-1"] > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type, section[data-mw-section-id="-1"] > .dmb-box > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type { display: flex; flex-direction: column; counter-reset: v-per v-kunder v-asnjanes; } section[data-mw-section-id="-1"] > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type > .mw-heading, section[data-mw-section-id="-1"] > .dmb-box > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type > .mw-heading { order: -2; } section[data-mw-section-id="-1"] > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type li img[src*="Symbol_support_vote"], section[data-mw-section-id="-1"] > .dmb-box > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type li img[src*="Symbol_support_vote"] { counter-increment: v-per; } section[data-mw-section-id="-1"] > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type li img[src*="Symbol_oppose_vote"], section[data-mw-section-id="-1"] > .dmb-box > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type li img[src*="Symbol_oppose_vote"] { counter-increment: v-kunder; } section[data-mw-section-id="-1"] > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type li img[src*="Symbol_neutral_vote"], section[data-mw-section-id="-1"] > .dmb-box > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type li img[src*="Symbol_neutral_vote"] { counter-increment: v-asnjanes; } section[data-mw-section-id="-1"] > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type li s img[src], section[data-mw-section-id="-1"] > .dmb-box > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type li s img[src], section[data-mw-section-id="-1"] > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type li del img[src], section[data-mw-section-id="-1"] > .dmb-box > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type li del img[src], section[data-mw-section-id="-1"] > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type li strike img[src], section[data-mw-section-id="-1"] > .dmb-box > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type li strike img[src] { counter-increment: none; } section[data-mw-section-id="-1"] > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type::after, section[data-mw-section-id="-1"] > .dmb-box > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type::after { content: "Votat: " counter(v-per) " PËR · " counter(v-kunder) " KUNDËR · " counter(v-asnjanes) " ASNJANËS"; order: -1; align-self: flex-start; margin: 0 0 0.4em; color: var(--color-subtle, #54595d); font-size: 0.95em; } /* The requests for checkusers have no vote (only «Diskutimi»), so no tally for them, on the hub and on their procedure page (class adm-no-tally) */ .adm-no-tally section[data-mw-section-id="-1"] > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type::after, .adm-no-tally section[data-mw-section-id="-1"] > .dmb-box > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type::after { content: none; } /* ===================================================================================================== 18. VOTING PAGES (Kandidatura për administratorë, për burokratë, Dorëheqje, Kërkesa për kontrollues) ===================================================================================================== */ /* Drawn like the voting pages of Artikuj të mirë/përkryer: a card with a header (the way back, the title, the number of the open requests, the shortcut) and a body with the rules on the left and the form on the right; the lists follow, and a link to the archive closes the page */ .adm-voting-intro { margin-bottom: 1rem; border: 1px solid #85b5c2; border-radius: 4px; overflow: hidden; } .adm-voting-header { display: flex; align-items: center; gap: 20px; padding: 1.4rem 2rem; border-bottom: 2px solid #85b5c2; background: #e4edf1; } .adm-voting-icon img { display: block; } .adm-voting-header-text { flex: 1; } .adm-voting-header .adm-back a { color: #3a6068 !important; } .adm-voting-title { color: #202830; font-family: Georgia, serif; font-size: 22px; font-weight: 400; line-height: 1.2; } /* The shortcut ({{Shortcut}}), on the right of the header, as a quiet line «Shteg WP:…» without its box (as on the pages of Artikuj të mirë/përkryer) */ .adm-voting-header .module-shortcutanchordiv { position: absolute; } .adm-voting-header .module-shortcutboxplain { float: none; clear: none; display: flex; align-items: baseline; gap: 5px; width: auto; margin: 0; padding: 0; border: 0; background: none; font-family: sans-serif; font-size: 12px; line-height: 1.4; white-space: nowrap; } .adm-voting-header .module-shortcutlist { display: inline; margin: 0; border: 0; } .adm-voting-header .module-shortcutlist a { color: #5a8a95; } .adm-voting-header .module-shortcutboxplain ul, .adm-voting-header .module-shortcutboxplain li { display: inline; margin: 0; } .adm-voting-header .module-shortcutboxplain li a { color: #2a5a68; } /* The number of the open requests ({{#invoke:Votes|count}}) */ .adm-voting-live { margin-top: 5px; color: #3a6a78; font-family: sans-serif; font-size: 11px; font-weight: 600; letter-spacing: 0.06em; text-transform: uppercase; } .adm-voting-body { display: grid; grid-template-columns: 3fr 2fr; background: #f3f6f8; } /* Left: the rules, in groups under small titles */ .adm-voting-rules { display: flex; flex-direction: column; gap: 10px; padding: 1.4rem 1.8rem; border-right: 1px solid #b5cad2; } .adm-voting-rules-title { margin-top: 6px; color: #5a8a95; font-family: sans-serif; font-size: 12px; font-weight: 700; letter-spacing: 0.08em; text-transform: uppercase; } .adm-voting-rules-title:first-child { margin-top: 0; } .adm-voting-rule { padding-left: 12px; color: #202830; line-height: 1.65; } .adm-voting-rule ul { margin: 0.2em 0 0 1.2em; } .adm-voting-rule a, .adm-voting-propose-body a { color: #2a5a68; text-decoration: none; border-bottom: 1px solid #85b5c260; } .adm-voting-rule a:hover, .adm-voting-propose-body a:hover { border-bottom: 1px solid #85b5c2; } /* Right: how to open a request, with the form */ .adm-voting-propose { display: flex; flex-direction: column; gap: 10px; padding: 1.4rem 1.8rem; } .adm-voting-propose-title { padding-bottom: 8px; border-bottom: 1px solid #b5cad2; color: #5a8a95; font-family: sans-serif; font-size: 12px; font-weight: 700; letter-spacing: 0.08em; text-transform: uppercase; } .adm-voting-propose-body { color: #202830; line-height: 1.65; } .adm-voting-propose-body code { padding: 1px 5px; border-radius: 2px; background: #e4edf1; color: #202830; font-family: monospace; font-size: 12px; word-break: break-word; } .adm-voting-propose-form input[type="text"] { padding: 5px 10px; border: 1px solid #85b5c2; border-radius: 2px; background: #fff; color: #202830; font-size: 13px; } .adm-voting-propose-form .mw-inputbox-createbox[size] { width: 100% !important; box-sizing: border-box !important; } .adm-voting-propose-form input[type="submit"] { margin-left: 6px; padding: 5px 14px; border: none; border-radius: 2px; background: #5a8a95; color: #fff; font-family: sans-serif; font-size: 13px; font-weight: 500; cursor: pointer; } .adm-voting-propose-form input[type="submit"]:hover { background: #3a6a78; } /* The link to the archive, at the foot of the page */ .adm-voting-footer { display: flex; align-items: center; gap: 10px; margin-top: 2.5rem; padding: 10px 16px; border: 1px solid #b5cad2; border-radius: 4px; background: #f3f6f8; color: #3a5560; font-family: sans-serif; font-size: 13px; } .adm-voting-footer img { display: block; } @media (max-width: 720px) { .adm-voting-header { padding: 1rem 1.2rem; } .adm-voting-icon { display: none; } .adm-voting-body { grid-template-columns: 1fr; } .adm-voting-rules { padding: 1rem 1.2rem; border-right: none; border-bottom: 1px solid #b5cad2; } .adm-voting-propose { padding: 1rem 1.2rem; } .adm-voting-propose-form input[type="text"] { width: 100% !important; box-sizing: border-box !important; } .adm-voting-propose-form input[type="submit"] { width: 100% !important; margin: 6px 0 0 !important; } } hbomj7p44ji8h8s8g7o933wr1iiutee 4 344515 3057542 3054009 2026-10-16T00:01:57Z Fallbackintoreality 102113 3057542 sanitized-css text/css /* ================================================================== 0. BASE RESET ================================================================== */ *, *::before, *::after { box-sizing: border-box; } /* ================================================================== 1. PAGE HEADER & TITLE ================================================================== */ .header { border: 1px solid #999; background-color: var(--background-color-neutral, #f0f3f6); overflow: hidden; padding-top: 1rem; } /* ================================================================== 2. MAIN NAVIGATION GRID (Top Icons) ================================================================== */ .main-grid { display: grid; grid-template-columns: repeat(1, 1fr); /* mobile-first base */ gap: 1rem; text-align: center; align-items: start; justify-content: center; } /* Two-item variant — used when the third column is absent (e.g. Ofiçina) */ .main-grid--two-col { grid-template-columns: repeat(1, 1fr); align-items: center; } /* ================================================================== 3. TITLE ================================================================== */ .title { font-weight: bold; font-family: "Linux Libertine", "Georgia", "Times", serif; font-size: 200%; margin-bottom: 0.5rem; } /* ================================================================== 4. HUB TABS ================================================================== */ /* The bar of the community hubs, under the title row of the header, comes with its template (Stampa:Community hubs and its styles.css). */ /* ================================================================== 5. DETAILS SECTION ================================================================== */ /* The introduction under the header (a lead and titled cards) comes with the styles of Stampa:Community hubs (.hub-intro). */ /* ================================================================== 6. EMBASSY & UTILITIES ================================================================== */ .embassy { text-align: center; font-size: 0.9rem; } /* .module-shortcutboxplain intentionally unstyled — the {{Shortcut}} template manages its own appearance */ /* ================================================================== 7. LIST DIVIDER («Kërkesa në proces miratimi») ================================================================== */ /* A label between two lines. It introduces the list of requests without being a heading, so the items themselves are the level-2 headings (in the table of contents and in the Kuvendi window). */ .bot-divider { display: flex; align-items: center; gap: 12px; margin: 2rem 0 0.75rem; } .bot-divider-line { flex: 1; height: 1px; background-color: var(--border-color-subtle, #c8ccd1); } .bot-divider-label { font-size: 12px; font-weight: bold; letter-spacing: 0.13em; text-transform: uppercase; text-align: center; color: var(--color-subtle, #54595d); } /* «[redakto]» after the label, in the style of the section edit links */ .bot-divider-edit { margin-left: 0.5em; font-weight: normal; letter-spacing: normal; text-transform: none; } /* ================================================================== 8. REQUESTS ================================================================== */ /* Every request, with its votes and discussion, as a card. The requests come from their own pages, so the page view wraps each of them in <section data-mw-section-id="-1">; the sections inside (Votimi, Diskutimi…) stay plain. Nothing changes in the requests themselves. An open request has the blue accent of the threads of Kuvendi, the Zyra e Ankesave and Pyetje e Përgjigje. (z-index: the card keeps the colour of a closing, drawn behind its text, inside it.) */ section[data-mw-section-id="-1"] { position: relative; z-index: 0; margin: 1.25rem 0; padding: 0 1.25rem 0.6rem; border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1); border-left: 4px solid var(--border-color-progressive, #36c); border-radius: 4px; background-color: var(--background-color-base, #fff); } section[data-mw-section-id="-1"] > .mw-heading2 { margin: 0 -1.25rem 0.75rem; padding: 0.6rem 1.25rem 0.4rem; border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1); border-top-right-radius: 3px; background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); } section[data-mw-section-id="-1"] > .mw-heading2 h2 { margin: 0; padding: 0; border-bottom: none; } section[data-mw-section-id="-1"] section[data-mw-section-id="-1"] { position: static; z-index: auto; margin: 0; padding: 0; border: none; border-radius: 0; background: none; } /* A closed request ({{dmb|…}} under its title, {{Resolved}}/{{Refused}}, or the old pair {{dmb|1|…}} … {{dmb|2}}): the closing colours the card green, red or grey, its accent and, lightly, its background, as the old box did, but without a box inside the card. Both are drawn by the closing itself (::before, ::after), placed over the whole card. A vote closed before the conditions of its procedure were met is amber, whatever its decision. */ section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-green::before, section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-red::before, section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-grey::before, section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-amber::before { content: ''; position: absolute; top: -1px; bottom: -1px; left: -4px; width: 4px; border-radius: 4px 0 0 4px; background-color: var(--color-success, #14866d); } section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-red::before { background-color: var(--color-error, #d73333); } section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-grey::before { background-color: var(--border-color-base, #a2a9b1); } section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-amber::before { background-color: var(--border-color-warning, #ab7f2a); } section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-green::after, section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-red::after, section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-grey::after, section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-amber::after { content: ''; position: absolute; top: 0; right: 0; bottom: 0; left: 0; z-index: -1; border-radius: 0 3px 3px 0; background-color: var(--background-color-success-subtle, #f5fff5); } section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-red::after { background-color: var(--background-color-error-subtle, #fff5f5); } section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-grey::after { background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); } section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-amber::after { background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5); } /* The old pair's box is dropped inside a card (no box inside the box); its message, and the banner of a vote closed with one call, become a plain line under the title, flush with the text (no box, no padding), like {{Resolved}} */ section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-box { margin: 0; padding: 0; border: none; background: none; } section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-box .dmb-msg, section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-banner:not(.dmb-soft) { display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; gap: 2px 8px; margin: 0.2em 0 0.6em; padding: 0; border: 0; border-radius: 0; background: none; font-style: normal; font-size: 1em; line-height: 1.6; } /* Replies: a little air above each indented reply, so that every comment stands apart */ section[data-mw-section-id="-1"] dl dd { margin-top: 0.4em; } /* ================================================================== 9. RESPONSIVE DESIGN ================================================================== */ /* Desktop */ @media (min-width: 875px) { .main-grid { grid-template-columns: repeat(3, 1fr); margin-bottom: 1.5rem; } .main-grid > div:first-child { margin-top: 1rem; } .main-grid--two-col { grid-template-columns: auto auto; /* two items, centered, no orphan column */ justify-content: center; } .embassy { margin-bottom: 0.5rem; } } /* Mobile */ @media (max-width: 875px) { .main-grid { grid-template-columns: repeat(1, 1fr); margin: 1rem 0 1.5rem 0; } .embassy { margin-bottom: 3rem; } } /* ================================================================================================== 10. FOOTER: THE APPROVED BOTS (Wikipedia:Robotët/Mbyllja) ================================================================================================== */ .bot-footer { margin-top: 3rem; } .bot-list-title { margin: 0.5rem 0 0.6rem; color: var(--color-subtle, #54595d); font-size: 12px; font-weight: bold; letter-spacing: 0.1em; text-transform: uppercase; } /* The bots as tiles: the name, and under it the link to its request */ .bot-list ul { display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fill, minmax(13rem, 1fr)); gap: 6px; margin: 0; padding: 0; list-style: none; } .bot-list li { display: flex; flex-direction: column; margin: 0; padding: 6px 12px; border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1); border-left: 3px solid var(--color-success, #14866d); border-radius: 4px; background-color: var(--background-color-base, #fff); line-height: 1.4; overflow-wrap: anywhere; } .bot-list li > a:first-child { font-weight: 600; } .bot-list small { color: var(--color-subtle, #54595d); font-size: 0.82em; } /* The bots that no longer work: folded, under a chevron like the ambassadors of Ambasadat */ .bot-inactive { margin-top: 1rem; } .bot-list-inactive li { border-left: 3px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); } .bot-inactive > .mw-collapsible-toggle { float: none; display: flex; justify-content: center; align-items: center; box-sizing: border-box; width: 100%; margin: 0 0 0.6rem; padding: 6px 0; border-top: 1px solid var(--border-color-muted, #dadde3); background: none; font-size: 0.9em; cursor: pointer; } .bot-inactive > .mw-collapsible-toggle-default::before, .bot-inactive > .mw-collapsible-toggle-default::after { content: none; } .bot-inactive > .mw-collapsible-toggle .mw-collapsible-text { color: var(--color-subtle, #54595d); font-weight: bold; text-decoration: none; } .bot-inactive > .mw-collapsible-toggle .mw-collapsible-text::after { content: ''; display: inline-block; width: 6px; height: 6px; margin-left: 9px; border-right: 2px solid currentColor; border-bottom: 2px solid currentColor; transform: translateY(-3px) rotate(45deg); } .bot-inactive:not(.mw-collapsed) > .mw-collapsible-toggle .mw-collapsible-text::after { transform: translateY(1px) rotate(-135deg); } .bot-inactive > .mw-collapsible-toggle:hover .mw-collapsible-text { color: var(--color-progressive, #36c); } g6mjzimwd41p8ehh3zwrhr7ao26bvb8 12 344555 3057537 3054010 2026-10-15T23:58:50Z Fallbackintoreality 102113 3057537 sanitized-css text/css /* ================================================================== 0. BASE RESET ================================================================== */ *, *::before, *::after { box-sizing: border-box; } /* ================================================================== 1. PAGE HEADER & TITLE ================================================================== */ .header { border: 1px solid #999; background-color: var(--background-color-neutral, #f0f3f6); overflow: hidden; padding-top: 1rem; } /* ================================================================== 2. MAIN NAVIGATION GRID (Top Icons) ================================================================== */ .main-grid { display: grid; grid-template-columns: repeat(1, 1fr); /* mobile-first base */ gap: 1rem; text-align: center; align-items: start; justify-content: center; } /* ================================================================== 3. TITLE ================================================================== */ .title { font-weight: bold; font-family: "Linux Libertine", "Georgia", "Times", serif; font-size: 200%; margin-bottom: 0.5rem; } /* ================================================================== 4. HUB TABS ================================================================== */ /* The bar of the community hubs, under the title row of the header, comes with its template (Stampa:Community hubs and its styles.css). */ /* ================================================================== 5. DETAILS AND FREQUENTLY ASKED QUESTIONS ================================================================== */ /* The introduction under the header (a lead and titled cards) comes with the styles of Stampa:Community hubs (.hub-intro). */ /* The frequently asked questions: two columns of questions only, each with a thin line under it. A question opens its answer and closes it again (mw-collapsible: the question is the toggle); the chevron at its end turns up while the answer is open. */ .pep-faq { margin: 1rem 2rem 2rem 2rem; } .pep-faq-grid { display: grid; grid-template-columns: repeat(2, minmax(0, 1fr)); gap: 0 2.5rem; align-items: start; text-align: left; } .pep-faq-item { border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1); } .pep-faq-q { position: relative; float: none; padding: 0.6rem 2rem 0.6rem 0.25rem; color: var(--color-subtle, #54595d); font-weight: bold; line-height: 1.45; cursor: pointer; user-select: none; } .pep-faq-q:hover, .pep-faq-item:not(.mw-collapsed) > .pep-faq-q { color: var(--color-base, #202122); } .pep-faq-q:hover::after { border-right: 2px solid var(--color-base, #202122); border-bottom: 2px solid var(--color-base, #202122); } .pep-faq-q::after { content: ''; position: absolute; top: 0.95em; right: 0.6rem; width: 7px; height: 7px; border-right: 2px solid var(--color-subtle, #54595d); border-bottom: 2px solid var(--color-subtle, #54595d); transform: rotate(45deg); transition: transform 0.15s ease; } .pep-faq-item:not(.mw-collapsed) > .pep-faq-q::after { top: 1.2em; transform: rotate(-135deg); } .pep-faq-a { padding: 0 2rem 0.8rem 0.25rem; color: var(--color-base, #202122); font-size: 0.95em; line-height: 1.6; } /* A label between two lines: «Pyetje të shpeshta» above the questions, «Pyetjet» above the list of questions and its count */ .pep-divider { display: flex; align-items: center; gap: 12px; margin: 1rem 0 0.75rem; } .pep-divider-list { margin-top: 2rem; } .pep-divider-line { flex: 1; height: 1px; background-color: var(--border-color-subtle, #c8ccd1); } .pep-divider-label { font-size: 12px; font-weight: bold; letter-spacing: 0.13em; text-transform: uppercase; text-align: center; color: var(--color-subtle, #54595d); } /* ================================================================== 6. EMBASSY & UTILITIES ================================================================== */ .embassy { text-align: center; font-size: 0.9rem; } /* .module-shortcutboxplain intentionally unstyled — the {{Shortcut}} template manages its own appearance */ /* ================================================================== 7. THREADS ================================================================== */ /* Every thread (a request or a question, with all its discussion) as a card. The page view wraps each section in a <section> element: section 0 is the header of the page, negative ids are not threads. */ section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) { position: relative; z-index: 0; margin: 1.5rem 0; padding: 0 1.25rem 0.75rem; border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1); border-left: 4px solid var(--border-color-progressive, #36c); border-radius: 4px; background-color: var(--background-color-base, #fff); } /* The title of the thread as the band on top of the card */ section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) > .mw-heading2 { margin: 0 -1.25rem 0.75rem; padding: 0.6rem 1.25rem 0.4rem; border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1); border-top-right-radius: 3px; background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) > .mw-heading2 h2 { margin: 0; padding: 0; border-bottom: none; } /* Subsections inside a thread stay plain */ section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) section { position: static; z-index: auto; margin: 0; padding: 0; border: none; border-radius: 0; background: none; } /* A closed thread ({{dmb|…}} under its title, {{Resolved}}/{{Refused}}, or the old pair {{dmb|1|…}} … {{dmb|2}}): the closing colours the card green, red or grey, its accent and, lightly, its background, as the old box did, but without a box inside the card. Both are drawn by the closing itself (::before, ::after), placed over the whole card. A vote closed before the conditions of its procedure were met is amber, whatever its decision. */ section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-green::before, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-red::before, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-grey::before, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-amber::before { content: ''; position: absolute; top: -1px; bottom: -1px; left: -4px; width: 4px; border-radius: 4px 0 0 4px; background-color: var(--color-success, #14866d); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-red::before { background-color: var(--color-error, #d73333); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-grey::before { background-color: var(--border-color-base, #a2a9b1); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-amber::before { background-color: var(--border-color-warning, #ab7f2a); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-green::after, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-red::after, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-grey::after, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-amber::after { content: ''; position: absolute; top: 0; right: 0; bottom: 0; left: 0; z-index: -1; border-radius: 0 3px 3px 0; background-color: var(--background-color-success-subtle, #f5fff5); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-red::after { background-color: var(--background-color-error-subtle, #fff5f5); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-grey::after { background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-amber::after { background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5); } /* The old pair's box is dropped inside a card (no box inside the box); its message, and the banner of a vote closed with one call, become a plain line under the title, flush with the text (no box, no padding), like {{Resolved}} */ section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-box { margin: 0; padding: 0; border: none; background: none; } section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-box .dmb-msg, section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) .dmb-banner:not(.dmb-soft) { display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; gap: 2px 8px; margin: 0.2em 0 0.6em; padding: 0; border: 0; border-radius: 0; background: none; font-style: normal; font-size: 1em; line-height: 1.6; } /* Replies: a little air above each indented reply, so that every comment stands apart */ section:not([data-mw-section-id="0"]):not([data-mw-section-id^="-"]) dl dd { margin-top: 0.4em; } /* ================================================================== 8. RESPONSIVE DESIGN ================================================================== */ /* Desktop */ @media (min-width: 875px) { .main-grid { grid-template-columns: repeat(3, 1fr); margin-bottom: 1.5rem; } .main-grid > div:first-child { margin-top: 1rem; } .embassy { margin-bottom: 0.5rem; } } /* Mobile */ @media (max-width: 875px) { .main-grid { grid-template-columns: repeat(1, 1fr); margin: 1rem 0 1.5rem 0; } .pep-faq { margin: 1rem; } .pep-faq-grid { grid-template-columns: minmax(0, 1fr); } .embassy { margin-bottom: 3rem; } } 30wr5dfp4bazi8q5i4xtiz6seeyh3k1 4 344559 3057543 3054008 2026-10-16T00:02:29Z Fallbackintoreality 102113 3057543 sanitized-css text/css /* ================================================================== 0. BASE RESET ================================================================== */ *, *::before, *::after { box-sizing: border-box; } /* ================================================================== 1. PAGE HEADER & TITLE ================================================================== */ .header { border: 1px solid #999; background-color: var(--background-color-neutral, #f0f3f6); overflow: hidden; padding-top: 1rem; } /* ================================================================== 2. MAIN NAVIGATION GRID (Top Icons) ================================================================== */ .main-grid { display: grid; grid-template-columns: repeat(1, 1fr); /* mobile-first base */ gap: 1rem; text-align: center; align-items: start; justify-content: center; } /* ================================================================== 3. TITLE ================================================================== */ .title { font-weight: bold; font-family: "Linux Libertine", "Georgia", "Times", serif; font-size: 200%; margin-bottom: 0.5rem; } /* ================================================================== 4. HUB TABS ================================================================== */ /* The bar of the community hubs, under the title row of the header, comes with its template (Stampa:Community hubs and its styles.css). */ /* ================================================================== 5. DETAILS SECTION ================================================================== */ /* The introduction under the header (a lead and titled cards) comes with the styles of Stampa:Community hubs (.hub-intro). */ /* ================================================================== 6. EMBASSY & UTILITIES ================================================================== */ .embassy { text-align: center; font-size: 0.9rem; } /* .module-shortcutboxplain intentionally unstyled — the {{Shortcut}} template manages its own appearance */ /* ================================================================== 7. LIST DIVIDER («Kërkesa në proces grisjeje») ================================================================== */ /* A label between two lines. It introduces the list without being a heading, so the requests themselves are the level-2 headings (in the table of contents, the mobile view and the Kuvendi window). */ .fg-divider { display: flex; align-items: center; gap: 12px; margin: 2rem 0 0.75rem; } .fg-divider-line { flex: 1; height: 1px; background-color: var(--border-color-subtle, #c8ccd1); } .fg-divider-label { font-size: 12px; font-weight: bold; letter-spacing: 0.13em; text-transform: uppercase; text-align: center; color: var(--color-subtle, #54595d); } /* «[redakto]» after the label, in the style of the section edit links */ .fg-divider-edit { margin-left: 0.5em; font-weight: normal; letter-spacing: normal; text-transform: none; } /* ================================================================== 8. REQUESTS ================================================================== */ /* Every request, with its votes and discussion, as a card. The requests come from their own pages, so the page view wraps each of them in <section data-mw-section-id="-1">; the sections inside (Votimi, Diskutimi…) stay plain. Nothing changes in the requests themselves. An open request has the blue accent of the threads of Kuvendi, the Zyra e Ankesave and Pyetje e Përgjigje. (z-index: the card keeps the colour of a closing, drawn behind its text, inside it.) */ section[data-mw-section-id="-1"] { position: relative; z-index: 0; margin: 1.25rem 0; padding: 0 1.25rem 0.6rem; border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1); border-left: 4px solid var(--border-color-progressive, #36c); border-radius: 4px; background-color: var(--background-color-base, #fff); } section[data-mw-section-id="-1"] > .mw-heading2 { margin: 0 -1.25rem 0.75rem; padding: 0.6rem 1.25rem 0.4rem; border-bottom: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1); border-top-right-radius: 3px; background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); } section[data-mw-section-id="-1"] > .mw-heading2 h2 { margin: 0; padding: 0; border-bottom: none; } section[data-mw-section-id="-1"] section[data-mw-section-id="-1"] { position: static; z-index: auto; margin: 0; padding: 0; border: none; border-radius: 0; background: none; } /* A closed request ({{dmb|…}} under its title, {{Resolved}}/{{Refused}}, or the old pair {{dmb|1|…}} … {{dmb|2}}): the closing colours the card green, red or grey, its accent and, lightly, its background, as the old box did, but without a box inside the card. Both are drawn by the closing itself (::before, ::after), placed over the whole card. A vote closed before the conditions of its procedure were met is amber, whatever its decision. */ section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-green::before, section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-red::before, section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-grey::before, section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-amber::before { content: ''; position: absolute; top: -1px; bottom: -1px; left: -4px; width: 4px; border-radius: 4px 0 0 4px; background-color: var(--color-success, #14866d); } section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-red::before { background-color: var(--color-error, #d73333); } section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-grey::before { background-color: var(--border-color-base, #a2a9b1); } section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-amber::before { background-color: var(--border-color-warning, #ab7f2a); } section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-green::after, section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-red::after, section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-grey::after, section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-amber::after { content: ''; position: absolute; top: 0; right: 0; bottom: 0; left: 0; z-index: -1; border-radius: 0 3px 3px 0; background-color: var(--background-color-success-subtle, #f5fff5); } section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-red::after { background-color: var(--background-color-error-subtle, #fff5f5); } section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-grey::after { background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); } section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-amber::after { background-color: var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5); } /* The old pair's box is dropped inside a card (no box inside the box); its message, and the banner of a vote closed with one call, become a plain line under the title, flush with the text (no box, no padding), like {{Resolved}} */ section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-box { margin: 0; padding: 0; border: none; background: none; } section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-box .dmb-msg, section[data-mw-section-id="-1"] .dmb-banner:not(.dmb-soft) { display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; gap: 2px 8px; margin: 0.2em 0 0.6em; padding: 0; border: 0; border-radius: 0; background: none; font-style: normal; font-size: 1em; line-height: 1.6; } /* Replies: a little air above each indented reply, so that every comment stands apart */ section[data-mw-section-id="-1"] dl dd { margin-top: 0.4em; } /* The tally of the votes, at the top of the first section inside («Votimi»): under its title and above the votes. The votes are counted from the icons of {{Të griset}}, {{Të mbahet}} and {{I pavendosur}} on the lines of the list, also on the indented ones; a struck vote (<s>…</s>, a vote that was changed or withdrawn) does not count. The note that explains how to vote is a paragraph, so it does not count either. */ section[data-mw-section-id="-1"] > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type, section[data-mw-section-id="-1"] > .dmb-box > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type { display: flex; flex-direction: column; counter-reset: v-grise v-mbaje v-pav; } section[data-mw-section-id="-1"] > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type > .mw-heading, section[data-mw-section-id="-1"] > .dmb-box > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type > .mw-heading { order: -2; } section[data-mw-section-id="-1"] > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type li img[src*="Symbol_delete_vote"], section[data-mw-section-id="-1"] > .dmb-box > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type li img[src*="Symbol_delete_vote"] { counter-increment: v-grise; } section[data-mw-section-id="-1"] > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type li img[src*="Symbol_keep_vote"], section[data-mw-section-id="-1"] > .dmb-box > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type li img[src*="Symbol_keep_vote"] { counter-increment: v-mbaje; } section[data-mw-section-id="-1"] > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type li img[src*="Symbol_neutral_vote"], section[data-mw-section-id="-1"] > .dmb-box > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type li img[src*="Symbol_neutral_vote"] { counter-increment: v-pav; } section[data-mw-section-id="-1"] > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type li s img[src], section[data-mw-section-id="-1"] > .dmb-box > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type li s img[src], section[data-mw-section-id="-1"] > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type li del img[src], section[data-mw-section-id="-1"] > .dmb-box > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type li del img[src], section[data-mw-section-id="-1"] > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type li strike img[src], section[data-mw-section-id="-1"] > .dmb-box > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type li strike img[src] { counter-increment: none; } section[data-mw-section-id="-1"] > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type::after, section[data-mw-section-id="-1"] > .dmb-box > section[data-mw-section-id="-1"]:first-of-type::after { content: "Votat: " counter(v-grise) " Grise · " counter(v-mbaje) " Mbaje · " counter(v-pav) " I pavendosur"; order: -1; align-self: flex-start; margin: 0 0 0.4em; color: var(--color-subtle, #54595d); font-size: 0.95em; } /* The table of contents lists the requests only: their «Votimi» and «Diskutimi» would triple it. The summary of the votes at the top of the list links to the requests too. */ .toc .toclevel-2 { display: none; } /* ================================================================== 9. RESPONSIVE DESIGN ================================================================== */ /* Desktop */ @media (min-width: 875px) { .main-grid { grid-template-columns: repeat(3, 1fr); margin-bottom: 1.5rem; } .main-grid > div:first-child { margin-top: 1rem; } .embassy { margin-bottom: 0.5rem; } } /* Mobile */ @media (max-width: 875px) { .main-grid { grid-template-columns: repeat(1, 1fr); margin: 1rem 0 1.5rem 0; } .embassy { margin-bottom: 3rem; } } 1523l23c05x7nnh2cvdj19gi6c2npg4 14 348033 3057463 2627586 2026-10-15T19:21:30Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Përceptim]] te [[Kategoria:Perceptim]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3057463 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Simptoma dhe shenja]] [[Kategoria:Perceptim]] [[Kategoria:Ndjesi]] hedunmno20u6qsmg1faaw36hlut4qik 0 348546 3057473 2630495 2026-10-15T19:22:16Z Leutrim.P 113691 removed [[Category:Hipnoza]]; added [[Category:Hipnozë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3057473 wikitext text/x-wiki '''Vetë-hipnoza''' ose '''auto-hipnoza''' (në dallim nga heterohipnoza) është një formë, një proces ose rezultat i një gjendje [[Hipnoza|hipnotike]] të vetë-induktuar. Shpesh, vetë-hipnoza përdoret si mjet për të rritur efikasitetin e [[Autosugjerim|vetë-sugjerimit]]; dhe, në raste të tilla, subjekti “luan rolin e dyfishtë të sugjeruesit dhe të sugjeruarit”. <ref>Atkinson (1909), p.167.</ref> Natyra e praktikës auto-sugjeruese mund të jetë, në një ekstrem, "''përqendruese''", ku "e gjithë vëmendja është e përqendruar plotësisht në (fjalët e formulës auto-sugjeruese, p.sh. "Çdo ditë, në çdo mënyrë, unë jam duke u bërë gjithnjë e më mirë") se çdo gjë tjetër mbahet jashtë vetëdijes" dhe, nga ana tjetër, "''përfshirëse''", ku subjektet "lejnë të gjitha llojet e mendimeve, emocioneve, kujtimeve dhe të ngjashme të kalojnë në ndërgjegjen e tyre". <ref>Fromm & Kahn (1990), pp.6-7.</ref> == Subjekti që krijon burim hipnotik ex nihilo == Në lidhje me efektet e subjektit ose duke krijuar programin e tyre të vetëhipnozës [[ex nihilo]], ose duke përshtatur programin e klinikut në një farë mënyre për ta "përmirësuar" atë, dhe në frymën e aforizmit "ai që përfaqëson veten ka një budalla për një klient", [[Ainslie Meares]] (1978) raporton për rastin e një gruaje me një kancer të avancuar të të dy gjinjve (dhe metastaza në shtyllën kurrizore), e cila shkoi në falje të plotë, duke përdorur "programin e tij të meditimit intensiv" (në thelb një shumë të thellë vetëhipnozë, pa sugjerime dhe pa imazhe). Në këtë fazë, Meares shkoi jashtë shtetit për tre javë e gjysmë, dhe ajo u udhëzua të vazhdonte të përdorte qasjen e Meares, tërësisht vetë, ndërsa ai ishte larg nga [[Australia]]. Në mungesë të tij, në një "shpërthim besimi të tepruar, ajo u largua nga thjeshtësia e thellë e llojit të meditimit që i ishte mësuar" dhe, mendoi, "u përmirësua në të" duke përdorur llojin e teknikave të vizualizimit të gjallë të promovuara nga Simontons ( dmth., Simonton & Simonton, 1975). Ajo (në mënyrë të njëanshme) "ndryshoi modelin e meditimit dhe ajo pothuajse menjëherë u rikthye". Pas kthimit të tij, Meares e shtyu atë të rifillonte "formën e tij jashtëzakonisht të thjeshtë dhe të thellë të meditimit në të cilën ajo ishte udhëzuar fillimisht" dhe, edhe një herë, ajo shkoi në falje të plotë. == Historia == === James Braid === Termi anglez "hipnotizëm" u prezantua në 1841 nga mjeku dhe kirurgu skocez James Braid . <ref>Yeates (2013).</ref> Sipas Braid, ai përdori për herë të parë "vetëhipnotizmin" (siç i referohet diku tjetër) dy vjet pasi zbuloi hipnotizmin, fillimisht ua mësoi atë klientëve të tij përpara se ta përdorte për veten e tij: <ref>Braid (1843), p.xix.</ref> {{Quote|Eksperimentet e mia të para në këtë pikë [d.m.th., vetëhipnozë] u krijuan në prani të disa miqve më 1 maj 1843 dhe ditët në vijim. Unë besoj se ata ishin eksperimentet e para të këtij lloji që ishin provuar ndonjëherë, dhe ata kanë pasur sukses në çdo rast në të cilin unë kam operuar kështu.}} Në një vepër të mëvonshme, ''Observations on Transce or Human Hybernation'' (1850), Braid ofron ndoshta rrëfimin e parë të vetëhipnozës: <ref>Braid (1850), pp.63-64.</ref> {{Quote|Zakonisht thuhet se të shohësh është të besosh, por të ndjesh është e vërteta. Prandaj, unë do të jap rezultatin e përvojës sime të hipnotizmit në personin tim. Në mesin e shtatorit 1844, vuajta nga një atak më i rëndë reumatizmi, që përfshinte anën e majtë të qafës dhe kraharorit dhe krahun e majtë. Në fillim dhimbja ishte mesatarisht e fortë dhe mora disa ilaçe për ta hequr; por, në vend të kësaj, ajo u bë gjithnjë e më e dhunshme dhe më kishte torturuar për tre ditë dhe ishte aq torturuese, saqë më privoi plotësisht nga gjumi për tre netë radhazi, dhe në të fundit nga tre netët nuk mund të qëndroja. në çdo pozicion për pesë minuta, nga ashpërsia e dhimbjes. Në mëngjesin e ditës tjetër, ndërsa vizitoja pacientët e mi, çdo goditje të karrocës mund të krahasoja vetëm me disa instrumente të mprehta që më futeshin në shpatull, qafë dhe gjoks. Një frymëzim i plotë u ndoq me dhimbje therëse, siç është përjetuar në pleurit. Kur u ktheva në shtëpi për darkë nuk munda as të ktheja kokën, as të ngrija krahun, as të merrja frymë, pa vuajtur dhimbje të forta. Në këtë gjendje vendosa të provoja efektet e hipnotizmit. I kërkova dy miqve, të cilët ishin të pranishëm dhe që të dy e kuptonin sistemin, të shikonin efektet dhe të më zgjonin kur kisha kaluar mjaftueshëm në gjendje; dhe, me sigurinë e tyre se do t'i kushtonin vëmendje të rreptë ngarkimit të tyre, u ula dhe hipnotizova veten duke zgjatur ekstremitetet. Pas skadimit të nëntë minutave, ata më zgjuan dhe, për habinë time të këndshme, isha plotësisht i lirë nga dhimbja, duke qenë në gjendje të lëvizja në çdo mënyrë me lehtësi të përsosur. Unë them shumë i befasuar, për këtë arsye; Unë kisha parë rezultate të ngjashme me shumë pacientë; por një gjë është të dëgjosh për dhimbjen dhe tjetër gjë të ndjesh atë. Vuajtja ime ishte aq e hollë sa nuk mund ta imagjinoja që dikush tjetër të vuante aq intensivisht sa unë në atë rast; dhe, si rrjedhim, prisja thjesht një zbutje, kështu që u befasova me të vërtetë kur e gjeta veten krejt të lirë nga dhimbja. Vazhdova shumë lehtë gjatë gjithë pasdites, fjeta rehat gjatë gjithë natës dhe mëngjesin tjetër ndjeva pak ngurtësi, por pa dhimbje. Një javë më pas pata një rikthim të lehtë, të cilin e hoqa duke hipnotizuar edhe një herë; dhe që atëherë kam mbetur fare i lirë nga reumatizma, tani gati gjashtë vjet.}} === Émile Coué === [[Emile Coue|Émile Coué]] ishte një nga figurat më me ndikim në zhvillimin e mëvonshëm të vetëhipnozës. <ref>See Yeates (2016a, 2016b, and 2016c).</ref> Metoda e tij e "autosugjestionit të vetëdijshëm" u bë një sistem i njohur ndërkombëtarisht i vetë-ndihmës në fillim të shekullit XX. Edhe pse Coué u distancua nga koncepti i "hipnozës", ai nganjëherë i referohej asaj që po bënte si vetëhipnozë, siç bënë ndjekësit e tij si [[Charles Baudouin]]. Hipnoterapistët modernë e konsiderojnë Coué si pjesë të fushës së tyre. === Trajnim autogjenik === [[Trajnim autogjenik|Trajnimi autogjen]] është një teknikë relaksimi e zhvilluar nga psikiatri gjerman [[Johannes Heinrich Schultz|Johannes Schultz]] dhe botuar për herë të parë në 1932. Schultz e bazoi qasjen e tij në punën e [[Hipnoza|hipnotizuesit]] gjerman [[Oskar Vogt]]. Teknika përfshin një përparim hap pas hapi që fillon nga kondicionimi fiziologjik, si relaksimi i muskujve, kontrolli i frymëmarrjes dhe kontrolli i rrahjeve të zemrës. Më pas kalon në kondicionimin psikik përmes imazheve mendore, terapisë akustike, etj. <ref>Babcock (1968).</ref> == Hapat që përdoren zakonisht për vetëhipnozë == Vetëhipnoza kërkon katër hapa të veçantë. # '''''Motivimi'''''. Pa motivimin e duhur, një individ do ta ketë shumë të vështirë të praktikojë vetëhipnozën. # '''''Relaksimi'''''. Individi duhet të jetë plotësisht i relaksuar dhe duhet të ndajë kohë për të kryer këtë veprim. Për më tepër, shpërqendrimet duhet të eliminohen pasi nevojitet vëmendje e plotë. # '''''Përqendrimi'''''. Individi duhet të përqendrohet plotësisht ndërsa bëhet përparim sa herë që mendja fokusohet në një imazh të vetëm. # '''''Regjisorja'''''. Ky është një opsion që përdoret vetëm kur individi dëshiron të punojë për një qëllim specifik. Individi duhet ta drejtojë përqendrimin e tij në vizualizimin e rezultatit të dëshiruar. <ref name="Moss">Moss (1985).</ref> == Përdorimet == Vetë-hipnoza përdoret gjerësisht në [[Hipnoterapia|hipnoterapinë]] moderne. Mund të marrë formën e hipnozës që kryhet me anë të një rutine të mësuar. Hipnoza mund të ndihmojë në menaxhimin e dhimbjes, <ref>Patterson (2010).</ref> ankthin, <ref>O'Neill, et al. (1999).</ref> <ref name="Holland">Holland (2001).</ref> depresionin, <ref>Lynn & Kirsch (2006).</ref> çrregullimet e gjumit, <ref>Graci & Hardie (2007).</ref> [[Mbipesha|obezitetin]], astmën dhe kushtet e lëkurës. <ref name="Mendoza et al">Mendoza & Capafons (2009).</ref> Kur kjo praktikë zotërohet, ajo mund të përmirësojë përqendrimin, të kujtojë, të përmirësojë zgjidhjen e problemeve, të lehtësojë dhimbjet e kokës dhe madje të përmirësojë kontrollin e [[Emocioni|emocioneve]] . <ref name="Moss">Moss (1985).</ref> === Dhimbje === Fromm & Kaplan vërejnë se vlera, domethënia dhe rëndësia e vetë-hipnozës nuk është vetëm se ajo promovon relaksimin, lehtëson tensionin dhe ankthin dhe redukton nivelin e dhimbjes dhe vuajtjes fizike, por gjithashtu se, duke u mësuar pacientëve vetëhipnozë, Mjekët klinik e kuptojnë në mënyrë të arsyeshme se nuk mund të jenë me pacientët e tyre në çdo kohë - veçanërisht, në ato momente kur ata kanë dhimbje - dhe, përmes këtij procesi të mësimit të vetë-hipnozës, ata në mënyrë aktive u ofrojnë pacientëve të tyre një 24 orë në ditë në dispozicion "mjet me anë të të cilit ata mund të mësojnë ta kontrollojnë dhe ta zotërojnë atë, ose të paktën të jenë në gjendje të jetojnë me dhimbje të reduktuar". <ref>Fromm & Kaplan (1990), p.11.</ref> {{Quote|Vetëhipnoza e lejon individin të jetë përgjegjës dhe për këtë arsye e ndihmon pacientin të dalë nga roli i viktimës që vuan dhe të hyjë në rolin e personit që zotëron ose përpiqet të zotërojë dhimbjen e saj. Nëpërmjet praktikimit të vetëhipnozës, pacientët mund të mësojnë të izolojnë dhimbjen e frikshme që shoqëron shumë ndërhyrje mjekësore; ata mund të shpërndahen në mënyrë produktive në një pozicion në të cilin mund të shijojnë fantazi dhe kujtime të këndshme, larg nga aspektet negative të realitetit të tyre aktual.<ref>Fromm & Kaplan (1990), p.7.</ref>}} === Vetë-hipnoza dhe stres === Pacientëve që janë të stresuar dhe/ose u mungon vetëvlerësimi mund t'u mësohen teknika të vetëhipnozës të cilat mund të nxisin relaksim dhe/ose të forcojnë vetëvlerësimin e tyre. Në mënyrë të veçantë, pasi pacienti është në një gjendje vetë-hipnotike, terapisti mund t'i komunikojë mesazhe pacientit, duke lejuar që të ndodhë procesi i relaksimit dhe forcimit. <ref name="Sachs">Sachs (1986).</ref> Shpesh, kur jepet mësimi i vetëhipnozës, një subjekti i mësohet një "fjalë nxitëse" specifike (që do të nxisë vetëhipnozë vetëm kur subjekti e përdor qëllimisht fjalën për të hipnotizuar veten) për të lehtësuar induksionin e shpejtë të gjendjes hipnotike. <ref name="Sachs">Sachs (1986).</ref> {{Rp|114}}Gjithashtu, një frazë (shpesh e quajtur një "autosugjerim") mund t'i mësohet subjektit që ata ta përsërisin me veten kur janë në vetëhipnozë. Përveç kësaj, duke qenë se stresi parandalon mirëfunksionimin e sistemit imunitar, studiuesit nga Universiteti Shtetëror i Ohajos arritën në një përfundim se vetëhipnoza për të parandaluar stresin mund të ndihmojë gjithashtu në mbrojtjen e sistemit imunitar kundër efekteve negative të tij. Ata e vërtetuan këtë duke treguar se studentët që kryenin vetëhipnozë gjatë javëve stresuese të provimeve treguan një sistem imunitar më të fortë në krahasim me ata që nuk mësuan vetëhipnozë. <ref name="Holland">Holland (2001).</ref> === Anestezia e lindjes === Vetë-hipnoza mund t'i ndihmojë gratë që janë në lindje për të lehtësuar dhimbjen e tyre. [[Joseph DeLee]], një mjek obstetër, deklaroi në fillim të shekullit të 20-të se hipnoza ishte i vetmi anestezi pa rrezik për lindjen e fëmijëve. Teknikat e zakonshme vetë-hipnotike përfshijnë: <ref>Ketterhagen, et al. (2002).</ref> # '''Anestezia me doreza:''' Pretendimi i dorës është i mpirë dhe vendosja e saj në një zonë të dhimbshme për të hequr ndjesinë atje. # '''Shtrembërimi i kohës:''' Perceptimi i periudhave kohore të shoqëruara me dhimbje si më të shkurtra në gjatësi dhe ato pa dhimbje si më të gjata. # '''Transformimi imagjinativ:''' Shikimi i dhimbjes si një ndjesi jo kërcënuese, e pranueshme (ndoshta thjesht presion) që nuk shkakton probleme. === Përdorime të tjera === Mendimi i vetëdrejtuar i cili bazohet në hipnozë mund të përdoret për shumë çështje të tjera dhe probleme të sjelljes. <ref>Bhandari (2018).</ref> == Hulumtimi == Duke rishikuar gjetjet e tre studimeve të mëparshme në këtë fushë, [[John Kihlstrom|John F. Kihlstrom]] arriti në përfundimin: "Krahasimet e vetë-hipnozës me hipnozën më tradicionale "hetero" tregojnë se ato janë shumë të ndërlidhura." <ref name="Kihlstrom">Kihlstrom (2008).</ref> Në të njëjtën kohë, Kihlstrom vuri në dyshim shkallën në të cilën shumica e vetë-hipnozës i ngjanin cilësisht përvojës së heterohipnozës tradicionale. == Shiko gjithashtu == * [[Autosugjerim]] * [[Kushtëzimi i fshehtë]] * [[Meditimi|Meditim i drejtuar]] == Fusnotat == <references /> == Referencat == [[Kategoria:Hipnozë]] [[Kategoria:Faqe me adresa nga Wayback Machine që përdorin stampën e arkivës së rrjetit]] [[Kategoria:Gabime CS1: Mungon botimi periodik]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] kibvopk0f86gst4bewp8cjmu4jx5a6p 14 348726 3057461 2889992 2026-10-15T19:21:19Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kategoria:Përceptim]] te [[Kategoria:Perceptim]] pa lënë një ridrejtim 2889992 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Procese mendore]] [[Kategoria:Neuropsikologji]] [[Kategoria:Koncepte psikologjike]] 1rsdpasyeuxpse8d087rdr9t4rpqi4f 0 350158 3057622 2849072 2026-10-16T11:34:09Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057622 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Gianni Vernetti | image = Gianni Vernetti Photo 2025.jpg | image_size = 200px | office = | term_start = | term_end = | predecessor = | successor = | office2 = Deputet i Republikës Italiane | term_start2 = [[2001]] | term_end2 = [[2013]] | predecessor2 = | successor2 = | office3 = Nënsekretari për Punët e Jashtme | term_start3 = [[2006]] | term_end3 = [[2008]] | predecessor3 = | successor3 = | birth_date = [[27 nëntor]] [[1960]] | birth_place = [[Torino]] | death_date = | death_place = | nationality = Italian | profession = Gazetar dhe politikan | party = [[Partia Demokratike e Italisë|PD]] |website = [https://giannivernetti.it] }} '''Gianni Vernetti''' ([[Torino]], [[27 nëntor]] [[1960]]) është një gazetar dhe politikan [[italian]]. Ai u zgjodh deputet në [[2001]] dhe [[2008]] dhe senator në [[2006]]. Ai është i martuar me Laura De Donato, gazetare. Ata kanë katër fëmijë. ==Burimi== * http://twitter.com/GianniVernetti * https://it.wikipedia.org/wiki/Gianni_Vernetti * https://web.archive.org/web/20240914170057/https://giannivernetti.it/ {{DEFAULTSORT:Vernetti, Gianni}} [[Kategoria:Politikanë italianë]] [[Kategoria:Lindje 1960]] cibqugalwc12321flh0j55rpa5saamx 0 351522 3057513 2966390 2026-10-15T21:16:12Z Leutrim.P 113691 removed [[Category:Gra në Biblën Hebreje]]; added [[Category:Gra në Biblën hebreje]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3057513 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Strasbourg - Saint-Pierre-le-Jeune Protestant - Vitrail 03.jpg|parapamje|Strasburg - Saint-Pierre-le-Jeune Protestant - Xhami me njolla të naosit "Krijimi i [[Adami dhe Eva|Adamit dhe Evës]]".|261x261px]] '''Eva''' ([[Gjuha hebraike|hebraisht]]: ''Ḥava'', [[Gjuha Tiberiane|tiberiane]]: ''Ḥawwā''; [[Gjuha arabe|arabisht]]: ''Ḥawwāʾ''; [[Gjuha perse|persisht]]: ''Ḥavā''; [[Gjuha greke|greqisht]]: ''Heúa''; [[Gjuha latine|latinisht]]: ''Eva'', ''Heva''; [[Gjuha siriane|sirianisht]]: ''ḥawâ'') është një figurë në [[Libri i Zanafillës|Librin e Zanafillës]] në [[Bibla hebraike|Biblën Hebraike]]. Sipas tregimit<ref name="womack">{{harvnb|Womack|2005|p=[https://books.google.com/books?id=MQi5x7_-eksC&pg=PA81 81]}}, "Creation myths are symbolic stories describing how the universe and its inhabitants came to be. Creation myths develop through oral traditions and therefore typically have multiple versions."</ref> të origjinës së [[Fetë abrahamike|feve abrahamike]], ajo ishte gruaja e parë. Eva njihet edhe si gruaja e [[Adami|Adamit]]. Sipas kapitullit të dytë të [[Libri i Zanafillës|Zanafillës]], Eva u krijua nga [[Perëndia|Zoti]] (''Jahveh'') duke e marrë atë nga brinja e Adamit, për të qenë shoqëruese e Adamit. Adami është i ngarkuar me ruajtjen dhe ruajtjen e [[Kopshti i Edenit|kopshtit]] përpara krijimit të saj; ajo nuk është e pranishme kur Zoti e urdhëron [[Adami|Adamin]] të mos hajë frutin e ndaluar – edhe pse është e qartë se ajo ishte në dijeni të urdhrit.<ref>{{cite book|url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Genesis+3%3A2-3&version=NIV|title=Holy Bible (NIV): Genesis 3:2–3|access-date=2020-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20071006100201/http://www.biblegateway.com/passage/?search=Genesis%203:2-3|archive-date=2007-10-06|url-status=live}}</ref> Ajo vendos të hajë frutin e ndaluar nga pema e njohjes së së mirës dhe së keqes, pasi dëgjon argumentin e gjarprit se nuk do ta vriste atë, por do t'i sjellë dobi. Ajo ndan frutat me Adamin dhe para se të mund të hanë nga [[Pema e jetës (bibël)|pema e jetës]], ata dëbohen nga Kopshti i Edenit, me vetë Evën që po vuan keqardhje, me atë që i nënshtrohet agonisë shtesë gjatë lindjes, si dhe i nënshtrohet asaj. burri Adam. Kishat e krishtera ndryshojnë në mënyrën se si e shohin mosbindjen e Adamit dhe Evës ndaj Zotit (shpesh e quajtur rënia e njeriut) dhe për pasojat që ato veprime patën në pjesën tjetër të njerëzimit. Mësimet e krishtera dhe hebraike ndonjëherë i mbajnë Adamin (njeriun e parë) dhe Evën në një nivel tjetër përgjegjësie për "rënien". Kisha Katolike sipas traditës së lashtë e njeh Evën si shenjtore, përkrah Adamit, dhe festa tradicionale liturgjike e shenjtorëve Adam dhe Evë festohet më 24 dhjetor<ref>{{Cite web|title=Saints Adam, Eve, and the Christmas Tree|url=https://www.catholiccompany.com/magazine/saints-adam-eve-christmas-tree-6569|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629013527/https://www.catholiccompany.com/magazine/saints-adam-eve-christmas-tree-6569|archive-date=2021-06-29|access-date=2021-03-14}}</ref><ref>{{Cite web|date=24 dhjetor 2000|title=Saint Adam and Saint Eve (First Age of the world)|url=https://catholicism.org/saint-adam-and-saint-eve-first-age-of-the-world.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210630051804/https://catholicism.org/saint-adam-and-saint-eve-first-age-of-the-world.html|archive-date=30 qershor 2021|access-date=14 mars 2021}}</ref> që nga Mesjeta në shumë kombe evropiane, duke përfshirë Estoninë, Gjermaninë, Hungarinë, Lituaninë dhe kombet skandinave. == Shiko edhe == * [[Adami]] * [[Adami dhe Eva]] * [[Kopshti i Edenit]] * [[Pema e jetës (bibël)]] * [[Bibla]] * [[Bibla Hebreje]] * [[Fetë abrahamike]] == Referime == [[Kategoria:Adami dhe Eva]] [[Kategoria:Shenjtore femra të krishtera nga Dhiata e Vjetër]] [[Kategoria:Gra në Biblën hebreje]] [[Kategoria:Njerëzit e parë mitologjikë]] awb8ytlk40pya32sxxlgj0stqpamruf 3057514 3057513 2026-10-15T21:16:33Z Leutrim.P 113691 removed [[Category:Shenjtore femra të krishtera nga Dhiata e Vjetër]]; added [[Category:Shenjtore femra të krishtera nga Besëlidhja e Vjetër]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3057514 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Strasbourg - Saint-Pierre-le-Jeune Protestant - Vitrail 03.jpg|parapamje|Strasburg - Saint-Pierre-le-Jeune Protestant - Xhami me njolla të naosit "Krijimi i [[Adami dhe Eva|Adamit dhe Evës]]".|261x261px]] '''Eva''' ([[Gjuha hebraike|hebraisht]]: ''Ḥava'', [[Gjuha Tiberiane|tiberiane]]: ''Ḥawwā''; [[Gjuha arabe|arabisht]]: ''Ḥawwāʾ''; [[Gjuha perse|persisht]]: ''Ḥavā''; [[Gjuha greke|greqisht]]: ''Heúa''; [[Gjuha latine|latinisht]]: ''Eva'', ''Heva''; [[Gjuha siriane|sirianisht]]: ''ḥawâ'') është një figurë në [[Libri i Zanafillës|Librin e Zanafillës]] në [[Bibla hebraike|Biblën Hebraike]]. Sipas tregimit<ref name="womack">{{harvnb|Womack|2005|p=[https://books.google.com/books?id=MQi5x7_-eksC&pg=PA81 81]}}, "Creation myths are symbolic stories describing how the universe and its inhabitants came to be. Creation myths develop through oral traditions and therefore typically have multiple versions."</ref> të origjinës së [[Fetë abrahamike|feve abrahamike]], ajo ishte gruaja e parë. Eva njihet edhe si gruaja e [[Adami|Adamit]]. Sipas kapitullit të dytë të [[Libri i Zanafillës|Zanafillës]], Eva u krijua nga [[Perëndia|Zoti]] (''Jahveh'') duke e marrë atë nga brinja e Adamit, për të qenë shoqëruese e Adamit. Adami është i ngarkuar me ruajtjen dhe ruajtjen e [[Kopshti i Edenit|kopshtit]] përpara krijimit të saj; ajo nuk është e pranishme kur Zoti e urdhëron [[Adami|Adamin]] të mos hajë frutin e ndaluar – edhe pse është e qartë se ajo ishte në dijeni të urdhrit.<ref>{{cite book|url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Genesis+3%3A2-3&version=NIV|title=Holy Bible (NIV): Genesis 3:2–3|access-date=2020-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20071006100201/http://www.biblegateway.com/passage/?search=Genesis%203:2-3|archive-date=2007-10-06|url-status=live}}</ref> Ajo vendos të hajë frutin e ndaluar nga pema e njohjes së së mirës dhe së keqes, pasi dëgjon argumentin e gjarprit se nuk do ta vriste atë, por do t'i sjellë dobi. Ajo ndan frutat me Adamin dhe para se të mund të hanë nga [[Pema e jetës (bibël)|pema e jetës]], ata dëbohen nga Kopshti i Edenit, me vetë Evën që po vuan keqardhje, me atë që i nënshtrohet agonisë shtesë gjatë lindjes, si dhe i nënshtrohet asaj. burri Adam. Kishat e krishtera ndryshojnë në mënyrën se si e shohin mosbindjen e Adamit dhe Evës ndaj Zotit (shpesh e quajtur rënia e njeriut) dhe për pasojat që ato veprime patën në pjesën tjetër të njerëzimit. Mësimet e krishtera dhe hebraike ndonjëherë i mbajnë Adamin (njeriun e parë) dhe Evën në një nivel tjetër përgjegjësie për "rënien". Kisha Katolike sipas traditës së lashtë e njeh Evën si shenjtore, përkrah Adamit, dhe festa tradicionale liturgjike e shenjtorëve Adam dhe Evë festohet më 24 dhjetor<ref>{{Cite web|title=Saints Adam, Eve, and the Christmas Tree|url=https://www.catholiccompany.com/magazine/saints-adam-eve-christmas-tree-6569|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629013527/https://www.catholiccompany.com/magazine/saints-adam-eve-christmas-tree-6569|archive-date=2021-06-29|access-date=2021-03-14}}</ref><ref>{{Cite web|date=24 dhjetor 2000|title=Saint Adam and Saint Eve (First Age of the world)|url=https://catholicism.org/saint-adam-and-saint-eve-first-age-of-the-world.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210630051804/https://catholicism.org/saint-adam-and-saint-eve-first-age-of-the-world.html|archive-date=30 qershor 2021|access-date=14 mars 2021}}</ref> që nga Mesjeta në shumë kombe evropiane, duke përfshirë Estoninë, Gjermaninë, Hungarinë, Lituaninë dhe kombet skandinave. == Shiko edhe == * [[Adami]] * [[Adami dhe Eva]] * [[Kopshti i Edenit]] * [[Pema e jetës (bibël)]] * [[Bibla]] * [[Bibla Hebreje]] * [[Fetë abrahamike]] == Referime == [[Kategoria:Adami dhe Eva]] [[Kategoria:Shenjtore femra të krishtera nga Besëlidhja e Vjetër]] [[Kategoria:Gra në Biblën hebreje]] [[Kategoria:Njerëzit e parë mitologjikë]] pbfbpbxiuetf40jib4ua5x43z9zsisp 0 352506 3057511 2984670 2026-10-15T21:13:53Z Leutrim.P 113691 ± 4 categories using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3057511 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Paolo_de_Matteis_-_The_Annunciation.jpg|parapamje| ''Lajmërimi'' nga Paolo de Matteis]] '''Kryeengjëjt''' ( /ˌ ɑːr k ˈ eɪ n dʒ əl s / ) janë grada e dytë më e ulët e [[Engjëlli|engjëjve]] në hierarkinë e krishterë të engjëjve, të paraqitur nga Pseudo-Dionysius Areopagiti në shekullin V ose VI në librin e tij ''De Coelesti Hierarchia'' ''Mbi Hierarkinë Qiellore'' ).<ref>{{Cite book|last=Chase|first=Steven|title=Angelic spirituality|url=https://archive.org/details/angelicspiritual0000stev|year=2002|isbn=978-0-8091-3948-4|page=[https://archive.org/details/angelicspiritual0000stev/page/264 264]}}</ref><ref>{{Cite book|last=McInerny|first=Ralph M.|title=Selected writings of Thomas Aquinas|url=https://archive.org/details/selectedwritings0000thom_m2u0|year=1998|isbn=978-0-14-043632-7|page=[https://archive.org/details/selectedwritings0000thom_m2u0/page/841 841]}}</ref><ref>{{Cite book|last=Pseudo-Dionysius|first=the Areopagite|url=https://www.worldcat.org/oclc/15282383|title=Pseudo-Dionysius : the complete works|date=1987|publisher=Paulist Press|others=Colm Luibhéid, Paul Rorem|isbn=0-8091-0383-4|location=New York|pages=161–173|oclc=15282383}}</ref> Vetë fjala "kryeengjëll" zakonisht lidhet me [[fetë abrahamike]], por qeniet që janë shumë të ngjashme me kryeengjëjt gjenden në një sërë traditash të tjera fetare. Megjithatë, në [[Judaizmi|judaizëm]], engjëjve të rangut më të lartë si [[Mëhilli (kryeengjëll)|Mëhilli]], Rafaeli, [[Xhebraili|Gabrieli/Xhebraili]] dhe Urieli, të cilët zakonisht quhen kryeengjëj, u jepet titulli ''śārīm'' ( [[Gjuha hebraike|hebraisht:]] שָׂרִים, sing. ''שָׂר'', ''śār)'' që do të thotë " [[Princi|princat]] ", për të treguar gradën dhe statusin e tyre epror.<ref>{{Cite web|title=Strong's Hebrew Concordance - 8269. sar|url=https://biblehub.com/hebrew/8269.htm}}</ref> Dy shembuj të kësaj mund të shihen te Danieli 10:13 dhe 12:1, ku Mëhilli, Shefi i Ushtrisë Qiellore, përmendet si ''ʾaḥaḏ haśśārīm hārišōnīm'' (Hebraisht: אַחַד הַשָּׂרִים הָרִאשֹׁנִים) në të parën, që do të thotë "një nga të parët /kryeprincat", dhe ''haśśar haggāḏōl'' (hebraisht: הַשַּׂר הַגָּדוֹל) në këtë të fundit, që do të thotë "princi i madh".<ref>{{Cite web|title=Daniel 10:13|url=https://www.sefaria.org/Daniel.10.13?ven=The_Holy_Scriptures:_A_New_Translation_(JPS_1917)&lang=bi|website=Sefaria}}</ref><ref>{{Cite web|title=Daniel 10:13, Westminster Leningrad Codex, Hebrew Text Analysis|url=https://biblehub.com/interlinear/daniel/10-13.htm|website=Bible Hub}}</ref><ref>{{Cite web|title=Daniel 12:1|url=https://www.sefaria.org/Daniel.12?ven=The_Holy_Scriptures:_A_New_Translation_(JPS_1917)&lang=bi|website=Sefaria}}</ref><ref>{{Cite web|title=Daniel 12:1, Westminster Leningrad Codex, Hebrew Text Analysis.|url=https://biblehub.com/text/daniel/12-1.htm|website=Bible Hub}}</ref> == Përshkrim == [[Skeda:Four_Archangels,_St_John's_Church,_Warminster,_Wiltshire.jpg|majtas|parapamje| Katër kryeengjëjt, mozaikë në Kishën e Shën Gjonit, Warminster]] [[Mëhilli (kryeengjëll)|Mëhilli]] dhe [[Xhebraili|Gabrieli]] njihen si kryeengjëj në Judaizëm dhe Islam, dhe nga shumica e [[Të krishterët|të krishterëve]] . Rafaeli - i përmendur në Librin deuterokanonik/apokrif të Tobit &#xAD; - njihet gjithashtu si një engjëll kryesor në kishat [[Kisha katolike|katolike]], [[Luteranizmi|luterane]], anglikane dhe [[Kisha Ortodokse Lindore|ortodokse lindore]].<ref name="Blersch2019">{{Cite web|last=Blersch|first=Jeffrey|date=21 shtator 2019|title=St. Michael and All Angels|url=https://www.pacifichillslutheran.org/news/st-michael-and-all-angels.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20230201093647/https://www.pacifichillslutheran.org/news/st-michael-and-all-angels.html|archive-date=1 shkurt 2023|access-date=4 maj 2023|publisher=Pacific Hills Lutheran Church|language=en}}</ref> Gabrieli, Mëhilli dhe Rafaeli nderohen në [[Kisha katolike|kishën katolike]] dhe kishat [[Luteranizmi|luterane]] me një festë më 29 shtator (midis 1921 dhe 1969, 24 mars për Gabrielin dhe 24 tetor për Raphaelin), dhe në [[Kisha Ortodokse Lindore]] më 8 nëntor (nëse përdoret kalendari Julian, kjo korrespondon me 21 Nëntorin në Gregorian).<ref name="Blersch2019" /> Kryeengjëjt e emërtuar në Islam janë [[Xhebraili|Xhibrail]], [[Mëhilli (kryeengjëll)|Mika'il]], [[Israfili|Israfil]] dhe 'Azra'il . Literatura hebraike, si [[Enoku 1|Libri i Enokut]], përmend gjithashtu Metatronin si një kryeengjëll, i quajtur" më i larti i engjëjve", megjithëse pranimi i këtij engjëlli nuk është kanun në të gjitha degët e besimit. * ''[[Mëhilli (kryeengjëll)|Mëhill/Mikael]]'' në gjuhën hebraike do të thotë "Kush është si Zoti?" ose "Kush është i barabartë me Zotin?" Mëhilli është përshkruar nga kohët e hershme të krishtera si një komandant, i cili mban në dorën e djathtë një shtizë me të cilën sulmon [[Luciferi|Luciferin/Shejtanin/Djallin]] dhe në dorën e majtë një degë palme jeshile. Në krye të shtizës, ka një fjongo prej liri me një kryq të kuq. * ''[[Xhebraili|Gabriel]]'' në hebraisht do të thotë "Zoti është forca ime" ose "Fuqia e Zotit". * ''Rafaeli'' është një emër hebraik që do të thotë "Është Zoti që shëron" ose "Zoti shëron". * ''Uriel'' në gjuhën hebraike do të thotë "Zoti është drita ime", ose "Drita e Perëndisë" (II Esdras 4:1, 5:20). Ai është paraqitur duke mbajtur një shpatë në dorën e djathtë dhe një flakë në të majtën. [[Kategoria:Engjëj në Islam]] [[Kategoria:Engjëj në Krishtërim]] [[Kategoria:Engjëj në Judaizëm]] [[Kategoria:Engjëj]] [[Kategoria:Kryeengjëj]] [[Kategoria:Klasa të engjëjve]] 0em8atapo7mq4kyuo7f125ic6fyaf2e 0 355616 3057500 3041664 2026-10-15T21:01:44Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057500 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = Bara Katra | emri_amë = বড় কাটরা | gjuha_emrit_amë = bn | statusi = monument | image = Boro Katra 4 by Ashif Siddique.jpg | caption = Rrënoja të Bara Katrës në 2008 | image_size = 307 | tipi_ndërtesës = [[Karvansarai]] | stili_arkitektural = [[Arkitektura Mogule]] | material = [[tulla]] | vendndodhja_qyteti = [[Dhaka]] | vendndodhja_shteti = [[Bangladeshi|Bangladesh]] | kordinatat = {{Coord|23.7146|N|90.3952|E|source:wikidata-and-enwiki-cat-tree_region:BD_type:landmark|display=title, inline}} | data_fillimit = 1644 | data_përfundimit = 1646 | number_of_stores = 3 }} '''Bara Katra''' ({{lang-bn|বড় কাটরা}}; [[Karvansarai]] i madh) është një nga [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër|monumentet më të vjetër historik-arkitektonik në Dhaka]].<ref>{{cite web|url=https://www.lonelyplanet.com/bangladesh/dhaka/attractions/bara-katra/a/poi-sig/1431662/355783|title=Bara Katra|website=Lonely Planet|lang=en|accessdate=25 shtator 2017}}</ref> Fjala 'Katra' mund të ketë rrjedhur nga fjala [[arabishtja|arabe]] 'Katara' që do të thotë ndërtesë me kolona. 'Katra/katara' në arabisht dhe persisht do të thotë 'Karvan Sarai' ose thjeshtë 'Sarai'. Është një ndërtesë pallat që daton nga sundimi i [[Dinastia Mogule|Dinastisë Mogule]] në rajonin e [[Bengali]]t. Është e vendosur në jug të Pazarit Çouk pranë bregut verior të lumit Buriganga. Ajo u shkatërrua pjesërisht në vitin [[2022]].<ref>{{Cite news|date=13 shtator 2022|title=Even the law can't protect Dhaka's heritage!|url=https://www.thedailystar.net/opinion/editorial/news/even-the-law-cant-protect-dhakas-heritage-3118366|accessdate=23 shtator 2022|newspaper=The Daily Star|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Alam|first=Helemul|date=12 shtator 2022|title=Empty promises, demolished heritage|url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/empty-promises-demolished-heritage-3117221|accessdate=23 shtator 2022|newspaper=The Daily Star|language=en}}</ref> == Historia == [[File:DG 26 -08 BORO KATRA 1644 CHAK BAZAR DHAKA IMG 4303.jpg|thumb|left|381px|Bara Katra]] Bara Katra u ndërtua midis viteve [[1644]] dhe [[1646]] nga Mir Abul Kasemi, ''divani'' (shefi i zyrës së të ardhurave)<ref name="Asher1984">{{harvnb|Asher|1984|p=55}}</ref> i princit mogul Shah Shuxha. Synohej që ajo të ishte rezidenca e Shah Shuxhës, por Shah Shuxha ia dhuroi Mir Abul Kasemit.<ref name="Ahmed1980">{{harvnb|Ahmed|1980|pp=50–51}}</ref> Është dëshpëruese që nga ndërtesa ka mbetur më pak se gjysma. Departamenti i Arkeologjisë ka qenë i paaftë të mar përgjegjësinë e monumentit për shkak të mosmarrveshjes dhe rezistencës nga pronarët e saj. Pronarët e kanë ndryshuar ndërtesën origjinale dhe kanë ndërhyrë mbi të me ndërtime të reja.<ref name="Banglapedia">{{cite book|last=Begum|first=Ayesha|year=2012|chapter=Bara Katra|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bara_Katra|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|edition=2|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20150701124547/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bara_Katra|archive-date=1 korrik 2015|access-date=28 maj 2024|url-status=dead}}</ref> ''Abul Kasem al-Husaini at-Tabtaba as-Simnani e bëri këtë ndërtesë, duke e pajisur atë me njëzet e dy dyqane, me kushtin që zyrtarët kujdestarë të saj duhet të shpenzonin të ardhurat e rrjedhura nga dyqanet për riparimin e ndërtesës dhe të varfrit dhe nuk duhej që ata të mernin qira nga ndonjë person që qëndronte aty, kështu që vepra e bamirësisë mund të pasqyrohej te monarku në këtë botë dhe se ata nuk duhej të vepronin kundër, ose ndryshe do të thirreshin për llogari në ditën e gjykimit''. - shkruan një mbishkrim i hartuar nga poeti Sa'ad-udin Muhammad Shirazi. [[File:Model of Bara Katra.png|thumb|396px|Model i rindërtuar i Bara Katrës]] == Arkitektura == {{multiple image | direction = vertical | align = left | width = 309 | image1 = Charles_D%27Oyly04.jpg | caption1 = Skicë e vitit [[1823]] e Bara Katrës nga Sir Charles D'Oyly | image2 = 1870 Photograph of Bara Katra.jpg | caption2 = Fotografi e vitit [[1870]] e Bara Katrës | image3 = Boro Katra.jpg | caption3 = Pamje e Bara Katrës nga jugu në [[1975]] }} Ndërtesa ndjek modelin tradicional të [[Karvansarai|karvansaraive]] të [[Azia Qendrore|Azisë Qëndrore]] dhe është zbukuruar sipas [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]]. Fillimisht ajo përfshinte një oborr katërkëndësh.<ref name="Ahmed1980"/> Krahu jugor zgjatet {{convert|67.97|m|ft|abbr=on}},<ref name="Banglapedia"/> dhe është përballë lumit Buriganga. Në mes është një hyrje e vendosur një hapje të tejzgjatur tre-katëshe.<ref name="Ahmed1980"/> Portiku ka një hapje [[arkada|arkadë]] që ngrihet deri në katin e dytë, sipër të cilit ndodhen dritaret e katit të tretë.<ref name="Banglapedia"/> Hyrja kryesore harkore është në qendër të hapjes. Nën hapje, cepat e harqeve dhe muret rrethues janë dekoruar me panele të suvatuar që shfaqin një larmi formash, duke përfshirë harqe me katër rrathë, me majë, patkua dhe të sheshtë. Pjesa kryesore e krahut është dy-katësh dhe me kulla të larta tetëkëndore të zgjatura anash.<ref name="Ahmed1980"/> [[File:বড় কাটরা, কোতয়ালী, ঢাকা.jpg|thumb|268px|Kullë pranë Bara Katrës]] Krahu verior ishte i ngjashëm, por me një portë më pak të përpunuar.<ref name="Asher1984"/> Krahu lindor dhe perëndimor ishin një-katësh rreth {{convert|70.10|m|ft|abbr=on}} të gjatë.<ref name="Banglapedia"/> Në [[shekulli XIX|shekullin e XIX]], orientalisti James Atkinson e përshkroi ndërtesën si "një grumbull i mahnitshëm arkitekture madhështore dhe të bukur".<ref>{{cite web|url=http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/b/019pho0000125s3u00037000.html|title=Bara Katra, south view,Dhaka|website=British Library|lang=en|accessdate=25 shtator 2017|archive-date=23 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190723003514/http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/b/019pho0000125s3u00037000.html|url-status=dead}}</ref> Hyrja jugore çonte te një dhomë-roje, pastaj salla me [[kupola|kupolë]] tetëkondore (tavani i së cilës është suvatuar dhe dekoruar me dizajne modelesh rrjetë gjethesh), dhe në fund në oborr. Në katin përdhes të krahut jugor, ndodhen pesë dhoma me [[arkada]] në të dy anët e portikut. Në katin e sipërm, ndaj korridorit hapen dhomat e qëndrimit.<ref name="Banglapedia"/> Zonat e dyqaneve dhe banimit e rrethojnë oborrin në të katërta anët.<ref name="Asher1984"/> ==Domethënia kulturore== Gjatë [[Perandoria Mogule|Periudhës Mogule]], [[Dhaka]] ishte një qytet port. Anije të mëdha tregëtare mund të hynin në lumin Buriganga. Kjo ishte lidhja kryesore tregtare midis [[Indonezia|Indonezisë]] dhe Dhakës. Kështu, ajo ishte një zonë e rëndësishme import-eksporti. Bara Katra përdorej kryesisht si hapësirë zhdoganimi dhe qëndrimi për tregtarët dhe udhëtarët. Ky [[Karvansarai|Karvan Saraj]] konsistonte në shumë funksione dhe veçori që e bënin atë të jashtëzakonshme. Ajo ja rrit vlerën trashëgimisë arkitekturore dhe kulturore [[Bangladeshi]]t. ==Shiko edhe== * [[Çhota Katra]] * [[Arkitektura e Dhakës]] * [[Fortesa e Lalbagut]] * [[Ahsan Manzili]] * [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër]] * [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]] == Referime == {{reflist}} ==Bibliografia== * {{cite book|last=Ahmed|first=Nazimuddin|year=1980|title=Islamic Heritage of Bangladesh|location=Dhaka|publisher=Ministria e Informacionit dhe Transmetimit, Qeveria e Bangladeshit|lang=en|oclc=8476199}} *{{cite book|last=Asher|first=Catherine B.|year=1984|title=The Islamic Heritage of Bengal|url=https://archive.org/details/islamicheritageo0000unse/page/55|series=Protection of the Cultural Heritage: Research Papers|volume=1|publisher=Unesco|lang=en|isbn=92-3-102174-5|url-access=registration}} *{{cite book|title=Muslim monuments of Bangladesh|author=Sayed Mahmudul Hasan|url=https://search.worldcat.org/title/Muslim-monuments-of-Bangladesh/oclc/8430161|lang=en|year=1980|edition=i 2-ti i rishikuar|publisher=Islamic Foundation, Bangladesh|LCCN=80902566|OCLC=8430161|origyear=1971}} ==Lidhje të jashtme== {{Commons category|position=left|Bara Katra}} * {{cite web|url=http://archnet.org/library/sites/one-site.tcl?site_id=7186|title=Bara Katra architecture|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20060301041707/http://archnet.org/library/sites/one-site.tcl?site_id=7186|archive-date=1 mars 2006}} [[Kategoria:Pallate në Bangladesh]] [[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVII]] [[Kategoria:Pallate Mogule]] [[Kategoria:Atraksione turistike në Bangladesh]] a3u8ww0g3d30padb80p3dbof5qm1umy 0 355679 3057559 3020186 2026-10-16T01:55:23Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 3 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057559 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = Curzon Hall | emri_amë = কার্জন হল | gjuha_emrit_amë = bengalisht | statusi = Universitet | image = Curjon Hall.jpg | image_size = 358 | caption = Pamje ballore, Dep. i Fizikës | stili_arkitektural = [[Arkitektura Indo-Saraçene]] | pronar = Universiteti i Dhakës | vendndodhja = Shahbag Thana, [[Dhaka]] | vendndodhja_shteti = [[Bangladeshi|Bangladesh]] | kordinatat = {{coord|23.727389|90.401902|display=title, inline}} | data_fillimit = 19 shkurt 1904 | data_përfundimit = | architectural_style = [[Arkitektura Indo-Saraçene]] | architectural = }} '''Curzon Hall''' është një ndërtesë e periudhës koloniale britanike që shërben si Fakulteti i Shkencave të Universitetit të Dhakës, i vendosur në Shahbag.<ref name="bpedia">{{cite book|author=Perween Hasan|chapter=Curzon Hall|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Curzon_Hall|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|date=17 qershor 2021|edition=2|accessdate=28 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20220208012938/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Curzon_Hall|archive-date=8 shkurt 2022|url-status=dead}}</ref> Ndërtesa fillimisht shërbeu si selia qeveritare e qendrës së provincës së Bengalit Lindor dhe [[Assam]]it [[1905]]-[[1911]]. Ajo është emërtuar sipas Lord Curzon-it, nënmbretit të [[India|Indisë]], që vendosi gurin e saj të themelit në [[1904]].<ref name="bpedia"/> Që nga krijimi i Universitetit të Dhakës në [[1921]], ai shërbeu si Fakulteti i Shkencave. ==Historia== Më 19 shkurt [[1904]], - Lord George Nathaniel Curzon (Lord Curzon), nënmbreti dhe guvernatori i përgjithshëm i [[India|Indisë]], vendosi gurin e themeleve të kësaj ndërtese, që u emërtua sipas tij, 'Curzon Hall'. Pas shpalljes së ndarjes së [[Bengali]]t ([[1905]]-1911]]) në 16 tetor [[1905]], rëndësia e ndërtesave në zonën Ramna u rrit për shkak të kthimit të [[Dhaka|Dhakës]] në kryeqytet të Bengalit Lindor dhe [[Assam]]it. Curzon Hall shërbeu si seli e zyrës provinciale të qeverisë. Për të përgatitur kryeqytetin provincial, administrimi kolonial bleu terrene të gjera në zonën e gjelbër Ramna përtej rrethinës veriore të Dhakës, të kufizuar nga linja e atëhershme hekurudhore. Megjithëse Guvernatori i Përgjithshëm i [[India|Indisë]], George Nathaniel Curzon ([[1899]]-[[1905]]) kish deklaruar se synohej administrimi më efektiv, qëllimi i ndarjes ishte se autonomia politike e myslimanëve të Bengalit Lindor do të barazpeshonte fuqinë në rritje të hinduve në [[Bengali Perëndimor|Bengalin Perëndimor]]. Shumë hindu e panë ndarjen si një politikë "përça e sundo". Myslimanët nga ana tjetër, e mirëpritën atë si një mundësi të për zhvillimin e rajonit, pasi prej kohe ankoheshin se [[Bengali]] ishte i mbizotëruar nga hindut dhe qendra e tij, [[Kalkuta]] u zhvillua si metropol në kurriz të Bengalit Lindor.<ref name="adnanmorshed"/> Ahmad Hasan Dani, autor i "Dacca: A Record of Its Changing Fortunes" ([[1956]]), pohon se Curzon Hall-i filliminsht u ndërtua si një bashki e qytetit për administratën koloniale. Por sipas historianit Sharifudin Ahmed, ajo u ndërtua si një bibliotekë për ''Dhaka College''.<ref name="dailysangram"/> Qëllimi i ndërtimit mbetet akoma i diskutuar. [[File:ঢাকার কার্জন হল 24.jpg|thumb|867px|left|Pamje panoramike e kompleksit]] Ndërtesën e financuan xhamindarët e Bhavalit, një zonë në distriktin lindor të Dhakës, në Bengalin britanik. Me rastin e mbërritjes së guvernatorit, ata dhuruan 150 mijë rupi për ndërtimin e një biblioteke të përgjithshme të emërtuar 'Curzon Hall' në zonën Ramna për të nderuar Lord Curzon-in.<ref name="dailysangram">{{cite news|url=http://www.dailysangram.com/news_details.php?news_id=154919|title=ঐতিহ্যের প্রতীক কার্জন হল (shqip: Curzon Hall është një simbol i trashëgimisë)|lang=bn|newspaper=Daily Sangram|date=23 gusht 2014|accessdate=28 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305044835/http:/www.dailysangram.com/news_details.php?news_id=154919|archive-date=5 mars 2016}}</ref> Ata ishin të etur për t'ju bashkangjitur programeve zhvilluese të Lord Curzon-it për kryeqytetin e ri dhe të vinin më në pah vlerat e tyre.<ref name="adnanmorshed">{{cite news|title=Want to Understand the Partition of Bengal, Visit Curzon Hall|author=Adnan Zillur Morshed|date=24 korrik 2018|url=https://www.thedailystar.net/opinion/the-grudging-urbanist/want-understand-the-partition-bengal-visit-curzon-hall-1609846|newspaper=The Daily Star|lang=en|accessdate=28 maj 2024}}</ref> 'The Dhaka Prakash' i [[1904]]-ës shkroi: "''Dhaka College'' do të zhvendoset te 'Nimtoli'. Drejtori i nderuar Dr. Roy ishte i kujdesshëm të ndërtonte një bibliotekë të lidhur me këtë kolegj."<ref name="dailysangram"/> [[File:Dhaka University Building.jpg|thumb|381px|Pamje e Dep. të Farmacisë]] Si pasojë e statusit të ri si kryeqytet i Bengalit Lindor në [[Dhaka]] u përmirësua [[arkitektura]] dhe infrastruktura urbane. Ky zhvillin në Ramna ndihmoi të zbuste pamjen e mjeruar të Dhakës, siç është përshkruar në një raport të "The Times of London" në [[1909]]: "Për shumë vite Dhaka ka qenë parë si shpina e përtejshme, një vend i zbrazur nga ndonjë kënaqësi në mërgim …Mjerimi, shpenzimet, largësia e stacionit ishin mjaft për të bërë atë të neveritshme për shumicën e anglezëve, të cilët fati i ka vendosur në Indi".<ref name="adnanmorshed"/> Pati investime të konsiderueshme në infrastrukturën e qytetit, duke përfshirë: sistemin e administrimit të mbetjeve, menaxhimin e ujërave, ndriçimin rrugor, sistemin e kanalizimeve dhe përmirësimin e rrugëve. Në lagjen Ramna u ndërtuan një numër i rëndësishëm godinash për zyra qeveritare, arsimore dhe rezidenciale. Dy ndërtesat më ambicioze arkitekturore të ndërtuara aty ishin 'Curzon Hall' dhe ''Government House'' (tani Gjykata e Lartë e Dhakës).<ref name="adnanmorshed"/> Pas anullimit të ndarjes së [[Bengali]]t në [[1911]], klasat e ''Dhaka College-it'' u vendosën te 'Curzon Hall-i'. Më vonë, kur u krijua Universiteti i Dhakës në [[1921]], Curzon Hall-i u përfshi si Fakulteti i Shkencave të Universitetit të Dhakës. [[File:Curzon Exam Hall 2.jpg|thumb|left|369px|Pamje sallës së madhe qëndrore, ku jepen provimet]] Pas ndarjes së [[India|Indisë]] në [[1947]] që krijoi shtetin e [[Pakistani]]t, [[gjuha urdu]] ishte përzgjedhur të ishte gjuha e vetme zyrtare. Asambleja e Universitetit të Dhakës u zhvillua më 24 mars [[1948]]. Kryeministri i atëhershëm i Pakistanit Mohamad Ali Xhinah erdhi në [[Dhaka]] dhe në një takim të mbajtur në 'Curzon Hall', ai shpalli me krenari se [[gjuha urdu]] do të ishte gjuha e vetme zyrtare e [[Pakistani]]t. Studentët e mbledhur e kundërshtuan, dhe që atëherë emri i Curzon Hall u lidh me "Lëvizjen për Gjuhën Bengale".<ref name="bpedia"/> Studentët e Universitetit të Dhakës e kundërshtuan që në fillim politikën shtetërore të gjuhës.<ref name="Banglapedia_language"/> Gjatë "Lëvizjes për Gjuhën Bengale", [[1948]]–[[1956]], Curzon Hall-i ishte vendi i ngjarjeve të ndryshme të rëndësishme. Në [[1948]], Asambleja Kushtetuese e Pakistanit vendosi [[gjuha urdu|gjuhën urdu]] dhe [[gjuha angleze|anglishten]] si gjuhët e vetme për tu përdorur në asamble. Kjo u kundërshtua brenda asamblesë pasi shumica e popullsisë së [[Bangladeshi]]t fliste [[gjuha bengale|bangla]] dhe jo [[gjuha urdu|urdu]].<ref name="Banglapedia_language">{{cite book|author=Bashir Al Helal|chapter=Language Movement|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Language_Movement|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|lang=en|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|year=2012|edition=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225042957/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Language_Movement|archive-date=25 dhjetor 2018|access-date=29 maj 2024|url-status=dead}}</ref> Curzon Hall-i është një strukturë që ka një një histori mahnitëse arsimore, politike dhe arkitekturore. Ai ishte i rëndësishëm në shumë beteja politike dhe sot është një pjesë vitale e traditës arsimore. Struktura e tij masive qëndron si një monument i trashëgimisë arsimore dhe historike të qytetit.<ref name="heritageinfo">{{cite web|url=https://heritage.info.bd/the-beautiful-curzon-hall/|website=Heritages of Bangladesh|title=The Beautiful Curzon Hall|lang=en|accessdate=28 maj 2024|archive-date=29 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240529183424/https://heritage.info.bd/the-beautiful-curzon-hall/|url-status=dead}}</ref> [[File:Curzon Hall, University of Dhaka, Dhaka.jpg|thumb|456px|Pamje anësore e Curzon Hall]] ==Arkitektura== Është një nga shembujt më të bukur të [[Arkitektura e Dhakës|Arkitekturës së Dhakës]]. Ndërtesa dy-katëshe përfaqëson një stil të përzier të elementeve arkitekturore evropiane dhe [[Arkitektura Indiane|indiane]], që njihet si stili [[Arkitektura Indo-Saraçene|Indo-Saraçen]], Indo-Evropian ose Mogul-Gotik. Ky stil ishte popullor zgrip të [[shekulli XIX|shekujve të XIX]] dhe [[shekulli XX|XX]] në Indinë koloniale.<ref name="bpedia"/> Ndërtesat bashkëkohore gjetkë në [[India|Indi]], si "Taj Mahal Hotel" në [[Mumbai]] ([[1904]]) dhe Stacioni Hovrah në [[Kalkuta]] ([[1900]]-[[1908]]) shfaqin një përzierje të ngjashme të elementeve arkitekturore. Ndërtesa imponuese përfaqëson përpjekjen e administrimit kolonial për të përfshirë elemente të arkitekturës 'vendore' për të treguar ndjeshmërinë e tij ndaj kulturës vendase, që ata shpresonin se do të zbuste ndjenjat nacionaliste mes tyre.<ref name="adnanmorshed"/> Stili kombinon artin tradicional me atë modern nëpërmjet funksioneve dhe formave të parapëlqyera mogule, si harqet dhe [[kupola]]t, që besohet se kanë hyrë në botën islamike nga perëndimi. Ndërsa planimetria e Curzon Hall-it tregon ndjeshmërinë hapsinore evropiane, eksteriori i tij të sjell në mendje [[Arkitektura Mogule|Arkitekturën Mogule]]. Ai shënon lënien pas të Kryengritjes së Sepojve në [[1857]], dhe hyrjen e drejtpërdrejtë të [[India|Indisë]] nën kurorën britanike, duke kërkuar legjitimim nëpërmjet lidhjes me [[Perandoria Mogule|mogulët]]. Ngjyra e kuqe e errët e tullave zëvendëson gurin e kuq ranor të mogulëve. [[Çhatri]]t, një motiv tipik mogul, përcakton pamjen e Curzon Hall-it, siç shfaqet te [[Varri i Humajunit]] dhe [[Fortesa e kuqe]] në [[Delhi]]; [[Taxh Mahali]] dhe [[Varri i Itmad-ud-Daulah-ut]] në [[Agra]]; dhe Divani-i-Khasi në [[Fatehpur Sikri]].<ref name="dailysangram"/> Konsujt e zbukuruar, strehët e thella dhe [[kupola]]t e taracës, veçanërisht të seksionit të mezit janë përkujtues të Divan-i-Khasit të vogël por të mirënjohur në fortesën pallat të [[Fatehpur Sikri]]t, kryeqyteti i perandorit [[Akbar]] midis [[1570]] dhe [[1585]]. Ashtu si te [[Varri i Itmad-ud-Daulah-ut]], balustradat e Curzon Hall-it paraqesin xhali dekorativë (thurje-rrjetësore të ndërlikuara zbukuruese) dhe ngrihet mbi korniza me konsuj të zbukuruar. [[Veranda]] të shumta gjenden përreth ndërtesës, duke mundësuar një hapsirë të tërhequr dhe duke i mbrojtur dhomat e brendshme nga shirat musonikë. Zgjedhja e qëllimshme e stilit të [[Fatehpur Sikri]]t mund të shpjegohet me faktin se britanikët parapëlqenin [[Akbar]]in si më i dituri dhe toleranti nga [[Perandoria Mogule|mogulët]], duke ushqyer idealin e rolit të tyre në [[India|Indi]].<ref name="bpedia"/> [[File:Curzon Hall Dhaka.jpg|thumb|left|408px|Pamje e Dep. të Kimisë]] Kompozimi i ndërtesës së drejtuar nga veriu është simetrik: Një sallë e madhe qendrore e anash-shoqëruar nga krahë linearë në të dy anët, mbarojnë me forma drejtkëndore. Holli qëndror tre-katësh me [[kolonada]] është fokusi i planit dhe i aksesueshëm nga të gjitha anët. Llozhat përfshijnë interierin e hollit në katin e dytë dhe të tretë. Tavani zbukurohet nga panele katrore me ngjyra. Hyrja shënohet nga një kullë e lartë dhe e dalë që duket se kompenson mungesën e një [[kupola|kupole]]. Kulla ka tre dritare të larta me harqe patkua, të kornizuara brenda një kamareje. [[Çhatri]]t e lartë kurorëzojnë kullën në të katërt këndet, ndërsa ndërmjet shfaqen tre [[çhatri]] më të vegjël në çdo anë. I vendosur në hapësirën e gjelbër dhe të mirëmbajtur të kopshtit botanik, kjo ndërtesë dy-katëshe me tulla ka një sallë qëndrore të madhe, krahët anësorë në lindje dhe në perëndim me mjaft dhoma, dhe [[veranda]] të shumta në të gjitha anët.<ref name="dailysangram"/> Lartësimi i Curzon Hall-it, me një larmi shtyllash, kamaresh, panelesh, dritaresh me qemer, strehët dhe [[çhatri]]t, të japin një ndjesi mbresëlënëse. Duke u ngritur mes kopështit të harlisur të Ramnas, ai shfaq madhështinë e tij të qetë.<ref name="adnanmorshed"/> Kopështi Botanik i universitetit është i vendosur në mjedisin rrethues të Curzon Hall-it. Ai është përdorur nga studentët dhe fakulteti për studimin shkencor të botanikës me bimët.<ref>{{cite book|author=Zia Uddin Ahmed|chapter=Botanical Garden|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Botanical_Garden|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|year=2021|edition=2|accessdate=28 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20220208012940/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Botanical_Garden|archive-date=8 shkurt 2022|url-status=dead}}</ref> Përmes gjelbërimit të kopështit kolon rruga nga perëndimi në lindje. Mbrapa tij ndodhet një pellg i madh, në perëndim të të cilit gjendet ndërtesa kryesore e 'Sher-e-Bangla Fazlul Huq Hall-it'. [[File:Curzon Hall at University of Dhaka (4045737153).jpg|thumb|372px|Pamje nga pellgu i mbrapëm i kompleksit]] Curzon Hall-i përdoret si një nga ndërtesat kryesore të Universitetit të Dhakës, ku ndodhen shumica e departamenteve të Fakultetit të Shkencave. Ai është i vendosur në anën jugore të ndërtesës së Gjykatës së Lartë. Këndi qëndror i lojërave të Universitetit të Dhakës ndodhet në anën perëndimore të ndërtesës, ndërsa 'Shahidullah Hall-i' ndodhet në jug. Përreth Curzon Hall-it ndodhen "Mauzoleu i Tre Udhëheqësve" dhe Porta e Dhakës. Të tëra strukturat përreth Curzon Hall janë përkujtuese të zhvillimit të qytetit.<ref name="heritageinfo"/> Në këtë ndërtesë ndodhet një sallë e stërmadhe qëndrore. Ngjyra e jashtme është e kuqe e errët nga tullat e përdorura në eksteriorin e ndërtesës. Përkrahë Curzon Hall-it ndodhet varri i gjuhëtarit Muhamad Shahidullah. Megjithëse tanshmë Curzon Hall përdoret si mjedis akademik i universitetit, ai është gjithashtu një qendër rekreacionale për vizitorët vendas dhe të huaj. Çdo mbasdite, mijëra studentë dhe shijues të zbavitjes mblidhen aty. Në mes të zhurmës së kryeqytetit, në Curzon Hall-in e mbushur me gjelbërim mund të shijosh natyrën.<ref>{{cite news|title=ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়: ঐতিহ্যবাহী কার্জন হল (shqip: Universiteti i Dhakës: Curzon Hall)|url=http://www.amardeshonline.com/pages/details/2013/07/13/207931|author=Imadul Haque|publisher=Amar Desh publications Ltd.|lang=bn|date=13 korrik 2013|accessdate=28 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20130718154446/http://www.amardeshonline.com/pages/details/2013/07/13/207931|archive-date=18 korrik 2013}}</ref> <!-- Inner gallery Table start--> <!-- hide class="collapsible wikitable" --> <!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" --> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;color:inherit" align="center" |- ! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Pamje nga Curzon Hall</div> |- |style="text-align: center; width: 100%; " | <gallery mode=packed heights=234px> File:Curzon Hall (24228372991).jpg|Pamje anësore e Departamentit të Fizikës File:ঢাকার কার্জন হল 06.jpg|Detaje të arkitekturës File:ঐতিহাসিক কার্জন হল। 07.jpg|Pamje nga brenda File:কার্জন হলের গম্বুজ ও খিলান.jpg|Hollësi, një torre me [[çhatri]] në krye File:ঢাকার কার্জন হল 26.jpg|Pamje anësore File:ঐতিহাসিক কার্জন হল 05.jpg|Departamenti i Kimisë File:Architecture of Curzon Hall 25.jpg|Detaje arkitekturore, ballkone me konsuj të zbukuruar File:Physics Department du.jpg|Hollësi e hyrjes së Dep. të Fizikës File:কার্জন হল ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়.jpg|Pamje ballore e kompleksit File:University of Dhaka, Curzon Hall 04.jpg|Hollësi nga një dritare File:ঢাকার কার্জন হল 01.jpg|Pamje ballore mes luleve File:ঢাকার কার্জন হল 31.jpg|Pamje e gjerë anësore e kompleksit File:Curzon Hall (24228372991).jpg|Pamje anësore me Dep. e Fizikës djathtas File:ঢাকার কার্জন হল 03.jpg|Pamje ballore File:Professor Muhammed Shafi Fisheries Building, Curzon Hall area, DU .jpg|Pamje e hollësive të verandës së vazhduar me konsuj të zbukuruar File:Sighty corridor of dept of Bio-Chemistry.JPG|Hollësi nga një ballkon File:কার্জন হলের গম্বুজ ও খিলান.jpg|Hollësi nga një torre me [[çhatri]] File:সুউচ্চ মিনার.jpg|Hollësi nga çatia File:Morning Sunshine At Carzon.jpg|Pamje anësore e hyrjes kryesore File:Department of Chemistry Building - Northern Facade - University of Dhaka - Dhaka 2015-05-31 2008.JPG|Pamje nga façata veriore e Dep. të Kimisë File:ঢাকার কার্জন হল 06.jpg|Hollësi nga ballkonet File:Bangladesh DSC 0531 (3931029932).jpg|Pamje në të errur e kompleksit File:Faculty of Pharmacy, University of Dhaka .jpg|Pamje e Dep. të Farmacisë File:DG 21 -08 KARJON HALL DHAKA IMG 3404.jpg|Pamje këndore nga lart e kompleksit File:DG 21 -08 KARJON HALL DHAKA IMG 3375.jpg| File:Dept. of Chemistry Curzon Hall DU.JPG|Dep. i Kimisë File:Botanical Garden, Department of Botani, University of Dhaka..jpg|Hyrja e Kopështit Botanik File:Dept Of Chemistry.JPG|Pamje më e gjerë e Dep. të Kimisë File:Department of Physics , University of Dhaka .jpg|Dep. i Fizikës File:Department of chemistry, University of Dhaka .jpg|Dep. i Kimisë File:ঐতিহাসিক কার্জন হল 19.jpg|Hollësi, torre me [[çhatri]] në krye File:সুউচ্চ মিনার.jpg|Hollësi arkitekturore e ndërtesës File:বিকেল বেলার কার্জন.jpg|Hollësi nga ndërtesa File:বিকেল বেলার কার্জন.jpg| File:Architecture of Curzon Hall 6.jpg|Detaj nga një hyrje File:Department of Chemistry Building - Northern Facade - University of Dhaka - Dhaka 2015-05-31 2008.JPG|Ndërtesa e Departamentit të Kimisë, façata veriore File:Curzon Hall 2021.jpg|Pamje anësore File:Curzon Hall 2, 2017 September.jpg|Hollësi arkitekturore File:Curzon Hall (24284747486).jpg|Hollësi arkitekturore File:Curzon Hall (23684072183).jpg|Hollësi nga një pamje anësore File:Dept Of Chemistry.JPG|Departmenti i Kimisë File:Corner view of Curzon Hall DU.JPG|Pamje këndore ndërtesës File:Curzon Hall, University of Dhaka 2023 close look.jpg|Hollësi e torres këndore File:Karjon Hall 002.JPG|Korridor File:Karjon Hall 003.JPG|Detaj File:Sighty corridor of dept of Bio-Chemistry.JPG|Dritaret përballë Departamentit të Biokimisë dhe Biologjisë Molekulare File:Curzon Hall Plaque.jpg|Pllaka e themelimit </gallery> |} ==Shiko edhe== * [[Ruplal House]] * [[Ahsan Manzili]] * [[Bara Katra]] * [[Fortesa e Lalbagut]] * [[Arkitektura e Dhakës]] * [[Fatehpur Sikri]] * [[Arkitektura Indo-Saraçene]] == Referime == {{reflist}} {{commons category|Curzon Hall}} [[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XX]] [[Kategoria:Atraksione turistike në Bangladesh]] [[Kategoria:Pallate në Bangladesh]] [[Kategoria:Universitete]] gdqcz4ted2h6couwd6fthvkksxt3jmu 1 355696 3057501 2667108 2026-10-15T21:01:45Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057501 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bara Katra]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2667107 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190723003514/http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/b/019pho0000125s3u00037000.html për lidhjen http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/b/019pho0000125s3u00037000.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2024 09:10 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bara Katra]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057500 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150701124547/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bara_Katra për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bara_Katra. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 tetor 2026 23:01 (CEST) 4fyfv1p80afhvudpwhu0j27crjzh1ps 0 355912 3057449 3048541 2026-10-15T18:31:31Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 6 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057449 wikitext text/x-wiki [[File:Dhaka collage.png|thumb|299px|Montazh i Dhakës, nga lart-poshtë, majtas-djathtas: Parlamenti i Bangladeshit, Ahsan Manzili, Curzon Hall, [[Arkada Nimtali]], zona e Gulshanit, zona e Utarës, zona Banani, zona e Motixhhilit, Sadarghati]] '''Arkitektura e Dhakës''' është një pikëtakimi e shumë stileve arkitekturore. Nga tempujt e Dinastisë Sena, [[Arkitektura Mogule]], [[Arkitektura Indo-Saraçene]] e periudhës së [[Presidenca e Bengalit Kolonial|Sundimit Britanik]], deri te qiellgërvishtësit prej [[çeliku]] dhe [[kromi]] të [[shekulli XX|shekullit të XX]] dhe [[shekulli XXI|XXI]]. Dhaka ka një bërthamë koloniale në zonën e portit lumor, të rrethuar në mënyrë progresive nga zona më të reja duke kaluar nga Buriganga, e shënuar me tempuj të vjetër, kisha dhe xhami. [[File:Dhaka Montage 2019.jpg|left|thumb|Montazh i Dhakës, nga lart-poshtë, majtas-djathtas: zona e Gulshanit, Asambleja Kombëtare e Bangladeshit, Ahsan Manzili, Fortesa e Lalbagut, Aeroporti Ndërkombëtar Shahxhalal, Curzon Hall]] Në pjesën e vjetër të qytetit, madhështia e zbehur e [[Perandoria Mogule|Periudhës Mogule]] duket te [[karvansarai]]t e rrënuar dhe lënë pas dore si [[Bara Katra]] dhe [[Çhota Katra]]. Disa struktura si [[Arkada Nimtali]] janë restauruar. Qyteti i vjetër karakterizohet nga rrugica të ngushta, shtëpi me oborre të brendshme dhe me mure të larta. Zona qeveritare e fillimit të shekullit të XX në Ramna përfshin ndërtesat koloniale të vendosura mes kopshteve dhe parqeve.<ref name="himalmag1">{{cite magazine|url=https://www.himalmag.com/zafar-sobhan-dhaka-bangladesh/|title=Out of place, Out of Time|magazine=Himal Southasian|date=26 mars 2019|accessdate=28 shtator 2022|lang=en|archive-date=28 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164534/https://www.himalmag.com/zafar-sobhan-dhaka-bangladesh/|url-status=live}}</ref> Mes ndërtesave koloniale, [[Curzon Hall]]-i qëndron jashtë nga "madhështia e sintetizuar perandorake me motive sporadike mogule".<ref name="25Buildings">{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/in-focus/the-story-dhaka-told-through-25-buildings-1589212|lang=en|title=The Story of Dhaka, as Told Through 25 Buildings|date=11 qershor 2018|work=The Daily Star|accessdate=2 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221002204157/https://www.thedailystar.net/in-focus/the-story-dhaka-told-through-25-buildings-1589212|url-status=live|archive-date=2 tetor 2022}}</ref> Mes ndërtesave moderne, selia e Grameenphone është përshkruar si "një paradigmë shndërruese për Bangladeshin korporativ". Muzeu i Pavarësisë dhe monumenti i bashkangjitur kombëtar u frymëzuan nga "misticizmi tokë-ujë i Bengalit deltor" dhe "evokimi i zgjerimit të Forumit Roman ose asemblazhi gjeografik i një ''mastabe'' të shenjtë egjiptiane". Instituti i Artit të Dhakës, i dizajnuar nga Muzharul Islam, qe ndërtesa novatore e modernizmit rajonal bengalas.<ref name="25Buildings"/> Shtrirja e gjerë e [[Xhatija Sangsad Bhabani|kompleksit parlamentar kombëtar]] u projektua nga [[Louis Kahn]]i. Është përuruar si hapësira e shquar qytetare e Dhakës.<ref>{{cite web|url=https://bengal.institute/news/is-there-good-architecture-in-dhaka/|title=Is There Good Architecture in Dhaka?|lang=en|accessdate=1 shtator 2023|url-status=live|archive-date=19 nëntor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231119100053/https://bengal.institute/news/is-there-good-architecture-in-dhaka/}}</ref> [[Xhatija Sangsad Bhabani|Kompleksi parlamentar]] përfshin 200 acre (800 000&nbsp;m²) në zemër të qytetit.<ref>{{cite book|author1=Meer Mobashsher Ali|author2=Md. Abdur Rouf|year=2012|chapter=Jatiya Sangsad Bhaban|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|ol=30677644M|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jatiya_Sangsad_Bhaban|title=Banglapedia, National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|accessdate=27 qershor 2017|lang=en|oclc=52727562|isbn=984-32-0576-6|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804173557/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jatiya_Sangsad_Bhaban|url-status=live|archive-date=4 gusht 2017}}</ref> [[Stacioni Hekurudhor i Kamalapurit]] u projektua nga arkitekti amerikan Robert Boughey.<ref name="Morshed">{{harvnb|Adnan Zillur Morshed|2017}}</ref> Në dekadat e fundit, vala e re e arkitekturës kulturore të Bangladeshit është ndikuar nga estetika dhe mjedisi bengalez.<ref>{{cite journal|url=https://architizer.com/blog/inspiration/stories/new-bangladesh-shatotto/|journal=Architizer Journal|lang=en|title=New Bangladesh: How Shatotto is Reimagining Architecture in Dhaka|date=2 dhjetor 2019|accessdate=2 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221002204203/https://architizer.com/blog/inspiration/stories/new-bangladesh-shatotto/|url-status=live|archive-date=2 tetor 2022}}</ref> Ndërtesa e tanishme më e lartë në qytet është "[[City Center, Dhaka]]", ndërsa pritet të përfundoi [[Legacy Tower, Dhaka]], që do të jetë akoma më e lartë. Megjithatë, Dhaka moderne kritikohet shpesh si një xhungël betoni.<ref name="greenconcretejungle">{{cite news|title=Greening the Concrete Jungle|lang=en|url=https://thefinancialexpress.com.bd/editorial/greening-the-concrete-jungle-1578413306|work=The Financial Express|accessdate=11 qershor 2024|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221002204203/https://thefinancialexpress.com.bd/editorial/greening-the-concrete-jungle-1578413306|archive-date=2 tetor 2022}}</ref> [[File:Haturia House - Khanka E Aliya - Dhaka by NKS.jpg|thumb|432px|"Haturia House", ndërtuar në stilin Anglo-Mogul në 1920]] Historia arkitekturore e Dhakës mund të ndahet në Periudhën e Lashtë, të hershme Islamike, Mogule, Koloniale, Pakistaneze dhe Moderne. Si pasojë, Dhaka ka monumente [[Arkitektura e Bengalit|të Sulltanatit]], [[Arkitektura Mogule|Mogule]], [[Arkitektura Indo-Saraçene|Koloniale]] dhe [[Arkitektura Moderne|Arkitekturës Moderne]]. ==Periudha e Lashtë== {{See also|Historia e Dhakës|Historia e Bengalit}} [[File:Palace of Harishchandra maidpur Savar.jpg|thumb|left|396px|Rrënojat e pallatit të Raxha Harishçandrës në Savar]] Historia e vendbanimit urban në zonën tanishme të Dhakës daton të paktën nga mijëvjeçari i parë.<ref name="Britannica-Dhaka">{{cite encyclopedia|title=Dhaka|accessdate=4 shkurt 2013|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/160598/Dhaka|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|lang=en|url-status=live|archive-date=16 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116092341/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/160598/Dhaka}}</ref> Rajoni ishte pjesë e distriktit të lashtë të [[Bikramapuri]]t, që sundohej nga Dinastia Sena.<ref>{{cite web|publisher=Dhaka City Corporation|title=Pre-Mughal Dhaka (before 1608)|url=http://www.dhakacity.org/his_pre_mughal.html|lang=en|accessdate=1 dhjetor 2015|date=5 shtator 2006|archive-date=10 prill 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080410184215/http://www.dhakacity.org/his_pre_mughal.html}}</ref> Mbreti Srigupta i Bangladeshit të Veriut themeloi [[Perandoria Gupta|Perandorinë e famshme Gupta]] ([[320]]-[[550]] i e.s.). Hariseni, poeti i perandorit Shamudra Gupta, që ishte nipi i Sri Guptas, përmendte Dabakan në Allahabad Prashasti, në lavdet e tij për perandorin, të shkruara në [[shekulli IV|shekullin e IV të e.s.]]. Dabaka e përmendur në atë mbishkrim i referohet Dhakës së sotme.<ref name="Star.FJtD">{{cite news|title=From Jahangirnagar to Dhaka|author=Faruque Hasan|url=http://www.thedailystar.net/forum/2008/august/jahangirnagar.htm|lang=en|date=gusht 2008|newspaper=The Daily Star|volume=3|issue=8|accessdate=13 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025233001/http://www.thedailystar.net/forum/2008/august/jahangirnagar.htm|archive-date=25 tetor 2012}}</ref> [[File:হরিশ চন্দ্রের প্রাসাদ, সাভার.jpg|thumb|358px|Shkallë të pallatit të Harishçandrës]] Mbreti Ballala Sena, sunduesi i dytë i Dinastisë Sena ([[1159]]-[[1179]]) ndërtoi [[Tempulli Dhakeshvari|Tempullin Dhakeshvari]] në Dhaka më shumë se 800 vjet më parë. Nga ky tempull nuk mbetet asnjë gjurmë, por në sitin e tij, Raxha Man Singhu, komandanti i përgjithshëm i [[Akbari]]t, në fillim të [[shekulli XVII|shekullit të XVII]] ndërtoi katër tempujt të Shivës që qëndrojnë akoma. Man Singhu qëndroi në Dhaka nga viti [[1602]]-[[1604|04]], kur po luftonte kundër Isa Khanit, udhëheqësit të Bara Bhuijanëve, feudalë vendorë në Bengal që nuk pranonin autoritetin mogul.<ref name="Star.FJtD"/> === Pallati i Raxha Harishçandrës === {{main|Pallati i Raxha Harishçandrës}} Pallati i Raxha Harishçandrës është një sit arkeologjik i vendosur në upazilën Savar të distriktit të Dhakës në Bangladesh. Është i njohur edhe si Rrënojat e Raxha Harishçandrës, Vita e Raxha Harishçandrës, Rrënojat e Raxhbarit etj. Siti gjendet në fshatin Maxhidpur të bashkisë Savar, në lindje të stacionit të autobuzit të Pazarit të Savarit, pjesë e upazilës Savar, 24 kilometra larg nga pika zero e Gulistanit në kryeqytetin e [[Dhaka|Dhakës]]. ====Zbulimet arkeologjike==== [[File:View of Raja Harish Chandra Palace, Savar.jpg|thumb|left|381px|Pamje e Pallatit të Raxha Harishçandrës]] Pallati i Raxha Harishçandrës ose Rrënojat e Harishçandrës ishin të mbuluara nën tokë deri në fund të [[shekulli XIX|shekullit të XIX]]. Banorët vendas zakonisht e identifikonin këtë vend si Rrënojat e Raxhbarit. Në vitin [[1918]], Dr. Nalinikanta Bhatasali drejtoi një gërmim arkeologjik në Raxhasan, një fshat afër Rrënojave të Raxhbarit. Si pasojë e këtij gërmimi, u zbuluan disa artifakte të lidhura me besimin dhe kulturën [[Budizmi|budiste]] dhe monedha të imituara nga Dinastia Gupta. Aty u identifikuan statuja budiste. Në këtë pikëpamje, në vitet [[1990]]-[[1991]] në Rrënojat-Pallatin e Raxha Harish Çandrës u zhvilluan gërmime. Në vitet [[1990]]-[[1991]], gërmimet e Rrënojave të Raxha Harishçandrës nxorën në dritë [[stupa (arkitekturë)|stupa]] ofertë në veri të sitit me madhësi 28 m me 28 m dhe strukturën e rrënuar të një [[vihara|manastiri budist]] gjatësor në jug. Kuptohet se në qendër të këtij qyteti të [[shekulli VII|shekullit të VII]] ishte [[Budizmi]]. Gërmimet e Pallatit-Rrënojave të Raxha Harishçandrës treguan rindërtime të shumta dhe dëshmi në disa shtresa të manastirit, që u zbulua. Në arkitekturën e [[vihara|viharës]] janë të dallueshme katër nivele, gjë që sugjeron se ajo ishte në përdorim për një kohë të gjatë. [[File:রাজা হরিশচন্দ্রের প্রাসাদ১০.jpg|thumb|372px|Rrënoja të sitit]] Gjatë gërmimeve, nga niveli i sipërm i viharës u zbuluan monedha ari dhe argjendi të shekujve të VII-VIII, statuja bronzi të Budës dhe statuja tantrike prej bronzi nga [[shekulli VIII|shekujt e VIII]]-[[shekulli IX|IX]]. Shumë statuja bronzi të gjetura aty sugjerojnë se ajo ishte një qendër e ideologjisë [[mahajana]] të [[budizmi]]t. Aty janë zbuluar gjithashu edhe tipe të ndryshme artifaktesh, si p.sh.: skulptura të Lokesvara-[[Vishnu]]t që ka veshur dhoti, kurorën kirit, byzylykë, varëse, breza mesi dhe, zambakë uji, buda meditues, Avalokiteshvara, Praxhna Paramita, mokra, baule metalike, etj. Duke marrë parasysh stilin artistik ekspertët mendojnë se ky sit i përket periudhës nga [[shekulli VI|shekulli i VI]] deri në të [[shekulli XI|XI-in]]. Këto artifakte tani ruhen në Muzeun Kombëtar të Bangladeshit. Megjithëse Maxhidpuri nuk është i njohur si një vend në të tashmen, kjo zonë ishte shumë e rëndësishme në të kaluarën. Sipas ekspertëve të ndryshëm arkeologjikë, rreth 24 km në veri-perëndim të [[Dhaka|Dhakës]] (largësia nga pika zero e Gulistanit), kryeqyteti i mbretërisë Sarveshvar nën sundimin e mbretit Harishçandra të Dinastisë Pala gjendej në bregun e majtë të Bangsabatit të lashtë ose lumit të tanishëm Banshi. Emri i këtij kryeqyteti ishte Sambhar dhe nga emri i Sambharit më vonë rrodhi emri Savar, që është emri i bashkisë. Në [[shekulli VII|shekullin VII]]-[[shekulli VIII|VIII]], pallati-vita i Raxha Harishçandrës së shtetit të atëhershëm të Sambharit gjendej në Maxhidpur të Savarit. Rëndësia e kësaj zonë të Savarit mund të kuptohet gjithashtu nëpërmjet përmendjes së vendit në hartën e Rennell-it. Historiani dhe gjeografi i famshëm James Rennell e vëzhgoi zonën e Savarit në vitin [[1767]] dhe hartoi pjesën korresponduese të hartës. ==Periudha e Hershme Islamike== [[File:Historical Baliya Dhighir Par Mosque.jpg|thumb|left|396px|[[Xhamia e Pathrailit]], ndërtuar mes funditë shek. të XIV dhe fillimit të shek. të XV]] {{Kryesore|Arkitektura Indo-Islamike}} Nën sundimin islamik, Dhaka u bë pjesë e distriktit historik të [[Sonargaoni]]t, qendra rajonale administrative e Sulltanateve të Delhit dhe Bengalit.<ref name="Star.FJtD"/> Rruga "Grand Trunk" kalonte përmes rajonit, duke e lidhur atë me Indinë Veriore, [[Azia Qendrore|Azinë Qendrore]] dhe qytetin port jugor të [[Chittagong]]ut. Para Dhakës, kryeqyteti i [[Bengali]]t ishte Gauri. Kryeqytete edhe më të hershme përfshinin Panduan, [[Bikramapuri]]n dhe Sonargaonin. Gjatë periudhës së Sulltanatit turk të Delhit dhe [[Perandoria Mogule|Perandorisë Mogule]] u provua bashkimi i stileve të ndryshme arkitekturore. Ndikimet vendore çuan në 'rende' të ndryshme të [[Arkitektura Indo-Islamike|stilit Indo-Islamik]]. Arkitektura e periudhës islamike, duke përfshirë Arkitekturën e Sulltanatit si dhe atë Mogule, megjithëse në konture të përgjithshme e përcaktuar si pjesë e [[Arkitektura Indo-Islamike|Arkitekturës Indo-Islamike]], arriti të fitonte një identitet të sajin që e dallonte nga rajonet e tjera të nënkontinentit.<ref name="bparchitect">{{cite book|author1=Dipakranjan Das|author2=A.B.M. Husain|author3=Perween Hasan|author4=Mahbubur Rahman|chapter-url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Architecture|chapter=Architecture|accessdate=11 qershor 2024|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|year=2012|lang=en|ol=30677644M|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah}}</ref> Ndryshe nga periudhizimi evropian, periudha mesjetare në historinë indiane përgjithësisht konsiderohet se fillon me ardhjen e myslimanëve, veçanërisht pushtimi i Delhit nga fundi i [[shekulli XII|shekullit të XII]] nga Ghoridët e [[Afganistani]]t. Brenda pak vitesh, rreth vitit [[1204]], [[myslimanët]] me Bakhtijar Khalxhin mbërritën në Bengal. Ata sollën ndryshime jo vetëm në fushën politike, por edhe në atë shoqërore dhe kulturore. [[File:Faridpur PatrailMoshjid MG 2971.jpg|thumb|381px|Pamje këndore e Xhamisë së Pathrailit]] Myslimanët sollën me vete forma që ishin në përshtatje me nevojat e tyre fetare, ndërsa hindu-budistët kontribuan me teknikat e ndërtimit. Bashkë me format myslimane u importuan edhe teknikat e lidhura me format përkatëse deri atëherë të panjohura në [[India|Indi]], si roli i harkut dhe shtyllës në formimin e façatës dhe [[arkada]]t tre cepëshe të [[kupola]]ve dhe tromponët këndorë në mbajtjen e një [[kupola|kupoleje]]. Këto tipare ishin përshtatur nga burime romako-bizantine dhe perse para-islamike në një mënyrë dhe formë të tillë që ishin bërë pjesë e pandarë e ndërtesave të të gjithë botës islamike.<ref name="bparchitect"/> Faktorët që kishin modeluar shoqërinë dhe kulturën për një kohë të gjatë ishin, në terma të përgjithshëm, hindu dhe indianë, tani nuk ishin vetëm indianët hindu por edhe myslimanët e Lindjes së Mesme. Me ardhjen e myslimanëve - arabë, persë dhe afganë – ndryshimet erdhën në të gjitha fushat e jetës. Arkitektura myslimane filloi me pushtimet e Bakhtijarit. Ai mendohet se në Tabakatin e Minhaxhit ka ndërtuar ''xhami, medrese dhe teqe''. Por dihet pak dhe ka vetëm disa hamendje rreth formës dhe karakteristikave të tyre. Nga të dhënat e shekujve të tjerë, dhe shembujve më të vonë të rrjedhur nga vendi, mund të hamendësohet se ata përdorën materiale të disponueshme vendore nga plaçka e luftës. Në vendet e [[Azia Perëndimore|Azisë Perëndimore]], për shembull, myslimanët kishin përdorur kisha dhe tempuj të braktisur atje ku ishte e nevojshme si xhami menjëherë pas pushtimit të tyre. Por në [[India|Indi]] dhe Bengal kjo nuk ishte e mundur sepse karakteri arkitekturor i tempujve, kufizohej kryesisht nga madhësia dhe orientimi i tyre që i bënte të papërdorshëm për tu konvertuar.<ref name="bparchitect"/> [[File:বাবা আদম এর মসজিদ,.jpg|thumb|428px|left|[[Xhamia e Baba Adamit]], ndërtuar në shek. e XV]] Logjikisht planet e tyre ndërtimore ata duhet tua kenë dhënë artizanëve vendorë dhe tu kërkonin atyre ndërtimin me materiale vendore dhe sipas aftësisë së tyre. Rezultati ishte një xhami e ndërtuar me materiale nga ndërtesat vendore dhe të bazuara mbi metodat vendase të ndërtimit. Për shkak të kushteve të paqëndrueshme politike pas pushtimit që zgjati për më shumë se një shekull, nuk ka gjasa që gjatë kësaj periudhe të ndërtoheshin shumë struktura. Ajo që shihet në arkitekturën e kësaj periudhe nuk ishte vetëm Islamike, por edhe vendore në veçantinë e arkitekturës me elemente hindu-budiste. Nga teknikat hinduisto-budiste, duhen përmendur veçanërisht kolonat, lintelët dhe trarët për të mbajtur një tavan dhe elementet për të mbushur këndet. Këto ishin teknika të lidhura me [[Arkitektura shkëmbore e Indisë|praktikat e vjetra të skalitjes në shkëmb]] për të cilat Arti Indian ka pak paralele. Duke kombinuar elemente vendore me elemente myslimane, kështu u përcaktua [[Arkitektura Indo-Islamike]].<ref name="bparchitect"/> Në periudhën para sulltanatit, sunduesit fillimisht drejtonin nominalisht si guvernatorë të sulltanëve të Delhit, por që në vijim përpiqeshin të shkëputeshin për të krijuar dinasti të pavarura. Përveç disa referencave në mbishkrime, nuk kemi shembuj ekzistues të ndonjë ndërtese fetare ose shekullare të kësaj periudhe. Pas shpërbërjes së Sulltanatit turk të [[Delhi]]t, sunduesit e shteteve të veçanta vendosën sundimin e tyre të pavarur dhe po kështu edhe stilet e tyre arkitekturore, që u ndikuan fortësisht nga stilet vendore. Shembujt e këtyre stileve janë shkollat ''[[Arkitektura e Bengalit|Bengaleze]]'' dhe ''[[Arkitektura e Guxharatit|Guxharatase]]'' të [[Arkitektura Indo-Islamike|Arkitekturës Indo-Islamike]]. Me pavarësinë e Dinastisë së Ilijas Shahut në [[1342]], ata futën një sistem të pavarur në të gjitha fushat e jetës, duke përfshirë arkitekturën, të bazuar në traditat e hershme myslimane si dhe në kulturën vendore. Haxhi Ilijas Shahu ishte sunduesi i parë i Bengalit që mori titullin Shah-i-Bangalah. Kjo dinasti e sundoi [[Bengali]]n nga viti [[1342]] deri në vitin [[1487]], me një ndërprerje prej 29 vjetësh ([[1413]]-[[1442]]) nga dera e Raxha Ganeshës. Në vijim ajo u pasua në fillim nga një sundim i shkurtër Habshi (1487-[[1493]]) dhe pastaj Dinastia e Husain Shahut nga viti [[1494]] deri në vitin [[1538]], Dinastia Suri nga viti 1538 deri në vitin [[1564]], dhe Dinastia Karrani nga viti 1564 deri në [[Perandoria Mogule|pushtimin Mogul]] në [[1576]].<ref name="bparchitect"/> [[File:Kutub Mosque March 2021.jpg|thumb|408px|[[Xhamia Kutub Shah]], ndërtuar në shek. e XVI, gjatë Periudhës së Sulltanatit]] Sulltanati i pavarur ishte periudha më domethënëse në historinë arkitekturore Bengalo-Islamike. Arkitektura në vijim fitoi një stil të vetin, që përshkruhet gjerësisht si 'Stili Bengal', i cili dallohej nga [[Arkitektura Indo-Islamike|stilet e tjera rajonale të Indisë]] dhe nga ai i Sulltanatit të Delhit. Në këtë stil Dinastia e Ilijas Shahut dhe Husain Shahut kryen kontribute domethënëse. Shembujt e mbijetuar i përkasin kryesisht arkitekturës fetare, pasi materialet e tyre ndërtimore nuk u grabitën edhe pasi ato u braktisën, për shkak të karakterit të tyre të shenjtë. Ndërsa monumentet shekullare u grabitën për të ndërtuar banesa private.<ref name="bparchitect"/> Te ndërtesat fetare mbizotërojnë xhamitë, që janë dy llojesh, "xhami kongregacionale" të së xhumasë dhe "xhami vaktija". Këto të fundit ndonjëherë quhen edhe "xhami panxhegan" në bengalisht për shkak të përdorimit të tyre vetëm për pesë lutjet e ditës. Shenjat identifikuese të xhamive kongregacionale janë përmasat e tyre më të mëdha dhe shtimi i galerisë mbretërore ose maksuras në përgjithësi si një kat i sipërm në këndin verilindor për të ruajtur sigurinë e udhëheqësit ose përfaqësuesit të tij. Xhamitë kongregacionale përgjithësisht janë drejtkëndore në planimetri dhe kanë [[kupola]] të shumta me një navatë të gjerë me tavan lakor të prerë që shtrihet pingul në mes. Megjithatë, asnjë xhami kongregacionale nuk u ndërtua me një oborr (sahn) të hapur të rrethuar nga rivakë ([[arkada]] kalimi me kolonada), një tipar i dizajnit të xhamive tradicionale kongregacionale jashtë [[India|Indisë]]. Arsyeja e dukshme ishte mospërshtatshmëria e kësaj planimetrie me kushtet klimatike vendore.<ref name="bparchitect"/> [[File:DG 88 - 09 ATIA MOSQUE BUILT BY KING OF KARATIA 1609 IN MUGHAL PERIOD TANGAIL IMG 2681.jpg|thumb|left|448px|[[Xhamia e Atias]], ndërtuar mes 1609 dhe 1611 në stil të përzier të Sulltanatit dhe Mogul]] Xhamitë vaktija ishin të vogla në dizajn dhe të ndërtuara përgjithësisht në vende të ndryshme, jo vetëm për të përmbushur nevojat e lutjeve por edhe si qendra të takimeve shoqërore dhe si shkolla fetare. Ato janë përgjithësisht të tipit me një kupolë, dhe ndonjëherë kanë një verandë me mbulim lakor përballë, duke u shtrirë nga veriu në jug. Tavanet lakorë si të xhamive kongregacionale (të së premtes) ashtu dhe xhamive vaktija janë ekzekutuar në varietetin e dizajnit vendor çauçala, që ndjek barakat çauçala të vendit. Monumente të tjera të tipit fetar përbëhen nga disa mauzoletë, si strukturorë ashtu dhe sarkofagorë, dhe medresetë. Me dizajn katror dhe me një kupolë, ato duken se kanë qenë ndërtuar duke imituar ato me dizajn katror të [[Delhi]]t, shembulli më i hershëm nga të cilët është Mauzoleu i Sulltan Iltutmishit. Origjina e këtij tipi është gjurmuar te çahartakët para-islamikë të Perandorisë Sasaniane.<ref name="bparchitect"/> Duket se ndërtesa e varrit (mauzoleu strukturor) nuk ishte popullor në Periudhën e Sulltanatit siç qe gjatë [[Perandoria Mogule|Periudhës Mogule]]. Varret sarkofagorë, të pambrojtur siç ishin, përveç atyre të personazheve të shenjtë, kanë rënë pre e kushteve të atmosferike dhe shkatërrimit të qëllimshëm. Karakteristikat e përgjithshme të Arkitekturës së Sulltanatit të Bengalit janë ndërtimi tërësisht me tulla, muret shumë të gjerë, nga 1.5 m deri në 4 m. Ndonjëherë me fasadë të veshur me gurë, kanë trarë guri që shtrihen horizontalisht në mes. Hyrjet përforcohen nëpërmjet ngritjes së kullave, kryesisht tetëkëndore, por ndonjëherë edhe cilindrike, që ngrihen në nivelin e çatisë pa ndonjë kupolë ose majëzë. Nga kulla në kullë çatia ishte skalitur me harqe, një tipar i rrjedhur nga forma mbizotëruese e kasolleve prej kashte të vendit. Sipër çatisë ngriheshin [[kupola]] vendore në formën e shtambave të përmbysura, të ndërtuara kryesisht mbi [[arkada]]t me cepa të varur, por ndonjëherë të ngritura mbi tromponë këndorë. Të dyja këto modele të përshtatura nga burime të jashtme.<ref name="bparchitect"/> Brenda ndërtesave të mëdha kishte kolona të holla prej graniti vendor, të vendosura në rreshta për të mbajtur nga dy harqe qëndrorë me majë, duke i dhënë brendësisë ndjesinë e dritës dhe hapsirës. Ndërtesat dekoroheshin si brenda ashtu dhe jashtë me vargje modelimesh dhe dizajne terrakote. Subjekti i tyre më i rëndësishëm ishin bimët kacavjerrëse që formonin struktura rrjetash. Ato përmbanin motive varësesh të dizajneve të ndryshme, fillimisht të rrjedhur nga motivi dekorues i zinxhirit dhe kambanës të [[tempulli hindu|tempujve]]. Mihrabët në xhami, që përputheshin me numrin e hyrjeve lindore, kishin kryesisht harqe të dhëmbëzuar. Të gjithë elementet mbaheshin brenda një kornize drejtkëndore dhe ishin kaq të zbukuruar sa u bënë pika qëndrore e gjithë brendësisë. Stili mbizotëroi në [[shekulli XIV|shekujt e XIV]], [[shekulli XV|XV]] dhe [[shekulli XVI|XVI]], madje vijoi i pakonkuruar edhe në shekujt pasues, veçanërisht në bërjen e tempujve, megjithë hyrjen e [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]] që nga [[shekulli XVII|shekulli i XVII]].<ref name="bparchitect"/> [[File:Binot Bibi mosque in Old Dhaka.JPG|thumb|379px|Xhamia e Binat Bibit në 2007]] Struktura më e vjetër prej tulle në qytet është [[Xhamia e Binat Bibit]], e ndërtuar në vitin [[1454]] në zonën Narinda të Dhakës gjatë mbretërimit të Nasirudin Mahmud Shahut (mbr. [[1435]] – [[1459]]) të Sulltanatit të Bengalit.<ref>{{cite web|title=Binat Bibi Mosque|url-status=dead|publisher=ArchNet Digital Library|url=http://archnet.org/library/sites/one-site.tcl?site_id=7368|accessdate=18 shtator 2012|lang=en|archive-date=1 mars 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060301041726/http://archnet.org/library/sites/one-site.tcl?site_id=7368}}</ref> Megjithëse xhamia i mbijetoi degradimit të kohës për rreth 550 vjet, tani është shkatërruar, për të ndërtuar një xhami dhe medrese më të madhe. Struktura e dytë më e vjetër prej tullash në Dhaka është Xhamia e Mirpur Maxharit, e ndërtuar në [[1487]], gjithashtu me një kupolë.<ref name="Star.FJtD"/> Në Dhaka ndodhej një fortesë e madhe përpara se ajo të bëhej kryeqyteti i provincës [[Perandoria Mogule|mogule]] të [[Bengali]]t. Mirza Nathani shkroi në librin e tij "Baharistan Ghaibi" se Dhaka dhe Gauri ishin fortesat më të mëdha në periudhën para-mogule. Ai erdhi në Bengal në vitin [[1608]] si komandant i Islam Khanit, që ishte subahdari (guvernatori) i [[Bengali]]t, caktuar nga perandori [[Xhahangiri|Xhahangir]]. Në fakt, fjala ''dhakka'' do të thotë "stacion vëzhgimi" që mund të shpiegoi se si ajo e mori emrin e saj. Të tjerë shpiegojnë se Dhaka e mori emrin e saj nga pema dhak (butea frondosa), që rritej me shumicë në këtë vend. Dhaka është e vendosur pranë dy kryeqyteteve të lashta të [[Bengali]]t, [[Bikramapuri]]t dhe [[Sonargaoni]]t. Në këtë mënyrë, ishte e natyrshme që ajo të shërbente si qendra e mbrojtjes së këtyre dy kryeqyteteve dhe, si rezultat, u zhvillua si qendër urbane dhe tregtare.<ref name="Star.FJtD"/> ===Xhamia e Binat Bibit=== [[File:বিনত বিবি মসজিদ 04.jpg|thumb|left|347px|Pamje e verandës së xhamisë me dy kupolat sipër]] {{main|Xhamia e Binat Bibit}} '''Xhamia e Binat Bibit''' ({{lang-bn|বিনত বিবির মসজিদ}}) është xhamia më e hershme e mbijetuar në [[Dhaka]], ndërtuar në vitin [[1454]] nga Binat Bakhti, vajza e Marhamatit. Ajo u ndërtua gjatë sundimit të Nasirudin Mahmud Shahut ([[1435]]–[[1459]]) të Sulltanatit të Bengalit. Ajo gjendet përkrahë Urës Hajat Bepari në zonën Narinda. Xhamia ka formë katrore, me përmasa 3.7 m² (12 këmbë²) së brendshmi me një kupolë të vetme gjysmë-të rrumbullakët, në krye të dhomës katrore. Hyrjet janë nga lindja, veriu dhe jugu. Veçoritë para-mogule përfshijnë kornizat lakore dhe kullat tetëkëndore të cepave, si dhe [[arkada]]t në faqet jugore, veriore dhe lindore. Zbukurimet janë modeste dhe ndërtesa është e veshur me "çini-tikri". Një pjesë e xhamisë është shkatërruar si pasojë e një plani rinovimi që përfshin ndërtimin e një minareje 21 metra të lartë (70 këmbë), dhe zgjerimin e ndërtesës së tanishme nga tre kate në shtatë. ====Përshkrimi==== Xhamia ka formë katrore, që ka përmasa 3.7 m² së brendshmi me një kupolë të vetme gjysmë-të rrumbullakët mbi dhomën katrore. Hyrjet janë në lindje, veri dhe jug. Veçoritë para-mogule përfshinin kornizën e lakuar dhe kullat mbështetëse, torret tetëkëndore në cepa dhe [[arkada]]t e faqeve jugore, veriore dhe lindore. Zbukurimet janë të pakta dhe ndërtesa është e veshur së jashtmi me "çini-tikri'.<ref name="newnation">{{cite news|title=Pre-Mughal structure in ruin: Binat Bibi mosque partly demolished|work=The New Nation|accessdate=16 korrik 2007|url=http://nation.ittefaq.com/artman/exec/view.cgi/63/34802|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927175733/http://nation.ittefaq.com/artman/exec/view.cgi/63/34802|url-status=dead|archive-date=27 shtator 2007}}</ref> Në veri të xhamisë, ku është varrosur Binat Bakhti, ndodhet një mbishkrim guri, i shkruar në [[gjuha perse|persisht]]. Trashësia e murit është afërsisht 1.82 m. [[Mihrabi]] ka një kornizë të dalë mbrapa murit perëndimor. [[File:DG 91 - 09 BARIED BHUYAN BARI MOSQUE 15 CENTURY DHAKA IMG 2988.jpg|thumb|408px|Pjesa e sipërme e Xhamisë Bhujanpara me kupolën]] Xhamia me një kupolë përgjatë kohës u kthye në një formë drejtkëndore duke prishur murin jugor dhe duke u zgjeruar në jug. Më tej një kupolë e re u shtua rreth vitit [[1932]]. Në vitin [[1962]], drejt faqes perëndimore u ndërtua një mihrab i ri. Me kalimin e kohës veçoritë para-mogule u ndryshuan, façada e jashtme e verandës perëndimore, muri verior, kupola dhe muret anësore të ujëmbledhësit u dekoruan me punime tradicionale popullore ''çinitukri'' (copa pllakash qeramike ose qelqi). Muret e rinovuara nuk kanë trashësinë origjinale prej nga struktura ekzistuese mund të identifikohet. Tashmë veçoria e vetme para-mogule janë mbishkrimi, muri lindor, muri verior, kupola origjinale dhe korniza lakore.<ref>{{harvnb|Fariel Khan|1997|pp=5.2–5.6}}</ref> === Xhamia Bhujanpara === {{main|Xhamia Bhujanpara e Beraidit}} '''Xhamia Bhujanpara e Beraidit''' është një nga xhamitë më të vjetra të [[Bangladeshi]]t e vendosur në katundin e Beraidit, pjesë e Bada thanës së distriktit të Dhakës. Në këtë fshat ndodhen një tërësi prej dhjetë xhamish të vjetra, prandaj ai quhet fshati i xhamive. ====Historia==== [[File:Beraid Bhuyanpara Jame Mosque 02.jpg|thumb|left|379px|Pamje e brendshme e xhamisë]] Për shkak të sistemit të transportit me bazë lumore, vendbanimi i kësaj zone është themeluar në të kaluarën përpara [[Perandoria Mogule|Periudhës Mogule]] duke zhvilluar tregtinë, në Periudhën e Sulltanatit të Bengalit. Banorët e kësaj zonë tregtonin lëkurë, kripë dhe prodhime të tjera në bashkëpunim me tregtarët e pasur. Në këtë fshat ndodhen 15 xhami, 10 prej të cilave janë të vjetra. Ndër to shquhen Xhamia Bhujanpara (rreth vitit [[1505]]), Xhamia Moralpara ([[1833]]), Xhamia e Purbaparës ([[1893]]), Xhamia e Agarparës dhe Çatkiparës ([[1893]]), Xhamia e Askartekut ([[1888]]), Xhamia e Çinadiparës ([[1893]]), Xhamia e Araidaparës ([[1896]]) etj. Në vitin [[2002]], Xhamia Bhujapara u listua si një monument i mbrojtur nga Departamenti i Arkeologjisë së Bangladeshit. Në xhami nuk është gjetur ndonjë mbishkrim informues për datën dhe personin që e ka ndihmuar. Xhamia paraqet shumë ngjashmëri arkitekturore të kësaj xhamie me Xhaminë Bandar Shahi të Narajanganxhit dhe [[Mazari dhe Xhamia e Haxhi Baba Saleh|Xhamia e Baba Saleh]] të ndërtuara të dyja nga Baba Saleh, prandaj arkeologët mendojnë se ajo është një xhami para-mogule. Sipas të dhënave ndërtimi i kësaj xhamie përmendet në shumë mënyra si si viti [[1505]]. ====Përshkrimi==== Xhamia gjendet në zonën e Bada thanës, në fshatin Beraid, në pjesën lindore të metropolit [[Dhaka|Dhakës]], pranë brigjeve të lumit Balu dhe pesë km larg Pazarit Notun. Xhamia e vjetër Bhujanpara ka planimetri katrore me një kupolë, e cila është {{convert|21|sqft|m2}}. Sipërfaqja e përgjithshme e xhamisë arrin në rreth {{convert|4000|sqft|m2}} dhe është {{convert|17.6|ft|m}} e lartë nga themelet deri sipër kornizës. Xhamia është rinovuar mjaft herë. Në kohët moderne, ajo i ka zgjeruar dhe rinovuar të tëra krahët, përveç astij perëndimor, prandaj pjesa perëndimore dhe kupola janë pjesët e vjetra të saj. Pjesa tjetër e ka humbur autenticitetin. Përreth xhamisë janë ndërtuar godina shumë-katëshe. [[File:Lalbagh Kella (Lalbagh Fort) Dhaka Bangladesh 2011 54.JPG|thumb|Rrënoja të Fortesës së Lalbagut]] ==Arkitektura Mogule == {{Kryesore|Arkitektura Mogule}} Mogulët, ashtu si mjeshtërit e tyre në Indinë Veriore, ishin pasardhës të racës mongolo-timuride të [[Azia Qendrore|Azisë Qëndrore]] dhe [[Irani|Persisë]], që ishin dërguar si nënmbretër nga perandorët e tyre. Ata ishin kryesisht të afërm ose të besuar të perandorëve të tyre, kështu që arkitektura që u fut gjatë kësaj periudhe ishte e lidhur me jetën dhe kulturën mogule në qendër.<ref name="bparchitect"/> Arkitektura Mogule është stili arkitekturor simetrik dhe dekorativ i zhvilluar nga [[Perandoria Mogule|Mogulët]] në [[shekulli XVI|shekujt e XVI]] dhe [[shekulli XVII|XVII]], një përzierje e [[Arkitektura Islame|Arkitekturës Islamike]], [[Arkitektura Iraniane|Perse]]<ref>{{cite web|url=http://www.agrahub.com/taj-mahal-agra/history-of-the-tajmahal.html|title=History of the Taj Mahal Agra|work=agrahub.com|lang=en|accessdate=20 janar 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723232020/http://www.agrahub.com/taj-mahal-agra/history-of-the-tajmahal.html|archive-date=23 korrik 2011}}</ref><ref name="IAAO">{{cite web|url=http://www.islamicart.com/library/empires/india/taj_mahal.html|publisher=Islamic Arts and Architecture Organization|title=The Taj Mahal|accessdate=22 maj 2009|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20090417083242/http://islamicart.com/library/empires/india/taj_mahal.html|url-status=dead|archive-date=17 prill 2009}}</ref><ref>{{harvnb|Sheila S. Blair|Jonathan M. Bloom|1996}}</ref> dhe [[Arkitektura Indiane]], në atë që tani është [[India]], [[Pakistani]] dhe [[Bangladeshi]]. Stili Mogul u konceptuar së pari nga [[Akbari]] i Madh, perandori i tretë Mogul, dhe arkitektët e mogulë. Ky stil "Akbari" ishte një amalgamë e stileve Timuride, Persiane dhe Indiane. Ai u konsolidua më tej nga [[Shah Xhahani]], nipi i tij, një patron entuziast i arkitekturës. Disa nga trashëgimitë arkitekturore më domethënëse të periudhës mogule janë [[Varri i Humajunit]], [[Taxh Mahali]], Fortesat e [[Fortesa e Agrës|Agrës]] dhe [[Fortesa e Lahores|Lahores]], qyteti i [[Fatehpur Sikri]]t dhe [[Varri i Akbarit]]. Një nga shembujt e hershëm dhe karakteristikë që mbeten nga [[Arkitektura Mogule]] në Dhaka është [[Fortesa e Lalbagut]]. [[File:Front view of Nimtoli deuri-2.jpg|thumb|left|396px|[[Arkada Nimtali]]]] Megjithëse pjesa perëndimore e Bengalit u pushtua nga gjeneralët e [[Akbari]]t në vitin [[1575]], vendosja e autoritetit mbi të gjithë territorin nuk u arrit dot deri në fillim të mbretërimit të [[Xhahangiri]]t ([[1605]]-[[1627|27]]), prandaj nuk u bënë dot shumë ndërtime. [[Arkitektura Mogule]] në Bengal ishte e ndryshme nga Arkitektura e Sulltanatit. Nuk ishte një arkitekturë kombëtare e pavarur, por më shumë një version më i vogël provincial i ndërtimeve në [[Agra]], [[Fatehpur Sikri]], [[Delhi]] ose [[Lahore]].<ref name="bparchitect"/> Nga fundi i [[shekulli XVI|shekullit të XVI]] [[Sonargaoni]] ishte qendra e [[Isa Khani]]t dhe birit të tij, Musa Khanit, të cilët drejtuan një konfederatë prej dymbëdhjetë feudalësh që i rezistuan zgjerimit [[Perandoria Mogule|mogul]] në Bengalin Lindor. Për shkak të ndryshimit të rrjedhës së [[Gangu]]t, Gauri e humbi rëndësinë strategjike. [[Dhaka]] shihej me rëndësi strategjike për shkak të nevojës mogule për të konsoliduar kontrollin në Bengalin Lindor. [[Perandoria Mogule|Mogulët]] planifikuan edhe të zgjeronin perandorinë e tyre më tej në [[Assam]] dhe Arakan. Dhaka dhe [[Chittagong]]u u bënë kufiri lindor i [[Perandoria Mogule|Perandorisë Mogule]]. Arkitektura e Periudhës Mogule ishte kryesisht vepër e subahdarëve (guvernatorëve) të [[Shah Xhahani]]t dhe [[Aurangzebi]]t. Gjatë sundimit të këtij të fundit subhadarët e Bengalit u bënë të trashëgueshëm, duke u fuqizuar sa të zhvillonin një arkitekturë pothuajse të pavarur nga dëshirat e [[Perandoria Mogule|perandorëve mogulë]] në qendër.<ref name="bparchitect"/> [[File:Qiblah of Dhanmondi Shahi Eidgah with prayer space.jpg|thumb|428px|[[Dhanmondi Shahi Eidgah]], ndërtuar në 1640 nga Mira Abul Qazim, divan mogul]] Motive si çhaxha (një strehë për hije ose strehë e vendosur mbi kllapa konsujsh dhe e dalë nga muret), kllapat e konsujve me dekorime të pasura të skalitura (të përshkruara si varëse stalaktite), ballkonet, [[çhatri]]t dhe minaret ishin karakteristike të [[Arkitektura Mogule|stilit arkitekturor Mogul]], që u bë një model jetëgjatë i sundimit Mogul. Në vitin [[1610]], [[Dhaka]] u bë kryeqyteti i provincës Mogule të [[Bengali]]t, [[Bihari]]t dhe [[Orissa]]s, me një juridiksion që mbulonte [[Bangladeshi]]n e sotëm dhe Indinë Lindore, duke përfshirë shtetet e sotme indiane të [[Bengali Perëndimor|Bengalit Perëndimor]], [[Bihari]]t dhe [[Orissa|Odishës]]. Provinca ishte e njohur si "Bengal Subah". Perandori [[Shah Xhahani|Shah Xhahan]] e vizitoi Dhakën në [[1624]] dhe qëndroi në qytet për një javë, katër vjet para se të bëhej perandor në [[1628]].<ref>{{cite web|lang=en|url=https://www.thedailystar.net/my-dhaka/news/shah-jahans-dhaka-visit-he-became-the-mughal-emperor-3413231|title=Shah Jahan's Dhaka Visit Before He Became the Mughal Emperor|date=7 shtator 2023|accessdate=8 shtator 2023|url-status=live|archive-date=8 shtator 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908153928/https://www.thedailystar.net/my-dhaka/news/shah-jahans-dhaka-visit-he-became-the-mughal-emperor-3413231}}</ref> [[Dhaka]] u bë një nga qytetet më të pasura dhe të mëdha në botë gjatë periudhës së hershme të "Bengal Subah" ([[1610]]-[[1717]]). Begatia e Dhakës arriti kulmin gjatë administrimit të guvernatorit Shaista Khan ([[1644]]-[[1677]] dhe [[1680]]–[[1688]]). Thomas Bowrey, një tregëtar lundrues anglez që vizitoi qytetin mes viteve [[1669]] dhe [[1670]], shkroi se qyteti kishte një perimetër prej 40 miljesh. Ai vlerësonte se popullsia e qytetit ishte më e madhe se ajo e [[Londra|Londrës]] me 900,000 banorë.<ref>{{cite book|author=K. M. Karim|lang=en|chapter-url=https://en.banglapedia.org/index.php/Naib_Nazim|chapter=Naib Nazim|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|edition=i 2-të|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|year=2012|oclc=883871453}}</ref> [[Dhaka]] luajti një rol kyç në para-industrializimin e Bengalit. Ishte qendra e tregëtisë së muslinës në Bengal, duke bërë që muslina të quhej "daka" tregjet e largëta si ato të [[Azia Qendrore|Azisë Qendrore]].<ref>{{cite book|author=Richard M. Eaton|year=1996|title=The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204-1760|lang=en|page=202|publisher=University of California Press}}</ref> India Mogule varej nga prodhimet bengaleze si [[orizi]], [[mëndafshi]] dhe tekstilet prej [[pambuku]]. Kompanitë e Indisë Lindore evropiane të Britanisë, [[Hollanda|Hollandës]], [[Franca|Francës]] dhe [[Danimarka|Danimarkës]] vareshin po ashtu nga prodhimet bengaleze. Bengali furnizonte 40% të importeve hollandeze nga [[Azia]], me shumë prodhime që u shiteshin anijeve hollandeze limanet bengaleze dhe pastaj transportoheshin për në Batavia në "Dutch East Indies". Ai furnizonte 50% të tekstileve dhe 80% të mëndafshit në importet hollandeze të tekstileve nga [[Azia]].<ref>Om Prakash: "Empire, Mughal", te {{harvnb|John J. McCusker|2006|pp=237–40}}</ref> Mëndafshi eksportohej gjithashtu në [[Japonia|Japoninë]] para-moderne.<ref>{{cite book|author=John F. Richards|title=The Mughal Empire|year=1995|publisher=Cambridge University Press|lang=en|page=202}}</ref> Rajoni kishte një industri të madhe të ndërtimit të anijeve që furnizonte marinën mogule. Ndërtimi i anijeve gjatë [[shekulli XVI|shekujve të XVI]] dhe të [[shekulli XVII|XVII]] arrinte në 223 250 tonë në vit, krahasuar me 23 061 tonë të prodhuara në [[Amerika e Veriut|Amerikën e Veriut]] nga viti [[1769]] deri në [[1771]].<ref>{{cite book|author=Indrajit Ray|title=Bengal Industries and the British Industrial Revolution (1757-1857)|url=https://archive.org/details/nlsiu.338.0954.ray.26891|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-82552-1|year=2011|page=[https://archive.org/details/nlsiu.338.0954.ray.26891/page/n191 174]|lang=en}}</ref> [[Dhaka]] ishte shtëpia e një vargu burokratësh dhe oficerësh ushtarakë mogulë, ashtu si dhe anëtarësh të familjes perandorake. [[File:মথুরাপুরদেউল 6.jpg|thumb|327px|left|[[Mathurapur Deula]] ndërtuar në shek. e XVII]] Islam Khani I qe guvernatori (subahdari) i parë mogul që qëndroi në qytet.<ref>{{harvnb|Frauke Kraas|Surinder Aggarwal|Martin Coy|Günter Mertins|2013|p=60}}</ref> Islam Khani u bë subahdar i [[Bengali]]t në [[1608]], kur kryeqyteti i tij ishte Raxhmahali. Me tu caktuar subahdar, ai vendosi ta zhvendos kryeqytetin nga Raxhmahali në [[Dhaka]]. Ai e riemërtoi Dhakën "Xhahangir Nagar" (''Qyteti i Xhahangirit'') sipas perandorit dhe dërgoi dy nga zyrtarët e tij bashkë me vartësit në Dhaka dy javë përpara mbërritjes së tij "për të riparuar fortesën e vjetër që ta kthente në gjendje të përshtatshme për të pritur guvernatorin".<ref name="Star.FJtD"/> Emri do të braktisej menjëherë pas pushtimit anglez. Islam Khani u përfshi në luftime kundër Musa Khanit, djali i [[Isa Khani]]t, udhëheqësi i Bara Bhujanëve në Ghoragat. Luftimi e vonoi mbërritjen e tij në Dhaka deri në [[1610]]. Varri i Musa Khanit dhe [[Xhamia e Musa Khanit në Dhaka|Xhamia e Musa Khanit]], tani gjenden në mjedisin e Universitetit të Dhakës. Në [[Dhaka]], Islam Khani zakonisht qëndronte në fortesën e vjetër, që tani është [[Burgu i Vjetër Qëndror i Dhakës|Burgu Qëndror i Dhakës]]. Gjatë kohës së tij, Dhaka filloi të rritej si kryeqytet. Manrique, që erdhi në aty në [[1640]], e përshkruan atë si një "qytet të madh dhe të famshëm". Ai përmend një sulm Magh ndaj Dhakës, që kishte ndodhur dymbëdhjetë vjet para se ai të mbërrinte aty.<ref name="Star.FJtD"/> [[File:সোনাকান্দা দুর্গ ১৪.jpg|thumb|396px|[[Fortesa e Sonakandës]], ndërtuar në shek. e XVII]] Zgjerimi kryesor i qytetit u zhvillua nën guvernatorin Shaista Khan. Nën Shaista Khanin, që e sundoi [[Bengali]]n nga viti [[1664]] deri në vitin [[1688]], u bënë shumë ndërtime në të gjithë vendin, veçanërisht në kryeqytetin [[Dhaka]]. Disa studiues arrijnë deri aty sa këto ndërtime ti quajnë ''Stili i pavarur Shaista Khani''. Qyteti atëherë ishte 19 km me 13 km, me një popullsi prej gati një milion banorësh.<ref>{{cite web|lang=en|title=State of Cities: Urban Governance in Dhaka|url=http://dspace.bracu.ac.bd/bitstream/handle/10361/2055/SOC%20Report-%2005-07-12.pdf?sequence=1|website=BRAC University|accessdate=16 shkurt 2015|date=maj 2012|url-status=live|archive-date=16 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216192205/http://dspace.bracu.ac.bd/bitstream/handle/10361/2055/SOC%20Report-%2005-07-12.pdf?sequence=1}}</ref> [[Dhaka]] u bë vendqëndrimi i një nga prej parive më të pasura në [[Perandoria Mogule|Indinë Mogule]].<ref>{{cite web|title=Travel – Saving Dhaka's Heritage|work=BBC|author=Christopher Shay|accessdate=18 shkurt 2015|lang=en|url=http://www.bbc.com/travel/feature/20110815-saving-dhakas-heritage|url-status=live|archive-date=5 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141205130440/http://www.bbc.com/travel/feature/20110815-saving-dhakas-heritage}}</ref> Mir Xhumla u caktua guvernator i Bengalit në [[1660]]. Ai drejtoi një fushatë të suksesshme kundër Asamit dhe solli dy topa të stërmëdhenj nga aty. Ata u vendosën në brigjet e lumit Buriganga, njëri prej të cilëve ra në lum dhe humbi. Ndërsa tjetri, i quajtur Bibi Mariam, u zhvendos në Çoukbazar. Aty nga vitet [[1950]], ai u soll në ishullin e trafikut në Gulistan, ku u bë i njohur si Gulisthaner Kaman. Dikur një objekt i famshëm, ky top ka rënë në harresë për shkak të vendosjes së pa përshtatshme në Osmani Udjan.<ref name="Star.FJtD"/> Mir Xhumla ndërtoi një [[Porta Mir Xhumla e Dhakës|Portik]] në [[Dhaka]], që tani qëndron në gjendje të mirë pranë Doel Çatarit. Ai ishte një portik në hyrjen veriore të Dhakës. Jo shumë më vonë, Dhaka u zgjerua më në veri përtej portikut deri në Tongi. [[File:DG 34 - 08 MIRKADIM BRIDGE ABDULLAH PUR MUNSIGON IMG 4.jpg|thumb|left|396px|[[Ura e Mirkadimit]], ndërtuar në shek. XVII]] Në vitin [[1678]] nisi ndërtimi i [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës së Lalbagut]], nga princi Muhamad Azam Shah, guvernatori i Bengalit, një nga bijtë e perandorit [[Aurangzebi|Aurangzeb]] dhe vetë perandor i ardhshëm. Ajo u ndërtua me qëllim që të shërbente si rezidencë nënmbretërore e guvernatorëve mogulë në Indinë Lindore. Përpara se fortesa të përfundonte, princi u thirr nga perandori Aurangzeb. Ndërtimi i fortesës u ndal nga Shaista Khani pas vdekjes së bijës së tij Pari Bibi, që u varros në një mauzole në qendër të fortesës së pambaruar.<ref>{{cite news|date=12 qershor 2015|lang=en|accessdate=24 tetor 2022|work=The Daily Star|url=https://www.thedailystar.net/star-weekend/heritage/legends-lalbagh-95554|title=Legends of Lalbagh|url-status=live|archive-date=24 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024144002/https://www.thedailystar.net/star-weekend/heritage/legends-lalbagh-95554}}</ref> Në vitin [[1689]] subahdar i Bengalit u bë Ibrahim Khani, që ndërtoi Pallatin Xhinxhira në bregun jugor të Burigangas. Një urë druri mbi lum e lidhte pallatin me bregun verior. Peshkopi Heber erdhi në [[Dhaka]] në [[1824]] për të shenjtëruar Kishën Anglikane në Rrugën Johnson, në veri të Parkut Bahadur Shah. Ai e përshkroi Pallatin Xhinxhira aq të madh sa Pallati i [[Kremlini]]t në [[Moska|Moskë]].<ref name="Star.FJtD"/> Pas Betejës së Plaseit në [[1757]], në këtë pallat u mbajtën si të burgosura, Amena Begumi dhe Ghaseti Begumi, nëna dhe tetoja e navab Siraxhudavlas. Me kërkesë të Miranit, djalit të Mir Zafarit, ato u mbytën në lumin Dhaleshvari. Deri pak dekada më parë, aty qëndronin akoma disa mbetje të Pallatit Xhinxhira, por sot nuk ka mbetur asnjë gjurmë e ndërtesës. [[File:Lalbagh Kella (Lalbagh Fort) Dhaka Bangladesh 2011 3.JPG|thumb|396px|Xhamia e Fortesës së Lalbagut]] Konflikti i brendshëm në oborrin mogul e u bë pengesë për zhvillimin e Dhakës. Rivaliteti i princit Azam Shah me Murshid Kuli Khanin rezultoi në humbjen e statusit të Dhakës si një kryeqytet provincial. Në [[1717]], kryeqyteti provincial u zhvendos në Murshidabad, ku Murshid Kuli Khani e shpalli veten Navab i Bengalit. Me humbjen e statusit të saj si kryeqytet, [[Dhaka]] filloi të përsonte një rënie të shpejtë. Gjatë kohës së Shaista Khanit ([[1644]]-[[1677|77]] dhe [[1680]]-1688|88]]), [[Dhaka]] u shtri përgjatë lumit Buriganga për rreth 10 milje. Harta e Dhakës së Rennell-it, e publikuar në [[1780]], tregonte se shtrirja e qytetit u tkurr në vetëm katër milje. Litografitë dhe skicat e qytetit të Dhakës të bëra nga Sir Charles D'Oyly, që erdhi në [[Dhaka]] në [[1808]] si kolektor i Kompanisë së Indisë Lindore dhe e la qytetin në [[1824]], tregojnë se si qyteti e humbi shkëlqimin e tij dhe në atë kohë kishte mbetur pothuajse në rrënoja.<ref name="Star.FJtD"/> Një tipar i rëndësishëm i periudhës ishte se edhe hindutë ndërtuan një numër të madh [[tempulli hindu|tempujsh]], që ekzistojnë akoma në vend. Gjatë sundimit të mogulëve, patronazhi i zamindarëve, si myslimanë ashtu dhe hindu, bashkë me faktorin e kohës, duhet të kenë kontribuar në mbijetesën e ndërtesave të [[tempulli hindu|tempujve hindu]]. Shembulli kryesor i mbijetuar i [[Arkitektura e tempujve hindu|arkitekturës tempullore]] është [[Tempulli Dhakeshvari]], kryesisht i modifikuar.<ref name="bparchitect"/> [[File:ইদ্রাকপুর দুর্গ 006.jpg|thumb|left|428px|[[Fortesa e Idrakpurit]], ndërtuar nga Mir Xhumla II në 1660]] Shembujt e mbijetuar të monumenteve myslimane të Periudhës Mogule, mund të ndahen në fetare dhe shekullare. Xhamitë zënë shumicën e monumenteve fetare, të ndjekura nga mauzoletë. Lloje të tjera të strukturave fetare si Eidgah, [[imambara]]t dhe Kadam Rasulët janë të pakta dhe pa ndonjë domethënie arkitekturore. Nuk ka asnjë shembull medreseje të mirëfilltë. Kubikët e katit përdhes të [[Xhamia e Kartalab Khanit|Xhamisë së Kartalab Khanit]] ([[1700]]-[[1704]]) dhe [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas|Xhamisë së Khan Muhamad Mirdhas]] ([[1706]]), të ndërtuara si fjetina të xhamisë tregojnë se medresetë nuk ishin entitete të veçuara nga xhamitë.<ref name="bparchitect"/> Si xhamitë e Periudhës së Sulltanatit, edhe ato të asaj mogule mund të ndahen në ato të llojit kongregacional (të të premtes) dhe ato ''vaktija''. Xhamitë kongregacionale mogule zakonisht janë më të vogla në madhësi (me pak përjashtime) dhe përgjithësisht janë struktura tre-[[kupola|kupolëshe]] me hapësira përballë që shërbejnë si oborre. [[File:DG 43 - 08 HAJI GONJ FORT OF SAESTA KHAN 16 CENTURTY NARAYANGONJ IMG 6424.jpg|thumb|396px|[[Fortesa e Haxhiganxhit]], ndërtuar nga guvernatori mogul Islam Khani I në shek. e XVII]] Përjashtim është [[Xhamia e Kartalab Khanit|Xhamia kongregacionale e Kartalab Khanit]] (1700-1704), e cila është një strukturë e stërmadhe me planimetri standarde. Ajo ndjek traditën e xhamisë së sulltanatit në Pandua- Firuzabad me një navatë me tavan lakor fuçi, duke prerë sallën e lutjeve në dy gjysma, me katër kupola të mëdha dhe katër të vogla në secilin krahë. Shembujt më të mirë të xhamive mogule me tre [[kupola]] janë Xhamia e [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës së Lalbagut]] ([[1649]]), dhe [[Xhamia Sat Gambuxh]] (rr. mesit të shek. të XVII) në [[Dhaka]]. Xhamitë kongregacionale mogule nuk kanë galeri mbretërore brenda; arsyeja duhet të ketë qenë stabiliteti politik i provincës.<ref name="bparchitect"/> Xhamitë ''vaktija'' ishin të gjitha të vogla, me një kupolë dhe më të shumta se ato të Periudhës së Sulltanatit. [[Xhamia Allakuri në Dhaka|Xhamia Allakuri]] (rr. fundit të shek. të XVII) në [[Dhaka]] ofron një shembull të këtij lloji. Një tipar i xhamive mogule ishte shtimi i herë pas hershëm i dizajnit [[doçala]] ose si një pjesë përbërëse ose si element zbukurues në dallim nga xhamitë e sulltanatit, që kishin çati lakore [[çauçala]]. Mauzoletë përgjithësisht ndjekin traditën e mëparshme, një strukturë katrore me kupolë me një ose më shumë sarkofagë brenda. Mauzoleu i Pari Bibit (rreth vitit [[1684]]) në [[Dhaka]] duket se është përjashtim. Ai ka një bërthamë katrore me kupolë në mes të dhomave rrethuese me tavan lakor. Duket se është një imitim në shkallë më të vogël i mauzoleve më të mëdhenj mogulë si ai i Khan-i-Khananit në [[Delhi]] ose mrekullinë arkitekturore të [[Taxh Mahali]]t në [[Agra]], që janë frymëzuar nga tradita perse. Si një shembull përfaqësues i llojit katror me kupolë përmendet shpesh Mauzoleu i Dara Begumit (rr. fundit të shek. të XVII) në Dhaka.<ref name="bparchitect"/> Nga ndërtesat shekullare të mbijetuara, më të rëndësishmet janë mbetjet e disa fortesave në dhe përreth Dhakës, si [[Fortesa e Lalbagut]] ([[1678]]), [[Fortesa e Idrakpurit]] ([[1660]]), [[Fortesa e Sonakandës]] (rr. mesit të shek. të XVII), Fortesa Xhinxhira (rr. fundit të shek. të XVII) etj. Nga këto, Fortesa e Lalbaghut ishte një fortesë-pallat e ndërtuar si rezidencë e subahdarëve dhe të tjera të ndërtuara si fortesa lumore për sigurimin e lundrimit. Karakteristikat e përgjithshme të këtyre fortesave janë muret e larta mbrojtëse, portikët në formë ivani me mazgallë dhe dritare oriel (duke ndjekur Fortesat Mogule të Indisë Veriore) dhe struktura të tjera të nevojshme brenda. Ndërtesat e brendshme në shumicën e rasteve janë rrënuar përveç pak rasteve në Fortesën e Lalbagut, si pallati i vogël rezidencial, i njohur përgjithësisht si salla darbar, Mauzoleu i Pari Bibit dhe xhamia kongregacionale. [[File:DG 26 -08 MUSA KHAN MOSQUE 1700 KARJON HALL AREA DHAKA IMG 4370.jpg|thumb|left|418px|[[Xhamia e Musa Khanit në Dhaka]], shek. XVII]] Mogulët e zbukuruan qytetin me kopështe të mirë-planifikuara. Struktura të krahasueshme me fortesat janë [[karvansarai]]t apo katrat siç quhen nga vendasit. Disa shembuj nga këto që mund të shihen në [[Dhaka]] janë [[Bara Katra]] dhe [[Çhota Katra]]. Arkitekti i pallatit [[Bara Katra]] ishte Abul Kasim Al Husaini Atabataji Asemani. Sipas mbishkrimeve në Muzeun Kombëtar të Bangladeshit, pronësia e Bara Katrës iu dha një vakëfi Islamik. [[Bara Katra]] shërbente gjithashtu si një rezidencë për guvernatorët mogulë, duke përfshirë princin Shah Shuxha (biri i perandorit mogul Shah Xhahan).<ref name="thedailystar3">{{cite news|title=A discovery that may save Bara Katra|lang=en|work=The Daily Star|url=https://www.thedailystar.net/weekend-read/news/discovery-may-save-bara-katra-3132221|accessdate=1 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001050745/https://www.thedailystar.net/weekend-read/news/discovery-may-save-bara-katra-3132221|url-status=live|archive-date=1 tetor 2022}}</ref> Prej tyre tani mund të njihen vetëm disa portikë. Ka mundësi që ato i përshtaten planit të përgjithshëm të llojit, përgjithësisht një strukture drejtkëndore me një portik në një anë dhe një avlli të hapur në mes të rrethuar me dhoma anash. Të gjithë [[karvansarai]]t u ndërtuan në breg të lumit.<ref name="bparchitect"/> Megjithëse monumentet mogule në [[Dhaka]], janë miniatura të ndërtesave perandorake të Indisë Veriore, ato ndryshojnë nga materiali dhe teknika zbukuruese e përdorur. Ato e ruajtën tullën si materialin kryesor, si monumentet e kohës së sulltanatit. Por për strukturat ballore, në vend të dekorimit prej terrakote të kohës së sulltanatit, {{lang-la|opus sectiles}} dhe {{lang-it|pietra-dura}} e tyre perandorake mogule, muret aty janë më së shumti të zhveshur përveç rasteve kur shihen panele të lyera në kamare të vogla. Hyrjet qëndrore në këtë periudhë janë në mënyrë të pandryshueshme më të mëdha se sa ato anësore dhe në shumicën e rasteve janë pak të avancuara për të dhënë formën e ivanëve gjysmë-kupolë. [[Kupola]]t në formë bulbore, të ngritura mbi shtylla, dallohen nga ato të sulltanatit se janë ndërtuar mbi harkada me cepa të varur. Numri i hyrjeve përputhet me numrin e kupolave sipër dhe mihrabëve brenda. Por çatia linjë-lakore tashmë është rrënuar. Në vend të parapeteve të bedenave janë futur korniza të dekoruara. Të njëjtat bedena janë gjithashtu vërejtur përreth bazës së kupolës, që në këtë rast ka një majëzë të balustraduar. Harqet janë me katër rrathë në vend të dy rrathëve dhe shtyllat brenda janë ndërtuar me tulla në vend të kolonave prej guri të mëparshme. Kullat hyrëse tani janë më të larta e të holla dhe herë pas here të ndërtuara mbi një bazë vazore me kreun që ngjitet sipër çatisë. Kupolat i kurorëzojnë ato me mbarime në formën e kupolave kryesore. Ndonjëherë, mbulesa e gjysmë-kupolave të ivanit ballor dhe mihrabit kryesor janë modeluar me ''mukarna'' me dizajn të suvatuar.<ref name="bparchitect"/> Për shkak të thjeshtësisë dhe shpenzimeve të pakta, stili u zhvillua edhe nga zamindarët vendorë, të etur për tu dukur në dashamirësinë publike. Xhamitë fshatare janë kryesisht katrore dhe me një kupolë. Tempujt, ndryshe nga monumentet mogule, nuk u shkëputën me të kaluarën. Ata kombinojnë si tipare të Arkitekturës së Sulltanatit ashtu dhe të [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]], dhe mund të shihen si shembuj të vazhdimësisë përgjatë shekujve.<ref name="bparchitect"/> [[File:2. লালবাগের কেল্লা.jpg|thumb|448px|Pamje ajrore e Fortesës së Lalbagut, me sallën ''darbar'' majtas, Mauzoleun e Pari Bibit në mes dhe xhaminë djathtas]] Dhaka e Vjetër është vendndodhja e mbi 2000 ndëtesave të ndërtuara midis [[shekulli XVI|shekujve të XVI]] dhe [[shekulli XIX|XIX]], që përbëjnë pjesë integrale të [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër|Trashëgimisë Kulturore të Dhakës]]. Disa ndërtesa të famshme mogule në [[Dhaka]] janë: [[Fortesa e Lalbagut|Mauzoleu i Pari Bibit]] ([[1684]]), [[Bara Katra]] ([[1664]]), [[Çhota Katra]] ([[1663]]), [[Husaini Dalani]] ([[1642]]), [[Dhanmondi Shahi Eidgah|Eidgah e Madhe]] ([[1640]]), [[Xhamia Çurihata]] ([[1649]]), [[Xhamia Sat Gambuxh]] ([[1680]]), [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas]] ([[1704]]), etj.<ref name="Star.FJtD"/> ===Fortesa e Lalbagut=== {{Main|Fortesa e Lalbagut}} ''Fortesa e Lalbagut'' ({{lang-bn|লালবাগ দূর্গ}} transliteruar "Lālabāga Kēllā") (e njohur edhe si "Fortesa e Aurangabadit") është një [[Kështjellë|pallat-fortesë]] e pa përfunduar mogule në lumin Buriganga në pjesën e Dhakës së vjetër jugperëndimore, [[Bangladeshi|Bangladesh]]. Emri i saj rrejdh nga emri i lagjes së saj, Lalbag, që do të thotë ''Kopshti i kuq''. Emri Lalbag i referohet arkitekturës së kuqërremtë dhe rozë nga [[Arkitektura Mogule|Periudha Mogule]]. Fortesa fillestare quhej '''Fortesa e Aurangabadit'''.<ref name="bpLalbagh">{{cite book|author=Habibur Rahman|year=2012|lang=en|chapter=Lalbagh Fort|accessdate=11 nëntor 2015|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Lalbagh_Fort|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|edition=i 2-të}}</ref> Ndërtimi i saj filloi në [[1678]] nga princi Muhamad Azam Shahu, biri i perandorit mogul Aurangzeb dhe vetë perandori i ardhshëm. Pasi princi u thirr nga i ati, ndërtimi i fortesës u mbikëqyr nga qeveritari Shaista Khan. Vdekja këtu e bijës së Shaista Khanit, Pari Bibi në [[1684]], rezultoi në ndërprerjen e ndërtimit, edhe pse Khani qëndroi aty deri në vitin [[1688]], për shkak të bestytnisë së tij që fortesa i solli ters. Pari Bibi u varros brenda kompleksit të fortesës. [[File:Lalbagh Fort, Dhaka, Bangladesh.jpg|thumb|left|416px|Mauzoleu i Pari Bibit në kompleksin e fortesës]] [[Fortesa e Lalbagut]] u ndërtua si rezidenca zyrtare e qeveritarit mogul të provincës së [[Bengali]]t, [[Bihari]]t dhe [[Orissa|Odishës]]. Kompleksi përfshin shtëpinë e qeveritarit mogul, varrin e Pari Bibit dhe një xhami. Është e mbushur me lëndina, shatërvane dhe kanale uji. Dy portat e saj jugore ishin më parë harkada portiku. Varri i Pari Bibit u shtua më vonë. Fortesa e Lalbagut u modelua si një version në miniaturë i fortesave mogule si [[Fortesa e Kuqe]] dhe [[Fatehpur Sikri]]. Gjatë mbretërimit të perandorit Aurangzeb, Bengali mogul u bë motorri ekonomik i perandorisë. Perandori [[Aurangzebi|Aurangzeb]] e quajti [[Bengali]]n ''Parajsa e Kombeve''.<ref>{{cite book|author=Sushil Chaudhury|publisher=Taylor & Francis|date=13 shtator 2016|lang=en|title=Companies, Commerce and Merchants: Bengal in the Pre-Colonial Era|url=https://books.google.com/books?id=5CUlDwAAQBAJ&pg=PA263|accessdate=29 janar 2023|isbn=978-135199755-3|page=263}}</ref> Dhaka u rrit në një qytet perandorak me një nga elitat më të pasura në [[Perandoria Mogule|Perandorinë Mogule]], duke përfshirë anëtarë të familjes perandorake. Artileria Mogule u vendos në fortesë. Dikur e vendosur përkrahë lumit Buriganga, që u tërhoq nga afërsia e fortesës. Ajo u mbush me piktura europiane gjatë [[shekulli XVIII|shekujve të XVIII]] dhe [[shekulli XIX|të XIX]]. Sot, Fortesa e Lalbagut është një nga sitet më të vizituar në [[Dhaka]]. Brenda fortesës janë mbajtur mjaft pjesë artilerie. "Ambassadors Fund for Cultural Preservation" po financon një projekt restaurimi për pjesët e fortesës.<ref>{{cite web|url=https://bd.usembassy.gov/u-s-embassy-funds-restoration-and-preservation-at-historic-lalbagh-fort/|title=U.S. Embassy Funds Restoration and Preservation at Historic Lalbagh Fort|date=24 mars 2021|lang=en|accessdate=3 tetor 2022|url-status=live|archive-date=4 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230604011833/https://bd.usembassy.gov/u-s-embassy-funds-restoration-and-preservation-at-historic-lalbagh-fort/}}</ref> Fortesa e Lalbagut është një simbolet më të shquara të sundimit mogul në Bengal. [[File:Zoffany-Lalbagh Fort.jpg|thumb|358px|Porta Jugore e fortesës e pikturuar nga Johan Zoffany në 1787]] ====Historia==== Princi mogul Muhamad Azam Shah, biri i Aurangzebit i nisi punimet e fortesës në [[1678]] gjatë nën-mbretërimit të tij në [[Bengali|Bengal]]. Ai qëndroi në Bengal për 15 muaj. Fortesa mbeti e papërfunduar kur ai u thirr nga [[Aurangzebi]], perandori mogul dhe i ati tij. Shaista Khani qe ''subahdari'' (guvernatori) i ri i Dhakës në atë kohë, por ai nuk e përfundoi fortesën. Në vitin [[1684]], e bija e Shaista Khanit e quajtur Iran Dukht 'Pari Bibi' vdiq aty. Pas vdekjes së saj, ai filloi ta mendonte fortesën si fatkeqësi sjellëse, prandaj e la strukturën të papërfunduar.<ref name="Extracts from the Notes on the Antiquities of Dacca">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=6C4wNQEACAAJ|year=1903|author=Sayid Aulad Hasan|title=Extracts from the Notes on the Antiquities of Dacca|lang=en|page=5}}</ref> Mes tre pjesëve kryesore të fortesës së Lalbagut, njëra është varri i Pari Bibit. Pasi Shaista Khani e la Dhakën, ajo e humbi rëndësinë. Shkaku kryesor ishte se kryeqyteti u zhvendos nga [[Dhaka]] në Murshidabad. Pas përfundimit të periudhës mogule, fortesa u braktis. Në [[1844]], zona u quajt Lalbag duke e zëvendësuar emrin Aurangabad, dhe fortesa u bë Fortesa e Lalbagut.<ref name="p586">{{harvnb|A. K. M. Zakariah|2011|pp=586}}</ref> ====Përshkrimi==== [[File:Hall and Hammam of Lalbagh Fort-11.jpg|thumb|left|408px|Rezidenca e qeveritarit mogul (Divan-i-Aam) dhe [[hamami]] ngjitur me të]] Për një kohë të gjatë fortesa konsiderohej si një kombinim i tre ndërtesave (xhamia, varri i Pari Bibit dhe Divan-i-Aamit), me dy porta dhe një pjesë pjesërisht të dëmtuar të murit fortifikues. Gërmimet e fundit të zhvilluara nga Departamenti i Arkeologjisë së Bangladeshit kanë zbuluar praninë e strukturave të tjera. Muri fortifikues jugor ka një bastion në këndin jugperëndimor. Në veri të murit jugor fortifikues ishin ndërtesat e shërbimeve, stalla, blloku i administratës, kurse pjesa e saj perëndimore akomodonte një kopësht të bukur të mbuluar me rregullime për shatërvanet dhe një ujëmbledhës. Pjesa rezidenciale ishte e vendosur në lindje të murit perëndimor fortifikues, kryesisht në jugperëndim të xhamisë. Muri fortifikues në jug ka pesë bastione në intervale të rregullt, dy kate të lartë, ndërsa muri perëndimor kishte dy bastione; më i madhi është afër portës kryesore jugore. Bastionet kishin një tunel. Zona qendrore e fortesës është e zënë nga tre ndërtesa Divan-i-Aami dhe [[hamami]] në lindjen e saj, Xhamia në perëndim dhe Varri i Pari Bibit midis të dyjave – në një linjë, por jo në largësi të barabartë. Një kanal uji me shatërvane në intervale të rregullta lidh tre ndërtesat nga lindja në perëndim dhe nga veriu në jug.<ref name="bpLalbagh"/> ;Divan-i-Aami Divan-i-Aami është një rezidencë dy-katëshe e qeveritari [[Perandoria Mogule|mogul]] të [[Bengali]]t e vendosur në anën lindore të kompleksit.<ref name="p586"/> Një hamam një katësh është ngjitur me anën e tij perëndimore. Pjesa e [[hamami]]t ka një dhomë nëntokësore për të ngrohur ujin. Një mur i gjatë ndarës shtrihet përgjatë façatës perëndimore të [[hamami]]t.<ref name="bpLalbagh"/> Ndërtesa është e vendosur rreth 39 m në perëndim të depozitës, duke u shtrirë nga veriu në jug. Përmasat e jashtme të ndërtesës janë 32.47m me 8.18 m.<ref name="Bangladesh 2011. p. 589">{{harvnb|A. K. M. Zakariah|2011|pp=589}}</ref> Ka mjedise banimi në çdo kat dhe një korridor qendror që i lidh ato. Në pjesën jugore të ndërtesës ndodhet një [[hamami|hamamkhana]], që është një nga shtatë hamamkhanat që ekzistojnë ende në trashëgiminë e [[Bangladeshi]]t.<ref name="Bangladesh 2011. p. 589"/> [[File:DG 40 - 0 8 LAL BAG PORT MOSQUE 1678 - 79 DHAKA IMG 6079.jpg|thumb|416px|Xhamia e fortesës]] Gërmimet e fundit ([[1994]]–[[2009]]) tregojnë se poshtë ndërtesës së [[hamami|hamamkhanës]] ndodhej një dhomë e veçantë, ku arkeologët gjetën elementë për ngrohjen e ujit, duke furnizuar ujë të ngrohtë ashtu si dhe të ftohtë për te hamamkhana nëpërmjet qyngjeve prej balte të prodhuara për këtë qëllim. Zbulimi i pikave të zeza në dhomën nëntokësore provonin se për të ngrohur ujin është përdorur [[zjarri]]. Kishte gjithashtu një banjë anës hamamkhanës.<ref name="Bangladesh 2011. p. 589"/> Arkeologët zbuluan vijimin e mureve të fortesës kryesore në drejtimin lindor poshtë rrugës Shaishta Khan. Ata menduan se zona e tanishme e fortesës përfaqëson gjysmën e asaj të planifikuar nga princ Azam Khani. Porta në fortesën juglindore (pranë Lalbag Shahi Masxhidid) pasi nevojat përshtaten me portën qendrore në mes të fortsës. Gjysma tjetër në lindje — me gjasa e planifikuar për qëllime administrative (Zona rrethuese e fortesës) — ishte e papërfunduar ose e shkatërruar shumë kohë më parë.<ref>{{harvnb|A. K. M. Zakariah|2011|p=593}}</ref> Në fortesë ndodhen disa tunele që tani janë të vulosur. Thuhet se dy nga tunelet çojnë te fortesa tashmë e rrënuar, Zinzira, që ishte në anën tjetër të lumit Buriganga. Një tjetër kalim ishte një labirint. Në fakt, është pohuar se gjatë ''Kryengritjes së Sepojëve'' kundër sunduesve kolonialë në [[1857]], shumë nga sepojët e mundur dhe të rrethuar (ushtarët indianë të rekrutuar nga britania që u rrebeluan) u përpoqën të iknin përmes këtyre kalimeve, duke e humbur jetën brenda tyre. Edhe ushtarët britanikë që i ndoqën ata për ti arrestuar nuk u kthyen. Madje thuhe se britanikët, për të hetuar këtë ngjarje dërguan një elefant dhe qenë në tunele, por as ata nuk u kthyen më. Pas kësaj, tunelet u vulosën përfundimisht.<ref>{{cite news|date=22 korrik 2016|title=The Secret Passages of Lalbagh Fort|url=http://www.thedailystar.net/star-weekend/the-secret-passages-lalbagh-fort-1257220|publisher=Star Weekend Magazine|lang=en|accessdate=25 shtator 2017|url-status=live|archive-date=20 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190420034835/https://www.thedailystar.net/star-weekend/the-secret-passages-lalbagh-fort-1257220}}</ref> E gjithë ndërtesa me rregullimet e hamamkhanës tregon qartësisht se ajo përdorej nga subadari i Bengalit dhe se subahdari ishte Shaista Khani. Nga raporti i guvernatorit të fabrikës angleze mësohet se Shaista Khani jetonte në këtë dhomë dhe disa europianë mbaheshin të ndaluar këtu.<ref>{{harvnb|A. K. M. Zakariah|2011|pp=597}}</ref> ;Depozita Një depozitë në formë katrore (71.63 m në secilën anë) është vendosur në lindje të Divan-i-Aamit. Ajo ka katër shkallë në kënde për të zbritur në të.<ref name="bpLalbagh"/> ;Varri i Pari Bibit Varri i Pari Bibit, bija e Shaista Khanit, është në mes të kompleksit. Ka një dhomë qëndrore katrore, që përmban mbetjet e Pari Bibit të mbuluar nga një kube false tetëkëndore të mbështjellë me fleta tunxhi. I gjithë muri i brendshëm është i mbuluar me [[mermeri|mermer]] të bardhë. Tetë dhoma rrethojnë atë qëndrore. Ndodhet edhe një varr i vogël në dhomën e këndit juglindor.<ref name="bpLalbagh"/> [[File:DG 26 -08 BORO KATRA 1644 CHAK BAZAR DHAKA IMG 4303.jpg|thumb|396px|Bara Katra]] ;Xhamia e Fortesës së Lalbagut Xhamia ka tre [[kupola|kube]] dhe është relativisht e vogël për një kompleks të madh, me një depozitë uji përballë për pastrimin. Ajo ka një plan gjatësor prej 20.34 m me 10.21 m së jashtmi dhe 16.36 m me 6.15 m së brendshmi.<ref name="Reza & Hossain, 2017">{{cite book|url=https://www.researchgate.net/publication/317304484|lang=en|author1=Mohammad Habib Reza|author2=Muhamad Shajjad Hossain|year=2017|title=Documentation of Islamic Heritage of Bangladesh|DOI=10.13140/RG.2.2.24226.02242|publisher=Brac University}}</ref> ===Bara Katra=== {{Main|Bara Katra}} '''Bara Katra''' ({{lang-bn|বড় কাটরা}}; [[karvansarai]] i madh) është një nga [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër|monumentet më të vjetër historik-arkitektonik në Dhaka]].<ref>{{cite web|title=Bara Katra|lang=en|website=Lonely Planet|accessdate=25 shtator 2017|url=https://www.lonelyplanet.com/bangladesh/dhaka/attractions/bara-katra/a/poi-sig/1431662/355783}}</ref> Fjala 'Katra' mund të ketë rrjedhur nga fjala [[gjuha arabe|arabe]] 'Katara' që do të thotë ndërtesë me kolona. 'Katra/katara' në arabisht dhe persisht do të thotë 'Karvan Sarai' ose thjeshtë 'Sarai'. Është një ndërtesë pallat që daton nga sundimi i [[Dinastia Mogule|Dinastisë Mogule]] në rajonin e [[Bengali]]t. Është e vendosur në jug të Pazarit Çouk pranë bregut verior të lumit Buriganga. Ajo u shkatërrua pjesërisht në vitin [[2022]].<ref>{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/opinion/editorial/news/even-the-law-cant-protect-dhakas-heritage-3118366|date=13 shtator 2022|title=Even the law can't protect Dhaka's heritage!|access-date=23 shtator 2022|lang=en|newspaper=The Daily Star}}</ref><ref>{{cite news|date=12 shtator 2022|url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/empty-promises-demolished-heritage-3117221|author=Helemul Alam|newspaper=The Daily Star|title=Empty promises, demolished heritage|lang=en|accessdate=23 shtator 2022}}</ref> ==== Historia ==== {{multiple image | direction = horizontal | align = left | total_width = 570 | image1 = Charles_D%27Oyly04.jpg | caption1 = Skicë e vitit [[1823]] e Bara Katrës nga Sir Charles D'Oyly | image2 = 1870 Photograph of Bara Katra.jpg | caption2 = Fotografi e vitit [[1870]] e Bara Katrës }} Bara Katra u ndërtua midis viteve [[1644]] dhe [[1646]] nga Mir Abul Kasemi, ''divani'' (shefi i zyrës së të ardhurave)<ref name="Asher1984">{{harvnb|Catherine B. Asher|1984|p=55}}</ref> i princit mogul Shah Shuxha. Synohej që ajo të ishte rezidenca e Shah Shuxhës, por Shah Shuxha ia dhuroi Mir Abul Kasemit.<ref name="Ahmed1980">{{cite book|year=1980|author=Nazimuddin Ahmed|title=Islamic Heritage of Bangladesh|location=Dhaka|lang=en|publisher=Ministria e Informacionit dhe Transmetimit, Qeveria e Bangladeshit|oclc=8476199|pages=50-1}}</ref> Gjatë [[Perandoria Mogule|Periudhës Mogule]], [[Dhaka]] ishte një qytet port. Anije të mëdha tregëtare mund të hynin në lumin Buriganga. Kjo ishte lidhja kryesore tregtare midis [[Indonezia|Indonezisë]] dhe Dhakës. Kështu, ajo ishte një zonë e rëndësishme import-eksporti. Bara Katra përdorej kryesisht si hapësirë zhdoganimi dhe qëndrimi për tregtarët dhe udhëtarët. Ky [[Karvansarai|Karvan Saraj]] konsistonte në shumë funksione dhe veçori që e bënin atë të jashtëzakonshme. [[File:Boro Katra 4 by Ashif Siddique.jpg|thumb|358px|Rrënoja të Bara Katrës në 2008]] Është dëshpëruese që nga ndërtesa ka mbetur më pak se gjysma. Departamenti i Arkeologjisë ka qenë i paaftë të mar përgjegjësinë e monumentit për shkak të mosmarrveshjes dhe rezistencës nga pronarët e saj. Pronarët e kanë ndryshuar ndërtesën origjinale dhe kanë ndërhyrë mbi të me ndërtime të reja.<ref name="bpKatra">{{cite book|chapter=Bara Katra|year=2012|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bara_Katra|author=Ayesha Begum|edition=i 2-të|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|lang=en|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|archive-url=https://web.archive.org/web/20150701124547/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bara_Katra|archive-date=1 korrik 2015|access-date=2 qershor 2024|url-status=dead}}</ref> <Blockquote>''Abul Kasem al-Husaini at-Tabtaba as-Simnani e bëri këtë ndërtesë, duke e pajisur atë me njëzet e dy dyqane, me kushtin që zyrtarët kujdestarë të saj duhet të shpenzonin të ardhurat e rrjedhura nga dyqanet për riparimin e ndërtesës dhe të varfrit dhe nuk duhej që ata të mernin qira nga ndonjë person që qëndronte aty, kështu që vepra e bamirësisë mund të pasqyrohej te monarku në këtë botë dhe se ata nuk duhej të vepronin kundër, ose ndryshe do të thirreshin për llogari në ditën e gjykimit.''</blockquote> Një mbishkrim i hartuar nga poeti [[Saadi Shirazi]] ==== Arkitektura ==== [[File:Model of Bara Katra.png|thumb|left|396px|Model i rindërtuar i Bara Katrës]] Ndërtesa ndjek modelin tradicional të [[karvansarai|karvansaraive]] të [[Azia Qendrore|Azisë Qëndrore]] dhe është zbukuruar sipas [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]]. Fillimisht ajo përfshinte një oborr katërkëndësh.<ref name="Ahmed1980"/> Krahu jugor zgjatet 67.97 m, dhe është përballë lumit Buriganga. Në mes është një hyrje e vendosur një hapje të tejzgjatur tre-katëshe. Portiku ka një hapje [[arkada|arkadë]] që ngrihet deri në katin e dytë, sipër të cilit ndodhen dritaret e katit të tretë.<ref name="bpKatra"/> Hyrja kryesore harkore është në qendër të hapjes. Nën hapje, cepat e harqeve dhe muret rrethues janë dekoruar me panele të suvatuar që shfaqin një larmi formash, duke përfshirë harqe me katër rrathë, me majë, patkua dhe të sheshtë. Pjesa kryesore e krahut është dy-katësh dhe me kulla të larta tetëkëndore të zgjatura anash.<ref name="Ahmed1980"/> Krahu verior ishte i ngjashëm, por me një portë më pak të përpunuar.<ref name="Asher1984"/> Krahu lindor dhe perëndimor ishin një-katësh rreth 70.10 m të gjatë.<ref name="bpKatra"/> Në [[shekulli XIX|shekullin e XIX]], orientalisti James Atkinson e përshkroi ndërtesën si "një grumbull i mahnitshëm arkitekture madhështore dhe të bukur".<ref>{{cite web|title=Bara Katra, south view, Dhaka|lang=en|website=British Library|accessdate=25 shtator 2017|url=http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/b/019pho0000125s3u00037000.html|archive-date=23 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190723003514/http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/b/019pho0000125s3u00037000.html|url-status=dead}}</ref> Hyrja jugore çonte te një dhomë-roje, pastaj salla me [[kupola|kupolë]] tetëkondore (tavani i së cilës është suvatuar dhe dekoruar me dizajne modelesh rrjetë gjethesh), dhe në fund në oborr. Në katin përdhes të krahut jugor, ndodhen pesë dhoma me [[arkada]] në të dy anët e portikut. Në katin e sipërm, ndaj korridorit hapen dhomat e qëndrimit.<ref name="bpKatra"/> Zonat e dyqaneve dhe banimit e rrethojnë oborrin në të katërta anët.<ref name="Asher1984"/> [[File:Sat Gambuj Mosque, Dhaka.jpg|thumb|369px|Xhamia Sat Gumbad]] === Xhamia Sat Gambuxh === {{kryesore|Xhamia Sat Gambuxh}} '''Xhamia Sat Gambuxh''' ({{lang-bn|সাত গম্বুজ মসজিদ|lit=Xhamia me shtatë kupola}}) ndodhet afër rrethinave veri-perëndimore të [[Dhaka|Dhakës]] në zonën e Mohamadpurit.<ref name="AAA">{{cite news|title=Sat Gambuj mosque in Dhaka|lang=en|work=Dhaka Tribune|url=https://www.dhakatribune.com/feature/2019/10/18/sat-gambuj-mosque-in-dhaka|accessdate=18 qershor 2020}}</ref> Është një shembull i shkëlqyer e stilit provincial të [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]] të futur në provincën e [[Bengali]]t në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]]. Tipari më i spikatur i xhamisë janë shtatë kupolat bulbore që kurorëzojnë çatinë dhe mbulojnë sallën kryesore të lutjeve. Monumenti qëndron në një vendosje romantike mbi një breg me kundraforta mbështetëse 4.57 m e lartë duke parë një luginë të gjerë lumore.<ref>{{harvnb|Nazimuddin Ahmed|1984|pp=174–75}}</ref> Xhamia daton nga mbretërimi i perandorit mogul [[Aurangzebi|Aurangzeb]] dhe mund të ketë qenë ndërtuar nga guvernatori mogul Shaista Khan. ====Historia==== [[File:Sat Gambuj Mosque 001.jpg|thumb|left|408px|Pamje ballore e xhamisë]] Xhamia u ndërtua gjatë sundimit të perandorit Aurangzeb dhe është një nga mjaft xhamitë e Dhakës që datojnë nga mbretërimi i tij. Ndërtimi i saj tradicionalisht i është atribuar guvernatorit mogul të Bengalit, Shaista Khan në periudhën [[1678]]–[[1684]]; megjithatë, nuk ka mbishkrime të strukturës që ta dëshmojnë këtë.<ref>{{cite book|author=Catherine B. Asher|date=24 shtator 1992|url=https://books.google.al/books?id=3ctLNvx68hIC|lang=en|title=Architecture of Mughal India|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-26728-1|pages=284–86}}</ref> Pak kilometra në veri të Pilkhanës, përgjatë fundit të Dhakës Mogule, ishte Xhafarbadi ose zona Katasur, fillimisht pjesë e rrethit të të ardhurave të Sarai Begumpurit. Shumë muza rrethe të të ardhurave u përcaktuan gjatë mbretërisë së Shershahut dhe më vonë nga Kartalab Khani. Një vendbanim i vogël urban në një rruge përgjatë lumit, ishte një alternativë për të mbërritur në lumin [[Brahmaputra]] ose Garh Xharipa pa patur nevojë të shkoje përmes zonave armiqëore përgjatë rrjedhës kryesore të Sitalakhjas dhe Brahmaputrës në lindje. Kjo është e dukshme nga vendndodhja e saj gjeostrategjike, origjina e emrave vendorë dhe mbetjeve përreth saj. Xhamia Sat Gambuxh është e vendosur në një lagje me dendësi të lartë në zonën e Mohamadpurit të qytetit të Dhakës. Sipas skicave historike të qytetit të Dhakës nga Charles D'Oyly, xhamia gjendej në të djathtë të degës së lumit Buriganga. Vendi ku ndodhet Xhamia me Shtatë Kupola njihej si Sarai Xhafarbad ose Katasur, nën Sarai Begumpurin. Midis Pilkhanës dhe Xhafarabadit ndodhej një bashkësi e vogël bujqësore, ku u ndërtua Xhamia Sat Gambuxh. Zona u bë si një xhungël për shkak të mospërdorimit, degradimit dhe braktisjes. Megjithatë, në 55 vitet e fundit, ajo është bërë një nga zonat më të planifikuara dhe më të shtrenjta të Dhakës. Rruga Sat Masxhid është rruga kryesore periferike e distriktit në perëndim të tij dhe besohet se është ndërtuar pak a shumë përgjatë vendit ku shtrihej bregu i lumit Turag.<ref name="Rahman">{{harvnb|Mahbubur Rahman|2011|pp=293–94}}</ref> [[File:Sat Gambuj Mosque-11.jpg|thumb|389px|Pamje lehtësisht këndore e xhamisë]] ====Përshkrimi==== E vendosur në mënyrë piktoreske në breg të një lumi, eksteriori i Xhamisë Sat Gambuxh është më inovativja e të gjithë monumenteve të periudhës mogule në [[Dhaka]]. Xhamia zë skajin perëndimor të platformës që është e rrethuar nga një mur i ulët me një portik me arkadë në qendër të anës lindore. Ky portik me [[arkada]] me kullëza anësore zbukuruese tetëkëndore është i renditur saktësisht me hyrjen qëndrore të vetë xhamisë. Kreu i portikut mund të afrohet si nga veriu ashtu dhe nga jugu nga një palë shkallë. Forma e xhamisë është 22.92 m me 13.38 m së jashtmi dhe 14.57 m me 5.0 m së brendshmi me katër pavijone tetëkëndore këndore dy-katëshe. Së brendshmi, struktura e xhamisë është e ndarë në tre kthina të barabarta, të mbuluara nga tre [[kupola]] bulbore, që janë vendosur mbi tambure. Kupolat anësore përpjestimisht më të vogla janë vendosur mbi kthinat me përmasa të barabarta duke e vendosur atë mbi një pendentiv. Façada është arkikuluar në mënyrë inovative dhe është një shembull i shkëlqyer i stilit mogul provincial të futur në Bangladesh në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]]. [[File:Sat gambuj mosque.jpg|thumb|left|372px|Pamje nga lartë e xhamisë]] Duke i korresponduar tre arkadave lindore të portikut ndodhen tre mihrabë gjysmë-tetëkëndorë brenda murit perëndimor. Përkrahë mihrabit qëndror ndodhet një pulpit me tre shkallë muri. Arkada qëndrore dhe dhe mihrabi qëndror, duke përfshirë dy arkada të tjera në muret veriore dhe jugore, kanë frontone të zgjatura së jashtmi që paraqesin kullëza zbukuruese në secilin krahë.<ref name="bpSat">{{cite book|author=M.A. Bari|chapter=Satgumbad Mosque|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Satgumbad_Mosque|year=2012|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|accessdate=2 shtator 2022|ol=30677644M}}</ref> Pavijonet këndore ngrihet pak më lartë mureve parapete. Parapetet janë të drejtë në vend të kornizës lakore të llojeve para-mogule. Façada lindore kryesore është vizualisht e ndarë në tre seksione, ku secili përmban një portë hyrëse që korrespondon me tre kupolat sipër dhe të zbukuruara me harqe me majë. Seksioni i mesëm theksohet nga një kornizë elegante, përdor kolona, një kornizë të ngritur dhe një kupolë më të madhe. Façada lindore e jashtme ka një seri panelesh harkore të zgavërta, ndërsa façada perëndimore është zbukuruar me panele drejtkëndore të zgavërta të stilit të zakonshëm mogul. Skajet veriore dhe jugore të kësaj xhamie drejtkëndore me tre kupola janë secili i shënjuar nga dy pavijone të mëdhenj këndorë dy katësh; kur shihet nga lindja këto të japin përshtypjen se xhamia ka pesë zgavra të jashtme. Në lindje ndodhen tre hyrje me harqe kuspide me kamare të cekëta anash. Kolona të holla me baza bulbore kufizojnë kthinën qëndrore (siç shihet te Xhamia e [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës së Lalbagut]], megjithëse kolonëzat e kësaj xhamie janë të spikatura). [[File:Sat Gambuj Mosque Tomb.jpg|thumb|389px|Varri monumental pranë xhamisë]] Interiori i saj krahasohet pa problem me atë të atyre që datojnë nga gjysma e dytë e [[shekulli XVI|shekullit të XVI]]. Mihrabi qëndror ka dy rreshta kuspesh (kreshtash) dhe sipërfaqja e tij është zbukuruar me relieve të modeluara në allçi, duke përkujtuar zbukurimin e mihrabit në [[Xhamia e Shahbaz Khanit|Xhaminë e Shahbaz Khanit]].<ref>{{cite book|author=George Michell|url=https://books.google.al/books?id=iiNUAAAAMAAJ|year=1984|lang=en|title=The Islamic Heritage of Bengal|publisher=UNESCO|isbn=92-3-102174-5|page=61}}</ref> Ajo përdor forma tetëkëndore, drejtkëndore dhe rrethore, të gjitha të renditura bukur. Kullat këndore kanë torreta anësore si ato në Xhaminë e Khvaxha Shahbazit dhe [[Xhamia e Musa Khanit në Dhaka|Xhaminë e Musa Khanit]], të dyja në qytetin e Dhakës. Secila nga këto përbëhet nga ky kate dhe është një monument në vetvete. Përveç tre kupolave tipike mbi sallën e lutjeve, ndodhen edhe katër mbi kullat këndore të zgavërta me dy kate që bënë që ti vihej emri Xhamia me Shtatë Kupola. Torretat këndore mundësojnë qëndrueshmëri strukturore dhe baraspeshojnë pamjen e ndërtesës 11.58 m me 8.23 m në bregun e lumit dhe me gjasa u përdorën si galeri për të shijuar pamjen e lumit. Kati i sipërm i torretave tetëkëndore fillon rreth gjysmës së lartësisë së sallës kryesore të lutjeve. Të dy katet kanë panele dhe dritare me harqe, të kryesuar nga korniza kurozuara me kupola me maja kalasha të vendosur mbi baza në formë zambaku. Kati i ulët është i depërtuar me katër hapje kardinale harkore në akset veri-jug dhe lindje-perëndim. Së brendshmi tavani i katit të poshtëm është në formë kubeje, por ana e kundërt që formon dyshemenë e katit të sipërm është e sheshtë. E mbuluar nga një kupolë me një majë të zgjatur në formë zambaku, kati i sipërm duket se është kopja e saktë e të poshtmit, por me një ndryshim të vogël. Përveç katër hapjeve aksiale, kati i sipërm ka një hapje shtesë drejtë çatisë. Nëpërmjet kësaj hapjeje mund të arrihet kati i sipërm i kullave nga çatia e xhamisë.<ref name="bpSat"/> Nga ana tjetër me një kupolë më të madhe në mes me dy të tjera më të vogla anash, xhamia bart karakteristikat e stilit Shaista Khani. Gjithësesi, megjithëse façadat e kiblës të shumicës së këtyre lloj ndërtesave mbetet e pazbukuruar, ajo e Xhamisë Sat Gambuxh është dekoruar me kamare brenda paneleve të modeluara, ku pjesa e mesme është përkufizuar nga dy shtylla të holla pak të dala. Këto janë më të mëdha se ato që shihen zakonisht në pjesën ballore. Tre panelet qëndrore kanë një formë harku në pjesën e poshtme. [[File:Sat Masjid is located in the Mohammadpur area of Dhaka city, the building exhibits seven domes- three over the prayer chamber and four over the corner towers. Hence it is known as Sat Gombuz (seven domed) Mosque. 03.jpg|thumb|left|379px|Varreza pranë xhamisë]] Parapeti horizontal dhe tamburi i kupolave janë të zbukuruara me rreshta bedenash. Façada lindore është zbukuruar me panele në [[Arkitektura Mogule|stilin e zakonshëm mogul]]. Të gjitha kupolat janë kurorëzuar me maja zambakore dhe kalasa dhe së brendshmi të shënjuara me një rresht bazik petalesh. Maja e kupolës qëndrore ka një medalion të madh të dekoruar me një rozetë me pesë radhë. Xhamia nuk ka ndonjë sipërfaqe shumë të bukur si shembujt mogul të Indisë veriore, por është tërheqëse për renditjen elegante të pjesëve të saj përbërëse.<ref name="bpSat"/> Xhamia ka tre harqe kuspide hyrjeje, ku i mesmi është më i lartë dhe skajet përmbajnë hark shumë-rrathësh, një rafinim i vonë mogul, me nike të cekëta anash dhe panele drejtkëndore dhe i bëjnë jehojnë mihrabëve në murin e kiblës, shtylla më të holla me baza bulbore përkufizojnë kthinën qëndrore, ku sipërfaqja e mihrabit është zbukukuruar me relieve të modeluara në allçi, torretat këndore zgjaten sipër parapeteve të bedenave me kulme, duke u përzier me hapjet e mureve anësore, etj. Hyrjet anësore kanë dekorime të thjeshta të zbatuara në faqet e tyre të jashtme, disa nga të cilat mund të mos jenë origjinale. Të gjitha këto elemente theksojnë vendosjen simetrike aksiale përgjatë kupolës dhe mihrabit qëndror. Stili është shumë i zakonshëm mes shumicës së xhamive historike të mbijetuara në [[Dhaka]]. E ndërtuar mbi një platformë të gjerë, xhamia i përket tipologjisë xhamiore gjatësore me tre kupola e ngjashme me xhaminë e [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës Lalbagh]] apo atë të [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas|Khan Muhamad Mridhas]] si dhe Xhaminë e Khvaxha Khan Shahbazit apo [[Xhamia e Ambar Shahut]] ([[1680]]).<ref name="archnetsat">{{cite web|work=Archnet|lang=en|title=Sat Gumbad Mosque|url=https://www.archnet.org/sites/4134|access-date=19 tetor 2024|archive-date=6 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241206085033/https://www.archnet.org/sites/4134|url-status=dead}}</ref> Dy pavijone të spikatura këndore dy katësh (3.66 m të gjerë) shënojnë skajet veriore dhe jugore duke zëvendësuar kullat e zakonshme të lidhura me xhamitë. Secili kat ka panele harkore dhe dritare që janë kryesuar nga një kornizë. Kupolat e pavijoneve janë kurorëzuar nga maja zambakore. Kur shikohen nga lindja pavijonet i japin xhamisë përshtypjen se ka pesë zgavra të jashtme. Këto tipare përfaqësojnë të gjitha tiparet e zhvilluara arkitekturore të periudhës Shaista Khani. Façada lindore ka tre hyrje harkore me maja. Hyrja qëndrore është pak më e madhe dhe ka harqe shumë-rrathësh. Lartësitë e hyrjeve dhe hapjeve të tjera janë shtrembëruar ose shkurtuar nga ngritja e nivelit të zoglaturës, pasi terreni përreth ngrihej vazhdimisht për të mbetur sipër nivelit të vërshimit të ujërave. Megjithatë, dy kulmet e holla që ngrihen në të dyja anët e panelit mundësojnë një lloj vertikalitetit ndaj kësaj strukture përndryshe horizontale dhe solide. Ky element arriti një nivel përsosmërie në elegancën e [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas|Xhamisë së Mridhas]] të ndërtuar çerek shekulli më vonë. Ka tetë panele të vegjël në secilën anë të derës, ku të gjitha janë të rrethuara me kamare harkore. Kalimi nga katrori te rrethi i bazës së kupolës është bërë nëpërmjet pendendivëve. Gjithësesi, kupolat janë konvencionale, qëndrojnë mbi shpatullat tetëkëndore të tamburit, të zbukuruara me bedena të verbëra. Muret prej tulle dhe gëlqereje strukturave të freskëta në mënyrë natyrore janë 6 ft të thella. Përballë xhamisë ndodhet një varrezë e përdorur deri në vitet [[1950]]. Ajo fillimisht ishte brenda një kopshti të gjerë që gradualisht u gërrye nga lumi dhe të zaptuar nga ndërtimet. Një portik i dallueshëm përballë oborrit që tani është fundosur për shkak të ngritjes graduale të nivelit rrethues mund të ngjitet për ezanin. Lumi Turag mbi bregun e të cilit është ndërtuar struktura piktoreske, të paktën disa dekada më parë qëndronte, është zhvendosur afërsisht një kilometër nga ajo për shkak të depozitimeve lumore, zaptimi duke e mbushur ndryshimi i rrjedhës. Navabi i Dhakës Khvaxha Ahsanullah e braktisi strukturën e ri-zbukuruar më vonë në [[1913]], kur u bë pjesë e listës së "Archaeological Survey of India". Megjithatë, në të kaluarën, "Departamenti i Arkeologjisë” bëri mjaftë modifikime të papranueshme duke zhvilluar riparime periodike që tregojnë varfëri njohurish. Për shembull, përdorimi i "terrazzo-s" mbi dyshemenë e sallës kryesore të lutjeve dhe oborrit është në kundërshti me praktikat normale të konservimit, që duhet të shmangin përdorimin e materialeve moderne për të konservuar autenticitetin. Disa punime të fundit rinovimi, për shembull duke zbatuar allçi të bardhë të trashë, ka marrë kritika nga ekspertët. [[File:Khan Mohammad Mridha Mosque-11.jpg|thumb|389px|Pamje ballore e Xhamisë së Khan Mohamad Mridhas]] Si brenda ashtu dhe përreth shumë [[Vende të Trashëgimisë Botërore në Bangladesh|strukturave të tjera të trashëgimisë historike]] përgjatë gjithë vendit, mjedisi rrethues i Xhamisë Sat Gambuxh është zënë nga grupe fetare duke ndërtuar struktura të paligjshme dhe zgjatime ndaj ndërtesës, duke shpërfillur vlerat e saj të trashëgimisë historike, kodet ndërtimore dhe rregullat, duke i mbrojtur ashpërsisht zotërimet e tyre.<ref name="Rahman"/> Xhamia u restaurua dhe riparua pjesërisht nga Departmenti i Arkeologjisë së Bangladeshit dhe tani është një monument i mbrojtur.<ref name="archnetsat"/> Një numër i vogël udhëtarësh e shohin Xhaminë Sat Gambuxh për shkak të vendodhjes së saj disi të largët.<ref>{{harvnb|Marika McAdam|2004|p=59}}</ref> ===Xhamia e Khan Mohamad Mridhas=== {{main|Xhamia e Khan Mohamad Mridhas}} '''Xhamia e Khan Mohamad Mridhas''' është një xhami historike e vendosur afërsisht 500 metra në perëndim të [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës së Lalbagut]] në zonën Atish Khana Mahalla të Dhakës së Vjetër në [[Bangladeshi|Bangladesh]]. Ajo është e vendosur në pjesën perëndimore të kompleksit, që përfshin edhe një medrese, një varrezë dhe një kopësht. Në kohën e ndërtimit, në vitet [[1704]]-[[1705]], ajo me gjasa ishte qendra e një lagjeje të madhe.<ref name="archnetMridha">{{cite web|work=Archnet|lang=en|title=Khan Mohammad Mridha Mosque|url=https://www.archnet.org/sites/4731|access-date=19 tetor 2024|archive-date=4 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241004171335/https://www.archnet.org/sites/4731|url-status=dead}}</ref> ====Historia==== [[File:খান মোহাম্মদ মৃধা মসজিদ 06.jpg|thumb|381px|left|Pamje nga lart e xhamisë me "takhanën"]] Xhamia u ndërtua nga Khan Mohamad Mridha, që mund të ketë qenë arkitekti, me udhëzimin e krykadiut Ibadullah në vitet [[1704]]-[[1705|05]] gjatë sundimit të nën-guvernatorit të Dhakës, Farrukh Sijar, në zonën Atish Khana Mahalla. Dy mbishkrime perse, njëri mbi arkadën qëndrore të hyrjes, ndërsa tjetri mbi [[mihrabi]]n qëndror, flasin për ndërtimin dhe emërtimin e saj sipas ndërtuesit të saj.<ref name="bpMirdha">{{cite book|author=M. A. Bari|year=2012|chapter-url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Mirdha_Mosque|lang=en|chapter=Mirdha Mosque|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|edition=i 2-të|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|access-date=2 shtator 2022|ol=30677644M}}</ref><ref name="Hasan02">{{cite book|author=Syed M. Hasan|url=https://search.worldcat.org/title/9084739|oclc=9084739|year=1981|title=Dacca: The City of Mosques|lang=en|publisher=Islamic Foundation|page=43}}</ref> Xhamia ngrihet mbi terrenin rrethues pasi "tahkhana" ose dhomat e bodrumit të xhamisë janë mbi terren. Taraca e "tahkhanas" formon platformën mbi të cilën xhamia është vendosur. Vendi i gjerë i lutjeve përpara xhamisë kryesore është i hapur në të gjitha drejtimet duke mundësuar qarkullimin e ajrit dhe mbajtjen e "musullit" të freskët.<ref name="Hasan01">{{cite book|url=https://search.worldcat.org/title/8430161|oclc=8430161|year=1980|author=Syed M. Hasan|title=Muslim Monuments of Bangladesh|lang=en|page=55|publisher=Anjuman Printing Press}}</ref> Në veri-perëndim të xhamisë është ndërtuar edhe një medrese. Mësuesi i saj themelues, Mavlana Asadullah (vd. [[1709]]), aty u mësonte [[fëkëh|fikh]], filosofi dhe llogjikë në [[gjuha arabe|arabisht]] dhe [[gjuha perse|persisht]] nxënësve duke u financuar nga navabët e [[Bengali]]t.<ref name="begum">{{harvnb|Shabnam Begum|1994|pp=43}}</ref> [[File:Khan Mohammad Mirdhas Mosque by Ragib Hasan.jpg|thumb|372px|Shkallët për tu ngjitur te xhamia]] ====Arkitektura==== Xhamia e Khan Mohamad Mridhas përfaqëson një xhami tipike bengaleze me platformë; d.m.th, një xhami me tre [[kupola]] e vendosur mbi një platformë të ngritur drejtkëndore.<ref name="archnetMridha"/> Ky kompleks i madh ndërtimor prej tullash, përbëhet nga një platformë me bodrum, mbi të cilën gjendet xhamia me tre kupola dhe një strukturë e veçuar që zënë skajin perëndimor të një mjedisi të rrethuar me mur të jashtëm 2.44 m të lartë. Dy hyrje-[[arkada]] (të rinovuara), një në lindje, ndërsa tjetra në jug, mundësojnë hyrjen në kompleksin e xhamisë.<ref name="bpMirdha"/> Platforma është afërsisht katrore me parapete të zbukuruar me motive gjethesh beteli. "Tahkhana" (platforma e zoklaturës) është 5.18 m mbi nivelin e terrenit, ndërsa muri i parapetit në të gjitha anët ngrihet edhe 0.76 m të tjera. Ajo është 38.10 m nga veriu në jug dhe 28.96 m nga lindja në perëndim. Me gjasa e synuar të ishte një medrese, dhomat e mëdha poshtë platformës përdoren për banim. Hapsira poshtë platformës organizohet me një kthinë të vetme të dhomave të bodrumit që arriheshin nga një kalim në periferi të të gjitha anëve përveç lindjes. Dy torreta të mëdha tetëkëndore pozicionoheshin simetrikisht në secilën anë të shkallëve.<ref name="archnetMridha"/> Këto dhoma, në perëndim dhe jug janë pothuajse katrore, ndërsa ato në veri janë në mënyrë alternuese katrore dhe drejtkëndore. Të gjitha këto dhoma, që përmbajnë kamare në mure, në pjesën ballore kanë veranda të ndara në kthina nga arkada transversale. Vlen të përmendet se dhomat veriore janë të ndërlidhura me dyer, por ato në jug dhe perëndim janë apartamente të pavarura që hapen vetëm në drejtim të verandës nga një derë e vetme. Tavani i këtyre dhomave është i sheshtë në krye, por në formë të lakuar anash.<ref name="bpMirdha"/> [[File:খান মোহাম্মদ মৃধা মসজিদ কৌণিক দৃশ্য.jpg|thumb|left|372px|Pamje këndore e xhamisë]] Në këndin veri-lindor të platformës ndodhet një aneks i veçuar, i identifikuar si një medrese e vogël. Ajo përbëhet nga një çift gjatësor sallash me nga një dhomë krahasimisht më të vogël katrore në secilën anë. Të gjitha këto dhoma ndërlidhen me dyer. Salla gjatësore hyhet nga jugu nëpërmjet një arkade kuspore, sipër të cilës ndodhet një çaxha e zgjatur e çatisë. Ajo ka një "huxhra" ose sallë me tavan-arkadë që përdoret nga udhëtarët dhe vizitorët. Çatia është tërësisht e sheshtë në pjesën e jashtme, por tavani është i sheshtë në krye dhe në formë të lakuar anash. Xhamia zë vetëm një pjesë të vogël të sipërfaqes së platformës, pak në jug-perëndim të medresesë, në formë drejtkëndëshi me përmasa 14.97 m me 7.16 m së jashtmi, ndërsa së brendshmi ajo ka një planimetri gjatësore prej 12.13 m me 3.90 m. Aty strehohen [[imami]] dhe pak "musulli". Struktura drejtkëndore është mbështetur nga katër kulla tetëkëndore në kënde, të kryesuara nga tre kupola të suvatuara bulbore me nga tre hulli. Mes kupolave, qëndrorja është më e madhja, ndërsa më të voglat anësore janë ndërtuar duke përdorur pendentivë të ndërmjetëm, mbi tambure. Kullat këndore ngrihen pak mbi muret e parapetit dhe janë kornizuar në stilin tipik bengalez. Parapetet janë të drejtë në vend se me korniza lakore të stilit para-mogul. Xhamia ka pesë hyrje, tre në façadën lindore dhe nga një në atë veriore dhe jugore. Façada lindore ose kryesore është e ndarë vizualisht në tre seksione me nga një hyrje, me çiftin e saj të kolonave të holla anash. Tre hyrjet lindore, që korrespondojnë me tre kupolat, secila e hapur nën një arkadë gjysmë-rrethore, përbëhen nga dy harqe të njëpasnjëshme, ku i jashtmi është më i lartë dhe më i gjerë me dizajn shumë-kuspor, ndërsa i brendshmi më i vogël me dizajn të thjeshtë katër-qendrash.<ref name="bpMirdha"/><ref name="archnetMridha"/> Xhamia arrihet nga lindja, nëpëmjet njëzet e pesë shkallëve, që përfundojnë me një portik në bashkërenditje me hyrjen qëndrore të vetë xhamisë. Në çdo anë të portikut është vendosur një kullë masive tetëkëndore. Këto kulla, megjithëse tani të niveluara me kreun e platformës, fillimisht duhet të kenë qenë më të larta, duke i dhënë të gjithë kompleksit një pamje madhështore. Struktura është e ndarë në tre kthina të brendshme nën tre kupolat. [[File:ইতিহাসের সাক্ষী খান মোহাম্মদ মৃধা মসজিদ 15.jpg|thumb|389px|Portiku në krye të shkallëve (djathtas) dhe medreseja e vogël (majtas)]] Façada e xhamisë është dekoruar me panele dhe bedena zbukurues përgjatë parapetit. Hyrjet në sallën e lutjeve kanë korniza me harqe shumë-kuspore dhe përdorin kolona në të dy krahët.<ref name="Ahmed01">{{cite book|author=Nazimuddin Ahmed|year=1984|lang=en|editor=John Sanday|url=https://search.worldcat.org/title/13003928|title=Discover the Monuments of Bangladesh|oclc=13003928|page=178|publisher=University Press Ltd.}}</ref> Kullat e saj tetëkëndore në të katër këndet mbahen tej parapetit horizontal dhe kryesohen me [[çhatri]] dhe kupola. Ato janë të shkurtra dhe të holla, duke u ngritur pak mbi parapetin, që kurorëzohet nga kupola me skelet të brinjëzuar. Kullat këndore dhe torretat anësore të arkadave dhe zgjatimet e mihrabit janë të ndara në seksione nga fasha të modeluara. Façada lindore e xhamisë ka panele të shumta. Parapetet dhe faqet e jashtme të tamburëve poshtë kupolave kanë rreshta bedenash të mbyllura. Kupolat kurorëzohen me funde zambakore dhe kanë zbukurime bazike brenda. Kulmi i kupolave duket se fillimisht ka qenë zbukuruar me radhorë rozete, akoma të ruajtura në kupolën qëndrore. Ajo bashkë me disa xhami të tjera të [[Arkitektura Mogule|Periudhës Mogule]] në [[Dhaka]] bart dëshmi të praktikës arkitekturore të xhamive mbi platfoma të larta me bodrume. Studiuesit dallojnë për sa i përket qëllimit dhe motivit të dhomave të bodrumit të platformave. Është e arësyeshme të mendohet se dhomat e bodrumit, përmbajnë kamare me rradhë librash në muret e tyre, fillimisht përdoreshin si fjetina për mësuesit dhe studentët e medresesë. Pikërisht në këtë rrethanë Xhamia e Mridhas, duke përfshirë të tjerat e llojit të saj në [[Dhaka]], duhet të konsiderohen si ''komplekse rezidenciale medrese-xhami''. [[File:Underground corridor of Khan Mohammad Mridha Mosque.jpg|thumb|left|379px|Korridori i dhomave të bodrumit]] Xhamitë mbi platforma me bodrum nuk ndërtoheshin gjatë Sulltanatit të Bengalit. Idea e xhamive të tilla mogule në Bengal për pasojë duhet të ketë ardhur nga jashtë; ndoshta nga Veriu i Indisë, ku një numër shembujsh gjenden në Periudhat Tughlak dhe Lodi, si Xhamia Kotla e Firuz Shah Tughlakut ([[1354]]) dhe Xhamia Bara Gumbad ([[1494]]), të dyja në [[Delhi]]. Frymëzimi për xhami të tilla indiano-veriore, pa dyshim, erdhi nga ato të islamit të hershëm. Xhamia Fatimide e Salih al-Talait ([[1160]]) në [[Kajro]], e ndërtuar mbi tarracë të lartë me bodrum, është një shembull.<ref name="bpMirdha"/> Interiori i xhamisë ka tre kthina, ku më e madhja është ajo qëndrore në formë katrore, ndërsa më të voglat anësore kanë forma drejtkëndore. Mbi çati ndodhen tre kupola mbi tambure tetëkëndore, ku qëndrorja është më e madhja. Por kupolat anësore më të vogla janë pak a shumë bulbore dhe të ngushtuara në qafë. Sistemet e zbatuara për mbajtjen e këtyre kupolave janë saktësisht si ato të [[Xhamia e Kartalab Khanit|Xhamisë së Kartalab Khanit]].<ref name="bpMirdha"/> Secila kthinë përmban një mihrab që shënohet nga një hark shumë-kuspor brenda një paneli drejtkëndor. Muret e brendshme veriore dhe jugore të xhamisë janë të ndarë në një seri horizontale panelesh, duke pasqyruar motivet e jashtme. Mihrabët e brendshëm kanë kolona të vogla me lule dhe harqe kurpore ashtu dhe "kanxhura" të modeluara në mënyrë elegante. Interiori verior dhe jugor i mureve të xhamisë ndahen në panele horizontale, duke pasqyruar gjithashtu motivet e jashtme.<ref name="archnetMridha"/> Muri perëndimor është i zgavërt së brendshmi me tre mihrabë gjysmë-tetëkëndorë, ku qëndrori është më i madh. Të gjitha hyrjet dhe mihrabët tregojnë zgjatime drejtkëndore në anën e jashtme, ku secili zgjatim shënohet nga minare të holla kufizuese. Mihrabët, që kanë harqe shumë-kuspore në faqet e shtyllave, përfshihen brenda kornizave drejtkëndore të kurorëzuara nga friza dhe kreshta të mbyllura.<ref name="bpMirdha"/> Kjo strukturë e vjetër mund të vërehet 150 metra në perëndim të rrugës që kalon anash [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës së Lalbagut]]. Në kopshtin në pjesën lindore kultivohen lloje të ndryshme lulesh stinore, duke e bërë kompleksin një pamje të bukur për sytë. Një kopështar i caktuar nga Departmenti i Arkeologjisë ka detyrën për të mirëmbajtur kopshtin. Një pus në pjesën veriore të kopshtit, dikur i përdorur për të furnizuar ujin për [[avdesi|avdes]]t (vudu në arabisht), një mënyrë për tu freskuar para lutjeve tani është braktisur. Në anën jugore të kopshtit qëndron një pemë e lartë dhe e vjetër palme, që bart simbolin e lashtë të vendit.<ref name="Mahbub01">{{harvnb|Mahbubur Rahman|2011|p=284}}</ref> [[File:চিত্র-৯ হাজী খাজা শাহবাজের মসজিদের সম্মুখভাগ.jpg|thumb|379px|Pamje ballore e Xhamisë së Shahbaz Khanit]] Xhamia, përveç se është një monument arkitekturor i qytetit të Dhakës, përdoret akoma si xhami. Ajo zotërohet nga qeveria si një monument arkeologjik dhe mbikëqyret nga Departmenti i Arkeologjisë nën Ministrinë e Çështjeve Kulturore. === Xhamia e Shahbaz Khanit === {{main|Xhamia e Shahbaz Khanit}} '''Xhamia e Shahbaz Khanit''' është një ndërtesë historike e vendosur afër [[Porta Mir Xhumla e Dhakës|Portikut të Mir Xhumlas]] (Portiku i Dhakës) në [[Dhaka]] të [[Bangladeshi]]t. Ajo shërbeu si shembull për [[Arkitektura Mogule|Arkitekturën e vonë Mogule]] në [[Bengali|Bengal]], që njihet si stili Shaista Khani i saj. ====Historia==== [[File:Hazi Shahabaz Mosque (Back).A.M.R.jpg|thumb|left|345px|Pamje e mbrapme e xhamisë]] Sipas mbishkrimit mbi hyrjen qëndrore, Xhamia dhe Dargah e Shahbaz Khanit u ndërtua në vitin [[1679]] nga khvaxha Shahbaz Khani, një tregtar i pasur i Dhakës, që, pas vdekjes, u varros në mauzole, gjatë guvernatoriatit të princit Muhamad Azam. [[Xhamia]] dhe mazari apo dargah (mauzoleu) janë të vendosura saktësisht afër [[Curzon Hall]]-it dhe Mazarit Tin Netar (varri i tre udhëheqësve kombëtarë). Xhamia me gjasa u ndërtua pas vdekjes dhe në vijim të ndërtimit të Dargahut të Khvaxha Shahbazit, që duhet të jetë ndërtuar në vitet [[1658]]–[[1659]]. Megjithatë, xhamia mund të ketë ekzistuar përpara si një strukturë e parëndësishme.<ref name="archnetShahbaz1">{{cite web|work=Archnet|title=Hazrat Hazi Khaza Shahbaz Jame Mosque|lang=en|url=https://www.archnet.org/sites/14914|access-date=19 tetor 2024|archive-date=9 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241209154935/https://www.archnet.org/sites/14914|url-status=dead}}</ref><ref name="bpShahbaz">{{cite book|author=M. A. Bari|chapter=Khwaja Shahbaz’s Mosque and Tomb|year=2012|lang=en|chapter-url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Khwaja_Shahbaz%E2%80%99s_Mosque_and_Tomb|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|ol=30677644M|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=2 shtator 2022|ref=none}}</ref> Në vitin [[1950]], Qarku Lindor i Direktoratit të Arkeologjisë së Pakistanit ndërmori restaurimin e xhamisë. Ndërsa tani kompleksit është një monument i Departamentit të Arkeologjisë së Bangladeshit. [[File:DG FOLD 68 -09 HAJI SHABAZ KHAN MOSQUE (1679 ) DHAKA IMG 9139.jpg|thumb|372px|Pamje këndore e xhamisë]] ====Arkitektura==== Xhamia dhe mauzoleu i khvaxha Shahbaz Khanit gjenden mbrapa Gjykatës Supreme të Dhakës dhe në lindje të kompleksit modern të varreve të tre udhëheqësve (Mazari Tin Netar) dhe afër [[Porta Mir Xhumla e Dhakës|Portikut të Mir Xhumlës]] (Portiku i Dhakës), një nga monumentet më të vjetra mogule në [[Dhaka]]. Kompleksi është i rrethuar nga një mur i ulët i jashtëm, me një portik në jug të kompleksit. Dargah (mauzoleu) është i vendosur në lindje të oborrit të xhamisë dhe është pjesë përbërëse e kompleksit, duke pasur të njëjtin stil arkitekturor. Xhamia e Shahbaz Khanit është një shembull tipik i stilit bengalas të [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]]; i përbërë nga një strukturë drejtkëndore e kurorëzuar me tre kupola.<ref>{{harvnb|Catherine B. Asher|1984}}</ref><ref name="archnetShahbaz1"/> [[File:Shabaz Khan Mosque inside view.jpg|thumb|left|379px|Pamje e brendshme e xhamisë]] Xhamia është ndërtuar mbi një terren të ngritur, me një planimetri gjatësore me përmasa 21.12 m me 8.93 m së jashtmi dhe 17.31 m me 4.88 m së brendshmi. Katër kullat këndore, që kanë formë tetëkëndore deri në lartësinë e parapeteve horizontale, ndërsa më lartë janë cilindrike, kryesohen nga kupola të vogla me hulli dhe majëza "kalasa". Tre [[kupola]]t në formë qepe, me supore të ulët mbi një tambur cilindrik, kurorëzohen me zambakë dhe majëza "kalasa". Ato mbahen mbi dy harqe të gjerë dhe harqet e bllokuar mbi hyrjet dhe mihrabët, si dhe pjesa e ndërmjetme mundësohet nëpërmjet pendentivëve gjysmë-harkorë.<ref name="bpShahbaz"/> Këto kullëza ngrihen pak mbi muret e parapetit dhe janë me skelete të brinjëzuara në stilin tipik bengalez. Parapetet janë të drejtë në vend se të jenë me korniza lakore të modelit para-mogul.<ref name="archnetShahbaz1"/> Torretat anësore kanë baza të bukura "kalasa", ndërsa kullat këndore paraqesin fasha të modeluara në intervale të rregullta dhe parapeti tregon dekorime bedenash të mbyllura. Përveç mihrabëve dhe hyrjeve harkore, e gjithë sipërfaqja e ndërtesës është e suvatuar në mënyrë elegante me relieve me panele harkore. Harqet e mihrabeve dalin nga shtyllëza të bukura që hollohen drejt majës. Tavanet e harqeve të mihrabeve janë zbukuruar me motive maja shigjetash, ndërsa cepat e tyre kanë dizajne floreale në stuko. Kupola qëndrore, në brendësi ka një frizë bazore tullash të dala të kryesuara nga një dizajn litarësh të përdredhur, ndërsa në kulmin e saj ndodhet një medalion i madh i zbukuruar me një rozetë me shtresa. Faqja e jashtme e zoklaturës prej guri dhe shkalla e sipërme e mimbarit kanë rreshta floreale dhe dizajne kreshtash të mbyllura në reliev të cekët.<ref name="bpShahbaz"/> [[File:Shahbaz Khan Mosque side view.jpg|thumb|345px|Pamje anësore e xhamisë]] Muri perëndimor është i zgavërt së brendshmi. Salla e lutjeve bujt tre mihrabe gjysmë-tetëkëndore, në murin e kiblës, të rreshtuar në përputhje me hyrjet në lindje, ku mihrabi qëndror është i dalë në drejtim të murit perëndimor nga toka deri në tavan. Përkrahë [[mihrabi]]t qëndror, tradicionalisht më i madhi, ndodhet një mimbar me tre shkallë. Mihrabi qëndror është tepër i zbukuruar me "kanxhura" bimësh kënaje (bedena dekorative), relieve arabeske zbukuruese mbi cepat e harqeve, një hark kuspor dhe kolonëza që qëndrojnë mbi baza në formë floreale dhe mbahen tej parapeteve. Ndërsa mihrabët anësorë janë më të ngushtë dhe të ulët, të ngjashëm me façadën ballore.Në katër këndet ndodhen katër torreta tetëkëndore me hulli, të kryesuar nga kupola të suvatuara.<ref>{{cite book|title=The Islamic Heritage of Bengal|editor=George Michell|url=https://archive.org/details/islamicheritageo0000unse|year=1984|isbn=92-3-102174-5|lang=en|publisher=UNESCO|accessdate=9 dhjetor 2019|url-access=registration|ref=none}}</ref> Façada lindore ka tre hyrje harkore, ndërsa façadat veriore dhe jugore kanë nga një hyrje të vetme harkore për në sallën e lutjeve. Façada lindore ose kryesore është e ndarë vizualisht në tre seksione. ku secili përmban një hyrje harkore që përputhet me tre kupolat sipër. Hyrja qëndrore në façadën lindore ka një me fronton të dalë i përshtatur me një kornizë harkore guri me nga një kolonë të hollë anash. Ajo ka anash nga një hyrje më të vogël harkore. Të tre hyrjet lindore përbëhen nga dy harqe të njëpasnjëshëm, ku i jashtmi ka formë kuspore dhe janë më të lartë se të brendshmit që kanë formë harkore me katër qëndra me një lakore në formë S-je në krye.<ref name="bpShahbaz"/> Struktura është e ndarë në tre kthina të brendshme të barabarta, me tre kupola bulbore me hulli mbi tavan, të mbi një supore të ulët mbi një tambur cilindrik. Nga tre kupolat me përmasa të barabarta, qëndrorja qëndron mbi kthinën pak më të ngritur. Tre kthinat e barabarta 5.18 m², ndahen nga dy [[arkada]] të gjera shumë-kuspore transversale, që dalin nga çifti i shtyllave prej tulle. Stilistikisht ky lloj është i njohur si Stili Shaista Khani i [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]], të gjendur kundo në dhe përreth Dhakës.<ref name="archnetShahbaz1"/> {{wide image|Haji Khawja Shahbaj Masjid and Dargah Complex - 360 Degree View - Suhrawardy Udyan - Dhaka 2015-05-31 2101-2112.tif|906px|Kompleksi Xhamisë dhe i dargahsë së Shahbaz Khanit, 2015}} Mauzoleu është i vendosur në lindje të oborrit të xhamisë duke qenë pjesë integrale e kompleksit, me të njëjtin stil arkitekturor. Ai konsiston në një dhomë katrore dhe një verandë të bashkangjitur në jug. I përforcuar me kulla tetëkëndore në të katër cepat e jashtëm, dhoma katrore e varrit hapet me katër dyer aksiale. Të gjiha hyrjet, përveç jugores, theksohen nga frontone të dala me minareta me hulli në çdo anë. Kullat këndore zgjaten përtej parapeteve horizontale dhe kurorëzohen nga [[çhatri|kioska tipike mogule]] me majëza "kalasa".<ref name="bpShahbaz"/> Mauzoleu (mazari apo dargah) me një kupolë mundet të jetë ndërtuar në vitet [[1658]]-[[1659]] (vitet 1298-1299 të hixhrit). Megjithatë, në jug të dhomës kryesore të mauzoleut ndodhet një verandë e mbuluar me një çati të bukur bengaleze "do-çala" në formë kasolleje. Mazari i Shahbaz Khanit është një lloj mauzoleu i vonë mogul me një kupolë i [[Bengali]]t.<ref name="archnetShahbaz">{{cite web|work=Archnet|lang=en|title=Khwaja Shahbaz Tomb|url=https://www.archnet.org/sites/15897|access-date=19 tetor 2024|archive-date=14 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241014172628/https://www.archnet.org/sites/15897|url-status=dead}}</ref> [[File:Mausoleum of three leaders 7.jpg|thumb|381px|Pamje e mazarit]] Dargah ka një planimetri gjatësore prej 2.22 m me 9.20 m së jashtmi dhe 9.75 m me 5.91 m së brendshmi. Ndërtesa ka një dhomë sarkofagu me një verandë. Dhoma mbulohet nga një kupolë gjysmë-rruzullore mbi një tambur tetëkëndor, të mbështetur mbi pendentivë në të katër këndet. Ajo kurorëzohet me një zambak të bukur të hapur dhe majëza "kalasa". Faqet e jashtme duke përfshirë kullat tetëkëndore të ndërtesës janë dekoruar me shije me panele, ndërsa parapeti horizontal paraqet një rresht bedenash.<ref name="bpShahbaz"/> Façadat veriore, lindore dhe perëndimore kanë nga një hyrje harkore për në sallën qëndrore, të theksuara nga një kornizë me kolona të holla dhe një kornizë e lartë. Dhoma katrore e sarkofagut mbështetet nga katër torreta tetëkëndore në cepa, të kryesuara nga kupola të suvatuara. Këto torreta ngrihen lehtësisht mbi muret e parapetit dhe janë të brinjëzuara në korniza të stilit tipik bengalez. Parapetet janë të drjeta, ndryshe nga ata të periudhës para-mogule me korniza lakore. Façadat veriore, lindore dhe perëndimore të dhomës së sarkofagut kanë hyrje harkore. Të gjitha façadat kanë një seri kamaresh harkore.<ref name="archnetShahbaz"/> [[File:DG FOLD 68 -09 MINAR OF HAJI SHABAZ KHAN GRAVE YARD (1679 ) HIGH COURT DHAKA IMG 9147.jpg|thumb|left|379px|Veranda jugore e mauzoleut me çati "do-çala"]] [[Arkada]]t e hyrjes së verandës janë kuspore dhe dalin nga shtylla të bukura më të holla afër majës. Veranda jugore ka një hyrje qendrore në jug me dy hyrje më të vogla në lindje dhe perëndim. Në muret jugore ajo ka tre hapje harkore, ndërsa në muret perëndimore dhe lindore vetëm nga një. Faqja e tanishme jugore e verandës shënohet nga një hyrje e vetme e gjerë. Harqet e hyrjes së verandës janë kuspore dhe të dala nga shtylla të bukura që hollohen drejt majës.<ref name="bpShahbaz"/> Nga dy monumentet ekzistuese të kompleksit ndërtimor të Khvaxha Shahbazit, xhamia duhet vërejtur për futjen e dy veçorive të pazakonta, çifti i shyllave për mbajtjen e harqeve të gjera transversale dhe motivet e bukura në formë maja shtizash te harqet e mihrabëve. I pari duhet të ketë rrjedhur nga shembujt mogul indiano-veriorë, si te Divan-i-Ami i Shahxhahanit ([[1627]]) në [[Fortesa e Kuqe|Fortesën e Kuqe]] në [[Delhi]]. Motivi i majave të shtizave duket gjithashtu se rrjedh nga India veriore, ku vërhet shumë shpesh në monumentet e Sulltanatit.<ref name="bpShahbaz"/> [[File:Dhakeshwari Temple (24310945635).jpg|thumb|437px|Tempulli kryesor]] ===Tempulli Dhakeshvari=== {{Main|Tempulli Dhakeshvari}} '''Tempulli Kombëtar Dhakeshvara''' ({{lang-bn|ঢাকেশ্বরী জাতীয় মন্দির}} i transliteruar si ''Ðhakeshshori Jatio Mondir'') është një [[tempulli hindu|tempull i famshëm hindu]] në [[Dhaka]], që zotërohet nga shteti, bërë që të marr epitetin "Tempulli Kombëtar i Bangladeshit". Emri "Dhakeshvari" ({{lang-bn|ঢাকেশ্বরী}} i tranliteruar ''Ðhakeshshori'') do të thotë "Hyjnesha e Dhakës". Ai është i vendosur në jugperëndim të [[Salimullah Muslim Hall|''Hollit të Salimullahut'']] në Universitetin e Dhakës. Që nga shkatërrimi i [[Mandiri Ramna Kali|Mandirit Ramna Kali]] në [[1971]] nga ushtria pakistaneze gjatë 'Luftës për Çlirimin e Bangladeshit', Tempulli Dhakeshvari ka marrë statusin e vendit më të adhuruar [[Hinduizmi në Bangladesh|hindu në Bangladesh]].<ref>{{cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhakeshwari_Temple|title=Dhakeshwari Temple|work=Banglapedia|lang=en|accessdate=7 korrik 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703124637/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhakeshwari_Temple|archive-date=3 korrik 2015}}</ref> Është edhe [[tempulli hindu|tempulli më i madh hindu]] në Bangladesh.<ref name="et18Oct2018">{{cite news|author=Dipanjan Roy Chaudhury|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/sheikh-hasina-gifts-1-5-bigha-land-to-biggest-hindu-temple-in-bangladesh/articleshow/66269866.cms?from=mdr|date=18 tetor 2018|title=Sheikh Hasina gifts 1.5 bigha land to biggest hindu temple in Bangladesh|lang=en|accessdate=4 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120112505/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/sheikh-hasina-gifts-1-5-bigha-land-to-biggest-hindu-temple-in-bangladesh/articleshow/66269866.cms?from=mdr|url-status=live|archive-date=20 nëntor 2020}}</ref> Ai është një nga [[Shakti Pithat]], faltoret e hyjneshës Shakti në nënkontinentin Indian. ==== Historia ==== [[File:Dhakeshwari temple main structure from side by Ragib Hasan.jpg|thumb|left|345px|Struktura e tempullit kryesor nga ana perëndimore]] Tempulli Dhakeshvari (i hyjneshës Dhakeshvari, një formë e [[Durga]]s) u ndërtua në [[shekulli XII|shekullin e XII]] nga Ballala Sena, mbret i dinastisë Sena. Thuhet se qyteti është emërtuar sipas emrit të hyjneshës.<ref>{{cite news|title=Modi visits Dhakeshwari temple, Indian chancery in Dhaka|url=http://zeenews.india.com/news/india/modi-visits-dhakeshwari-temple-indian-chancery-in-dhaka_1608948.html|work=Zee News|lang=en|accessdate=12 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20161115170547/http://zeenews.india.com/news/india/modi-visits-dhakeshwari-temple-indian-chancery-in-dhaka_1608948.html|url-status=live|archive-date=15 nëntor 2016}}</ref> Stili i tanishëm arkitekturor i tempullit nuk mund të datohet nga ajo periudhë për shkak të riparimeve, rinovimeve dhe rindërtimeve të shumta që kanë ndodhur përgjatë kohës. Ai konsiderohet pjesë thelbësore e trashëgimisë kulturore të [[Dhaka|Dhakës]]. Shumë studiues e konsiderojnë atë një nga [[Shakti Pithat]], ku besohet se ka rënë xhevahiri i kurorës së hyjneshës [[Sati (hyjni)]]. ''Murti'' origjinal 800-vjeçar u çua në Kumartuli të Kalkutës, në [[Bengali Perëndimor|Bengalin Perëndimor]] të Indisë. Gjatë ndarjes së Indisë, ajo u soll në [[Kalkuta]] nga Dhaka me miliona refugjatë. Nga viti [[1950]], sipërmarrësi Debendranath Chaudhary ndërtoi tempullin e hyjneshës në zonën Kumortuli dhe vendosi disa nga pasuritë e hyjneshës për shërbim të përditshëm. Idhulli është 1.5 këmbë i lartë, ka tetë krahë, i hipur mbi luanin e saj në formën e 'Katjani Mahishasurmardini' (formë e '[[Durga|Durgës]]'. Në dy krahët e saj ndodhen [[Lakshmi]], [[Sarasvati]], Kartikeja dhe Ganesha. Një familje tivari nga Azamgarhu u caktua nga familja mbretërore për adhurimin e përditshëm të perëndeshës. Në vitin [[1946]], pasardhësit e asaj familje erdhën në Kalkuta dhe u caktuan prapë, duke i shërbyer perëndeshës akoma. [[File:Dhakeshwari temple compound entrance by Ragib Hasan.jpg|thumb|358px|Hyrja e tempullit kryesor]] Idhulli kryesor i Tempullit Dhakeshvari, është një kopje e idhullit origjinal. Besohet se mbretëresha, gruaja e Bixhoi Senës shkoi në Langolbond për tu larë. Gjatë rrugës së saj të kthimit ajo lindi një djalë, të njohur nga historianët si Ballala Sena.<ref>{{cite news|date=22 prill 2016|lang=en|url=https://www.thedailystar.net/star-weekend/heritage/temple-and-city-1212340|work=The Daily Star|title=Temple and a City|accessdate=30 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20181005092510/https://www.thedailystar.net/star-weekend/heritage/temple-and-city-1212340|url-status=live|archive-date=5 tetor 2018}}</ref> Pas ngjitjes në fron, Ballala Sena ndërtoi këtë tempull për të glorifikuar vendlindjen e tij. Legjendat thonë se Ballala Sena njëherë ëndërroi perëndinë të mbuluar nën [[xhungla|xhungël]]. Ballala Sena zbuloi perëndinë nga dhe aty ndërtoi një tempull, të emërtuar Dhakeshvari. Çfarëdo që përshkruajnë legjendat, hindut e konsiderojnë Dhakeshvarin si perëndinë kryesore të [[Dhaka|Dhakës]], që është një mishërim ose formë e perëndeshës [[Durga]], e etiketuar si Adi Shakti. Idhulli i Durgës është quajtur Dhakeshvari. ==== Përshkrimi ==== Brenda kompleksit Dhakeshvari ndodhen tempuj të dy tipeve arkitekturore. I lashti është i hyjneshës Ponçarotna Durga që e humbi pamjen e tij të hershme pas punimeve të rinovimit. Bradly Bird e shkroi këtë në fillimin e këtij shekulli. Përveç këtij ndodhen edhe katër tempuj të Shivës. Sipas thënieve, në [[shekulli XVI|shekullin e XVI]] këta tempuj i ndërtoi gjenerali mogul, Man Singh I duke vendosur aty katër ''shiva linga''. Por ky pohim duket i pabesueshëm. Shkrirja e ''Bangla çouçala-s'' dhe tempullit me [[shikhara|shikarë]] është e dukshme në arkitekturën e tempullit Dhakeshvari. Ratan Lal Chakraborti përmend në një artikull se "struktura dhe arkitektura e tij është me gjasa një [[Pagoda|pagodë budiste]]". Nga kjo ai hamendësoi se tempulli me gjasa u ndërtua në [[shekulli X|shekullin e X]]. [[File:Shiva temples Dhakeshwari Mandir 2 by Ragib Hasan.jpg|thumb|left|354px|Tempujt e Shivës në kompleksin Dhakeshvari]] Ridojnath Maxhumder përshkroi se si dukej Tempulli Dhakeshvari në shekullin e XIX. Në atë kohë tempulli ishte i mbuluar nga [[xhungla]] dhe në veriun e tij rruga Urdu shkonte në përdëndim drejt Pilkhanës dhe në jugperëndimin e tij ishte rruga e Mirpurit. Në jugun e tij ndodhej një pyll dhe në lindje ishte pazari urdu. Tempulli është një [[pançaratna]], përballë të cilit është Natamandiri dhe përreth tij ndodhet një rresht dhomash dhe një pellg i madh dhe 'porta nahobotola' përmes të cilës kalonin zakonisht [[elefantët]]. Në lindje ndodhen varret e disa shenjtëve që luteshin ose meditonin në tempull. Jashtë tempullit ndodhen 5–6 [[pagoda]] me një ''shiva linga''. Prifti i Tempullit Dhakeshavri lutej çdo ditë. Perëndia është ''doshvuxha''. Besohet se paraqitja e hyjnisë është bërë prej ari. Në anën e majtë dhe të djathtë të perëndisë ndodhen disa murti të tjerë. Si shumë tempuj të tjerë të lashtë brendësia e tij është e errët. Për të parë perëndinë duhet rregulluar ndriçimi. Tempulli zotërohet nga shumë pasi është blerë nga kujdestari i ri nga kujdestari i vjetër. Xhotindra Mohan e bleu në vitin [[1901]]. Dhakeshavari është kurorëzuar por është një banesë paqeje. Zhurma e ulët i zërave, e përzier me dritën e mbrëmjes dhe tinbgujt e kambanës së tempullit e bëjnë mjedisin paqësor dhe të lumtur. Historikisht, mjaft nga kujdestarët e tempullit janë torturuar dhe vrarë nga ushtria apo ekstremistët islamikë, megjithëse shumica, duke përfshirë edhe kryepriftin, u strehuan në fshatrat e tyre stërgjyshërore pastaj në Indi, duke i ikur kështu vdekjes.<ref name="ind18May2017">{{cite news|author=M. Mahmud Ali|title=Dhakeshwari Temple|work=The Independent|date=18 maj 2017|url=http://www.theindependentbd.com/arcprint/details/95066/2017-05-18|accessdate=18 qershor 2017|lang=en|url-status=live|archive-date=14 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171014201019/http://www.theindependentbd.com/arcprint/details/95066/2017-05-18}}</ref> Tempulli u dëmtua rëndë gjatë Luftës për Çlirimin e Bangladeshit në [[1971]], dhe më shumë se gjysma e ndërtesave tempullore u shkatërruan. Holli kryesor i adhurimit u mor nga ushtria pakistaneze dhe u përdor si depo armatimi.<ref name="ind18May2017"/> [[File:Ahsan Manzil 022.jpg|thumb|396px|Ndërtesë e kompleksit të Ahsan Manzilit, në Arkitekturën Indo-Saraçene]] Një pjesë domethënëse e tokës së tempullit ishte rrëmbyer për shkak të Aktit të Titujve të Pronësisë dhe konfiskimin nga Qeveria e Bangladeshit, kështu që hapësira e tanishme është mjaft më e vogël se ajo historike. Turmat shkatërruese myslimane e kanë sulmuar shumë herë kompleksin tempullor,<ref>{{cite news|author=Jim Hamill|title=72 Hours in Dhaka|date=30 prill 2015|lang=en|url=http://www.huffingtonpost.com/jim-hamill/72-hours-in-dhaka_b_7180806.html|work=The Huffington Post|accessdate=12 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150614151426/http://www.huffingtonpost.com/jim-hamill/72-hours-in-dhaka_b_7180806.html|url-status=live|archive-date=14 qershor 2015}}</ref> me sulmin e fundit të rëndë të ndodhur në dhjetor [[1992]] (me gjasa si shpagim për shkatërrimin e [[Xhamia Babri|Xhamisë Babri]] në [[Ajodhja]] të Indisë). Në vitin [[2018]], kryeministrja e [[Bangladeshi]]t, Sheikh Hasina, duke vizituar Tempullin Dhakeshvari, shpalli dhurimin e tokës përreth tempullit autoriteteve të tij. ;Shpallja 'Tempull Kombëtar i Bangladeshit' Në vitin [[1996]], [[Tempulli Dhakeshvari]] u riemërtua Mandiri Dhakeshvari Xhatija (Tempulli Kombëtar) duke pasqyruar pozicionin e tij si qendra e [[Hinduizmi në Bangladesh|kulturës hindu në Bangladesh]].<ref>{{cite news|title=Modi visits Dhakeshwari temple, Ramakrishna Mission in Dhaka|agency=IANS|url=http://www.thehindu.com/news/national/modi-visits-dhakeshwari-temple-ramakrishna-mission-in-dhaka/article7291360.ece|work=The Hindu|accessdate=12 qershor 2015|lang=en|date=7 qershor 2015|url-status=live|archive-date=4 prill 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240404074006/https://www.thehindu.com/news/national/Modi-visits-Dhakeshwari-temple-Ramakrishna-Mission-in-Dhaka/article60327289.ece}}</ref> Ky ishte kulmi i një fushate të rëndësishme nga grupet hindu bangladeshase, që kërkonin njohjen zyrtare për vendin kryesor të adhurimit hindu duke parë edhe shpalljen e [[Islami]]t fe shtetërore në vitin [[1988]]. ==Periudha Koloniale== [[File:Teota Zamindar Bari DolMancha.jpg|left|thumb|[[Dolmança e Zamindar Barit të Teotas]], 1858]] {{see also|Presidenca e Bengalit Kolonial|Arkitektura Indo-Saraçene}} Nën navabët e Bengalit, Naib Nazimi i Dhakës ishte përgjegjës për qytetin. Naib Nazimi ishte përfaqësues i guvernatorit të Bengalit. Ai gjithashtu merrej me mirëmbajtjen e Marinës Mogule. Naib Nazimi ishte përgjegjës për Divizionin e Dhakës, që përfshinte Dhakën, Komillën dhe [[Chittagong|Çitagongun]]. Divizioni i Dhakës ishte një nga katër divizionet nën navabët e Bengalit. Navabët e Bengalit i lejuan kompanitë tregëtare evropiane të vendosnin fabrika përgjatë Bengalit. Rajoni atëherë u bë strehë e rivalitetit evropian. Britanikët u prirën ti largonin navabët e fundit të pavarur të Bengalit në [[1757]], që ishin aleatë me francezët. Për shkak të kalimit të drejtuesit të ushtrisë së navabit, Mir Xhafar, në anën britanike, navabi i fundit e humbi "Betejën e Plaseit". Pas Betejës së Buksarit në [[1765]], Traktati i Allahabadit e lejoi "Kompaninë Britanike të Indisë Lindore" të bëhej mbledhëse e taksave në Bengal në emër të perandorit mogul në [[Delhi]]. Naib Nazimi vijoi të drejtonte deri në vitin [[1793]] kur të gjitha fuqitë u transferuan te "Kompania e Indisë Lindore". Formalisht qyteti kaloi në kontrollin e "Kompanisë së Indisë Lindore" në [[1793]]. Sulmet ushtarake britanike e dëmtuan mjaft infrastrukturën e qytetit.<ref>Lloyd's Evening Post, 16–18 maj 1764</ref> Përplasja ushtarake shkaktoi një rënie të menjëhershme të popullsisë urbane.<ref>{{cite web|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|author=K. M. Karim|url=https://en.banglapedia.org/index.php/Naib_Nazim|work=Banglapedia, National Encyclopedia of Bangladesh|title=Naib Nazim|edition=i 2-të|date=2012|lang=en|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|oclc=883871453|ref=none}}</ref> Fati i Dhakës mori një tjetër goditje me rrjetin e lidhjeve tregëtare të [[Raxhi Britanik|Perandorisë Britanike]].<ref>{{cite magazine|author=Sebastian Srangio|title=Dhaka: Saving Old Dhaka's Landmarks|date=1 tetor 2010|magazine=The Caravan|url=http://www.caravanmagazine.in/letters/dhaka-saving-old-dhaka’s-landmarks|lang=en|archive-date=9 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150909110251/http://www.caravanmagazine.in/letters/dhaka-saving-old-dhaka%E2%80%99s-landmarks}}</ref> Me nisjen e [[Revolucioni Industrial|Revolucionit Industrial]] në Britani, [[Dhaka]] u bë një qendër kryesore e tregëtisë së jutes, pasi [[Bengali]] kishte pjesën më të madhe të prodhimit botëror të juges.<ref name="ëorldvieëcities.org">{{cite web|title=Worldview|lang=en|accessdate=14 gusht 2015|url=http://www.worldviewcities.org/dhaka/unconcealed.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150413054048/http://worldviewcities.org/dhaka/unconcealed.html|archive-date=13 prill 2015}}</ref> [[File:ঐতিয্যবাহী জমিদার বাড়ি.JPG|thumb|408px|[[Zamindar Bari i Maherës]], shek. XIX]] Por britanikët e lanë pas dore zhvillimin industrial dhe urban të Dhakës deri në fundin e [[shekulli XIX|shekullit të XIX]]. Të ardhurat para-industriale nga prodhimi i parakolonial i tekstileve shteruan. Endësit bengalezë dolën nga tregu pas vendosjes së taksës 75% mbi eksportet e [[pambuku]]t nga Bengali,<ref>{{cite book|author=James Taylor|year=1840|title=A Sketch of the Topography and Statistics of Dacca|url=https://archive.org/details/asketchtopograp00taylgoog|lang=en|location=Kalkuta|publisher=G.H. Huttmann, Military Orphan Press|pages=[https://archive.org/details/asketchtopograp00taylgoog/page/n313 301]–07}}</ref> ashtu dhe nga rritja e importeve të tekstileve të lira britanike pas hyrjes së rrotullimit me mushka dhe me avull. Rritja e shpejtë e kryeqytetit kolonial të [[Kalkuta|Kalkutës]] kontribuoi në rënien e popullsisë dhe ekonomisë në fillim të shekullit të XIX. Në [[1824]], një peshkop anglikan e përshkroi Dhakën si një "qytet me rrënoja të mrekullueshme".<ref>Lalbagh Kella (Lalbagh Fort) Dhaka Bangladesh 2011 54.JPG</ref> Dhaka bujti fabrika të [[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore|Kompanisë Britanike të Indisë Lindore]], [[Bengali Hollandez|Kompanisë së Indisë Lindore Hollandeze]],<ref>{{cite news|lang=en|url=https://www.thedailystar.net/in-focus/the-rise-and-fall-the-dutch-dhaka-1530046|title=The Rise and Fall of the Dutch in Dhaka|work=The Daily Star|date=5 shkurt 2018|accessdate=28 shtator 2022|url-status=live|archive-date=28 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164533/https://www.thedailystar.net/in-focus/the-rise-and-fall-the-dutch-dhaka-1530046}}</ref> dhe [[India Franceze|"Kompanisë së Indisë Lindore Franceze"]].<ref>{{cite web|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|year=2012|title=The French|url=https://en.banglapedia.org/index.php/French,_The|lang=en|accessdate=28 shtator 2022|work=Banglapedia, National Encyclopedia of Bangladesh}}</ref> [[Portugezët në Dhaka|Portugezët]] qenë përgjegjës për futjen e [[djathi]]t.<ref>{{cite news|title=Você fala Bangla?|lang=en|url=https://archive.dhakatribune.com/uncategorized/2014/01/24/voce-fala-bangla|date=24 janar 2014|accessdate=28 shtator 2022|work=Dhaka Tribune|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164533/https://archive.dhakatribune.com/uncategorized/2014/01/24/voce-fala-bangla|url-status=live|archive-date=28 shtator 2022}}</ref><ref>{{cite news|url=https://dailyasianage.com/news/241706/portuguese-influence-in-bengal|work=The Asian Age|title=Portuguese influence in Bengal|lang=en|accessdate=28 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164531/https://dailyasianage.com/news/241706/portuguese-influence-in-bengal|url-status=live|archive-date=28 shtator 2022}}</ref> Gjatë [[Perandoria Mogule|Perandorisë Mogule]] Dhaka pa ardhje emigrantësh. Një [[Armenët në Bengal|bashkësi armene]] nga [[Savavitët|Perandoria Safavide]] u vendos në [[Dhaka]] dhe u përfshi në tregtinë e tekstileve të qytetit, duke paguar një taksë prej 3.5%.<ref>{{harvnb|Ansar Ali|Sushil Chaudhury|Sirajul Islam|2012}}</ref> Armenët ishin shumë aktivë në jetën shoqërore të qytetit. Ata hapën "Shkollën Pogose". Marvarët ishin një bashkësi tregtare hindu. Dhaka u bë vendbanimi i hebrejve dhe grekëve.<ref>{{cite news|work=The Jewish Chronicle|lang=en|title=The Extraordinary Story of the Bangladesh Jews|url=https://www.thejc.com/lifestyle/features/the-extraordinary-story-of-the-bangladesh-jews-1.58433|accessdate=28 shtator 2022|url-status=live|archive-date=28 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164532/https://www.thejc.com/lifestyle/features/the-extraordinary-story-of-the-bangladesh-jews-1.58433}}</ref><ref>{{cite news|work=The Daily Star|url=https://www.thedailystar.net/in-focus/news/history-the-greek-community-dhaka-2025501|title=History of the Greek community in Dhaka|lang=en|accessdate=28 shtator 2022|date=11 janar 2021|url-status=live|archive-date=28 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164535/https://www.thedailystar.net/in-focus/news/history-the-greek-community-dhaka-2025501}}</ref> Qyteti ka edhe një [[Përmendorja greke në Dhaka|Përmendore greke]] të vendosur pranë Universitetit të Dhakës. [[File:2.বালিয়াটি প্রাসাদ.jpg|thumb|left|437px|[[Zamindar Bari i Baliatit]], shek. XIX]] [[Iranianët|Persët]] u vendosën gjithashtu në qytet për të shërbyer si administratorë dhe komandantë ushtarakë të qeverisjes mogule të Bengalit.<ref>{{cite book|lang=en|author=Abdul Karim|year=2012|chapter=The Iranians|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Iranians,_The|edition=i 2-të|title=Banglapedia, National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=28 shtator 2022}}</ref> Mjaft familje të parisë së Dhakës flisnin [[gjuha urdu|urdu]] madje kishte edhe poetë urdu. Trashëgimia e bashkësive kozmopolite tregëtare jeton në emrat e lagjeve të Dhakës së Vjetër, duke përfshirë Farashganxhin (Pazari Francez), [[Armenët në Dhaka|Armanitola]] (Lagjja Armene) dhe [[Portugezët në Dhaka|Postogola]] (Lagjja Portugeze). Periudha Koloniale fillon nga viti [[1765]] dhe vazhdon deri në pavarësinë e Indisë në [[1947]]. Pasi filluan të mësojnë anglisht banorët vendas nisën të imitonin stilet e veshjes dhe mënyrën e jetesës së sunduesve të tyre të rinj. Ndikimi i formave dhe teknikave evropiane të ndërtimit u shfaq në mënyrë më të plotë te ndërtimi i pallateve dhe ndërtesave laike, ndërsa ndërtesat fetare që ata financuan, si xhamitë, tempujt dhe mauzoleumet, ishin të lidhur më fort me traditën e shkuar. Nga ana tjetër, [[Arkitektura Britanike]], siç shihet në kisha, rezidenca dhe ndërtesa zyrtare, megjithëse e rrënjosur në stilet evropiane që mbërritën disi vonë në Indi, u përshtatën me klimën vendase. Format vendore në Arkitekturën Koloniale varen nga imazhi që sunduesit dëshironin që ndërtesa të kishte. Britanikët duket se nuk janë bazuar kurrë në një stil të përcaktuar perandorak, por në mënyrë konstante kërkuan stilet e përshtatshme sipas ndryshimit të perceptimit të rolit të tyre në Indi. [[Lista e tempujve hindu në Bangladesh|Tempujt]]: Rënia e fuqisë mogule në [[Delhi]] gjallëroi një klasë të re zyrtarësh në provinca, shumica e të cilëve veçanërisht në departamentin e të ardhurave, ishin hindu. Atyre iu dhanë toka të shumta (''zamindari'', sistem feudal tokash), duke u shndërruar në ndërtues të mëdhenj tempujsh. Në këtë kohë u shfaq edhe një klasë e re e pasur e sipërmarrësve tregëtarë që ndërmjetësonin mes prodhuesve dhe ''Kompanisë së Indisë Lindore''. Përveç rritjes së ndikimit dhe prestigjit, ndërtimi i tempujve ishte një mjet për njohjen e statusit dhe ngjitjes shoqërore.<ref name="bparchitect"/> [[File:Mohera Jamidar Bari.jpg|thumb|396px|[[Zamindar Bari i Maherës]], shek. XIX]] Ashtu si me xhamitë, materiali tradicional i ndërtimit të tempujve ishte tulla, ndërsa gurët përdoreshin vetëm ndonjëherë. Megjithëse ndërtesat kishin një larmi të madhe dizajni, forme dhe madhësie, stilet e tyre në përgjithësi u përcaktuan nga metodat e mbulimit të çative, kryesisht me rrënjë në traditën vendore me forma të rrjedhura nga kasollet fshatare prej [[druri]], [[bambuja|bambuje]] dhe kallamishtesh. U riprodhuan gjithashtu elemente nga Arkitektura myslimane e Sulltanatit e [[shekulli XV|shekujve të XV]] dhe të [[shekulli XVI|XVI]], si korniza lakore dhe kullat këndore të çatisë, të ndërtuara me tulla, por tempujt e [[shekulli XVII|shekujve të XVII]] dhe XVIII riprodhonin të gjithë strukturën e kasolleve. Këto stile të rrjedhura nga kasollet janë të njohur si bangla dhe çala. Më i thjeshti është mbi një bazë të zgjatur drejtkëndore me një çati në dy segmente me funde trekëndore; si skaji mbi krye ashtu dhe strehët janë të lakuara për të imituar prototipet e strukturave prej bambuje. Këta tempuj janë të njohur si [[doçala]] ose ek-bangla, dhe janë krahasimisht të rrallë.<ref name="bparchitect"/> [[File:মুড়াপাড়া রাজবাড়ি অগ্রভাগ -২.jpg|thumb|left|396px|[[Raxhbari i Muraparës]], shek. XIX]] [[Xhorbangla]] ose kasollja dyjare konsiston në dy ek-bangla të bashkangjitura, njëra ballore duke qenë një ballkon mbi tre harqe, ndërsa tjetra mbrapa, është faltorja e mirëfilltë. Ka hyrje anësore për në shenjtërore. Tempujt [[çar-çala]] janë faltore, ku çatitë kanë katër seksione të pjerrëta që shkojnë në një pikë në krye nëse baza është katrore, ose në një skaj nëse ajo është drejtkëndore. Përgjithësisht çatia e kasolles është ndërtuar jashtë asaj të kupolës, por ndonjëherë interiori është katër faqësh ose piramidal.<ref name="bparchitect"/> Kur struktura sipërore çar-çala përsëritet në një shkallë më të vogël, njëra mbi tjetrën, atëherë tempulli njihet si [[atçala]] (at=tetë). Ky ndoshta është tipi më i zakonshëm dhe më i përhapur i tempujve prej tulle. Tipi [[ratna]] (xhevahir) i tempujve ka një kornizë të lakuar me një ose më shumë kulla ose majëza në çatinë e tij. Forma më e thjeshtë ka një kullë të vetme qëndrore ([[ekratna]]). Këta tempuj kanë një ngjashmëri të theksuar me verandën me hark të trefishtë të xhamive dhe faltoreve të traditës së sulltanatit, façatën prej terrakote dhe kupolën e vogël, të mirë-vendosur brenda skajeve të çative. Dy tipare strukturore që i dallojnë këto forma nga tradita e xhamive janë verandat ose korridoret që shtrihen në të katër anët, dhe shkallët në katin e sipërm, që është dhoma e dytë e faltores. Kur shtohen katër torreta këndore tempulli bëhet [[pançaratna]] (pesë xhevahire), me të cilin paralele të afërta gjenden në tempujt e [[shekulli XII|shekullit të XII]] në Pagan, ku [[stupa (arkitekturë)|stupat]] zëvendësojnë kullat.<ref name="bparchitect"/> [[File:Lalkuthi,ForashGanj.jpg|thumb|437px|[[Northbrook Hall]], ndërtuar në vitin 1880]] Në mënyrë progresive, me rritjen e numrit të kateve, ratnat mund të bëhen nëntë, trembëdhjetë, shtatëmbëdhjetë, njëzet e një ose njëzet e pesë. Ata janë të mëdhenj dhe kanë veranda me kolona në tre anë dhe një korridor mbrapa. [[Pançaratna]] dhe [[atçala]] janë tipet më popullore të [[Arkitektura e tempujve të Bengalit|tempujve të Bengalit]]. Stilet pança-ratna dhe [[navaratna]] (nëntë xhevahiret) duket se janë zhvilluar më herët se [[ekratna]]. Mes tipeve me majëza, nava-ratna është më i shquari, që u sjell më shumë prestigj zotëruesve të tyre. Në të vërtetë ai është një pança-ratna me një kat shtesë me katër kulla këndore. [[File:লক্ষণ সাহার জমিদার বাড়ি.jpg|thumb|left|389px|[[Zamindar Bari i Lakshman Sahas]], shek. i XIX]] [[Deula|Deulët]] ose tempujt katrorë me kulla të larta vijë-lakore ka qenë popullor që nga kohët para-islamike. Variante të rekha-deulëve orisanë të Indisë Veriore, ndikimi i tyre është më i dukshëm në të dalat dhe të futurat e organizuara ritmikisht të mureve të jashtme, kullat me mure masive, brendësi të zgravëta, të ndërtuara me konsuj tullash dhe mbaresa të rënda amalaka. Shumë nga deulët datojnë nga [[shekulli XVII|shekulli i XVII]]. Eksterioret e tyre janë shpesh kornizuar por nuk kanë tepri të pllakatave prej terrakote që shihen në stilet e tjera. Disa deulë mbi baza tetëkëndore datojnë nga mesi i [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]].<ref name="bparchitect"/> [[Matha]]t janë variante më të larta se deulët që përbëhen nga kulla elegante të larta dhe konike që u ngjasojnë majëzave të kishave sipër një baze katrore ose tetëkëndore. Këto ndonjëherë ndërtohen sipër pirgjeve të kremimit. Dolmançat dhe rasamançat, dizajni i të cilave shpesh i ndërshkëmbyeshëm, u bënë popullore në shekujt e XVIII dhe [[shekulli XIX|XIX]]. Ato janë ndërtuar mbi një platformë të lartë për tu mundësuar adhuruesve ta shikojnë hyjninë nga të gjitha anët. Dolmançat, me formë katrore dhe më të vogël se rasamançat janë më të zakonshme në [[shekulli XVIII|shekullin e XVIII]], dhe ndërtohen mbi katër kolona me strukturën sipërore që ndjek format e paracaktuara të çatisë së çalas, ratnas ose rekhas.<ref name="bparchitect"/> Rekha-deuli me korniza të dendura me një hyrje të vetme harkore dhe korniza e drejtë. Pasi panimetritë e themeleve u bënë më të ndërlikuara, hapësira përreth shenjtërores së tempujve në formë katrore u nda në tetë kthina, me këndoret që ishin katrore ndërsa ato në drejtimet kardinale në formë gjatësore. Planimetri të tilla bartin një ngjashmëri të madhe me planimetritë nëntë kthinëshe të mauzoleve të Periudhës Mogule. [[File:DG 25-08 ARMENIAN CHURCH 1781 ARMANITOLA DHAKA IMG 4251.jpg|thumb|448px|Kisha Armene në Dhaka]] === Kisha Armene === {{main|Kisha Armene në Dhaka}} '''Kisha Armene''', e njohur zyrtarisht si '''Kisha Apostolike Armene e Ringjalljes së Shenjtë''' ({{lang-hy|Դաքքայի Սուրբ Յարութիւն Եկեղեցի}}),<ref name="indep"/> është një monument i rëndësishëm i vendosur në zonën Armanitola të Dhakës së vjetër, në [[Bangladeshi|Bangladesh]]. Kisha është dëshmi e ekzistencës së një [[Armenët në Bengal|bashkësie të rëndësishme armene në rajon]] në shekujt e [[shekulli XVII|XVII]] dhe të [[shekulli XVIII|XVIII]].<ref name="Armen0">{{cite web|author=Matthew Karanian|accessdate=25 tetor 2023|date=13 mars 2023|lang=en|url=https://armenianweekly.com/2023/03/13/discovering-an-armenian-church-in-bangladesh/|title=Discovering an Armenian Church in Bangladesh|work=The Armenian Weekly}}</ref> ====Historia==== [[File:Armenian Church in Old Dhaka.JPG|thumb|left|354px|Kisha Armene, 2008]] Në vijim të dominimit pers të [[Armenia|Armenisë]] nga [[Safevitët|Safavidët]] e asaj kohe, armenët u dërguan nga sunduesit e tyre të rinj në rajonin e [[Bengali]]t për arësye ekonomike dhe politike. Megjithëse prania armene në [[Azia Jugore|Azinë Jugore]] tani është e parëndësishme, prania e tyre në [[Dhaka]] daton që nga [[shekulli XVII|shekulli i XVII]].<ref name="bpChaudhury">{{harvnb|Ansar Ali|Sushil Chaudhury|Sirajul Islam|2012}}</ref> Armenët mbërritën në [[Dhaka]] për tregti, duke tregtuar jute dhe lëkurë. Përfitimet në këto sipërmarrje bindën disa prej tyre të vendoseshin në mënyrë permanente në Bengal.<ref name="Lawson">{{cite web|publisher=BBC|lang=en|title=The mission of Dhaka's last Armenian|author=Alastair Lawson|date=10 janar 2003|accessdate=3 maj 2012|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/2645617.stm}}</ref> Zona ku ata banuan u bë e njohur si Armanitola.<ref>{{cite web|lang=en|work=lonelyplanet.com|title=Must see attractions in Dhaka|url=http://www.lonelyplanet.com/bangladesh/dhaka/sights/religious/armenian-church-holy-resurrection}}</ref> Në vitin [[1781]] u ndërtua kisha tashmë e famshme armene në Rrugën Armene në Armanitola, atëherë një zonë e lulëzuar biznesi. Para se të ndërtohej kisha, vendi kishte qenë një varrezë armene, ku gurët e varrit që kanë mbijetuar shërbejnë si një kronikë e jetës armene në zonë.<ref name="Lawson"/> Agaminus Katçik, një armen, dhuroi tokën për ndërtimin e kishës. Në ndërtimin e kishës ndihmuan Mikel Cerkes, Okotavata Setur Sevorg, Aga Amnius dhe Merkers Poges. Në pesëdhjetë vjetët në vazhdim të ndërtimit të kishës, në anën perëndimore të saj u ndërtua një kullë sahati. Sipas dëshmive, sahati mund të dëgjohej katër milje larg dhe njerëzit i sinkronizonin orat e tyre me tingullin e kambanës. Sahati pushoi së punuari në vitin [[1880]], ndërsa në vitin [[1897]], një [[tërmeti|tërmet]] e shkatërroi kullën.<ref name="bpChaudhury"/> Armenët luajtën një pjesë të rëndësishme një tregtinë e jutes në [[Dhaka]] dhe konsideroheshin si pionerët e asaj tregtie në [[shekulli XIX|shekullin e XIX]].<ref>{{cite news|title=The mission of Dhaka's last Armenian|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/2645617.stm|lang=en|date=10 janar 2003|work=BBC}}</ref><ref>{{cite web|work=armenianchurchbangladesh.com|title=Armenian Church Bangladesh|url=http://armenianchurchbangladesh.com|lang=en}}</ref> [[File:Entrance of Armenian Church in Old Dhaka.JPG|thumb|372px|Hyrja harkore e kompleksit të kishës]] ====Përshkrimi==== Kisha është 228.6 m e gjatë, me dy kate. Ajo ka katër dyer, 27 dritare, të cilat janë të gjitha harkore. Planimetria e ndërtesës ka një seksion kryesor, ku zhvillohen të gjitha ceremonitë e lutjes dhe dy krahë drejtkëndorë në secilën anë. Kati kryesor është i ndarë në tre pjesë: një pulpit i rrethuar me balustrada, një seksion i mesëm me dy dyer dhe një zonë e veçuar nga një gardh druri për tu ulur. Hyrja në kishë bëhet nëpërmjet këtyre dy krahëve drejtkëndorë, që janë edhe hapsira verande. Në katin e dytë të kishës ndodhen një palë shkallë spirale. Për skajin drejtkëndor në seksionin kryesor ndodhen tre dyer në katin përdhes dhe në katin e parë, që shndërrohet në një ballkon me balustrada. Krahët drejtkëndorë të kishës shndërrohen në hapsira tarrace në katin e parë. Përveç këtyre kishte edhe një kullë sahati të ndërtuar nga Johans Paru Pijet Sarkis. Kulla e sahatit u shkatërrua nga [[tërmeti]] i vitit [[1897]]. Kisha ka një kullë katrore me një "shonkhonil" (kullë e veçantë e përdorur në Indi për të treguar respekt) në krye të saj. Navata e kishës është 4.27 m e gjerë. Në kishë ka disa piktura të bukura të artistit Charles Port. Mbrapa pulpitit ndodhet një dhomë e përdorur si pagëzimore, me një vaskë pagëzimi prej [[mermeri]] 0.91 m të thellë. Në vitin [[1996]] gjatë vizitës në [[Dhaka]] në kompleksin e kishës qëndroi [[Nënë Tereza]].<ref>{{cite thesis|title=A Study of Architectural Heritage Management by the Informal Community Bodies in Traditional Neighborhoods of Old Dhaka|date=2012|lang=en|chapter-url=https://scholarbank.nus.edu.sg/handle/10635/34744|type=PhD|author=Iftekhar Ahmed|chapter=Case Studies of Informal Heritage Mangemnt in Old Dhaka|publisher=National University of Singapore|accessdate=6 qershor 2015|page=319|quote=Gjatë vizitës së saj në Dhaka në vitin 1996, Nënë Teresa qëndroi gjithashtu në kompleksin e kishës}}</ref> Në varrezën e vjetër, mes 350 vetave të varrosur aty, në varrin e Katçik Avatik Thomas, qëndron një shtatore që paraqet një grua. Shtatorja u ble nga [[Kalkuta]] dhe në varr është gdhendur shkrimi "Më i miri i burrave".<ref name="indep">{{cite news|lang=en|author=Tasnim Tajeb Kabir|url=http://theindependentbd.com/weekly-independent/86097-the-armenian-church-legacy-of-a-bygone-era.html|title=The Armenian Church: Legacy of a Bygone Era|date=23 dhjetor 2011|newspaper=The Independent (Bangladesh)|accessdate=27 mars 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606120456/http://theindependentbd.com/weekly-independent/86097-the-armenian-church-legacy-of-a-bygone-era.html|url-status=dead|archive-date=6 qershor 2013}}</ref> Ka qenë subjek i dokumentarëve të [[BBC]]-së dhe [[AFP]]-së përpara se të shpallej një monument historik nga Qeveria e Bangladeshit dhe të vendosej nën mbikëqyrjen e Departamentit të Arkeologjisë të Ministrisë së Çështjeve Kulturore të Bangladeshit, që ka marrë masa për restaurimin dhe ruajtjen e saj. Qeveria e Armenisë ka treguar interes për të bashkëpunuar në përpjekjen e Qeverisë së Bangladeshit. Tani, gjatë ditës, kisha është e hapur për vizitorët.<ref>{{cite news|lang=en|title=Govt to preserve historic religious places: Minister|url=http://www.theindependentbd.com/printversion/details/13673|newspaper=The Independent|accessdate=7 shkurt 2016}}</ref> [[File:Picture of the Dome of Joy Kali Temple.JPG|thumb|334px|Pamje e vjetër e shikharës së tempullit]] === Tempulli i Xhoj Kalit === {{main|Tempulli i Xhoj Kalit}} '''Tempulli i Xhoj Kalit''' ({{lang-bn|জয় কালী মন্দির}}) në [[Dhaka]] të [[Bangladeshi]]t, është i vendosur mes Pazarit Thathari dhe Varit, në Rrugën e Tempullit të Xhoj Kalit 24, të emërtuar sipas këtij tempulli. Tempulli i Xhoj Kalit është një [[Tempulli hindu|tempull hindu]] kushtuar hyjneshës Kali Ma. Banorët e besimit [[Hinduizmi|hindu]] të çdo moshe venë te ky tempull për të adhuruar hyjneshën Kali, statuja e së cilës është shumë e rëndësishme për hindutë. ====Historia==== {{Multiple image|total_width = 446 | caption_align = center | align = left | image_gap = 2 | image1 = OM logo in the temple.JPG | caption1 = Hyrja e Tempullit të Xhoj Kalit me mesazhin hindu ''Om'' në shkrimin devanagari | image2 = Shiv Temple inside Joy Kali Temple in Old Dhaka.jpg | caption2 = Hyrja e tempullit të Shivës brenda kompleksit të Xhoj Kalit }} Ky tempull mund të jetë rreth 400-vjeçar, i ndërtuar në vitin 1001 të kalendarit bengalez. Gjatë sundimit të navabëve, divani i navabëve, Tulsi Narajan Ghosh dhe Nabh Narajan Ghosh e ndërtuan këtë tempull me mbikëqyrjen e shenjtit Bançaram në fundin e [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]]. Faltorja e Shivës u themelua gjithashtu në të njëjtën kohë. Në atë kohë ata ndërtuan njëzet e një statuja të [[Shiva|Shivës]], Kalit, Lakshminarajanit, tre Shalgram Çakra, Bandurga etj. Në kompleksit e Xhoj Kalit janë ndërtuar disa monumente të bukura si [[Pançaratna]], [[Navaratna]], tempulli i Shivës dhe bujtina. Madje edhe një treg i vendosur në jug të barakës Kaliganxh iu kushtua hyjneshës Xhoj Kali, duke u emërtuar Pazari Navabpur Xhoj Kali. Zamindarët vendas dhuruan toka që kishin të ardhura vjetore prej 1200 rupish për të përballuar shpenzimet e ritualeve të adhurimit, mirëmbajtjes së tempujve dhe idhujve, ushqimin dhe strehimin e bujtësve. Pas mandatit të priftit të tretë Pançananda, zamindarët i konfiskuan tempujt dhe i vunë ata nën kontrollin e drejtpërdrejtë të tyre si një pronë e dhuruar për të kompensuar koston e adhurimit. Me kalimin e kohës, disa veçori arkitekturore të faltoreve u shkatërruan.<ref name="bpJaykali"/> Prifti i parë i këtij tempulli ishte shenjti Bançaram, prifti i tretë ishte Panaçenandi. Përgjegjësia për ti shërbyer hyjneshës dhe tempullit përmbushej nëpërmjet trashëgimisë. Priftërinjtë brahminë ishin Ram Xhaganath Çakraborti, Krishna Çandra Çakraborti dhe Abonimohan Çakraborti. Prifti i fundit në këtë linjë trashëgimie ishte Khitish Çandra Çakraborti, që vdiq në vitin [[1977]] për shkak të kancerit. Duke filluar nga ajo kohë, tempulli filloi të degradonte për shkak të mungesës së mirëmbajtjes dhe mungesës së financimit. Ai u dëmtua gjatë sulmeve të viteve [[1990]]. Tempulli u rinovua më vonë nga ndjekësit e hyjneshës Kali. Tani tempulli është shumë më i vogël se sa ishte kur u ndërtua. Në vitin [[2010]] sendet me vlerë të tempullit u grabitën.<ref>{{cite news|title=Hindu temple burgled in Dhaka|lang=en|accessdate=3 shtator 2012|url=http://www.highbeam.com/doc/1P3-2256211291.html|newspaper=Hindustan Times, Delhi|date=3 shkurt 2011|url-status=dead|archive-date=14 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714230112/http://www.highbeam.com/doc/1P3-2256211291.html}}</ref> [[File:Section of temple.jpg|thumb|354px|Seksionim i tempullit]] ====Arkitektura==== Tempulli tani është afërsisht 300.64 m². Brenda rrethimit të këtij kompleksi ndodhen faktikisht dy tempuj. Njëri nga tempujt është i hyjneshës Kali, ndërsa tjetëri, që ka një kupolë, është i Shivës. Kupola është suvatuar dhe është e dukshme nga jashtë. Banorët e zonës i referohen kësaj kupole si Tempulli Xhoj Kali. Përballë kompleksit tempullor ndodhet një stacion autobuzi që shkon në Dhakën e Vjetër. Tempulli ka pllaka në gjithë muret dhe dyshemeja është bërë me mozaikë. Në pllakat e mureve të tempullit ka piktura të perëndive dhe perëndeshave hindu. Hyrja e tempullit paraqet një logo të bërë me [[çeliku i pandryshkshëm|çelik të pandryshkshëm]] që shkruan ''Om'' në shkrimin devanagari, që është një simbol hyjnor hindu. Tempulli Xhoj Kali është një strukturë katrore me kolona që janë prej materiali të rëndë e të trashë si dhe një bordurë e trashë në pjesën e poshtme të kolonave. Për këtë arësye ai mund të jetë i fortë dhe qëndron akoma pas 400 vjetëve bashkë me shikharën e tij. Një nga tempujt është i perëndeshës Kali, ndërsa tjetri, që ka një [[shikhara]], është i [[Shiva|Shivës]]. Tempujt janë ndërtuar në formë të përgjithshme, me dy [[garbhagriha]] për dy hyjnitë, të cilat ndodhen njëra në anën veriore dhe tjetra në atë lindore. Antarala mund të jetë e ngjashme me tempujt tipikë të Indisë Veriore, ndërsa [[mandapa]] dhe ardha-mandapa ndodhen pas hyrjes. Muret e sipërme kanë formë harkore. Ana jugore, në të djathtë të hyrjes kryesore ka një vend për [[borziloku|borzilok tulsi]]. [[File:The Dome of Joy Kali Temple in present days.JPG|thumb|327px|left|Kulla [[shikhara]] e Tempullit të Xhoj Kalit]] Tempulli mund të ndahet në tre hapsira lineare me mure të trasha dhe kolona që janë bërë prej terrakote që pasqyrojnë historinë e zotave. Tempulli kushtuar [[Shiva|Shivës]] është thelbësisht një [[matha]] (manastir) me një kullë tetëkëndore në formë konike rreth 21 m e lartë. Edhe [[shikhara]] ka punime artistike prej terrakote, që tregojnë rreth historisë së disa zotave. Çatia e kullës është e ndarë vertikalisht në shtatë pjesë që janë dekoruar me dizajne të ndryshme. Pjesa më e ulët u dizenjuar si një çati e shtëpive tradicionale me kashtë, ku janë vendosur idhujt.<ref name="bpJaykali">{{cite book|author=Mokammal H. Buiyan|chapter=Jaykali Temple|chapter-url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Jaykali_Temple|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=2 shtator 2022|ol=30677644M|year=2012|lang=en}}</ref> [[File:PLAN OF TEMPLE.jpg|thumb|354px|Planimetria e strukturës së tanishme të tempullit]] Pjesa tjetër përmban një dizajn të një çatie shtëpie kallamishtesh që paraqet motive të kambanës së përmbysur dhe kapuçit të zgjeruar të gjarprit. Dizajni i tre pjesëve të mëtejshme është i ngjashëm. Pjesa e kreut është dekoruar me dizajne gjethesh dhe lulesh. Në krye të kullës, është vendosur një brokë metalike me një trident në majë. Arkitekti i Tempullit të Shivës është ndikuar nga Arkitektura Kishtare Evropiane për të dizenjuar dhe ndërtuar kullën në formë konike dhe të hyjnisë [[Shiva]] që është vendosur brenda faltores. Forma e Tempullit të Xhoj Kalit është drejtkëndore dhe çatia është dizenjuar me pesë xhevahire përkatësisht [[rubini]], [[diamanti]], korali, [[safiri]] dhe perle. Ai ka një paradhomë ([[garbhagriha]]) dhe një tarracë çatie [[mandapa]] për grumbullimin e besimtarëve, me katër anët të hapura. Përgjithësisht idhujt janë vendosur te [[garbhagriha]] në të të gjitha këto faltore, përveç idhullit të hyjneshës Kali të këtij tempulli, që është vendosur te [[mandapa]]. Ka një mendim se struktura mund të jetë riinstaluar më vonë, nga paradhoma në pozicionin e tanishëm. Tashmë në paradhomë ndodhen tre shivalinga. Përkrahë paradhomës, është ndërtuar një kalim për tu futur në faltore. Dizajni arkitekturor i faltores së Kalit është kopje e Tempullit të Pesë Xhevahireve (Mandiri Pançaratna), një formë popullore e [[Arkitektura e tempujve të Bengalit|arkitekturës tempullore me pesë xhevahire]] e zhvilluar në Bengal, që rrjedh nga shtëpitë tradicionale me çati kallamishtesh. Kjo traditë ishte mbizotëruese në dizenjimin e tempujve të xhevahireve në Bengalin Lindor, ndërsa tempuj të tillë u bënë mbizotërues në [[Bengali Perëndimor|Bengalin Perëndimor]]. Katër kullat këndore të tempullit janë dizenjuar dhe ndërtuar duke ndjekur këtë shkollë të traditës arkitekturore. Por kulla qëndrore është dizenjuar në formë konike. Çatia e tempullit u ndërtua mbi paradhomë, që nga brenda duket si një "gumbad". Aty ishte një hark për të hyrë në faltore nga [[mandapa]] për në paradhomë, por që më vonë është mbyllur.<ref name="bpJaykali"/> Në Tempullin e Kalit, janë vendosur idhujt e hyjeshës Kali, Banadurga dhe Lakshminarajan, shivalinga, shalgram çakra (rrota). Nga ana tjetër, bujtinat dhe shërbimet e tjera logjistike për besimtarët u vendosën në Tempullin e Shivës. [[File:Khelaram Data Temple (4).jpg|thumb|379px|Pamje ballore e tempullit]] ===Tempulli Khelaram Data=== {{main|Tempulli Khelaram Data}} '''Tempulli Khelaram Data''' është një [[Tempulli hindu|tempull i lashtë hindu]] i vendosur në Navabganxh të distriktit të Dhakës dhe një nga sitet arkeologjike të [[Bangladeshi]]t.<ref>{{cite book|author=Shafiqul Alam|year=2012|chapter=Department of Archaeology|lang=en|chapter-url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Department_of_Archaeology|accessdate=12 shtator 2022|title=Banglapedia, National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal}}</ref> ====Historia dhe legjenda==== [[File:Khelaram Data Temple Inside Main Room.jpg|thumb|left|372px|Pamje e brendshme e dhomës kryesore të tempullit]] Data e saktë e ndërtimit të tempullit është e panjohur. Megjithatë, duke parë arkitekturën e tij, arkeologët besojnë se kjo strukturë është ndërtuar në fund të [[shekulli XIX|shekullit të XIX]] ose fillimi i [[shekulli XX|shekullit të XX]]. Sipas legjendës, Khelaram Data ishte një prijës i shquar ''dakoit'' i rajonit në atë kohë. Ai kryente grabitje afër lumit Içamati. Sipas legjendës, ai e mbante pasurinë e grabitjeve në shtëpinë e tij përmes një tuneli nga lumi Içamati dhe më vonë ua dhuroi atë të varfërve. Ai ndërtoi edhe një tempull për besimtarët. Që atëherë, tempulli është njohur si Mandiri Khelaram Datar Vigraha. ====Përshkrimi==== Ndërtimi i tempullit pasqyron stilin Bangija ose Gaudija. Ai ka shtesa në stilin europian. Në të kaluarën, ngjyra origjinale e tempullit ishte e kuqërremtë. Por, në kohët e fundit, gjatë punimeve të rinovimit, tempulli është lyer me bojë të bardhë. I gjithë kompleksi është një ndërtesë dy-katëshe me tetë dhoma. Tashmë, vetëm dy katet e sipërme të ndërtesës kanë mbetur. Ai kishte shumë dhoma në katin përdhes, por që tani pothuajse të gjitha janë mbuluar nga dheu. Duke parë muret e mëdhenj dhe shtyllat e ndërtesës, teknika e ndërtimit mund të përfytyrohet. Përreth katit të parë dhe në katër këndet, ndodhen tetë dhoma me një dhomë në formën e një shtëpie bengaleze. Në mes të kompleksit ndodhet edhe një tjetër shtëpi në formë manastiri. Shtëpia përdorej si një tempull. Sipas legjendës, Khelaram Data aty fshihte shumë idhuj të çmuar dhe thesare. ===Tempulli Brahma Samaxh=== {{main|Tempulli Brahma Samaxh, Dhaka}} '''Tempulli Brahma Samaxh''' në Dhaka është një [[tempulli hindu|tempull hindu]] i vendosur përkrahë Universitetit Xhaganath në zonën Patuatuli. Ai është i njohur zyrtarisht si "Tempulli Purba Bangala Brahma Samaxh". [[File:ব্রাহ্মসমাজের উপাসনালয়, ঢাকা.jpg|thumb|389px|Pamje ballore e tempullit]] Organizata “Brahmo Samaxhi" u themelua në gusht [[1828]] nga reformatori fetar hindu Raxha Ram Mohan Roj. Pas vdekjes së tij detyrën e vazhdoi Debendranath Tagore. Një doktrinë teistike e paformë Brahmo, e hapur për njerëzit e të gjitha besimeve. Objektivi i tyre kryesor ishte të largonin fanatizmin fetar, shpërdorimet e tepërta, paganizmin, sistemin e pajës, etj. nga shoqëria dhe për të njohur arësimimin e grave dhe martesën e të vejave. Të tërhequr nga ideologjia e re, shumë banorë të rinj të Dhakës e përqafuan këtë këndvështrim. Entuziazmi me të cilin të rinjtë u bashkuan me këtë doktrinë riktheu shoqërinë konservatore hindu. Megjithëse pati një përpjekje për ta bërë atë një fe të përbotshme, ajo gradualisht u bë një degë e [[Hinduizmi]]t. Kontributi i Brahmo Samaxhit në shumë vepra shoqërore përfshirë arësimin dhe shtypin në Dhaka është i rëndësishëm. Ata kishin vende adhurimi në Patuatuli, Armanitola dhe Nimtali Kuthi të Dhakës. Në vitin [[1866]], Dianath Sen propozoi të ndërtonte vendin e vetë të adhurimit për brahmat në [[Dhaka]]. Në këtë kuadër, u krijua një komitet me nëntë anëtarë për ndërtimin më 25 gusht [[1866]]. Përpara ndërtimit të tempullit, brahmat e Dhakës zakonisht mblidheshin për të adhuruar te Brahmo Samaxh Griha në Armanitola. Një zëvendës magjistrat dhuroi shtëpinë e tij për Brahmo Samaxhin. Një tërësi prej 5 875 vetash dhuroi për tempullin brahmo. Kështu, në prill [[1867]], Abhaj Kumar Duta vuri gurin e themeleve të tempullit në kryqëzimin Patuatuli. Tempullin e dizenjoi Umakanta Ghosh; ndërsa Ramanikja Sen drejtoi punimet e ndërtimit. Kostoja e ndërtimit të këtij tempulli dy-katësh ishte rreth 10 mijë taka. David Kopf e përshkruan tempullin si më të madhin dhe më tërheqësin e tempujve brahma në [[Azia jugore|Azinë jugore]] në atë kohë. Ndërtimi i tempullit përfundoi më 22 gusht [[1869]]. Tempulli u përurua më 5 dhjetor [[1869]] në prani të shumë banorëve nga të gjitha besimet e qytetit. Për ceremoninë e hapjes u bënë organizime të mëdha. Çdo të dielë në mbrëmje thuhet se merrnin pjesë në rituale rreth treqind veta. ====Përshkrimi==== Tempulli drejtkëndor është vendosur mbi një platformë 1.22 m të lartë që është ndërtuar në [[Arkitektura Britanike|Arkitekturën Britanike]]. Përballë çatisë së tempullit, është shkruar në një dizenjo ''Brahmo Samaj''. Tempulli hyhet nëpërmjet pesë shkallëve të gjera. Shkallët reduktohen gradualisht deri në krye. Në mes të shkallëve ndodhet një hyrje harkore e hapur. Në mes të verandës 4.57 m të gjerë përreth tempullit ndodhet një sallë e madhe 30.48 m e gjatë dhe 16.76 m e gjerë. Në pjesën e sipërme të katër këndeve të verandës ndodhen katër dhoma katrore. Për të hyrë te këto dhoma ndodhen dy palë shkallë të ngushta në pjesën e mbrapme të verandës. Salla kryesore e tempullit që përdoret si vend adhurimi është 16.76 m e gjatë, 6.71 m e gjerë dhe 6.40 m e lartë. [[File:DG 21 -08 NORTH BROOK HALL IMG 3503.jpg|thumb|389px|[[Northbrook Hall]], ndërtuar në vitin 1880]] Ka një tërësi prej 16 hyrjesh në njëfarë largësie nga veranda rrethuese për te salla. Pesë hyrje ndodhen në anën veriore dhe jugore, ndërsa lindja dhe perëndimi ka nga 3 hyrje secila. Këto hyrje të mëdha janë të gjitha në formë [[mullari]]. Në mes të pjesës veriore të sallës ndodhet altari katër këmbë i lartë që duhet të ngjitet nëpërmjet katër shkallëve të gjera. Duke qëndruar mbi këtë altar, drejtuesi ligjëron për doktrinën e Brahmo Samaxhit. Në këtë tempull nuk bëhen lutje apo adhurim. Duke qëndruar përballë altarit, artistë këndojnë këngë të ndryshme të "Brahmo Samaxhit". Të ftuarit qëndrojnë të ulur në banka përreth dhe dëgjojnë. Në pjesën e sipërme të anëve lindore dhe perëndimore të sallës, ndodhet një verandë me balustradë. Gjatë ndërtimit të tempullit, në pjesën e mbrapme të tempullit u ndërtuan mjaft godina për predikuesit e shoqërisë. ===Raxhi Britanik=== {{See also|Raxhi Britanik|Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore}} Gjatë fazës së parë të sundimit britanik stili i parapëqyer arkitekturor ishte ai [[Arkitektura Neo-Klasike|Neo-Klasik ose klasikexhant]]. Në [[shekulli XVIII|shekullin e XVIII]] filloi Arkitektura Neo-Palladiane angleze, që shënoi fazën e parë të lëvizjes neo-klasike. Ajo rrjedh nga arkitekti italian [[Andrea Palladio]] që qe një eksponent i Rilindjes italiane. Nga fillimi i [[shekulli XIX|shekullit të XIX]], britanikët i kishin bërë virtualisht të tyrit mjeshtrit e nënkontinentit indian. Ata e legjitimuan sundimin e tyre duke marr në mbrojtje perandorin e dobët mogul Shah Alami II, duke sunduar vetë në emër të tij. Në vitin [[1803]], me mundjen e marathëve nën drejtimin e Daulatrao Shindias kontrolli i tyre u forcua edhe më tej. [[File:টাংগাইল এর মহেরা জমিদার বাড়ি.JPG|thumb|left|396px|[[Zamindar Bari i Maherës]], shek. XIX]] Megjithatë, pushteti i tyre u sfidua në vitin 1857, kur ushtarët indianë bashkë me princat rrebelë kryen rrebelim të hapur, që u njoh si Revolta e Sepojëve në 1857. Megjithatë, kjo kryengritje u nënshtrua që në fillim dhe u shtyp nga britanikët me ashpërsi, duke shënuar fundin e Perandorisë Mogule.<ref group="shënime">Perandori i fundit Mogul, Bahadur Shahu II u bë vegël e kryengritësve, prandaj u arrestua dhe u dëbua për tradhëti</ref> Pas kryengritjes u vendos sundimi i drejtpërdrejtë nga kurora britanike. Ajo i dha privilegje Familjes Navabe të Dhakës, që mbizotëronte parinë politike dhe shoqërore. Kantoni i Dhakës u krijua si një bazë për ushtrinë indiane të Britanisë. Britanikët e zhvilluan qytetin modern përreth zonës Ramna, Kopshtit Shahbag dhe Parkut Viktoria, tani Parku Bahadur Shah. Botimi i panoramave të ndryshme nga India nga William Hodges dhe dyshja Daniell (William dhe xhaxhai i tij Thomas Daniell), rreth vitit [[1795]], pati një ndikim të madh në njohjen e arkitekturës vendase në perëndim. Në këtë mënyrë, edhe për të parathënë një periudhë të re, '''[[Raxhi Britanik]]''', me arkitektët e tij themeloi një traditë të re arkitekturore. Ata kombinuan stilet ekzistuese të Indisë me stilet e importuara nga perëndimi, si [[Arkitektura Neo-Gotike]] (me nënstilet e saj të Gotikut Francez, Veneciano-Mauritan etj.), [[Arkitektura Neoklasike|Neoklasike]] dhe [[Art Deco]]. Arkitektura gotikexhante ishte e përshtatshme pasi kishte një filozofi dizajni të prirur drejt madhështores. Në këtë mënyrë mbaheshin elementet e [[Arkitektura Britanike|Arkitekturës Britanike]] dhe evropiane, duke i shtuar karakteristika indiane. Kjo, së bashku me lejimin e disa principatave vasale indiane të qëndronin në pushtet, bëri që prania e tyre të ishte më e "pranueshme" për indianët. Britatikët u përpoqën ta përfshinin të kaluarën e [[Azia Jugore|Azisë Jugore]] brenda ndërtesave të tyre dhe kështu ta paraqisnin ''Sundimin Britanik'' si legjitim, ndërsa në të njëjtën kohë ndërtonin një rrjet modern hekurudhor, kolegje dhe gjykata. Kjo arkitekturë u quajt '''Indo-Saraçene''', ''Rivajvëlli Arkitekturor Indo-Saraçen'', ''Indo-Gotike'', ''Hindu-Gotike'', ''Mogulo-Gotike'' ose ''Neo-Mogule''. Saraçene ishte një term i përdorur që nga romakët e lashtë për t'ju referuar një populli që jetonte një zonat shkretëtirore brenda dhe rreth provincës romake të Arabisë dhe që ishin dalloheshin nga arabët.<ref name="Britannica">{{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Saracen|title=Saracen, people|date=25 prill 2024|publisher=Encyclopædia Britannica|lang=en|accessdate=18 maj 2024}}</ref> [[File:Panorama of Dacca 19th century 1.jpg|thumb|586px|Panoramë buzë ujore e Dhakës në 1847]] Në vitin [[1874]] u fut një sistem modern i furnizimit me ujë.<ref>{{cite web|title=Dhaka WASA|url=http://dwasa.org.bd/index.php/home/history|publisher=Dwasa.org.bd|accessdate=18 shkurt 2015|lang=en|url-status=live|archive-date=6 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150206090551/http://dwasa.org.bd/index.php/home/history/}}</ref> Në [[1885]], u hap Hekurudha shtetërore e Dhakës me 144&nbsp;km shina një metër që lidhte Maimensinghun dhe Portin e Narajanganxhit nëpërmjet Dhakës. Më vonë qyteti u bë pjesë e Hekurudhës Shtetërore të Bengalit Lindor.<ref name="en.banglapedia.org">{{cite web|access-date=11 shkurt 2018|date=2012|title=Railway|website=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Railway|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|archive-date=10 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010143242/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Railway|url-status=dead}}</ref> Filmi i parë i shfaqur në [[Dhaka]] u dha në "Riverfront Crown Theatre" më 17 prill [[1898]].<ref name="ReferenceA">{{cite web|date=2012|title=Feature Film|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Film,_Feature|website=Banglapedia, The National Encyclopedia of Bangladesh|accessdate=11 shkurt 2018|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180926202745/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Film,_Feature|archive-date=26 shtator 2018|url-status=dead}}</ref> Furnizimi me elektricitet filloi në vitin [[1901]].<ref name="tusher.kobiraj.com">{{cite web|title=History of Electricity in Bangladesh &#124; Thecapriciousboy|work=Tusher.kobiraj.com|url=http://www.tusher.kobiraj.com/history-electricity-bangladesh.html|lang=en|date=18 korrik 2013|accessdate=18 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216195149/http://www.tusher.kobiraj.com/history-electricity-bangladesh.html|url-status=dead|archive-date=16 shkurt 2015}}</ref> Fatet e Dhakës ndryshuan në fillim të [[shekulli XX|shekullit të XX]], kur britanikët i kushtuan vëmëndje zhvillimit urban të Dhakës, me ndarjen e parë të Bengalit në [[1905]], që e riktheu Dhakën si një kryeqytet rajonal. Qyteti u bë selia qeveritare e Bengalit Lindor dhe Asamit. Ndarja qe krijim i Lord Curzon-it, që veproi mbi idenë britanike për të përmirësuar administrimin, arsimin dhe sipërmarrjen. Provinca ishte në përgjegjësinë e zv. guvernatorëve, që qëndronin në [[Dhaka]]. Trashëgimia e tyre qëndron në emrat e tre rrugëve të rëndësishme, që përfshin rrugën Hare,<ref>{{cite news|author=Abida Rahman Chowdhury|title=Dhaka Through Its Streets|url=https://www.thedailystar.net/dhaka-through-its-streets-10591|work=The Daily Star|date=11 shkurt 2014|accessdate=29 shtator 2022|lang=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220929125945/https://www.thedailystar.net/dhaka-through-its-streets-10591|archive-date=29 shtator 2022}}</ref> Rr. Bailey dhe R. Fuller.<ref>{{cite news|lang=en|work=The Daily Star|url=https://www.thedailystar.net/literature/short-winding-and-legendary-dhaka-road-1601140|title=A Short, Winding and Legendary Dhaka Road|date=7 korrik 2018|accessdate=29 shtator 2022|url-status=live|archive-date=29 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220929125942/https://www.thedailystar.net/literature/short-winding-and-legendary-dhaka-road-1601140}}</ref> Periudha pa ndërtimin e godinave qeveritare, duke përfshirë [[Ndërtesa e vjetër e Gjykatës së Lartë në Dhaka|Gjykatën e Lartë]] dhe [[Curzon Hall]]-in. Qyteti ishte vendqëndrimi i grupeve të ndryshme të popullsisë, si armenë, hebrej,<ref>{{cite news|work=The Jewish Chronicle|lang=en|title=The Extraordinary Story of the Bangladesh Jews|url=https://www.thejc.com/lifestyle/features/the-extraordinary-story-of-the-bangladesh-jews-1.58433|date=17 shtator 2015|accessdate=28 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164532/https://www.thejc.com/lifestyle/features/the-extraordinary-story-of-the-bangladesh-jews-1.58433|url-status=live|archive-date=28 shtator 2022}}</ref> anglo-indianë dhe hindu. Hindutë përfshinin si marvarët ashtu edhe hindutë bengalezë, që marreshin me një shumësi profesionesh, si [[mësimdhënia]], [[mjekësia]], ligji dhe sipërmarrja.<ref>{{cite news|title=Dhaka Before and After Partition|type=Opinion|date=2 dhjetor 2022|url=https://www.thedailystar.net/opinion/views/news/dhaka-and-after-partition-3185521|author=Mohammad Afzalur Rahman|lang=en|work=The Daily Star|accessdate=16 prill 2023|url-status=live|archive-date=16 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230416162455/https://www.thedailystar.net/opinion/views/news/dhaka-and-after-partition-3185521}}</ref> [[File:Mohera Zamindar Bari Singhodar & Kalicharan Lodge 5.jpg|thumb|left|408px|[[Zamindar Bari i Maherës]], shek. XIX]] Në planin politik, ndarja e lejonte Dhakën ta projektonte veten si flamurtare të bashkësisë myslimane të Indisë Britanike; si kundërpeshë e qytetit të [[Kalkuta|Kalkutës]], të mbizotëruar nga hindutë.<ref name="ëorldvieëcities.org"/> Në 1906, në qytet u themelua "All India Muslim League" gjatë një konference mbi arsimin liberal. Popullsia myslimane e Dhakës dhe Bengalit Lindor përgjithësisht e mbështeste ndarjen me shpresat se do të kishin mundësi më të mira punësimi dhe arsimimi. Shumë bengalezë, gjithësesi, e kundërshtuan ndarjen në dy të rajonit etno-gjuhësor. Ndarja u anullua nga një shpallje nga mbreti George V gjatë "Delhi Durbarit” në 1911. Britanikët vendosën ta ribashkonin Bengalin ndërsa kryeqyteti i Indisë u zhvendos nga Kalkuta në [[Nju Delhi]]. Si një "kompensim" për anullimin e ndarjes,<ref>{{cite news|title=University of Dhaka and the Partitioning of Bengal|url=https://www.thedailystar.net/star-weekend/dhaka-university-and-the-partitioning-bengal-1453546|work=The Daily Star|lang=en|date=25 gusht 2017|accessdate=29 shtator 2022|url-status=live|archive-date=29 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220929125945/https://www.thedailystar.net/star-weekend/dhaka-university-and-the-partitioning-bengal-1453546}}</ref> britanikët i dhanë qytetit një universitet të ri në vitet [[1920]].<ref name="neëagebd1">{{cite news|work=New Age|lang=en|url=https://www.newagebd.net/article/156210/oxford-of-the-east-or-the-mecca-university|title='Oxford of the East' or the 'Mecca University'?|accessdate=29 shtator 2022|url-status=live|archive-date=29 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220929125943/https://www.newagebd.net/article/156210/oxford-of-the-east-or-the-mecca-university}}</ref> Kjo periudhë u karakterizua nga ndërtesat qeveritare, bulevarde të gjera me tre linja dhe bangalou të forta të lyera me të bardhë të vendosur mes kopështeve të tejrritur (britanikët nuk arritën kurrë ta kontrollonin peizazhin mjedisore). Një herë e një kohë, ky ishte qyteti i ri; dhe megjithëse sot është larg së qeni pjesa më elegante dhe luksoze e qyetit, rrugët aty janë akoma më të gjera, pemët më të shumta dhe gjelbërimi më i dukshëm sesa në pjesët e tjera ".<ref name="himalmag1"/> [[File:রোজ গার্ডেন ১০.jpg|thumb|396px|[[Pallati i kopshtit të trëndafilave në Dhaka]], shek. XIX]] Disa nga institucionet arsimore të krijuara gjatë periudhës së sundimit britanik përfshijnë "Kolegjin e Dhakës", "Shkollën Mjekësore të Dhakës", "Kolegjin Eden", "Shkollë e Shën Gregorit", "Mohsinia Madrasa", "Kolegjin Xhaganatha" dhe "Shkollën e Inxhinierisë Ahsanullah". Garat me kuaj ishin argëtimi i parapëlqyer i parisë së rezidentëve në Ramna përkrahë "Klubit të Dhakës".<ref>{{cite web|website=Banglapedia, National Encyclopedia of Bangladesh|url=https://en.banglapedia.org/index.php/Ramna_Racecourse|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Ramna Racecourse|date=2012|lang=en|accessdate=1 tetor 2022|url-status=live|archive-date=1 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001145756/https://en.banglapedia.org/index.php/Ramna_Racecourse}}</ref> Automobilat filluan të shfaqen në zgrip të shekujve. Navabët e Dhakës zotëronin [[Rolls-Royce Motor Cars|Rolls-Royce-a]], ndërsa makinat Austin përdoreshin gjerësisht. "Beauty Boarding" ishte një mencë dhe restorant popullor. Në kohën e ndarjes së Indisë shumë familje të pasura hindu u zhvendosën në [[Bengali Perëndimor|Bengalin Perëndimor]] dhe pronat e tyre u shtetëzuan.<ref>{{cite magazine|date=21 prill 2007|url=https://archive.thedailystar.net/law/2007/04/03/rights.htm|title=Vested Property Act: A story of deprivation and exploitation|author=Dipanwita Roy|magazine=Law & Our Rights|lang=en|publisher=The Daily Star|accessdate=16 prill 2023|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230416164939/https://archive.thedailystar.net/law/2007/04/03/rights.htm|archive-date=16 prill 2023}}</ref> Meqë Dhaka e Vjetër konsiderohet si pjesa mogule e Dhakës, zona Ramna konsiderohet si pjesa britanike. Disa ndërtesa simbol në Dhaka të ndërtuara gjatë periudhës britanike janë: [[Northbrook Hall]], [[Ahsan Manzili]], [[Ruplal House]], [[Curzon Hall]], [[Ndërtesa e Vjetër e Gjykatës së Lartë]], etj.<ref name="Star.FJtD"/> [[File:DG 88 - 09 KHAWALI MOHERA JAMINDAR BARI 18 CENTURY TANGAIL IMG 2735.jpg|thumb|left|428px|[[Zamindar Bari i Maherës]], shek. XIX]] Xhamitë dhe faltoret myslimane: Xhamitë u bazuan në stilin provincial mogul, të fillimit të [[shekulli XVII|shekullit të XVII]] në [[Dhaka]]; ku materiali ndërtimor vijoi të bazohej te tulla. Në këtë kohë pushteti i vërtetë ishte tashmë në duart e britanikëve, ndikimi i të cilëve ndihej jo vetëm në elemente, por edhe në stilin e përgjithshëm të ndërtesës.<ref name="bparchitect"/> Xhamitë [[çauçala]] imitojnë formën e shtampave të çative prej kashte të kasolleve fshatare. Kjo traditë që vinte që nga Arkitektura e Sulltanatit në shekullin e XV, ishte përvetësuar nga ndërtesat myslimane në forma me tulla. Çau-çalat formohen nga katër segmente çatie që takohen në majë. Duke vijuar traditën mogule, muret e jashtme të suvatuar trashë ndahen në panele drejtkëndore me kamare. Dhomat përreth avllisë së madhe të mbyllur përballë shërbejnë si medrese. Si pasojë e ndikimit britanik, u bë e modës një arkitekturë më e kufizuar. Tiparet europianexhante duket se janë rezervuar kryesisht për arkitekturën zyrtare si ato me patronazh bretëror, pasi kur i njëjti arkitekt projektoi Çhote-Çok-ki-Masxhidin në [[1881]], ajo kishte [[arkada]] me majë dhe [[kupola]] me brinjë të traditës së mëhershme mogule.<ref name="bparchitect"/> [[File:পুরাতন হাইকোর্ট ভবনের পিছনের অংশ 1.jpg|thumb|396px|[[Ndërtesa e vjetër e Gjykatës së Lartë në Dhaka]]]] Në [[Dhaka]], që kishte qenë kryeqyteti i provincës para zhvendosjes së tij në Murshidabad në [[1704]], xhamitë vijuan të ndërtoheshin sipas traditës mogule me vetëm pak tipare evropiane në artikulimin e harqeve dhe hyrjeve. Xhamia tipike mogule ishte ose një strukturë katrore me një kupolë, ose drejtkëndore me një krahë të vetëm dhe tre ose pesë kthina, ku sipërfaqja e jashtme e suvatuar ishte e artikuluar me panele me kamare të verbra. [[Kupola]] mbi një tambur të lartë, përdorte kulla të larta e të holla këndore si dhe dekorime me bedena. Nga [[shekulli XIX|shekulli i XIX]], disa xhami të vogla me vetëm një kupolë në [[Dhaka]] janë Xhamia e Rrugës Haranath Ghosh ([[1801]]) mbi një platformë të ngritur me dy dyqane në anë të rrugës; Xhamia e Rrugës së Bashkisë ([[1810]]) me kornizë lakore; Xhamia Kalutola Xhami ([[1812]]); dhe Xhamia Mian Saheb Maidan ([[1825]]) në Lakshmi Bazar, në të cilën mozaiku "çini tikri" (me copa porcelani) daton nga një rinovim i vitit [[1908]].<ref name="bparchitect"/> Xhamia Beçaram Deuri ([[1873]]) në [[Dhaka]] është e pazakontë se është një xhami me vetëm një krahë, tre kthina, me pesë [[kupola]] në vend të vetëm treve. Ndodhen edhe dy kupola të vogla me madhësi të njëjtë në të dy krahët e asaj qëndrorë, që i korrespondojnë dy kthinave anësore në brendësi, që ndahen horizontalisht nga harqe të vegjël tranversalë. Disa nga xhamitë tre-kupolëshe janë një në rrugicën Abdul Hadi, Kajetuli ([[1804]]); Xhamia e Sitara Begumit në Singtola ([[1814]]) mbi një platformë të ngritur; Xhamia e Rrugës Kazi Alaudin ([[1826]]); dhe Xhamia e Daroga Amirudinit në Badamtali Ghat e fundit të [[shekulli XIX|shekullit të XIX]], e ndërtuar pranë mauzoleut të tij me një kupolë. Hyrjet e gënjeshtra me grila në stuko, mihrabët e artikuluar së jashtmi të kësaj xhamie janë dekoruar me ngjyra të ndezura dhe në mënyrë të stërholluar. [[File:Swamibag temple.jpg|thumb|left|280px|[[Tempulli Svami Bagh në Dhaka]], ndërtuar në vitin 1902]] Kishat: Kisha Anglikane e Shën Thomait në Rrugën Johnson u përfundua në [[1819]], dhe u shenjtërua të djelën e 10 korrikut [[1824]] nga peshkopi Heber, metropolitani i Kalkutës, kur ai vizitoi Dhakën. Së jashtmi, veranda e tij, bedenat e kreneluara, kulla e sahatit dhe [[Arkitektura Gotike|harqet gotike]] janë të ngjashëm me kishat parrokiale në Angli. Salla kryesore ka çati të sheshtë të mbajtur nga trarë druri brenda, por çatia e verandës është e pjerrët. Dy shtylla me hulliza me funksion jo peshëmbajtës mbizotërojnë interiorin që është i zhveshur nga shtatoret, por ka një altar dhe kryqëzim.<ref name="bparchitect"/> E vendosur në afërsi, në Pazarin Lakshmi ndodhet Kisha e Kryqit të Shenjtë, e përfunduar dhe e bekuar si një katedrale në [[1898]]. Së jashtmi, tipari i saj më i dallueshëm është majëza e sajë me dy kate e çpuar nga dritare gotike me figura. Interiori i madh me shenjtëroren e përpunuar ka shtatore të shumta, një altar me kryq nga Pasioni i Krishtit, me Shën Mërinë dhe Shën Gjonin në dy anët dhe një dritare me rozetë mbrapa. Tavani i absidës është pikturuar me engjëj dhe Jezuin si Qengji i Zotit, të gjitha simbolikat e lavdisë qiellore. Pallatet dhe ndërtesat qeveritare: Pronarët feudalë të tokave dhe zamindarët me origjinë vendore me titujt raxha dhe maharaxha ndërtuan rezidenca pallatore me tipare të theksuara evropiane në fshat, nga ku qeverisnin pronën e tyre. Vendbanimi Permanent i [[1793]]-it krijoi një klasë të re të pasur aristokrate që bleu zamindaritë (prona feudale tokash) e dështuara të sistemit mogul. Stili i tyre perëndimor i jetesës pasqyrohet qartë në arkitekturën e tyre, që paraqet kolona klasike, [[kupola]] me tamburë të lartë dhe dritare, frontone, harqe romane gjysmë-rrethore, shkallë dhe salla në qendër të bllokut kryesor me dhoma në secilën anë.<ref name="bparchitect"/> Shumë rezidenca pallatore të zamindarëve të pasur u ndërtuan në [[shekulli XIX|shekullin e XIX]] dhe fillimin e [[shekulli XX|shekullit të XX]]. Varësia nga Britania dhe zbehja graduale e traditës rrënjore është pasqyruar në arkitekturën e kohës. [[File:Eastern Central Door - Husaini Dalan - Imambara - Dhaka 2015-05-31 2640.JPG|thumb|273px|Hyrja qëndrore lindore e Husaini Dalanit]] ====Husaini Dalani==== {{main|Husaini Dalani}} '''Husaini Dalani''' ({{lang-bn|হোসেনি দালান}}, {{lang-ar|حسیني دلان}}) është një imambarë (shtëpi imami) që fillimisht u ndërtua gjatë [[Perandoria Mogule|Sundimit Mogul]] në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]] në Pazarin Bakshi të Dhakës së Vjetër.<ref name="bpHD">{{cite book|author=A. B. M. Husain|chapter=Hussaini Dalan|lang=en|chapter-url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Husaini_Dalan|editor1=Sirajul Islam|edition=i 2-të|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|accessdate=2 shtator 2022|year=2012|ol=30677644M}}</ref> U ndërtua si [[imambara]] e bashkësisë [[Islami Shi'i|Shiite]]. Husaini Dalani shërben si hysejnija kryesore e Dhakës, sheshi i mexhlisit ose grumbullimeve të zhvilluara gjatë muajit [[muharrem]]. Grumbullimi dhjetë-ditor përkujton martirizimin e [[Husejn ibn Aliu]]t, nipi i profetit [[Muhammedi|Muhamet]] të martirizuar në Betejën e Qerbelasë në [[Iraku|Irak]], në ditën e dhjetë të [[muharrem]]it të vitit 61 të hixhrit (10 tetor [[680]]). ===== Historia ===== [[File:HusniDalan006.JPG|thumb|left|396px|Pamje e verandës jugore të Husaini Dalanit]] Sipas Taylor (1839) "Vendet krysore muhamedane të adhurimit janë Edgah dhe Hossaini Delauni, ky i fundit thuhet se ka qenë ndërtuar nga një person i quajtur Mir Murad, që mbante darogatin të Navarrah Mehalave dhe kishte përgjegjësi për ndërtesat publike në kohën e Sulltan Muhamad Azam".<ref name="ArchnetHD">{{cite web|work=Archnet|lang=en|title=Husaini Dalan|url=https://www.archnet.org/sites/4130|access-date=19 tetor 2024|archive-date=8 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241108151529/https://www.archnet.org/sites/4130|url-status=dead}}</ref> Ai u ndërtua gjatë subahdarisë (guvernatoratit) së princit Shah Shuxha (në funksion në vitet [[1639]]&ndash;[[1647]] dhe [[1652]]&ndash;[[1660]]), djali i perandorit mogul [[Shah Xhahani|Shah Xhahan]]. Megjithëse Shuxha ishte një [[Islami Sunit|mysliman syni]], ai patronizoi edhe institucione [[Islami Shi'i|shiite]]. Sipas traditës, thuhet se Mir Sajid Muradi pati një shfaqje të Imam Husejnit duke ndërtuar një 'taziah hane' d.m.th. "shtëpi vajtimi", gjë që e nxiti atë të ndërtonte Husaini Dalanin. [[File:Husaini Dalan - Imambara - North-eastern View - Dhaka 2015-05-31 2632-2634.TIF|thumb|479px|Pamje nga këndi veri-lindor i ndërtesës]] Ndërtesa origjinale mund të ketë qenë një "taziah hane" e vogël, mbi themelet e të cilës në kohët e mëvonshme u rindërtua dhe zgjerua deri në formën e tanishme. Gjatë [[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore|Sundimit të Kompanisë së Indisë Lindore]], në vitet [[1807]] dhe [[1810]] ajo u riparua. Data origjinale e ndërtimit është akoma e debatuar, por Husaini Dalani në formën e tij të tanishme i atribuohet naib nazimit Nusrat Xhang, që e rindërtoi imambarën në [[1823]]. Çatia e tanishme e sheshtë u rindërtua nga navabi i Dhakës Sir Khvaxha Ahsanuallah Bahaduri, pas [[tërmeti]]t të vitit [[1897]], ndërsa u shtua edhe një tjetër verandë në anën jugore.<ref name="ArchnetHD"/> ===== Arkitektura ===== Ndërtesa kryesore është e vendosur në mes të kompleksit, ndërtuar mbi një sipërfaqe prej rreth {{convert|871|m2|acre}}. Në jug duke prekur ndërtesën ndodhet një “pellg” që ka një sipërfaqe prej {{convert|1377|m2|acre}}. Ky pellg është tërheqja kryesore, e cila i prek muret e ndërtesës.<ref>{{cite web|author=M. M. Faiz Shirazi|title=About Dalan|work=Hussaini Dalan|date=10 dhjetor 2012|url=http://www.hussainidalan.com/en/index.php/about-dalan|lang=en|url-status=dead|archive-date=17 qershor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140617100240/http://www.hussainidalan.com/en/index.php/about-dalan}}</ref> I ndërtuar mbi një zoklaturë të ngritur, që ngjitet me një palë shkallë në lindje, është një ndërtesë e gjatë drejtkëndore me katër [[çhatri|kabina]] të thjeshta, por elegante në kënde. Një portik [[arkada|arkadë]] i ndërtuar në mënyrë tërheqëse në veri i mundëson hyrjen e djathtë të ndërtesës, ndërsa një depozitë uji me muraturë guri është e vendosur drejtpërdrejtë në jug të ndërtesës. [[File:Hussaini Dalan 05.JPG|thumb|left|381px|Pamje e brendshme]] Eksteriori përfshin si stilet [[Arkitektura Mogule|Mogule]] ashtu dhe [[Arkitektura Britanike|Britanike]] të traditave arkitekturore. [[Veranda]] jugore, që shikon nga depozita e thellë e ujit, ilustron më së miri artiketurën perëndimore, me katër kolona të [[Rendi dorik|Rendit dorik]] që e mbajnë atë. Veçoritë mogule shihen në pavijonin tre-katësh të bashkangjitur me dritaret harkore dhe një radhë "kanxhurash" (bedena dekorative) në çati.<ref name="ArchnetHD"/> Kati kryesor i ndërtesës është ngritur mbi një bodrum që ka dhoma që përmbajnë varre. Në katin kryesor, dy salla të mëdha të njohura si salla shirni dhe salla khutba janë vendosur kurriz për kurriz për të formuar bërthamën e kompleksit ndërtimor. Salla shirni, e drejtuar nga jugu, është ngjyrosur me të zezë për të treguar dhimbjen dhe vajtimin për vdekjen e Husejnit, ndërsa salla khutba, e drejtuar nga veriu, ka një mimbar me shtatë shkallë druri. Në këtë të fundit janë varur majft simbole fetare. Këtyre sallave u janë shtuar dhoma dytësore dy-katëshe, në të djathtë dhe në të majtë, me gjasa për ogur të mbarë. Këto dhoma me gjasa shërbenin për të bujtur mbledhjen e grave. Gjithashtu, ka një seri prej tre dhomash në lindje dhe perëndim. Dhomat anësore, me përjashtim të dhomës më veriore anësore, në katin e dytë kanë galeri. Façada jugore e ndërtesës ka anash dy kulla të zgavërta tre-katëshe shumë-këndëshe, të kurorëzuara me [[kupola]]. Parapeti i ndërtesës përbëhet nga bedena të ngjyrosura dhe mbi katër këndet e saj janë katër [[çhatri|kioska]]. Ndërtesa si e tërë paraqet një pamje moderne me mbetjet e arkitekturës së vjetër aty-këtu.<ref name="bpHD"/> [[File:Ruplal House 1875.jpg|thumb|379px|Ruplal House në 1875]] ===='''Ruplal House'''==== {{Main|Ruplal House}} ''Ruplal House'' (më herët e njohur si '''Aratun House''') është një ndërtesë rezidenciale madhështore e [[shekulli XIX|shekullit të XIX]] në zonën e Farashganxhit në Dhakën e Vjetër, Bangladesh. Ajo është një ndërtesë dy-katëshe e ndarë në tre blloqe të pabarabarta, në stile lehtësisht të ndryshëm. Rezidenca zgjatet rreth 9144 m përgjatë bregut të lumit. Blloqet me një sipërfaqe të përgjithshme prej mbi {{convert|24000|m2|ha}} në dy kate, përfshijnë mbi pesëdhjetë dhoma të madhësive të ndryshme. Nga to holli qëndror në katin e sipërm të krahut perëndimor, ishte një sallë mbresëlënëse kërcimi e dekoruar në mënyrë elegante. Në veri dhe jug dy veranda të gjera zënë të gjithë gjatësinë e bllokut dhe mbahen me [[rendi korintik|gjysmë-kolona të rrumbullakta korintike]] ose shtylla katërkëndore tullash me harqe të segmentuar tre-rrathësh sipër. =====Historia===== Në [[1730]] francezët u vendosën në [[Dhaka]] për të ngritur sipërmarrjet e tyre. Ata blenë një shtëpi në bregun Burigangës nga xhamindari Sheikh Mutiullah dhe bënë rezidencën e tyre në vend, tashmë të njohur si [[Ahsan Manzili]]. naib nazimi, Navazish Ali Khani u dha leje atyre të ndërtonin tregun e tyre në zonë, kështu ajo u emërtua 'Frençganxh', por për vendasit ajo u njoh si 'Farashganxh'. Francezët nuk mundën të përfitojnë shumë, kështu që e lanë atë në [[1784]]. Xhamindar Pogose, armen, e mori me qera pronën nga qeveria britanike. Në vitin [[1680]] një digë apo argjinaturë u ndërtua përgjatë bregut të lumit Buriganga për ta mbrojtur bregun nga përmbytjet dhe [[erozioni]], ashtu si dhe për të mundësuar një zonë rekreacionale përgjatë Burigangës. Në [[1864]], ajo u ndërtua nga komisioneri C.T. Buckland, prandaj u njoh si ''Buckland Bandi''. Band është një fjalë [[gjuha hindi|hindi]] ({{lang-hi|बंद}}) që tregon një rrethim dytësor, tipikisht të përbërë nga një mur, që rrethon një ujëmbledhës ose ose një argjinaturë apo një mekanizëm për të mos lejuar derdhjet e rrjedhjet. ''Buckland Bandi'' ishte një vend grumbullimi i ri për banorët e Dhakës; ata vinin këtu të shijonin pamjen e lumit. Sipas autobiografisë së Ridoai Nath Moxhhumderit, në fillim aty u vendosën 12 banka çeliku që nuk ishin të mjaftueshme. Kështu që u shtuan tetë banka të tjera. Ndërtimi i argjinaturës e shndërroi zonën në një vend shumë të pëlqyer dhe një sërë zamindarësh filluan të ngrinin banesat e tyre te dhe përreth bandit. [[File:Ruplal House old.jpg|thumb|left|372px|Ruplal House në fillim të 1900-ës]] Mjedisi fillimisht zotërohej nga pronari famëkeq armen i tokave në [[Dhaka]], Stefen Aratun, i cili e ndërtoi rezidencën në vitin [[1825]]. Më vonë në [[1840]] ajo u ble nga dy vëllezër, tregëtarë të pasur hindu, Ruplal dhe Raghunath Das. Ata kontraktuan “Martin Company”, një firmë arkitekturore nga [[Kalkuta]], e cila e rindërtoi atë me një kosto të stërmadhe.<ref name="ibrahim">{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/news/in-focus/ruplal-house-1624891|title=Ruplal House: Waiting for a light of resurrection|date=27 gusht 2018|work=The Daily Star|accessdate=31 gusht 2018|lang=en}}</ref> Rezidenca u ndërtua në bregun verior të lumit Buriganga, përkrahë ''Argjinaturës Buckland'' me pamje nga shëtitorja breglumore në lagjen Farashganxh të Dhakës së vjetër. Bijtë e Svarup Çandrës, Ruplal dhe Raghunath Das ishin zamindarë dhe tregëtarë hindu. Ruplali ishte ishte një adhurues i madh i muzikës. Ai nuk shpenzonte shumë në çështje shoqërore por shpenzonte shumë për muzikantët. Ruplal House ishte e shquar për bujtjen e aktiviteteve kulturore të kohës. Gurutë e muzikës klasike indiane si Ostad Alaudin Khani, Ostad Vall Ullah Khani dhe Lakshmi Devi u ftuan rregullisht në shfaqje. Ruplal House së pari u bë e njohur në vitin [[1886]], kur Ruplal Dasi organizoi një ballo në nder të nënbretit të Indisë, Lord Dufferin-it.<ref name="durdana">{{cite news|title=Ruplal House: Unique features in wholesale wreck|date=22 prill 2007|lang=en|newspaper=The Daily Star|url=http://archive.thedailystar.net/2007/04/22/d704222501120.htm|author=Durdana Ghias|accessdate=31 gusht 2018|archive-date=31 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180831141417/http://archive.thedailystar.net/2007/04/22/d704222501120.htm|url-status=dead}}</ref> Në [[1886]] Lord Dufferin u ftua për të vizituar [[Dhaka|Dhakën]] nga paria e kohës. Për këtë qëllim midis [[Ahsan Manzili]]t dhe ''[[Ruplal House]]it'' u zhvillua një garë, se kush do ta mirëpriste nënmbretin e Indisë. Kjo garë, me votat e parisë së qytetit, u fitua nga ''Ruplal House'', gjë që ja shtoi asaj rëndësinë politike në atë kohë. Për të shfaqur statusin e tyre shoqëror ata shpenzuan shumë për ta zbukuruar atë. Pas [[tërmeti]]t të vitit [[1897]] [[kulla e sahatit|kulla e orës]] së rezidencës u rrëzua dhe familja e zhvendosi rezidencën e saj në një tjetër vend, duke e braktisur atë për 50 vite. Historia e Pazarit Shjam fillon pasi familja Das e la shtëpinë. Në anën lindore të Ruplal House ndodhej një kopësht i emërtuar 'Roghubabur Bagaan' si dhe një argjinaturë e emërtuar 'Argjinatura Shajambabur'. Pasi familja e la shtëpinë, kopështi e humbi bukurinë e tij për shkak të mosmirëmbajtjes. Atëherë aty filloi tregu i njohur si Pazari Shjam. Mjedisi përreth argjinaturës u zhvillua si një zonë e pasur rezidenciale që u zu kryesisht nga oficerë dhe tregtarë evropianë të klasës së lartë. Por nga viti [[1930]] bregu i lumit e humbi cilësinë e tij rezidenciale dhe u zhvillua si një zonë komerciale. [[File:ঐতিহ্যবাহী রূপলাল হাউজ এখন স্থানীয় ব্যবসায়ীদের দখলে.jpg|thumb|406px|pamje e rezidencës me tregtarët zaptues]] Pas ndarjes së [[India|Indisë]] në [[1947]], familja Das e la Dhakën për të shkuar në [[Kalkuta]]. Në vitin [[1958]] Ruplal House-in dhe disa shtëpi të tjera në [[Dhaka]] i mori Familja Xhamall, në shkëmbim të shtëpisë së tyre në zonën shik të ''Auckland Square'' në Kalkuta. Në [[1962]], kjo u formalizua nëpërmjet një akti shkëmbimi.<ref name="durdana"/> Mohamed Sidik Xhamall dhe vëllai i tij më i ri, Ibrahim Sidik Xhamall u bënë bashkëpronarët e Ruplal House-it duke e riemërtuar atë "Jamall House". Mohamed Sidik Xhamalli dhe i biri i tij Husain Sidik Xhamalli jetuan në katin e parë. Një tjetër djalë, Habib Sidik Xhamalli jetoi në katin e sipërm. Kati përdhes u përdor si një kamp policor e zyrë të ardhurash. Por në [[1976]] Mohamed Sidik Xhamalli dhe familja e tij mërguan në [[India|Indi]] dhe perëndim. Shumica e nipërve të tij dhe vëllai i tij, Ibrahim Sidik Xhamalli që mund të prentendojnë pronësinë mërguan në [[ShBA]], Britani, [[Kanadaja|Kanada]], [[Australia|Australi]] dhe vendet e Gjirit. Një pjesë e katit të parë të 'Jamall House-it' në [[1958]] u përdor nga shkolla përgatitëse ''princ Karim Ago Khan''. Në [[1973]] rezidenca u shndërrua në një kolegj, por kjo zgjati vetëm 16 ditë. Më vonë ajo u përdor si banesë rezidenciale e familjeve të nënoficerëve dhe oficerëve të rinj të ushtrisë. Blloku Roghunath është nën pronësi private që nga viti [[1948]]. Tani ndërtesa funksionon edhe si një kompleks rezidencial edhe si kompleks komercial. Është e mbushur me shitës erëzash dhe perimesh dhe nga një ngulim i pa-autorizuar zaptuesish, që kanë ngritur baraka dhe kioska përballë ndërtesës. Blloku lindor ka një pronar që e përdor si banesë në katin e parë dhe depo në katin përdhes. Sot, ''Ruplal House'' është e zënë nga shitësit vendorë të erëzave dhe perimeve dhe një ngulim i paautorizuar zaptuesish. Së fundmi ka qenë "mbrojtur" nga by the Departamenti i Arkeologjisë së Bangladeshit; por një ngulim zaptuesish vijon ende të mbajë pjesë të kompleksit. Nevojitet urgjentisht veprimi për të ruajtur këtë strukturë arkitekturore nga degradimi i mëtejshëm. Tashmë mjedisi përreth ''Ruplal House'', duke përfshirë edhe zonën e ''Argjinaturës Buckland'', përbëhet nga tregu më i madh i erëzave të Dhakës. Tregëtarët me shumicë të tipeve të ndryshme të erëzave e kanë zaptuar të gjithë zonën. Madje edhe brenda rezidencës janë futur disa familje. Pjesa tjetër e kompleksit, e njohur si Blloku i Raghunathit, i është dorëzuar një familjeje me origjinë indiane nga pasardhësit e Raghunath Babusë. Një numër i mirë i dyqaneve të erëzave tashmë po punojnë edhe në këtë pjesë.<ref>{{cite web|title=Ruplal House: Waiting for a light of resurrection|url=https://www.thedailystar.net/news/in-focus/ruplal-house-1624891|date=27 gusht 2018|work=The Daily Star|lang=en}}</ref> ===== Përshkrimi ===== [[File:রূপলাল হাউজ,ফরাশগঞ্জ,ঢাকা.jpg|thumb|left|406px|Pamje verande me kolona e Ruplal House]] Rezidenca dy-katëshe është e ndarë në tre blloqe të pa-barabarta, në stile lehtësisht të ndryshme, në një sipërfaqe të përgjithshme prej mbi 24 000 m². Ajo shtrihet madhështore përgjatë lumit rreth 9144 m e gjatë. Ajo ka [[Rendi dorik|kolona dorike]] dhe kishte një orë të madhe në majë, që u shkatërrua nga [[tërmeti]] i vitit [[1897]].<ref name="mamun">{{harvnb|Muntasir Uddin Khan Mamun|1993|p=257}}</ref> Planimetria e saj e themeleve ndjek formën e shkronjës 'E', me tre krahë që zgjaten drejt veriut, nga të cilët krahu i mesëm zgjatet rreth 1830 m. Ajo përmban një portik madhështor të mbajtur mbi një seri e lartë [[Rendi korintik|gjysmë-kolonash korintike]] me hulli, dhe kryesohet nga një pediment trekëndor, karakteristik i [[Arkitektura e Rilindjes|Arkitekturës së Rilindjes]]. Blloqet përfshijnë në dy kate mbi 50 dhoma të madhësive të ndryshme, me një sallë qëndrore në katin e sipërm në krahun mbresëlënës perëndimor, që është një sallë kërcimi e zbukuruar në mënyrë elegante me dysheme [[druri]]. Në anën veriore dhe jugore shtrihen veranda të gjera në gjithë gjatësinë e bllokut, dhe që mbahen nga [[Rendi korintik|gjysmë-kolona korintike]] të rrumbullakta ose shtylla katërkëndore tullash me harkada të segmentuara tërfilore sipër. "Ruplal House" ishte konkurentja e vetme e [[Ahsan Manzili]]t gjatë periudhës koloniale britanike.<ref>{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/news/in-focus/ruplal-house-1624891|title=Ruplal House: Waiting for a light of resurrection|lang=en|newspaper=The Daily Star|date=27 gusht 2018}}</ref> Blloqet e rezidencës në themele ishin të ndarë, por në katin e sipërm të lidhur nga një [[arkada|arkadë]]. Këto tre blloqe sipas madhësisë ishin:<ref>{{harvnb|Sanjida Ahmed Sinthia|2010}}</ref> # Blloku i Ruplalit, krahu perëndimor – rreth 7 620 metra². # Blloku i Raghunathit, krahu lindor – rreth 3 657 metra². # Blloku Qëndror, afërsisht 2 743 metra². Blloku i Ruplalit u dizenjua në [[Arkitektura Neo-klasike|stilin Neo-klasik]]. Ky krah madhështor ishte katror në planimetri me një oborr qëndror katror. Kolonat e thjeshta i japin oborrit ndjesinë e dritës dhe përpjesëtimit. Dhomat u vendosën rreth këtij oborri qëndror në mënyrë që të krijonin privaci. Hyrja e tij kryesore është nga portiku verior me një pediment trekëndor mbi kolona të hullizuara, e me [[Rendi korintik|kapitele të stilit korintik]], që vënë në dukje hyrjen dhe hyrjen e tij dytësore nga oborri përmes serisë së harkadave që janë mjaft ftuese. Blloku i shërbimeve me lartësi më të ulët është lehtësisht i shkëputur nga blloku kryesor. [[File:DG 26 -08 RUP LAL HOUSE FARAS GONJ 1680 DHAKA IMG 4433.jpg|thumb|408px|Pamje e Ruplal House afër lumit]] Themelet: themelet peshë mbajtëse me tulla janë përdorur si superstrukturë pa përdorur ndonjë përforcim. Nuk shfaq ndonjë shenjë çarjeje apo plasaritje në themele. Plinta është 5 cm nga toka. [[Muri|Muret]]: Janë peshë-mbajtës 63.5 cm të trashë. Punimi me tulla është i shtresëzuar në mur. LLaçi me gëlqere është përdorur si material lidhës dhe suva. [[Kolonat]]: Tre lloje kolonash; kolona [[Rendi korintik|Neo-korintike]], cilindrike dhe drejtkëndore. [[Arkada|Harkadat]]: Shërbejnë si trarë prej tulle mbi dyer, dritare dhe daljet e ajrimit. [[Trarët]]: Trarët prej [[çeliku]]: Për zgjatje më të madhe përdoren trarë të dyfishtë [[çeliku]]. Trarët prej çeliku janë të madhësisë 7.62 cm x 15.24 cm, 10.16 cm x 20.32 cm dhe 15.24 cm x 30.48 cm. Trarët prej [[druri]] janë të madhësisë 7.62 cm x 7.62 cm. [[Dyshemeja]]: dysheme e shtresëzuar 27.94 cm trashë prej oksidi të kuq, pllaka me tulla, llaç gëlqeror. [[Shkallët]]: shkallët prej druri: një shkallë është pjesërisht e përforcuar. Shkallët prej druri janë përforcuar me shirita hekuri. [[materialet ndërtimore|Materialet]]: [[Tulla]]t janë përdorur si materiali kryesor i ndërtimit. Ato janë të madhësive dhe formave të ndryshme. Pllaka tulle janë përdorur në kornizë. [[Suva (arkitekturë)|Suvaja]]: Llaç gëlqeror. në mure dhe kolona nuk shihen plasaritje pasi është përdorur kollë. Materiale zbukuruese: pllaka mermeri, ''terrazzo'', oksid i kuq, qelq i ngjyrosur. Bllokut i Raghunathit, që ndodhet në pjesën lindore të kompleksit, ka stil të ndryshëm arkitekturor. Nuk ka [[arkada]] në façatën e oborrit të hyrjes në veri. [[kapiteli|Kapitelet]] nuk janë [[rendi korintik|korintikë]], por duken më shumë me prejardhje indiane. Këto kolona janë kryesisht cilindrike prej tullash me kapitele të thjeshta katërkëndore. Punimi i këtij blloku në fakt është më i zakonshëm se ai në Bllokun e Ruplalit. Ky bllok përbëhet nga dy oborre drejtkëndore. Dhomat janë më gjatësore. Është e dallueshme një përpjekje për ta zonuar. Zonat e shërbimit janë grupuar bashkë dhe vendosur anën e mbrapme të ndërtesës dhe shkallët janë në kënde. Duke ngjitur shkallët, shpaloset një sekuencë graduale hapësirash në zonat e ndërmjetme – [[veranda]]t, përgjatë dhomave të qëndrimit deri te dhomat e gjumit dhe përtej saj, oborri i brendshëm i hapur dhe në fund blloqet e shërbimit. Dy oborret e brendshme të hapur, shërbejnë si puse drite, duke lejuar dritë të mjaftueshme dhe ajrim për dhomat e të dy kateve. Çdo dhomë ka një numër të madh dyerësh dhe dritaresh. [[File:DG 26 -08 RUP LAL HOUSE FARAS GONJ 1680 DHAKA IMG 4435.jpg|thumb|left|408px|Pamje e Ruplal House afër bregut të lumit]] Muret peshë-mbajtës 55.88 cm me tulla si Blloku i Ruplalit. Këtu janë përdorur tulla dhe llaç gëlqeror. Muret janë lyer me gëlqere dhe bojë. Dyshemetë janë ndërtuar me pllaka balte të pjekur të mbuluara me llaç gëlqeror dhe janë lyer me oksid të kuq. Tavani mbështetet mbi trarë druri që shtrihen në gjatësinë e secilës pllakë. Kjo kornizë është e mbështetur në mure me pllaka çeliku. Mungojnë trarët prej [[çeliku]]. Çatia ka një shtresë tarracimi gëlqeror. Përdoren harqe prej tullash. Blloku Qëndror ka ngjashmëri me Bllokun e Ruplalit, por në planimetri është shumë i ngjashëm me [[Ahsan Manzili]]n, një ndërtesë e të njëjtës kohë. Dy harkada portikësh e lidhin atë me blloqet e Ruplalit dhe Raghunathit, që janë trajtuar në mënyrë të ndryshme. Harkada e portikut perëndimor ka në krye një fronton thelbësisht oriental që duket se është një shtesë e mëvonshme. Harkada lindore, nga ana tjetër, vijon në të njëjtin stil si Blloku Qëndror. Ky bllok përbëhet nga infrastruktura rekreacionale, si dhomat e kërcimit, holli i muzikës klasike etj. Në të dy anët e bllokut ka [[veranda]] të dyfishta, që e bëjnë vendin të hapur dhe krijon marrëdhënie midis mjedisit të jashtëm dhe brendësisë. Për shkak të hapjeve të mëdha në çdo mur dhomat janë të ndriçuara përshtatshëm në mënyrë natyrore. Trashësia e madhe e murit e mbron ndërtesën termikisht. Ky bllok është ndërtuar me mure peshë-mbajtës; kolonat janë përdorur në veranda dhe portikë. Muri 76.2 cm i trashë, i gjithi i ndërtuar me tulla, për shkak të sallës së kërcimit 6.70 m të lartë. Dyshemetë janë shtruar me pllaka balte të pjekur që qëndrojnë mbi një sistem rrjetë druri dhe pastaj me një shtresë llaçi gëlqeror mbi të. Veçoria më tërheqëse e sallës së kërcimit është dyshemeja e saj prej druri që është shtruar me parket dhe qëndron mbi trarë të trashë druri. Kolonat cilindrike janë ndërtuar me tulla rrethore, ashtu si shumica e hapjeve harkore, që kanë përjashtuar kështu përdorimin e trarëve. Muret, gjithashtu prej tulle që është materiali kryesor strukturor, janë të gjithë peshë-mbajtëse. Shkallët prej druri mbështeten prej një sistemi kornizë trarësh. Ndërsa në shtrimin e dyshemeve janë përdorur pllakat prej balte të pjekur. Kurse si material lidhës është përdorur llaçi gëlqeror gjithashtu edhe në dyshemenë e sallës së kërcimit. Ndërsa druri është përdorur në krijimin e sistemit të trarëve. Në sistemin e trarëve janë përdorur edhe trarë çeliku si përforcues. [[File:Ahsan_Manzil-Front_View.jpg|thumb|396px|Pamje jugore e Ahsan Manzilit]] Në ndërtimin e shtyllave, qemerëve etj. janë përdorur tulla të përmasave të ndryshme. Zbukurimi i tavanit të sallës së kërcimit dhe vendeve të tjera të dekoruara është bërë me [[mozaiku|mozaikë]] të ndërlikuar. Gjithashtu në tavanin e sallës së kërcimit ka edhe pasqyra. Për të krijuar cilësinë dramatike të hapësirës është përdorur [[qelqi]] i ngjyrosur. Ndërsa dyshemeja e verandës është bërë me pllaka [[mermeri]]. ====Ahsan Manzili==== {{Main|Ahsan Manzili}} ''Ahsan Manzili'' ({{lang-bn|আহসান মঞ্জিল}}) ishte pallati rezidencial zyrtar i familjes së ''navabëve të Dhakës''. Kjo rezidencë madhështore është e vendosur në lagjen Kumartoli përgjatë brigjeve të lumit Buriganga në [[Dhaka]] të [[Bangladeshi]]t. Ndërtimi i saj filloi në vitin [[1859]] dhe përfundoi në [[1869]]. Është ndërtuar në [[Arkitektura Indo-Saraçene|stilin arkitekturor Indo-Saraçen]] dhe është përcaktuar si [[Lista e vendeve të trashëgimisë së Dhakës së vjetër|Vend i Trashëgimisë së Dhakës së Vjetër]]. Për të ruajtur kulturën dhe historinë e kompleksit më 20 shtator [[1992]] ai u bë godinë e Muzeut Kombëtar të Bangladeshit.<ref name="bpmanzil">{{cite book|author=Mohammad Alamgir|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ahsan_Manzil|ol=30677644M|chapter=Ahsan Manzil|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=30 maj 2024}}</ref> Kompleksi pallator i ndërtuar në shekullin e XIX, ka luajtur një rol të rëndësishëm në historinë e [[Bangladeshi]]t. =====Historia===== [[File:DG 119 - 10 ahsan manjil a malek babul 31.jpg|thumb|left|204px|Hollësi e një bunjatoje të dekoruar me guacka kërmijsh deti]] Gjatë [[Perandoria Mogule|Periudhës Mogule]], në këtë vend ndodhej [[shtëpia]] me kopështin e Sheikh Enajetullahut, zamindari (pronar tokash) i Xhamalpur Parganas. Sheikh Enajetullahu ishte një person shumë i pazakont. Ai bleu një zonë shumë të madhe në Kumartuli dhe e përfshiu atë në shtëpinë e tij me kopësht. Aty ndërtoi një pallat të bukur që e emërtoi "Rang Mahal" (pallati i kënaqësisë). Për tu dëfryer, ai mbante vajza të bukura të mbledhura nga vende të ndryshme, duke duke i veshur ato me veshje dhe stoli të mahnitshme.<ref name="Manzil0">{{cite web|lang=en|title=Ahsan Manzil: The Tale of the Pink Palace|website=Daily Asian Age|date=4 qershor 2016|url=https://dailyasianage.com/news/20933/ahsan-manzil-the-tale-of-the-pink-palace|accessdate=30 maj 2024}}</ref> Thuhet se navabi i Dhakës (përfaqësuesi i perandorit mogul) në atë kohë, ishte i tërhequr nga një nga vajzat e bukura. Ai e ftoi Sheikh Enajetullahun në një festë, një natë, dhe organizoi një komplot duke e vrarë atë kur po kthehej në shtëpi. Vajza që u bë shkak, kreu gjithashtu vetvrasje nga dhimbja dhe ankthi. Ai u varros në këndin veri-lindor të kopshtit të pallatit por varri i tij u shkatërrua në fillim të [[shekulli XX|shekullit të XX]]. [[File:Ahsan Manzil gate2.jpg|thumb|381px|Pamje e Portikut kryesor]] Biri i tij, Sheikh Matiullahu, me gjasa në periudhën e navabit Alibardi Khan rreth vitit [[1740]], ia shiti pronën tregëtarëve francezë. Përkrahë pallatit ata kishin ngritur një qendër tregtare, që pas blerjes së këtij kompleksi u bë më e pasur. Në atë kohë, tregtarët francezë mund të bënin biznes pa paguar taksa me dekret të perandorit mogul [[Aurangzebi|Aurangazeb]]. Në këtë mënyrë, francezët u bënë shumë të pasur duke konkuruar me britanikët dhe tregëtarë të tjerë evropianë. Ata bënë një pallat të madh dhe gërmuan një pellg për ujë të ëmbël në terrenin e sapo-blerë. Pellgu, që u quajt "Les Jalla" në atë kohë, ekziston ende në kompleksin e Ahsan Manzilit.<ref name="Manzil0"/> Por si pasojë e fuqisë në rritje angleze, franzezët u detyruan ta linin nënkontinentin. Ata vendosën ti shisnin pronat e tyre në [[Dhaka]]. Kështu në [[1830]], kompleksi në Kumartuli u ble nga zamindari i Dhakës, Khvaxha Alimullah.<ref name="bpmanzil"/> Alimullahu e ktheu atë në rezidencën e tij, duke kryer rindërtimet dhe rinovimet e nevojshme. Në atë kohë, në kompleks u shtua një stallë dhe një xhami familjare. Pasi djali i tij i madh ishte thellësisht i devotshëm dhe i pa interesuar në biznes dhe gjërat e kësaj bote, në [[1846]] ai caktoi Abdul Ghanin, djalin e tij të dytë nga gruaja e dytë, menaxherin e pronave familjare. Pas vdekjes së tij, i biri, Abdul Ghani e emërtoi pronën Ahsan Manzil sipas djalit të tij, Ahsanullah. Rreth një dekadë më vonë, ai kontraktoi "Martin and Company", një firmë ndërtimi dhe inxhinierike evropiane, për të bërë një master plan për rezidencën e tyre me Ahsan Manzilin si fokusin kryesor. Pallati u ndërtua gjatë viteve [[1859]]–[[1872]].<ref name="bpmanzil"/> Në anën lindore të ndërtesës së vjetër, ai bëri një ndërtesë të re me një dizajn të ndryshëm, gjithashtu i bëri rikonstruksione të shumta ndërtesës së vjetër. Ndërtesa e vjetër e blerë nga tregëtarët francezë u shndërrua në Andar Mahal (pallati i zonjave). Ndërsa ndërtesa e re u quajt "Rang Mahal".<ref name="Manzil0"/><ref>{{cite web|lang=en|title=Ahsan Manzil: An Aristocracy of the Ancient Era|url=https://beautifulbangladesh.gov.bd/newsletter/single/479|website=Bangladesh Tourism Board|access-date=2 qershor 2024|archive-date=23 janar 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240123104129/https://beautifulbangladesh.gov.bd/newsletter/single/479|url-status=dead}}</ref><ref name="Manzil1">{{cite web|author=Adnan Zillur Morshed|date=2 korrik 2018|url=https://www.thedailystar.net/in-focus/palace-the-river-ahsan-manzil-1598293|title=A Palace on the River: Ahsan Manzil|work=The Daily Star|lang=en|accessdate=30 maj 2024}}</ref> [[File:আহসান মঞ্জিলের প্রধান সিড়ির পার্শ্ব দৃশ্য.jpg|thumb|left|345px|Pamje e shkallëve të jashtme]] Më 7 prill [[1888]], një [[tornadot|tornado]] shkatërrues goditi Dhakën ashtu si dhe [[tërmeti]] i 12 qershorit [[1897]] duke shkaktuar dëme të mëdha. Ahsan Manzili, veçanërisht ndërtesa e Andar Mahalit, u dëmtua shumë, sa që përkohësisht u braktis. Një inxhinier anglez nga [[Kalkuta]] u ftua aty për ta shqyrtuar pallatin.<ref name="Manzil1"/> Ai dha mendimin se përveç "Rang Mahalit", që kërkonte vetëm riparime, të gjitha ndërtesat e tjera duhet të rindërtoheshin. Kështu Ahsanullahu e vuri plotësisht në vëmendje rikonstruksionin e rezidencës. Ai rindërtoi Andar Mahalin dhe riparoi Rang Mahalin duke përdorur tulla të cilësisë së mirë që u sollën nga zona e Raniganxhit. Rang Mahalit iu shtua [[kupola]] e tanishme e mrekullueshme.<ref name="bpmanzil"/> Çfarë kishte qenë më parë qendra tregëtare franceze u rindërtua si një ndërtesë dy-katëshe e ngjashme me Rang Mahalin, me të cilin katet e para lidheshin me një urë druri. Të gjitha ndërtesat gjatë asaj kohe, morën një dizajn të ri, nën mbikëqyrjen e inxhinierit vendor, Gobindra Çandra Roi.<ref name="Manzil0"/> Ahsan Manzili është dëshmitar i shumë ngjarjeve historike të [[Bangladeshi]]t. Navabët e Dhakës i drejtonin nga këtu çështjet e tyre gjyqësore të pançajatit (këshilli i fshatit) çdo ditë. Ahsan Manzilin e vizituan ose ndenjën në të shumë dinjitarë të Indisë Britanike, si nënmbretërit, guvernatorët dhe zv. guvernatorët që vizituan Dhakën. Në [[1875]], nënmbreti Lord Thomas Northbrook mori pjesë në një program mbrëmjeje te Ahsan Manzili, kur ai erdhi në [[Dhaka]] për të përuruar sistemin e furnizimit me ujë, të ndërtuar nga navabi Abdul Ghani. Në [[1888]], edhe Lord Dufferin e pranoi mikpritjen e ofruar në Ahsan Manzil. Lord George Nathaniel Curzon, që u bë nënmbreti ose Guvernatori i Përgjithshëm i Indisë Britanike në [[1899]], erdhi në [[Dhaka]] për fituar mbështetje për Ndarjen e propozuar të Bengalit. Edhe në [[1904]] Lord Curzon, gjatë vizitës në Bengalin Lindor, qëndroi në këtë pallat si i ftuar i navab Salimullah Bahadurit.<ref name="Manzil0"/> [[File:Ahsan Manjil's Nawab Gate remainings 003.jpg|thumb|273px|Mbetje të portikut të navabit]] Pothuajse të gjitha veprimtaritë politike të navabit vërtiteshin përreth këtij pallati. Ahsan Manzili ishte djepi i "All India Muslim League". Në [[1906]], të ftuar nga navabi Salimullah, u mblodhën udhëheqësit myslimanë nga i gjithë nënkontinenti për Sesionin e 20-të të "All India Mohammedan Educational Conference". Mbledhja u zhvillua në Durbar Hall-in e Ahsan Manzilit, nga 27 dhjetori deri në 29 dhjetor 1906. Kurse më 30 dhjetor, këtu u formua "All India Muslim League", partia që më vonë do të krijonte [[Pakistani]]n, kur Britania të largohej nga nënkontinenti në [[1947]]. Kjo mbledhje ishte një ngjarje që pati ndikime kruciale në historinë politike të të gjithë [[India|Indisë]]. Pas vdekjes së Ahsanullahut në [[1901]], familja e humbi ndikimin dhe prestigjin sidomos nga mosmarrëveshjet e brendshme. "Dhaka Nawab State" u mor me aktin e "East Bengal Estate Acquisition" në 1952. Edhe shkëlqimi i rezidencës filloi të venitej, ndërsa familja u dobësua shumë financiarisht për tu kujdesur për një pronë kaq të madhe. Menjëherë pas marrjes së tokave navabi Habibullah e zhvendosi rezidencën e tij në "Paribag Green House". Pallati ishte në prag të kolapsit pasi pasardhësit i dhanë dhomat me qera pa konsideruar dinjitetin. Shumë pasardhës të varfër të navabit, ashtu edhe nevojtarë vendas, zaptuan mjedise të kompleksit. Ata i shkaktuan shumë dëme kompleksit duke e katandisur kompleksin për një përiudhë kohe në një barakishte të pistë.<ref name="Manzil1"/> [[File:আহসান মঞ্জিলের সম্প্রসারিত দৃশ্য.jpg|thumb|left|408px|Pamje ballore në gjysmë-lartësi e Ahsan Manzilit, majtas Andar Mahali, djathtas Rang Mahali]] Duke parë rëndësinë historike dhe arkitekturore të [[Ahsan Manzili]]t, Qeveria e Bangladeshit ndërmori nismën për ta mbrojtur dhe në [[1985]] e bleu atë duke filluar rikonstruksionin për të ruajtur strukturat e mbetura. Nën mbikëqyrjen e Drejtorinë e Punëve Publike dhe Arkitekturës, rikonstruksioni historik i Ahsan Manzilit dhe mjedisit të tij u përfundoi në vitin [[1989]]. Një pjesë e anës veriore të pronës iu dha Korporatës Qytetëse të Dhakës ndërsa gjysma e Andar Mahalit dhe zona rezidenciale navabe mbetën siç ishin. Për muzeun u përdor më pak se {{convert|5|acre|ha}}.<ref>{{cite web|title=Ahsan Manzil in Dhaka, Bangladesh|accessdate=20 gusht 2015|lang=en|url=http://www.lonelyplanet.com/bangladesh/dhaka/sights/castles-palaces-mansions/ahsan-manzil|website=Lonely Planet|archive-date=16 shtator 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160916003851/http://www.lonelyplanet.com/bangladesh/dhaka/sights/castles-palaces-mansions/ahsan-manzil|url-status=live}}</ref> Më 20 shtator 1992 Ahsan Manzili i çeli dyert e tij si godinë e Muzeut Kombëtar të Bangladeshit. Në të njëjtin vit, "Architect's Regional Council of Asia" e nderoi projektin e restaurimit me medalje të artë. Motivacioni i çmimit shkruan: "Nga virtualisht një rrënojë, Ahsan Manzili u restaurua dhe rikonstruktua në madhështinë e tij të mëparshme ….Restaurimi është gjithashtu një shembull i një programi me buxhet të vogël dhe tregon sa shumë mund të arrihet në [[Azia|Azi]] kur një bashkësi beson në vlerën dhe meritën e ruajtjes së arkitekturës së shkëlqyer për përfitimin e ekonomisë, kulturës dhe banorëve të tyre. Ai vendos një shembull të vlefshëm për tu ndjekur".<ref name="Manzil1"/> Tashmë, Ahsan Manzili është një muze popullor dhe një tërheqje e rëndësishme turistike në Dhakën e Vjetër. [[File:আহসান মঞ্জিল । সুনিদর্শন প্রত্নতাত্ত্বিক ভবন 12.jpg|thumb|379px|Pamje anësore e ndërtesës lindore me [[rendi korintik|kolona korintike]]]] =====Arkitektura===== Ahsan Manzili është një nga monumentet arkitekturorë më të rafinuar të [[Arkitektura Indo-Saraçene|Arkitekturës Indo-Evropiane]] të [[Bangladeshi]]t. Portali me tre harqe i kompleksit, façata tempullore e kryesuar nga një pediment, kapitelet e kolonave greko-romake, shtyllat dhe dritaret e harkuara, janë kryesisht shprehje e arkitekturës evropiane. Megjithatë ai ka të përzier edhe disa motive dekorative indiane, si [[veranda]]t e tërhequra të [[Arkitektura Mogule|modelit mogul]] për një klimë tropikale.<ref name="Manzil1"/> Kompleksi është i ndarë në anën lindore, të përbërë nga Rang Mahali, dhe anën perëndimore, të përbërë nga Andar Mahali. Dy krahët simetrikë anësorë shtrihen në një gjerësi prej 55.8 m. Pallati dy-katësh është ndërtuar mbi një platformë të ngritur 1 m dhe ka përmasa 125.4 m me 28.75 m. Kupola, me një dizajn kompleks, ndodhet në qendër të Rang Mahalit. Dhoma poshtë saj është katrore por që me punim me tulla përreth këndeve të çatisë janë shtuar trompa këndore për ti dhënë asaj një formë tetëkëndore. Në këtë mënyrë forma tetëkëndore duket si tamburi i kupolës. Dhe në fund [[kupola]] pjerrësohet gradualisht nga tetë këndet e 'tamburit' duke mar formën e gonxhes së [[zambaku]]t (Kumud Kali). Maja e kupolës që nga toka është 27.13 m e lartë.<ref name="bpmanzil"/> [[File:DG 119 - 10 AHSAN MONJIL DHAKA17.jpg|thumb|left|Pamje e hyrjes, me [[rendi jonik|kolona jonike]] në kat të parë dhe [[rendi korintik|korintike]] në të dytin dhe në tamburin e kupolës]] Ka portikë afërsisht 5.2 m të lartë në anët veriore dhe jugore të pallatit. Ndërtesa shtrihet me një pamje breglumore, e cila nëpërmjet kopështit ballor prej portikut jugor zbret me një palë shkallë të gjera. Dikur në kopështin përballë shkallëve ishte një shatërvan i shkatërruar, që është rindërtuar. [[Veranda]]t e gjera të veriut dhe jugut të të dy kateve qëndrojnë mbi [[arkada]] gjysmë-rrethore. Dyshemeja është e shtruar me mermer.<ref name="bpmanzil"/> Përgjatë anëve veriore dhe jugore të ndërtesës ka [[veranda]] me tarraca të hapura. Lartësia nga [[dyshemja]] në tavan është afërsisht 5.2 m në katin përdhes dhe 5.8 m në të parin. Së brendshmi, pallati është i ndarë në dy gjysma simetrike në të dy krahët e kupolës. Hapësira e brendshme përbëhet nga katër kthina përgjatë aksit lindje-perëndim dhe pesë kthina përgjatë aksit veri-jug. Në katin e dytë, "Darbar Hall-i" dhe salla e kërcimit (xholshaghar dhe naçghar) janë përkrahë [[rotonda|rotondës]], përkatësisht në lindje dhe perëndim. Këto dhoma paraqesin zbukurime elegante në dru të kupolës artificiale të [[tavani]]t, me dizajne gjeometrike. Dy dhoma të mëdha (''mehmankhana'') për zbavitjen e të ftuarëve. Ka një sallë ngrënieje me hapësirë të gjerë në katin e parë, drejtpërdrejt poshtë "Darbar Hall-it". Dyshemetë e sallës së ngrënies dhe "Darbar Hall-it" janë dekoruar me pllaka kineze të ngjyrosura më të bardhë, të gjelbër dhe të verdhë. Mbrapa rotundës ndodhet një palë shkallë monumentale prej druri, me hekurin e farkëtuar të balustradës që paraqet motive me gjethe hardhie. Gjatë ditëve të lavdishme të navabëve pranë shkallëve mbahej një libër vizitorësh i veshur me ar. Vizitorët e shquar të pallatit do të shënonin vëzhgimet e tyre.<ref name="bpmanzil"/> Dyert janë vendosur brenda harqeve gjysmë-rrethore. Dyert e brendshme kishin qelqe shumë-ngjyrëshe dhe të jashtmet ishin prej druri me dizajne. Çatinë e këtyre dhomave e mbajnë trarë prej druri. Dyert me qemerë janë zbukuruar me qelqe dhe gurë të ngjyrosur. Muret e pallatit janë 76 cm të trashë.<ref name="Manzil1"/> Rang Mahali në katin e parë të hyrjes ka [[rendi jonik|kolona jonike]], ndërsa në katin e dytë dhe në tamburin e kupolës përdor [[Rendi korintik|kolona korintike]]. Ai ka një dhomë ndenjjeje, një dhomë loje me letra, një bibliotekë, një dhomë ceremoniale dhe dy dhoma të ftuarish. Andar Mahali pwrdor [[rendi korintik|kolona dhe parasta korintike]]. Ai ka një sallë kërcimi, një magazinë, një sallë mbledhjeje, një dhomë thesari, një sallë ngrënieje, një sallë muzike dhe disa dhoma ndenjeje. Dhoma e famshme e blinduar e thesarit, ku depozitoheshin gjërat e çmuara të navabëve, ishte në mes të pesë dhomave, e vendosur në gjysmën perëndimore të katit përdhes. Verandat e gjera jugore në të dy katet dhe parapetet në krye ofrojnë një pamje delikate që është në harmoni me Rang Mahalin. Në ndërtimin e çatisë janë përdorur trarë prej hekuri.<ref name="bpmanzil"/> [[File:Curzon hall front.jpg|thumb|389px|Pamje ballore e Curzon Hall, Dep. i Fizikës]] ====Curzon Hall==== {{Main|Curzon Hall}} '''Curzon Hall''' është një ndërtesë e periudhës koloniale britanike që shërben si Fakulteti i Shkencave të Universitetit të Dhakës, i vendosur në Shahbag Thana të Dhakës, në Bangladesh.<ref name="bpCurzon">{{cite book|year=2012|author=Perween Hasan|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Curzon_Hall|lang=en|chapter=Curzon Hall|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|accessdate=28 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20220208012938/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Curzon_Hall|archive-date=8 shkurt 2022|url-status=dead}}</ref> Ndërtesa fillimisht shërbeu si selia qeveritare e qendrës së provincës së Bengalit Lindor dhe [[Assam]]it [[1905]]-[[1911]]. Ajo është emërtuar sipas Lord Curzon-it, nënmbretit të [[India|Indisë]], që vendosi gurin e saj të themelit në [[1904]].<ref name="bpCurzon"/> Që nga krijimi i Universitetit të Dhakës në [[1921]], ai shërbeu si Fakulteti i Shkencave dhe me domethënien e tij historike, është bërë një emblemë e traditës arsimore të vendit. =====Historia===== [[File:Dhaka University Building.jpg|thumb|left|389px|Pamje e Dep. të Farmacisë]] Më 19 shkurt [[1904]], - Lord George Nathaniel Curzon (Lord Curzon), nënmbreti dhe guvernatori i përgjithshëm i [[India|Indisë]], vendosi gurin e themeleve të kësaj ndërtese, që u emërtua sipas tij, 'Curzon Hall'. Pas shpalljes së ndarjes së [[Bengali]]t (1905-1911) në 16 tetor 1905, rëndësia e ndërtesave në zonën Ramna u rrit për shkak të kthimit të Dhakës në kryeqytet të Bengalit Lindor dhe [[Assam]]it. [[Curzon Hall]] shërbeu si seli e zyrës provinciale të qeverisë. Për të përgatitur kryeqytetin provincial, administrimi kolonial bleu terrene të gjera në zonën e gjelbër Ramna përtej rrethinës veriore të Dhakës, të kufizuar nga linja e atëhershme hekurudhore. Qëllimi i ndarjes ishte se autonomia politike e myslimanëve të Bengalit Lindor do të barazpeshonte fuqinë në rritje të hinduve në [[Bengali Perëndimor|Bengalin Perëndimor]]. Ahmad Hasan Dani, autor i "Dacca: A Record of Its Changing Fortunes" ([[1956]]), pohon se Curzon Hall-i filliminsht u ndërtua si një bashki e qytetit për administratën koloniale. Por sipas historianit Sharifudin Ahmed, ajo u ndërtua si një bibliotekë për ''Dhaka College''. Megjithatë qëllimi i ndërtimit mbetet akoma i diskutuar. [[File:Curzon Exam Hall 2.jpg|thumb|358px|Pamje sallës së madhe qëndrore, ku jepen provimet]] 'The Dhaka Prakash' i [[1904]]-ës shkroi: "''Dhaka College'' do të zhvendoset te 'Nimtoli'. Drejtori i nderuar Dr. Roy ishte i kujdesshëm të ndërtonte një bibliotekë të lidhur me këtë kolegj". Ndërtesën e financuan zamindarët e Bhavalit, një zonë në distriktin lindor të Dhakës, në Bengalin britanik. Me rastin e mbërritjes së guvernatorit, ata dhuruan 150 mijë rupi për ndërtimin e një biblioteke të përgjithshme të emërtuar 'Curzon Hall' në zonën Ramna për të nderuar Lord Curzon-in. Ata ishin të etur për t'ju bashkangjitur programeve zhvilluese të Lord Curzon-it për kryeqytetin e ri dhe të vinin më në pah vlerat e tyre.<ref name="adnanmorshed">{{cite news|title=Want to Understand the Partition of Bengal, Visit Curzon Hall|author=Adnan Zillur Morshed|url=https://www.thedailystar.net/opinion/the-grudging-urbanist/want-understand-the-partition-bengal-visit-curzon-hall-1609846|newspaper=The Daily Star|lang=en|date=24 korrik 2018|accessdate=28 maj 2024|ref=none}}</ref> Si pasojë e statusit të ri si kryeqytet i Bengalit Lindor në [[Dhaka]] u përmirësua [[arkitektura]] dhe infrastruktura urbane. Ky zhvillin në Ramna ndihmoi të zbuste pamjen e mjeruar të Dhakës. Pati investime të konsiderueshme në infrastrukturën e qytetit, duke përfshirë: sistemin e administrimit të mbetjeve, menaxhimin e ujërave dhe sistemin e kanalizimeve, ndriçimin rrugor dhe përmirësimin e rrugëve. Në lagjen Ramna u ndërtuan një numër i rëndësishëm godinash për zyra qeveritare, arsimore dhe rezidenciale. Dy ndërtesat më ambicioze arkitekturore aty ishin 'Curzon Hall' dhe ''Government House'' (tani Gjykata e Lartë e Dhakës).<ref name="adnanmorshed"/> [[File:Curzon Hall, University of Dhaka, Dhaka.jpg|thumb|left|456px|Pamje anësore e Curzon Hall]] Pas anullimit të ndarjes së [[Bengali]]t në [[1911]], klasat e ''Dhaka College-it'' u vendosën te 'Curzon Hall-i'. Më vonë, kur u krijua Universiteti i Dhakës në [[1921]], Curzon Hall-i u përfshi si Fakulteti i Shkencave të Universitetit të Dhakës. Në vitin [[1947]] pas ndarjes së Indisë u krijua shteti i [[Pakistani]]t që përfshinte edhe Bengalin Lindor. Në [[1948]], Asambleja Kushtetuese e Pakistanit vendosi [[gjuha urdu|gjuhën urdu]] dhe [[gjuha angleze|anglishten]] si gjuhët e vetme për tu përdorur në asamble. Kjo u kundërshtua brenda asamblesë pasi shumica e popullsisë së Bengalit Lindor fliste [[gjuha bengale|bangla]] dhe jo [[gjuha urdu|urdu]].<ref name="bpLanguage">{{cite book|author=Bashir Al Helal|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Language_Movement|lang=en|chapter=Language Movement|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|year=2012|access-date=2 qershor 2024|archive-date=7 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307033428/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Language_Movement|url-status=dead}}</ref> Studentët e Universitetit të Dhakës e kundërshtuan që në fillim politikën shtetërore të gjuhës.<ref name="bpLanguage"/> Kur kryeministri i atëhershëm i Pakistanit Mohamad Ali Xhinah erdhi në [[Dhaka]], në një takim të mbajtur në 'Curzon Hall', shpalli me krenari se politikën gjuhësore të [[Pakistani]]t. Por studentët e mbledhur e kundërshtuan, dhe që atëherë emri i [[Curzon Hall]]it u lidh me "Lëvizjen për Gjuhën Bengale".<ref name="bpCurzon"/> Gjatë "Lëvizjes për Gjuhën Bengale", [[1948]]–[[1956]], Curzon Hall-i ishte vendi i ngjarjeve të ndryshme të rëndësishme. [[Curzon Hall]]i ka një histori të shquar arsimore, politike dhe arkitekturore. Ai ishte i rëndësishëm në shumë beteja politike dhe sot është një pjesë vitale e traditës arsimore. Struktura e tij masive qëndron si një monument i trashëgimisë arsimore dhe historike të qytetit.<ref name="heritageinfo">{{cite web|url=https://heritage.info.bd/the-beautiful-curzon-hall/|access-date=28 maj 2024|website=Heritages of Bangladesh|lang=en|title=The Beautiful Curzon Hall|archive-date=29 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240529183424/https://heritage.info.bd/the-beautiful-curzon-hall/|url-status=dead}}</ref> [[File:Curzon Hall Dhaka.jpg|thumb|408px|Pamje nga Deparatamenti i Kimisë]] =====Arkitektura===== Është një nga shembujt më të bukur të Arkitekturës së Dhakës. Ndërtesa dy-katëshe përfaqëson një stil të përzier të elementeve arkitekturore evropiane dhe [[Arkitektura Indiane|indiane]], që njihet si stili [[Arkitektura Indo-Saraçene|Indo-Saraçen]], Indo-Evropian ose Mogul-Gotik. Ky stil ishte popullor zgrip të [[shekulli XIX|shekujve të XIX]] dhe [[shekulli XX|XX]] në Indinë koloniale.<ref name="bpCurzon"/> Ndërtesat bashkëkohore gjetkë në [[India|Indi]], si "Taj Mahal Hotel" në [[Mumbai]] ([[1904]]) dhe Stacioni Hovrah në [[Kalkuta]] ([[1900]]-[[1908]]) shfaqin një përzierje të ngjashme të elementeve arkitekturore. Ndërtesa imponuese përfaqëson përpjekjen e administrimit kolonial për të përfshirë elemente të arkitekturës 'vendore' për të treguar ndjeshmërinë e tij ndaj kulturës vendase, që ata shpresonin se do të zbuste ndjenjat nacionaliste mes tyre.<ref name="adnanmorshed"/> Stili kombinon funksioneve dhe format e parapëlqyera mogule, si harqet dhe [[kupola]]t, që besohet se kanë hyrë në botën islamike nga perëndimi. Ndërsa planimetria e Curzon Hall-it tregon ndjeshmërinë hapsinore evropiane, eksteriori i tij të sjell në mendje [[Arkitektura Mogule|Arkitekturën Mogule]]. Ai shënon lënien pas të Kryengritjes së Sepojve në [[1857]], dhe hyrjen e drejtpërdrejtë të Indisë nën kurorën britanike, duke kërkuar legjitimim nëpërmjet lidhjes me [[Perandoria Mogule|mogulët]]. Ngjyra e kuqe e errët e tullave zëvendëson gurin e kuq ranor të mogulëve. [[Çhatri]]t, një motiv tipik mogul, përcakton pamjen e Curzon Hall-it, siç shfaqet te [[Varri i Humajunit]] dhe [[Fortesa e kuqe]] në [[Delhi]]; [[Taxh Mahali]] dhe [[Varri i Itmad-ud-Daulah-ut]] në [[Agra]]; dhe Divani-i-Khasi në [[Fatehpur Sikri]]. Konsujt e zbukuruar, strehët e thella dhe [[kupola]]t e taracës, veçanërisht të seksionit të mezit janë përkujtues të Divan-i-Khasit të vogël por të mirënjohur në fortesën pallat të [[Fatehpur Sikri]]t, kryeqyteti i perandorit [[Akbar]] midis [[1570]] dhe [[1585]]. Ashtu si te [[Varri i Itmad-ud-Daulah-ut]], balustradat e Curzon Hall-it paraqesin xhali dekorativë (thurje-rrjetësore të ndërlikuara zbukuruese) dhe ngrihet mbi korniza me konsuj të zbukuruar. [[Veranda]] të shumta gjenden përreth ndërtesës, duke mundësuar një hapsirë të tërhequr dhe duke i mbrojtur dhomat e brendshme nga shirat musonikë. Zgjedhja e qëllimshme e stilit të [[Fatehpur Sikri]]t mund të shpjegohet me faktin se britanikët parapëlqenin [[Akbar]]in si më i dituri dhe toleranti nga [[Perandoria Mogule|mogulët]], duke ushqyer idealin e rolit të tyre në [[India|Indi]].<ref name="bpCurzon"/> [[File:Curzon Hall at University of Dhaka (4045737153).jpg|left|thumb|379px|Pamje nga pellgu i mbrapëm i kompleksit]] Kompozimi i ndërtesës së drejtuar nga veriu është simetrik: Një sallë e madhe qendrore e anash-shoqëruar nga krahë linearë në të dy anët, mbarojnë me forma drejtkëndore. Holli qëndror tre-katësh me [[kolonada]] është fokusi i planit dhe i aksesueshëm nga të gjitha anët. Llozhat përfshijnë interierin e hollit në katin e dytë dhe të tretë. Tavani zbukurohet nga panele katrore me ngjyra. Hyrja shënohet nga një kullë e lartë dhe e dalë që duket se kompenson mungesën e një kupole. Kulla ka tre dritare të larta me harqe patkua, të kornizuara brenda një kamareje. [[Çhatri]]t e lartë kurorëzojnë kullën në të katërt këndet, ndërsa ndërmjet shfaqen tre çhatri më të vegjël në çdo anë. I vendosur në hapësirën e gjelbër dhe të mirëmbajtur të kopshtit botanik, kjo ndërtesë dy-katëshe me tulla ka një sallë qëndrore të madhe, krahët anësorë në lindje dhe në perëndim me mjaft dhoma, dhe [[veranda]] të shumta në të gjitha anët. Lartësimi i Curzon Hall-it, me një larmi shtyllash, kamaresh, panelesh, dritaresh me qemer, strehët dhe [[çhatri]]t, të japin një ndjesi mbresëlënëse. Duke u ngritur mes kopështit të harlisur të Ramnas, ai shfaq madhështinë e tij të qetë.<ref name="adnanmorshed"/> Në mjedisin rrethues të Curzon Hall është vendosur Kopështi Botanik i universitetit, qw është përdorur nga studentët dhe fakulteti për studimin shkencor të botanikës.<ref>{{cite book|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Botanical_Garden|author=Zia Uddin Ahmed|chapter=Botanical Garden|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|year=2012|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|accessdate=28 maj 2024|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220208012940/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Botanical_Garden|archive-date=8 shkurt 2022|url-status=dead}}</ref> Mbrapa tij ndodhet një pellg i madh, në perëndim të të cilit gjendet ndërtesa kryesore e 'Sher-e-Bangla Fazlul Huq Hall-it'. Në Curzon Hall ndodhen shumica e ndërtesave të departamenteve të Fakultetit të Shkencave. Ai është i vendosur në anën jugore të ndërtesës së Gjykatës së Lartë. Këndi qëndror i lojërave të Universitetit të Dhakës ndodhet në anën perëndimore të ndërtesës, ndërsa ''[[Shahidullah Hall]]-i'' ndodhet në jug. Përreth Curzon Hall-it ndodhet "Mauzoleu i Tre Udhëheqësve" dhe [[Porta Mir Xhamla e Dhakës|Porta e Dhakës]]. Të tëra strukturat përreth Curzon Hall përkujtojnë zhvillimin e qytetit.<ref name="heritageinfo"/> Në këtë ndërtesë ndodhet një sallë e stërmadhe qëndrore. Përkrahë Curzon Hall-it ndodhet varri i gjuhëtarit Muhamad Shahidullah. [[File:Star Mosque 2023.jpg|thumb|432px|Xhamia Yjore e tanishme]] Megjithëse tanshmë Curzon Hall përdoret si mjedis akademik i universitetit, ai është gjithashtu një qendër rekreacionale për vizitorët vendas dhe të huaj. Çdo mbasdite, mijëra studentë dhe shijues të zbavitjes mblidhen aty. Në mes të zhurmës së kryeqytetit, në Curzon Hall-in e mbushur me gjelbërim mund të shijosh natyrën. ====Xhamia Yjore==== {{Main|Xhamia Yjore}} ''Xhamia Yjore'' (e njohur nga vendasit si ''Tara Masxhid'' ose "Sitara Masxhid" ({{lang-bn|তারা মসজিদ}}), është një [[xhamia|xhami]] e vendosur në Rrugën Abdul Khairat, në lagjen Armanitola të [[Dhaka|Dhakës]] së vjetër në [[Bangladeshi|Bangladesh]]. Xhamia ka dizajn zbukurues me motive yjesh blu. Ajo u ndërtua në gjysmën e parë të [[shekulli XIX|shekullit të XIX]] nga Mirza Ghulam Piri (i quajtur edhe Mirza Ahmed Xhani).<ref name="bpstar">{{cite book|author=Ayesha Begum|year=2012|chapter=Star Mosque|lang=en|ol=30677644M|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Star_Mosque|editor1=Sirajul Islam|accessdate=1 qershor 2024|editor2=Sajahan Miah|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: the National Encyclopedia of Bangladesh|ref=none}}</ref> =====Historia===== [[File:Star Mosque.jpg|thumb|left|396px|Pamje ballore e xhamisë (1967)]] Fillimisht xhaminë e ndërtoi fisniku vendor, Mirza Ghulam Piri, prandaj ajo ishte e njohur si Xhamia e Mirza Ghulam Pirit.<ref name="smbd">{{cite web|lang=en|title=Nineteenth Century Star Mosque in Dhaka|url=https://www.bangladesh.com/attractions/religious-sites-in-bangladesh/star-mosque/|work=bangladesh.com|accessdate=1 qershor 2024}}</ref> Paraardhësit e Mirza Ghulam Pirit ishin vendosur në Mohalla Ale Abu Sajid (Armanitola e tanishme). Xhamia nuk është e datuar nga ndonjë mbishkrim, por duke ditur se Mirza Ghulam Piri vdiq në [[1860]], data e ndërtimit të saj duhet të jetë në gjysmën e parë të [[shekulli XIX|shekullit të XIX]].<ref name="bpstar"/> Nga ana tjetër libri me punime litografike "Panorama of the City of Dacca", i publikuar në 1850 nga Messrs. Dikinson e paraqet në një litografi xhaminë nën titullin "A House, building by Meerza Golam Peer"<ref>{{cite book|year=1850|title="Panorama of the City of Dacca" taken from the Buriganga River, with Notable Residences and Other Buildings|url=https://collections.britishart.yale.edu/catalog/orbis:3298217|author=Lithographed and published by Messrs. Dickinson|lang=en|publisher=Yale Center for British Arts, Rare Books and Manuscripts|location=Londër}}</ref> Fillimisht ishte një xhami gjatësore (10.06m x 4.04m) me tre [[kupola]]. Kishte tre mihrabe në murin e kiblës në bashkërenditje me tre hyrjet e xhamisë, nga të cilat qendrorja ishte më e madhja. Mbi dhomën e lutjeve ndodheshin tre [[kupola]]t, nga të cilat, qëndrorja ishte më e lartë dhe më e madhe se dy të tjerat. [[Kupola]]t mbahen në brendësi mbi trompa këndore. Ndërtesa origjinale e xhamisë nuk ishte e dekoruar siç është tani. Muri i thjeshtë dhe i zhveshur i anës perëndimore dëshmonte thjeshtësinë e të shkuarës së saj. Tre hyrjet jugore të xhamisë janë pa dyshim ato origjinale.<ref name="bpstar"/> Më vonë, në [[1926]], një sipërmarrës vendor i quajtur Ali Xhan Bepari e rinovoi xhaminë. Ai financoi riveshjen e saj me pllaka me modele të larmishme delikate dhe të pasura, si yjet blu dhe motive të tjera. Ai i shtoi edhe një [[veranda|verandë]] në anën lindore të saj, pak a shumë duke e dyfishuar gjerësinë e saj pa e ndryshuar modelin e saj fillestar. Në façatën lindore të verandës u ngritën pesë [[arkada]] mbi katër shtylla. Që atëherë xhamia mori emrin e tanishëm "Tara Masxhid" (ose dhe "Sitara Masxhid").<ref>{{cite news|author=M. H. Haider|date=27 gusht 2023|url=https://www.thedailystar.net/my-dhaka/news/the-iconic-tara-masjid-did-not-always-have-those-stars-3404216|lang=en|title=The Iconic Tara Masjid did not Always Have those Stars!|accessdate=28 gusht 2023|newspaper=The Daily Star}}</ref> [[File:Inside Tara Mosque (cropped).jpg|thumb|327px|Pamje sallës së lutjeve me tavanit dhe tamburin e kupolës sipër]] Në [[1987]] xhamia u shndërrua në një xhami me pesë [[kupola]]. Tashmë, gjatësia dhe gjerësia e xhamisë janë 21.34m dhe 7.98m përkatësisht. Planimetria e saj pësoi disa ndryshime; një mihrab u shkatërrua dhe u shtuan tre mihrabë të rinj dhe dy kupola të tjera. [[Arkada]] pesë-harkëshe mundëson hyrjen në xhami. Harqet e shumëfishtë mbahen mbi shtylla tetëkënore.<ref name="bpstar"/> =====Arkitektura===== E ndërtuar fillimisht në [[Arkitektura Mogule|Stilin Arkitekturor Mogul]], ajo ishte një xhami e thjeshtë drejtkëndore, me përmasa {{convert|10|m|ft}} me {{convert|3.35|m|ft}} me tre dyer në façatën lindore (façata kryesore) dhe dy të tjera, një në murin verior dhe një në murin jugor. Në kohën e ndërtimit, Xhamia Yjore u projektua dhe ndërtua me tre [[kupola]], të vendosura mbi dhomën e lutjeve, ku qendrorja ishte më e madhja. Kullat theksonin këndet dhe façatat shfaqnin panele të suvatuara dhe dekoruara. Ndërtesa ishte shumë e thjeshtë, me asnjë nga elementet dekorativë që shohim sot. Tre dyert harkore në anën jugore të xhamisë janë hyrjet origjinale.<ref name="smbd"/> [[File:Tara moshjid 50.jpg|thumb|left|406px|Pamje anash e hyrjes]] Rinovimin i saj në [[1926]], i shtoi një verandë ballore dhe sipërfaqja e saj, si brenda ashtu edhe jashtë u ribë në 'çini tikri'. 'Çini tikri' është një mozaik i dekoruar me copa porcelani, që qe popullor gjatë viteve [[1930]]. Një pjesë përdor copa porcelani në ngjyra solide dhe formon modele nëpërmjet vendosjes së këtyre pjesëve të ngjyrosura në sipërfaqen e bardhë, ndërsa pjesa tjetër përdor copa qelqi të glazuar. Copat e porcelanit për mozaikun u morën enë porcelani japonez dhe anglez. Xhamia është një nga shembujt shumë të paktë të mbetur të dekorimit me këtë lloj mozaiku. [[Kupola]]t dhe eksteriori u mbuluan me mozaik të dekoruar me motive me ngjyra në formë yjore. Në këndet e harqeve dhe gjetkë në fasadë një motiv i rëndësishëm dekorativ është vazoja me lule. Për dekorimin e xhamisë janë përdorur motive vazosh me lule, degësh lulesh, rozeta, gjysmë-hëna, yje dhe shkrimi kaligrafik arab. Muri i jashtëm midis dyerve është dekoruar me motivin japonez të Fuxhisanit (malit Fuxhi) mbi pllaka të glazuara, ndërsa pjesa e sipërme e fasadës dekorohet me një dizajn gjysmë-hëne dhe ylli. Mbi kupolat prej mermeri të bardhë janë krijuar qindra yje blu. Motivi i yjeve blu mbizotëron në të gjithë xhaminë gjë që i jep emrin "Xhamia Yjore" ("Tara" ose "Sitara Masxhid" në [[gjuha bengale|bengalisht]]).<ref name="bpstar"/> [[File:তারা মসজিদ ১০.jpg|thumb|345px|Detaj dekorativ i brendshëm]] Përgjatë kohës, i janë bërë edhe shtesa dhe rinovime të tjera, por veçoria e motiveve yjore blu ka rezistuar. Në [[1987]], Ministria e Çështjeve Fetare dhe Departamenti i Arkitekturës kontraktoi Giasul Huque dhe Zahiruddin-in për të bërë zgjerimin e sallës së lutjeve, që të përfshinte edhe dy [[kupola]] të tjera. Kjo shtesë u dekorua gjithashtu me copa porcelani me forma yjore, të vendosura mbi sipërfaqen e bardhë. Këtë herë, një pjesë e strukturës origjinale u shemb për ti hapur rrugë dy kupolave të tjera dhe krijimin e pesë hyrjeve harkore. Megjithë shtesat dhe rinovimet e ndryshme, shumica e strukturës fillestare qëndron akoma.<ref name="smbd"/> Pjesa e sipërme e façatës lindore përfshin edhe motvin e gjysmë-hënës. Në sipërfaqen e brendshme punimi çini tikri, duke përdorur copa të ndryshme qelqi të glazuara mer një tjetër teksturë. Tre mihrabët dhe dyert janë dekoruar me modele floreale mozaiku. Motivi i lules në vazo është përsëritur si te pendenti ashtu dhe te interiori i murit të verandës. Në sipërfaqen midis dyerve gjendet një element dekorativ japonez me motivin fuxhijama. Tre mihrabët dhe dyert e dekoruara me mozaik me model floreal. Motivi i vazos me lule përsëritet si një element dekorativ në pjesën e brendshme të murit të verandës. ==Periudha Pakistaneze (1947-1971)== [[File:Dhaka Bd.jpg|thumb|left|334px|Monatazh i Dhakës, rreshti I: kompleksi parlamentar i Bangladeshit, zona komerciale e Motixhhilit; rreshti II: [[Pallati i Kopshtit të trëndafilave]], Xhamia e Khan Mohamad Mridhas, monument skulpturor në Ramna; rreshti III: Gjykata Supreme e Bangladeshit dhe RAJUK Bhabani; rreshti i fundit: trafik i rënduar me rikshou në Dhaka dhe traget në portin lumor të Sadarghatit]] Britanikët e lanë nënkontinentin Indian në [[1947]], ndërsa [[Dhaka]] u bë kryeqyteti i Bengalit Lindor, krahu lindor i [[Pakistani]]t. Në [[1956]], Bengali Lindor u njoh si Pakistani Lindor. Zhvillimi i real i qytetit filloi pas Ndarjes së Indisë në 1947, kur [[Dhaka]] u njoh si ''kryeqyteti i dytë'' i [[Pakistani]]t, që u formalizua me kushtetutën e re në [[1962]].<ref>{{cite news|access-date=28 shtator 2022|type=Opinion|lang=en|title=How Politics and Architecture Blended in Dhaka|url=https://www.thedailystar.net/news/opinion/the-grudging-urbanist/how-politics-and-architecture-blended-dhaka-1623103|work=The Daily Star|date=20 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164532/https://www.thedailystar.net/news/opinion/the-grudging-urbanist/how-politics-and-architecture-blended-dhaka-1623103|archive-date=28 shtator 2022|url-status=live}}</ref><ref name="Star.FJtD"/> Ndarja e Indisë Britanike në [[1947]] shënon fillimin e një fazeje të re të arkitekturës së Dhakës. Thyerja e vazhdimësisë kulturore dhe mungesa e arkitektëve krijuan një zbrazëti në arkitekturën post-koloniale në Bangladesh. Megjithëse modenizmi kishte lindur në vitet njëzet në Evropë, [[Arkitektura Moderniste]] në në Bangladesh ishte pothuajse e panjohur deri në mes të viteve pesëdhjetë. Prania e arkitektëve të saj filloi të ndihej vetëm në fund të viteve [[1960]].<ref name="bparchitect"/> Gjatë kësaj periudhe, Shteti, si klienti kryesor, shpesh kontraktoi inxhinierë dhe arkitektë pakistanezë dhe perëndimorë. Karakteristikë e kësaj periudhe është zhvillimi i Departamentit të Punëve Publike si ofruesi kryesor i ndërtimtarisë dhe zhvillimit fizik. Kështu praktika arkitekturore u privua nga zelli patriotik duke u burokratizuar dhe alienuar. Qëllimet e kombit pakistanez ishin në përputhje me stilin anonim dhe bajat ndërkombëtar, që kishte arritur një kulm të përbëtshëm. Për rrjedhojë, arti i ndërtimit u impersonalizua dhe i mungonte çdo shenjë e identitetit kombëtar. Dy arkitektë britanikë, Edward Hicks dhe Ronald McConnel, iu bashkuan Qeverisë së Pakistanit Lindor në [[1948]]. Ky i fundit, që po punonte si ndihmës arkitekt i vjetër, u bë arkitekt këshillues. Master Plani i Hicks-it, 'Riplanifikimi i Dhakës', përcaktoi përdorimin e ardhshëm të tokës së zonave të ndryshme të qytetit të Dhakës, si p.sh. zona komerciale e Motixhhilit, zona e shopingut në Navabpur dhe zonat rezidenciale të Azimpurit dhe Dhanmondit. Ai ndërmorri dizenjimin e mjaft projekteve si Hoteli Shahbag, Tregu i Ri, "Azimpur Housing Estate" etj. Pas largimit të tij, në vijim në postin e arkitektit këshillues u promovua McConnel-i, që më pas u bë edhe planifikues urban, arkitekt qeveritar dhe në fund kryearkitekt. Gjatë nëntëmbëdhjetë viteve të gjata të shërbimit të tij (deri në nëntor [[1971]]) McConnel-i dizenjoi shumë nddërtesa të rëndësishme publike dhe private si Spitali i Familjes së Shenjtë, Shkolla e Vajzave Vikuarunesa, Ndërtesa nëntë-katëshe e Sekretariatit etj.<ref name="bparchitect"/> [[File:DG 81 - 09 NAGAR BHABAN ANCIENT DHAKA IMG 1655.jpg|thumb|379px|[[Nagar Bhabani]], selia e Korporatës Bashkiake të Dhakës Jugore]] Shumë nga projektet e sipër-përmendura ishin të parat e llojeve të tyre dhe të mëdha krahasuar me komplekset ekzistuese ndërtimore të asaj periudhe; ato ishin, në një farë mase, novatore edhe në koncept. Pasi trualli nuk ishte aq i shtrenjtë, arkitektët kihsin lirinë të shpërndanin ndërtesa horizontalisht më shumë se vertikalisht, duke i integruar ato me mjedisin dhe duke dizenjuar oborre të mëdhenj. Megjithatë, këta arkitektë huaj rrallë e përdorën mundësinë për të krijuar një arkitekturë shoqërisht, kulturalisht, politikisht dhe ekonomikisht harmonike dhe të ndjeshme me vendin. Si pasojë, veprat e tyre përfunduan si një seri monotone dhomash përgjatë verandave të gjata, të zbrazura nga imagjinata dhe të stilit të [[Arkitektura Moderniste|Arkitekturës Moderniste]]. Në ato ndërtesa gjerësisht të papërshtatshme funksionalisht, nuk kishte harmoni hapsinore, asnjë përpjekje për të rinovuar ose eksperimentuar me klimën ose materialet. Në vitin [[1956]] u krijua "Dhaka Improvement Trust" për të koordinuar zhvillimin e qytetit. Master plani i parë i qytetit u hartua në vitin [[1959]].<ref>{{cite web|title=Part II: Formulation of Urban and Transport Plan|url=http://open_jicareport.jica.go.jp/pdf/11996774_06.pdf|access-date=11 shkurt 2018|lang=en|url-status=live|archive-date=12 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212084236/http://open_jicareport.jica.go.jp/pdf/11996774_06.pdf}}</ref> Organizata e Traktatit të Azisë Juglindore krijoi një qendër kërkimore mjekësore (tani të quajtur "ICDDR,B") në qytet në vitin [[1960]]. Në zona të mëparshme bujqësore dhe djerrë filluan të krijohen lagje të reja. Këto përfshinin Dhanmondin (hambari i orizit), Katabonin (pylli i gjembave), Kathalbaganin (korije xhekfrutash), Kalabaganin (korije bananesh), Segunbagiçën (korije tikësh) dhe Gulshani (kopësht lulesh).<ref name="himalmag1"/> Standardet e jetesës u përmirësuan menjëherë nga standardet e para ndarjes.<ref>{{cite news|author=K. Anis Ahmed|title=Opinion &#124; Why do Bangladeshis Seem Indifferent to Partition?|newspaper=The New York Times|date=16 gusht 2017|url=https://www.nytimes.com/2017/08/16/opinion/bangladesh-bengali-muslims-partition.html|lang=en-us|accessdate=28 shtator 2022|archive-date=29 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170829170711/https://www.nytimes.com/2017/08/16/opinion/bangladesh-bengali-muslims-partition.html|url-status=live}}</ref> Ekonomia filloi të industrializohej. Në rrethinat e qytetit, u ndërtua fabrika më e madhe në botë e jutes. Fabrika prodhonte mallra juteje që kishin kërkesë të lartë gjatë Luftës Koreane.<ref>{{cite news|access-date=24 tetor 2022|lang=en|title=Unthreading Partition: The Politics of Jute Sharing Between two Bengals|url=https://www.thedailystar.net/in-focus/news/unthreading-partition-the-politics-jute-sharing-between-two-bengals-1778560|work=The Daily Star|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221106084737/https://www.thedailystar.net/in-focus/news/unthreading-partition-the-politics-jute-sharing-between-two-bengals-1778560|archive-date=6 nëntor 2022}}</ref> Hoteli Intercontinental, i dizajnuar nga William B. Tabler, u hap në vitin [[1966]]. Arkitekti estoniano-amerikan [[Louis I. Kahn]] u përfshi në dizajnimin e [[Xhatija Sangsad Bhabani|Asamblesë së Dhakës]], që fillimisht synohej të ishte parlamenti i Pakistanit Lindor, por që më vonë u bë parlamenti i [[Bangladeshi]]t të pavarur. [[File:Central Dacca in East Pakistan.jpg|thumb|left|Dhaka qëndrore në vitin 1965]] Ndërtimtaria kulminoi gjatë viteve [[1960]], por në sfondin e [[Arkitektura Moderniste|Arkitekturës Moderniste]], arkitektura e përdorur nuk shfaqte mjaftueshëm ndjeshmëri ndaj kontekstit. Mosmarrëveshjet e formimit të shtetësisë së [[Pakistani]]t janë pasqyruar në skenën fluide arkitekturore të krahut të tij lindor, që pranonte pasivisht nevojat dhe format e përcaktuara nga shteti, megjithë përpjekjet për të pasqyruar lindjen e frymës së re kombëtare. Kjo shprehej në përpjekjen për të lënë gjurmë ndërtimore në ''stilin ndërkombëtar'' me shenja kombëtare të sapogjetura dhe identitetit rajonal. Gjatë kësaj periudhe, vendi duhej të përballej me nacionalizmin në lindje bengalez, që gjithashtu kërkonte shprehinë arkitekturore. Në këtë mënyrë, u shfaq një stil bengalez i shprehur në tulla, që mund të vërehet për herë të parë në dizenjimin e Kolegjit të Arteve. Ky stil kulminoi në dizenjimin e ndërtesës së [[Xhatija Sangsad Bhabani]]t (Parlamenti Kombëtar) në Sher-e-Bangla Nagar.<ref name="bparchitect"/> Projekti i ndërtesës së Parlamentit ([[Xhatija Sangsad Bhabani]]) u ndërmorr nga qeveria qëndrore për të zbutur ndjenjat nacionaliste të krahut lindor të shtetit. Zona u dizenjua si kryeqytet i dytë. Kontrata e tij iu besua Luis I Kahn-it pas përpjekjeve të pa-sukseshme për të angazhuar mjeshtrin e arkitekturës [[Le Corbusier]] dhe Alvar Aalton. Ndërtesa e Parlamentit është struktura më e shquar arkitekturore e vendit; ajo ka fituar si çmime ndërkombëtare, ashtu dhe kritika. Si një ndërtesë ajo pati një ndikim të jashtëzakonshëm në teorinë dhe praktikën e [[Arkitektura e Bangladeshit|Arkitekturës së Bangladeshit]] dhe është bërë një ikonë e gjallë. Megjithëse disiplinën strikte të modenizmit, ajo guxoi të përzihej me mjedisin ku ishte vendosur. Biblioteka e Universitetit të Dhakës dhe Kolegji i Artit përfaqësojnë përpjekje të izoluara për të integruar mendimet bashkëkohëse perëndimore në arkitekturë. Ndikimi i mjeshtrit të arkitekturës bashkëkohëse, Le Corbusier, është i dukshëm në dizajnin e këtyre dy komplekseve në forma kubike, me plan të hapur themelesh, kolona të lira, mure ndarëse jo peshë mbajtës, strukturat prej betoni, çatitë e sheshta, rampat dhe grilat.<ref name="bparchitect"/> Kompozimi i pjesëve të ndryshme të kompleksit, strukturat e lehta, qartësia e tyre strukturore dhe bukuria natyrore, mungesa e trukeve dhe mjedisi i integruar i bënë këto dy ndërtesa shembujt e parë të [[Arkitektura Moderniste|Arkitekturës Moderniste]] në Bangladesh. Përfshirja e muraleve të Aminul Islamit dhe skulpturave të Novera Gaoharit tregoi për herë të parë përparësitë e krijimit të një mjedisi më të mirë me përdorimin e arteve dhe artizanateve të ndryshme. Gjatë kësaj periudhe, arkitektura u lëkund midis dy ekstremeve. Nga një anë, arkitektët perëndimorë prodhuan disa vepra të shquara arkitekturore. Nga ana tjetër, profesionistët e ndërtimit praktikuan shtampa të lira islamike. Megjithatë, pak arkitektë bengalezë luajtën një rol novator në zhvillimin e [[Arkitektura Moderniste|Arkitekturës Moderniste]] gjatë kësaj periudhe.<ref name="bparchitect"/> [[File:Saint Joseph Higher Secondary School - North building.jpg|thumb|389px|Shkolla Sekondare e Shën Jozefit, projektuar nga Robert Bouighy, 1954]] "Consulting Engineers Pakistan Ltd." vendosi një firmë arkitekturore në [[Dhaka]] në [[1960]] të emërtuar 'Berger Engineers' në bashkëpunim me firmën amerikane ''Luis Berger Inc''. Mjaft arkitektë që punonin për ta dhe që jepnin mësim në Universitetin e Pakistanit Lindor të Inxhinierisë dhe Teknologjisë, dizenjuan shumë ndërtesa institucionale deri në vitin [[1967]]. Një mospërputhje mund të haset në punët e tyre, pasi shumë nga ata kishin pak njohuri dhe përvojë nga rrethanat vendore dhe shpesh, arkitektë të ndryshëm dizenjonin ndërtesa të ndryshme në të njëjtin kampus. Gjithësesi, veprat e tyre ishin krahasimisht të pastra dhe racionale. Mes arkitektëve të Berger-architects, Robert Bouighy e ruajti përputhshmërinë me modelin arkitekturor, shkëlqimin teknik dhe estetik në krijimet e tij. Strukturat prej betoni dhe shprehia e tij e ndershme nëpërmjet dritareve fasha, mureve ndarës jo-peshë-mbajtës dhe verandave konsullare janë disa shembuj që karakterizonin dizajnin e Bouighy-t. Një martesë e përzier e novacionit hapsinor dhe strukturor kulminoi në dizajnet e tij të shquara të ndërtesës së gjimnazit BUET dhe [[Stacioni Herkurudhor i Kamalapurit|Stacionit Hekurudhor të Kamalapurit]]. Stacionin e dizenjuan Bouighy dhe Dunhami, që është i dalluar për mbulesën në formë petalesh të hapura që bashkojnë një numër ndërtesash të ndryshme, jo harmonike. Veprat e tjera të Bouighy-t janë një bujtinë dhe selia e klubit të Universitetit Bujqësor; ndërtesa e Inxhinierisë Civile, tre bujtina dhe pavijoni i BUET-it (1963-67); Brothers' Hostel of Notredame College ([[1963]]); Shkolla e Shën Jozefit dhe Fjetina e Motrave të Spitalit të Familjes së Shenjtë.<ref name="bparchitect"/> Megjithëse nuk ishte një arkitekt, Rolf Kaiser dizenjoi bujtinat, rezidencën e zëvendës kancelarit, ndërtesën e klubit etj. të Universitetit Bujqësor dhe disa ndërtesa bankare në Motixhhil. Veprat e Berger Group kontribuan në krijimin e interesit për arkitekturën mes njerëzve të thjeshtë. Gjatë kësaj periudhe, biznesmenët dhe industrialistët jo-bengalezë arritën kulmin e tyre. Adamji krijoi një fabrikë të madhe juteje në Sidirganxh dhe kontraktoi "Thariani and Sons" të [[Karaçi]]t për të përgatitur Master Planin për Adamxhinagarin. Thariani, një arkitekt i diplomuar që punonte që nga viti [[1929]], krijoi një projekt zyre në [[Dhaka]] në [[1961]]. Ai shpejt vendosi lidhje të ngushta me industrialistët jo-bengalezë, një lëvizje që e ndihmoi atë të fitonte shumë kontrata qeveritare dhe private. Në dekadën e fundit para Pavarësisë, "Thariani and Sons" ishte firma arkitekturore këshilluese më e ngarkuar duke dizenjuar rreth tridhjetë industri dhe mjaft ndërtesa shumë-katëshe në zonën e Motixhhilit. Ata dizenjuan gjithashtu një larmi ndërtesash të tjera duke përfshirë shumë rezidenca, Xhaminë Baitul Mukarram (1961-65) dhe Akademinë Shilpakala ([[1963]]).<ref name="bparchitect"/> "Thariani and Sons", më pas u drejtua nga djali i inxhinierit themelues. Firma gradualisht e shndërroi degën e saj në [[Dhaka]] në një zyrë qëndrore për të shërbyer klientelën gjithmonë e në rritje. E pavëmendshme ndaj koncepteve dhe praktikave botërore të arkitekturës bashkëkohëse, ajo u bazua në shijen dhe mahnitjen e njerëzve të thjeshtë drejt arkitekturës së përkohshme popullore duke kopjuar nga burimet e huaja që nuk përfillnin klimën, kulturën, materialet dhe nocionet estetike vendore. Megjithë gëzimin e mundësisë së rrallë të dizenjimit të qindra ndërtesave, veprat e saj nuk tregojnë një përmirësim gradual. Firma nuk ishte e aftë të vendoste një trend, as mund të vendoste një mjedis të përshtatshëm për vlerësimin e arkitekturës dhe praktikës së saj. Megjithatë, popullariteti i saj ishte kaq i përhapur sa një nga ndërtesat e saj jo mbresëlënëse (ndërtesa DIT) u përdor si simboli i qytetit. [[File:National Assembly of Bangladesh, Dhaka (26).jpg|thumb|left|428px|Xhatija Sangsad Bhabani nga Çandrima Udani]] Në [[1964]] arkitekti novator bengalez, Muzharul Islam, formoi Vastukalabidin, firmën e parë të konsulencës arkitekturore vendore. Shpejt ajo u bë një prani e rëndësishme në skenën arkitekturore të [[Bangladeshi]]t duke dizenjuar mjaft ndërtesa të shquara në gjysmën tjetër të dekadës. Mes këtyre ishin dy universiteteve të reja në Çitagong dhe Savar, Ndërtesa NIPA (tani pjesë e Fakultetit të Studimeve të Biznesit në Universitetin e Dhakës) (1964-67), Krisi Bhavani në Motixhhil ([[1965]]), etj. Islami besonte se një lëvizje arkitekturore, që të përshtatej me [[Bangladeshi]]n duhej të kishte si model, shembujt e krijimeve arkitekturore të arkitektëve të shquar botërorë, që mund të ofronin frymëzim dhe konfidencë për arkitektët vendorë. Në këtë mënyrë, ai kontribuoi aktivisht në sjelljen e arkitektëve të tillë të famshëm për të punuar në Bangladesh, si Luis I Kahn, Paul Rudolph dhe Stanley Tigermann. Gjithashtu, arkitektë të tjerë të famshëm si Constantine Doxiadis dhe Richard Neutra punuan me të përpara vitit [[1971]]. Përfshirja dhe kontributi i tyre në zhvillimin dhe orientimin e arkitekturës në Bangladesh ishte një aspekt pozitiv i viteve [[1960]]. Krijimi i fakultetit të parë të arkitekturës në Univesitetin e Inxhinierisë dhe Teknologjisë së Pakistanit Lindor në [[1961]], nën drejtimin dhe asistencën e Texas A. and M. University dhe drejtimin e prof. Richard Vrooman, ishte një ngjarje domethënëse. Ajo i dha drejtim zhvillimit të ardhshëm të [[Arkitektura e Bangladeshit|arkitekturës në Bangladesh]]. Brezi i parë i arkitektëve u diplomua në vitin [[1966]].<ref name="bparchitect"/> Doxiadis Associates, e drejtuar nga një arkitekt, urbanist dhe filozof i famshëm grek, dizenjoi mjaft komplekse institucionale të sponsorizuara nga "Ford Foundation". Projektet e Doxiadis-it, si "Comilla BARD", Kolegji i Ekonomisë Shtëpiake, IER-i dhe TSC-i i Universitetit të Dhakës, shprehin përshtatjen klimatike dhe funksionale në dizajnin e grupeve të ndërtesave me funksione të shumëfishta në të njëjtin kampus dhe theksimi i marrëdhënieve të ndërsjellta. Dizenjimi i instituteve politeknike tregon ndjeshmërinë ndaj materialeve ndërtimore vendore dhe përdorimi i një vokabulari të përgjithshëm konsistent. [[File:1.জাতীয় সংসদ ভবন.jpg|thumb|432px|Xhatija Sangsad Bhabani, vendosur në Sher-e-Bangla Nagar, Dhaka]] ===Xhatija Sangsad Bhabani=== {{main|Xhatija Sangsad Bhabani}} '''Xhatija Sangsad Bhabani''' ose '''Ndërtesa Kombëtare e Parlamentit''', ({{lang-bn|জাতীয় সংসদ ভবন}} ''Jatiyô Sôngsôd Bhôbôn'') është godina e Parlamentit të Bangladeshit, e vendosur në Sher-e-Bangla Nagar përkrhahë shkollës së Shën Josefit në kryeqytetin e [[Bangladeshi]]t, [[Dhaka]]. E dizenjuar nga arkitekti [[Louis Kahn]], ndërsa vendi ishte akoma pjesë e [[Pakistani]]t, kompleksi është një nga komplekset më të mëdhenj legjislativ në botë, duke zënë 208 akre.<ref name="bpjatiya">{{cite book|year=2012|chapter=Jatiya Sangsad Bhaban|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jatiya_Sangsad_Bhaban|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia|lang=en|accessdate=1 korrik 2015|archive-date=4 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804173557/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jatiya_Sangsad_Bhaban|url-status=dead}}</ref> Ndërtesa shfaqet në mënyrë të spikatur në filmin e vitit 2003 ''My Architect'', duke paraqitur karierën dhe trashëgiminë familiare të arkitektit të saj, Louis Kahn. Robert McCarter, autor i ''Louis I. Kahn'', e përshkruan Parlamentin Kombëtar të Bangladeshit si një nga ndërtesat më domethënëse të [[shekulli XX|shekullit të XX]].<ref name="mccarter">{{cite book|title=Louis I. Kahn|url=https://books.google.al/books?id=vfCfngEACAAJ|year=2005|lang=en|author=Robert McCarter|publisher=Phaidon Press|isbn=0-7148-4045-9|pages=258, 270}}</ref> ====Historia==== Përpara përfundimit të tij, parlamentet e para dhe të dyta përdorën ''Sangsad Bhabanin e Vjetër'', që tashmë shërben si zyra e kryeministrit.<ref>{{cite web|lang=en|title=History and Building|url=http://www.parliament.gov.bd/index.php/en/about-parliament/history-and-building|accessdate=15 maj 2016|url-status=live|archive-date=22 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160522223525/http://www.parliament.gov.bd/index.php/en/about-parliament/history-and-building}}</ref> [[File: Sangshad Assembly Hall.jpg|thumb|left|389px|Salla parlamentare]] Ndërtimi filloi në tetor [[1964]] kur [[Bangladeshi]] ishte Pakistani Lindor, i urdhëruar nga Ajub Khani nga kryeqyteti i Pakistanit Perëndimor, [[Islamabadi]]. Ajubi besonte se ndërtimi i një kompleksi legjislativ modern do ti qetësonte bengalezët.<ref name="ilondoner"/> Xhatija Sangsadi u projektua nga Louis Kahn-i. Qeveria kërkoi ndihmë nga aktivisti dhe arkitekti i Azisë Jugore, Muzharul Islam që rekomandoi sjelljen e arkitektëve kryesorë botërorë për projektin. Ai fillimisht u përpoq të sillte Alvar Aalto-n dhe [[Le Corbusier]]-in, që ishin të dy të padisponueshëm në atë kohë. Islami pastaj listoi Kahnin, mësuesi i tij i mëparshëm në Yale.<ref name="ilondoner">{{cite web|lang=en|title=Jatiyo Sangsad Bhaban (National Parliament House), Bangladesh|url=http://www.londoni.co/index.php/who-s-who?id=325|accessdate=28 dhjetor 2015|year=2014|website=londoni.co|url-status=dead|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304091016/http://www.londoni.co/index.php/who-s-who?id=325}}</ref> Ndërtimi u ndal gjatë Luftës për Çlirimin e Bangladeshit në [[1971]] dhe u përfundua më 28 janar [[1982]]. Louis Kahn-i vdiq kur projekti ishte afërsisht i realizuar në tre të katërtat dhe u vijua nga David Wisdom, që punonte për Louis Kahn-in.<ref name="ilondoner"/> Gjatë mandatit qeverisës që nisi më 28 tetor [[2001]], qeveria lajmëroi planet për "të plotësuar planin e Louis Kahn-it" duke ndërtuar rezidenca për kryetarët e parlamentit. Sipas disa arkitektëve të shquar, një plan i tillë nuk ekzistonte në projektin origjinal. Megjithëse ndërtimi filloi, ai u ndalua dhe çështja është akoma e pazgjidhur. [[File:Sangshad inside.jpg|thumb|Loja e dritës brenda ndërtesës]] ====Arkitektura dhe dizajni==== Louis Kahn-i e dizenjoi të gjithë kompleksin Xhatija Sangsad, që përfshin lëndina, liqen dhe rezidenca për anëtarët e parlamentit. Filozofia kryesore e dizajnit të arkitektit ishte të përfaqësonte kulturën dhe trashëgiminë bengaleze, ndërsa në të njëjtën kohë përmirësonte përdorimin e hapsirës. Eksteriori i ndërtesës është goditës në thjeshtësinë e tij, me mure të stërmëdha të tërhequr thellë nga portikët dhe hapjet e mëdha me forma të rregullta gjeometrike. Ndërtesa kryesore, që është në qendër të kompleksit, është e ndarë në tre pjesë – Sheshi kryesor, sheshi jugor dhe sheshi presidencial. Një liqen artificial rrethon tre anët e ndërtesës kryesore të Xhatija Sangsad Bhabanin, duke u shtrirë në kompleksin e fjetinave të anëtarëve të parlamentit. Ky përdorim i arrirë i ujit për të portretizuar bukurinë lumore të [[Bengali]]t i shtohet vlerës estetike të kompleksit.<ref>{{cite web|title=The Grand Architecture of Jatiyo Sangsad Bhaban|lang=en|url=http://www.bangladesh.com/blog/the-grand-architecture-of-jatiyo-sangsad-bhaban|publisher=Bangladesh Blog – By Bangladesh Channel|accessdate=18 prill 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120430053827/http://www.bangladesh.com/blog/the-grand-architecture-of-jatiyo-sangsad-bhaban|archive-date=30 prill 2012|url-status=live}}</ref> Filozofia kryesore e dizajnit të Kahn-it përmirëson përdorimin e hapësirës, ndërsa paraqet trashëgiminë dhe kulturën bengaleze. Vijat e jashtme tërhiqen thellësisht nga portikët me hapje të mëdha me forma të rregullta gjeometrike, duke i dhënë formë impaktit të përgjithshëm pamor të ndërtesës. Sipas fjalëve të vetë arkitektit Louis Kahn: {{Quote|Në ansambël kam futur një element dritë-dhënës në planin e brendshëm. Nëse shikoni një seri kolonash mund të thoni se zgjedhja e kolonave është një zgjedhje në dritë. Kolonat si figura solide i kornizojnë hapësirat e dritës. Tani mendoni për të thjeshtë në të kundërt dhe mendoni se kolonat janë zgavra dhe shumë më të mëdha dhe se muret e tyre mund të japin vetë dritë, atëherë zbrazëtirat janë dhomat dhe kolona është bërësi i dritës dhe mund të marrë format e kompleksit dhe të jetë mbështetës i hapsirave dhe tu japë dritë hapsirave. Unë po punoi për të zhvilluar elementin deri në një shtrirje që ai të bëhet entitet poetik që ka bukurinë e tij jashtë vendit të tij në kompozim. Në këtë mënyrë ai bëhet analog me kolonën solide që përmenda më sipër si dhënës i dritës.<br/> Nuk ishte besimi, jo dizajni, jo modeli, por thelbi nga i cili një institucion mund të dalë ...<ref>{{harvnb|Heinz Ronner|1987|pp=236, 238}}</ref>}} Liqeni në tre anët e Bhabanit, që shtrihet deri në fjetinat e anëtarëve i shtohet estetikës së kompleksit dhe portretizon gjithashtu bukurinë lumore të [[Bangladeshi]]t. Ndërtesa e parlamentit mori Çmimin Aga Khan për Arkitekturën në vitin [[1989]].<ref>{{harvnb|Kathleen James-Chakraborty|2014|pp=81–88}}</ref> [[File:জাতীয় সংসদ এলাকা (৩).jpg|thumb|left|432px|Placa presidenciale]] Bhabani përbëhet nga nëntë blloqe individuale: tetë blloqet periferike ngrihen deri në lartësinë 33.53 m ndërsa blloku tetëkëndor qendror ngrihet deri në lartësinë 47.24 m. Të nëntë blloqet përfshijnë grupe të ndryshme të hapsirave funksionale dhe kanë nivele të ndryshme, të ndërlidhura horizontalisht dhe vertikalisht me korridore, ashensore, shkallë, sheshe drite dhe zona rrethore.<ref name="parliament.gov.bd">{{cite web|lang=en|title=History and Building|url=http://www.parliament.gov.bd/index.php/en/about-parliament/history-and-building|publisher=Bangladesh Parliament|accessdate=15 maj 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160522223525/http://www.parliament.gov.bd/index.php/en/about-parliament/history-and-building|archive-date=22 maj 2016}}</ref> E gjithë struktura është dizenjuar për të përzier në një të vetme, jo në njësi të veçueshme, që duket nga jashtë se është një kat i vetëm. Dhomat e komisionit kryesor janë të vendosura në nivelin dy në në një nga blloqet periferike. Të gjithë funksionarët parlamentarë, duke përfshirë ministrat dhe kryetarët e parlamentit të disa komisioneve, kanë zyra në Bhaban. Sekretariati i parlamentit ka gjithashtu zyra në të njëjtën ndërtesë.<ref name="parliament.gov.bd"/> Pjesa më e rëndësishme e sheshit kryesor është salla parlamentare, që mund të mbajë deri në 354 anëtarë gjatë mbledhjes. Ka edhe dy podiume dhe dy galeri për vizitorët e rëndësishëm. Salla ka një lartësi maksimale prej 35.66 m me një çati parabolike guackë. Ajo u projektua me një synimin e vetëm një kati për të lejuar dritën e diellit. Drita e diellit, duke u pasqyruar nga muret rrethuese dhe tamburi tetëkëndor, filtrohet në sallën parlamentare.<ref name="parliament.gov.bd"/> Përdorimi efiçent dhe estetik i dritës është një aftësi e fortë arkitekturore e Louis Kahn-it. Sistemi i ndriçimit artificial është projektuar me kujdes për të mundësuar zero pengesa për hyrjen e dritës. Një shandan i përbërë është varur nga çatia parabolike guackë. Ky shandan nga ana tjetër përbëhet nga një rrjetë metalike, që shtrihet në të gjithë sallën, duke ndihmuar dritat individuale. Nivelet e sipërme të bllokut (që përfshijnë sallën) përmbajnë galeritë e vizitorëve dhe të shtypit, ashtu dhe dhomat e komunikimit, të cilat mbikëqyrin të gjitha sallën e parlamentit. Blloku përmban gjithashtu: *në nivelin një, një bibliotekë; *në nivelin tre, suitat e deputetëve; dhe *në nivelin e sipërm, dhomat e partit. Sheshi jugor shikon Bulevardin Manik Mia. Ai ngrihet gradualisht deri në lartësinë 20' dhe shërben si një eksterior i bukur ashtu dhe si hyrja kryesore (e përdorur nga deputetët gjatë sesionve) për në ndërtesën e parlamentit. Ai përbëhet nga: *portat e kontrollit; *një hyrje makinash; *një dhomë kryesore impianti mekanik; *zyrat e inxhinierëve mirëmbajtës; *depot e pajisjeve; dhe *një shesh i hapur me shkallë dhe rampa që çojnë drejtpërdrejtë në ndërtesën kryesore.<ref name="parliament.gov.bd"/> Sheshi presidencial qëndron në veri dhe kundrejtë Rrugës së Liqenit. Ai funksionon si një shesh intim për deputetët dhe dinjitarët e tjerë. Ai përmban shkallë [[mermeri]], një galeri dhe një dysheme të shtruar të hapur. *Shpenzimet e ndërtimit: 32 milionë dollarë US$<ref name="checkonsite.com">{{cite web|url=http://www.checkonsite.com/jatiyo-sangsad-bhaban/|title=Jatiyo Sangsad Bhaban|work=checkonsite.com|accessdate=18 prill 2012|lang=en|archive-date=25 mars 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120325004041/http://www.checkonsite.com/jatiyo-sangsad-bhaban/|url-status=live}}</ref> [[File:Baitul Mukarram National Mosque in 2022.09.jpg|thumb|428px|Struktura e Xhamisë Baitul Mukarram, që i ngjan Qabesë në Mekë]] Megjithëse hyrja për në bhaban, ndërtesa kryesore, është e kufizuar për anëtarët e autorizuar të parlamentit dhe stafin, kompleksi Xhatijo Sangshad është i hapur edhe për vizitorët. Veriu i kompleksit, përgjatë Rrugës së Liqenit, është Liqeni i Gjysmë-hënës dhe Çandrima Udani. Dy komplekset bashkë formojnë një tërheqje të rëndësishme për turistët në [[Dhaka]], veçanërisht gjatë festave kombëtare. Komplekset janë popullorë mes shëtitësve dhe skejtërsve të Dhakës gjithashtu, meqë kompleksi është një rrugë popullore shëtitjeje – që mund të shihet çdo mëngjes dhe mbrëmje. Rezidenca zyrtare e kryeministrit (Gonobhabani) ndodhet në këndin veriperëndimor të Rrugës Mirpur dhe kryqëzimit të Rrugës së Liqenit që është pesë minuta shëtitje nga Xhatija Sangsad Bhabani. Zona është një nga zonat me sigurinë më të lartë të Dhakës. Kompleksi mund të aksesohet duke përdorur secilën nga katër rrugët përreth tij, megjithatë, Bulevardi Manik Mia dhe Rruga e Liqenit janë hyrjet më të lehta. ===Xhamia Baitul Mukarram=== {{main|Xhamia Baitul Mukarram}} '''Bajtul Mukarram''' ({{lang-bn|বায়তুল মোকাররম}}; (d.m.th. Shtëpia e Nderuar), zyratarisht '''Xhamia Kombëtare Baitul Mukarram''' ({{lang-bn|বায়তুল মোকাররম জাতীয় মসজিদ}}), është e vendosur në qendër të [[Dhaka|Dhakës]], kryeqytetit të [[Bangladeshi]]t. [[Xhamia]] u përfundua në vitin [[1968]].<ref>{{cite book|chapter=Baitul Mukarram Mosque|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque|author=Md. Shahidul Amin|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|accessdate=2 shtator 2022|year=2012|lang=en|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|ol=30677644M}}</ref> Ajo ka një kapacitet prej më shumë se 42,000 adhuruesish.<ref>{{harvnb|Tai Yong Tan|Gyanesh Kudaisya|2000|p=170}}</ref> ====Historia==== [[File:An architect's view of Baitul Mukarram, Dhaka.jpg|thumb|left|345px|Pamje arkitekturore e Baitul Mukarramit]] Xhamia Baitul Mukarram është xhamia kombëtare e [[Bangladeshi]]t. Në fund të viteve [[1950]] [[Dhaka]] u zhvillua shumë shpejt. Më 27 prill [[1959]], Abdul Latif Ibrahim Bavani, pronari i atëhershëm i Mullinjve Bavani të Jutes, mbajti një takim me G.A. Madanin, Haxhi Abdul Latif Bavanin, M.H. Adamxhin, S. Satarin, Muhamad Sadikun, A.Z.N. Rezai Karimin dhe gjeneralin majorin Umrao Khan. Në atë takim ai i propozoi gjeneral majorit Khan, atëherë administrator ushtarak i Pakistanit Lindor, që të ndërtohej një xhami e madhe në [[Dhaka]]. Umrao Khani pranoi të ndihmonte ndërtimin e një xhamije të tillë. Në të njëjtin vit u themelua ''Shoqëria e Xhamisë Baitul Mukarram'' për të ndhmuar projektin. Si vend u zgjodhën {{convert|8.30|acre|ha}} terren mes Dhakës së re dhe asaj të vjetër. Vendi ishte edhe në afërsi të zonës qëndrore të biznesit të qytetit, që në atë kohë, ndodhej një pellg i madh, i njohur si Pellgu Paltan. Pellgu u mbush dhe më 27 janar [[1960]], presidenti i atëhershëm i [[Pakistani]]t Ajub Khani, përuroi punimet, që u realizuan me faza. Kompleksi i xhamisë u projektua nga arkitekti Abdul Husein M. Thariani.<ref name="Khan1990"/> Adhuruesit zunë vend për herë të parë të premten më 25 janar [[1963]]. Më 28 mars [[1975]], Qeveria e Bangladeshit ja besoi menaxhimin e xhamisë Fondacionit Islamik të Bangladeshit. Kompleksi i xhamisë përfshin dyqane, zyra, bibliotekën dhe zona parkimi brenda tij. Përgjithësisht, xhamia nuk ka një kupolë. Në [[2008]], xhamia u zgjerua, funancuar nga Qeveria e Arabisë Saudite.<ref>{{cite news|title=Saudi donation for extension work of Baitul Mukarram National Mosque|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-59660|lang=en|work=The Daily Star|date=21 tetor 2008}}</ref> [[File:Upper side of Baitul Mukarram 08.jpg|thumb|379px|Oborr i brendshëm i xhamisë]] ====Përshkrimi==== Xhamia Baitul Mukarram ka [[Arkitektura Moderniste|stil arkitekturor modern]]. Por ajo nuk i ka braktisur parimet tradicionale të [[arkitektura Mogule|Arkitekturës së Xhamisë Mogule]], që për mjaft kohë ishte mbizotëruese në [[Nënkontinenti indian|Nënkontinentin indian]]. Modernizmi mund të shihet në përdorimin e një sipërfaqeje të bardhë dhe një forme pothuajse kubike për ndërtesën kryesore. Një xhami pa një kupolë mbi sallën e saj kryesore të lutjeve është një eksperiment i jashtëzakonshëm. Megjithatë ajo ka bërë vend në zemrën e myslimanëve të Dhakës për shkak të modelimit të formës së saj sipas [[Qabeja|Qabenë]] në [[Meka|Mekë]].<ref name="Khan1990">{{harvnb|Hasan-Uddin Khan|1990|p=119}}</ref> Kjo e bënë atë një strukturë të dallueshme nga çdo xhami tjetër jo vetëm në Bangladesh. [[File:বায়তুল মোকাররম মুসাব্বির.jpg|thumb|left|372px|Verandë e brendshme]] Xhamia qëndron mbi një platformë shumë të lartë. Ndërtesa e Xhamisë Baitul Mukarram është me tetë kate dhe 30.18 m e lartë nga toka. Sipas planit origjinal, hyrja kryesore do të ishte në anën lindore. "Shahani" në lindje është 2694.2 m² me hapsirën e [[avdesi]]t në anët e sajë jugore dhe veriore. Vendi i avdesit apo ablacionit mori një pjesë të rëndësishme kur Baitul Mukarrami u fillua. Mungesa e një kupole mbi ndërtesën kryesore është kompensuar nga dy portikë të cekët të hyrjes, një në jug dhe tjetri në veri. Lartësia e këtyre portikëve përbëhet prej tre [[arkada]]sh në formën e këmbës së lepurit, ku ajo në mes është më e madhe se të tjerat. Sipas projektit origjinal të Tharianit, [[minarja]] ishte e shkëputur në anën jugore të ndërtesës kryesore. Megjithatë, sipas një projekti të rij janë shtuar dy minare të reja.<ref>{{cite book|author=Shahidul Amin|chapter=Baitul Mukarram Mosque|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque|accessdate=2 shtator 2022|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|ol=30677644M}}</ref> [[File:Inside of Baitul Mukarram 03.jpg|thumb|389px|Pamje e brendshme]] Kopshti është modeluar në një stil të huazuar gjerësisht nga [[Kopshtet Mogule]], megjithatë ndryshe nga kopshtet tradicionale mogule, që përfaqësojnë parajsën islamike (xhenetin), ai nuk ka sistem çar-bagh, me shumë gjasa për shkak të mos pasjes hapësirë të mjaftueshme për një kopësht të tillë. E ardhmja e këtij kopshti është e panjohur; nëse Qeveria e Bangladeshit e zgjeron xhaminë, me shumë gjasa kopshti do të hiqet. Dy oborre të brendshëm pa çati sigurojnë që të hyjë mjaftueshëm dritë dhe ajër në sallën e lutjeve të Baitul Mukarramit. Sipërfaqja e sallës kryesore të lutjeve është 2463.51 m² me një kat të ndërmjetëm (''mezzanino'') prej 170.94 m² në anën lindore. Salla është e rrethuar nga veranda në tre nga anët e saj. Mihrabi i sallës së lutjeve është drejtkëndor në vend se gjysmë-rrethor. Zbukurimi i tepërt është shmangur përgjatë gjithë xhamisë, duke parë se minimizimi i zbukurimeve është një veçori tipike e [[Arkitektura Moderniste|Arkitekturës Moderniste]]. ===RAJUK Bhabani=== {{main|RAJUK Bhabani}} '''RAJUK Bhabani''' ({{lang-bn|রাজউক ভবন}}) është selia qendrore e Rajdhani Unnayan Kartripakkha (RAJUK), që është autoriteti i Zhvillimit të Kryeqytetit i Qeverisë së Bangladeshit. RAJUK Bhabani është i vendosur në shëtitoren RAJUK, Dilkhusha, Dhaka-1000. Ai është një nga ndërtesat më të mirënjohura të qytetit të [[Dhaka|Dhakës]]. ==== Historia ==== [[File:RAJUK (24015484900).jpg|thumb|left|354px|RAJUK Bhabani në 2015]] RAJUK Bhabani u ndërtua në vitin [[1956]] si selia e Trustit të Përmirësimit të Dhakës (Dhaka Improvement Trust, DIT). Në atë kohë, RAJUK Bhabani quhej DIT Bhaban. U projektua nga arkitekti Abdulhusein M. Thariani, që ishte një arkitekt me diplomë në arkitekturë i Pakistanit Perëndimor. Guri i themeleve u vendos më 10 dhjetor [[1956]] nga H. S. Suhravardi, që në atë kohë ishte kryeministri i [[Pakistani]]t. DIT Bhabani ishte vendi nga filloi transmetimin televizioni i Pakistanit Lindor dhe që atëherë ka qenë selia e stacionit televiziv të Dhakës, Pakistan Television Corporation, më vonë i riemërtuar Bangladesh Television, dhe mbeti në këtë mënyrë edhe pas pavarësisë së [[Bangladeshi]]t në [[1971]]. Megjithatë, në [[1975]], pasi selia e re u ndërtua në Rampura, Bangladesh Television i zhvendosi zyrat dhe studiot e tij nga DIT Bhabani në ndërtesën e re.<ref>{{cite news|author=Novera Deepita|lang=en|date=4 shkurt 2006|url=http://archive.thedailystar.net/suppliments/2006/15thanniv/celebrating_bd/celeb_bd18.htm|title=From BTV to ETV and beyond: The television revolution|newspaper=The Daily Star|accessdate=6 gusht 2017|archive-date=13 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313143917/http://archive.thedailystar.net/suppliments/2006/15thanniv/celebrating_bd/celeb_bd18.htm|url-status=dead}}</ref> Ai u riemërtua RAJUK Bhaban më 30 prill [[1987]], kur u krijua RAJUK-u që zëvendësoi Dhaka Improvement Trust (DIT). [[File:Rajuk 2.jpg|thumb|372px|Pamje ballore e RAJUK Bhabanit]] ==== Përshkrimi ==== RAJUK Bhabani është një monument i rëndësishëm arkitekturor i qytetit të Dhakës. Është një nga ndërtesat e vjetra të Pakistanit Lindor. Është një ndërtesë shumë e ngarkuar. Kishte shumë kolona të zeza në fazën e mesme të RAJUK bhabanit, që krijoi shumë ngatërrim rreth përdorimit të përsosur të kolonës në arkitekturë. Arkitekti Thariyani nuk mendoi rreth klimës kur e projektoi atë. RAJUK Bhabani është një ndërtesë me drejtuar nga perëndimi, që përbëhet nga dy ndërtesa të veçanta të quajtura ndërtesa kryesore dhe aneksi. Këto dy ndërtesa janë të lidhura nga një urë e vogël. Ndërtesa kryesore e RAJUK-ut është me gjashtë kate ndërsa ndërtesa aneks është me tetë kate. Në krye të faqes ballore të ndërtesës kryesore ndodhet një sahat, që bart një domethënie të madhe për RAJUK Bhabanin. RAJUK Bhabani është një shembull i arkitekturës së periudhës së Pakistanit. Në periudhën e hershme, RAJUK Bhabani dukej si një ndërtesë shumë e thjeshtë, por duke ditur rëndësinë historike dhe arkitekturore të saj, u ndërmor nisma për ta rinovuar atë. Faza kryesore e rinovimit u zhvillua pas vitit 2000 duke i dhënë ndërtesës një pamje arkitekturore madhështore. ===Stacioni hekurudhor i Kamalapurit=== [[File:কমলাপুর রেলস্টেশন ছবি নং ২.jpg|thumb|left|389px|Pamje ajrore e stacionit nga jugu]] {{main|Stacioni hekurudhor i Kamalapurit}} '''Stacioni hekurudhor i Kamalapurit''', zyrtarisht '''Stacioni hekurudhor i Dhakës''', është stacioni hekurudhor qëndror në Kamalapur të [[Dhaka|Dhakës]], kryeqytetit të [[Bangladeshi]]t. Është stacioni më i madh dhe më i ngarkuar i vendit që vepron si portë e kryeqytetit të vendit. Ai u hap më 1 maj [[1968]].<ref name="pass"/><ref name="bpRailway">{{cite book|author=Quazi Abul Fida|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Railway|year=2012|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Mahfuza Khanam|chapter=Railway|lang=en|editor4=Sabbir Ahmed|title=Banglapedia: the National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|ol=30677644M|accessdate=2 shtator 2024|archive-date=10 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010143242/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Railway|url-status=dead}}</ref><ref name="Kamalapur0"/> U ndërtua gjatë periudhës pakistaneze, por linja e tij hekurudhore u ndërtua gjatë [[Raxhi Britanik|Periudhës Britanike]]. Pas krijimit të [[Pakistani]]t, në Kamalapur u ndërtua një tjetër stacion hekurudhor pasi stacioni i vjetër hekurudhor në Dhaka ishte i papërshtatshëm dhe një pjesë e linjës ekzistuese ishte zhvendosur nga pozicioni i mëparshëm. I ndërtuar në vitin [[1968]], ky stacion hekurudhor qe dëshmitar i masakrës që u zhvillua gjatë Luftës për Çlirimin e Bangladeshit në vitin [[1971]]. Pas pavarësisë, aty u vendos depoja e parë e kontejnerëve në vend. Pas saj u bënë mjaft propozime dhe vendime për të zhvendosur dhe shkatërruar ndërtesën e stacionit por për shkak të kundërshtimeve nga autoritetet dhe intelektualët kjo nuk u bë. Tashmë përreth stacionit është në ndërtim një qendër multimodale transporti, që pritet të përfundohet në vitin [[2030]]. ka 8 platforma, përveç të cilave, përmban edhe shërbime të ndryshme si spitali, xhamia dhe stacioni policor. [[File:Dhaka Railway Station.jpg|thumb|389px|Platforma të stacionit]] ==== Historia ==== Në fillim të [[shekulli XX|shekullit të XX]], së bashku me ekonominë u rrit edhe [[Dhaka]], veçanërisht pas vitit [[1947]]. Linjat ekzistuese hekurudhore u shtrinë në drejtim verior duke u degëzuar në Dhakën e vjetër dhe atë të re. Këto linja hekurudhore kryqëzoheshin me rrugë në pika të ndryshme, duke e bllokuar qarkullimin e trafikut rrugor veri-jug. Gjithashtu stacioni i vjetër i Dakës së vjetër në anën veriore të qytetit ishte i paplotë, duke konsistuar në një platformë, një oborr të vogël dhe një strehë lokomotive. Në vitin [[1948]], ekspertët sugjeronin zhvendosjen e stacionit në Kamalapur. Në vitin [[1952]], u bë një plan për zhvendosjen e stacionit hekurudhor jashtë zonës së qytetit. Gjithashtu u planifikua të ndërtohej një linjë e re hekurudhore nga Texhgaoni për në Gandaria. Megjithatë, për shkak të mungesës së fondeve plani nuk u ekzekutua në atë kohë. Pas 10 viteve sugjerim më 20 dhjetor [[1958]], qeveria provinciale Pakistanit Lindor vendosi ta ndërtoi stacionin e ri hekurudhor në Kamalapur me afat deri në vitin [[1964]]. Buxheti fillestar për ndërtimin ishte 45.6 milionë rupi pakistaneze (800 000 milionë dollarë amerikanë) nga i cili qeveria provinciale supozohej të mundësonte rreth 60%.<ref>{{cite news|title=A decade of progress: Expansion And Development of P.E. Railway|author=M. A. Ghafur|newspaper=Pakistan Observer|lang=en|page=13|date=1 maj 1968}}</ref> Përpara ndërtimit të stacionit, në vendin e ndërtimit ndodhej një fushë moçalore. Qeveria e nisi ndërtimin në vitin [[1960]]. Nga Texhgaoni, linja hekurudhore u zhvendos për në Khilgaon dhe pastaj për në Kamalapur. Elementet operacionale dhe logjistike të stacionit të vjetër hekurudhor të Dakës u zhvendosën në stacionin e ri hekurudhor në vitin [[1965]].<ref name="ed">{{harvnb|Delvar Hasan|2016|pp=86–87}}</ref> Stacioni u përurua nga guvernatori i Pakistanit Lindor Abdul Monem Khani më 27 prill [[1968]]. Në ceremonin përuruese ishte i pranishëm edhe presidenti i Pakistanit, Ajub Khani.<ref name="Kamalapur0">{{harvnb|Adnan Zillur Morshed|2017}}</ref> Kostoja e ndërtimit ishte 135 milionë rupi pakistaneze (2.4 milionë dollarë amerikanë). Një vit pas saj, selia e shërbimit postar hekurudhor të provincës u vendos aty.<ref>{{cite book|author=Ishtiaque Ahmed Khan|year=2012|lang=en|ol=30677644M|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Postal_Communication|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|chapter=Postal Communication|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=12 shtator 2024}}</ref> Më 11 prill [[1987]], pas gjashtëmbëdhjetë vjetësh pavarësi të Bangladeshit, në stacionin hekurudhor u hap depoja e parë e kontejnerëve në Bangladesh.<ref name="bpRailway"/> Në vitin [[2005]], firma konsultuese amerikane, Louis Berger Group, përgatiti një plan strategjik transporti (strategic transport plan, STP) për Dhakën. STP sugjeronte zhvendosjen e stacionit qëndror hekurudhor në Tongi, por komiteti drejtues, i përbërë nga Bordi i Koordinimit të Transportit të Dhakës, e refuzoi sugjerimin.<ref>{{cite magazine|lang=en|author=Mustafizur Rahman|url=https://archive.thedailystar.net/forum/2009/september/pains.htm|title=Growing Pains|publisher=The Daily Star|year=2009|volume=3|issue=9|magazine=Daily Star Forum}}</ref> Në vitet [[2010]], qeveria propozoi ta zhvendoste stacionin hekurudhor në distriktin e Gazipurit, por ministria e hekurudhave e kundërshtoi propozimin duke konsideruar papërshtatshmërinë për banorët e qytetit. Ndërtesa e stacionit pësoi rinovime katër herë midis viteve [[2013]] dhe [[2023]]. [[File:Kamalapur railway station in 2022.12.jpg|thumb|left|358px|Strukturë e ndërtesës së stacionit]] Nën projektin ndërtimor të linjës Dhaka–Xhesore, që filloi në vitin [[2016]], u vendos për të rinovuar gjashtë stacione hekurudhore, duke përfshirë edhe stacionin hekurudhor të Kamalapurit. Në vitin [[2020]], një takim qeveritar i zhivlluar në Hekurudhën Bhaban në [[Dhaka]] informoi se si pjesë e punimeve të rinovimit, në stacion do të ndërtoheshin tre linja hekurudhore dyshe dhe një platformë e re për linjën e gjerë hekurudhore. Seksioni ekzistues Dhaka–Narajanganxh i linjës Narajanganxh–Bahadurabad Ghat është shpallur i mbyllur nga 4 dhjetori [[2022]] për rindërtimin e kalimit nga distanca një metër e binarëve në distancën e dyfishtë dhe projektin e lidhjes hekurudhore të Urës së Padmës. Shpallja çoi në pezullimin e shërbimit të trenave nga Kamalapuri për në stacionin hekurudhor të Narajanganxhit, duke shkaktuar vështirësi për udhëtarët e shpeshtë që udhëtonin me tren për të kursyer para. Nurul Islam Suxhon, ministri i hekurudhave të vendit, kishte shpallur më 14 janar [[2023]] se seksioni do të hapej për qarkullimin e trenave në mars. Por kjo nuk u realizua pasi dy projektet nuk ishin përfuduar. Më 25 korrik [[2023]], ministri i hekurudhave shpalli se seksioni Dhaka–Narajanganxh do të rihapej në 1 gusht gusht. Në ditën e fundit të premtuar, shërbimi i trenit nga Kamalapuri për në Narajanganxh rifilloi. [[File:An afternoon at Kamalapur railway station.jpg|thumb|379px|Platformë e stacionit]] Në vitin [[2018]], një projekt investimi i përbashkët publik–privat (PPP) me firmën "Kaxhima" u miratua të krijonte një qendër multimodale përreth stacionit hekurudhor të aeroportit të Dhakës dhe stacionit hekurudhor të Texhgaonit bashkë me stacionin hekurudhor të Kamalapurit. Kjo infrastrukturë do të ndërtohej përreth stacionit hekurudhor të Kamalapurit; nuk do të kishte ndërtesa shumë-katëshe rezidenciale, hotele, qendra tregtare, metro dhe pasarela. Në vitin [[2019]], autoriteti hekurudhor i Bangladeshit kundërshtoi ndërtimin e një qendre multimodale përballë ndërtesës së stacionit.<ref>{{cite news|author=Munima Sultana|lang=en|date=8 dhjetor 2019|url=https://www.thefinancialexpress.com.bd/national/no-project-on-front-side-of-kamalapur-railway-station-br-1575777900|title=No project on front side of Kamalapur railway station: BR|accessdate=29 nëntor 2022|work=The Financial Express|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221129205722/https://www.thefinancialexpress.com.bd/national/no-project-on-front-side-of-kamalapur-railway-station-br-1575777900|archive-date=29 nëntor 2022}}</ref> Në vitin [[2020]], Hekurudha e Bangladeshit dhe "Dhaka Mass Transit Company Limited" vendosën ta lidhin stacionin hekurudhor të Kamalapurit me linjën 6 të MRT të Linjës së Metrosë së Dhakës. Por stacioni i tanishëm nuk mund të përputhet me itinerarin e propozuar të Linjës 6 të MRT, kështu që u vendos të shkatërrohej stacioni i Kamalapurit dhe të ndërtohej një i ri 130 metra në veri. Arkitektë dhe individë të ndryshëm të vendit e kundërshtuan këtë vendim. Në 30 janar [[2021]], zyra e kryeministrisë dha lejen për shkatërrimin e stacionit hekurudhor, por në shkurt, ministri i hekurudhave e tërhoqi vendimin e tij për shkatërrimin e stacionit të Kamalapurit. Megjithatë, autoriteti i lidhur tha se stacioni hekurudhor mund të zhvendoset në të ardhmen e afërt nëse kërkohet. Në vend të prishjes së stacionit, planet e qeverisë për ndërtimin e një kompleksi stacionor për metronë, ekspresin e ngritur dhe tranzitin e shpejtë të autobuzave nën zonën e stacionit hekurudhor si pjesë e qendrës multimodale që është programuar për tu përfunduar në vitin [[2030]].<ref name="pass">{{cite news|author=Zafar Ahmed|date=30 nëntor 2022|url=https://bdnews24.com/economy/ogh85fy4r1|title=‘All roads lead to Kamalapur’: how the Dhaka area is set to be transformed into a multimodal transport hub|lang=en|accessdate=8 dhjetor 2022|work=Bdnews24.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130022207/https://bdnews24.com/economy/ogh85fy4r1|archive-date=30 nëntor 2022}}</ref> ==== Arkitektura ==== [[File:Design of Kamalapur Railway Station.jpg|thumb|left|379px|Dizajn i hershëm i stacionit]] Arkitektët e stacionit hekurudhor të Kamalapurit ishin dy amerikanë: Daniel Dunham dhe Bob Buie. Të dy erdhën në fillim në [[Pakistani Lindor|Pakistanin Lindor]] si arkitektë me Louis Berger Group. Procesi i projektimit filloi nën drejtimin e Daniel Dunham, i ndjekur nga Robert Boughey.<ref>{{cite news|title=The architectural significance of the Kamalapur Railway Station|url=https://www.tbsnews.net/feature/habitat/architectural-significance-kamalapur-railway-station-184351|author=Zahangir Alom|date=12 janar 2021|accessdate=10 nëntor 2022|work=The Business Standard|lang=en|url-status=live|archive-date=7 nëntor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221107165721/https://www.tbsnews.net/feature/habitat/architectural-significance-kamalapur-railway-station-184351}}</ref> Projekti i Dunham & Buie-s përfshinte krijimin e një strukture të gjerë që do të ishte e përshtatshme për klimën e rajonit, një sfidë për ta. Për këtë ata dizenjuan një strukturë betoni të çatisë së ndërtesës së stacionit që ishte e pazakontë, struktura kishte një çati çadër-dielli. Çatia mbulonte një rresht të strukturave të ndërlidhura me drejtim poshtë. Profili i terminalit, një organizim ritmik i lartë dhe harqeve guacka evokon përfytyrimin tipik të një klime tropikale, me një ombrellë që mundëson mbrojtjen nga shirat e musoneve. Dizajni i stacionit përfshin hapsira të ndryshme funksionale si biletarinë e stacionit, zyrat administrative, zonat e qëndrimit të pasagjerëve dhe zonat e pritjes nën një çati të integruar mbuluese.<ref name="Kamalapur0"/> [[File:কমলাপুর রেল স্টেশন.jpg|thumb|379px|Struktura mbuluese e stacionit]] E gjithë struktura përbëhet nga 36 sheshe. Ajo ka një tërësi prej kolonash. Sipër saj qëndron një çati me 36 kupola të gjata betoni. Secila kolonë, {{convert|59|ft|m}} e lartë, zgjat katër degëzime së lartmi dhe mban çatinë. Stacioni shtrihet mbi një sipërfaqe prej 156 akre. Ai ka 11 kontrolle biletash dhe mjaft zona qëndrimi për pasagjerët. Në hyrje të stacionit hekurudhor, në vitin [[1999]] u ndërtua një monument i quajtur "surjaketan" në kujtim të të gjithë zyrtarëve dhe punonjësve të hekurudhës që ranë dëshmorë në Luftën e Çlirimtare të vitit [[1971]]. Në këtë stacion ndodhen tetë platforma 918.4 metra të gjata, të numëruara 1-8 nga veri-perëndimi në jug-lindje (nga e majta në të djathtë kur shihet nga hyrja e pasagjerëve): * Platformat 1-7 përgjithësisht përdoren për udhëtarë, hekurudhën ndërqytetëse dhe shërbimet e largësisë së madhe. * Platforma suburbane përgjithësisht përdoret për shërbime periferike në linjën Narajanganxh–Bahadurabad Ghat drejt Narajanganxhit. [[File:Stamp of New Dacca Railway Station.jpg|thumb|left|369px|Pullë postare e vitit 1969, e Postës së Pakistanit me Stacionin e Kamalapurit]] Stacioni hekurudhor i Kamalapurit ka një oborr të depos së kontejnerëve të Dhakës të zotëruar nga autoriteti i Portit të Çitagongut. Saif Power Tech Limited u caktua si operatori i tij në vitin [[2015]]. Ai u ndërtua në një sipërfaqe prej 32 akre afër terminalit. Ai mund të mbaj 10 % të 70 % të kontejnerëve të Portit të Çitagongut, d.m.th. 90,000 TEUS. Spitali i përgjithshëm i hekurudhës në Kamalapur u ndërtua në vitin [[1986]] në 4.3 akre. Spitali u ndërtua për të ofruar shërbim mjekësor për zyrtarët dhe punonjësit e Hekurudhës së Bangladeshit. Në vitin [[2013]], spitali u planifikua për tu menaxhuar në partneritet publik privat dhe dy vjet më vonë, shërbimet e tij u hapën për të gjithë, me 100 shtretër. Numri i tanishëm i shtretërve të tij është 40. [[File:Kamalapur Railway Station platform.jpg|thumb|372px|Hyrjet e platformave]] Në stacion ndodhet një xhami për tu përdorur nga pasagjerët e njohur si "Xhamia Qëndrore Xhame e stacionit hekurudhor të Dhakës". Gjatë muajit të ramazanit shpërndahet ushqim falas gjatë iftarit për ata që vijnë për tu lutur në xhami. Policia hekurudhore mban një stacion policor në Kamalapur, me një ekip ruajtjeje. Stacioni policor u modernizua dhe rinovua në vitin [[2021]]. Pas rinovimit, aty janë vendosur një bibliotekë dhe shërbimi i ujit të pijshëm për të ndaluarit dhe policët. ==Periudha e Pavarësisë 1971-...== [[File:A002323.webmhd.webm|thumb|left|369px|Animacion i NASA-s që tregon rritjen urbane të Dhakës nga 1972 deri në 2001]] Turbullirat e hershme politike u shfaqën mes viteve [[1947]] dhe [[1952]], veçanërisht Lëvizja për Gjuhën Bengaleze. Gjatë krizës politike kushtetuese në 1971, junta ushtarake e drejtuar nga Jahja Khani refuzoi ta transferonte pushtetin te Asambleja Kombëtare e sapozgjedhur, duke shkaktuar protesta në masë, mosbindje civile dhe një lëvizjen për vetëvendosje të Pakistanit Lindor. Kjo çoi në një përpjekje për pavarësi nga [[Pakistani]] të bengalezëve.<ref>{{cite web|url=http://www.virtualbangladesh.com/culture/people-of-bangladesh/sheikh-mujibur-rahman/|title=Sheikh Mujibur Rahman|publisher=Virtual Bangladesh|lang=en|accessdate=18 shkurt 2015|url-status=live|archive-date=16 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216193211/http://www.virtualbangladesh.com/culture/people-of-bangladesh/sheikh-mujibur-rahman/}}</ref><ref name="Richards2003">{{harvnb|John Richards|2003|pp=49–57}}</ref><ref>{{harvnb|Edgar Thorpe|2012|p=125}}</ref> Më 25 mars [[1971]], ushtria pakistaneze nisi operacionin ushtarak të emërtuar "Operation Searchlight" kundër popullsisë së Pakistanit Lindor. Dhaka barti shenjat e mizorive të ushtrisë, duke pësuar një fushatë të gjerë represioni me arrestime, tortura dhe vrasje civilësh, studentësh, intelektualësh, veprimtarësh politikë dhe pakicash fetare. Pjesë të mëdha të qytetit u dogjën dhe shkatërruan, duke përfshirë lagjet hindu. Ushtria u përballë me kryengritje nga "East Pakistan Rifles" dhe policia bengaleze.<ref>{{harvnb|Bibhuti Bhusan Nandi|2007|p=732}}</ref><ref name="books.google.com.bd">{{harvnb|Rounaq Jahan|2013|p=254}}</ref> Shumë nga popullsia e qytetit ose u zhvendos ose u detyrua të ikte në zonat rurale.<ref>{{cite news|work=Dawn|title=Fall of Dhaka: Memories of a Bloody December – Pakistan|lang=en|accessdate=18 shkurt 2015|date=16 dhjetor 2014|url=http://www.dawn.com/news/1151151|archive-date=30 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150130124156/http://www.dawn.com/news/1151151|url-status=live}}</ref> Dhaka u godit me sulme të shumta ajrore nga Forca Ajrore Indiane në dhjetor gjatë Luftës Indo-Pakistaneze në 1971.<ref>{{harvnb|Siddique Salik|1977|p=195}}</ref> Komanda e Pakistanit Lindor iu dorëzua gjeneral leitnant Xhagxhit Singh Aurora në pistën e garave Ramna në Dhaka më 16 dhjetor 1971.<ref>{{harvnb|J.F.R. Jacob|1997|pp=146–47}}</ref> Në [[1972]] pas shpalljes së pavarurësisë së [[Bangladeshi]]t, Asambleja Kushtetuese e shpalli Dhakën kryeqytet. Pas kësaj, popullsia e Dhakës u rrit nga disa qindra mijë në disa milionë në pesë dekada. Pati një rritje të shpejtë pasi Dhaka tërhoqi punëtorë të ardhur nga i gjithë [[Bangladeshi]] rural, që përbënte 60% të rritjes së popullsisë.<ref>{{cite web|title=Dhaka Population 2020|lang=en|url=http://worldpopulationreview.com/world-cities/dhaka-population/|accessdate=30 janar 2017|url-status=live|archive-date=31 korrik 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170731001426/http://worldpopulationreview.com/world-cities/dhaka-population/}}</ref> Qyteti përballoi turbullirat socialiste në fillim të viteve 1970, të ndjekura nga pak vite të ligjit ushtarak. Bursa dhe tregu i lirë u rikthyen në fund të viteve 1970. [[File:Motijheel, Dhaka, 1980s.jpg|thumb|358px|Pamje ajrore e qendrës kryesore tregëtare të Dhakës në vitet 1980]] Në [[1978]] Bashkia e Dhakës, që ishte themeluar më 1 gusht [[1864]], mori statusin e "korporatës bashkiake". Në [[1983]] Korporata Bashkiake e Dhakës u kthye në një entitet vetqeverisës.<ref name="star052015">{{cite news|lang=en|url=http://www.thedailystar.net/star-weekend/heritage/reminiscing-dhakas-legacy-80994|work=The Daily Star|title=Reminiscing Dhaka's Legacy|date=8 maj 2015|author=Md. Shahnawaz Khan Chandan|accessdate=22 qershor 2017|url-status=live|archive-date=1 dhjetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201030749/http://www.thedailystar.net/star-weekend/heritage/reminiscing-dhakas-legacy-80994}}</ref> Bazuar në aktin e vitit [[1993]], në [[1994]] u zhvilluan zgjedhjet e para për kryetarin e bashkisë së Dhakës.<ref>{{cite web|lang=en|url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=163943|title=Mayor Hanif's Death Anniversary Today|accessdate=12 shkurt 2015|date=28 nëntor 2010|work=The Daily Star|archive-date=12 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150212231852/http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=163943|url-status=live}}</ref> Korporata Bashkiake e Dhakës i drejtoi punët e qytetit deri në nëntor [[2011]].<ref name="sum">{{cite news|title=Don't Split Dhaka, Khoka Urges Govt|date=12 nëntor 2011|url=http://www.unbconnect.com/component/news/task-show/id-64245|accessdate=12 shtator 2012|newspaper=UNBConnect|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20120405174018/http://www.unbconnect.com/component/news/task-show/id-64245|url-status=dead|archive-date=5 prill 2012}}</ref> Në vitet [[1990]] dhe [[2000]], Dhaka përjetoi rritje të përmirësuar ekonomike dhe shfaqjen e zonave të shumta të biznesit dhe qyteteve satelite.<ref>{{harvnb|Shahadat Hossain|2008}}</ref> Mes viteve 1990 dhe [[2005]], popullsia e qytetit u dyfishua, nga 6&nbsp;millionë në 12&nbsp;millionë.<ref>{{cite web|url=https://theworld.org/stories/2010-09-08/dhaka-fastest-growing-megacity-world|title=Dhaka: Fastest Growing Megacity in the World|website=The World from PRX|accessdate=19 janar 2022|lang=en|archive-date=19 janar 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119194102/https://theworld.org/stories/2010-09-08/dhaka-fastest-growing-megacity-world|url-status=live}}</ref> Qyteti pati rritje të investimeve të huaja, veçanërisht në sektorët e financave dhe të manifakturës tekstile. Pothuajse të gjitha konglomeratet e mëdha vendore zyrat e tyre i kanë të vendosura në [[Dhaka]].<ref>{{cite news|title=Poverty Alleviation: Yunus calls for major reforms in World Bank|newspaper=The Daily Star|url=http://www.thedailystar.net/story.php?nid=10351|date=5 nëntor 2007|lang=en|accessdate=17 dhjetor 2008|archive-date=5 mars 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305083011/http://www.thedailystar.net/story.php?nid=10351|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|date=5 dhjetor 2007|title=Blind Eye to Urban Poor to Spell Social Disaster: Conference on the Poor Told|newspaper=The Daily Star|accessdate=17 dhjetor 2008|url=http://www.thedailystar.net/2006/12/05/d61205011711.htm|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20080723203409/http://www.thedailystar.net/2006/12/05/d61205011711.htm|url-status=live|archive-date=23 korrik 2008}}</ref> [[File:A house in Banani Model Town, Dhaka 01.jpg|thumb|left|Ndërtesë në zonën Banani]] Por hartalë të shpeshtë (mbyllja e dyqaneve dhe zyrave si goditje politike në [[Azia Jugore|Azinë Jugore]] dhe [[Malajzia|Malajzi]] nga partitë politike) e kanë penguar ekonominë e qytetit.<ref>{{cite book|date=mars 2005|title=Beyond Hartals: Towards Democratic Dialogue in Bangladesh|lang=en|url=http://www.un-bd.org/Docs/Publication/Beyond%20Hartals.pdf|url-status=dead|publisher=United Nations Development Programme (UNDP) Bangladesh|isbn=984-32-1424-2|accessdate=4 mars 2018|archive-date=5 mars 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180305063333/http://www.un-bd.org/Docs/Publication/Beyond%20Hartals.pdf}}</ref> Që nga viti [[2014]] shpeshtësia e hartalëve ka rënë. Në disa vite, gjatë musoneve qyteti përjetoi përjetoi përmbytje të mëdha. Për të siguruar shërbime më të mira qytetare në [[2011]], Korporata Bashkiake e Dhakës u nda në dy korporata të veçanta, Korporata Bashkiake e Dhakës Veriore dhe Korporata Bashkiake e Dhakës Jugore.<ref>{{cite news|lang=en|url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=206982|title=Dhaka Set to Split Into Two|work=The Daily Star|date=18 tetor 2011|author=Hasan Jahid Tusher|accessdate=12 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150213005705/http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=206982|archive-date=13 shkurt 2015}}</ref> Këto dy korporata drejtohen nga dy kryebashkiakë, që zgjidhen nga vota e drejtpërdrejtë e qytetarëve për 5 vite. Territori brenda korporatave qytetare u nda në shumë zona, secila me një komisioner të zgjedhur. Në tërësi, qyteti ka 130 zona apo njësi dhe 725 lagje (''mohalla''). * Raxhdhani Unajan Kartripakha (RAXhUK) është përgjegjës për koordinimin e planifikimit urban në zonën e Dhakës së Madhe.<ref>{{cite book|author=Md. Asraful Islam|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rajdhani_Unnayan_Kartripakkha|chapter=Rajdhani Unnayan Kartripakkha|year=2012|lang=en|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|access-date=26 korrik 2015|title=Banglapedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20160507105228/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rajdhani_Unnayan_Kartripakkha|archive-date=7 maj 2016|url-status=dead}}</ref> [[File:Janata Bank Tower.jpg|thumb|Kulla e Xhanata Bank]] Historikisht [[Dhaka]] ka tërhequr punëtorë të shumtë emigrantë.<ref name="EDemo1">{{cite web|author=Terry McGee|title=Urbanization Takes on New Dimensions in Asia's Population Giants|url=http://www.prb.org/Articles/2001/UrbanizationTakesonNewDimensionsinAsiasPopulationGiants.aspx|date=27 shtator 2006|lang=en|publisher=Population Reference Bureau|access-date=27 shtator 2006|url-status=dead|archive-date=14 shkurt 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080214234539/http://www.prb.org/Articles/2001/UrbanizationTakesonNewDimensionsinAsiasPopulationGiants.aspx}}</ref> Shumica e popullsisë së qytetit janë fshatarë të zhvendosur, si dhe refugjatë klimatikë.<ref>{{cite web|url=http://resilient-cities.iclei.org/fileadmin/sites/resilient-cities/files/docs/B4-Bonn2010-Hamidul.pdf|title=A Short City Profile on Dhaka City: Adaptation Issues for Climate Change?|lang=en|accessdate=4 mars 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190411211112/http://resilient-cities.iclei.org/fileadmin/sites/resilient-cities/files/docs/B4-Bonn2010-Hamidul.pdf|archive-date=11 prill 2019}}</ref> Zhvillimi urban ka nxitur një bum të madh ndërtimi; ndërtesa të reja të larta dhe qiellgërvishtës e kanë ndryshuar panoramën e qytetit.<ref name="CiE">{{cite news|author=Alistair Lawson|date=1 qershor 2002|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/2018535.stm|title=Good times for bourgeois Bangladeshis|lang=en|work=BBC News|access-date=2 tetor 2006|archive-date=24 mars 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324150041/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/2018535.stm|url-status=live}}</ref> Qyteti është një nga metropolet me rritjen më të shpejtë në botë.<ref name="content.time.com">{{harvnb|Nick Carbone|2011}}</ref> Është parashikuar se në [[2025]] do të jetë një nga metropolet më të mëdha në botë, bashkë me [[Tokyo]]n, [[Mexico City]]n, [[Shanghai]]n, [[Pekini]]n dhe [[New York City]]-n.<ref name="CBSN">{{cite news|access-date=22 shkurt 2019|title=Dhaka, Bangladesh: Fastest Growing City in the World|work=CBS News|url=https://www.cbsnews.com/news/dhaka-bangladesh-fastest-growing-city-in-the-world/|lang=en|url-status=live|archive-date=17 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180917105225/https://www.cbsnews.com/news/dhaka-bangladesh-fastest-growing-city-in-the-world/}}</ref> Si rajoni i industrializuar më dendur i vendit, Territori i Dhakës së Madhe zhvillon 35% të ekonomisë së [[Bangladeshi]]t.<ref name="Rezaul Karim">{{cite news|author=Rezaul Karim|url=https://www.thedailystar.net/business/dhakas-economic-activities-unplanned-analysts-1366252|title=Dhaka's Economic Activities Unplanned: Analysts|date=24 shkurt 2017|newspaper=The Daily Star|lang=en|accessdate=13 korrik 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190713203402/https://www.thedailystar.net/business/dhakas-economic-activities-unplanned-analysts-1366252|archive-date=13 korrik 2019}}</ref> “Globalization and World Cities Research Network" e rendit Dhakën si një nga "qytetet beta−globale", me fjalë të tjera është pjesë e lidhjes së rajonit në ekonominë botërore.<ref>{{cite web|title=The World According to GaWC 2020|lang=en|website=Globalization and World Cities|url=https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2020t.html|accessdate=22 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20200824031341/https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2020t.html|url-status=live|archive-date=24 gusht 2020}}</ref> Zonat kryesore industriale janë Texhgaoni, Shjampuri dhe Hazaribagu.<ref>{{cite web|year=2005|title=Dhaka City State of Environment|lang=en|url=http://www.rrcap.unep.org/reports/soe/dhaka-soe-05/3-4dhaka-noise.pdf|publisher=Regional Resource Centre for Asia and the Pacific, United Nations Environment Programme|accessdate=24 janar 2009|archive-date=7 shkurt 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090207025410/http://www.rrcap.unep.org/reports/soe/dhaka-soe-05/3-4dhaka-noise.pdf|url-status=dead}}</ref> Qyteti ka një klasë të mesme në rritje, duke drejtuar tregun te dhe mallrat moderne të konsumit dhe luksit.<ref name="CiE"/> [[File:Navana tower Gulshan Avenue Pano (cropped).jpg|thumb|left|Kulla Navana në bulevardin e Gulshanit]] Shumë nga historia e afërt e Dhakës është karakterizuar nga tregjet buzë-rrugore dhe dyqanet e vegjël që shesin një larmi mallrash.<ref>{{harvnb|Jeremy Seabrook|1996|p=221}}</ref> Vitet e fundit kanë parë ndërtimin e përhapur të qendrave tregëtare.<ref>{{cite book|publisher=Marshall Cavendish Corporation|year=2008|lang=en|title=World and Its Peoples|isbn=978-0-7614-7631-3|page=489}}</ref> Dy nga qendrat më të mëdha tregëtare në qytet dhe rajonin më të gjerë të [[Azia Jugore|Azisë Jugore]] janë "Jamuna Future Park" dhe "Bashundhara City". Shumë nga aktiviteti tregëtar është i qendërzuar përreth pak rrugëve kryesore, ku rrallë zbatohen rregullat rrugore dhe takohen shpesh shitës ambulantë dhe lypës.<ref name="SohnMoudonLee115–28"/><ref name="Kalabamu123–31">{{harvnb|Faustin T. Kalabamu|1987|pp=123-31}}</ref> Hokerët, shitësit ambulantë, dyqanet e vegjël, transporti me rikshou, shitësit buzë rruge dhe kioskat zënë një pjesë të madhe të popullsisë,<ref name="EDemo1"/><ref name="Rick">{{cite news|date=20 korrik 1998|lang=en-uk|work=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/136074.stm|accessdate=27 maj 2024|title=Does Dhaka Need Rickshaws?|url-status=live|archive-date=8 mars 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080308190144/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/136074.stm}}</ref> vetëm drejtues rikshoush numërohen deri në 400 000.<ref>{{harvnb|Robert Cervero|2000|p=39}}</ref> Gjysma e forcës së punës është e punësuar në ekonominë shtëpiake dhe të paorganizuar, ndërsa rreth 800 000 punojnë në industrinë tekstile. Masa e papunësisë në Dhaka në [[2013]] ishte 23%.<ref>{{cite web|lang=en|work=Dhaka City Corporation|url=http://www.dhakacity.org/Page/Search_item_details/Search/Item_id/31/Item/employment/Dhaka_City_At_a_Glance|title=Dhaka City at a Glance|accessdate=1 dhjetor 2015|url-status=dead|archive-date=15 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115171206/http://www.dhakacity.org/Page/Search_item_details/Search/Item_id/31/Item/employment/Dhaka_City_At_a_Glance}}</ref> [[File:1.জাতীয় স্মৃতিসৌধ.jpg|thumb|432px|Monumenti Kombëtar i Dëshmorëve, Xhatija Sriti Shoudho, 1982]] Ngecja e trafikut është një nga tiparet më të dukshme të Dhakës moderne. Në [[2014]], u raportua se vetëm 7% e qytetit ishte e mbuluar me rrugë.<ref name="TNR">{{cite magazine|magazine=The New Republic|lang=en|title=Welcome to the Traffic Capital of the World|url=https://newrepublic.com/article/118416/what-dhaka-bangladesh-traffic-capital-world-can-teach-us|accessdate=22 shkurt 2019|url-status=live|archive-date=17 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180917143131/https://newrepublic.com/article/118416/what-dhaka-bangladesh-traffic-capital-world-can-teach-us}}</ref> Faza e parë e Hekurudhës së Metrosë së Dhakës nga Utara deri në Agargaon u përurua nga kryeministri i Bangladeshit Sheikh Hasina më 28 dhjetor 2022.<ref>{{cite news|lang=en|url=https://www.thedailystar.net/special-events/dhaka-metro-rail-opening/news/pm-opens-countrys-first-metro-rail-3207081|title=PM Opens Country's First Metro Rail|date=28 dhjetor 2022|accessdate=15 janar 2023|work=The Daily Star|url-status=live|archive-date=15 janar 2023|archive-url=https://archive.today/20230115043453/https://www.thedailystar.net/special-events/dhaka-metro-rail-opening/news/pm-opens-countrys-first-metro-rail-3207081}}</ref> Megjithatë, sipas një raporti të vitit [[2016]], afërsisht një e treta e popullsisë së Dhakës jeton në barakishte.<ref name=":12">{{cite journal|author1=Roy Brouwer|author2=Dilruba F. Sharmin|author3=Susan Elliott|author4=Jennifer Liu|author5=Mizan R. Khan|date=2023|title=Costs and Benefits of Improving Water and Sanitation in Slums and Non-Slum Neighborhoods in Dhaka, a Fast-Growing Mega-City|volume=207|doi=10.1016/j.ecolecon.2023.107763|journal=Ecological Economics|lang=en|doi-access=free|bibcode=2023EcoEc.20707763B}}</ref> Lumi kryesor i qytetit, Buriganga, është bërë një nga lumenjtë më të ndotur në vend.<ref name="Majumder 2009">{{cite web|author=Azad Majumder|date=19 maj 2009|lang=en|title=Bangladesh river pollution threatens millions|url=https://www.reuters.com/article/us-bangladesh-rivers-idUSTRE54I04G20090519|accessdate=9 janar 2020|work=Reuters}}</ref><ref name="the Guardian 2015">{{cite web|date=23 tetor 2015|title=The river runs black: pollution from Bangladesh's tanneries – in pictures|url=http://www.theguardian.com/global-development-professionals-network/gallery/2015/oct/23/the-river-runs-black-pollution-from-bangladeshs-tanneries-in-pictures|lang=en|accessdate=9 janar 2020|website=the Guardian}}</ref> Dhaka e Vjetër është qendra historike komerciale, por shumica e zhvillimit urban tashmë është zhvendosur në veri të saj. Në [[1985]], zona përreth Motixhhilit u konsiderua qendra "moderne" e biznesit, ndërsa në [[2005]] Gulshani u konsiderua pjesa "më e re" e qendrës së biznesit. Shumë institucione qeveritare të Bangladeshit mund të gjenden në Motixhhil, Segunbagiça, Texhgaon, Karvan Bazar dhe Sher-e-Bangla Nagar.<ref name="Siddiqui2010">{{harvnb|K. Siddiqui|J. Ahmed|K. Siddique|S. Huq|2010|pp=6, 12}}</ref> [[File:Manama Tower.jpg|thumb|left|Kulla Manama në zonën Dhanmondi]] Përveç Dhakës së vjetër, që është një lagje në stilin e pazareve të vjetër, urbanistika e qytetit ndjek një model strukturor me zhvillime organike të ndikuara nga modelet e Azisë Jugore, Lindjes së Mesme dhe perëndimit. Rritja e qytetit është gjerësisht e paplanifikuar dhe është e fokusuar në rajonet veriore përreth qendrës së qytetit, ku gjenden shumë nga lagjet e pasura.<ref name="SohnMoudonLee115–28">{{harvnb|Dong Wook Sohn|Anne Vernez Moudon|Jeasun Lee|2012|pp=115–28}}</ref> Shumica e ndërtimeve në qytet janë qiellgërvishtës. Banesat e klasës së mesme dhe të lartë, bashkë me zonat komerciale dhe industriale, zënë shumicën e qytetit. Megjithatë, afërsisht një e treta e popullsisë së Dhakës jeton në baraka, sipas një raporti të vitit [[2016]].<ref name=":1">{{harvnb|Roy Brouwer|Dilruba F. Sharmin|Susan Elliott|Jannifer Liu|2023}}</ref> Megjithëse së fundi, qeveria kombëtare ka zbatuar një politikë të urbanizimit të organizuar në zonat rrethuese dhe jashtë Dhakës, nëpërmjet futjes së një lehtësimi tatimor dhjetë-vjeçar mbi të ardhurat nga ndërtimet e reja aty, infrastruktura e saj vazhdon të jetë e papërshtatshme për përballimin e qarkullimit dhe ofrimin e shërbimeve.<ref name="toënplan">{{cite news|work=The Daily Star|url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=62337|title=Town Planning for Bangladesh: Vision 2020|date=8 nëntor 2008|lang=en|accessdate=15 dhjetor 2008|url-status=live|archive-date=19 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219005519/http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=62337}}</ref> [[File:DHAKA DIAMOND building, gulshan.jpg|thumb|284px|Ndërtesa ''Diamond'' në Gulshan të Dhakës]] Rreth 30% e popullsisë së Dhakës jeton në baraka (ose vendbanime të paplanifikuara urbane), sipas një raporti të vitit [[2016]]. Vlerësimet nga viti 2011 dhe 2015 gjetën se ka rreth "3 deri në 5 mijë baraka dhe vendbanime të paligjshme të shpërndara përgjatë gjithë qytetit".<ref name=":1"/> Janë shpesh të sapo-ardhurit nga zonat fshatare që përfundojnë të jetojnë në barakishte. Banorët në këto zona barakishtesh kanë vetëm një akses të kufizuar të ujit, higjenës dhe shërbimeve të tjera. Barakat mund të gjenden në rrethina dhe zonat e rrugicave të parëndësishme të qytetit.<ref name="GruebnerSachsNockertFrings1–7">{{harvnb|Oliver Gruebner|Jonathan Sachs|Anika Nockert|Michael Frings|2014|pp=1–7}}</ref> Sipas një raporti të vitit [[2021]], barakishtja më e madhe është një Kamrangirçar, ku rreth 600 000 banorë jetojnë në kushtet e barakave.<ref name=":2">{{cite journal|author1=Sonia Ferdous Hoque|author2=Rebecca Peters|author3=Paul Whitehead|author4=Robert Hope|author5=Mohammed Abed Hossain|year=2021|lang=en|title=River pollution and social inequalities in Dhaka, Bangladesh|volume=3|issue=9|journal=Environmental Research Communications|issn=2515-7620|url=https://ora.ox.ac.uk/objects/uuid:8432a5ca-0570-4f93-b082-8d158dc6dc66/files/sws859g42w|doi=10.1088/2515-7620/ac2458|doi-access=free|bibcode=2021ERCom...3i5003H}}</ref> [[File:Karail03.jpg|thumb|left|389px|Barakishtja Karail në Mohakhali]] Tashmë qyteti i Dhakës konsiderohet si një xhungël e vërtetë urbane. Këtë gjë që e sjellë në vëmendje një studim i Institutit të Planifikuesve të Bangladeshit, i titulluar "'Air, Environment and Liveability Context of Dhaka City'". Vetëm dy dekada më parë (në [[1999]]) betoni urban mbulonte një sipërfaqe deri në 64.99 %, por në [[2019]] kjo u rrit në 81.82 %. Duke parë frenezinë ndërtimore dhe në çdo hapsirë të disponueshme, një shtytje e mbulimit me beton deri në 90 % nuk mund të përjashtohet. Me rritjen e mëtejshme të paplanifikuar, jetueshmëria e tij është në vështirsi. Hapsirat e lira janë reduktuar në një përmasë prej 4.61 % nga 14.07 % dhe 7.8 % përkatësisht në 1999 dhe [[2009]].<ref name="greenconcretejungle"/> Përveç krizës së hapsirave të gjelbra qyteti po përballet edhe me tkurrjen e pellgjeve të tij ujorë. Ata janë reduktuar në thjesht 4.38 % nga 14.25 % e zonave të përgjithshme urbane në 2 dekadat e fundit. Nëse një mega-qytet si [[Dhaka]] humbet fushat e tij të vërshimeve ose zonat e ulta përreth tij në këtë masë, është e natyrshme që ai nuk do të jetë i aftë të shmang përmbytjet edhe nga shira modeste. Problemi i dyfishtë i shterjes së ujërave nëntokësore dhe humbja e pellgjeve me ujë dhe kanaleve që dikur largonin ujërat e shiut nga qyteti do ta përkeqësoi situatën. Instituti i Planifikuesve të Bangladeshit ka sugjeruar mbajtjen e pellgjeve ekzistuese me ujë dhe në të njëjtën kohë rikthimi i atyre të zaptuara nga ndërtime të ndryshme. Megjithëse pa shumë rëndësi, gjatë dekadës [[1999]]-2009 gjelbërimi i qytetit u rrit nga 6.69 % në 9.29 %, por që në [[2019]] ra lehtësisht në 9.20 %.<ref name="greenconcretejungle"/> [[File:বায়তুর রউফ মসজিদ.jpg|thumb|389px|Xhamia Bait Ur Rauf]] ===Xhamia Bait Ur Rauf=== {{main|Xhamia Bait Ur Rauf}} '''Xhamia Bait Ur Rauf''' ({{lang-bn|বায়তুর রউফ জামে মসজিদ}}, {{lang-ar|الجامع بيت الرؤوف}}) është një xhami urbane e dallueshme në [[Dhaka]] të [[Bangladeshi]]t.<ref name="Ur Rauf0">{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-agakhan-architecture-prize-idUSKCN1231SH|lang=en|title=Danish park designed to promote tolerance in community wins architectural award|date=3 tetor 2016|work=Reuters|accessdate=7 tetor 2019}}</ref> E dizenjur nga arkitektja bangladeshase [[Marina Tabassum]] dhe e përfunduar në vitin [[2012]], ajo është quajtur një strehë e spiritualitetit në Dhakën urbane duke marrë njohje për bukurinë dhe përdorimin e dritës natyrore si dhe për sfidimin e "lang-lt|status quo}}së" së dizajnit tradicional të xhamisë.<ref name="11Ur Rauf">{{cite web|lang=en|title=Winners of Aga Khan architecture award announced - VIDEO|url=https://www.nation.co.ke/news/Aga-Khan-architecture-award-2016/1056-3403308-m938u8/index.html|accessdate=7 tetor 2019}}</ref> Në vend të simbolizmit tradicional si kupolat dhe minaret, xhamia mbështetet në hapsirën e hapur dhe lojën e pasur ndërmjet dritës dhe hijeve për të krijuar një hapsirë lutjeje që e ngre shpirtin.<ref name="Ur Rauf4">{{cite web|lang=en|title=The Aga Khan Award for Architecture: Photos|url=https://www.nation.co.ke/lifestyle/dn2/The-Aga-Khan-Architecture-Award-2016/957860-3406204-9gdk6q/index.html|accessdate=13 dhjetor 2019}}</ref> ==== Historia ==== [[File:Bait Ur Rouf mosque corridor.jpg|thumb|left|Korrikor i xhamisë]] Pas një jete të vështirë dhe humbjes së burrit të saj dhe dy vajzave, Sufia Khatun nga [[Dhaka]] dhuroi një pjesë të tokës së saj për ndërtimin e një xhamie.<ref name="Ur Rauf2"/> Në vitin [[2005]], ajo porositi mbesën e saj, arkitekten Marina Tabasum, për ta dizenjuar atë.<ref name="Ur Rauf1">{{cite news|accessdate=13 dhjetor 2019|date=26 maj 2017|work=The Daily Star|url=https://www.thedailystar.net/star-weekend/bait-ur-rouf-mosque-aesthetic-and-inclusive-space-1410739|title=Bait Ur Rouf Mosque: An Aesthetic and Inclusive Space|lang=en}}</ref> Anëtarët e bashkësisë fillimisht përdorën një strukturë të përkohshme mbi vendin për lutje, por kur Khatun vdiq, Tabasum mbeti mbledhësja e vetme e fondeve, dizenjuesja, klientja dhe ndërtuesja e projektit.<ref name="Ur Rauf8">{{cite news|work=The National|accessdate=13 dhjetor 2019|url=https://www.thenational.ae/arts-culture/architect-marina-tabassum-on-her-aga-khan-award-winning-design-for-the-bait-ur-rouf-mosque-in-dhaka-1.160592|title=Architect Marina Tabassum on her Aga Khan Award-winning design for the Bait Ur Rouf mosque in Dhaka|lang=en}}</ref> Bamirësit e bashkësisë mundësuan shumicën e fondeve për ndërtimin.<ref name="Ur Rauf4"/> Tabasum vizitoi më shumë se 100 xhami para se të dizenjonte Xhaminë Bait Ur Rauf, megjithëse më parë vështirë të kishte hyrë në një të tillë.<ref name="Ur Rauf6">{{cite news|title=Female architect lands prize|date=5 tetor 2016|work=The Star|url=https://www.thestar.com.my/news/regional/2016/10/05/female-architect-lands-prize-bangladeshi-smashes-glass-ceiling-with-simple-mosque-design|lang=en|accessdate=13 dhjetor 2019}}</ref> Në Bangladesh, është e pazakontë për një grua të dizenjoi një xhami, ato rrallë bile hyjnë në një të tillë, duke u lutur më shumë në shtëpi, duke qenë se pak xhami kanë pjesë të kushtuara për gratë.<ref>{{cite news|url=https://nation.com.pk/04-Oct-2016/bangladeshi-female-architect-s-mosque-design-wins-prestigious-international-prize|title=Bangladeshi female architect's mosque design wins prestigious international prize|date=4 tetor 2016|work=The Nation|accessdate=30 dhjetor 2019|lang=en}}</ref> [[File:Bait Ur Rouf mosque Prayer.jpg|thumb|354px|Pamje e brendshme e sallës së lutjeve ditën]] ==== Përshkrimi ==== Xhamia ka një sipërfaqe të përgjithshme prej {{convert|755|m2|acre}} dhe sipërfaqe ndërtimore prej 700 m². Ajo është e vendosur në një zonë të prirur për përmbytje<ref name="Ur Rauf0"/> dhe është dizenjuar përgjatë një aksi me kënd 13 gradë nga drejtimi i kiblës. Për të kompensuar këtë kënd, ndërtesa është ngritur mbi një zoklaturë me një cilindër brenda një katrori.<ref name="Ur Rauf10b">{{cite web|title=Award Recipients: Construction (Bait ur Rouf Mosque)|url=https://archnet.org/publications/12785|website=ARCHNET|lang=en|accessdate=13 dhjetor 2019|url-status=live|archive-date=23 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190423001515/http://www.archnet.org:80/publications/12785}}</ref> Kjo i lejoi dizajneres ta rrotullonte sallën e lutjeve në drejtimin e duhur dhe të krijonte oborre drite në të katër anët me hapsirë për funksione të tjera.<ref name="Ur Rauf2">{{cite web|accessdate=13 dhjetor 2019|url=https://archnet.org/sites/15120|title=Bait Ur Rouf Mosque|website=Archnet|lang=en|archive-date=7 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191007231658/https://archnet.org/sites/15120|url-status=dead}}</ref> Xhamia u dizenjua nga [[Marina Tabassum]], një arkitekte nga [[Bangladeshi]],<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.ug/six-projects-awarded-aga-khan-architecture-prize/|title=Six projects awarded Aga Khan architecture prize|date=7 nëntor 2016|work=The Independent Uganda|lang=en-US|accessdate=7 tetor 2019}}</ref> e njohur për dizenjimin e Muzeut të Pavarësisë në Dhaka, ajo konsiderohet si një nga arkitetët kryesorë të vendit dhe një nga pak arkitektet në këtë vend. [[File:Bait Ur Rouf mosque.jpg|thumb|left|379px|Pamje e tavanit]] Historia e pasur e ndërtimit të xhamive në Bangladesh daton që nga pushtimi turk në [[shekulli XIII|shekullin e XIII]]. Xhamitë më të hershme përfshijnë elemente nga tradita vendore e ndërtimit, si kupola të vogla që shtrihen mbi xhami dhe mure tulle. Arkitektja kombinoi këtë traditë unike të arkitekturës së xhamive të sulltanatit<ref name="Ur Rauf10a">{{cite web|website=Archnet|lang=en|title=Collections, 13th Cycle: 2013-2016, Bait Ur Rouf Mosque|url=https://archnet.org/collections/1215/sites/15120|accessdate=7 tetor 2019|archive-date=7 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191007231634/https://archnet.org/collections/1215/sites/15120|url-status=dead}}</ref> me një qasje moderne për të krijuar një dizajn që sfidon "{{lang-lt|status quo"}}në.<ref name="Ur Rauf9">{{cite news|title=Bangladeshi mosque architect smashes glass ceiling|work=Gulf News|lang=en|accessdate=23 dhjetor 2019|url=https://gulfnews.com/entertainment/arts-culture/bangladeshi-mosque-architect-smashes-glass-ceiling-1.1906629}}</ref> Salla e lutjeve të xhamisë nuk ka kolona brenda, por mbështetet mbi tetë kolona periferike. Duzina hapjesh të rastësishme, rrethore në tavan dhe mure lejojnë dritën natyrore që të hyjë në ndërtesë, duke krijuar modele alternuese drite dhe hije duke përmirësuar ajrinë shpirtërore.<ref name="Ur Rauf7">{{cite web|title=The Aga Khan Award for Architecture: Photos|work=Daily Nation|url=https://www.nation.co.ke/lifestyle/dn2/The-Aga-Khan-Architecture-Award-2016/957860-3406204-9gdk6q/index.html|lang=en|accessdate=7 tetor 2019}}</ref> [[File:Bait Ur Rouf mosque wall.jpg|thumb|284px|Muri poroz i xhamisë]] Ndërtesa një katëshe me gjurmë të vogël mjedisore nuk ka [[kupola]], minare, ose panele dekorative, por përshtatet me mjedisin e saj rrethues. Muret e ndërtuar me tulla prej terrakote të bëra me dorë<ref name="Ur Rauf3">{{cite web|author=Peter Muiruri|title='Green' buildings top awards|url=https://www.standardmedia.co.ke/article/2000218630/green-buildings-top-awards|website=The Standard|lang=en|accessdate=7 tetor 2019}}</ref> mundësojnë ajrim natyror, duke ndihmuar në mbajtjen e ndërtesës të freskët edhe gjatë ditëve të nxehta.<ref>{{cite news|url=https://www.thenews.com.pk/latest/154809-Bangladeshi-mosque-architect-smashes-glass-ceiling|title=Bangladeshi mosque architect smashes glass ceiling|work=The News|lang=en|accessdate=13 dhjetor 2019|lang=en}}</ref> Pa përdorur simbolizmin e zakonshëm të xhamisë,<ref name="Ur Rauf10b"/> arkitektja krijoi një hapsirë shpirtërore me thjeshtësi dhe përdorimin e dritës natyrore duke mundësuar përsiatje dhe soditje të thellë në lutje.<ref name="Ur Rauf4"/> Ndërtesa kushtoi 150 000 dollarë dhe kërkoi pesë vjet për tu ndërtuar. Ndërtimi përfundoi në vitin [[2012]].<ref>{{cite news|url=https://nation.com.pk/04-Oct-2016/bangladeshi-female-architect-s-mosque-design-wins-prestigious-international-prize|title=Bangladeshi female architect's mosque design wins prestigious international prize|date=4 tetor 2016|work=The Nation|lang=en|accessdate=7 tetor 2019}}</ref> Megjithëse banorët vendas e financuan dhe përdorën ndërtesën, xhaminë e vizituan banorë nga i gjithë [[Bangladeshi]], duke përfshirë [[Chittagong]]un dhe [[Sylhet]]in. Kjo përfshin besimtarë dhe studentë të arkitekturës.<ref name="lefigaro.fr">{{cite web|website=Le Figaro|date=4 tetor 2016|url=http://immobilier.lefigaro.fr/article/succes-de-l-une-des-rares-mosquees-construite-par-une-femme_bd2c815a-8a36-11e6-bdfd-da60d80cb221/|title=Succès de l'une des rares mosquées construite par une femme|lang=fr|accessdate=7 tetor 2019}}</ref> [[File:Marina-tabassum-pimo-2023.jpg|thumb|left|339px|Marina Tabassum, arkitektja e xhamisë]] Arkitektja e pakësoi qëllimisht simbolizmin në dizajnin e saj për të inkurajuar përdorimin e ndërtesës për veprimtari të tjera shoqërore, përveç lutjeve.<ref name="Ur Rauf5"/> Fëmijët inkurajohen të luajnë në ndërtesë, që është e pazakontë për një xhami.<ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/news/world/2016/10/04/danish-park-designed-to-promote-tolerance-in-community-wins-architectural-award|author=Noah Browning|date=4 tetor 2016|title=Danish park designed to promote tolerance in community wins architectural award|work=The Star|lang=en|accessdate=19 dhjetor 2019}}</ref> Arkitektja synonte ta bënte ndërtesën një vend qetësie në një nga lagjet më të varfra të një një prej qyteteve më të mbipopulluara më botë,<ref name="lefigaro.fr"/> me "hapsira frymëmarrjeje" brenda dhe përreth ndërtesës duke mundësuar një vend ku adhuruesit të socializohen jashtë kohës së lutjeve.<ref name="Ur Rauf3"/> Përgjatë ditës, fëmijët luajnë dhe të moshuarit bisedojnë në zoklaturën e ndërtesës.<ref name="Ur Rauf10a"/> Xhamia Bait Ur Rauf është e pazakontë jo vetëm duke qenë një nga dy xhamitë e ndërtuara nga gra në Bangladesh, por gjithashtu për dizajnin e saj miqësor me mjedisin.<ref name="Ur Rauf5">{{cite web|url=https://www.akdn.org/architecture/project/bait-ur-rouf-mosque|title=Bait Ur Rouf Mosque|accessdate=7 tetor 2019|lang=en|website=Aga Khan Development Network|url-status=dead|archive-date=3 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803200247/https://www.akdn.org/architecture/project/bait-ur-rouf-mosque}}</ref> Arkitektura i referohet traditës së harruar të ndërtimit të xhamive<ref name="lefigaro.fr"/> dhe përshtatet me mjedisin në një vend me një ekonomi në zhvillim, që arkitektja beson se ishte përgjegjësia e saj shoqërore.<ref>{{cite news|accessdate=30 dhjetor 2019|url=http://www.dawn.com/news/1287962|title=Female Bangladeshi mosque architect smashes glass ceiling|work=Dawn|agency=AFP|lang=en|date=4 tetor 2016}}</ref> [[File:Gulshan Society Jame Masjid 04.jpg|thumb|334px|Xhamia e Shoqërisë së Gulshanit]] Xhamia Bait Ur Rauf ishte një nga gjashtë fituesit e Çmimit Aga Khan për Arkitekturën në vitin [[2016]], bashkë me Qendrën e Miqësisë në Gaibandha.<ref>{{cite news|lang=en-US|url=https://www.washingtontimes.com/news/2016/oct/3/china-denmark-projects-among-architecture-award-wi/|title=China, Denmark projects among architecture award winners|accessdate=30 dhjetor 2019|newspaper=The Washington Times}}</ref> Ky çmim 1 milion $, i prezantuar nga "Aga Khan Trust for Culture", njeh arritjet arkitekturore në bashkësitë myslimane përreth botës.<ref name="lefigaro.fr"/> Juria e çmimit e zgjodhi xhaminë për shtytjen e kufijve pamjes së një hapsirë fetare<ref name="Ur Rauf0"/> dhe krijimin e një dizajni që e ngre shpirtin.<ref name="11Ur Rauf"/> === Xhamia e Shoqërisë së Gulshanit === {{main|Xhamia e Shoqërisë së Gulshanit}} '''Xhamia e Shoqërisë së Gulshanit''', e quajtur edhe '''Xhame Masxhidi i Shoqërisë së Gulshanit''' ({{Lang-bn|গুলশান সোসাইটি জামে মসজিদ}}), është një xhami në Gulshan Thana, një zonë e [[Dhaka|Dhakës]] në [[Bangladeshi|Bangladesh]]. U planifikua nga Kashef Mahboob Chowdhury duke u përfunduar në vitin [[2017]]. ==== Historia ==== Xhamia e Shoqërisë së Gulshanit është parë nga një numër i madh vizitorësh të shquar. Në shkurt [[2018]] krye-imami Xhamisë [[Mesxhidi Aksa|Xhamia Al-Aksa]], drejtoi lutjet dhe mbajti predikime në Xhaminë e Shoqërisë së Gulshanit gjatë udhëtimit të tij një javor përgjatë [[Bangladeshi]]t.<ref>{{cite news|location=Dhaka|lang=en|newspaper=The Independent (Bangladesh)|url=http://www.theindependentbd.com/printversion/details/135019|title=Masjid al-Aqsa head Imam to lead jum'a prayers at Gulshan mosque|accessdate=17 maj 2020}}</ref> Në shtator [[2019]] përfaqësueset e larta të [[Australia|Australisë]] dhe [[Zelanda e Re|Zelandës së Re]] në Bangladesh, Julia Niblett dhe Joanna Kempkers vizituan xhaminë.<ref>{{cite news|lang=en|title=Australian, New Zealand envoys visit Gulshan mosque|accessdate=17 maj 2020|url=https://en.banglatribune.com/national/news/72669/Australian-New-Zealand-envoys-visit-Gulshan|newspaper=Bangla Tribune|archive-date=22 shkurt 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250222183458/https://en.banglatribune.com/national/news/72669/Australian-New-Zealand-envoys-visit-Gulshan|url-status=dead}}</ref> Në shtator [[2018]] Xhamia e Shoqërisë së Gulshanit hyri në listën finale të Çmimit të 11-të "Beazley Designs of the Year".<ref>{{cite web|title=19 Architecture Projects in Shortlist for Beazley Designs of the Year|url=https://www.world-architects.com/en/architecture-news/headlines/19-architecture-projects-in-shortlist-for-beazley-designs-of-the-year|access-date=17 maj 2020|website=World-Architects|lang=en}}</ref> ==== Arkitektura ==== [[File:Gulshan Society Jame Masjid 02.jpg|thumb|left|248px|Pamje e xhamisë]] Ndërtesa moderne shtatë-katëshe është ndërtuar për të dhënë përshtypjen e një monoliti. E gjithë struktura është ndërtuar në beton të bardhë të derdhur në kallëpe. Trualli i disponueshëm urban për këtë xhami ishte relativisht i vogël, por xhamia kishte nevojë të bujtëte një grumbullim të madh njerëzish. Kjo nevojë e ripërfytyroi tipologjinë e xhamisë në një volum vertikal. E planifikuar për 2500 veta, ndërtesa tashmë ndiqet nga 4500 veta për lutjet e të premtes. Arkitekti përdori një qasje pragmatike dhe e ndryshoi modelin e zakonshëm të xhamisë në mënyrë që shkallët të çonin drejtpërdrejtë nga hyrja në vestibulin dhe sallën kryesore të lutjeve. Katet e sipërme arrihen si nëpërmjet ashensorëve ashtu dhe nëpërmjet shkallëve.<ref name="ArchDaily-Gulshan">{{cite web|work=ArchDaily|title=Gulshan Society Mosque / Kashef Chowdhury - URBANA|url=https://www.archdaily.com/917210/gulshan-society-mosque-kashef-chowdhury-urbana|accessdate=17 maj 2020|lang=en-US|date=19 maj 2019}}</ref><ref>{{cite news|access-date=17 maj 2020|lang=en|url=https://www.nytimes.com/2019/05/09/t-magazine/bangladesh-mosques.html|author=Michael Snyder|date=9 maj 2019|title=In Bangladesh, Reimagining What a Mosque Might Be|work=The New York Times|issn=0362-4331}}</ref> [[File:201 Dome Mosque 13.jpg|thumb|415px|Pamje nga përpara lartë e xhamisë]] Të gjitha hapsirat e brendshme përfitojnë nga depërtimi i mirë i dritës natyrore dhe ajrimit. Kjo bëhet e mundur nga përdorimi i një strukture grilore "xhali", që e mbështjell ndërtesën dhe gjeneron formën dhe façadat e saj unike, ndërsa siguron mbrojtje nga shiu dhe nxehtësia. "Xhali" është një abstragim i deklaratës themelore të [[Islami]]t “la-ilaha-illallah”, nuk ka veçse një Zot, në shkrimin një mijë vjeçar kufik arabisht, që shtrihet në fasha të vazhdueshme në të katër faqet.<ref name="ArchDaily-Gulshan"/> === Xhamia me 201 kupola=== {{main|Xhamia me 201 kupola}} '''Xhamia me 201 kupola''' është një faltore e madhe islamike e ndërtuar në fshatin e Pathalias Jugore, komuna Xhhavail e upazilës Gopalpur, distrikti i Tangailit të divizionit të Dhakës, [[Bangladeshi|Bangladesh]]. Ajo është xhamia me më shumë kupola në botë, gjithashtu ka kupolën më të madhe dhe minaren e dytë më të madhe në botë prej tullash.<ref name="201gombuj"/> Ajo ka 201 kupola dhe 9 minare. ====Përshkrimi==== [[File:201 Dome Mosque - 38.jpg|thumb|left|358px|Pamje e kupolave të vogla]] Ndërtimi i xhamisë dy-katëshe filloi në vitin [[2013]], në një sipërfaqe prej {{convert|2.01|ha|acre}} në bregun lindor të lumit Xhhenai në fshatin Pathalia Jugore, komuna Nagda Simla e upazilës Gopalpur, distrikti i Tangailit të [[Bangladeshi]]t. Trusti Islamik i Mirëqenies Mohamad Rafikul, hero i Luftës për Lirinë e Bangladeshit, nëna e të cilit vendosi gurin e themelit të xhamisë. Vlerësohet se kostoja e ndërtimit të saj është 12.3 milionë $dollarë (1 miliardë ৳taka bangladeshi). [[File:২০১ গম্বুজ মসজিদ এর অভ্যন্তরে ছবি নং ৯.jpg|thumb|396px|Pamje e brendshme]] Xhamia ka 9 minare, katër minaret e mëdha në këndet e saj të jashtme janë 34.44 m të larta që nga toka, dhe 25.3 m që nga taraca e saj. Katër minaret më të vogla janë në këndet e taracës së kupolës qëndrore janë 28.35 m të larta nga toka dhe 19.20 m të larta mbi taracën e saj. Kupola qëndrore është 29 m e lartë nga toka dhe 19.81 m e lartë nga taraca e xhamisë dhe ka një perimetër prej 38.71 m. Ajo është e rrethuar nga 200 kupola më të vogla 14.54 m të larta që nga toka dhe 5.4 m të larta nga taraca e xhamisë dhe një perimetër prej 6.1 m secila. Në anën jugperëndimor ndodhet një minare 137.46 m e lartë. Ajo është minarja më e lartë në Bangladesh dhe minarja e dytë më e lartë në botë prej tullash. Para saj, minarja më e lartë prej tullash ishte [[Minarja Kutub]] në [[Delhi]], 73 m e lartë. Ndërsa minarja më e lartë në botë është minarja e Xhamisë së Hasanit në Kazablanka të [[Maroku]]t, me një lartësi prej 200 m, por jo prej tullash.<ref name="201gombuj"/> Xhamia në formë katrore ka kapacitetin për të bujtur rreth 15 000 besimtarë. Ajo është {{convert|45.11|m|yd}} e gjatë dhe {{convert|45.11|m|yd}} e gjerë. Kompleksi ka dy helipadë, në mënyrë që të ulen të ftuarit e rëndësishëm me helikopter. Çdo kupolë është dekoruar me punime [[bakri]] te të cilat është skalitur emri "Allah". Dera kryesore është ndërtuar prej {{convert|200|kg|lb}} bakër në të cilën janë shkruar 99 emrat e "Allahut”. Përkrahë [[mihrabi]]t është shkruar "S'ka Zot tjetër veç Allahut dhe Muhamedi është i dërguari i tij" me {{convert|25|kg|lb}} [[ari|arë]].<ref name="201gombuj">{{cite web|website=201 Gombuj Masjid|title=201 Domes Mosque|url=https://201gombujmasjid.org/index.php/facilities/201-domes-mosque-details|accessdate=9 shkurt 2018|lang=en|archive-date=12 janar 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180112051246/http://201gombujmasjid.org/index.php/facilities/201-domes-mosque-details|url-status=dead}}</ref> Pllakat e murit perëndimor të xhamisë përmbajnë të shkruar, të gjithë [[Kurani]]n. Përkrahë [[mihrabi]]t ndodhet dhoma frigoriferike për të mbajtur xhenazet. Mjedisi i brendshëm është plotësisht i kondicionuar. Përveç xhamisë, kompleksi bujt ndërtesa 5-katëshe në anën veriore dhe jugore. Aty është vendosur një jetimore, një azil të moshuarish, një spital me trajtime falas, etj. ==Shiko edhe== * [[Arkitektura e Bengalit]] * [[Arkitektura e Bangladeshit]] * [[Arkitektura e tempujve të Bengalit]] * [[Arkitektura Indo-Islamike]] * [[Arkitektura Mogule]] * [[Arkitektura Indo-Saraçene]] * [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër]] * [[Lista e vendeve të adhurimit në Dhaka]] * [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]] * [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]] * [[Lista e xhamive në divizionin e Dhakës]] ==Shënime== {{reflist|group=shënime}} == Referime == {{reflist}} ==Bibliografia== * {{cite book|url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000158361|author=Abu Sayeed Mostaque Ahmed|title=Mosque Architecture in Bangladesh|publisher=UNESCO|ISBN=984-32-3469-3|lang=en|year=2006}} * {{cite thesis|author=Iftekhar Ahmed|title=A Study of Architectural Heritage Management by the Informal Community Bodies in Traditional Neighborhoods of Old Dhaka|lang=en|chapter-url=https://scholarbank.nus.edu.sg/handle/10635/34744|date=2012|type=PhD|chapter=Case Studies of Informal Heritage Management in Old Dhaka|publisher=National University of Singapore|accessdate=6 qershor 2015|ref=none}} * {{cite book|title=Buildings of the British Raj in Bangladesh|year=1986|author=Nazimuddin Ahmed|url=https://books.google.al/books?id=ixQNAAAAIAAJ|lang=en|contribution=John Sanday|publisher=University Press|id=ISBN-10 9840510916, isbn-13 9789840510917}} * {{cite book|author=Nazimuddin Ahmed|title=Discover the Monuments of Bangladesh: A Guide to Their History, Location & Development|year=1984|publisher=Dhaka University Press Ltd.|url=https://search.worldcat.org/title/636361849|editor=John Sanday|lang=en|ref=none}} * {{cite book|author=Nazimuddin Ahmed|year=1980|lang=en|title=Islamic Heritage of Bangladesh|location=Dhaka|publisher=Qeveria e Bangladeshit|oclc=8476199|ref=none}} * {{cite book|title=Dhaka: Past, Present, Future|year=1991|publisher=The Asiatic Society of Bangladesh|url=https://books.google.al/books?id=ZluYNQAACAAJ|lang=en|editor=Sharif Uddin Ahmed}} * {{cite book|editor=Sharif Uddin Ahmed|year=2016|location=Dhaka|title=Encyclopedia of Dhaka|url=https://books.google.al/books?id=kOUhzQEACAAJ|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|author=Delvar Hasan|lang=bn|orig-year=2012|isbn=978-984512019-7}} * {{cite book|author=Catherine Blanshard Asher|title=Architecture of Mughal India|date=24 shtator 1992|url=https://books.google.al/books?id=3ctLNvx68hIC|lang=en|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-26728-1}} * {{cite thesis|author=Shabnam Begum|title=Bengal's Contribution to Islamic Studies During the 18th Century|url=https://core.ac.uk/download/144513636.pdf|year=1994|chapter=Religious institutions of Bengal in the eighteenth century: Mosque of Khan Muhammad Mirdha|degree=PhD|lang=en|publisher=Aligarh Muslim University}} * {{cite book|title=The Art and Architecture of Islam 1250-1800|author1=Sheila S. Blair|orig-year=1994|url=https://books.google.al/books?id=-mhIgewDtNkC|publisher=Yale University Press|author2=Jonathan M. Bloom|lang=en|date=25 shtator 1996|id=ISBN-10 0300064659, isbn-13 9780300064650}} * {{cite journal|author1=Roy Brouwer|author2=Dilruba F. Sharmin|date=2023|author3=Susan Elliott|author4=Jannifer Liu|author5=Mizan R. Khan|title=Costs and Benefits of Improving Water and Sanitation in Slums and Non-Slum Neighborhoods in Dhaka, A Fast-Growing Mega-City|journal=Ecological Economics|volume=207|doi=10.1016/j.ecolecon.2023.107763|doi-access=free|lang=en|bibcode=2023EcoEc.20707763B}} * {{cite magazine|author=Nick Carbone|date=26 tetor 2011|lang=en|title=The 10 Fastest-Growing Cities of Tomorrow: 2. Dhaka, Bangladesh|accessdate=19 janar 2022|issn=0040-781X|magazine=Time|url=http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2097720_2097718_2097713,00.html|url-status=live|archive-date=8 korrik 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708134803/http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2097720_2097718_2097713,00.html}} * {{cite book|author=Robert Cervero|title=Informal Transport in the Developing World|isbn=92-1-131453-4|publisher=UN-HABITAT|lang=en|year=2000}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=5CUlDwAAQBAJ|title=Companies, Commerce and Merchants: Bengal in the Pre-Colonial Era|author=Sushil Chaudhury|date=13 shtator 2016|lang=en|publisher=Taylor & Francis|isbn=9781351997553|accessdate=29 janar 2023|ref=none}} * {{cite journal|author=Kathleen James-Chakraborty|year=2014|title=Reinforced concrete in Louis Kahn's National Assembly, Dhaka: Modernity and modernism in Bangladeshi architecture|journal=Frontiers of Architectural Research|volume=3|issue=2|lang=en|pages=81–88|doi=10.1016/j.foar.2014.01.003|doi-access=free}} * {{cite book|title=World and Its Peoples|publisher=Marshall Cavendish Corporation|isbn=978-0-7614-7631-3|language=en|year=2008}} * {{cite book|title=Report of a Tour in Bihar and Bengal in 1879-80: From Patna to Sunargaon|volume=15 of Archaeological Survey of India Reports|series=Old series. vol. 15|author=Sir Alexander Cunningham|publisher=Office of the Superintendent of Government Printing|url=https://books.google.al/books?id=gW8IAAAAQAAJ|year=1882|lang=en}} * {{cite book|url=https://books.google.al/books?id=yj1GygAACAAJ|title=Dhaka: A Record of Its Changing Fortunes|author=Ahmad Hasan Dani|edition=i 3-të|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|year=2009|id=ISBN-10 9843304446, isbn-13 9789843304445|lang=en}} * {{cite book|url=https://books.google.al/books?id=-KZoxAEACAAJ|title=Muslim Architecture in Bengal|author=Ahmad Hasan Dani|year=1961|lang=en|publisher=Asiatic Society of Pakistan}} * {{cite book|author=Philip Davies|title=Splendours of the British Raj|url=https://archive.org/details/splendoursofrajb0000davi|publisher=Penguin Books|location=Harmondsworth|year=1987|lang=en}} *{{cite book|author=Richard Maxwell Eaton|year=1996|title=The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204-1760|publisher=University of California Press|lang=en}} * {{cite journal|title=Mapping the Slums of Dhaka from 2006 to 2010|journal=Dataset Papers in Science|author1=Oliver Gruebner|author2=Jonathan Sachs|author3=Anika Nockert|date=25 qershor 2014|author4=Michael Frings|author5=Md. Mobarak Hossain Khan|author6=Tobia Lakes|author7=Patrick Hostert|publisher=Hindawi Limited|lang=en|issn=2314-8497|pages=1–7|doi=10.1155/2014/172182|doi-access=free}} * {{cite book|author=Sayid Aulad Hasan (Khan Bahadur)|title=Notes on the Antiquities of Dacca|url=https://books.google.al/books?id=D74BGwAACAAJ|year=1904|publisher=M. M. Bysak|lang=en}} * {{cite book|author=Sayed Mahmudul Hasan|url=https://search.worldcat.org/title/Muslim-monuments-of-Bangladesh/oclc/8430161|year=1980|lang=en|title=Muslim Monuments of Bangladesh|publisher=Islamic Foundation, Bangladesh|oclc=8430161|edition=i 2-ti i rishikuar|orig-year=1971|lccn=80902566}} * {{cite book|author=Syed Mahmudul Hasan|year=1981|lang=en|title=Dacca: The City of Mosques|url=https://search.worldcat.org/title/9084739|location=Dhaka|publisher=Islamic Foundation|oclc=9084739}} * {{cite book|author=Perween Hasan|title=Sultans and Mosques: The Early Muslim Architecture of Bangladesh|url=https://books.google.al/books?id=AIKjzwEACAAJ|lang=en|publisher=I. B. Tauris|year=2007|location=London|id=isbn-10 075560988-3, isbn-13 978-075560988-8}} * {{cite journal|author=Shahadat Hossain|title=Rapid Urban Growth and Poverty in Dhaka City|url=http://www.bangladeshsociology.org/BEJS%205.1%20Rapid%20Urban%20Growth%20and%20Poverty%20final.pdf?q=dhaka|journal=Bangladesh e-Journal of Sociology|date=janar 2008|volume=5|issue=1|lang=en|accessdate=24 shtator 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160818115752/http://www.bangladeshsociology.org/BEJS%205.1%20Rapid%20Urban%20Growth%20and%20Poverty%20final.pdf?q=dhaka|archive-date=18 gusht 2016}} * {{cite journal|title=Bengal Style of Muslim Architecture: An Introduction to Background and Development|author=A. B. Musharaf Husain|lang=ar, en, fr|year=1985|journal=Islam Today|publisher=ISESCO|url=https://isamveri.org/pdfdrg/D00339/1985_3/1985_3_HUSEYNMMM.pdf|pages=34-9}} * {{cite journal|author=A. B. Musharaf Husain|title=The Ornamentation of the Sultanate Architecture in Bengal|year=1978|journal=Annual Journal of the Bangladesh Shilpakala Academy|location=Dhaka|lang=en}} * {{cite book|editor=A. B. M. Husain|year=2007|title=Architecture: A History Through the Ages|url=https://books.google.al/books?id=8nE8PwAACAAJ|lang=en|others=Asiatic Society of Bangladesh & Cultural Survey of Bangladesh Project|series=Volume 2 of Cultural survey of Bangladesh series|publisher=Asiatic Society of Bangladesh}} * {{cite book|url=https://books.google.al/books?id=Q72fAAAAMAAJ|title=Architectural Conservation, Bangladesh|editor=Abu H. Imamuddin|year=1993|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|contribution=Proceedings of the Seminar on Architectural Conservation, held at Dhaka}} * {{cite book|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|isbn=984-32-0576-6|url=http://en.banglapedia.org/index.php|year=2012|location=Dhaka|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|oclc=52727562|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|accessdate=1 qershor 2024|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=Sabbir Ahmed|ol=30677644M|archive-date=15 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200515073155/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Main_Page|url-status=dead}} * {{cite journal|author1=Ishrat Islam|author2=Allen Noble|title=Mosque Architecture in Bangladesh: The Archetype and Its Changing Morphology|journal=Journal of Cultural Geography|url=https://doi.org/10.1080/08873639809478318|volume=17|issue=2|lang=en|date=1 mars 1998|pages=5-25}} * {{cite book|author=Rafique Islam|title=Daniel Dunham, Pioneer of Modern Architecture in Bangladesh|url=https://books.google.al/books?id=xD9SrFIN360C|contribution=Mary Frances Dunham|isbn=978-0-9834694-3-8|year=2013|lang=en|pages=83–90}} * {{cite book|author=J.F.R. Jacob|year=1997|title=Surrender at Dacca: Birth of a Nation|isbn=81-7304-189-X|publisher=Manohar|language=en}} * {{cite book|author=Rounaq Jahan|chapter=Genocide in Bangladesh|year=2013|editor1=Samuel Totten|editor2=William Spencer Parsons|title=Centuries of Genocide: Essays and Eyewitness Accounts|url=https://books.google.com/books?id=6XYp-z5aP4MC|publisher=Routledge|access-date=18 shkurt 2015|edition=i 4-rt|lang=en|isbn=978-0-415-87191-4}} * {{cite journal|author=Faustin T. Kalabamu|title=Rickshaws and the Traffic Problems of Dhaka|url=https://archive.org/details/sim_habitat-international_1987_11_2/page/122|journal=Habitat International|volume=11|issue=2|year=1987|publisher=Elsevier BV|lang=en|issn=0197-3975|doi=10.1016/0197-3975(87)90063-4|pages=123–31}} * {{cite conference|title=The Mosque|year=1990|location=Gjenevë|editor=Hasan-Uddin Khan|conference=Proceedings of an international seminar sponsored by the Aga Khan Award for Architecture and the Indonesian Institute of Architects, held in Jakarta and Yogyakarta, Indonesia, 15–19 October 1990|book-title=Expressions of Islam in Buildings|publisher=Aga Khan Trust for Culture|lang=en|page=119|isbn=978-2-88207-006-7}} * {{cite thesis|author=Fariel Khan|title=Conservation issues of historical mosque of Dhaka city|type=Masters of Architecture|publisher=Bangladesh University of Engineering & Technology|url=http://lib.buet.ac.bd:8080/xmlui/bitstream/handle/123456789/1339/Full%20%20Thesis%20.pdf?sequence=1|date=shtator 1997|chapter=5.2–5.6|lang=en}} * {{cite book|editor1=Frauke Kraas|editor2=Surinder Aggarwal|title=Megacities: Our Global Urban Future|editor3=Martin Coy|editor4=Günter Mertins|year=2013|isbn=978-90-481-3417-5|url=https://books.google.com/books?id=TwHFBAAAQBAJ|publisher=Springer|lang=en}} * {{cite book|title=Lalbagh Fort and Boro Katra of Dhaka|author=Muntasir Uddin Khan Mamun|url=https://books.google.al/books?id=WXjQAQAACAAJ|translator=Sayyid Tanvīr Ḥusain|publisher=Journeyman Books|lang=en|year=2016|id=ISBN-10 9849192186, isbn-13 9789849192183}} * {{cite book|title=Dhaka Smriti Bismritir Nagari|volume=1|year=1993|author=Muntasir Uddin Khan Mamun|url=https://books.google.al/books?id=ZJVGAQAAIAAJ|id=isbn-10 9840728202, isbn-13 9789840728206|publisher=Bangla Academy|lang=bn}} * {{cite book|author=Muntasir Mamun|publisher=Pallab|title=Colonel Davidson jakhan Dhakay|url=https://books.google.al/books?id=4_RKHQAACAAJ|year=1990|location=Dhaka|lang=bn}} * {{cite book|author=Marika McAdam|year=2004|title=Bangladesh|lang=en|publisher=Lonely Planet|url=https://books.google.al/books?id=IkQndiJHRyoC|isbn=978-174059280-2}} * {{cite book|author=Robert McCarter|year=2004|title=Louis I. Kahn|publisher=Phaidon Press Ltd|url=https://books.google.al/books?id=IRfqAAAAMAAJ|lang=en|isbn=0-7148-4045-9}} * {{cite book|editor=John J. McCusker|title=History of World Trade Since 1450|series=World History in Context|publisher=Macmillan Reference USA|volume=1|year=2006|lang=en}} * {{cite book|author=George Michell|year=1984|lang=en|title=The Islamic Heritage of Bengal|url=https://books.google.al/books?id=iiNUAAAAMAAJ|ISBN=92-3-102174-5|publisher=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO)|location=Paris|others=Përgatigur me ndihmën e Fondacionit "Aga Khan"|ref=none}} * {{cite book|author=Bibhuti Bhusan Nandi|year=2007|chapter=Low-Intensity War|editor=Jyoti Bhusan Das Gupta|title=Science, Technology, Imperialism, and War|accessdate=18 shkurt 2015|url=https://books.google.com/books?id=EJuM4FylchwC|publisher=Pearson Education India|isbn=978-81-317-0851-4|lang=en}} * {{cite thesis|author=Farida Nilufar|publisher=University College London (UCL), University of London, UK|degree=Ph.D.Dissertation|date=1997|DOI=10.13140/RG.2.2.16789.19681|title=The Spatial and Social Structuring of Local Areas in Dhaka City - A Morphological Study of the Urban Grid with Reference to Neighbourhood Character within Naturally-grown Areas|url=https://www.academia.edu/18939790/_The_Spatial_and_Social_Structuring_of_Local_Areas_in_Dhaka_City_A_Morphological_Study_of_the_Urban_Grid_with_Reference_to_Neighbourhood_Character_within_Naturally_grown_Areas_|lang=en}} * {{cite book|editor=Pratapaditya Pal|title=Changing Visions, Lasting Images: Calcutta Through 300 Years|url=https://books.google.al/books?id=1b6fAAAAMAAJ|id=ISBN-10 8185026114, isbn-13 9788185026114|publisher=Marg Publications|lang=en|year=1990}} * {{cite book|author=Indrajit Ray|year=2011|title=Bengal Industries and the British Industrial Revolution (1757-1857)|url=https://archive.org/details/nlsiu.338.0954.ray.26891|publisher=Routledge|ISBN=978-1-136-82552-1|language=en|ref=none}} * {{cite book|url=https://books.google.al/books?id=paa3YgEACAAJ|author=Mahbubur Rahman|title=Old But New: New But Old: Architectural Heritage Conservation|id=isbn-10 9843308948, isbn-13 9789843308948|year=2009|publisher=UNESCO|contribution=UNESCO Dhaka|lang=en}} * {{cite book|author=Mahbubur Rahman|year=2011|title=City of An Architect|isbn=978-984-33-2451-1|url=https://search.worldcat.org/title/842330362|location=Dhaka|publisher=Delivistaa Foundation|lang=en}} * {{cite book|title=Documentation of Islamic Heritage of Bangladesh|author1=Mohammad Habib Reza|url=https://www.researchgate.net/publication/317304484|date=2017|lang=en|author2=Md. Shajjad Hossain|location=Dhaka|DOI=10.13140/RG.2.2.24226.02242|publisher=Brac University}} * {{cite book|author=John F. Richards|year=1993|lang=en|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.al/books?id=HHyVh29gy4QC|title=The Mughal Empire|id=isbn-10 0521566037, isbn-13 9780521566032}} * {{cite journal|author=John Richards|volume=25|issue=3|title=Calcutta and Dhaka: A Tale of Two Cities|url=http://www.cdrb.org/journal/2003/3/3.pdf|journal=Asian Affairs|date=korrik–shtator 2003|lang=en|pages=49-57|accessdate=1 mars 2015|archive-date=16 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216201250/http://www.cdrb.org/journal/2003/3/3.pdf|url-status=dead}} * {{cite book|author=Heinz Ronner|year=1987|editor=Alessandro Vasella|others=Sharad Jhaveri|url=https://books.google.al/books?id=vfCfngEACAAJ|title=Louis I. Kahn: Complete Works 1935–74|publisher=Westview Press|id=isbn-10 376431347-1, isbn-13 978-376431347-0|lang=en}} * {{cite book|author=Syed Muhammed Taifoor|publisher=S.M. Perwez|title=Glimpses of old Dhaka. A Short Historical Narration of East Bengal and Aassam, with Special Treatment of Dhaka|url=https://search.worldcat.org/title/504392656|year=1956|edition=i 2-të, i rishikuar dhe zgjeruar|lang=en|oclc=504392656}} * {{cite book|author=James Taylor|year=1840|title=A Sketch of the Topography and Statistics of Dacca|url=https://archive.org/details/asketchtopograp00taylgoog|lang=en|location=Kalkuta|publisher=G.H. Huttmann, Military Orphan Press|ref=none}} * {{cite book|author1=Tai Yong Tan|year=2000|lang=en|author2=Gyanesh Kudaisya|publisher=Routledge|title=The Aftermath of Partition in South Asia|url-access=limited|url=https://archive.org/details/aftermathpartiti00kuda/pagen184|isbn=978-0-415-17297-4}} * {{cite book|author=Edgar Thorpe|year=2012|title=The Pearson General Knowledge Manual 2012|url=https://books.google.com/books?id=I9OyQ9mEpxkC|publisher=Pearson Education India|lang=en|isbn=978-81-317-6190-8|accessdate=18 shkurt 2015}} * {{cite book|author=Siddique Salik|year=1977|title=Witness to Surrender|publisher=Oxford University Press|lang=en|isbn=0-19-577257-1}} * {{cite book|url=https://archive.org/details/incitiesofsouths0004seab/|year=1996|author=Jeremy Seabrook|isbn=1-85984-081-7|publisher=Verso Books|title=In the Cities of the South: Scenes from a Developing World|lang=en}} * {{cite book|author1=K. Siddiqui|author2=J. Ahmed|author3=K. Siddique|lang=en|author4=S. Huq|url=https://books.google.com/books?id=xqTeCwAAQBAJ|author5=A. Hossain|author6=S. Nazimud-Doula|author7=N. Rezawana|publisher=Routledge|title=Social Formation in Dhaka, 1985-2005: A Longitudinal Study of Society in a Third World Megacity|year=2010|isbn=978-1-317-05400-9|accessdate=3 shkurt 2022}} * {{cite book|editor1=Kamal Siddiqui|year=2006|editor2=Mahfuzal Haque|editor3=Zahirul Haque|url=https://books.google.al/books?id=KvJBywAACAAJ|title=Tourist Attractions of Bangladesh|publisher=Ministria e Punëve të Jashtme, Qeveria e Bangladeshit|lang=en}} * {{cite book|year=2010|title=Sustainable revitalization of the traditional old urban mansion: Ruplal House|author=Sanjida Ahmed Sinthia|lang=en|publisher=Lund University-Sida|url=https://www.hdm.lth.se/fileadmin/hdm/alumni/papers/CMHB_2009/Bangladesh_-_Sanjida_Ahmed_-_Ruplal_house.pdf|format=pdf|access-date=2 qershor 2024|archive-date=25 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241225185521/https://www.hdm.lth.se/fileadmin/hdm/alumni/papers/CMHB_2009/Bangladesh_-_Sanjida_Ahmed_-_Ruplal_house.pdf|url-status=dead}} * {{cite journal|author1=Dong Wook Sohn|author2=Anne Vernez Moudon|author3=Jeasun Lee|journal=Urban Design International|publisher=Springer Science and Business Media LLC|title=The Economic Value of Walkable Neighborhoods|lang=en|volume=17|issue=2|date=4 prill 2012|issn=1357-5317|doi=10.1057/udi.2012.1|pages=115–28|s2cid=109091026}} * {{cite book|author=Carter Wiseman|year=2007|title=Louis I. Kahn: Beyond Time and Style: A Life in Architecture|url=https://books.google.al/books?id=WLGNrcU8VJYC|location=New York|publisher=W.W. Norton|lang=en|isbn=0-393-73165-0}} * {{cite book|title=The Archaeological Heritage of Bangladesh|year=2011|author=Abul Kalama Mohammad Zakariah|url=https://books.google.al/books?id=8_RWMwEACAAJ|editor=Md. Mosharraf Hussain|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|id=ISBN-10 9845120016, isbn-13 9789845120012}} * {{cite book|title=The Archaeological Heritage of Bangladesh|url=https://books.google.al/books?id=8_RWMwEACAAJ|author=A. K. M. Zakariah|editor=Dr. Mosharrof Hussain|year=2011|lang=en|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|isbn=978-984-512001-2}} * {{cite news|author=Adnan Zillur Morshed|lang=en|date=24 korrik 2017|url=https://www.thedailystar.net/perspective/quiet-masterpiece-serves-dhakas-gateway-1437574|title=A quiet masterpiece that serves as Dhaka's gateway|newspaper=The Daily Star|accessdate=29 nëntor 2020|url-status=live|archive-date=7 nëntor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221107103550/https://www.thedailystar.net/perspective/quiet-masterpiece-serves-dhakas-gateway-1437574}} * {{cite book|year=1984|author=Catherine B. Asher|url=https://archive.org/details/islamicheritageo0000unse/page/55|title=The Islamic Heritage of Bengal|volume=1|lang=en|series=Protection of the Cultural Heritage: Research Papers|publisher=Unesco|isbn=92-3-102174-5|url-access=registration}} * {{cite book|author1=Ansar Ali|author2=Sushil Chaudhury|author3=Sirajul Islam|chapter=The Armenians|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|year=2012|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=2 shkurt 2022|ol=30677644M|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140831/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The|archive-date=12 qershor 2018|url-status=dead}} {{Commons category|Architecture of Dhaka|Arkitektura e Dhakës}} [[Kategoria:Arkitektura e Azisë Jugore]] [[Kategoria:Bangladesh]] [[Kategoria:Faqe që përdorin shumë imazhe me imazhe të shkallëzuara automatikisht]] gl8gtkfw2gi7gronaqthi94wpjllcxv 1 355984 3057450 2979253 2026-10-15T18:31:36Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057450 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Arkitektura e Dhakës/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 6 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkitektura e Dhakës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057449 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150701124547/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bara_Katra për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bara_Katra. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180926202745/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Film,_Feature për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Film,_Feature. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220208012938/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Curzon_Hall për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Curzon_Hall. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220208012940/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Botanical_Garden për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Botanical_Garden. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160507105228/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rajdhani_Unnayan_Kartripakkha për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rajdhani_Unnayan_Kartripakkha. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180612140831/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 tetor 2026 20:31 (CEST) 4zta5skk101q2f0ozl4r4w3lk3kvwpq 1 357543 3057587 3053003 2026-10-16T04:23:08Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Pavarësia e Finlandës/Arkivi 1]] 3057587 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Pavarësia e Finlandës/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} 87y6f40pfev0p0rl47h37f31qpqa9i3 0 364716 3057567 3041803 2026-10-16T03:24:52Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057567 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = Dhanmondi Shahi Eidgah | emri_amë = ধানমণ্ডী শাহী ঈদগাহ | gjuha_emrit_amë = bengalisht | image = Eastern Entrance - Mughal Eidgah - 1640 CE - Mir Abul Qasim Construction - Sat Masjid Road - Dhanmondi - Dhaka 2015-05-31 1901.JPG | image_size = 302 | image_caption = Hyrja lindore e Eidgasë Mogule | kordinatat = {{coord|23.7433|N|90.3742|E|region:BD_type:landmark|display=title, inline}} | emra_alternativ = Eidgah Mogule, Eidgah e Madhe | tipi_ndërtesës = Xhami Eidgah | stili_arkitektural = [[Arkitektura Mogule]] | vendndodhja = Dhanmondi, [[Dhaka]], [[Bangladeshi|Bangadesh]] | data_përfundimit = 1640 | pronar = Departamenti i Arkeologjisë së Bangladeshit | affiliation = [[Islami]] | grounds_area = {{convert|4682.32|m2|acre|abbr=on}} }} '''Dhanmondi Shahi Eidgah''' ({{lang-bn|ধানমণ্ডী শাহী ঈদগাহ}}), e njohur edhe si '''Eidgah Mogule''' ({{lang-bn|মোগল ঈদগাহ}}), është e vendosur në Rrugën Saat Masxhid, në zonën rezidenciale Dhanmondi në [[Dhaka]] të [[Bangladeshi]]t. Eidgah u ndërtua në vitin [[1640]], gjatë [[Perandoria Mogule|Periudhës Mogule]], dhe që atëherë kjo xhami në qiell të hapur<ref name="archnetIdgah">{{cite web|title=Idgah|url=https://www.archnet.org/sites/4131|work=Archnet|lang=en|access-date=20 tetor 2024|archive-date=9 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241109172246/https://www.archnet.org/sites/4131|url-status=dead}}</ref> ka qenë në përdorim për celebrimin e [[Fitër Bajrami]]t.<ref name="bpDhanmondi">{{cite book|author=Syed Shabbir Ahmed|lang=en|chapter=Dhanmondi Thana|year=2012|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|OL=30677644M|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhanmondi_Thana|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|access-date=19 gusht 2024|OCLC=52727562|isbn=984-32-0576-6|archive-url=https://web.archive.org/web/20240823122138/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhanmondi_Thana|archive-date=23 gusht 2024|url-status=dead}}</ref> Struktura është listuar si një vend arkeologjik nga Departmenti i Arkeologjisë pasi përmban vlera historike, arkitekturore dhe të trashëgimisë. Është një shembull i [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]]. Arkitekti konservues Abu Sayeed M. Ahmed ka shkruar: "Kjo Eidgah është monumenti më i vjetër i mbijetuar mogul në qytetin e Dhakës. Nuk ka një të dytë me forma arkitekturore dhe veçori të ngjashme me të".<ref name="bpDhanmondi"/> ==Historia== [[File:Qiblah of the Dhanmondi Shahi Eidgah.jpg|thumb|left|428px|Muri i kiblës së Dhanmondi Shahi Eidgah]] '''Eidgah''' ose '''Idgah''', gjithashtu '''Eid Gah''' ose '''Id Gah''' ({{lang-fa|عیدگاه}} "vendi i ndjekjes së Eid-it"; {{lang-bn|ঈদগাহ}}; [[gjuha urdu]]: عید گاہ; {{lang-hi|ईदगाह}}) është një lloj xhamie e përdorur në [[Islami në Azinë Jugore|Kulturën Islamike të Azisë Jugore]] e rrethuar në qiell të hapur, zakonisht jashtë qytetit (ose në rrethina) kushtuar vetëm [[Namazi i Bajramit|Namazit të Bajramit]] (Eid) të kryer në mëngjesin e [[Fitër Bajrami]]t (Eid al-Fitr) dhe [[Kurban Bajrami]]t (Eid al-Adha) ({{lang-ar|عيد الفطر|translit=ʿĪd al-Fiṭr}} {{lang-ar|عيد الأضحى‎|translit=ʿīd al-aḍḥā}}) (nga {{lang-ar|عِيد}} (ʕīd), nga siriakja klasike ܥܐܕܐ. [[https://en.wiktionary.org/wiki/Eid#English]]) Zakonisht është një vend publik që nuk përdoret për lutje gjatë ditëve të tjera të vitit.<ref>{{cite news|title=Special prayers in Idgah seeking divine blessings, eternal peace|newspaper=The Hindu|lang=en|date=10 shtator 2010|access-date=9 shkurt 2012|url=http://www.hindu.com/2010/09/10/stories/2010091057440200.htm|url-status=dead|archive-date=19 shtator 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100919193933/http://www.hindu.com/2010/09/10/stories/2010091057440200.htm}}</ref> Eidgah Mogule Dhanmondi është një strukturë monumentale e ndërtuar gjatë [[Perandoria Mogule|Perandorisë Mogule]]. Mbishkrimet tregojnë se atë e ndërtoi Mir Abul Qazim, administratori (divan) i Bengalit jugor nën princin Shah Shuxha, guvernatori i [[Bengali]]t, që ndërtoi edhe [[Bara Katra]]n. E ndërtuar për të bujtur adhurues të shumtë, që mblidheshin me rastin e [[Namazi i Bajramit|Namazit të Bajrami]]. Nevoja për të ndërtuar një Eidgah kur kryeqyteti u zhvendos në Raxhmahal është provë e rëndësisë së vazhduar të Dhakës megjithë rënien e statusit zyrtar.<ref name="archnetIdgah"/> Subahdarët dhe divanët mogulë që jetonin në vend e kishin zakon të vinin te kjo Eidgah për "Namazin e Bajramit".<ref name="theindependentbd">{{cite news|author=Galib Rahman Khan|lang=en|date=15 tetor 2015|url=http://www.theindependentbd.com/home/printnews/19400|accessdate=28 mars 2017|newspaper=The Independent|title=Hidden gems of Sat Masjid Road|archive-url=https://web.archive.org/web/20170328200050/http://www.theindependentbd.com/home/printnews/19400|url-status=dead|archive-date=28 mars 2017}}</ref> [[File:Mughal Eidgah - 1640 CE - Mir Abul Qasim Construction - North-eastern View - Sat Masjid Road - Dhanmondi - Dhaka 2015-05-31 1909-1912.TIF|thumb|408px|Eidgah Mogule Dhanmondi, këndi veri-lindor]] ==Arkitektura == Eidgah për grumbullimin e [[Fitër Bajrami]]t përbëhet nga një platformë tulle, me përmasa origjinale {{convert|74.68|m|yd}} me {{convert|41.76|m|yd}} e ngritur 1.83 m mbi terrenin rrethues. Kishte planimetri gjatësore, me mure të trasha tulle që rrethojnë oborrin në të gjitha anët. Por tani vetëm muri perëndimor {{convert|4.57|m|yd}} i lartë ka mbetur. Muri i kiblës është {{convert|43.0|m|yd}} i gjatë dhe {{convert|4.57|m|yd}} i lartë. Është 3.05 m i lartë dhe nga rreth 2.74 m fillon fazën e tranzicionit. Një planimetri me ndarje më tresh, me tre mihrabë të cekët në secilën anë të një mihrabi qëndror më të thellë, që shënon drejtimin e [[Meka|Mekës]]. Mihrabi qëndror gjysmë-tetëkëndor i murit perëndimor ka hark me katër qendra {{convert|1.52|m|yd}} të thellë të vendosur mbi shtylla, me një mbishkrim në krye. Gjerësia e [[mihrabi]]t është 2.26 m. Mbi mihrabët zgjatet një shirit i kornizës horizontale, me bedena kreshtore.<ref name="archnetIdgah"/> Ishte e dekoruar me harqe shumë-kuspidësh dhe anash me kamare të cekëta ndihmëse, tre në secilën anë.<ref name="bpIdgah">{{harvnb|Ayesha Begum|2012}}</ref> [[File:DG 28 -08 DHAN SHAHI EID GAH MAIDAN 1640 DHAKA IMG 4647.jpg|thumb|left|379px|Portë e Eidgasë]] Hapsira gjysmë-tetëkëndore është 1.35 m e thellë. Kështu gjerësia e murit në mes është shumë i trashë siç shihet nga ana e mbrapme (ana e rrugës). Të gjithë mihrabët janë të zgavruar brenda kornizave drejtkëndore. Mihrabët anësorë janë 2.67 m të lartë dhe 1.37 m të gjerë. Në të dyja anët e mihrabit qëndror ndodhen dy panele shumë-kuspidëshe dekorative brenda kornizave drejtkëndore. Në veri, ngjitur të mihrabin qëndror është një mimbar me tre shkallë. Me shumë gjasa është një ndërtim i mëvonshëm. Nga katër kullat tetëkëndore të këndeve të Eidgah, vetëm ai në këndin veri-perëndimor është origjinal. Muri i Eidgah është i suvatuar me pluhur tullash dhe parapeti horizontal ka bedena të verbra.<ref name="bpIdgah"/> Muri rrethues me gjasa ishte pjesërisht i depërtuar; ai kishte një rresht mazgallësh kreshtorë me elemente shtesë që dekoronin këndet, pjesët e zgjatura të mureve dhe seksionet e zvogëluara në murin perëndimor ishin si të një fortese. Megjithëse këto kishin arësye strukturore të ishin kështu, vendosja dhe format e tyre kishin edhe arësye estetike. [[File:Dhanmondi Shahi Eidgah (Panarama View).jpg|thumb|437px|Pamje panoramike nga brenda e rrethimit]] Gjatë periudhës mogule, një degë e lumit rridhte përkrahë Eidgahut duke lidhur lumin afër Saat Masxhidit. Subahdarët dhe divanët mogulë që jetonin aty vinin në Eidgah për lutjet e Eid ul-Fitrit. Njerëzit mblidhen akoma në vend për lutjet e përbashkëta të Eid ul-Fitrit. Eidgah shtrihet në një terren prej {{convert|4682.32|m2|acre|abbr=on}}. ==Kërcënimet == Së fundi në vitin Eidgah është marrë nga Departmenti i Arkeologjisë së Qeverisë së Bangladeshit, si një monument i mbrojtur. Por ata kanë ndërmarrë restaurime, me shumë pak vëmendje ndaj veçorive të saj origjinale.<ref name="bpIdgah"/> [[File:Dhanmondi Shahi Eidgah east minar.jpg|thumb|left|347px|Hyrja lindore]] Eidgah më e vjetër mogule e mbijetuar në Dhaka, përballet me një kërcënim nga ndërtimi i pa planifikuar i një xhamie gjashtë-katëshe në mjedisinin e saj, thotë një raport mediatik. Komiteti i Xhamisë Dhanmondi Eidgah po e ndërton xhaminë pa miratimin nga Raxhdhani Unnajan Kartripakkha ([[RAJUK Bhabani|RAJUK]]) siç kërkohet nga Akti Ndërtimor dhe Rregullat Ndërtimore të Dhakës Metropolitane. Arkitekti Sayeed shprehu frikën se struktura e Eidgahut mund të dobësohet nga vibrimet gjatë ndërtimit të ndërtesës së re. Ai tha gjithashtu se "Është një zgjedhje shumë e keqe e vendit të ndërtimit të një ndërtese shumë të madhe, pasi njollos pamjen elegante të monumentit të trashëgimisë".<ref name="ds25Jan2009">{{cite news|date=25 janar 2009|lang=en|author=Tawfique Ali|url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=72733|title=Mindless construction puts Mughal-era Eidgah at risk|accessdate=3 janar 2016|newspaper=The Daily Star|archive-date=20 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180520062806/https://www.thedailystar.net/news-detail-72733|url-status=dead}}</ref> Rregullat Ndërtimore të Dhakës Metropolitane të vitit [[2008]] kërkojnë që çdo zhvillim brenda një rreze prej 250 metrash të një vendi arkeologjik duhet të kenë lejen e pushtetit të lartë qeveritar të Komitetit Nagar Unnajan para se të marrin lejen e Komitetit Ndërtimor të RAJUK-ut për miratimin e planit. "Ne po shkatërrojmë xhaminë e vjetër për të ndërtuar një të re", tha Atikul Habibi, sekretari i përgjithshëm i Komitetit të Xhamisë Dhanmondi Eidgah.<ref name="ds25Jan2009"/> Monumenti gjithasthu është lënë në hije nga një dyqan me shumicë që komiteti i xhamisë e ktheu në një ''Qendër Kërkimore Islamike'' – brenda 3.05 m nga mihrabi qëndror i Eidgah.<ref>{{cite new[s|author=Morshed Ali Khan|date=9 korrik 2013|title=Mughal era Eidgah choked by illegal structures|url=http://archive.thedailystar.net/beta2/news/mughal-era-eidgah-choked-by-illegal-structures/|newspaper=The Daily Star|lang=en}}</ref><ref>{{cite news|author=Abu Hayat Mahmud|date=27 shtator 2013|title=Oldest Mughal monument faces threats from illegal structures|lang=en|url=https://www.dhakatribune.com/business/27/bangladesh-to-start-loc-projects-with-procurement|newspaper=Dhaka Tribune}}</ref> Adhuruesit e [[Namazi i Bajramit|Namazit të Bajramit]]t dhe aspirantë vizitorët tani duhet të ndërmarrin një udhëtim përreth xhamisë së re për të arritur te Eidgah Mogule. <!-- Inner gallery Table start--> <!-- hide class="collapsible wikitable" --> <!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" --> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;color:inherit" align="center" |- ! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Pamje nga Eidgah</div> |- |style="text-align: center; width: 100%; " | <gallery mode=packed heights=234px> File:A riwak of Dhanmondi Shahi Eidgah.jpg File:Dhanmondi Shahi Eidgah (Boundary wall View 02).jpg File:Dhanmondi Shahi Eidgah (Boundary wall View 01).jpg File:Dhanmondi Shahi Eidgah ( Mughal Eidgah ).jpg File:Dhanmondi Shahi Eidgah (Boundary wall View 03).jpg File:Dhanmondi Shahi Eidgah (Boundary wall View 04).jpg File:Dhanmondi Shahi Eidgah (Gate 01).jpg File:Dhanmondi Shahi Eidgah (Gate 02).jpg File:Dhanmondi Shahi Eidgah (Mihrab View 01).jpg File:Dhanmondi Shahi Eidgah (Mihrab View 03).jpg File:Dhanmondi Shahi Eidgah 10.jpg File:Dhanmondi Shahi Eidgah 12.jpg File:Dhanmondi Shahi Eidgah corner view east side.jpg File:Dhanmondi Shahi Eidgah corner view west side.jpg File:Dhanmondi Shahi Eidgah 3.jpg File:Dhanmondi Shahi Eidgah gate.jpg File:Qiblah of Dhanmondi Shahi Eidgah with prayer space.jpg File:ধানমন্ডি শাহী ঈদগাহ 13.jpg File:Signage - Mughal Eidgah - 1640 CE - Mir Abul Qasim Construction - Sat Masjid Road - Dhanmondi - Dhaka 2015-05-31 1899.JPG File:ধানমন্ডি শাহী ঈদগাহ 44.jpg </gallery> |} ==Shiko gjishtashtu== * [[Husaini Dalani]] * [[Xhamia Çoukbazar në Dhaka]] * [[Xhamia Sat Gambuxh]] * [[Xhamia e Bibi Marjamit]] * [[Xhamia e Aurangzebit]] * [[Mazari dhe Xhamia e Haxhi Baba Saleh]] * [[Arkada Nimtali]] * [[Fortesa e Lalbagut]] * [[Bara Katra]] * [[Çhota Katra]] * [[Arkitektura e Dhakës]] * [[Arkitektura e Bangladeshit]] * [[Lista e vendeve të adhurimit në Dhaka]] * [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër]] * [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]] == Referime == {{reflist}} ==Bibliografia== {{Commons category|Dhanmondi Shahi Eidgah}} * {{cite book|author=Ayesha Begum|chapter=Idgah, Dhaka|year=2012|lang=en|chapter-url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Idgah,_Dhaka|editor1=Sirajul Islam|edition=i 2-të|editor2=Ahmed A. Jamal|OCLC=52727562|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=2 shtator 2022|isbn=984-32-0576-6|OL=30677644M}} * {{cite book|author=A. B. Husain|year=2007|lang=en|title=Architecture: A History Through Ages|url=https://search.worldcat.org/title/298612818|location=Dhaka|publisher=Asiatic Society of Bangladesh}} * {{cite book|author=Mahbubur Rahman|date=2011|title=City of an Architect|isbn=978-984332451-1|url=https://books.google.al/books?id=qUhCnQEACAAJ|publisher=Delvistaa Foundation|location=Dhaka|lang=en}} * {{cite book|author=Syed Mahmudul Hasan|year=1980|lang=en|title=Muslim Monuments of Bangladesh|url=https://search.worldcat.org/title/8430161|location=Dhaka|publisher=Islamic Foundation, Bangladesh|page=61}} * {{cite book|editor=George Michell|year=1984|lang=en|title=The Islamic Heritage of Bengal|url=https://books.google.al/books?id=iiNUAAAAMAAJ|chapter=Inventory of Key Monuments|isbn=92-3-102174-5|publisher=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO)|location=Paris|others=Përgatigur me ndihmën e Fondacionit "Aga Khan"|page=56}} [[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVII]] [[Kategoria:Xhami Mogule]] [[Kategoria:Xhami në Bangladesh]] eed4841gdonl9offjvn2tk37sk5bz5n 0 364875 3057525 3046861 2026-10-15T22:51:42Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057525 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = Bikramapur Vihara | emri_amë = বিক্রমপুর বিহার | native_language = bn | image = Bikrampur Vihara 2.jpg | image_size = 334 | caption = Rrënoja të Bikramapur Viharës | kordinatat = {{coord|23.534187|90.489965|region:BD_type:landmark|display=title, inline}} | tipi_ndërtesës = [[Vihara]] | vendndodhja = Katundi Raghurampur, vendbanimi i lashtë i Bikramapurit, nën komunën e Rampalit, upazila Munshiganj Sadar e distriktit të Munshiganxhit, divizioni i Dhakës, [[Bangladeshi|Bangladesh]] | data_përfundimit = 820 | stili_arkitektural = [[Arkitektura budiste]] }} '''Bikramapur Vihara''' është një [[vihara]] e lashtë budiste në fshatin e Raghurampurit, në Bikramapur, distrikti i Munshiganxhit, Divizioni i Dhakës në [[Bangladeshi|Bangladesh]].<ref>{{cite web|title=Archaeology - Ancient Buddhist Vihara found in Munshiganj|website=www.buddhistchannel.tv|lang=en|accessdate=17 qershor 2017|url=http://www.buddhistchannel.tv/index.php?id=4,11375,0,0,1,0#.UdL2qTv0F0M}}</ref> ==Vendndodhja== Manastiri gjendet në fshatin Raghurampur nën komunën Rampal, në krahinën historike të [[Bikramapuri]]t, në upazilën Munshiganxh Sadar të distriktit të Munshiganxhit, në divizionin e Dhakës. ''[[Bikramapuri]]'' (''Vikramapura'', ''Qyteti i kurajos'') ishte një njësi e distriktit të Dhakës në [[Presidenca e Bengalit Kolonial|Presidencën e Bengalit]] të [[Presidencat dhe provincat e Indisë Britanike|Indisë Britanike]]. Ai ishte një rajon historik i [[Bengali]]t, i vendosur në brigjet e lumit Padma të Bengalit. Në ditët e sotme, ai përfshihet nga distrikti i Munshiganxhit të [[Bangladeshi]]t (Bengali Lindor). ==Sfondi Historik== {{main|Historia e Bangladeshit}} [[File:Bikrampur Vihara 1.jpg|thumb|left|379px|Pamje e rrënojave]] Gjatë Periudhës Pala rajoni u drejtua vijimisht nga Vigrahapala I, Narajanapala, Raxhjapala, Gopala II, Vigrahapala II, Mahipala, Najapala, Vigrahapala III, Mahipala II, Shurapala II, Ramapala, Kumarapala, Gopala III dhe Madanapala.<ref>{{harvnb|A. M. Chowdhury|2012}}</ref> [[Perandoria Pala]] u shpërbë në vitin [[1174]] e dobësuar nga sulmet e Dinastisë Sena.<ref>{{harvnb|David Scott|1995|pp=141–55}}</ref> Gjatë sundimit të Sriçandras (mbretëruar në vitet[[930]]–[[975]]), qendra administrative e Dinastisë Çandra u vendos në Bikramapur.<ref>{{harvnb|A. M. Chowdhury|2012}}</ref> Dinastia Varman ([[1035]]-[[1150]]) zëvendësoi atë Çandra duke krijuar mbretërinë e saj të pavarur.<ref>{{harvnb|Huu Phuoc Le|2010|p=71}}</ref><ref>{{harvnb|Ahmad Sajid|2014|p=31}}</ref> [[File:Bikrampur Vihara 5.jpg|thumb|379px|Rrënoja të sitit]] Dinastia Varman u bë e fuqishme në Bengalin Lindor. Varmanët pretendonin se rridhnin nga një degë e Dinastisë Jadava të Simhapurit.<ref>{{harvnb|Kanai Lal Hazra|1995}}</ref><ref>{{cite book|publisher=Ministria e Informacionit dhe Transmetimit të Indisë|url=https://books.google.com/books?id=wumhDQAAQBAJ&pg=PT192|title=The Gazetteer of India|volume=2|lang=en|page=192|isbn=978-81-230-2265-9}}</ref> Xhat Varmani, Hari Varmani, Samala Varmani ishin sunduesit e fuqishëm që sunduan në Bikramapur. Bhoxha Varmani ishte sunduesi i fundit i pavarur i Dinastisë Varman që u mund nga Vixhaja Sena i Dinastisë Sena.<ref>{{harvnb|T. Raatan|2003|p=143}}</ref> Një mbishkrim në pllakatë bakri nga koha e Vixhaja Senës (mbretëroi në vitet [[1097]]–[[1160]]), themeluesi i Dinastisë Sena, u gjet në Barrakpore, në veri të Kalkutës në [[Bengali Perëndimor|Bengalin Perëndimor]], në vitin [[1911]]. Në atë mbishkrim, Bikramapuri përmendej si kryeqyteti i rajonit.<ref name="companigonj.com">{{cite web|author=Golam Ashraf Khan Uzzal|lang=en|title=Proof of Bikrampur as the ancient capital of Bengal|url=http://www.munshigonj.com/MgonjSection/HistoryOldBangla.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714133108/http://www.munshigonj.com/MgonjSection/HistoryOldBangla.htm|archive-date=14 korrik 2011}}</ref> Ai vijoi të ishte kryeqytet përgjatë Dinastisë Sena. Në vitin [[1205]], pushtuesi turk Bakhtijar Khalxhi e mundi sunduesin e atëhershëm Lakshman Sena në Nadia. Lakshmani u largua për në Bikramapur.<ref>{{harvnb|Chitta Ranjan Misra|2012}}</ref> Dy djemtë e tij Vishvarup Sena dhe Keshab Sena vijuan të sundonin nga aty deri në vitin [[1230]].<ref>{{cite web|title=Kingdoms of South Asia – Indian Kingdom of Bengal|lang=en|author=Abhijit Rajadhyaksha|accessdate=30 dhjetor 2013|url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaBengal.htm}}</ref> Megjithatë mbishkrimi i pllakatës prej [[bakri]] gjatë mbretërimit të tyre nuk e përmend Bikramapurin si kryeqytet.<ref name="bpVikramapura">{{harvnb|A. M. Chowdhury|2012}}</ref> [[File:Bikrampur Vihara 4.jpg|thumb|left|379px|Rrënoja nga vihara]] Një tjetër sundues hindu, Danuxh Rai, mundi një pasues të Keshab Senës dhe filloi të sundonte nga aty. Në fillim të vitit [[1280]] ai e zhvendosi kryeqytetin në Suvarnagrama (më vonë i quajtur [[Sonargaoni|Sonargaon]]).<ref name="bpVikramapura"/><ref>{{harvnb|M. A. Taher|2012}}</ref> Perandori mogul [[Akbari|Akbar]] e bëri Bikramapurin një nga 52 parganat e [[Sonargaoni|Sonargaon]] sarkarit në provincën e Bengalit gjatë reformave të tij administrative në vitet [[1572]]–[[1580]].<ref>{{harvnb|Abul al-Fazl ibn Mubarak|1891|p=151}}</ref> Gjatë kohës së tij, Çand Rai<ref>{{harvnb|Muazzam Hussain Khan|2012}}</ref> dhe Kedar Rai<ref>{{harvnb|Muazzam Hussain Khan|2012}}</ref> ishin zamindarë të Bikramapurit. Në ekspeditat kundër bara-bhuijanëve, guvernatori mogul Man Singh e vrau Kedar Rain në fillim të viteve [[1600]].<ref>{{harvnb|Salahuddin Ahmed|2004|p=64}}</ref> [[File:Bricks of Bikrampur Vihara.jpg|thumb|Hollësi e rrënojave]] Në periudhën pas [[Aurangzebi]]t, gjatë kohës së Murshid Kuli Khanit, Bikramapuri u nda në tetë talukë – ''Bhagjakuli'', ''Srinagari'', ''Maixhpara'', ''Sinhapara'', ''Taltala'', ''Siraxhdikhani'', ''Louhaxhongu'' dhe ''Baligaoni''. Secili taluk përfaqësohej nga një zamindar. Muhamad Azim Khani u bë zamindari i Louhaxhongut, duke mbajtur titullin "Khan Bahadur". Gobinda Prasad Roj u bë zamindar i Maixhparës.<ref>{{cite web|lang=en|accessdate=29 shtator 2015|url=http://www.munshigonj.com/heritage/Maijpara.htm|title=Munshigonj District – Heritage Places – Maijpara Math|work=munshigonj.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150930000907/http://www.munshigonj.com/heritage/Maijpara.htm|archive-date=30 shtator 2015}}</ref> ==Historia e arkeologjike== Bikramapur Vihara është një nga tridhjetë [[vihara]]t e ndërtuara nga perandori Dharmapala gjatë mbretërimit të tij rreth vitit [[820]] si perandori i dytë i [[Perandoria Pala|Perandorisë Pala]]. Ajo është e lidhur me Atiśan, një figurë e rëndësishme e [[Budizmi tibetian|Budizmit tibetian]]. Gjatë kohës së Atiśës, ky rajon ishte qendra arësimore e [[Budizmi]]t ku studionin 8,000 studentë dhe profesorë në Bikrampur nga vende si [[Kina]], [[Tibeti]], [[Nepali]] dhe [[Tailanda]].<ref>{{cite news|lang=en|title=Ancient Buddhist Vihara found in Munshiganj|url=http://bdnews24.com/bangladesh/2013/03/23/ancient-buddhist-vihara-found-in-munshiganj|newspaper=bdnews24.com|date=23 mars 2013|accessdate=17 qershor 2017}}</ref><ref>{{cite news|title=Ancient Buddhist monastery found in Munshiganj|date=24 mars 2013|url=http://theindependentbd.com/index.php?option=com_content&view=article&id=161523:ancient-buddhist-monastery-found-in-munshiganj&catid=129:frontpage&Itemid=121|newspaper=The Independent|accessdate=17 qershor 2017|lang=en|location=Dhaka|url-status=dead|archive-date=1 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140101064156/http://theindependentbd.com/index.php?option=com_content&view=article&id=161523%3Aancient-buddhist-monastery-found-in-munshiganj&catid=129%3Afrontpage&Itemid=121}}</ref><ref>{{cite news|title=Bangladeshi 1000yr old relic|lang=en|url=http://www.thedailystar.net/video-stories/bangladeshi-1000yr-old-relic-video-75214|newspaper=The Daily Star|date=2 prill 2015|accessdate=17 qershor 2017}}</ref> Zbulimi u shpall më 23 mars [[2013]], pas katër vitesh gërmime të zhvilluara bashkarisht nga Agrasar Bikrampur Foundation, një organizatë socio-kulturore vendore dhe Departamenti i Arkeologjisë së Universitetit Xhahangirnagar. Gërmimet u financuan nga Ministria e Çështjeve Kulturore të Bangladeshit. Më 23 mars [[2013]], Drejtori i gërmimeve arkeologjike dhe Kërkimeve në rajonin e Bikramapurit, deklaroi zbulimin e kësaj vihare budiste 1000-vjeçare. Deri në mars 2013 u zbuluan mbi 100 statuja dhe idhuj të çmuar. Nga [[vihara]] kryesore deri tani janë gërmuar pesë dhoma murgjish me përmasa {{convert|3.5|m|ft|abbr=on}} me {{convert|3.5|m|ft|abbr=on}}. Megjithatë, përmasat e sakta të [[Vihara|manastirit]] nuk mund të përllogariten akoma. ==Shiko gjithashtu== * [[Nateshvar Deula]] * [[Bikramapuri]] * [[Somapura Mahavihara]] * [[Budizmi në Bangladesh]] * [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]] * [[Historia e Bangladeshit]] == Referime == {{Reflist}} ==Bibliografia== * {{cite book|author=Abul al-Fazl ibn Mubarak|title=Ain-I-Akbari|volume=II|translator=Henry Sullivan Jarrett|url=https://archive.org/details/TheAinIAkbari-VolIi/|publisher=Asiatic Society of Bengal|year=1891|lang=en|location=Kalkuta}} * {{cite book|author=Salahuddin Ahmed|year=2004|title=Bangladesh|accessdate=29 shtator 2015|url=https://books.google.com/books?id=Szfqq7ruqWgC|lang=en|isbn=978-817648469-5|publisher=APH}} * {{harvnb|A. M. Chowdhury|2012}} * {{harvnb|A. M. Chowdhury|2012}} * {{cite book|author=A. M. Chowdhury|chapter=The Chandra Dynasty|year=2012|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chandra_Dynasty,_The|lang=en|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|OCLC=52727562|OL=30677644M|edition=i 2-të|access-date=2 shtator 2022|isbn=984-32-0576-6}} * {{cite book|author=Kanai Lal Hazra|date=1995|title=The Rise and Decline of Buddhism in India|url=https://books.google.com/books?id=N3wEAAAAYAAJ|publisher=Munshiram Manoharlal Publishers|isbn=978-81-215-0651-9|lang=en}} * {{cite book|author=Muazzam Hussain Khan|year=2012|chapter=Chand Rai|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chand_Rai|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|OCLC=52727562|OL=30677644M|accessdate=2 shtator 2022|isbn=984-32-0576-6|edition=i 2-të|archive-url=https://web.archive.org/web/20230116133444/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Chand_Rai|archive-date=16 janar 2023|url-status=dead}} * {{harvnb|Muazzam Hussain Khan|2012}} * {{cite book|title=Buddhist Architecture|year=2010|publisher=Grafikol|lang=en|author=Huu Phuoc Le|url=https://books.google.com/books?id=9jb364g4BvoC|isbn=978-0-9844043-0-8}} * {{cite book|editor=Roma Chatterjee|publisher=Ministria e Informacionit dhe Transmetimit të Indisë|url=https://books.google.com/books?id=wumhDQAAQBAJ|lang=en|title=The Gazetteer of India|volume=2|year=2015|orig-year=1975|isbn=978-81-230-2265-9}} * {{cite book|author=Chitta Ranjan Misra|chapter=Laksmanasena|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Laksmanasena|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|edition=i 2-të|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|OCLC=52727562|OL=30677644M|accessdate=2 shtator 2022|isbn=984-32-0576-6}} * {{cite book|author=T. Raatan|title=Encyclopaedia of North-East India|lang=en|date=nëntor 2003|url=https://books.google.com/books?id=lvI6W-r3OIAC|publisher=Gyan Publishing House|isbn=978-81-7835-068-4}} * {{cite book|title=Know Your India: Turn a New Page to Write Nationalism|author=Ahmad Sajid|url=https://books.google.com/books?id=Ww-qCQAAQBAJ|publisher=Vij Books India Pvt Ltd|lang=en|date=4 tetor 2014|isbn=978-93-84318-68-0}} * {{cite journal|author=David Scott|title=Buddhism and Islam: Past to Present Encounters and Interfaith Lessons|journal=Numen|volume=42|issue=2|jstor=3270172|lang=en|date=maj 1995|pages=141–55|doi=10.1163/1568527952598657}} * {{cite book|author=M. A. Taher|year=2012|chapter=Raja Ganesha|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Raja_Ganesha|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|edition=i 2-të|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|OCLC=52727562|OL=30677644M|accessdate=2 shtator 2022|isbn=984-32-0576-6|archive-url=https://web.archive.org/web/20220703051216/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Raja_Ganesha|archive-date=3 korrik 2022|url-status=dead}} ==Lidhje të jashtme== * {{Commons category|Bikrampur Vihara}} * [https://web.archive.org/web/20110414121320/http://www.munshigonj-bikrampur.com/historical_info.html Historical Bikrampur] [[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin IX]] [[Kategoria:Atraksione turistike në Bangladesh]] [[Kategoria:Manastire budiste]] [[Kategoria:Arkeologji]] [[Kategoria:Universitete]] smf8nh8ecrqmrzlnsyqy3nfcyvrvgo5 0 364877 3057527 3046859 2026-10-15T22:51:45Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057527 wikitext text/x-wiki {{Infobox historic site | name = Bikrampuri | emri_amëtar = বিক্রমপুর | gjuha_amëtare = bn | emër_tjetër = Vikramapura | foto = Bikrampur Vihara 3.jpg | foto_madhësia = 339 | përshkrimi = Rrënoja të vjetra nga Bikramapuri | image_map = BD Munshiganj District locator map.svg | image_map_size = 318 | image_map_caption = Vendndodhja e distriktit të tanishëm të Munshiganxhit në Bangladesh, që përfshinte krahinën e lashtë të Bikramapurit | coordinates = {{coord|23.53418|90.48996|region:BD_type:landmark|display=title, inline}} | lloji = Krahinë historike | etimologjia = Qyteti i kurajos | lokacioni = Upazila Munxhiganxh Sadar, distrikti i Munshiganxhit, divizioni i Dhakës, [[Bangladeshi|Bangladesh]] | qyteti_afërt = Munshiganxhi }} '''Bikramapuri''' ('''Vikramapura''', '''Qyteti i kurajos''') ishte një njësi e distriktit të Dhakës në [[Presidenca e Bengalit Kolonial|Presidencën e Bengalit]] të [[Presidencat dhe provincat e Indisë Britanike|Indisë Britanike]]. Ai ishte një rajon historik i [[Bengali]]t, i vendosur në brigjet e lumit Padma të Bengalit. Në ditët e sotme, ai është i njohur si distrikti i Munshiganxhit të [[Bangladeshi]]t (Bengali Lindor). ==Historia== {{main|Historia e Bangladeshit}} ===Periudha Pala === Gjatë Periudhës Pala rajoni u drejtua vijimisht nga Vigrahapala I, Narajanapala, Raxhjapala, Gopala II, Vigrahapala II, Mahipala, Najapala, Vigrahapala III, Mahipala II, Shurapala II, Ramapala, Kumarapala, Gopala III dhe Madanapala.<ref>{{harvnb|A. M. Chowdhury|2012}}</ref> [[Perandoria Pala]] u shpërbë në vitin [[1174]] e dobësuar nga sulmet e Dinastisë Sena.<ref>{{harvnb|David Scott|1995|pp=141–55}}</ref> ===Periudha Çandra=== Gjatë sundimit të Sriçandras (mbretëruar në vitet[[930]]–[[975]]), qendra administrative e Dinastisë Çandra u vendos në Bikramapur.<ref>{{harvnb|A. M. Chowdhury|2012}}</ref> Dinastia Varman ([[1035]]-[[1150]]) zëvendësoi atë Çandra duke krijuar mbretërinë e saj të pavarur.<ref>{{harvnb|Huu Phuoc Le|2010|p=71}}</ref><ref>{{harvnb|Ahmad Sajid|2014|p=31}}</ref> ===Periudha Varman=== [[File:Bikrampur Vihara 5.jpg|thumb|left|381px|Rrënoja arkeologjike nga Bikramapuri]] Pas rënies së Dinastisë Çandra, Dinastia Varman u bë e fuqishme në Bengalin Lindor. Varmanët pretendonin se rridhnin nga një degë e Dinastisë Jadava të Simhapurit.<ref>{{harvnb|Kanai Lal Hazra|1995}}</ref><ref>{{cite book|publisher=Ministria e Informacionit dhe Transmetimit të Indisë|url=https://books.google.com/books?id=wumhDQAAQBAJ&pg=PT192|title=The Gazetteer of India|volume=2|lang=en|page=192|isbn=978-81-230-2265-9}}</ref> Xhat Varmani, Hari Varmani, Samala Varmani ishin sunduesit e fuqishëm që sunduan në Bikramapur. Bhoxha Varmani ishte sunduesi i fundit i pavarur i Dinastisë Varman që u mund nga Vixhaja Sena i Dinastisë Sena.<ref>{{harvnb|T. Raatan|2003|p=143}}</ref> ===Periudha Sena=== [[File:Bikrampur Vihara 1.jpg|thumb|left|381px|Pamje rrënojash]] Një mbishkrim në pllakatë bakri nga koha e Vixhaja Senës (mbretëroi në vitet [[1097]]–[[1160]]), themeluesi i Dinastisë Sena, u gjet në Barrakpore, në veri të Kalkutës në [[Bengali Perëndimor|Bengalin Perëndimor]], në vitin [[1911]]. Në atë mbishkrim, Bikramapuri përmendej si kryeqyteti i rajonit.<ref name="companigonj.com">{{cite web|author=Golam Ashraf Khan Uzzal|lang=en|title=Proof of Bikrampur as the ancient capital of Bengal|url=http://www.munshigonj.com/MgonjSection/HistoryOldBangla.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714133108/http://www.munshigonj.com/MgonjSection/HistoryOldBangla.htm|archive-date=14 korrik 2011}}</ref> Ai vijoi të ishte kryeqytet përgjatë Dinastisë Sena. Në vitin [[1205]], pushtuesi turk Bakhtijar Khalxhi e mundi sunduesin e atëhershëm Lakshman Sena në Nadia. Lakshmani u largua për në Bikramapur.<ref>{{harvnb|Chitta Ranjan Misra|2012}}</ref> Dy djemtë e tij Vishvarup Sena dhe Keshab Sena vijuan të sundonin nga aty deri në vitin [[1230]].<ref>{{cite web|title=Kingdoms of South Asia – Indian Kingdom of Bengal|lang=en|author=Abhijit Rajadhyaksha|accessdate=30 dhjetor 2013|url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaBengal.htm}}</ref> Megjithatë mbishkrimi i pllakatës prej [[bakri]] gjatë mbretërimit të tyre nuk e përmend Bikramapurin si kryeqytet.<ref name="bpVikramapura">{{harvnb|A. M. Chowdhury|2012}}</ref> [[File:Bikrampur Vihara 2.jpg|thumb|396px|Rrënoja nga Bikramapur Vihara]] Një tjetër sundues hindu, Danuxh Rai, mundi një pasues të Keshab Senës dhe filloi të sundonte nga aty. Në fillim të vitit [[1280]] ai e zhvendosi kryeqytetin në Suvarnagrama (më vonë i quajtur [[Sonargaoni|Sonargaon]]).<ref name="bpVikramapura"/><ref>{{harvnb|M. A. Taher|2012}}</ref> ===Periudha Mogule=== Perandori mogul [[Akbari|Akbar]] e bëri Bikramapurin një nga 52 parganat e [[Sonargaoni|Sonargaon]] sarkarit në provincën e Bengalit gjatë reformave të tij administrative në vitet [[1572]]–[[1580]].<ref>{{harvnb|Abul al-Fazl ibn Mubarak|1891|p=151}}</ref> Gjatë kohës së tij, Çand Rai<ref>{{harvnb|Muazzam Hussain Khan|2012}}</ref> dhe Kedar Rai<ref>{{harvnb|Muazzam Hussain Khan|2012}}</ref> ishin zamindarë të Bikramapurit. Në ekspeditat kundër bara-bhuijanëve, guvernatori mogul Man Singh e vrau Kedar Rain në fillim të viteve [[1600]].<ref>{{harvnb|Salahuddin Ahmed|2004|p=64}}</ref> Në periudhën pas [[Aurangzebi]]t, gjatë kohës së Murshid Kuli Khanit, Bikramapuri u nda në tetë talukë – ''Bhagjakuli'', ''Srinagari'', ''Maixhpara'', ''Sinhapara'', ''Taltala'', ''Siraxhdikhani'', ''Louhaxhongu'' dhe ''Baligaoni''. Secili taluk përfaqësohej nga një zamindar. Muhamad Azim Khani u bë zamindari i Louhaxhongut, duke mbajtur titullin "Khan Bahadur". Gobinda Prasad Roj u bë zamindar i Maixhparës.<ref>{{cite web|lang=en|accessdate=29 shtator 2015|url=http://www.munshigonj.com/heritage/Maijpara.htm|title=Munshigonj District – Heritage Places – Maijpara Math|work=munshigonj.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150930000907/http://www.munshigonj.com/heritage/Maijpara.htm|archive-date=30 shtator 2015}}</ref> ==Shiko gjithashtu== * [[Bikramapur Vihara]] * [[Nateshvar Deula]] * [[Somapura Mahavihara]] * [[Budizmi në Bangladesh]] * [[Historia e Bengalit]] * [[Historia e Bangladeshit]] * [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]] == Referime == {{reflist}} ==Bibliografia== * {{cite book|author=Abul al-Fazl ibn Mubarak|title=Ain-I-Akbari|volume=II|translator=Henry Sullivan Jarrett|url=https://archive.org/details/TheAinIAkbari-VolIi/|publisher=Asiatic Society of Bengal|year=1891|lang=en|location=Kalkuta}} * {{cite book|author=Salahuddin Ahmed|year=2004|title=Bangladesh|accessdate=29 shtator 2015|url=https://books.google.com/books?id=Szfqq7ruqWgC|lang=en|isbn=978-817648469-5|publisher=APH}} * {{harvnb|A. M. Chowdhury|2012}} * {{harvnb|A. M. Chowdhury|2012}} * {{cite book|author=A. M. Chowdhury|chapter=The Chandra Dynasty|year=2012|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chandra_Dynasty,_The|lang=en|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|OCLC=52727562|OL=30677644M|edition=i 2-të|access-date=2 shtator 2022|isbn=984-32-0576-6}} * {{cite book|author=Kanai Lal Hazra|date=1995|title=The Rise and Decline of Buddhism in India|url=https://books.google.com/books?id=N3wEAAAAYAAJ|publisher=Munshiram Manoharlal Publishers|isbn=978-81-215-0651-9|lang=en}} * {{cite book|author=Muazzam Hussain Khan|year=2012|chapter=Chand Rai|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chand_Rai|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|OCLC=52727562|OL=30677644M|accessdate=2 shtator 2022|isbn=984-32-0576-6|edition=i 2-të|archive-url=https://web.archive.org/web/20230116133444/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Chand_Rai|archive-date=16 janar 2023|url-status=dead}} * {{harvnb|Muazzam Hussain Khan|2012}} * {{cite book|title=Buddhist Architecture|year=2010|publisher=Grafikol|lang=en|author=Huu Phuoc Le|url=https://books.google.com/books?id=9jb364g4BvoC|isbn=978-0-9844043-0-8}} * {{cite book|editor=Roma Chatterjee|publisher=Ministria e Informacionit dhe Transmetimit të Indisë|url=https://books.google.com/books?id=wumhDQAAQBAJ|lang=en|title=The Gazetteer of India|volume=2|year=2015|orig-year=1975|isbn=978-81-230-2265-9}} * {{cite book|author=Chitta Ranjan Misra|chapter=Laksmanasena|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Laksmanasena|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|edition=i 2-të|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|OCLC=52727562|OL=30677644M|accessdate=2 shtator 2022|isbn=984-32-0576-6}} * {{cite book|author=T. Raatan|title=Encyclopaedia of North-East India|lang=en|date=nëntor 2003|url=https://books.google.com/books?id=lvI6W-r3OIAC|publisher=Gyan Publishing House|isbn=978-81-7835-068-4}} * {{cite book|title=Know Your India: Turn a New Page to Write Nationalism|author=Ahmad Sajid|url=https://books.google.com/books?id=Ww-qCQAAQBAJ|publisher=Vij Books India Pvt Ltd|lang=en|date=4 tetor 2014|isbn=978-93-84318-68-0}} * {{cite journal|author=David Scott|title=Buddhism and Islam: Past to Present Encounters and Interfaith Lessons|journal=Numen|volume=42|issue=2|jstor=3270172|lang=en|date=maj 1995|pages=141–55|doi=10.1163/1568527952598657}} * {{cite book|author=M. A. Taher|year=2012|chapter=Raja Ganesha|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Raja_Ganesha|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|edition=i 2-të|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|OCLC=52727562|OL=30677644M|accessdate=2 shtator 2022|isbn=984-32-0576-6|archive-url=https://web.archive.org/web/20220703051216/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Raja_Ganesha|archive-date=3 korrik 2022|url-status=dead}} ==Lidhje të jashtme== * {{commons category|Bikrampur|Bikramapuri}} * [https://web.archive.org/web/20110414121320/http://www.munshigonj-bikrampur.com/historical_info.html Historical Bikrampur] [[Kategoria:Rajone historike]] [[Kategoria:Atraksione turistike në Bangladesh]] [[Kategoria:Budizëm]] [[Kategoria:Arkeologji]] lyz9eehdbutvx66tll35vk5jdx3rekw 0 364966 3057495 3019712 2026-10-15T20:51:32Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057495 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = Bangabhabani | emri_amë = বঙ্গভবন | gjuha_emrit_amë = bn | image = Bangabhaban.jpg | image_size = 358 | kordinatat = {{coord|23.723302|90.417820|format=dms|region:BD|display=inline,title}} | vendndodhja = Rruga Bangabhabhan, Dhaka, {{flag|Bangladesh}} | emrat_formues = Governor's House | vendndodhja_qyteti = [[Dhaka]] | etimologjia = Shtëpia e Bengalit | statusi = Rezidencë presidenciale | tipi_ndërtesës = Pallat rezidencial | stili_arkitektural = [[Arkitektura Indo-Islamike]] | data_hapjes = 1905 | data_renovimit = 1964 | pronar = Shteti i Bangladeshit | floor_area = {{convert|202300|m2|ha|abbr=on}} | grounds_area = {{convert|50|acre|ha|abbr=on}} | uebfaqja = https://bangabhaban.gov.bd/ }} '''Bangabhabani''' ({{lang-bn|বঙ্গভবন}} ''Bôngobhôbôn'', d.m.th. ''Shtëpia e Bengalit'') është rezidenca zyrtare dhe vendi kryesor i punës së presidentit të [[Bangladeshi]]t, i vendosur në Rrugën Bangabhaban dhe në rrugën e shkurtër që lidh Shëtitoren Dilkusha në [[Dhaka]]. Ai është i rrethuar nga Kopshtet e Bangabhabanit (më parë Kopshtet e navabit të Dilkushës). Vendi bujti Rezidencën Qeveritare të Dilkushës gjatë [[Raxhi Britanik]], që u përdor nga nën-mbreti i Indisë dhe Guvernatori i [[Bengali]]t. Kompleksi ishte rezidenca zyrtare e guvernatorit të Pakistanit Lindor, pas krijimit të [[Pakistani]]t. Presidenti Abu Sajid Çoudhuri u bë presidenti i parë i [[Bangladeshi]]t që banoi aty pasi bëri betimin më 12 janar [[1972]]. Njësia e Regjimentit të Gardës së Presidentit është përgjegjëse për sigurinë e pallatit. ==Historia== Gjatë Periudhës së [[Historia e Bengalit#Sulltanati i Bengalit (1352–1576)|Sulltanatit të Bengalit]], një shenjt sufi, ''hazreti Shahxhalal Dakhini'' i Dhakës dhe ndjekësit e tij u vranë nga agjentët e sulltanit dhe u varrosën në vendin e Bangabhabanit. Vendi u bë shpejt i famshëm si një ''Mazar'' (mauzole) për adhuruesit e shenjtit. Është besuar se ai i përkiste një zamindari (pronar tokash) gjatë periudhës së hershme të [[Presidencat dhe provincat e Indisë Britanike|Sundimit Britanik]]. Më vonë navabi i Dhakës Sir Khvaxha Abdul Ghani e bleu vendin dhe aty ndërtoi një [[bangalou]], që ai e emërtoi ''Kopshti Dilkusha''. [[File:Small Garden House, Dilkusha - Dhaka 1904.jpg|thumb|left|372px|"Manuk House" në 1904, pjesë e kompleksit të Bangabhabanit, tashmë e përdorur si ndërtesa e thesarit]] Me ndarjen e Bengalit në [[1905]] nga Lord Curzon, qeveria e Bengalit Lindore dhe Asamit e bleu vendin dhe ndërtoi një pallat rezidencial që shërbeu si një rezidencë e përkohëshme për nën-mbretin e Indisë deri në vitin [[1911]]. Më 14 shkurt [[1906]], Sir Joseph Bamfylde Fuller, zv. guvernatori i parë i provincës së atëheshme të Bengalit Lindor dhe Asamit nisi punën e tij zyrtare në Sallën Darbar të Bangabhabanit gjatë Sundimit Britanik.<ref>{{cite news|date=15 shkurt 2006|url=http://archive.thedailystar.net/2006/02/15/d60215061482.htm|lang=en|title='Hundred Yrs of Bangabhaban' launched|work=The Daily Star|accessdate=13 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304060918/http://archive.thedailystar.net/2006/02/15/d60215061482.htm|url-status=dead|archive-date=4 mars 2016}}</ref> Nga viti [[1911]] deri në [[1947]], pallati quhej "Governor's House", dhe shërbeu si rezidenca zyrtare e Qeverisë së Bengalit. Në vijim të largimit të britanikëve dhe pavarësisë së zotërimeve të Pakistanit dhe Indisë në [[1947]], provinca e Bengalit u nda mes Indisë dhe [[Pakistani]]t që e njohu si Bengali Lindor, pallati u bë rezidenca e guvernatorit të Benglit Lindor. Në vitin [[1955]] provinca e Bengalit Lindor u bë Pakistani Lindor. Ndërtesa u dëmtua gjatë një stuhie në vitin [[1961]]; por në thelb rikonstruktimi u përfundua në vitin [[1964]]. [[File:US Ambassador Earl R. Miller's Credential Ceremony at Bangabhaban 01.jpg|thumb|379px|Ambasadori amerikan gjatë ceremonisë së paraqitjes së letrave kredenciale te presidenti, hyrja e Bangabhabanit]] Një libër, ''Hundred Years of Bangabhaban'', mbi historinë e Bangabhabanit u publikua në vitin [[2006]].<ref>{{cite web|url=http://www.bangla-sydney.com/pdf/helal-100-years-of-bangabhaban.pdf|title=Book Review: Hundred Years of Bangabhaban|lang=en|author=Helal Morshedi|date=27 qershor 2007|website=bangla-sydney.com}}{{Lidhje e vdekur}}</ref><ref>{{cite book|title=Hundred Years of Bangabhaban, 1905-2005|lang=en|publisher=Press Ëing Bangabhaban|url=https://books.google.al/books?id=rBFuAAAAMAAJ|year=2006|id=isbn-10 984321583-4, isbn-13 978-984321583-3}}</ref> ==Statusi== [[File:রাতের বেলায় বঙ্গভবনের সৌন্দর্য্য! 01.jpg|thumb|left|412px|Façata e hyrjes kryesore gjatë natës]] Një nga simbolet më të rëndësishëm të Qeverisë së Bangladeshit, Bangabhabani bart status të ngjashëm me rezidencën zyrtare dhe zyrën e krerëve të shtetit përreth botës. Pallati është një simbol i rëndësishëm historik dhe qendër mediatike dhe tërheqje turistike. Gjatë Ditës së Pavarësisë së Bangladeshit më 26 mars çdo vit aty zhvillohen ceremoni publike. Presidenti i Bangladeshit zhvillon shpesh takime, konferenca dhe dreka shtetërore për të gjitha eventet, duke përfaqësuar [[Bangladeshi]]n, duke përfshirë udhëheqës kombëtarë, intelektualë dhe krerë të delegacioneve të huaja ashtu si dhe ambasadorë. Traditat e ceremonive të pallatit janë një tregues simbolik i superioritetit ceremonial të presidencës ndaj institucioneve të tjera publike dhe kombëtare. [[File:রাতের বেলায় বঙ্গভবনের সুসজ্জিত প্রধান ফটক।.jpg|thumb|379px|Porta kryesore e ndriçuar nga drita zbukuruese gjatë kohës së festave]] ==Struktura== Bangabhabani ësthë një përzierje e [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]] me elemente dizajni të Periudhës Britanike që karakterizojnë mjaft ndërtesa të Periudhës Britanike ([[1857]]–[[1947]]) në [[Dhaka]]. Me rikonstruksionin mes viteve [[1961]] dhe [[1964]], u përfshinë shumë elemente të [[Arkitektura Islamike|Arikekturës Islamike]] dhe [[Arkitektura e Bengalit|Arkitekturës Bangla]]. Pallati ka mure të larta rrethuese në të katër anët. Ndërtesa kryesore është një kompleks pallator tre-katësh, përreth të cilit ka një gjelbërim dhe pemë të shumta. Hapsira e themeleve në katin përdhes është {{convert|7000|m2|acre|abbr=on}}. Rezidenca e presidentit ndodhet në këndin veri-lindor, duke përfshirë dy kate të dy suitave, bashkë me pesë dhoma gjumi të mirë-pajisura. [[File:Bangabhaban, close Dhaka April (33244270994) (cropped).jpg|thumb|left|531px|Pamje e kompleksit]] Në katin përdhes gjendet zyra e presidentit, zyra e sekretarive civile dhe ushtarake si dhe zyra të tjera të presidencës, ashtu si dhe dhoma të veçanta për takime me vizitorë vendorë dhe të huaj. Përveç këtyre, ndodhet edhe një dhomë kabineti, salla e banketeve, salla ''darbar'' (''e oborrit''), salla shtetërore e ngrënies, një auditor i vogël dhe një dhomë pritjeje për vizitorët vendorë. Përveç rezidencës së presidentit, në katin e parë ndodhen edhe pesë dhoma për zyrtarët, një dhomë kontrolli dhe një studio. Në katin e dytë, ndodhen katër suita për krerët e huaj të shtetit dhe qeverisë. Bangabhabani ka një terren të hapur prej {{convert|50|acre|ha|abbr=on}}. Zyra e sigurisë, zyra e postës, bankës, salla e kafenesë, rrobaqepsia, një xhami me tre [[kupola]] dhe barrakat e gardës së presidentit janë të vendosura në afërsi të portës kryesore Bangabhabanit. Zonat e banimit të zyrtarëve dhe stafit të zyrës së presidentit janë të vendosura në tre zona të periferike të Bangabhabanit. Ka gjithashtu edhe dy [[bangalou]], një nga të cilët për sekretarin ushtarak, ndërsa tjetri për ndihmës-sekretarin ushtarak. <!-- Inner gallery Table start--> <!-- hide class="collapsible wikitable" --> <!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" --> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;color:inherit" align="center" |- ! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Pamje të kompleksit</div> |- |style="text-align: center; width: 100%; " | <gallery mode=packed heights=234px> File:Bangabhaban, Dhaka April (33244270994).jpg File:রাতের বেলায় বঙ্গভবনের সৌন্দর্য্য! 04.jpg File:Bongovobon wall.jpg File:রাতের বেলায় বঙ্গভবনের সৌন্দর্য্য! 03.jpg File:রাতের বেলায় বঙ্গভবনের সৌন্দর্য্য! 02.jpg File:রাতের বেলায় বঙ্গভবনের সৌন্দর্য্য! 05.jpg </gallery> |} ==Shiko gjithashtu== * [[Arkitektura Indo-Islamike]] * [[Arkitektura Indo-Saraçene]] * [[Xhatija Sangsad Bhabani]] * [[Ganabhabani]] * [[Nagar Bhabani]] * [[Ndërtesa e vjetër e Gjykatës së Lartë në Dhaka]] * [[Burgu i Vjetër Qëndror i Dhakës]] * [[Arkitektura e Dhakës]] * [[Chummery House]] * [[Curzon Hall]] * [[Ahsan Manzili]] * [[Northbrook Hall]] == Referime == {{reflist}} ==Lidhje të jashtme== * {{Commons category|Bangabhaban|Bangabhabani}} * {{cite book|year=2012|chapter=Bangabhaban|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bangabhaban|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|accessdate=2 shtator 2022|edition=i 2-të|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|OL=30677644M|archive-url=https://web.archive.org/web/20250713151958/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Bangabhaban|archive-date=13 korrik 2025|url-status=dead}} * [http://www.thedailystar.net/2006/02/15/d60215061482.htm 100 years of Bangabhaban] * {{cite book|title=Hundred Years of Bangabhaban, 1905-2005|lang=en|publisher=Press Wing Bangabhaban|url=https://books.google.al/books?id=rBFuAAAAMAAJ|year=2006|id=isbn-10 984321583-4, isbn-13 978-984321583-3}} [[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XX]] [[Kategoria:1905]] [[Kategoria: Ndërtesa qeveritare]] [[Kategoria:Presidenca]] [[Kategoria:Pallate në Bangladesh]] pev9qo2suoac0biprlsnn7ccc5g3oci 0 364972 3057620 2936942 2026-10-16T11:12:51Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057620 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = Ganabhaban | emri_amë = গণভবন | gjuha_emrit_amë = bn | image = Ganabhaban gate 2021.jpg | image_size = 358 | caption = Porta e Ganabhabanit | kordinatat = {{coord|23.7651|90.373|region:BD|display=inline,title}} | etimologjia = Shtëpia e Popullit | tipi_ndërtesës = Rezidencë | vendndodhja = Sher-e-Bangla Nagar, Ramna, [[Dhaka]] | vendndodhja_shteti = {{flag|Bangladeshi}} | data_përfundimit = <!-- or |est_completion= --> | pronar = Qeveria e Bangladeshit | management = Qeveria e Bangladeshit }} The '''Ganabhaban''' ({{lang-bn|গণভবন}}, d.mth. ''Shtëpia e Popullit'') është rezidenca zyrtare e kryeministrit të Bangladeshit, i vendosur në këndin verior të [[Xhatija Sangsad Bhabani|Asamblesë Kombëtare të Parlamentit]] në Sher-e-Bangla Nagar, [[Dhaka]].<ref name=":0">{{cite news|title=PM moves to Gono Bhaban|newspaper=The Daily Star|date=6 mars 2010|url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=128880|access-date=8 maj 2013|lang=en|url-status=dead|archive-date=13 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140113013113/http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=128880}}</ref> Pas pavarësisë, Sheikh Muxhibur Rahman punoi në [[Bangabhabani|Bangabhaban]], që ndodhet në Shëtimoren Dilkusha.<ref>{{cite book|author=Helal Uddin Ahmed|chapter=Bangabhaban|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|year=2012|edition=i 2-të|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bangabhaban|lang=en|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|OL=30677644M|accessdate=29 gusht 2024|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=Sabbir Ahmed|archive-url=https://web.archive.org/web/20250713151958/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Bangabhaban|archive-date=13 korrik 2025|url-status=dead}}</ref> == Historia == [[File:Counselor Derek Chollet visit to Bangladesh.png|thumb|left|372px|Pamje e brendshme e Ganabhabanit gjatë një takimi zyrtar në 2023]] Kryeministrja Sheikh Hasina u vendos në Ganabhaban më 6 mars [[2010]], më shumë sesa një vit pasi ishte zgjedhur.<ref name=":0"/> Hasina u zhvendos nga Sudha Sadani në Jamuna State Guest House në shkurt [[2009]] me këshillën e agjensive të inteligjencës dhe Forcës Speciale të Sigurisë.<ref>{{cite news|author1=Hasan Jahid Tusher|author2=M. Abul Kalam Azad|date=7 shkurt 2009|title=PM's public programmes curtailed on security alert|accessdate=7 nëntor 2022|url=https://www.thedailystar.net/news-detail-74773|newspaper=The Daily Star|lang=en}}</ref> Ajo po qëndronte te Shtëpia Shtetërore e Mysafirëve në Xhamuna, ndërsa Ganabhabani po rinovohej.<ref name=":0"/> Ajo bujti dasmën e tre grave që kishin qenë viktima të zjarit të vitit 2010 në Dhaka në Nimtoli te Ganabhabani.<ref>{{cite news|author=Hasan Jahid Tusher|date=10 qershor 2010|title=Gano Bhaban hosts wedding of 3 victims|url=https://www.thedailystar.net/news-detail-142089|accessdate=7 nëntor 2022|newspaper=The Daily Star|lang=en}}</ref> U. Pha Thann, ambasadori i Mjanmarit në Bangladesh, vizitoi kryeminstren Sheikh Hasina dhe diskutoi për Çështjen e Refugjatëve Rohingja në Bangladesh.<ref>{{cite news|date=16 nëntor 2010|title=Rohingya issue discussed|url=https://www.thedailystar.net/news-detail-162777|accessdate=7 nëntor 2022|newspaper=The Daily Star|agency=UNB|lang=en}}</ref> Në tetor [[2013]], kryeminstrja Sheikh Hasina ftoi ish kryeminstren Khaleda Zia në Ganabhaban për të diskutuar për zgjedhjet kombëtare në [[2014]].<ref>{{cite news|date=26 tetor 2013|title=Hasina invites Khaleda to Gono Bhaban Monday|lang=en|newspaper=The Daily Star|url=https://www.thedailystar.net/news/hasina-invites-khaleda-to-gono-bhaban|access-date=7 nëntor 2022}}</ref> Një zyrtar i Sigurisë Speciale dhe Batalionit të Mbrojtjes, që ruan Ganabhabanin, u godit aksidentalisht nga një koleg në shkurt [[2018]].<ref>{{cite news|lang=en|date=19 shkurt 2018|url=https://www.thedailystar.net/city/gono-bhaban-guard-hurt-accidental-firing-special-security-protection-battalion-spbn-dhaka-sheikh-hasina-residence-1536904|title=Gono Bhaban guard hurt in 'accidental firing'|accessdate=7 nëntor 2022|newspaper=The Daily Star}}</ref> [[File:2.জাতীয় সংসদ ভবন.jpg|thumb|left|432px|Pamje e kompleksit të Parlamentit Kombëtar të Bangladeshit. ku Ganabhabani gjendet në këndin majtas lartë]] Politikanët e Lidhjes Avami dhe trupat e lidhur kanë kalime të veÇanta për të hyrë te Ganabhabani. Në shtator [[2019]], kalimet e veÇanta të presidentit dhe sekretarit të përgjithshëm të Lidhjes Çhatra të Bangladeshit u pezulluan.<ref name=":1">{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/frontpage/gono-bhaban-access-bcl-president-secretary-special-passes-suspended-1798708|title=Gono Bhaban Access: BCL president, gen secretary's special passes suspended|lang=en|newspaper=The Daily Star|date=12 shtator 2019|accessdate=7 nëntor 2022}}</ref> Policia e Bangladeshit i ndaloi të prekurit e Zjarrit të vitit 2012 në fabrikën e rrobave në Dhaka që të hynin në Ganabhaban në nëntor [[2020]].<ref>{{cite news|date=25 nëntor 2020|url=https://www.thedailystar.net/city/news/tazreen-tragedy-victims-barred-reaching-gono-bhaban-2000705|title=Tazreen tragedy victims barred from reaching Gono Bhaban|access-date=7 nëntor 2022|newspaper=The Daily Star|lang=en}}</ref> Në prill [[2022]], Sohel Taxhi deklaroi planet për të marshuar drejt Ganabhabanit.<ref>{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/sohel-taj-march-gono-bhaban-3-point-demand-3000241|date=7 prill 2022|title=Sohel Taxh to march to Gono Bhaban with 3-point demand|accessdate=7 nëntor 2022|newspaper=The Daily Star|lang=en}}</ref> Gjatë protestave anti-qeveritare të vitit [[2024]], pas dorëheqjes së Sheikh Hasinas më 5 gusht [[2024]], Ganabhabani sulmua dhe u plaÇkit nga protestuesit që grabitën shumë gjëra nga ndërtesa.<ref>{{cite news|lang=en|title=Euphoria in Bangladesh after PM Sheikh Hasina flees country|url=https://www.bbc.com/news/articles/clywww69p2vo|accessdate=5 gusht 2024|newspaper=BBC News|date=5 gusht 2024}}</ref> Disa protestues rrëmbyen kafshë të tilla si lepuj dhe peshq, ndërsa pati edhe të tillë që hëngrën edhe ushqime nga kuzhina e Ganabhabanit. Protestuesit grabitën edhe para, sari, xhevahire dhe mobilje.<ref>{{cite news|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/crime/354606/8l-looted-from-gonobhaban-recovered|title=8L looted from Ganabhaban recovered|accessdate=14 gusht 2024|newspaper=Dhaka Tribune|lang=en}}</ref> [[File:State Guest House, Dhaka.jpg|thumb|369px|Shtëpia Shtetërore e të Ftuarve në Xhamuna, zëvendësuese e Ganabhabanit si rezidencë kryeministrore]] Gjithësesi, më vonë atë ditë studentët u bashkuan dhe e ndaluan plaÇkitjen, duke bërë një vargan njerëzor dhe qenë të aftë të rikthenin rreth 80% të sendeve të plaÇkitura. Disa gjithashtu dolën dhe ia rikthyen disa nga kafshët dhe sendet e tjera ushtrisë, që po ruante Ganabhabanin në ditët vijuese.<ref>{{cite news|date=5 gusht 2024|title=Watch: Bangladesh Protesters Loot Hens, Sarees From Hasina's Residence, Feast On Biryani, Korma|accessdate=6 gusht 2024|newspaper=News18|lang=en|url=https://www.news18.com/world/watch-bangladesh-protesters-steal-hens-chairs-from-hasinas-residence-feast-on-biryani-korma-8991298.html}}</ref><ref>{{cite news|title=Hens, rabbits, fish, sarees ... what protesters took after storming Sheikh Hasina's house|url=https://www.firstpost.com/world/hens-rabbits-fish-sarees-what-protesters-took-after-storming-sheikh-hasinas-house-13801300.html|date=6 gusht 2024|accessdate=6 gusht 2024|lang=en-us|work=Firstpost}}</ref> Për shkak të dëmtimit të Ganabhabanit, Shtëpia Shtetërore e të Ftuarëve në Xhamuna u përgatit për tu përdorur si rezidenca zyrtare e qeverisë së përkohshme të Muhamad Junus.<ref>{{cite news|title=State Guest House Jamuna readied to serve as Dr Yunus's office, residence|lang=en-us|date=8 gusht 2024|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/dhaka/354088/state-guest-house-jamuna-readied-to-serve-as-dr|accessdate=8 gusht 2024|work=Dhaka Tribune}}</ref> ==Funksioni== Ndryshe nga vendet e tjera, ajo nuk bujt zyrën e kryeminstrit, që gjendet në Texhgaon Thana të [[Dhaka|Dhakës]] dhe konsiderohet si një ministri e qeverisë dhe ndërmjet detyrave të tjera ofron mbështetje klerikale, sigurie dhe mbështetje të tjera për kryeministrin, menaxhon Çështjet e inteligjencës dhe OJQ-ve, si dhe organizon protokollin dhe ceremonitë. Në Ganabhaban kryeministri shkëmben urimet e bajramit me vizitorët, duke përfshirë drejtuesit e partive, profesionistët, zyrtarët e rëndësishëm gjyqësor, civilë dhe ushtarakë, si dhe diplomatët. Çdo ditë bajrami porta e Ganabhabanit është e hapur për vizitorët që nga ora 9:00 e mëngjesit kur njerëzit nga të gjitha shtresat mbërrijnë pas lutjeve të tyre të bajramit dhe pritjes në radhë për të takuar kryeministrin.<ref>{{cite news|date=23 gusht 2012|url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=246702|title=PM exchanges Eid greetings with people|newspaper=The Daily Star|agency=BSS|accessdate=8 maj 2013|lang=en|url-status=dead|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075939/http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=246702}}</ref> ==Vendndodhja== Ndodhet në këndin ver-perëndimor të Rrugës Mirpur dhe kryeqëzimin e Rrugës së Liqenit dhe është një ecje pesë minuta nga [[Xhatija Sangsad Bhabani]]. Zona është një nga vendet me sigurinë më të lartë në [[Dhaka]]. Si kryeminstria ashtu dhe Parlamenti i Bangladeshit janë afër Ganabhabanit. Qeveria e caktoi Ganabhabanit për Sheikh Hasinan, kryeminstrja e atëhershme, nën aktin e sigurisë për anëtarët e familjes së Sheikh Muxhibur Rahmanit. Ligji u kalua nga parlamenti më 13 tetor [[2009]], për sigurinë shtetërore për anëtarët e afërt të familjes së Sheikh Muxhibur Rahmanit. ==Shiko gjithashtu== * [[Bangabhabani]] * [[Xhatija Sangsad Bhabani]] * [[Nagar Bhabani]] * [[Chummery House]] * [[Burgu i Vjetër Qëndror i Dhakës]] * [[Ndërtesa e vjetër e Gjykatës së Lartë në Dhaka]] * [[RAJUK Bhabani]] * [[Ahsan Manzili]] * [[Northbrook Hall]] * [[Historia e Dhakës]] * [[Historia e Bangladeshit]] * [[Arkitektura e Dhakës]] * [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]] == Referime == {{commons category|Ganabhaban|Ganabhabani}} {{reflist}} [[Kategoria:Ndërtesa qeveritare]] [[Kategoria:Atraksione turistike në Bangladesh]] [[Kategoria:Pallate në Bangladesh]] d3drebtuw3wb01ridjb60lplin2r5s9 0 364974 3057555 2936944 2026-10-16T01:16:46Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057555 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = Chummery House | image = Chummery House.jpg | image_size = 354 | kordinatat = {{coord|23.7293|90.4054|region:BD_type:landmark|display=inline, title}} | emra_alternativ = Chamerli House, Chamery House, CIRDAP House | vendndodhja = [[Dhaka]], {{flag|Bangladeshi}} | data_përfundimit = 1920 }} '''Chummery House''' është një rezidencë historike koloniale në [[Dhaka]] të [[Bangladeshi]]t dhe zyra e tanishme e Qendrësë për Zhvillim të Integruar Rural të Azisë dhe Paqësorit.<ref>{{cite news|title=Plundering of Heritage|lang=en|newspaper=The Daily Star|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-47073|date=24 korrik 2008|accessdate=15 korrik 2017}}</ref> Megjithëse mjaft e vjetër, ajo e ruan formën e saj arkitekturore origjinale. ==Historia== “Chummery House" ose “Chamerli House” u ndërtua në [[Dhaka]] në vitin [[1920]] gjatë [[Raxhi Britanik|Sundimi Britanik]]. Ndërtesa gjendet përkundrejt Gjykatës së Lartë të Dhakës. Ajo u dizenjua për të qenë rezidenca e zyrtareve të pamartuara britanike që punonin në [[Dhaka]]. Që atëherë ndërtesa shërbeu si fjetina e studenteve të Universitetit të Dhakës, për disa kohë. Më vonë, gjatë periudhës së Pakistanit dhe disa kohë pas pavarësisë së [[Bangladeshi]]t, ajo u përdor si seli e Komisionit të Shërbimit Publik të Bangladeshit. Në fund, në vitin [[1985]], ndërtesa iu dorëzua Qendrës për Zhvillimin e Integruar Rural të Azisë dhe Paqësorit (Center for Integrated Rural Development of Asia and Pacific) dhe në vijim u njoh si CIRDAP House.<ref>{{cite book|accessdate=2 shtator 2022|author=Sadat Ullah Khan|year=2012|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chummery_House|title=Banglapedia, National Encyclopedia of Bangladesh|chapter=Chummery House|OL=30677644M|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|edition=i 2-të|isbn=984-32-0576-6|lang=en|OCLC=52727562|archive-url=https://web.archive.org/web/20220625233014/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Chummery_House|archive-date=25 qershor 2022|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=A Scar on the Charming Chummery House|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-34047|lang=en|date=28 prill 2008|newspaper=The Daily Star|accessdate=15 korrik 2017}}</ref><ref>{{cite news|date=3 nëntor 2008|author1=Mahbubur Rahman|newspaper=The Daily Star|lang=en|accessdate=15 korrik 2017|url=http://archive.thedailystar.net/campus/2008/11/03/feature_dhk.htm|title=An Architect's Dhaka|url-status=dead|archive-date=9 maj 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210509191420/https://archive.thedailystar.net/campus/2008/11/03/feature_dhk.htm}}</ref> ==Shiko gjithashtu== * [[Curzon Hall]] * [[Ahsan Manzili]] * [[Northbrook Hall]] * [[Pallati Ishrat Manzil]] * [[Ruplal House]] * [[Historia e Dhakës]] * [[Arkitektura e Dhakës]] * [[Arkitektura e Bangladeshit]] * [[Arkitektura Indo-Saraçene]] * [[Arkitektura Indo-Islamike]] * [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XX]] [[Kategoria:Pallate në Bangladesh]] bhkj50dcd30018qb2slw64j5zv0ignr 0 365062 3057598 3046716 2026-10-16T10:05:50Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057598 wikitext text/x-wiki {{Infobox historic site | emri = Fortesa e Idrakpurit | emri_amëtar = ইদ্রাকপুর দুর্গ | gjuha_amëtare = bn | foto = ইদ্রাকপুর কেল্লার মূল অংশ.jpg | foto_madhësia = 347 | përshkrimi = Fortesa e Idrakpurit | coordinates = {{coord|23.547367|90.534042|type:landmark|display=inline, title}} | lloji = Fortesë | lokacioni = Munshiganxh, divizioni i Dhakës, {{flag|Bangladesh}} | lartësia = {{convert|9.14|m|ft|abbr=on}} | ndërtuar = 1660 | arkitektura = [[Arkitektura Mogule]] | organi_drejtues = Departamenti i Arkeologjisë së Bangladeshit }} '''Fortesa e Idrakpurit''' është një fortesë lumore e vendosur në qytezën e Munshiganxhit, në Bangladesh. Fortesa u ndërtua afërsisht në vitin [[1660]]. Sipas disa historianëve, fortesa lumore u ndërtua nga Mir Xhumla II, subahdari i [[Bengali]]t nën [[Perandoria Mogule|Perandorinë Mogule]], për të vendosur kontrollin e Perandorisë Mogule në Munshiganxh, dhe për të mbrojtur [[Dhaka|Dhakën]] dhe Narajanganxhin nga piratët.<ref name="DailyJugantor">{{cite news|url=http://www.jugantor.com/editorial/2015/01/26/210728|lang=bn|author=A. K. M. Sahanaoyaja|trans-title=Trashëgimia kulturore|newspaper=Daily Jugantor|date=26 janar 2015|title=সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য|accessdate=2 shkurt 2015|archive-date=29 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150129170755/http://www.jugantor.com/editorial/2015/01/26/210728|url-status=dead}}</ref> Fortesa ishte pjesë e strategjisë mbrojtëse trekëndore për rrugën e rrezikuar lumore, nga ku piratët sulmonin Dhakën. Strategjia u zhvillua nga Mir Xhumla II me ndihmën e dy fortesave të tjera në Narajanganxh, [[Fortesa e Haxhiganxhit]] dhe [[Fortesa e Sonakandës]].<ref name="AliImam">{{harvnb|Ali Imam|2009}}</ref> ==Sfondi== Në vitin [[1574]] [[Perandoria Mogule|Mogulët]] morën kontrollin e [[Bengali]]t pasi mundën Daud Khan Karranin. Ata e ushtruan në mënyrë progresive sundimin në Bengal. Bengali atëherë ishte një provincë shumë e pasur që sulmohej shpesh nga piratët. [[File:ইদ্রাকপুর দুর্গ 09.jpg|thumb|left|396px|Hyrja në fortesë me dy torre këndore]] Perandoria Mogule atëherë ishte e bllokuar në një luftë civile në lidhje me pasimin e perandorit [[Shah Xhahani|Shah Xhahan]]. Shah Shuxha, djali i dytë i Shah Xhahanit dhe subahdari i [[Bengali]]t, zhvilloi një fushatë në [[Agra]] për të marrë fronin. [[Aurangzebi]], pas ngjitjes së tij në fron donte të caktonte një njeri me aftësi të mëdha në luftën navale pasi Bengali i orientuar në lumenj ishte një bazë e fuqishme e Shah Shuxhës. Kështu ai ia besoi Mir Muhamad Said Ardestani i mbiquajtur Mir Xhumla II që më parë kishte qenë një tregtar i suksesshëm në tregtinë detare, për tu përballur me Shah Shuxhën. Mir Xhumla II nxitoi në Bengal duke e detyruar Shah Shuxhën të tërhiqet. Më vonë, në vitin [[1660]] Mir Xhumla II u caktuar subahdar ose guvernator i provincës së atëhershme të Bengalit. [[File:ইদ্রাকপুর দুর্গ 12.jpg|thumb|437px|Shkallët për tu ngjitur te tamburi i fortesës]] Ai ishte i vëmendshëm ndaj piratëve që zhvillonin fushata terrori në qytetet e rëndësishme të [[Bengali]]t. Pas caktimit të tij si subahdar, ai e zhvendosi kryeqytetin e Bengalit nga Raxhmahali në [[Dhaka]]. Në përpjekje për ta mbrojtur kryeqytetin e Dhakës nga piratët, Mir Xhumla II zhvilloi një strategji mbrojtëse trekëndore dhe vendosi të ndërtonte tre fortesa lumore afër Dhakës.<ref name="AliImam"/> Një nga këto fortesa ishte ajo e Idrakpurit në Munshiganxh.<ref name="DailyJugantor"/> ==Historia== Idrakpuri, tani Munshiganxhi ishte një pikë shumë e rëndësishme strategjikisht pasi ishte vendtakimi i disa lumenjve, duke përfshirë lumenjtë Meghna, Shitalakshja, Içhamati dhe Dhaleshvari.<ref>{{cite news|date=14 nëntor 2013|lang=bn|title=মুন্সীগঞ্জের ইদ্রাকপুর কেল্লা|trans-title=Fortesa e Idrakpurit në Munshiganxh|newspaper=The Sangbad|url=http://www.thedailysangbad.com/old/index.php?ref=MjBfMTFfMTVfMTNfM18yN18xXzE0NzM2MA==|accessdate=2 shkurt 2015|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304070154/http://www.thedailysangbad.com/old/index.php?ref=MjBfMTFfMTVfMTNfM18yN18xXzE0NzM2MA==|url-status=dead}}</ref> Fortesa u ndërtua mbi bregun e vendtakimit të lumenjve Içhamati dhe Meghna. Piratët [[Portugezët në Dhaka|Portugezë]] dhe Maghë e përdornin këtë pikë për të përparuar drejt Dhakës nëpërmjet lumit Shitalakshja. Në rrugën e tyre për në [[Dhaka]] ata plaçkisnin qytete të tjera të rëndësishme si [[Sonargaoni]] dhe [[Bikramapuri]].<ref>{{cite news|newspaper=Alokito Bangladesh|url=http://www.alokitobangladesh.com/development-possibility/2013/08/27/18758|title=ইদ্রাকপুর দুর্গ হতে পারে আকর্ষণীয় পর্যটন কেন্দ্র|trans-title=Fortesa e Idrakpurit mund të jetë një qendër turistike tërheqëse|date=27 gusht 2013|lang=bn|accessdate=2 shkurt 2015|archive-date=2 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150202174632/http://www.alokitobangladesh.com/development-possibility/2013/08/27/18758}}</ref> [[File:ইদ্রাকপুর দুর্গ 24.jpg|thumb|left|468px|Pamje panoramike e Fortesës së Idrakpurit]] Mir Xhumla II ishte i vendosur ta mbronte Dhakën dhe entuziast për të zhvilluar zonën e pasur të [[Bikramapuri]]t. Kështu, ai krijoi strategjinë mbrojtëse trekëndore për të mbrojtur qytetet nga [[Ngulimi portugez në Çitagong|piratët portugezë]].<ref name="AliImam"/> Me gjasa fortesa u ndërtua rreth vitit [[1660]]. Fortesa e Idrakpurit ishte qendra e strategjisë së tij. Ndërtimi i fortesës synonte të bllokonte përparimin e piratëve maghë dhe portugezë drejtë kryeqytetit të Bengalit, Dhakës. Fortesa përdorej edhe si bazë navale e flotës së 200 frigatave nën admiralin mogul Abul Hosain.<ref name="AliImam"/> Sipas strategjisë, kurdo që piratët të përpiqeshin të përparonin drejt Dhakës, ushtarët mogulë do të urdhëroheshin të godisnin me mortaja si nga topat e 200 anijeve të tyre të luftës ashtu dhe nga Fortesa e Idrakpurit duke i lënë piratët pa zgjidhje tjetër veç tërheqjes ose të vdisnin në lumenj. Megjithatë, nëse ndonjë anije pirate do ti mbijetonte sulmit fillestar dhe përpiqej të përparonte drejt Dhakës, [[Fortesa e Sonakandës]] dhe [[Fortesa e Haxhiganxhit]], të vendosura në bregun lindor dhe perëndimor të lumit Shitalakshja, do të nisnin të godisnin me [[gjyle]] ndaj tyre dhe do ti fundosnin të gjitha anijet pirate në lum.<ref name="DailyJugantor"/> [[File:ইদ্রাকপুর দুর্গ সুড়ঙ্গ পথ.jpg|thumb|389px|Hyrja e një kalimi të fshehtë të fortesës]] ==Arkitektura== Fortesa lumore e Idrakpurit është e ndryshme nga [[Arkitektura Mogule|fortesat e tjera mogule]] dhe ka disa veçori unike. Ajo është e ndarë në pamje në dy pjesë, pjesa lindore dhe pjesa perëndimore. Pjesa katërkëndore lindore dhe pjesa shumëkëndore perëndimore kombinohen në një fortesë të plotë.<ref name="priyo">{{cite news|accessdate=2 shkurt 2015|url=http://www.priyo.com/2013/04/07/15294.html|title=ইদ্রাকপুর জলদুর্গ|trans-title=Xhaladurga e Idrakpurit|lang=bn|newspaper=Priyo.com|date=7 prill 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20150202171906/http://www.priyo.com/2013/04/07/15294.html|archive-date=2 shkurt 2015}}</ref> Fortesa e ndërtuar me tulla përfshinë një zonë më të gjerë, të hapur të rrethuar me mure me torre këndore.<ref name="Hasan">{{cite book|year=1980|lang=en|author=Syed Mahmudul Hasan|url=https://books.google.al/books?id=AaHYuQAACAAJ|title=Muslim Monuments ofBangladesh|publisher=Islamic Foundation}}</ref> Muret e trashë shtrihen nga veriu në jug me një gjatësi prej {{convert|86.87|m|yd|abbr=on}} dhe gjerësi prej {{convert|59.60|m|yd|abbr=on}}. Muri ka frëngji nga ku shënjestroheshin me mortaja dhe fishekë armiqtë në lum. Fortes ka disa kulla nga ku vrojtoheshin lëvizjet e armiqve.<ref name="priyo"/> Veçoria më domethënëse e fortesës është tamburi rrethor që ajo ka në pjesën lindore të saj. Tamburi rrethor është i rrethuar më tej nga një tjetër mur mbrojtës, që përdorej për të vendosur një top të stërmadh.<ref name="Hasan"/> Tamburi i ngritur rrethor me një diametër prej {{convert|32.5|m|yd|abbr=on}} dhe {{convert|9.14|m|yd|abbr=on}} i lartë mund të arrihet nëpërmjet një palë shkallëve.<ref name="bpIdrakpur">{{harvnb|Muazzam Hussain Khan|2012}}</ref> Ai përfshin tre shtresa vijuese. Një tjetër veçori e shquar e fortesës është ekzistenca e një palë shkallëve që të çojnë në një dhomë të fshehtë në fund të tamburit. Shkallët të çojnë në një dhomë të fshehtë nëntokësore, që ishte magazina e armëve dhe municioneve. Sipas disa miteve shkallët ishin pjesë e një tuneli të fshehtë që e lidhte me [[Fortesa e Lalbagut|Fortesën e Lalbagut]]. Porta kryesore hyrëse e fortesës ndodhet në veri me një torre drejtkëndore të kurorëzuar nga bedena me frëngji që shërbenin si dhoma rojtare.<ref name="bpIdrakpur"/> <!-- Inner gallery Table start--> <!-- hide class="collapsible wikitable" --> <!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" --> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;color:inherit" align="center" |- ! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Galeri Pamjesh</div> |- |style="text-align: center; width: 100%; " | <gallery mode=packed heights=234px> File:ইদ্রাকপুর দুর্গ 006.jpg File:Idrakpur kella 20.jpg Idrakpur Fort-012.jpg File:Idrakpur kella 22.jpg Indrak pur fort.jpg File:ইদ্রাকপুর দুর্গের ওপরের দিকের দৃশ্য.jpg ইদ্রাকপুর দুর্গ 05.jpg ইদ্রাকপুর দুর্গ 10.jpg Idrakpur_for-Munshigonj_sadar.jpg File:তোরণদ্বার (ভেতরের অংশ), ইদ্রাকপুর দুর্গ.jpg File:ইদ্রাকপুর দূর্গের প্রধান প্রবেশদ্বার.jpg File:ইদ্রাকপুর দুর্গাভ্যন্তর এর একাংশ.jpg File:ইদ্রাকপুর দুর্গ সংলগ্ন সিড়ি দিয়ে কেল্লার দেয়ালে যাবার সিড়ি.jpg </gallery> |} ==Shiko gjithashtu== * [[Fortesa e Haxhiganxhit]] * [[Fortesa e Sonakandës]] * [[Fortesa e Xhangalbarit]] * [[Fortesa e Lalbagut]] * [[Sonargaoni]] * [[Panam Nagari]] * [[Bikramapuri]] * [[Bara Sardar Bari]] * [[Ura e Panamit]] * [[Varri i Kolombo Sahibit]] * [[Rrënojat e Vari-Bateshvarit]] * [[Rrënojat e Raxhasanit]] * [[Pallati i Raxha Harishçandrës]] * [[Shankhanidhi House]] * [[Historia e Dhakës]] * [[Historia e Bangladeshit]] * [[Arkitektura e Bengalit]] * [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]] * [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]] == Referime == {{reflist}} ==Bibliografia== * {{cite book|author=Ali Imam|title=Jāhāṅgīranagara theke Ḍhākā: rājadhānī Ḍhākā Nagarīra 400 bachara|publisher=Srjani|year=2009|url=https://books.google.al/books?id=jeI-QwAACAAJ|isbn=978-984-838377-3|lang=bn}} * {{cite book|author=Syed Mahmudul Hasan|year=1980|lang=en|title=Muslim Monuments of Bangladesh|url=https://books.google.al/books?id=AaHYuQAACAAJ|publisher=Islamic Foundation|ref=none}} * {{cite book|author=Muazzam Hussain Khan|year=2012|OL=30677644M|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Idrakpur_Fort|chapter=Idrakpur Fort|edition=i 2-të|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|OCLC=52727562|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=2 shtator 2022|isbn=984-32-0576-6|archive-url=https://web.archive.org/web/20211208170317/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Idrakpur_Fort|archive-date=8 dhjetor 2021|url-status=dead}} ==Lidhje të jashtme== * {{Commons category|Idrakpur Fort|Fortesa e Idrakpurit}} * [http://www.munshiganj.gov.bd/node/337044 Idrakpur Fort in Munshiganj District Portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140406100545/http://www.munshiganj.gov.bd/node/337044 |date=6 prill 2014 }} * [https://archive.today/20150203054219/http://www.archaeology.gov.bd/sitedetails.php?s=29 Idrakpur Fort in Department of Archeology] [[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVII]] [[Kategoria:Kështjella Mogule]] [[Kategoria:Atraksione turistike në Bangladesh]] p6dtoze9oad22xc5b0t9u62bdiakniz 0 365066 3057601 3019736 2026-10-16T10:07:31Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057601 wikitext text/x-wiki {{Infobox historic site | emri = Fortesa e Sonakandës | emri_amëtar = সোনাকান্দা দুর্গ | gjuha_amëtare = bn | foto = Sonakanda Fort8.jpg | foto_madhësia = 336 | përshkrimi = Hyrja e Fortesës së Sonakandës | coordinates = {{coord|23.606989|90.511971|region:BD_type:landmark|display=inline, title}} | lloji = Kështjellë | lokacioni = Narajanganxh, divizioni i Dhakës, {{flag|Bangladesh}} | lartësia = {{convert|6.09|m|ft|abbr=on}} | ndërtuar = Mesi i shekullit të XVII | arkitektura = [[Arkitektura Mogule]] | organi_drejtues = Departamenti i Arkeologjisë së Bangladeshit, divizioni i Dhakës }} '''Fortesa e Sonakandës''' është një fortesë lumore e vendosur në Narajanganxh, divizioni i Dhakës në [[Bangladeshi|Bangladesh]], në bregun lindore të lumit Shitalakshja.<ref>{{cite news|url=http://bangla.bdnews24.com/lifestyle/article763837.bdnews|title=নারায়ণগঞ্জের আশপাশে|website=bdnews24.com|date=27 mars 2014|lang=bn|accessdate=30 janar 2015|archive-date=29 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150129171317/http://bangla.bdnews24.com/lifestyle/article763837.bdnews|url-status=dead}}</ref> Megjithëse koha e ndërtimit të saj nuk mund të përcaktohet me siguri, historianët besojnë se fortesa lumore u ndërtua nga Mir Xhumla II, subahdari (guvernatori) mogul i [[Bengali]]t, për të mbrojtur [[Dhaka|Dhakën]] dhe Narajanganxhin nga piratët.<ref name="jugantor1">{{cite news|title=সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য|work=Daily Jugantor|date=26 janar 2015|url=http://www.jugantor.com/editorial/2015/01/26/210728|lang=bn|accessdate=30 janar 2015|url-status=dead|archive-date=29 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150129170755/http://www.jugantor.com/editorial/2015/01/26/210728}}</ref> ==Historia== [[File:সোনাকান্দা দুর্গ ১৪.jpg|thumb|left|379px|Shkallë të fortesës]] [[Bengali]] kaloi nën kontrollin e [[Perandoria Mogule|Perandorisë Mogule]] në vitin [[1574]], pas mundjes së Daud Khan Karranit nga gjenerali mogul Munim Khan. Mogulët e ushtruan në mënyrë progresive sundimin e tyre në Bengal dhe ishin të vendosur për ta mbrojtur atë nga forcat e jashtme. Mir Xhumla II u caktua subahdar i provincës së atëheshme të [[Bengali]]t në vitin [[1660]]. Ai ishte i vetëdijshëm për piratët, që zhvillonin fushata terrori në qytetet kryesore të Bengalit. Në një përpjekje për ta mbrojtur kreyqytetin e [[Dhaka|Dhakës]] nga piratët, Mir Xhumla II vendosi të ndërtonte tre fortesa lumore përreth Dhakës, duke përfshirë Fortesën e Sonakandës.<ref name="jugantor1"/> Megjithëse arkeologët nuk mund të gjejnë prova për datën e saktë të ndërtimit të saj, sipas historianëve ndërtimi i saj filloi midis viteve [[1660]] dhe [[1663]].<ref name="prothom-alo1">{{cite news|lang=bn|title=মোগলদুর্গে বৈশাখী মেলা|website=Prothom Alo|url=http://archive.prothom-alo.com/detail/date/2010-04-22/neës/58096|date=22 prill 2010|accessdate=30 janar 2015}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> [[File:সোনাকান্দা দুর্গ ১৮.jpg|thumb|448px|Pamje e përgjithshme e fortesës]] ==Legjendat== Në lidhje me fortesën lumore ka disa legjenda që përfshijnë tragjedi dhe mistere. * Princesha Svarnamoji, vajza e Kedar Rojit, sunduesit të [[Bikramapuri]]t, shkoi në lumin Shitalakshja për të kryer ritualin e banjës së shenjtë. Barka e saj u sulmua nga piratët dhe ajo u rrëmbye. Më vonë ajo u shpëtua nga [[Isa Khani|Isa Khan Niazi]], sunduesi i [[Sonargaoni]]t, që e solli atë në Fortesën e Sonakandës dhe i kërkoi babait të saj ta merrte. Kedar Roj, megjithatë, refuzoi ta merrte atë pasi ajo e kishte humbur nderin e saj duke kaluar një natë në tendën e një sunduesi mysliman.<ref>{{cite news|lang=bn|title=সোনাকান্দা জলদুর্গ নারায়ণগঞ্জ|url=http://www.kalerkantho.com/print_edition/index.php?view=details&type=gold&data=Car&pub_no=159&cat_id=3&menu_id=48&news_type_id=1&index=4&archiev=yes&arch_date=10-05-2010|publisher=Kaler Kantho|date=10 maj 2010|accessdate=30 janar 2015|url-status=dead|archive-date=29 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150129170950/http://www.kalerkantho.com/print_edition/index.php?view=details&type=gold&data=Car&pub_no=159&cat_id=3&menu_id=48&news_type_id=1&index=4&archiev=yes&arch_date=10-05-2010}}</ref> Svarnamoji, e tronditur nga ndodhia, qau për mjaft ditë në tendën e saj në Fortesën e Sonakandës. Thuhet se emri i fortesës rrjedh nga kjo ndodhi , "sona" që d.t.th. arë duke qenë një referim për emrin e Svarnamojit dhe ''kanda'' që në [[Gjuha bengale|bengalisht]] do të thotë qarje, vajtim. * Një tjetër version i rrëfenjës tregon se [[Isa Khani]] u martua forcërisht me Sona Bibin, një vajzë e ve e Kedar Rojit. Ajo u soll në këtë fortesë dhe u vendos nën izolim nga ushtarët e Isa Khanit. Ajo qau në vijim të ndodhisë dhe emri i fortesës rrjedh nga kjo.<ref>{{cite news|date=11 korrik 2014|url=http://www.alokitobangladesh.com/editorial/2014/07/12/84513|accessdate=30 janar 2015|title=সোনাকান্দা দুর্গ|website=Alokito Bangladesh|lang=bn|archive-url=https://web.archive.org/web/20150129171711/http://www.alokitobangladesh.com/editorial/2014/07/12/84513|url-status=dead|archive-date=29 janar 2015}}</ref> * Disa njerëz besojnë se në fortesë ndodhen disa tunele të fshehur që e lidhin atë me [[Sonargaoni]]n dhe [[Fortesa e Lalbagut|Fortesën e Lalbagut]].<ref name="prothom-alo1"/> == Struktura== [[File:Sonakanda Fort outside.jpg|thumb|left|379px|Vrimat e murit të fortesës, të përdorura nga artileria]] Fortesa kombinon muret e trasha, një platformë të madhe artilerie dhe një portë në veri.<ref name="bpSonakanda">{{cite book|chapter=Sonakanda Fort|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sonakanda_Fort|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|accessdate=21 mars 2021|OL=30677644M|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304201129/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sonakanda_Fort|archive-date=4 mars 2016|url-status=dead}}</ref> Fortesa ka dy pjesë kryesore, njëra është muri mbrojtës me përmasa të stërmëdha. Muret mbrojtës janë {{convert|3.05|m|yd|abbr=on}} të lartë dhe të trashë në pjesën e poshtme. Mjaft vrima të gjera dhe të ngushta u mundësonin armëve dhe topave të vegjël të shtinin ndaj piratëve. Pjesa tjetër është një punim i jashtëm i ngritur në façadën perëndimore për ta mbrojtur fortesën nga sulmet e piratëve. Struktura më domethënëse e fortesës është platforma masive e artilerisë. Një nga platformat e rrumbullakta të artilerisë ka një palë shkallë, që të ngjisin te ajo. Topat me kalibrit më të madh ishin të vendosur aty, duke shënjestruar sulmuesit që vinin nga lumi Shitalakshja. Kjo është një veçori unike e fortesës së ndërtuar nga [[Perandoria Mogule]]. Platforma është e rrethuar nga dy struktura rrethore, ku diamtri i asaj të brendshme është {{convert|15.70|m|yd|abbr=on}}, ndërsa ai i të jashtmes është {{convert|19.35|m|yd|abbr=on}}. Struktura është {{convert|6.09|m|yd}} e lartë dhe rrethohet me mure mbrojtëse.<ref name="bpSonakanda"/> Fortesa ka planimetri katërkëndore, me përmasa {{convert|86.56|m|yd|abbr=on}} me {{convert|57.0|m|yd|abbr=on}}. Në katër këndet e fortesës ndodhen torre tetëkëndore, të cilat në të dy anët e krahut perëndimor janë më të gjera se ato në krahun lindor. Ato të krahut lindor janë {{convert|4.26|m|yd|abbr=on}} të gjera, ndërsa ato të krahut perëndimor janë {{convert|6.85|m|yd|abbr=on}} të gjera.<ref name="bpSonakanda"/> Porta e vetme e fortesës ndodhet në veri. Hyrja me hark është vendosur brenda një kornize katërkëndore. Porta është më e lartë se lartësia mesatare e mureve të fortesës dhe është e dekoruar me mjaft panale. <!-- Inner gallery Table start--> <!-- hide class="collapsible wikitable" --> <!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" --> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;color:inherit" align="center" |- ! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Galeri Pamjesh</div> |- |style="text-align: center; width: 100%; " | <gallery mode=packed heights=234px> File:Sonakanda Fort.jpg File:সোনাকান্দা দুর্গ ১৬.jpg File:সোনাকান্দা দুর্গ ১১.jpg File:Sonakanda Fort5.jpg File:DG 36 -08 SONA KANDA FORT 16 CE NTURY MUGAL ERA BANDAR NARAYAN GONJ IMG 5467.jpg File:DG 36 -08 SONA KANDA FORT16 CE NTURY MUGAL ERA BANDAR NARAYAN GONJ IMG 5471.jpg File:Sonakanda Fort3.jpg File:Sonakanda Fort-03.jpg </gallery> |} ==Shiko gjithashtu== * [[Fortesa e Haxhiganxhit]] * [[Fortesa e Idrakpurit]] * [[Fortesa e Xhangalbarit]] * [[Fortesa e Lalbagut]] * [[Sonargaoni]] * [[Bikramapuri]] * [[Panam Nagari]] * [[Bara Sardar Bari]] * [[Ura e Panamit]] * [[Varri i Kolombo Sahibit]] * [[Rrënojat e Vari-Bateshvarit]] * [[Rrënojat e Raxhasanit]] * [[Pallati i Raxha Harishçandrës]] * [[Shankhanidhi House]] * [[Historia e Dhakës]] * [[Historia e Bangladeshit]] * [[Arkitektura e Bengalit]] * [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]] * [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]] == Referime == {{reflist}} ==Lidhje të jashtme== * {{Commons category|Sonakanda Fort|Fortesa e Sonakandës}} * [http://wmf.org/watch2008/watch.php?id=S886 The World Monuments Fund's 2008 Watch List page for Sonakanda Fort] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416175853/http://wmf.org/watch2008/watch.php?id=S886 |date=16 prill 2009 }} [[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVII]] [[Kategoria:Kështjella Mogule]] [[Kategoria:Atraksione turistike në Bangladesh]] tsv1xnrh1m0g35bqwtl1xax2atfc5up 0 365068 3057603 3044292 2026-10-16T10:10:44Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 4 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057603 wikitext text/x-wiki {{Infobox historic site | emri = Fortesa e Xhangalbarit | emri_amëtar = জঙ্গলবাড়ি দুর্গ | gjuha_amëtare = bn | emër_tjetër = Fortesa e Isa Khanit në Xhangalbari | foto = Ishakha fort front.jpg | foto_madhësia = 345 | përshkrimi = Pjesa ballore e fortesës | coordinates = {{coord|24.4503|90.8421|region:BD_type:landmark|display=title, inline}} | lloji = Kështjellë | lokacioni = Katundi Xhangalbari, komuna Kadirganxh, në upazilën Karimganxh të distriktit të Kishoreganxhit, divizioni i Dhakës, {{flag|Bangladesh}} | qyteti_afërt = Kishoreganxh | ndërtuar = Para vitit 1585 | organi_drejtues = Departamenti i Arkeologjisë së Bangladeshit }} '''Fortesa e Xhangalbarit''' është një kështjellë monumentale e vendosur në fshatin Xhangalbari në upazilën Karimganxh të distriktit të Kishoreganxhit, divizioni i Dhakës, [[Bangladeshi|Bangladesh]].<ref name="bpJangalbari">{{cite book|chapter=Jangalbari Fort|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jangalbari_Fort|lang=en|author=Shahnaj Husne Jahan|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|accessdate=3 nëntor 2021|OL=30677644M|OCLC=52727562|isbn=984-32-0576-6|archive-url=https://web.archive.org/web/20150416021740/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jangalbari_Fort|archive-date=16 prill 2015|url-status=dead}}</ref> Ajo u rikonstruktua në Xhangalbari nga Isa Khani si kryeqyteti i dytë i Isa Khanit. Masnad-e-Ala-Bir Isa Khan ishte drejtuesi i Bara Bhujanëve të [[Bengali]]t.<ref>{{cite web|author=Mohammad Abdul Selim|title=ঈশা খাঁর দ্বিতীয় রাজধানী|url=http://www.dailysangram.com/post/87734-%E0%A6%88%E0%A6%B6%E0%A6%BE-%E0%A6%96%E0%A6%BE%E0%A6%81%E0%A6%B0-%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%A7%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%80|work=Daily Sangram|lang=bn|date=10 qershor 2012|accessdate=7 tetor 2016|archive-date=14 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214011512/http://www.dailysangram.com/post/87734-%E0%A6%88%E0%A6%B6%E0%A6%BE-%E0%A6%96%E0%A6%BE%E0%A6%81%E0%A6%B0-%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%A7%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%80|url-status=dead}}</ref> Tashmë ajo është e listuar si një vend arkeologjik nga Departamenti i Arkeologjisë së Bangladeshit. Fortesa gjendet në brigjet e lumit Narsunda në fshatin Xhangalbari të komunës së Kadirxhangalit nën upazilën Karimganxh të distriktit të Kishoreganxhit.<ref name="11ajkerpatrika15">{{cite news|author=Simmi Ahmed|title=ঈশা খাঁর জঙ্গলবাড়ি|url=http://ajkerpatrika.com/sarabangla/2015/11/11/58075|lang=bn|date=11 nëntor 2015|work=ajkerpatrika.com|accessdate=7 tetor 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170228122319/http://ajkerpatrika.com/sarabangla/2015/11/11/58075|archive-date=28 shkurt 2017}}</ref> ==Historia== [[File:মসনদে আলা ঈশা খাঁ’র স্মৃতি বিজরিত জঙ্গলবাড়ি দুর্গের ধ্বংসাবশেষ! 03.jpg|thumb|left|379px|Pallati-Fortesë i Xhangalbarit]] [[Isa Khani]] ([[gjuha bengale|bengalishtja e mesme]]: {{lang|bn|ঈশা খাঁ}}, rreth. 17 prill 1536 – 29 gusht 1599) ishte udhëheqësi i feudalëve Baro-Bhujanë të [[shekulli XVI|shekullit të XVI]] të [[Bengali]]t.<ref name="bpIKhan"/> Gjatë sundimit të tij, ai arriti ti bashkoi feudalët e Bengalit dhe i rezistoi pushtimit Mogul]]. Vetëm pas vdekjes së tij rajoni ra tërësisht nën [[Perandoria Mogule|sundimin Mogul]]. Ai mbeti një figurë ikonike përgjatë gjithë [[Bengali Perëndimor|Bengalit Perëndimor]] dhe [[Bangladeshi]]t si një simbol i bashkimit dhe shpirtit të tij rrebel. Isa Khani lindi në [[shekulli XVI|shekullin e XVI]] në një familje ''zamindare'' të njohur si devanë të Sarailit në rajonin e Bhatit të Sulltanatit të Bengalit.<ref name="bpIKhan">{{cite book|author=Chisti, AA Sheikh Muhammad Asrarul Hoque|chapter=Isa Khan|edition=i 2-të|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Isa_Khan|year=2012|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=SabbirAhmed|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|lang=en|location=Dhaka|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|OL=30677644M|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328192142/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Isa_Khan|archive-date=28 mars 2019|access-date=25 tetor 2024|url-status=dead}}</ref> Ka të dhëna kontradiktore në lidhje me origjinën e tij. Sipas një tradite, gjyshi i tij, Bhagirat ishte një bais raxhputian nga Oudhi, që erdhi në Bengal në kërkim të fatit. Babai i tij, Sulaiman Khani, fillimisht i quajtur Kalidas Gaxhdani, u konvertua në Islam dhe fitoi një zotërim në rajonin e Bhatit. Një tjetër traditë sugjeron se Isa Khani ishte afghan me origjin.<ref>{{harvnb|Nagendra Nath Acharyya|1966|p=207}}</ref><ref>{{harvnb|Kaushik Roy|2015|p=176}}</ref> Abu'l Fazl, në librin e tij ''Ain-i-Akbari'', e quan atë "Isa Afghani", megjithëse te ''Akbarnama'' i jep atij një origjinë bais raxhpute.<ref name="Roy1968">{{harvnb|Atul Chandra Roy|1968|p=50}}</ref><ref name="Karim1992">{{harvnb|Abdul Karim|1992|p=76}}</ref> Nëna e Isa Khanit, Sajeda Momena Khatun, ishte vajza e sulltan Ghijasudin Mahmud Shahut.<ref>{{harvnb|Mohammad Abdur Rahim|1995|p=30}}</ref> [[File:Ishakha fort interior wall design.jpg|thumb|381px|Pamje e brendshme e Pallatit-Fortesë]] Në vitin [[1585]], ai sulmoi dy sunduesit e Koçit, Ram Hazra dhe Lakshman Hazra, duke pushtuar Fortesën e tyre të Xhangalbarit (në upazilën e tanishme Karimganxh, distrikti i Kishoreganxhit).<ref>{{harvnb|Dineshchandra Sen|1988|p=315}}</ref><ref>{{cite web|author=Rita Bhowmick|url=http://www.jugantor.com/old/out-of-home/2014/02/04/65224|date=4 shkurt 2014|work=Daily Jugator|accessdate=7 tetor 2016|lang=bn|title=ইতিহাস খুঁজে ফেরা}}</ref> Një tjetër burim nga tradita vendore tregon se kjo ndodhi në vitin [[1586]] pasi Man Singhu e kishte mundur atë në betejën e Egarasindhurit. Në të njëjtin vit, subahdari mogul Shahbaz Khani i dërgoi prapë forcat e tij kundër Isait në jug.<ref name="bpJangalbari"/> [[File:Ishakha fort Museum.jpg|thumb|left|396px|Hyrja e muzeut të Pallatit-Fortesë]] Ndërtues të fortesës nuk ishin as mbreti i Koçit, Lakshman Hazra, as Isa Khani. Besohet se ajo është ndërtuar në periudhën para-mogule. Megjithatë, pas zaptimit të fortesës, Isa Khani ndërtoi disa struktura brenda saj.<ref name="bpJangalbari"/> Nga kjo fortesë, më vonë ai kapi një tërësi prej 22 parganash, duke përfshirë edhe [[Sonargaoni]]n.<ref>{{cite web|date=23 qershor 2010|title=জঙ্গলবাড়ি দুর্গ|work=kishorgonj.com|lang=bn|accessdate=7 tetor 2016|url=http://www.kishorgonj.com/web/1790|archive-date=21 prill 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170421073117/http:/www.kishorgonj.com/web/1790|url-status=dead}}</ref> Në vitin [[1597]], ai mundi Man Singhun, gjeneralin e perandorit mogul [[Akbari|Akbar]] në Egarsindur të Pakundias.<ref name="risingbd">{{cite web|author=Rumon Chakraborty|url=https://www.risingbd.com/%E0%A6%88%E0%A6%B6%E0%A6%BE_%E0%A6%96%E0%A6%BE%E0%A6%81%E0%A6%B0_%E0%A6%9C%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%B2%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%9C%E0%A6%BF_%E0%A6%A6%E0%A7%82%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%97/88504|accessdate=7 tetor 2016|title=ঈশা খাঁর জঙ্গলবাড়ি দূর্গ|work=Risingbd.com|lang=bn|date=18 janar 2015}}</ref> Djali i Isa Khanit, Musa Khani, pasi u bë besnik ndaj [[Perandoria Mogule|Perandorisë Mogule]], pas vdekjes së tij mori kontrollin e [[Sonargaoni]]t, por më 10 korrik [[1610]] ai u shfronëzua nga gjenerali mogul Islam Khan Çishti. Pas kësaj, pasardhësit e Isait e lanë [[Sonargaoni]]n dhe u vendosën në Fortesën e Xhangalbarit.<ref name="bpMusa">{{harvnb|Muazzam Hossain Khan|2012}}</ref> Në vitin [[2005]], Devan Amin Dau Khani, pasardhësi i 14-të i Isa Khanit jetonte në Fortesën e Xhangalbarit në fshatin Egarasindur. Fortesa duket se kishte një pjesë ballore qarkore dhe 40 dhoma. Fortesa më së shumti u shkatërrua nga [[tërmeti]] i vitit [[1893]].<ref>{{harvnb|Khodeja Sultana Lopa|2005}}</ref> [[File:Mosque of Junglebari Fort.jpg|thumb|358px|Xhamia e Fortesës së Xhangalbarit]] ==Përshkrimi== Fortesa tani ka dy tarraca të ndara nga mure të gjatë prej tullash që shtrihen nga veriu në jug. Banorët vendorë e quajnë murin si ''Muri i Pallatit''. Në anën jugore ndodhet një hark. Kundrejt portës ndodhet një ndërtesë e drejtuar nga lindja e quajtur 'Karaçi'. Mbrapa portës ndodhet një tjetër ndërtesë e drejtuar nga jugu që quhet 'Andar Mahal'. I gjithë muri me tulla është i lyer me gëlqere.<ref name="risingbd"/> Në anët jugore, perëndimore dhe veriore janë gërmuar hendeqe të thellë. Hendeku është i lidhur me lumin Narsunda në perëndim. Përballë shtëpisë është gërmuar një pellg (dighi) nga koha e Isa Khanit. Pranë saj ndodhet një xhami me tre kate, që besohet se është ndërtuar nga [[Isa Khani]]. Ajo ka pamjen e [[arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]].<ref>{{cite web|title=কিশোরগঞ্জে ঈশা খাঁর স্মৃতি নিশ্চিহ্নের পথে|work=bonikbarta.com|url=http://bonikbarta.com/news/2016-02-29/67817/%E0%A6%95%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8B%E0%A6%B0%E0%A6%97%E0%A6%9E%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A7%87-%E0%A6%88%E0%A6%B6%E0%A6%BE-%E0%A6%96%E0%A6%BE%E0%A6%81%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A6%A5%E0%A7%87/|date=29 shkurt 2016|lang=bn|accessdate=7 tetor 2016|url-status=dead|archive-date=14 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214015336/http://bonikbarta.com/news/2016-02-29/67817/%E0%A6%95%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8B%E0%A6%B0%E0%A6%97%E0%A6%9E%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A7%87-%E0%A6%88%E0%A6%B6%E0%A6%BE-%E0%A6%96%E0%A6%BE%E0%A6%81%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A6%A5%E0%A7%87}}</ref> Përkrahë xhamisë ndodhet një varrezë e shtruar e pasardhësve të Isa Khanit. Në 12 qershor [[2005]], administrata vendore rinovoi Sallën Darbar brenda fortesës dhe krijoi Muzeun Përkujtimor dhe Bibliotekën e Isa Khanit. Në të gjenden piktura të ndryshme të Isa Khanit, listat e pasardhësve dhe artifakte të ndryshme.<ref name="11ajkerpatrika15"/> <!-- Inner gallery Table start--> <!-- hide class="collapsible wikitable" --> <!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" --> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;color:inherit" align="center" |- ! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Galeri Pamjesh</div> |- |style="text-align: center; width: 100%; " | <gallery mode=packed heights=234px> File:Ishakha fort house of ishakha front view.jpg| File:Ishakha fort inside view from west side.jpg| File:Ishakha fort interior view.jpg| File:Ishakha fort interior wall design.jpg| File:Ishakha fort main corridor.jpg| File:Ishakha fort back side door.jpg| File:Ishakha fort back wall.jpg| File:Ishakha fort corner view.jpg| File:Ishakha fort front entrance.jpg| File:Ishakha fort west side entrance.jpg| File:Ishakha fort musuem entrance.jpg| File:Ishakha fort public library interior view.jpg| File:Ishakha fort Mosque.jpg| File:Ishakha fort Mosque east side view.jpg| File:Ishakha fort front pond.jpg| File:Ishakha fort Tomb of successors.jpg| File:Ishakha fort Tomb of successors corner view.jpg| File:ঈশা খাঁর জঙ্গলবাড়ি দুর্গ 1.jpg| File:DG 18-08 EGARO SINDUR JANGAL BARI KISORE GONJ IMG 2667.jpg File:ঈশা খাঁর জঙ্গলবাড়ি দূর্গ 6.jpg| File:ঈশা খাঁর জঙ্গলবাড়ি দুর্গ 6.jpg| File:মসনদে আলা ঈশা খাঁ’র স্মৃতি বিজরিত জঙ্গলবাড়ি দুর্গের ধ্বংসাবশেষ! 05.jpg File:ঈশা খাঁর জঙ্গলবাড়ি দুর্গ 10.jpg| File:মসনদে আলা ঈশা খাঁ’র স্মৃতি বিজরিত জঙ্গলবাড়ি দুর্গের ধ্বংসাবশেষ! 07.jpg File:ঈশা খাঁর জঙ্গলবাড়ি দুর্গ 8.jpg| File:ঈশা খাঁর জঙ্গলবাড়ি দুর্গ 9.jpg| File:ঈশা খাঁর জঙ্গলবাড়ি দুর্গ 4.jpg| </gallery> |} ==Shiko gjithashtu== * [[Isa Khani]] * [[Fortesa e Haxhiganxhit]] * [[Fortesa e Idrakpurit]] * [[Fortesa e Sonakandës]] * [[Fortesa e Lalbagut]] * [[Sonargaoni]] * [[Panam Nagari]] * [[Bara Sardar Bari]] * [[Ura e Panamit]] * [[Varri i Kolombo Sahibit]] * [[Rrënojat e Vari-Bateshvarit]] * [[Rrënojat e Raxhasanit]] * [[Bikramapuri]] * [[Pallati i Raxha Harishçandrës]] * [[Shankhanidhi House]] * [[Historia e Dhakës]] * [[Historia e Bangladeshit]] * [[Arkitektura e Bengalit]] * [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]] * [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]] == Referime == {{reflist}} ==Bibliografia== * {{cite book|author=Nagendra Nath Acharyya|title=The History of Medieval Assam, from the Thirteenth to the Seventeenth Century: A Critical and Comprehensive History of Assam During the First Four Centuries of Ahom Rule, Based on Original Assamese Sources, Available Both in India and England|url=https://books.google.com/books?id=_KQsAAAAMAAJ|publisher=Dutta Baruah|year=1966|lang=en}} * {{cite book|author=AA Sheikh Muhammad Asrarul Hoque Chisti|chapter=Isa Khan|edition=i 2-të|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Isa_Khan|year=2012|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=SabbirAhmed|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|lang=en|location=Dhaka|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|OL=30677644M|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328192142/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Isa_Khan|archive-date=28 mars 2019|access-date=25 tetor 2024|url-status=dead}} * {{cite book|author=Kamal Chowdhury|year=2005|title=Banglar Baro Bhuiyan and Maharaj Pratapaditya|lang=en}} * {{cite journal|author=Abdul Karim|year=1991|title=Masnad-I-Ali Isa Khan|journal=Journal of the Institute of Bangladesh Studies|volume=14|editor=Safar A. Akanda|publisher=Institute of Bangladesh Studies, Rajshahi University|lang=en|location=Raxhshahi}} * {{cite book|author=Abdul Karim|year=1992|lang=en|location=Raxhshahi|title=History of Bengal: Mughal Period; From the fall of Daud Karrani, 1576 to the death of Jahangir, 1627|url=https://books.google.com/books?id=yDP37MXiXhIC|publisher=Institute of Bangladesh Studies, University of Rajshahi}} * {{cite book|author=Muazzam Hossain Khan|chapter=Musa Khan|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Musa_Khan|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=3 nëntor 2021|edition=i 2-të|OCLC=52727562|OL=30677644M|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|isbn=984-32-0576-6|archive-url=https://web.archive.org/web/20150202002325/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Musa_Khan|archive-date=2 shkurt 2015|url-status=dead}} * {{cite magazine|title=The Rich Tradition of Kishoreganj|lang=en|author=Khodeja Sultana Lopa|url=http://archive.thedailystar.net/magazine/2005/04/03/heritage.htm|accessdate=25 dhjetor 2012|date=16 prill 2005|magazine=Star Weekend Magazine|archive-date=3 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140103222641/http://archive.thedailystar.net/magazine/2005/04/03/heritage.htm|url-status=live}} * {{cite book|editor=Mohammad Abdur Rahim|year=1995|title=Islam in Bangladesh Through Ages|publisher=Islamic Foundation Bangladesh|lang=en}} * {{cite book|author=Kaushik Roy|title=Warfare in Pre-British India – 1500 BCE to 1740 CE|url=https://books.google.com/books?id=xx7ICQAAQBAJ|publisher=Routledge|date=3 qershor 2015|lang=en|isbn=978-1-317-58692-0}} * {{cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.532589/|lang=en|author=Atul Chandra Roy|title=History of Bengal: Mughal Period (1526-1765)|publisher=Nababharat Publishers|year=1968|location=Kolkata}} * {{cite book|author=Dineshchandra Sen|volume=2|year=1988|lang=en|title=The Ballads of Bengal|url=https://books.google.com/books?id=zpVUKSilrFYC|publisher=Mittal Publications}} ==Lidhje të jashtme== * {{Commons category|Jangalbari Fort|Fortesa e Xhangalbarit}} {{cite web|title=জেলার ঐতিহাসিক ও দর্শণীয় স্থান|work=Bangladesh National Information Portal, Kishoreganj district|url=http://www.kishoreganj.gov.bd/node/1477294-%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%93-%E0%A6%A6%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B6%E0%A6%A3%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BE%E0%A6%A|lang=bn|archive-date=17 tetor 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161017040522/http://www.kishoreganj.gov.bd/node/1477294-%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%93-%E0%A6%A6%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B6%E0%A6%A3%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BE%E0%A6%A}} [[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVI]] [[Kategoria:Kështjella Mogule]] [[Kategoria:Pallate në Bangladesh]] 0spp23f7r492i2czs15u2g7gnulslog 0 365371 3057453 3054163 2026-10-15T18:43:06Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 4 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057453 wikitext text/x-wiki {{Grup etnik | group = Armenët në Bengal | popullsia = E papërfillshme | image = File:Statue_located_inside_the_Armenian_Church_in_Dhaka.jpg | caption = Shtatore brenda [[Kisha Armene në Dhaka|Kishës Armene të Ringjalljes së Shenjtë]] në [[Armanitola]] | region1 = Bangladesh ([[Dhaka]]) | pop1 = | ref1 = | region2 = [[Bengali Perëndimor]] | pop2 = | ref2 = | languages = [[Gjuha armene|Armenishtja]], [[gjuha angleze|anglishtja]], [[Gjuha bengale|bengalisht]] | religions = [[Kisha armene]] | related = [[Armenët në Indi]], Armenët në Pakistan, Armenët në Mjanmar }} '''Armenët në Bengal''' jetonin në atë që tani quhet [[Bangladeshi|Bangladesh]] dhe [[Bengali Perëndimor]]. Numri i tyre erdhi duke u pakësuar gradualisht. Gjatë pjesës së parë të [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]] kishte një koloni mjaft të madhe armene në [[Dhaka]], e përqëndruar në lagjen Armanitola. Bashkësia armene luajti një rol të rëndësishëm në tregtinë bengaleze në [[shekulli XVII|shekujt e XVII]] dhe [[shekulli XVIII|XVIII]]. [[Kisha Armene në Dhaka]] e themeluar nga bashkësia armene në vitin [[1781]], bashkë me varrezën e afërt, është një vend emblematik dhe atraksion turistik i [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër|Dhakës së vjetër]].<ref>{{cite web|title=The Ubiquitous Armenian: Dhaka, Bangladesh|url=http://www.hayk.net/historical/dhaka|work=hayk.net|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20070807101919/http://www.hayk.net/historical/dhaka|archive-date=7 gusht 2007}}</ref><ref>{{cite web|work=Armeniapedia|title=Armenian Churches in Asia|url=http://www.armeniapedia.org/index.php?title=Armenian_Churches_in_Asia|lang=en}}</ref> Prania e tyre, gjihtësesi, filloi të binte nga fillimi i [[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore|Sundimit Britanik]].<ref>{{harvnb|William Wilson Hunter|1875|p=46}}</ref> Michael Joseph Martin (Mikel Housep Martirosian), i konsideruar si armeni i fundit në [[Dhaka]], vdiq më 9 maj [[2020]].<ref>{{cite news|title=The mission of Dhaka's last Armenian|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/2645617.stm|date=10 janar 2013|lang=en|work=BBC News}}</ref><ref>{{cite news|title=End of an era: Bangladesh's last Armenian dies|work=Bangkok Post|lang=en|accessdate=10 maj 2020|url=https://www.bangkokpost.com/world/1915272/end-of-an-era-bangladeshs-last-armenian-dies}}</ref><ref>{{cite news|title=After 'Last Armenian Of Bangladesh' Dies, The Church He Saved Lives On|url=https://www.rferl.org/a/bangladesh-church-dhaka-saved-armenian-martin-dies/31068348.html|accessdate=9 prill 2021|newspaper=Radio Free Europe/Radio Liberty|date=26 janar 2021|lang=en|author=Amos Chapple}}</ref> ==Historia== [[File:Armenian community Dhaka 1952.jpg|thumb|left|389px|Bashkësia Armene në Dhaka duke kremtuar krishtlindjet armene, 1952]] Nuk ka të dhëna të sakta se kur filluan të mbërrijnë armenët në [[Dhaka]]. Disa historianë sugjerojnë se ata mbërrintën në Bengal në fillim të [[shekulli XVII|shekullit të XVII]] si pjesë e mërgatës armene nga [[safevitët|Persia]].<ref name="the daily star">{{cite news|author=Adnan Morshed|title=Armenians in Dhaka|url=http://www.thedailystar.net/op-ed/politics/armenians-dhaka-1236400|work=The Daily Star|type=Op-ed|accessdate=17 shtator 2017|lang=en}}</ref> Pasi sunduesit [[Safevitët|Safavidë]] pushtuan Armeninë Lindore në [[Kaukazi|Kaukaz]], Shah Abasi I deportoi rreth 40,000 tregtarë armenë të specializuar në tregtinë euroaziatike në [[Isfahani|Isfahan]] dhe Xhulfën e Re.<ref name="bpArmenians">{{cite book|author1=Ansar Ali|year=2012|author2=Sushil Chaudhury|author3=Sirajul Islam|lang=en|edition=i 2-të|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|chapter=The Armenians|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140831/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The|archive-date=12 qershor 2018|access-date=30 tetor 2024|url-status=dead}}</ref> Tregtarët armenë mbërritën për herë të parë në Bengal nga [[Isfahani]] dhe Xhalfa e Re në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]], duke krijuar bashkësinë e tyre tregtare. Ata njiheshin si një bashkësi e veçantë tregtare nga [[Perandoria Mogule]] që nga fundi i [[shekulli XVII|shekullit të XVII]].<ref name="bpArmenians"/> Nuk dihet se kur ata mbërritën në [[Dhaka]], një nga qendrat kryesore tregtare të [[Bengali]]t të atëhershëm. Sipas të dhënave nga gurët e varreve data e mbërritjes së tyre mendohet të jetë fillimi i [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]].<ref name="grave">{{harvnb|S. T. Sarkies|1916|pp=221–223}}</ref> Duke qenë se [[gjuha perse|persishtja]] ishte gjuha zyrtare e Oborrit Mogul, armenët persisht-folës mundën të vendoseshin lehtësisht në [[Perandoria Mogule|Perandorinë Mogule]].<ref name="the daily star"/> Dihet se navabët e Dhakës i lejuan ata ta kryenin aktivitetin e tyre sipërmarrës hapur ose në mënyrë klandestine, ashtu si dhe kompanitë tregtare europiane, që i përdorën ata si përfaqësues vendorë dhe përfaqësues të tyre në (''vakil'') oborret mbretërore mogule.<ref name="bpArmenians"/> Khvaxha Hafizullah, një princ tregtar, vuri themelet e Familjes Navabe të Dhakës duke akumuluar pasuri nga tregtia me [[armenët]] dhe [[grekët]]. Kjo prirje u vijua nga nipi i tij, navabi i parë i familjes, Khvaxha Alimullahu.<ref>{{harvnb|M. Ali Akbar|2012}}</ref> Fillimisht ata jetonin në lagjet e Mulvibazarit dhe Nolgolës, para se të zhvendoseshin te lagjja e Armanitolas.<ref>{{harvnb|Syed Muhammed Taifoor|1965|pp=271–72}}</ref> Mes viteve [[1833]] dhe [[1918]], në kulmin e pranisë armene, regjistrimet e [[Kisha Armene në Dhaka|Kishës Armane në Dhaka]] listojnë mbi 200 vdekje, si dhe mbi 250 pagëzime dhe mbi 50 martesa.<ref name="Jamil">{{cite web|author=Syed Maqsud Jamil|url=https://www.thedailystar.net/armenians-of-dacca-61023|title=Armenians of Dacca|work=The Daily Star|date=8 mars 2015|lang=en}}</ref> Përveç Dhakës kishte një prani të rëndësishme armene në Saidabad (një lagje e Murshidabadit), në [[Hugli-Çuçura|Hugli]], [[Kalkuta]], Çinsura, [[Patna]] dhe Kasimbazar. ==Jetesa e bashkësisë== Bashkësia Armene e Dhakës fillimisht ishte e angazhuar në tregtinë eksportuese, duke paguar tatimin prej 3.5% te qeveria.<ref name="bpArmenians"/> [[Dhaka]] ishte qendra e prodhimit të tekstileve të rafinuara në atë kohë, gjë që i tërhoqi persët dhe aremenët ti vendosnin sipërmarrjet e tyre aty.<ref name="the daily star"/> Sipas një vlerësimi eksporti i tekstileve nga Dhaka (që ishte qendra kryesore e prodhimit të tyre në Bengal), në vitin [[1747]] pjesa armene e këtyre eksporteve thuhej se ishte 27%. Në tregun e [[mëndafshi]]t, ka të dhëna se armenët ishin blerësit kryesorë, bashkë me tregtarët nga [[Guxharat]]i, [[Delhi]], [[Agra]] dhe [[Varanasi]].<ref name="MENQ">{{cite web|publisher=MENQ|title=Indo-Armenian economic relations|url=http://www.menq.am/history/chap3_part04.htm|lang=en|accessdate=4 maj 2007|url-status=dead|archive-date=18 maj 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070518161425/http://menq.am/history/chap3_part04.htm}}</ref> {{multiple image | total_width = 654 | align = right | direction = horizontal | image1 = Entrance of Armenian Church in Old Dhaka.JPG | caption1 = Hyrja e Kishës Armene, Armanitola | image2 = Armenian Church Dhaka plaque.jpg | caption2 = Pllakata themeluese e kishës, 1781 }} Ata spikatën gjithashtu në tregtinë e jutes.<ref name="MENQ"/> Shumica e armenëve ishin të angazhuar në tregtinë e jutes. Tregtarë të shquar armenë të jutes zotëronin kompanitë e veta, si zotëruesit e "Sarkies & Sons", zotëruesit e "David & Co." dhe të tjerë. Por sipërmarrja e jutes gradualisht u monopolizua nga firmat më të fuqishme britanike që ishin të organizuara më mirë.<ref name="Seth">{{cite book|author=Mesrovb Jacob Seth|year=1983|publisher=Asian Educational Services|lang=en|title=Armenians in India, from the Earliest Times to the Present Day|url=https://books.google.com/books?id=BlreO8bmK30C&pg=PA575|page=575|isbn=978-812060812-2}}</ref> Përveç këtyre, ata u morën edhe me sipërmarrjen e arrave të betelit, kripën dhe nitratit të potasit.<ref name="the daily star"/> Bashkësia armene në Armanitola ishte e vogël por e pasur. Disa armenë të pasur banonin në [[bangalou]] të stilit europian. Një bangalou i tillë ishte shumë i famshëm. Pjesë të kopshteve të Shahbagut, [[Ruplal House]] (një tjetër [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër|vend i shquar në Dhakën e vjetër]]) dhe toka ku gjendet [[Bangabhabani]] (rezidenca presidenciale) u përkiste zamindarëve (pronarë tokash) armenë.<ref>{{cite book|edition=i 2-të|author=Mohammad Alamgir|year=2012|chapter=Shahbag|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shahbag|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh}}</ref><ref>{{harvnb|Ahmed|2012}}</ref> Brenda [[Bangabhabani]]t ndodhet akoma një ndërtesë e quajtur ''Manuk House'', që bart emrin e pronarit origjinal të rezidencës. Armenët futën ''Tika-Garrin'' (qerre-kuajsh) në [[Dhaka]] që u bë një mjet popullor transporti në Dhaka. Ata krijuan dyqane të stilit perëndimorë në Dhaka, që shisnin kryesisht mallra europianë dhe britanikë.<ref name="the daily star"/> Ata luajtën një rol të rëndësishëm si patronë të arësimit dhe zhvillimit urban [[Dhaka]]. "Shkolla Pogose", shkolla e parë private në vend, u themelua nga Nicholas Pogose, një tregtarë dhe zamindar armen.<ref>{{harvnb|Rahman|2012}}</ref> P. Araton ishte drejtori i "Shkollës Normale". Sipas ''Dhaka Prakash'', një gazetë e asaj kohe, nxënësit e shkollës së tij arrinin rezultate më të mira në provime sesa nxënësit e shkollave të tjera normale në Bengal, duke përfshirë edhe atë në Hugli. ==Kisha Armene== [[File:Titu Oheduzzaman Armenian Church, Dhaka 003.jpg|thumb|left|422px|Kisha Armene në Dhaka]] {{main|Kisha Armene në Dhaka}} Para ndërtimit të kishës në Armanitola (e njohur si "Kisha Armani") ata faleshin në një kishëz të vogël të të njëjtës zonë, ndërsa anëtarët e vdekur të bashkësisë varroseshin në [[Kisha e Rruzares së Shenjtë në Dhaka|Kisha Kishën Katolike Romane në Texhgaon]], që ishte pesë milje nga Dhaka në atë kohë. Disa gurë varri të armenëve datojnë midis viteve [[1714]] dhe [[1794]].<ref name="grave"/> Guri më i vjetër i varrit është “Avetis”, një tregtarë armenë që vdiq në 15 gusht [[1714]].<ref name="Jamil"/> Pas zhvendosjes në [[Armanitola]], bashkësia armene ndërtoi një kapelë të vogël në mes të varrezës së bashkësisë së tyre. Nga fundi i [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]], bashkësia armene ishte rritur në mënyrë të konsiderueshme dhe kapela konsiderohej e papërshtatshme për nevojat e bashkësisë. Kështu ajo u zëvendësua nga [[Kisha Armene në Dhaka|Kisha e Ringjalljes së Shenjtë]], e përfunduar në vitin [[1781]] dhe e shenjtëruar nga peshkopi armen Efreim. Në perëndim të kishës u shtua një kambanare në vitin [[1837]].<ref name="bpArmenians"/> Kulla e kambanares u shemb nga [[tërmeti]] i vitit [[1897]].<ref>{{harvnb|Rahman|2012}}</ref> Në vitin [[1910]] u shtua një rezidencë prifti dhe dyshemeja e kishës u shtrua me mermer, gjithashtu u pajis me drita elektrike. ==Armenë të shquar të Bengalit== Ndikimi armen në jetën tregtare të Dhakës u pri nga familjet Pogose, Agaci, Mikel, Stefen, Joakim, Sarkies, Aratun, Koxha dhe Manuk. Nga viti [[1868]], pesë nga gjashtë zamindarët europian në Dhaka ishin armenë – J.G. Nicholas Pogose, G.C. Paneati, J. Stegan, J.T. Lukas dhe U. Harnij.<ref>{{cite book|author=Arthur Lloyd Clay|title=Leaves From a Diary in Loeer Bengal|url=https://books.google.al/books?id=23NBAQAAMAAJ&pg=PA104|publisher=Macmillan|lang=en|pages=104–05|year=1896}}</ref> Përveç anëtarëve të familjeve të rëndësishme tregtare, armenë të shquar në Dhaka ishin Margar David, Makerticç Abraham Xhorxh, Mikel Sarkies, Abraham Lukas, M. Hajkazoni, A. S. Makertiç, Tigran Nahapiet, Tadeus Nahapiet, M. J. Kaçhatur, Josef Lazarus dhe M. David.<ref name="bpArmenians"/> [[File:House of Nicholas Pogose (Before demolition).jpg|thumb|379px|Shtëpia e Nicholas Pogose, para shkatërrimit]] Dhaka nuk ishte qendra e vetme e ndikimit armen në rajon. Pati armenë që u shquan në të gjithë [[Bengali]]n. Në [[Kalkuta]] ndodhen lagjet Armanitola dhe Armanighat. *''Koxha Fanus Kalandar''<ref>{{harvnb|Moosvi|1998|pp=266–78}}</ref>: Armeni më i hershëm i përmendur, i cili hyri në marrëveshje me Kompaninë Britanike të Indisë Lindore për përdorimin e anijeve angleze për tregti nga ai dhe anëtarët e tjerë të bashkësisë së tij në vitin [[1688]]. *''Koxha Israel Sarhad''<ref>{{harvnb|Ruquiya K. Husain|2004|pp=258–66}}</ref>: Nip i Khvaxha Fanus, ai i ndihmoi anglezët të siguronin zamindarinë e [[Kalkuta|Kalkutës]] për Kompaninë Britanike të Indisë Lindore nga subahdari Azim-ush Shan në vitin [[1698]] dhe ishte ''vakil'' (përfaqësues) i ambasadës së Kompanisë te [[Perandoria Mogule|Oborri Mogul]]. Ai ndihmoi edhe në nxjerrjen e ''fermanit'' perandorak të vitit [[1717]], që i jepte privilegje të jashtëzakonshme Kompanisë Britanike. *''Koxha Petrus Nikolas:'' Ai ishte këshilltar i oborrit dhe financier i navabit Alivardi Khan dhe një udhëheqës i bashkësisë armene. *''Koxha Vaxhidi:'' Armeni më i famshëm në Bengal. Një monopolist në tregtinë tepër fitimprurëse të nitratit të potasit (një nga mallrat më të rëndësishme në listën e mallrave kompanive tregtare evropiane) që nga viti [[1753]], ky tregtar armen drejtoi shumicën e negociatave mes Kompanisë Britanike të Indisë Lindore dhe navab Siraxh ud-Daulah. Duke e zhvilluar sipërmarrjen e tij nga [[Hugli-Çuçura|Hugli]], ai mbizotëroi skenën e [[Bengali]]t si një nga sipërmarrësit bashkë me ''Mahtab Çandin'' dhe ''Savarup Çandin'', të njohur si dy ''Xhagat Sajtët'' (bankierët e botës), ashtu dhe Omi Çandi. Biri i Koxha Mahmet Fazel, një tregtar i fuqishëm armen në mesin e [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]], ai arriti të bëhej ''durbar'' i navabit si një përfaqësues i (''vakil'') i bashkësisë së tij në vitet [[1740]] dhe më vonë u ngrit si anëtar i rrethit të brendshëm të navabit. Ai zhvillonte transaksione të gjera sipërmarrjeje me francezët, hollandezët dhe anglezët. Në një pikë, Jean Law de Lauriston, drejtuesi i qendrës së tregtimit francez në Pazarin Kasim, deklaroi se Vaxhidi donte ta kishte mirë me të çdokënd. Ai zotëronte të paktën gjashtë anije - ''Salamat Resan'', ''Salamat Manzil'', ''Mobarak'', ''Gensamer'', ''Medina Baksh'' dhe ''Mubarak Manzil'' – duke udhëtuar nga Hugli në [[Xhide|Xhedah]], Moka, [[Basra]], Surat dhe Masulipatnam. Pas Betejës së Plasejit, ai morri një ''parvana'' (dekret) nga Mir Xhafari, navabi i ri, "për zotërimin e gjithë tregtisë së nitratit të potasit në [[Patna]]", që ai premtoi ta përdorte në ndihmë të Kompanisë në sigurimin e [[kripa|kripës]] me çmimin më të ulët, në shkëmbim të "ndihmës së tyre në bërjen e hollandezëve të blenin nga ai". Kompania e mori në zotërmin perarndorinë e tij të nitratit të potasit në vitin [[1758]], që arriti të jepte 1 milionë rupi të ardhura vjetore në vitin [[1773]]. Në vitin [[1759]], ai u kap dhe u burgos nga Kompania, duke bërë që të pinte helm. Pas vdekjes së tij, Koxha Petruse Aratuni mori detyrën e udhëheqësit të bashkësisë armene në Bengal. *''Koxha Gregori:'' I njohur gjerësisht si Gurgin Khani, ai qe vëllai i Koxha Petruse dhe një ministër i navab Mir Qazimit ashtu dhe shef shtabi i ushtrisë së tij. Ai përmendet nga Gholam Hoseini te ''Sijar-ul-Mutakhkherin'' si drejtues i artilerisë dhe ndihmësi kryesor i navabit. Pas Betejës së Girias atë e vrau një vrasës me pagesë (gusht [[1763]]). *''Nikolas Pogose:'' I njohur gjerësisht si Niki Pogose, ai ishte zamindar, tregtar, partner i bankës së parë në Bengal - Dhaka Bank – dhe një nga nëntë komisionerët e Bashkisë së Dhakës ([[1874]]&ndash;[[1875]]). ==Shiko gjithashtu== * [[Armenët në Indi]] * [[Armanitola]] * [[Bengali Hollandez]] * [[Historia e Bengalit]] * [[Ngulimi portugez në Çitagong]] * [[Portugezët në Dhaka]] == Referime == {{reflist}} ==Bibliografia== * {{cite book|author=M. Ali Akbar|chapter=Dhaka Nawab Estate|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhaka_Nawab_Estate|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|id=isbn 978-984-512-035-7 deri te 978-984-512-048-7|archive-url=https://web.archive.org/web/20250126034041/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhaka_Nawab_Estate|archive-date=26 janar 2025|access-date=30 tetor 2024|url-status=dead}} * {{cite book|last=Alamgir|first=Mohammad|year=2012|chapter=Shahbag|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shahbag|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|id=isbn 978-984-512-035-7 deri te 978-984-512-048-7}} * {{cite book|last=Ahmed|first=Nazimuddin|year=2012|lang=en|chapter=Ruplal House|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ruplal_House|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|id=isbn 978-984-512-035-7 deri te 978-984-512-048-7}} * {{harvnb|Ahmed|2012}} * {{cite book|last1=Ali|first1=Ansar|last2=Chaudhury|first2=Sushil|year=2012|author3=Sirajul Islam|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The|chapter=The Armenians|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|edition=i 2-të|id=isbn 978-984-512-035-7 deri te 978-984-512-048-7|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140831/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The|archive-date=12 qershor 2018|access-date=30 tetor 2024|url-status=dead}} * {{cite book|year=1896|lang=en|location=Londër|publisher=Macmillan|author=Arthur Lloyd Clay|url=https://books.google.al/books?id=23NBAQAAMAAJ|title=Leaves From a Diary in Lower Bengal|ref=none}} * {{cite book|author=William Wilson Hunter|year=1875|lang=en|title=A Statistical Account of Bengal|url=https://books.google.al/books?id=RncDAAAAYAAJ|contribution=Hermann Michael Kisch|publisher=Truebner and Co.|volume=5|location=Londër}} * {{cite journal|author=Ruquiya K. Husain|title=Khwaja Israel Sarhad: Armenian Merchant and Diplomat|year=2004|volume=65|journal=Proceedings of the Indian History Congress|issn=2249-1937|url=https://www.jstor.org/stable/44144740|jstor=44144740|lang=en|pages=258–66}} * {{cite book|author=Muntasir Mamoon|year=1993|lang=bn|title=Smriti Bismritir Dhaka|url=https://search.worldcat.org/title/45260385|location=Dhaka|isbn=984-412-104-3|publisher=Ananya}} * {{cite journal|last=Moosvi|first=Shireen|title=Armenians in the Trade of the Mughal Empire During the Seventeenth Century|year=1998|lang=en|journal=Proceedings of the Indian History Congress|url=https://www.jstor.org/stable/44146997|volume=59|jstor=44146997|issn=2249-1937|pages=266–78}} * {{harvnb|Rahman|2012}} * {{cite book|last=Rahman|first=S. M. Mahfuzur|chapter=Pogose School|year=2012|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Pogose_School|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|lang=en|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|id=isbn 978-984-512-035-7 deri te 978-984-512-048-7|archive-url=https://web.archive.org/web/20241126155107/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Pogose_School|archive-date=26 nëntor 2024|access-date=30 tetor 2024|url-status=dead}} * {{cite journal|author=S. T. Sarkies|translator=G. Johannes|title=The Armenian Church of the Holy Resurrection, Dacca|volume=XIII|journal=Bengal, Past & Present|date=korrik–dhjetor 1916|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015036684523&view=1up&seq=239|pages=221–223|lang=en}} * {{cite book|title=Armenians in India - From the Earliest Times to the Present Day: A Work of Original Research|url=https://books.google.al/books?id=BlreO8bmK30C|author=Mesrovb Jacob Seth|year=2005|orig-year=1937|publisher=Asian Educational Services|lang=en|isbn=978-81-206-0812-2|location=Kalkuta}} * {{cite book|author=Syed Muhammed Taifoor|orig-year=1952|lang=en|title=Glimpses of Old Dhaka|url=https://search.worldcat.org/title/7584810|oclc=7584810|location=Dhaka|publisher=S. M. Perwez|year=1965}} ==Lidhje të jashtme== * [https://www.thedailystar.net/in-focus/the-saga-armenian-family-old-dhaka-1302448 The saga of an Armenian family of Old Dhaka] * [https://www.thedailystar.net/in-focus/news/recovering-the-stories-the-armenians-asia-1703575 Recovering the stories of the Armenians of Asia] * [https://www.thedailystar.net/in-focus/news/armenian-heritage-bangladesh-1768102 Armenian heritage in Bangladesh] [[Kategoria:Bangladesh]] [[Kategoria:Armenë]] [[Kategoria:Indi]] [[Kategoria:Faqe që përdorin shumë imazhe me imazhe të shkallëzuara automatikisht]] kq81bctw6nfhzg8j79oaz5iv3tzxadc 0 365389 3057451 3044404 2026-10-15T18:39:00Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057451 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Armanitola |native_name = আরমানিটোলা |native_name_lang = bn |settlement_type = Lagje e Dhakës |image_skyline = File:Statue located inside the Armenian Church in Dhaka.jpg |imagesize = 284 |image_caption = Shtatore pranë [[Kisha Armene në Dhaka|Kishës Armene në Dhaka]] |etymology = Lagjja e armenëve | subdivision_type = shteti | subdivision_name = {{flagicon|Bangladesh}} [[Bangladeshi]] | subdivision_type1 = distrikti | subdivision_name1 = Dhaka | subdivision_type2 = qyteti | subdivision_name2 = [[Dhaka]] |image_map = File:Dhaka locator map.svg |map_caption = Vendndodhja e Dhakës në Bangladesh |coordinates = {{coord|23.714|N|90.402|E|type:landmark_region:BD|display=title, inline}} }} '''Armanitola''' ({{lang|bn|আরমানিটোলা}}) është një zonë në Dhakën e vjetër, kryeqyteti dhe qyteti më i madh i [[Bangladeshi]]t. Zona e ka marrë emrin e saj nga [[Armenët në Bengal|vendbanimi armen]] përreth [[Kisha Armene në Dhaka|Kishës Armene]].<ref>{{harvnb|Feldman|1968|p=98}}</ref><ref>{{harvnb|Ansar Ali|Sushil Chaudhury|Sirajul Islam|2012}}</ref><ref>{{cite web|last=Kabir|first=Tasneem Tayeb|title=The Armenian Church: Legacy of a Bygone Era|work=tasneemtayebkabir.wordpress.com|date=26 qershor 2012|url=https://tasneemtayebkabir.ëordpress.com/2012/06/27/the-armenian-church-legacy-of-a-bygone-era/|lang=en|location=Dhaka|accessdate=27 mars 2012}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> == Historia == [[Kisha Armene në Dhaka|Kisha Armene e Ringjalljes së Shenjtë]] u ndërtua në vitin [[1781]] si një kapelë druri dhe u shenjtërua nga peshkopi Efraim. Kjo ndodhi pak a shumë në të njëjtën kohë që armenët u vendosën në [[Dhaka]].<ref>{{cite web|title=Silent Tales of Splendour|url=https://archive.thedailystar.net/2003/08/18/heritage.htm|lang=en|accessdate=7 tetor 2023|date=18 gusht 2003|work=The Daily Star}}</ref> Kisha bart varret e 200 armenëve. Kulla e kishës u rrëzua në vitin [[1897]] si pasojë e një [[tërmeti]].<ref name=":0">{{cite web|last=Jamil|first=Syed Maqsud|date=23 janar 2015|language=en|title=Armenians of Dacca|url=https://www.thedailystar.net/armenians-of-dacca-61023|accessdate=7 tetor 2023|work=The Daily Star}}</ref> Në vitin [[1926]], u rinovua dhe iu bë një zgjerim [[Xhamia Yjore|Tara Masxhidit]].<ref>{{cite web|last=Haider|first=M. H.|date=27 gusht 2023|title=The Iconic Tara Masjid did not Always Have Those Stars|url=https://www.thedailystar.net/my-dhaka/news/the-iconic-tara-masjid-did-not-always-have-those-stars-3404216|access-date=7 tetor 2023|work=The Daily Star|language=en}}</ref> Lumi Turag rridhte pranë xhamisë në [[shekulli XIX|shekullin e XIX]] para se rrjedha e tij të zhvendosej.<ref>{{cite web|author=Durdana Ghias|date=20 korrik 2008|language=en|title=Shattering Tales of Tattered Mosques|url=https://www.thedailystar.net/news-detail-46482|accessdate=7 tetor 2023|work=The Daily Star}}</ref> Sheshi Armanitola është vendi ku janë mbajtur mjaft fjalime publike nga udhëheqësit e Lidhjes Myslimane Avami në vitin [[1949]].<ref>{{harvnb|Sheikh Mujibur Rahman|2012|pp=130-31, 137, 141}}</ref> Në tetor [[2007]] aty u rrëzua ndërtesa e vjetër e Shkollës së Mesme të Re Qeveritare për Vajza.<ref>{{cite web|date=30 tetor 2007|title=Part of Century Old Building in City Collapses|url=https://www.thedailystar.net/news-detail-9545|language=en|accessdate=7 tetor 2023|work=The Daily Star}}</ref> Gazeta “The Daily Star” raportoi se tre vite pas zjarrit të vitit [[2010]] në Dhaka, që vrau 124 njerëz në zonën e Dhakës së vjetër, duke përfshirë edhe Armanitolën, kishte depo që mbanin kimikate të ndezshme.<ref>{{cite web|author=Shaheen Mollah|author2=Tamanna Khan|date=4 qershor 2013|title=No Lessons Learned|language=en|work=The Daily Star|url=https://www.thedailystar.net/news/no-lessons-learned|accessdate=7 tetor 2023}}</ref> Në vitin [[2014]], pronarët e xhamisë 324 vjeçare ''Hinga Bibi Masxhid'' të vendosur në Rrugën K. P. Ghosh në Armanitola, filluan ta shkatërronin ndërtesën për ta zëvendësuar me një ndërtesë shumë-katëshe.<ref>{{cite web|language=en|date=17 mars 2014|url=https://www.thedailystar.net/historical-buildings-plundered-15906|accessdate=7 tetor 2023|work=The Daily Star|last=Islam|first=Zyma|title=Historical Buildings Plundered}}</ref> Në Armanitola ndodhen dy fjetina të Universitetit Xhaganath, që si 10 fjetinat e tjera të universitetit janë zaptuar ilegalisht. Abdur Rahman Hall është zaptuar nga Policia e Bangladeshit dhe konvikti Shaheed Anëar Shafique u zaptua ilegalisht nga disa banorë.<ref name=":1">{{cite web|author=Kailash Sarkar|url=https://www.thedailystar.net/news-detail-73686|title=Grabbers Occupy All 12 Dorms for Years|date=31 janar 2009|accessdate=7 tetor 2023|work=The Daily Star|language=en}}</ref> Në prill [[2021]], një zjarr në depot e kimikateve vrau dhe plagosi 23 të tjerë.<ref>{{cite web|date=23 prill 2021|title=Fire from Chemical Storage Leaves 4 Dead, 23 Injured in Old Dhaka's Armanitola|url=https://www.thedailystar.net/bangladesh/news/one-killed-fire-armanitola-building-2082501|accessdate=7 tetor 2023|language=en|work=The Daily Star}}</ref> Në zonën rezidenciale të Armanitolës ndodhen një numër i madh deposh, duke përfshirë edhe ato që depozitojnë kimikate.<ref>{{cite web|author=Shaheen Mollah|date=25 prill 2021|author2=Helemul Alam|language=en|title=Armanitola Fire: Newlyweds now on Life Support|url=https://www.thedailystar.net/frontpage/news/armanitola-fire-newlyweds-now-life-support-2083145|accessdate=7 tetor 2023|work=The Daily Star}}</ref> Batalioni i Reagimit të Shpejt arrestoi dy pronarët e depove.<ref>{{cite web|title=Armanitola fire: 2 Warehouse Owners Sent to Jail|date=1 maj 2021|url=https://www.thedailystar.net/law-our-rights/law-news/news/armanitola-fire-2-warehouse-owners-sent-jail-2086869|accessdate=7 tetor 2023|work=The Daily Star|language=en}}</ref> Rezidenca e tregtarit armen të [[shekulli XIX|shekullit të XIX]], Nikolas Pogose, themeluesi i Shkollës Pogose, në Armanitola u shkatërrua gjatë [[Pandemia e COVID-19|pandemisë së COVID-19]].<ref name=":2">{{cite web|last=Islam|first=Zyma|language=en|date=22 nëntor 2020|title=History Erased|url=https://www.thedailystar.net/frontpage/news/history-erased-1998913|accessdate=7 tetor 2023|work=The Daily Star}}</ref> == Administrimi == Armanitola është pjesë e zonës elektorale parlamentare Dhaka-7. Ajo përfaqësohet në parlament nga Haxhi Mohamad Salim i Lidhjes Avami.<ref name=":2"/> == Arësimi == Shkolla e Mesme Qeveritare e Armanitolës është shkolla e mesme publike e zonës, e cila u themelua në vitin [[1904]].<ref>{{cite web|date=15 mars 2020|title=Armanitola, Keramatia in School Hockey Final|url=https://www.thedailystar.net/sports/news/armanitola-keramatia-school-hockey-final-1881043|accessdate=7 tetor 2023|language=en|work=The Daily Star}}</ref><ref>{{cite web|author=Syed Tashfin Chowdhury|lang=en|date=29 dhjetor 2004|url=https://archive.thedailystar.net/2004/12/29/d412292502117.htm|title=Armanitola School Celebrates a Hundred Years|accessdate=7 tetor 2023|work=The Daily Star}}</ref> ==Shiko gjithashtu== * [[Kisha Armene në Dhaka]] * [[Armenët në Bengal]] * [[Armenët në Indi]] * [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër]] == Referime == {{reflist}} ==Bibliografia== * {{cite book|author1=Ansar Ali|author2=Sushil Chaudhury|author3=Sirajul Islam|chapter=The Armenians|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|year=2012|lang=en|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|id=isbn 978-984-512-035-7 deri te 978-984-512-048-7|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140831/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The|archive-date=12 qershor 2018|access-date=30 tetor 2024|url-status=dead}} * {{cite book|last=Feldman|first=Herbert|title=Pakistan: An Introduction|publisher=Oxford University Press|url=https://search.worldcat.org/title/512697|year=1968|oclc=512697|orig-year=1961|lang=en}} * {{cite book|author=Sheikh Mujibur Rahman|year=2012|lang=en|title=The Unfinished Memoirs|url=https://books.google.al/books?id=TTmywwEACAAJ|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-906358-1}} [[Kategoria:Armenë]] [[Kategoria:Qytete në Bangladesh]] [[Kategoria:Atraksione turistike në Bangladesh]] 11gzw39y20d4lfi66v8nkd65654jehg 1 366028 3057568 2885345 2026-10-16T03:24:53Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057568 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dhanmondi Shahi Eidgah]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2714148 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180520062806/https://www.thedailystar.net/news-detail-72733 për lidhjen http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=72733. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 nëntor 2024 15:35 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dhanmondi Shahi Eidgah]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2885344 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109172246/https://www.archnet.org/sites/4131 për lidhjen https://www.archnet.org/sites/4131. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2025 22:45 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dhanmondi Shahi Eidgah]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057567 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240823122138/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhanmondi_Thana për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhanmondi_Thana. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 05:24 (CEST) iy8gtkbe5ypege23cb5e3doifilw1iu 1 366063 3057599 2714332 2026-10-16T10:05:51Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057599 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Fortesa e Idrakpurit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2714331 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304070154/http://www.thedailysangbad.com/old/index.php?ref=MjBfMTFfMTVfMTNfM18yN18xXzE0NzM2MA== për lidhjen http://www.thedailysangbad.com/old/index.php?ref=MjBfMTFfMTVfMTNfM18yN18xXzE0NzM2MA==. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140406100545/http://www.munshiganj.gov.bd/node/337044 për lidhjen http://www.munshiganj.gov.bd/node/337044. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 nëntor 2024 16:15 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Fortesa e Idrakpurit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057598 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211208170317/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Idrakpur_Fort për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Idrakpur_Fort. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 12:05 (CEST) iy2ox1njynwi9u00mrp59a24w9xbnrj 1 366064 3057602 2827000 2026-10-16T10:07:32Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057602 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Fortesa e Sonakandës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2714333 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090416175853/http://wmf.org/watch2008/watch.php?id=S886 për lidhjen http://wmf.org/watch2008/watch.php?id=S886. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 nëntor 2024 16:16 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Fortesa e Sonakandës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2718838 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://archive.prothom-alo.com/detail/date/2010-04-22/ne%C3%ABs/58096. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 nëntor 2024 15:45 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Fortesa e Sonakandës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2826999 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150129171317/http://bangla.bdnews24.com/lifestyle/article763837.bdnews për lidhjen http://bangla.bdnews24.com/lifestyle/article763837.bdnews. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 gusht 2025 08:02 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Fortesa e Sonakandës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057601 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304201129/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sonakanda_Fort për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sonakanda_Fort. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 12:07 (CEST) hxk9gehhq4iwbr4gz937tvq8jy1gou5 1 366679 3057452 2718639 2026-10-15T18:39:01Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057452 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Armanitola]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2718638 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://tasneemtayebkabir.xn--ordpress-s1a.com/2012/06/27/the-armenian-church-legacy-of-a-bygone-era/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 nëntor 2024 04:47 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Armanitola]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057451 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180612140831/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 tetor 2026 20:39 (CEST) hlzjs2x9pwr6ft3ssc1vwwsdid5hvvc 0 371653 3057600 3004427 2026-10-16T10:06:13Z Candidyeoman55 186373 3057600 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = Cruz Azul | image = Club de Fútbol Cruz Azul logo.svg | upright = 0.85 | current = 2024–25 Cruz Azul season | fullname = Club de Futbol Cruz Azul S.A. de C.V. | nickname = {{Nowrap|''La Máquina''}}<br />{{Nowrap|''Los Celestes''}}<br />{{Nowrap|''Los Cementeros''}}<br />{{Nowrap|''Las Liebres''}} <br />{{Nowrap|''Los de La Noria''}} | short name = CAZ | founded = [[22 maj]] [[1927]] | ground = [[Estadio Olímpico Universitario]] | capacity = 58,445<ref>{{cite web|url=https://ligamx.net/cancha/estadio/7/estadio-olimpico-universitario|title=Estadio Olímpico Universitario|website=ligamx.net|access-date=8 janar 2025|language=es}}</ref> | chairman = {{Flamuri|Meksika}} Víctor Velázquez | manager = {{Flamuri|Meksika}} [[Vicente Sánchez]] | league = [[Liga MX]] | season = Apertura 2024 | position = Faza e rregullt: 1rë<br />Faza finale: Gjysemfinale | website = {{url|https://cfcruzazul.com/|cfcruzazul.com}} | pattern_la1 = _caz2425h | pattern_b1 = _caz2425h | pattern_ra1 = _caz2425h | pattern_sh1 = _caz2425h1 | pattern_so1 = _caz2425hl | leftarm1 = 00A2E8 | body1 = 00A2E8 | rightarm1 = 00A2E8 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 00A2E8 | pattern_la2 = _caz2425a | pattern_b2 = _caz2425a | pattern_ra2 = _caz2425a | pattern_sh2 = _caz2425a1 | pattern_so2 = _caz2425al | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = 00A2E8 | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _caz2425t | pattern_b3 = _caz2425t | pattern_ra3 = _caz2425t | pattern_sh3 = _caz2425t | pattern_so3 = _caz2425tl | leftarm3 = FFFFFF | body3 = FFFFFF | rightarm3 = FFFFFF | shorts3 = FFFFFF | socks3 = FFFFFF }} '''Club de Fútbol Cruz Azul''', i njohur më mirë si '''Cruz Azul''', është një klub futbolli meksikan i themeluar në 1927 nën emrin ''Club Deportivo Social y Cultural Cruz Azul'' dhe me qendër në [[Mexico City]], kryeqyteti i [[Meksikë]]. Klubi luan në [[Liga e Futbollit Meksikan|Liga MX]], divizioni më i lartë meksikan, ku ka fituar nëntë tituj. Rivalët e tij kryesorë janë [[Club América]] dhe [[Club Universidad Nacional|Pumas UNAM]]. ''Máquina'' luan gjithashtu dy klasikë të cementeros kundër [[Tigres UANL]] dhe [[CF Pachuca|Pachuca]], klube që u përkasin gjithashtu kompanive i specializuar në çimento. == Historia == === Origjina === Cruz Azul u themelua si Club Deportivo Cruz Azul më 22 mars 1927. Themeluesit ishin punëtorë të prodhuesit të çimentos ''Cemento Cruz Azul''. Skuadra luajti në qytetin e Jasso (tani pjesë e qytetit industrial [[Ciudad Cooperativa Cruz Azul]] që nga 1954) në [[Shteti i Hidalgo|Shtetin e Hidalgo]]. ''Cemento Cruz Azul'' ishte i vetmi sponsor zyrtar deri në vitin 1997, dhe mbetet një sponsor kryesor edhe sot. Guillermo Álvarez Marcia dhe Carlos Garcés ishin iniciatorët kryesorë të krijimit të klubit, i cili, me suksesin e tij të shpejtë sportiv, u drejtua shpesh për të përfaqësuar shtetin e Hidalgos në turnetë kombëtare amatore. Nga viti 1927 deri në vitin 1960, skuadra, e cila atëherë ishte amator, luajti disa herë në [[Mexico City]] kundër ekipeve rezervë të ekipeve profesionale të vendosura fort në [[Liga MX]] si [[Club América|America]], [[Club Necaxa|Necaxa]], [[Club de Fútbol Atlante|Atlante]], Asturias dhe [[CD Marte|Marte]]. ''Cemento Cruz Azul'' ndryshoi emrin e saj në ''Cooperativa Cruz Azul'' dhe në vitin 1960, suksesi i vazhdueshëm i ekipit nxiti menaxhmentin e ri të kompanisë së çimentos të ndërtonte [[Stadiumi i 10 Dhjetorit]] në Jasso, i cili u përurua në 1964. Skuadra hyri në botën profesionale duke iu bashkuar ''Segunda División'' (Second Division) për sezonin 1960/1961. === Kulmi i klubit (1970-1990) === Në 1963–64, nën drejtimin e trajnerit hungarez Jorge Marik, skuadra fitoi Segunda División, duke fituar të drejtën për të hyrë në elitën e futbollit meksikan. Një vend i tetë në sezoni i parë në Primera División i tejkaloi pritjet e tifozëve. Vetëm katër vjet më vonë, në fund të Sezonit 1968–69, Cruz Azul fitoi titullin kampion meksikan me [[Raúl Cárdenas]] si trajner. Cruz Azul ishte klubi më i shquar meksikan i viteve 70, me 6 kampionate të fituara midis viteve 1970 dhe 1980, katër prej tyre nën drejtimin e Raul Cardenas dhe dy të fundit me [[Ignacio Trelles]]. Kjo seri i dha klubit pseudonimin La Máquina (Makina), e cila përdoret ende sot si një pseudonim ekipi ndër të tjera. Pas dy dekadash thatësire, viti 1997 i solli klubit titullin e tetë dhe të fundit kombëtar deri më sot të Cruz Azul ([[Turneu Dimëror i Kampionatit Meksikan të Futbollit 1997|Turneu Invierno 1997]]), me trajnerin [[Luis Fernando Tena]]. Ky sukses e bëri Cruz Azul ekipin e parë meksikan të aftë për të fituar 8 tituj në më pak se 40 vjet. Në prill 2003, pas katër muajsh pa fitore, presidenti shkarkoi trajnerin e tij dhe të gjithë lojtarët e ekipit.<ref>shih Revistën Team n°1093 të 03/05/2003</ref> == Nderimet == * '''[[Liga MX]]: 9''' ** 1968/69, México 70, 1971/72, 1972/73, 1973/74, 1978/79, 1979/80, Invierno 1997, Guardianes 2021 * '''[[Copa México]]: 3''' ** 1969, 1997, Clausura 2013 * '''[[Campeón de Campeones]]: 3''' ** 1969, 1974, 2021 * '''[[CONCACAF Kupa e Kampionëve|Kupa e Kampionëve]]: 5''' ** 1969, 1970, 1971, 1996, 1997 * '''[[CONCACAF Liga e Kampionëve|Liga e Kampionëve]]: 1''' ** 2014 == Skuadra aktuale == ''Redaktuar më 17 janar 2025''<ref>{{cite web|title=Primer Equipo Varonil|url=https://cfcruzazul.com/plantel/primer-equipo-varonil/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240624031833/https://cfcruzazul.com/plantel/primer-equipo-varonil/|archive-date=24 qershor 2024|access-date=31 janar 2025|publisher=C.F. Cruz Azul|language=es}}</ref><ref>{{cite web|title=Cruz Azul Plantilla|url=https://ligamx.net/cancha/club/12566/cruz-azul#plantilla|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914090836/https://ligamx.net/cancha/club/12566/cruz-azul#plantilla|archive-date=14 shtator 2024|access-date=31 janar 2025|publisher=Liga MX|language=es}}</ref>{{Fs start|nonumber=|bg=0046AD|color=FFFFFF}} {{Fs player|no=1|nat=MEX|name=[[Andrés Gudiño]]|pos=GK}} {{Fs player|no=2|nat=MEX|name=[[Jorge Sánchez (footballer, born 1997)|Jorge Sánchez]]|pos=DF}} {{Fs player|no=3|nat=MEX|name=[[Omar Campos (footballer, born 2002)|Omar Campos]]|pos=DF}} {{Fs player|no=4|nat=Colombia|name=[[Willer Ditta]]|pos=DF}} {{Fs player|no=5|nat=MEX|name=[[Jesús Orozco (Mexican footballer)|Jesús Orozco]]|pos=DF}} {{Fs player|no=6|nat=MEX|name=[[Érik Lira]]|pos=MF}} {{Fs player|no=7|nat=POL|name=[[Mateusz Bogusz]]|pos=MF}} {{Fs player|no=8|nat=ARG|name=[[Lorenzo Faravelli]]|pos=MF}} {{Fs player|no=9|nat=MEX|name=[[Ángel Sepúlveda]]|pos=FW}} {{Fs player|no=10|nat=MEX|name=[[Andrés Montaño (footballer)|Andrés Montaño]]|pos=MF}} {{Fs player|no=11|nat=GRE|name=[[Giorgos Giakoumakis]]|pos=FW}} {{Fs player|no=14|nat=MEX|name=[[Alexis Gutiérrez]]|pos=MF}} {{Fs player|no=15|nat=URU|name=[[Ignacio Rivero]]|other=[[Captain (association football)|kapiteni]]|pos=MF}} {{Fs mid|nonumber=|bg=|color=}} {{Fs player|no=17|nat=MEX|name=[[Amaury García (footballer)|Amaury García]]|pos=MF}} {{Fs player|no=18|nat=ARG|name=[[Luka Romero]]|pos=MF}} {{Fs player|no=19|nat=MEX|name=[[Carlos Rodríguez (footballer, born 1997)|Carlos Rodríguez]]|other=[[Captain (association football)#Vice-captain|zv/kapiten]]|pos=MF}} {{Fs player|no=21|nat=URU|name=[[Gabriel Fernández (footballer, born 1994)|Gabriel Fernández]]|pos=FW}} {{Fs player|no=22|nat=MEX|name=Raymundo Rubio|pos=DF}} {{Fs player|no=23|nat=Colombia|name=[[Kevin Mier]]|pos=GK}} {{Fs player|no=26|nat=MEX|name=[[Carlos Vargas (footballer)|Carlos Vargas]]|pos=DF}} {{Fs player|no=29|nat=ARG|name=[[Carlos Rotondi]]|pos=MF}} {{Fs player|no=30|nat=MEX|name=[[Emmanuel Ochoa]]|pos=GK}} {{Fs player|no=32|nat=MEX|name=[[Cristian Jiménez (footballer, born 2002)|Cristian Jiménez]]|pos=MF}} {{Fs player|no=33|nat=ARG|name=[[Gonzalo Piovi]]|pos=DF}} {{Fs player|no=34|nat=MEX|name=Leonardo Sámano|pos=MF}} {{Fs player|no=35|nat=MEX|name=Luis Gutiérrez|pos=FW}} {{Fs end|nonumber=|bg=0046AD|color=FFFFFF}} == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Klube futbolli në Meksikë]] 85h0gwal5wgkxiav1smbbmial4tox7e 1 372597 3057604 2848246 2026-10-16T10:10:45Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057604 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Fortesa e Xhangalbarit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2749660 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241214011512/http://www.dailysangram.com/post/87734-%E0%A6%88%E0%A6%B6%E0%A6%BE-%E0%A6%96%E0%A6%BE%E0%A6%81%E0%A6%B0-%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%A7%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%80 për lidhjen http://www.dailysangram.com/post/87734-%E0%A6%88%E0%A6%B6%E0%A6%BE-%E0%A6%96%E0%A6%BE%E0%A6%81%E0%A6%B0-%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%A7%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%80. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 shkurt 2025 06:17 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Fortesa e Xhangalbarit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2848245 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241214015336/http://bonikbarta.com/news/2016-02-29/67817/%E0%A6%95%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8B%E0%A6%B0%E0%A6%97%E0%A6%9E%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A7%87-%E0%A6%88%E0%A6%B6%E0%A6%BE-%E0%A6%96%E0%A6%BE%E0%A6%81%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A6%A5%E0%A7%87 për lidhjen http://bonikbarta.com/news/2016-02-29/67817/%E0%A6%95%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8B%E0%A6%B0%E0%A6%97%E0%A6%9E%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A7%87-%E0%A6%88%E0%A6%B6%E0%A6%BE-%E0%A6%96%E0%A6%BE%E0%A6%81%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A6%A5%E0%A7%87/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 tetor 2025 12:55 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Fortesa e Xhangalbarit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057603 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150416021740/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jangalbari_Fort për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jangalbari_Fort. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190328192142/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Isa_Khan për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Isa_Khan. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190328192142/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Isa_Khan për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Isa_Khan. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150202002325/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Musa_Khan për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Musa_Khan. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 12:10 (CEST) ss96vkotrghhpb2i18elyjmtshtm3m9 14 375236 3057465 2772918 2026-10-15T19:21:31Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Përceptim]] te [[Kategoria:Perceptim]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3057465 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Kognicion]] [[Kategoria:Perceptim]] m3mlupqk06povfun599bzkkyi7yaao5 1 379302 3057560 2801034 2026-10-16T01:55:24Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057560 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Curzon Hall]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2801033 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240529183424/https://heritage.info.bd/the-beautiful-curzon-hall/ për lidhjen https://heritage.info.bd/the-beautiful-curzon-hall/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 maj 2025 12:44 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Curzon Hall]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057559 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220208012938/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Curzon_Hall për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Curzon_Hall. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181225042957/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Language_Movement për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Language_Movement. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220208012940/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Botanical_Garden për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Botanical_Garden. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 03:55 (CEST) huujaa9yfmrgk222mmy4zktneapgqrf 1 391381 3057589 3054926 2026-10-16T04:23:40Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Raphinha/Arkivi 1]] 3057589 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Raphinha/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} a3t7l4j40uglks3tovg48sijxed6hp3 14 393939 3057462 2889994 2026-10-15T19:21:30Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Përceptim]] te [[Kategoria:Perceptim]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3057462 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Mashtrim]] [[Kategoria:Perceptim]] [[Kategoria:Dukuri]] [[Kategoria:Simptoma ose shenja që përfshijnë çrregullime përceptuese]] 1cbigczb69ib8zznflmll8gfcom8cmd 14 393940 3057482 2890000 2026-10-15T19:24:52Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Përceptim vizual]] te [[Kategoria:Perceptim vizual]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3057482 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Iluzione]] [[Kategoria:Dukuri optike]] [[Kategoria:Perceptim vizual]] [[Kategoria:Paqartësi]] rleiuvfpx3y3pfqxuako39mz43ri2b0 14 393942 3057466 2890003 2026-10-15T19:21:31Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Përceptim]] te [[Kategoria:Perceptim]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3057466 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Shikim]] [[Kategoria:Sistem vizual]] [[Kategoria:Perceptim]] 2tf5vqabeq8tju10qw240vqcjkuo90r 3057480 3057466 2026-10-15T19:24:46Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kategoria:Përceptim vizual]] te [[Kategoria:Perceptim vizual]] pa lënë një ridrejtim 3057466 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Shikim]] [[Kategoria:Sistem vizual]] [[Kategoria:Perceptim]] 2tf5vqabeq8tju10qw240vqcjkuo90r 0 395322 3057590 3046676 2026-10-16T04:31:32Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057590 wikitext text/x-wiki {{Short description|Dokumente të shkruara në lëvoren e brendshme të mështeknave}} {{multiple image | total_width = 381px | caption_align = center | align = right | direction = vertical | header = Dorëshkrimet e Gilgitit | image1 = Buddhas, Gilgit, 627-628 CE.jpg | image2 = Samghatasutra book cover, Gilgit, 627-628 CE.jpg | footer = Kapakët e rrotullave të dorëshkrimit të Gilgitit, Buda, adhurues me hyjni budiste nga dorëshkrimi 3, porositur nga Devashirika dhe Atthokasimgha, [[627]]-[[628]].<ref name="H2018">{{harvnb|Twist|2018}}</ref><ref name="VH">{{cite web|last=von Hinüber|first=Oskar|url=https://www.metmuseum.org/metmedia/video/collections/asian/bronzes-of-ancient-gilgit|title=Bronzes of the Ancient Buddhist Kingdom of Gilgit|language=en|work=Metmuseum.org}}</ref> }} '''Dorëshkrimet në lëvore mështekne''' janë dokumente të shkruara në pjesën e brendshme të lëvroes së mështeknës, e cila përdorej zakonisht për të shkruar përpara prodhimit në masë të letrës. Dëshmitë për përdorimin e lëvores së mështeknës për të shkruar shkojnë shumë shekuj mbrapa dhe shfaqen në kultura të ndryshme. Dorëshkrimet më të vjetra në lëvore mështekne janë Tekstet e shumta të Budizmit Gandharan, nga afërsisht [[shekulli I]] i e.s., nga territori që tani është [[Afganistani]]. Ato përmbajnë ndër versionet më të hershme të njohura të shkrimeve domethënëse budiste, duke përfshirë një ''Dhammapada'', ligjëratat e Budës që përfshijnë tekstet e ''Sutrës së Rinocerontëve'', Avadanat dhe Abhidharmës. Dorëshkrimet sanskrite në lëvore mështekne të shkruara me shkrimin Brahmi, janë datuar në pak shekujt e para të erës sonë. Mjaft shkrimtarë të hershëm sanskritë, siç është [[Kalidasa]]s ({{Rreth|[[shekulli IV|shekullit të IV]]}}), Sushrutës ({{Rreth|[[shekulli III|shekullit të III]]}}) dhe Varahamihirës ([[shekulli VI]]) përdorimin përdorimin e lëvoreve të mështeknës për dorëshkrime. Lëvorja e ''[[Betula|Betula utilis]]'' (mështekna himalajase) përdoret akoma edhe sot në Indi dhe Nepal për të shkruar mantra të shenjta. Tekstet ruse të zbuluara në Veliki Novgorod, janë datuar afërsisht nga [[shekulli XI]] deri në [[shekulli XV|të XV]].<ref name="Drinka">{{harvnb|Drinka|2017|p=329}}</ref> Shumica e atyre dokumenteve janë letra të shkruara nga njerëz të ndryshëm në një dialekt vendor, [[Gjuhët lindore sllave|novgorodishten e vjetër]].<ref>{{harvnb|Feldbrugge|2017|pp=288–290}}</ref> Sistemi vendasi i shkrimit irlandez, Ogham, ndonjëherë i quajtur "alfabeti pemë", tradicionalisht i atribuuohej perëndisë Ogma, që shkroi një ndalim në mështeknë për Lughun, duke e paralajmëruar atë; teksti i këtij ndalimi mund të gjendet në Librin e Ballimotes. Shkronja e parë e Oghamit është ''beith''; ''beithe'' që do të thotë mështeknë {{Lang|en|birch}} në anglisht. == Dorëshkrimet Budiste Gandharane == [[File:Fragmentary_Buddhist_text_-_Gandhara_birchbark_scrolls_(1st_C),_part_31_-_BL_Or._14915.jpg|parapamje|majtas|379px|Fragmente të rrotullave prej lëvore mështekne të Gandharës ({{Rreth|shek. të I}})]] Dorëshkrimet budiste të shkruara në gjuhën gandhari janë me gjasa tekstet ekzistuese më të vjetra indike, që datojnë afërsisht nga [[shekulli I]] i e.s.. Ato u shkruan në lëvre mështekne dhe u depozituan në qypa balte. British Library i bleu atë në vitin [[1994]]. Ato ishin shkruar në shkrimin Kharoshthi dhe besohej se kanë ardhur nga [[Afganistani]], pasi dorëshkrime të ngjashme në lëvore mështekne janë zbuluar në Afganistanin Lindor.<ref name="AOS">{{harvnb|Salomon|1997|pp=353–358}}</ref> Që nga viti [[1994]], një koleksion i ngjashëm tekstesh gandhari nga e njëjta zonë, të quajtur Koleksioni Senior, është zbuluar.<ref name="SalomonGlass2000">{{harvnb|Richard Salomon|Andrew Glass|2000|p=xi}}</ref> Dorëshkrimet prej lëvore mështekne të British Library ishin në formën e rrotullave. ATo ishin shumë të brishta dhe tashmë ishin të dëmtuara. Ato kanë përmasa pesë deri në nëntë inç të gjera dhe përbëhen nga rrotulla të mbivendosura dymbëdhjetë deri në tetëmbëdhjetë inç të gjata, që ishin ngjitur bashkë për të formuar rrotulla më të gjata. Një fill i qepur përgjatë skajeve ndihmoi në mbajtjen e tyre bashkë. Shkrimi është shkruar në bojë të zezë. Dorëshkrimet ishin shkruar në të dy anët e rrotullave, duke filluar në krye në një anë, duke vazhduar me kthimin e rrotullës përmbys, në mënyrë që teksti të përfundonte në krye dhe mbrapa rrotullës. Rrotulla më e gjatë e padëmtuar nga koleksioni i British Library është tetëdhjetë e katër inç e gjatë.<ref name="AOS" /> [[Skeda:Manuscrit BnF pali 715-A.jpg|parapamje|228px|Dorëshkrim i Dhammapadas në karaktere Gandhari dhe Kharoshti, pjesë e Dorëshkrimeve Budiste Gandharane, [[Bibliothèque nationale de France|BNF]]]] Tekstet me gjasa janë hartuar nga sekti Dharmaguptaka dhe ka të ngjarë që "përfaqësojnë një fraksion të rastësishëm por të arsyeshëm të asaj që me gjasa ishte një grup më i madh tekstesh të ruajtur në bibliotekën e manastirit të sektit Dharmaguptaka në Nagarahara", sipas Richard Salomon.<ref>{{harvnb|Richard Salomon|1999|p=181}}</ref> Koleksioni përfshin një larmi komentarësh dhe sutrash të të njohura, duke përfshirë një ''Dhammapada'', ligjëratë e [[Gautama Buddha|Budës Gautama Shakjamuni]], që përfshin tekstet e ''Sutrës së Rinocerontëve'', avadanat dhe abhidharmës.<ref>{{harvnb|Salomon|1999}}</ref> Gjendja e rrotullave tregon se ato tashmë ishin në gjendje të dobët dhe të fragmentuara nga koha që ato ishin të depozituara në poçe balte. Studjuesit konkludojnë se rrotullat e fragmentuara ishte vendosur në një izolim ritual, në mënyrë shumë të ngjashme me tekstet judeje të depozituara në një genizah.<ref name="AOS" /> == Dorëshkrimet sanskrite dhe brahmi == [[File:5th to 6th century Bower manuscript, Sanskrit, early Gupta script, Kucha Xinjiang China, 4 folio pages.jpg|parapamje|majtas|354px|Dorëshkrimi Bower, shloka dhe një traktat mjekësor në gjuhën sanskrite, përfshirë një Compedium budist Navanitaka, një tekst kushtuar hyjnive dhe të urtëve hindu, [[shekulli V]]-VI, zbuluar në Kuça, [[Sinkiang]], Kinë]] Lëvroja e ''[[Betula|Betula utilis]]'' (mështekna himalajase) është përdorur prej shekujsh në Indi si mjet shkrimi dhe tekste në shkrime të ndryshme. Përdorimi i saj ishte veçanërisht i mbizotërues në [[Kashmiri]]n historik. Përdorimi i lëvores si letër është përmendur nga shkrimtarët e hershëm sanskritë siç është [[Kalidasa]] ({{Rreth}} shekullit të IV), Sushrutës ({{Rreth|shekullit të III) dhe Varahamihirës ([[shekulli VI]]). Në Kashmir, studjuesit e hershëm ritregonin se të gjithë librat e tyre shkruheshin mbi lëvore mështekne himalajase deri në shekullin e XVI.<ref name="Müller">{{harvnb|Müller|1881|pp=335–336fn}}</ref> Një fragment i një rrotulle lëvoreje mështekne në sanskritisht, në shkrimin brahmi, ishte pjesë e koleksionit të rrotullave gandharane të British Library. Mendohet se ajo i përket Indisë Veriore, duke datuar dikur gjatë shkujt e parë të erës sonë.<ref name="Olivelle2006">{{harvnb|Patrick Olivelle|2006|pp=356–357}}</ref> Dorëshkrime lëvoreje mështekne në shkrimin brahmi u zbuluan në manastirin e lashtë budist në Jaulian, afër Taksilës në Punxhabin Pakistanez dhe të datuara nga [[shekulli V]] i e.s.<ref name="Behrendt2003">{{harvnb|Kurt A. Behrendt|2003|pp=35–36}}</ref> [[File:Birch_bark_MS_from_Kashmir_of_the_Rupavatra_Wellcome_L0032691.jpg|parapamje|372px|një dorëshkrim në lëvore mështekne nga Kashmiri i ''Rupavataras'', një tekst gramatik mbështetur në gramatikën sanskrite të Paninit (datuar në v. [[1663]])]] Dorëshkrimi Bakhshali përbëhet nga mjaft fragmente lëvoresh mështekne të shkruara në sanskritisht dhe prakritisht, në shkrimin Sharada. Mbështetur te gjuha dhe përmbajtja, është vlerësuar se duhet të jetë midis [[shekulli II|shekullit të II]] dhe [[shekulli III|të III]] të e.s.. Teksti diskuton teknika të ndryshme matematike.<ref>{{harvnb|John Newsome Crossley|Anthony Wah-Cheung Lun|Kangshen Shen|Shen Kangsheng|1999}}</ref><ref name="Bodleian">{{Cite web|title=The Bakhshali Manuscript|work=Treasures of the Bodleian|publisher=University of Oxford Bodleian Library|language=en|url=http://treasures.bodleian.ox.ac.uk/The-Bakhshali-Manuscript|archive-date=5 tetor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111005013320/http://treasures.bodleian.ox.ac.uk/The-Bakhshali-Manuscript|url-status=dead}}</ref> Një koleksion i madh rrotullash lëvoresh mështekne u zbuluan në Afganistan gjatë luftës civile në shekullin e XX dhe fillimin e shekullit të XXI, me gjasa në [[Budat e Bamijanit|Shpellat e Bamijanit]]. Afërsisht 3,000 fragmente rrotullash janë në sanskritisht ose sanskritishten budiste, në shkrimin brahmi dhe datojnë nga një periudhë nga [[shekulli II]] deri në [[shekulli VIII|shekullin e VIII]].<ref name="Olivelle2006" /> [[Skeda:Bakhshali manuscript.jpg|parapamje|majtas|358px|Paraqitja e një ekuacioni kubik nga një nga Dorëshkrimet Bakhashali, [[shekulli III]]-IV]] Dorëshkrimi Bower është një nga tekstet më të vjetra në sanskritisht në lëvore mështekne në shkrimin brahmi. Ai përfshin mjaft tekste që mbulojnë subjekte që përfshijnë një traktat mjekësor dhe proverba. Ai u zbulua në Kuça (tashmë në Prefekturën Aksu në [[Sinkiang]] të Kinës), një mbretëri budiste në veri të [[Rruga e Mëndafshit|Rrugës së Mëndafshit]] që vlerësohet se i përket afërsisht vitit [[450]] të e.s..<ref name="Diringer1953">{{harvnb|David Diringer|1953|p=361}}</ref> Dorëshkrimet e Gilgitit janë tekste budiste të zbuluara në Zonën e Gilgitit në Pakistan në vitin [[1931]] që përfshijnë sutra të ndryshme, duke përfshirë Sutrën e Zambakut, bashkë me përralla, mjekësi dhe filozofi. Ato janë datuar afërsisht nga [[shekulli V]]-[[shekulli VI|VI]] dhe janë shkruar në sanskritishten budiste në shkrimin sharada.<ref name="Marwah">{{Cite journal|author=Gyan Marwah|title=Gilgit Manuscript — Piecing Together Fragments of History|journal=The South Asian Magazine|url=http://www.the-south-asian.com/Aug2004/Gilgit_manuscript.htm|location=Harjana, Indi|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=India: Rare Buddhist Manuscript Lotus Sutra Released|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-17935041|date=3 maj 2012|work=BBC News|language=en}}</ref> Dorëshkrimet e Gilgitit përmbanjë tekste të Devikavakës, një himn që lëvdon hyjneshën Durga, që mendohej se mbronin personin që i mbante ato nga ndikimet e këqija si një hajmali ose magji mbrojtëse.<ref>{{cite web|title=Devīkavaca|publisher=Cambridge Digital Library|url=http://cudl.lib.cam.ac.uk/view/MS-ADD-01578|language=en}}</ref> Një shembull i këtyre teksteve në shkrimin [[devanagari]] nga [[Nepali]] mbahet në Cambridge University Library (MS Add. 1578). [[Skeda:Samghatasutra page, Gilgit, 627-628 CE.jpg|parapamje|358px|Një faqe e Samghata Sutras, porositura nga Devashirika dhe Atthokasimgha, [[627]]-[[628]]. Pjesë e Dorëshkrimeve të Gilgitit]] Korpusi i dorëshkrimeve të Gilgitit përfshijnë vepra kanonike dhe jo kanonike të Budizmit, që hedhin dritë mbi evoluimin e letërsisë fetare dhe filozofike sanskrite, kineze, koreane, japoneze, mongole, mançu dhe tibetiane. Ato janë përfshirë në rregjistrina e Kujtesës Botërore të [[UNESCO]]-s në vitin [[2017]].<ref>{{Cite web|title=Gilgit Manuscript|work=Memory of the World Register|language=en|url=https://portal.unesco.org/ci/en/ev.php-URL_ID=22448&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|publisher=[[UNESCO]]|url-status=dead|archive-date=22 shtator 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080922013344/http://portal.unesco.org/ci/en/ev.php-URL_ID%3D22448%26URL_DO%3DDO_TOPIC%26URL_SECTION%3D201.html}}</ref> Shumë nga dorëshkrimet origjinale nga Gilgiti mund të gjenden në National Archives of India dhe Pratap Singh Museum në Srinagar. Dy dorëshkrime të koleksionuar nga orientalisti Sir Aurel Stein ndodhen në British Library në Londër. Ata përfshijnë një version të rrallë në letër të Sutrës së Zambakut.<ref>{{harvnb|Andrew Skilton|2000|pp=66-86}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Lëvorja e mështeknës përdoret akoma në disa pjesë të Indisë dhe [[Nepali]]t për të shkruar [[mantra]]t e shenjta.<ref name= "Müller" /><ref name="Wheeler">{{harvnb|Wheeler|2008|p=119}}</ref> Kjo praktikë përmendet për herë të parë rreth shekullit të VIII ose të IX, te Lakshmi Tantra.<ref name="Gupta">{{harvnb|Gupta|1972|p=xxi}}</ref> Në skulpturën indiane, një dorëshkrim në lëvore mështekne është lehtësisht i identifikueshëm nga varja. Ndërsa një dorëshkrim në gjethe palme është i ngurtë. == Dorëshkrimet e sllavishtes lindore == [[Skeda:Birch bark document №531.png|parapamje|majtas|487px|Dokumenti nr. 531 prej lëvoreje mështekne nga dokumentet e Novgorodit, [[1200]]-[[1220]], Rusi]] Më 26 korrik 1951, gjatë gërmimeve në Novgorod, Nina Fyodorovna Akulova zbuloi dorëshkrimin e parë rus në lëvore mështekne në një [[Stratigrafia (në arkeologji)|shtresën stratigrafike]] të datuar rreth vitit [[1400]].{{sfn|Schaeken|2018|p=xi}} Deri në vitin [[2018]], u zbulua një tërësi prej 1,222 sendesh në 12 qytete, nga të cilat 1,113 u zbuluan në Novgorod.{{sfn|Schaeken|2018|pp=19–20}} Në Rusi, jashtë Novgorodit, të tjerët u gjetën në Staraja Rusa (49), Torzhok (19), [[Smolensku|Smolensk]] (16), Pskov (8), Tver (5), [[Moska|Moskë]] (4), Rjazan (1) dhe Vologda (1).{{sfn|Schaeken|2018|pp=19–20}} Jashtë Rusisë, pjesa tjetër u zbulua në Mstsislav (2) dhe Vitebsk (1) në [[Bjellorusia|Bjellorusi]] dhe në Zvenihorod (3) në [[Ukraina|Ukrahinë]].{{Sfn|Schaeken|2018|pp=19–20}} Nga dokumentet në lëvore mështekne të zbuluara në Rusi, 90% u gjetën në Novgorod dhe 97% u gjetën në të njëjtin rajon historik të Novgorodit.{{sfn|Schaeken|2018|p=20}} Në rusisht, studimi i letrave në lëvore mështekne është i njohur informalisht si ''berestologija'', nga fjala ''berjosta'' për lëvoren e jashtme të mështeknës.{{sfn|Schaeken|2018|p=xii}} Më pak se 3% e Novgorodit mesjetar është studjuar në mënyrë sistematike dje Valentin Janin, kreu i Ekspeditës Arkeologjike të Novgorodit, vlerëson se më shumë sesa 20,000 mbeten për tu zbuluar vetëm në Novgorod.{{sfn|Schaeken|2018|p=22}} Megjithëse letrat në lëvore mështekne nuk përmbajnë data eksplicite, arkeologët kanë qenë të aftë ti datojnë ato me një saktësi prej 10 deri në 15 vjetë duke përdorur metoda që përfshijnë [[Stratigrafia|stratigrafinë]] dhe dendrokronologjinë. Ato mund të madje edhe më saktësisht nëse përmenden emra ose ngjarje historike.{{sfn|Schaeken|2018|p=27}} [[Skeda:Новгородская грамота 109 от Жизномира к Микуле 12 век.jpg|parapamje|345px|Letra nr. 109 prej lëvoreje mështekne, {{Rreth}} [[shekulli XII]], Veliki Novgorod, Rusi]] Zbulimi i fundit i dokumenteve prej mështekne, ashtu si dhe gjendja e tyre mirë e ruajtjes, shpjegohet nga një shtresë e thellë kulturore në Novgorod (deri në tetë metra, ose 25 këmbë) dhe terreni baltor i [[Deltina|deltinës]], i cili e pengon veprimin e oksigjenit. Gërmimet serioze në Novgorod filluan vetëm në vitin [[1932]], megjithëse disa përpjekje ishin bërë në shekullin e XIX. Megjithëse ekzistenca e tyre përmendej në disa dorëshkrime të sllavishtes lindore (bashkë me një përmendje të shkrimit të sllavëve në "dru të bardhë" nga Ibn al-Nadim),<ref>{{harvnb|Wellisch|1986}}</ref> Janë zbuluar gjithashtu mbi dyqintë stiluse, kryesisht prej [[hekuri]], disa prej [[kocka|kocke]] ose [[bronxi]]. Andrej Zaliznjak i dallon dorëshkrimet në Novgorod nga "rusishtja e vjetër mbidialektore".{{sfn|Dekker|2018|p=11|loc=Chapter 1.5}} Dorëshkrime të tjera në Novgorod tregojnë gjithashtu forma të veçanta të dialektit verior të rusishtes.{{sfn|Greenberg|2017|p=519}} Pasi [[Gjuha sllavishte kishtare|sllavishtja kishtare]] përdorej në shkrimet liturgjike dhe fetare, ndërsa një varietet mbi-rajonal përdorej për tregtinë, është e paqartë deri në çfarë shtrirje novgorodianët në atë kohë do ti kenë konsideruar ato gjuhë të ndryshme apo rregjistra të veçantë të një gjuhe të vetme.{{sfn|Dekker|2018|p=11}} Gjithashtu, ka disa variacione në letrat në lëvore mështekne për shkak të mungesës së standardizimit, që shihet me gjuhët letrare moderne.{{sfn|Schaeken|2018|p=52}} Disa tekste janë shkruar gjithashtu në një përzierje të sllavishtes kishtare dhe novgorodishtes së vjetër, por të tjerat janë shkruar në një gjuhë të pastër popullore.{{sfn|Schaeken|2018|p=52}} Gjuha e zbuluar në dorëshkrimet në lëvore mështekne përfaqësojnë të folurën më të afërt me gjuhën e vjetër popullore ruse.<ref>{{harvnb|Sussex|Cubberley|2006|p=81}}</ref><ref name="Drinka"/> [[Skeda:Birch bark document 210.jpg|parapamje|majtas|345px|Shënime nga fletorja e detyrave të Onfimit, një djalë i vogël nga Novgorodi në vitet [[1220]]-[[1260]]<ref>{{Cite web|title=Древнерусские берестяные грамоты. Грамота №202|work=Gramoty.ru|language=ru|url=http://gramoty.ru/index.php?no=202&act=full&key=bb|archive-date=24 nëntor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151124003925/http://gramoty.ru/index.php?no=202&act=full&key=bb|url-status=dead}}</ref>]] Sipas Janinit dhe Zaliznjakut, shumica e dokumenteve janë letra të zakonshme nga njerëz të ndryshëm të shkruara në atë që konsiderohet si një dialekt vernakular. Letrat kanë një natyrë personale ose sipërmarrëse. Pak dokumentë përfshijnë shprehje lapërdhare të përpunuara. Shumë pak dokumente janë shkruar në sllavishten kishtare dhe vetëm një në [[Gjuha e vjetër norse|norsishten e vjetër]]. Ushtrimet shkollore dhe vizatimet nga një djalë i vogël i quajtur Onfim kanë tërhequr shumë vëmendje.<ref>*{{harvnb|Schaeken|2012|pp=101–105}}</ref><ref>*{{harvnb|Janin|1990|p=84}}</ref>{{sfn|Schaeken|2018|p=109}} Meqë dorëshkrimet janë shkruar nga njerëz laik dhe përbëhen nga shënime të rastësishme, është sugjeruar se kishte arsimim të hapur përgjatë pjesëve të mëdha të shoqërisë urbane në Rusinë mesjetare; sipas një vlerësimi, 20% e popullsisë mashkullore urbane në qytet-shtetet ruse dinin shkrim dhe lexim rreth mesit të shekullit të XIII.{{sfn|Rakhlin|Kornilov|Grigorenko|2017|p=393}} [[Skeda:Берестяная грамота №220.jpg|parapamje|347px|Letër në lëvore mështekne nga Novgorodi, [[1100]]-[[1120]]]] Përmbajtja e shkrimeve në lëvore mështekne përfshinte jo vetëm shkrime fetare, por edhe dokumente të vdekjes së princave, përfundime paqeje, mbërritje dinjitarësh, vargje popullore dhe proverba vendore, madje edhe [[Shkarravinë|budallalëqe]]. Ndërsa çështjet ligjore përfshinin akuzime, dëshmi dhe proçedura dëshmie, pagesa dhe gjoba, vjedhje, mashtrime ashtu si dhe rrahje të gruas. Një shkrim personal mundan shkruan "Shite shtëpinë dhe eja në Smolensk ose Kiev; buka është lirë; nëse nuk mund të vish, më shkruaj rreth shëndetit tënd".<ref name=":0">{{harvnb|Franklin|1985|pp=5–7}}</ref> Një nga letrat më të vogla prej lëvore mështekne të gjetura është letra nr. 79, e cila nuk është më e madhe sesa 6 x 1.5 cm, ndërsa nr. 397 është 4.6 x 2.6 cm. Nga ana tjetër, nr. 519 është 47.2 x 16 cm.{{sfn|Schaeken|2018|p=33}} Nga ato ku tekstet janë ruajtur në tërësinë e tyre, shumica janë më shumë se 20 fjalë të gjata, me pak që i tejkalojnë 50 fjalë. Më e gjata, e gjetur në Moskë (Moska 3), përmban 52 rreshta dhe rreth 370 fjalë.{{sfn|Schaeken|2018|p=35}} E dyta më e gjatë, nr. 531, është 166 fjalë. Shumica e letrave prej lëvoreje mështekne kanë tekst që mungon, me vetëm një të katërtën e gjithë korpusit që ka tekste të plota.{{sfn|Schaeken|2018|p=35}} == Dorëshkrimet finike == [[Skeda:Birch-bark letter 292 real.jpg|parapamje|358px|Letra prej lëvoreje mështekne nr. 292, teksti më i vjetër i njohur në [[Gjuha finlandeze|gjuhën finike]] (gjysma e parë e shek. të XIII)]] Letra nr. 292 prej lëvoreje mështekne nga gërmimet e Novgorodit (e zbuluar në vitin [[1957]]) është dokumenti më i vjetër i njohur në ndonjë gjuhe finike. Është datuar nga fillimi i shekullit të XIII. Gjuha e përdorur në dokument mendohet se është një formë arkaike e gjuhës së folur në Olonets Karelia, një dialekt i gjuhës karele. == Shkrimet e bëra në Bashkimin Sovjetik == [[Skeda:Kārlis Roberts Kalevics letter.png|parapamje|majtas|291px|Letër prej lëvoreje mështekne nga [[Siberia]] e Kārlis Roberts Kalevics ([[1877]]–[[1945]])<ref name="krk">[https://www.loc.gov/resource/gdcwdl.wdl_07425/?sp=2&r=-0.19,-0.039,1.38,0.771,0 Image 2 of Letter on Birch Bark from Siberia] nga Kārlis Roberts Kalevics, 1 tetor 1941</ref>]] Ka letra prej lëvoreje mështekne të shkruara në shekullin e XX, në mënyrë më të shquar nga viktimat e shtypjes së [[Stalinizmi|Regjimit Stalinist]] të [[Bashkimi Sovjetik|Bashkimit Sovjetik]]. Njerëzit në vendbanimet e detyruara sovjetike dhe kampet e [[Gulagu]]t në Siberi përdornin rripa lëvoreje mështekne për të shkruar letra për të dashurit e tyre në shtëpi, për shkak të mungesës së letrës. Në vitin [[2023]], letrat prej lëvoreje mështekne nga [[Siberia]], u kandiduan nga [[Estonia]], [[Letonia]], [[Lituania]], [[Polonia]] dhe [[Ukraina]] për tu përfshirë në rregjistrin e "Kujtesës së Botës" të [[UNESCO]]-s si Letrat prej lëvoreje mështekne nga Siberia (1945–1965).<ref>[https://unn.ua/en/news/letters-on-birch-bark-written-by-ukrainian-political-prisoners-from-siberia-will-be-included-in-the-unesco-heritage-list-ministry-of-culture Letters on birch bark written by Ukrainian political prisoners from Siberia will be included in the UNESCO heritage list – Ministry of Culture]</ref><ref name="err_ee">[https://news.err.ee/1609178587/baltics-poland-ukraine-submit-gulag-birch-bark-letters-to-unesco-register Baltics, Poland, Ukraine submit gulag birch bark letters to UNESCO register]</ref> Gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], gazetat dhe fletushkat propagandistike të publikuara nga luftëtarët guerilë ndonjëherë shtypeshin mbi lëvore mështekne, për shkak të mungesës së letrës.<ref>{{Cite web|title=Guerilla press of the Oryol Region during the years of war|url=http://history.milportal.ru/2014/04/partizanskaya-pechat-orlovskoj-oblasti-v-gody-vojny/|language=en|archive-date=25 shkurt 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170225051447/http://history.milportal.ru/2014/04/partizanskaya-pechat-orlovskoj-oblasti-v-gody-vojny/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Гусман "просветил" Фетисова|url=https://rg.ru/2003/10/07/vystavka.html|website=Российская газета|language=ru|date=7 tetor 2003}}</ref> == Shiko gjithashtu == {{Div col|colwidth=13em|rules=yes|gap=1em|style=colomn-count:3|small=yes}} * [[Dorëshkrimet në gjethe palme]] * [[Dorëshkrimet e librave të palosshëm]] * [[Dorëshkrimet në fasha bambuje dhe druri]] * [[Rrotullat e varura]] * [[Papirusi]] * [[Letra]] * [[Makimono]] * [[Emakimono]] * [[Kakemono]] * [[Miniatura Indiane]] * [[Historia e miniaturës]] * [[Betula]] * [[Rusi i Kievit]] * [[Rus]] * [[Dinastia Rurik]] * [[Historia e librit]] * [[Paleografi]]a * [[Paleografia latine]] * [[Dorëshkrimi i librave]] * [[Kodikologjia]] * [[Kodiku]] * [[Rrotulla e shkrimit]] * [[Tangka]] * [[Indologjia]] * [[Mahabharata]] * [[Ramajana]] * [[Feja historike vedike]] * [[Periudha Vedike]] * [[Vedat]] * [[Letërsia sanskrite]] * [[Valmiki]] * [[Manusmriti]] * [[Fetë darmike]] * [[Hinduizmi]] * [[Mitologjia hindu]] * [[Puranat]] * [[Vastu shastra]] * [[Shilpa shastra]] * [[Xhainizmi]] * [[Budizmi]] * [[Theravada]] * [[Mahajana]] * [[Zen]] * [[Budizmi tibetian]] * [[Budizmi kinez]] * [[Mantra]] {{Div col end}} == Citime fundore == {{Reflist|39em}} == Bibliografia == * {{Cite book|author=Kurt A. Behrendt|year=2003|publisher=Brill|language=en|url=https://books.google.com/books?id=C9_vbgkzUSkC&pg=PA35|title=Handbuch Der Orientalistik: India. The Buddhist Architecture of Gandhāra|isbn=978-90-04-13595-6}} * {{Cite book|author1=John Newsome Crossley|author2=Anthony Wah-Cheung Lun|url=https://books.google.com/books?id=eiTJHRGTG6YC|title=The Nine Chapters on the Mathematical Art: Companion and Commentary|author3=Kangshen Shen|author4=Shen Kangsheng|year=1999|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=0-19-853936-3}} * {{Cite book|last=Dekker|first=Simeon|title=Old Russian Birchbark Letters: A Pragmatic Approach|url=https://books.google.com/books?id=AV1cswEACAAJ|year=2018|publisher=Brill|isbn=978-90-04-36238-3|language=en}} * {{Cite book|author=David Diringer|title=The Book Before Printing: Ancient, Medieval, and Oriental|url=https://books.google.com/books?id=7NVKLKY4jIcC|publisher=Courier Dover Publications|year=1953|language=en}} * {{Cite book|last=Drinka|first=Bridget|publisher=[[Cambridge University Press]]|url=https://books.google.com/books?id=r53cDQAAQBAJ|title=Language Contact in Europe: The Periphrastic Perfect Through History|date=16 shkurt 2017|language=en|isbn=978-0-521-51493-4}} * {{Cite book|last1=Feldbrugge|first1=Ferdinand J. M.|chapter=Novgorod Birch-Bark Documents|url=https://books.google.com/books?id=TDI9DwAAQBAJ|title=A History of Russian Law: From Ancient Times to the Council Code (Ulozhenie) of Tsar Aleksei Mikhailovich of 1649|date=2 tetor 2017|language=en|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-35214-8|pages=288–290}} * {{Cite journal|last=Franklin|first=Simon|journal=Speculum|volume=60|issue=1|year=1985|url=https://www.jstor.org/stable/2852132|title=Literacy and Documentation in Early Medieval Russia|doi=10.2307/2852132|jstor=2852132|issn=0038-7134|language=en|url-access=subscription|pages=5–7}} * {{Cite book|last=Greenberg|first=Marc L.|editor-last=Kapović|editor-first=Mate|chapter=Slavic|url=https://books.google.com/books?id=8i0lDwAAQBAJ|title=The Indo-European Languages|date=20 janar 2017|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-317-39153-1|language=en|pages=519–551}} * {{Cite book|author-last=Gupta|author-first=Sanjukta|publisher=Brill Archive|year=1972|url=https://books.google.com/books?id=ztEUAAAAIAAJ|title=Laksmi Tantra: A Pancaratra Text; Orientalia Rheno-traiectina; v.15|language=en|isbn=900403419-6}} * {{Cite journal|author-last=Janin|author-first=Valentin L.|date=shkurt 1990|title=The Archaeology of Novgorod|journal=Scientific American|language=en}} * {{Cite journal|author=Gyan Marwah|title=Gilgit Manuscript — Piecing Together Fragments of History|url=http://www.the-south-asian.com/Aug2004/Gilgit_manuscript.htm|journal=The South Asian Magazine|location=Harjana, Indi|language=en|ref=none}} * {{Cite book|author-last=Müller|author-first=Friedrich Max|year=1881|volume=2|url=https://books.google.com/books?id=WuZYAAAAMAAJ|title=Selected Essays on Language, Mythology and Religion|publisher=Longmans, Green, and Co.|language=en}} * {{Cite book|author=Patrick Olivelle|title=Between the Empires: Society in India 300 BCE to 400 CE|url=https://books.google.com/books?id=efaOR_-YsIcC&pg=PA356|date=13 korrik 2006|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-530532-6}} * {{Cite book|last1=Rakhlin|first1=Natalia|last2=Kornilov|first2=Sergey A.|last3=Grigorenko|first3=Elena L.|url=https://books.google.com/books?id=t-w0DwAAQBAJ|title=Learning to Read across Languages and Writing Systems|chapter=Learning to Read Russian|date=12 tetor 2017|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-1-107-09588-5|language=en}} * {{Cite journal|last=Salomon|first=Richard|journal=The Journal of the American Oriental Society|url=https://www.questia.com/read/1G1-19728985|volume=117|issue=2|date=1 prill 1997|title=A Preliminary Survey of Some Early Buddhist Manuscripts Recently Acquired by the British Library|publisher=American Oriental Society|doi=10.2307/605500|language=en|jstor=605500|url-access=subscription|pages=353–358|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029080037/https://www.questia.com/read/1G1-19728985/a-preliminary-survey-of-some-early-buddhist-manuscripts|archive-date=29 tetor 2019|access-date=11 shkurt 2026}} * {{Cite book|last=Salomon|first=Richard|year=1999|title=Ancient Buddhist Scrolls from Gandhāra|publisher=University of Washington Press|language=en|location=Sjatëll|isbn=0-295-97769-8}} * {{Cite book|author=Richard Salomon|title=Ancient Buddhist Scrolls from Gandhāra: The British Library Kharosthī Fragments|others=Raymond Allchin dhe Mark Barnard|publisher=Sjatëll: University of Washington Press; Londër: The British Library|year=1999|language=en}} * {{Cite book|author1=Richard Salomon|author2=Andrew Glass|publisher=University of Washington Press|url=https://books.google.com/books?id=cTmN8Xs9xBkC|title=A Gāndhārī Version of the Rhinoceros Sūtra: British Library Kharoṣṭhī Fragment 5B|year=2000|language=en|isbn=978-0-295-98035-5}} * {{Cite book|last=Schaeken|first=Jos|publisher=Amsterdam University Press|year=2012|url=https://books.google.com/books?id=WSjrvm_c57kC|title=Stemmen Op Berkenbast: Berichten Uit Middeleeuws Rusland: Dagelijks Leven en Communicatie|language=en|isbn=978-90-8728161-8}} * {{Cite book|last=Schaeken|first=Jos|title=Voices on Birchbark: Everyday Communication in Medieval Russia|url=https://books.google.com/books?id=W5GFDwAAQBAJ|date=5 nëntor 2018|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-38942-7|language=en}} * {{Cite journal|author=Andrew Skilton|journal=Central Asiatic Journal|volume=44|issue=1|url=https://www.stor.org/stable/41928222|title=The Gilgit Manuscript of the Samadhiraja Sutra|year=2000|publisher=Harrassowitz Verlag|language=en|pages=66-86}}{{Lidhje e vdekur}} * {{Cite book|last1=Sussex|first1=Roland|last2=Cubberley|first2=Paul|title=The Slavic Languages|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2006|language=en|location=Kembrixh|isbn=978-0-521-22315-7}} * {{Cite journal|last=Twist|first=Rebecca L.|title=Images of the Crowned Buddha along the Silk Road: Iconography and Ideology|url=https://www.mdpi.com/2076-0787/7/4/92|journal=Humanities|volume=7|issue=4|year=2018|doi=10.3390/h7040092|doi-access=free|language=en}} * {{Cite book|author-last=Wheeler|author-first=David Martyn|title=Hortus Revisited: A 21st Birthday Anthology|url=https://books.google.al/books?id=_2pHvgAACAAJ|language=en|publisher=Frances Lincoln|year=2008|location=Londër|isbn=978-0-7112-2738-5}} * {{Cite book|last=Wellisch|first=Hans H.|title=The First Arab Bibliography: Fihrist al- ʻulum|date=dhjetor 1986|url=https://www.ideals.illinois.edu/bitstream/handle/2142/3825/gslisoccasionalpv00000i00175.pdf|publisher=University of Illinois, Graduate School of Library and Information Science|oclc=15111521|language=en|issn=0276-1769|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702212424/https://www.ideals.illinois.edu/bitstream/handle/2142/3825/gslisoccasionalpv00000i00175.pdf|archive-date=2 korrik 2020}} == Lidhje të jashtme == {{Commons category|Birch bark manuscripts|Dorëshkrimet në lëvore mështekne}} {{Wiktionary|berestology}} * [https://gandhari.org Gandhari.org] Complete Corpus, Catalog, Bibliography and Dictionary of Gāndhārī texts * [http://www.bl.uk/onlinegallery/sacredtexts/gandhara.html British Library Gandharan Scrolls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180808104259/http://www.bl.uk/onlinegallery/sacredtexts/gandhara.html |date=8 gusht 2018 }} * [https://web.archive.org/web/20140911211001/http://ebmp.org/ The Early Buddhist Manuscripts Project at University of Washington] * [http://slavic.uchicago.edu/archived/bblphotos University of Chicago Novgorodian Scrolls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200424201020/https://slavic.uchicago.edu/archived/bblphotos |date=2020-04-24 }} * [http://gramoty.ru/ 956 Russian birch bark documents with modern translations] (rusisht) * [https://cudl.lib.cam.ac.uk/view/MS-ADD-01578 Devīkavaca] at Cambridge University Library * [http://oapen.org/search?identifier=418530;keyword=schaeken ''Stemmen op Boombast''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140810135908/http://oapen.org/search?identifier=418530;keyword=schaeken |date=10 gusht 2014 }}, monografi nga Jos Schaeken mbi ''beretsy'' i Novgorodit (shkarkimi i lirë) [[Kategoria:Artefakte arkeologjike]] [[Kategoria:Betula]] [[Kategoria:Dokumente historike]] [[Kategoria:Dorëshkrime sipas llojit]] [[Kategoria:Sllavistikë]] [[Kategoria:Ukraina mesjetare]] [[Kategoria:Studime aziatike]] [[Kategoria:Historia e Azisë Jugore]] [[Kategoria:Kultura sllave]] [[Kategoria:Trashëgimi botërore në Indi]] [[Kategoria:Fe indiane]] [[Kategoria:Faqe që përdorin shumë imazhe me imazhe të shkallëzuara automatikisht]] 5dvtd8fmm78z6r1xvtkviu38hmk9rrq 1 395350 3057591 2905494 2026-10-16T04:31:34Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057591 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dorëshkrimet në lëvore mështekne]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2900100 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180808104259/http://www.bl.uk/onlinegallery/sacredtexts/gandhara.html për lidhjen http://www.bl.uk/onlinegallery/sacredtexts/gandhara.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 shkurt 2026 09:57 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dorëshkrimet në lëvore mështekne]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2904072 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.stor.org/stable/41928222. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.stor.org/stable/41928222. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://oapen.org/search?identifier=418530;keyw[ord=schaeken. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 shkurt 2026 18:57 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dorëshkrimet në lëvore mështekne]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2905493 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140810135908/http://oapen.org/search?identifier=418530;keyword=schaeken për lidhjen http://oapen.org/search?identifier=418530;keyword=schaeken. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 shkurt 2026 00:10 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dorëshkrimet në lëvore mështekne]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057590 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029080037/https://www.questia.com/read/1G1-19728985/a-preliminary-survey-of-some-early-buddhist-manuscripts për lidhjen https://www.questia.com/read/1G1-19728985. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 06:31 (CEST) j490aowruffs6h3jlfvp0t24guyuwss 0 396216 3057483 2973412 2026-10-15T19:24:53Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Përceptim vizual]] te [[Kategoria:Perceptim vizual]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3057483 wikitext text/x-wiki [[Skeda:INVIS MIRROR.png|parapamje|Duke përdorur dy pasqyra cilindrike parabolike dhe një pasqyrë të rrafshët, imazhi i sfondit drejtohet rreth një objekti, duke e bërë vetë objektin të padukshëm - të paktën nga dy anët.]] '''Padukshmëria'''<ref>{{Cite web|title=Fjalorthi|url=https://fjalorthi.com/Padukshmëri|access-date=2026-02-27|website=fjalorthi.com|language=en}}</ref> është gjendja e një objekti që nuk mund të [[Dukshmëria|shihet]]. Një objekt në këtë gjendje thuhet se është i padukshëm (fjalë për fjalë, "jo i dukshëm"). Fenomeni studiohet nga fizika dhe psikologjia perceptuese. Meqenëse objektet mund të shihen nga drita nga një burim që reflektohet nga sipërfaqet e tyre dhe godet sytë e shikuesit, forma më natyrale e padukshmërisë (qoftë reale apo e trilluar) është një objekt që as nuk reflekton dhe as nuk thith dritën (domethënë, lejon që drita të kalojë nëpër të). Kjo njihet si transparencë dhe shihet në shumë materiale që gjenden natyrshëm (megjithëse asnjë material që gjendet natyrshëm nuk është 100% transparent). Perceptimi i padukshmërisë varet nga disa faktorë optikë dhe vizualë.<ref>{{Cite web|title=Wayback Machine|url=http://fisica.uaz.edu.mx/~imoreno/Publicaciones/JOSA2014.pdf|access-date=2026-02-27|website=fisica.uaz.edu.mx|archive-date=8 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170808173026/http://fisica.uaz.edu.mx/~imoreno/Publicaciones/JOSA2014.pdf|url-status=dead}}</ref> Për shembull, padukshmëria varet nga sytë e vëzhguesit dhe/ose instrumentet e përdorura. Kështu, një objekt mund të klasifikohet si "i padukshëm" për një person, kafshë, instrument etj. Në kërkimet mbi perceptimin shqisor është treguar se padukshmëria perceptohet në cikle. Padukshmëria shpesh konsiderohet si forma supreme e kamuflazhit, pasi nuk i zbulon shikuesit asnjë lloj shenje jetësore, efekte vizuale ose ndonjë frekuencë të spektrit elektromagnetik të dallueshme nga syri i njeriut, duke përdorur në vend të kësaj gjatësi vale radio, infra të kuqe ose ultravjollcë. Në optikën e iluzionit, padukshmëria është një rast i veçantë i efekteve të iluzionit: iluzioni i hapësirës së lirë. Termi përdoret shpesh në fantazi dhe fantastiko-shkencë, ku objektet nuk mund të shihen me anë të magjisë ose teknologjisë hipotetike. == Shiko edhe == * [[Dukshmëria]] == Referime == [[Kategoria:Padukshmëri]] [[Kategoria:Dukuri optike]] [[Kategoria:Iluzione optike]] [[Kategoria:Perceptim vizual]] ex8pi4tbhlcjbrdnkx1caj253ghdwcc 14 396217 3057481 2905955 2026-10-15T19:24:52Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Përceptim vizual]] te [[Kategoria:Perceptim vizual]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3057481 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Dukuri optike]] [[Kategoria:Perceptim vizual]] j09b3bhpviap5aa5mpw0pvcv3vwdi6u 1 398226 3057496 2917732 2026-10-15T20:51:33Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057496 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bangabhabani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2917731 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.bangla-sydney.com/pdf/helal-100-years-of-bangabhaban.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 mars 2026 12:49 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bangabhabani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057495 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250713151958/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Bangabhaban për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bangabhaban. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 tetor 2026 22:51 (CEST) nws1mx9yc8v95epyn9eafkmvpwusrk4 2 399159 3057605 3054328 2026-10-16T10:59:15Z Smallem 126080 Përditësim i gjendjes 3057605 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Përdoruesi:Smallem/styles.css" /><div class="smallem-badge-active"><span class="smallem-dot"></span> AKTIV — [[User:Smallem/Hollësi#numërimi|<span class="smallem-blue">Duke numëruar përfshirje...</span>]]</div> sjif9cv148bzdnhqp1zfgit3xym5kue 3057619 3057605 2026-10-16T11:09:47Z Smallem 126080 Përditësim i gjendjes 3057619 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Përdoruesi:Smallem/styles.css" /><div class="smallem-badge-inactive"><span class="smallem-dot-inactive"></span> JOAKTIV — Cikli i fundit i përfunduar më: 16 tetor 2026, 11:09 UTC</div> 6ejtt5v50tkdj6rya5gn1ebnfst39h8 0 404153 3057484 3022870 2026-10-15T19:24:53Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Përceptim vizual]] te [[Kategoria:Perceptim vizual]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3057484 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Felsengesicht von Dwejra (Gozo, Malta).jpg|parapamje|Një shembull i pareidolisë në Shkëmbinjtë e Dwejra në Gozo, Maltë, e cila duket si një fytyrë.]] '''Pareidolia''' (/ˌpærəˈdoʊliə/) është tendenca e [[Perceptimi|perceptimit]] për të imponuar një [[Interpretimi|interpretim]] kuptimplotë mbi një stimul të mjegullt, zakonisht vizual, në mënyrë që dikush të zbulojë një objekt, model ose kuptim aty ku nuk ka. Pareidolia është një lloj specifik, por i zakonshëm i [[Apofenia|apofenisë]] (tendenca për të perceptuar lidhje kuptimplote midis gjërave ose ideve të palidhura). Shembuj të zakonshëm përfshijnë imazhe të perceptuara të kafshëve, fytyrave ose objekteve në formacionet e reve; shikimin e fytyrave në objekte të pajetë; ose pareidolia hënore si [[Njeriu në Hënë]] ose [[Lepuri i Hënës]]. Koncepti i pareidolia mund të zgjerohet për të përfshirë mesazhe të fshehura në muzikën e regjistruar të luajtur në të kundërt ose me shpejtësi më të larta ose më të ulëta se normale, dhe dëgjimin e zërave (kryesisht të paqarta) ose muzikën në zhurmë të rastësishme, siç është ajo e prodhuar nga kondicionerët ose nga ventilatorët.<ref>{{Cite web|title=Apophenia, Audio Pareidolia and Musical Ear Syndrome|url=https://hearinglosshelp.com/blog/apophenia-audio-pareidolia-and-musical-ear-syndrome/#:~:text=Musical%20Ear%20Syndrome%20is%20a,like%20music,%20singing%20or%20voices.&text=The%20fan%20is%20not%20producing,is%20just%20producing%20fan%20noise.|access-date=2026-07-19|website=hearinglosshelp.com}}</ref> Pareidolia e fytyrës është demonstruar edhe tek makakët rezus.<ref>{{Cite journal|last=Taubert|first=Jessica|last2=Wardle|first2=Susan G.|last3=Flessert|first3=Molly|last4=Leopold|first4=David A.|last5=Ungerleider|first5=Leslie G.|date=2017-08-21|title=Face Pareidolia in the Rhesus Monkey|url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5584612/|journal=Current biology: CB|volume=27|issue=16|pages=2505–2509.e2|doi=10.1016/j.cub.2017.06.075|issn=1879-0445|pmc=5584612|pmid=28803877}}</ref> [[Skeda:Basalt-Face.JPG|parapamje|Një kristal pirokseni në një copë bazalti që i ngjan një fytyre njerëzore, e kthyer nga e majta.]] == Shpjegime == Pareidolia mund të bëjë që njerëzit të interpretojnë imazhe të rastësishme, ose modele të dritës dhe hijes, si fytyra. Një studim i magnetoencefalografisë në vitin 2009 zbuloi se objektet e perceptuara si fytyra shkaktojnë një aktivizim të hershëm (165 ms) të zonës së fytyrës në formë fusiforme në një kohë dhe vendndodhje të ngjashme me atë të shkaktuar nga fytyrat, ndërsa objektet e tjera të zakonshme nuk shkaktojnë një aktivizim të tillë. Ky aktivizim është i ngjashëm me një kohë pak më të shpejtë (130 ms) që shihet për imazhet e fytyrave reale. Autorët sugjerojnë që perceptimi i fytyrës i shkaktuar nga objektet e ngjashme me fytyrën është një proces relativisht i hershëm dhe jo një fenomen i vonë i riinterpretimit kognitiv.<ref>{{Cite journal|last=Hadjikhani|first=Nouchine|last2=Kveraga|first2=Kestutis|last3=Naik|first3=Paulami|last4=Ahlfors|first4=Seppo P.|date=2009-03-04|title=Early (M170) activation of face-specific cortex by face-like objects|url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2713437/|journal=Neuroreport|volume=20|issue=4|pages=403–407|doi=10.1097/WNR.0b013e328325a8e1|issn=1473-558X|pmc=2713437|pmid=19218867}}</ref> Një studim i imazherisë me rezonancë magnetike funksionale (fMRI) në vitin 2011 tregoi në mënyrë të ngjashme se paraqitja e përsëritur e formave të reja vizuale që u interpretuan si kuptimplote çoi në uljen e përgjigjeve fMRI për objektet reale. Këto rezultate tregojnë se interpretimi i stimujve të paqartë varet nga procese të ngjashme me ato të shkaktuara nga objektet e njohura. U zbulua se pareidolia ndikon në funksionin e trurit dhe valët e trurit. Në një studim të vitit 2022, të dhënat e EEG-së tregojnë se përgjigjet në korteksin frontal dhe okcipitotemporal fillojnë para se të njihen fytyrat dhe më vonë, kur ato nuk njihen. Duke shfaqur këto valë proaktive të trurit, shkencëtarët mund të kenë një bazë për të dhëna në vend që të mbështeten në pamjet e vetë-raportuara. Këto studime ndihmojnë në shpjegimin pse njerëzit në përgjithësi identifikojnë disa vija dhe një rreth si një "fytyrë" kaq shpejt dhe pa hezitim. Proceset njohëse aktivizohen nga objekti "i ngjashëm me fytyrën" i cili e njofton vëzhguesin si për gjendjen emocionale ashtu edhe për identitetin e subjektit, edhe para se mendja e vetëdijshme të fillojë të përpunojë ose edhe të marrë informacionin. Një "fytyrë në formë figure shkopi", pavarësisht thjeshtësisë së saj, mund të përcjellë informacion mbi gjendjen shpirtërore dhe të vizatohet për të treguar emocione të tilla si lumturia ose zemërimi. Kjo aftësi e fuqishme dhe delikate hipotetizohet të jetë rezultat i përzgjedhjes natyrore që favorizon njerëzit më të aftë të identifikojnë shpejt gjendjen mendore, për shembull, të kërcënimit të njerëzve, duke i dhënë kështu individit një mundësi për t'u larguar ose për të sulmuar paraprakisht. Kjo aftësi, megjithëse shumë e specializuar për përpunimin dhe njohjen e emocioneve njerëzore, funksionon gjithashtu për të përcaktuar sjelljen e jetës së egër.<ref>{{Cite web|title=Dog Tips - Emotions in Canines and Humans|url=http://www.paw-rescue.org/PAW/PETTIPS/DogTip_EmotionsInCaninesAndHumans.php|access-date=2026-07-19|website=www.paw-rescue.org|archive-date=17 nëntor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117042830/http://www.paw-rescue.org/PAW/PETTIPS/DogTip_EmotionsInCaninesAndHumans.php|url-status=dead}}</ref> == Shiko edhe == *[[Perceptimi]] *[[Interpretimi gjuhësor]] == Referime == [[Kategoria:Pareidolia]] [[Kategoria:Iluzione optike]] [[Kategoria:Perceptim vizual]] 1gxvrca21ufssg85zw03edvjt3l2s1q 1 405791 3057564 3054646 2026-10-16T03:13:34Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057564 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Denzel Dumfries]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3028944 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210813094731/https://it.finance.yahoo.com/notizie/dumfries-inter-carriera-caratteristiche-tecniche-133453896.html për lidhjen https://it.finance.yahoo.com/notizie/dumfries-inter-carriera-caratteristiche-tecniche-133453896.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 shtator 2026 01:04 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Denzel Dumfries]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3054645 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://sports.yahoo.com/articles/real-madrid-beat-espanyol-in-mourinhos-first-game-on-return-213945958.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 tetor 2026 07:50 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Denzel Dumfries]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057563 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260519122446/https://sport.sky.it/calcio/serie-a/partite/2025/giornata-32/como-inter/risultato-gol për lidhjen https://sport.sky.it/calcio/serie-a/partite/2025/giornata-32/como-inter/risultato-gol. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 05:13 (CEST) ch2zh5exvr8g19yrdtg5gscxtqbz6cr 0 405950 3057437 3056261 2026-10-15T17:04:58Z NotEnisi2011 169472 /* Grupi A */ 3057437 wikitext text/x-wiki {{Infobox football league season | image = | competition = [[Kategoria e Dytë]] | season = 2026–27 | winners = | promoted = | relegated = | matches = 32 | total goals = 95 | league topscorer = [[Abdulsalam Omotosho]]<br/>[[Klahos Zani]]<br />(4 gola secili) | biggest home win = [[KF Bylis|Bylis B]] 9–0 [[KF Memaliaj|Memaliaj]]<br />{{small|(11 tetor 2026)}} | biggest away win = [[KF Naftëtari|Naftëtari]] 0–2 [[KF Gramshi|Gramshi]]<br />{{small|(12 shtator 2026)}}<br />[[KF Memaliaj|Memaliaj]] 2–4 [[KF Delvina|Delvina]]<br />{{small|(20 shtator 2026)}} | highest scoring = [[KF Bylis|Bylis B]] 9–0 [[KF Memaliaj|Memaliaj]]<br />{{small|(11 tetor 2026)}} | longest wins = 3 ndeshje<br />[[KF Bylis|Bylis B]]<br />[[KS Lushnja|Lushnja]]<br />[[KF Vllaznia|Vllaznia B]] | longest unbeaten = 3 ndeshje<br />[[KF Bylis|Bylis B]]<br />[[KF Gramshi|Gramshi]]<br />[[KS Lushnja|Lushnja]]<br />[[KF Vllaznia|Vllaznia B]] | longest winless = 3 ndeshje<br />[[KS Devolli|Devolli]]<br />[[Eagle FA]]<br />[[KF Veleçiku|Veleçiku]] | longest losses = 3 ndeshje<br />[[Eagle FA]]<br />[[KF Veleçiku|Veleçiku]] | lowest attendance = | average attendance = | updated = 11 tetor 2026 | prevseason = [[Kategoria e Dytë 2025–26|2025–26]] | nextseason = [[Kategoria e Dytë 2027–28|2027–28]] }} '''[[Kategoria e Dytë]] 2026–27''' është sezoni i 57-të zyrtar i divizionit të tretë të futbollit shqiptar që nga themelimi i tij. Këtë sezon garojnë 23 ekipe, të ndara në 2 grupe. Fituesit e grupeve luajnë finalen e ligës kundër njëri-tjetrit dhe gjithashtu ngjiten në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]], së bashku me ekipet e dyta. Ekipet e renditura nga pozicioni i tretë deri në të gjashtën kualifikohen në raundin e play-off-it ku fituesit do të luajnë kundër ekipeve të renditura të nënta dhe të dhjetë në [[Kategoria e Parë 2026-27]].<ref>{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-miraton-ndarjen-e-grupeve-te-kategorise-se-dyte-per-sezonin-2026-27/|title=Komiteti Ekzekutiv miraton ndarjen e grupeve të Kategorisë së Dytë për sezonin 2026/27|date=6 gusht, 2026|website=FSHF}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-miraton-datat-e-nisjes-se-aktiviteteve-kombetare-per-sezonin-futbollistik-2026-2027/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF miraton datat e nisjes së aktiviteteve kombëtare për sezonin futbollistik 2026-2027|website=Fshf.org|date=25 qershor, 2026|access-date=6 gusht, 2026}}</ref> == Ndryshimet nga sezoni i kaluar == ==== Nga Kategoria e Dytë ==== '''Ngjitur në [[Kategoria e Parë]] :''' * [[KF Besëlidhja Lezhë|Besëlidhja]] * [[KF Oriku|Oriku]] * [[KF Sopoti Librazhd|Sopoti]] '''Rënë në [[Kategoria e Tretë]] :''' * [[KF Adriatiku 2012|Adriatiku]] * [[KF Shkumbini|Shkumbini]] ==== Tek Kategoria e Dytë ==== '''Rënë nga [[Kategoria e Parë]] :''' * [[FK Apolonia Fier|Apolonia]] * [[AF Luftëtari|Luftëtari]] * [[KS Lushnja|Lushnja]] '''Promovuar nga [[Kategoria e Tretë]] :''' * [[KF Albpetrol|Albpetrol]] * [[KF Memaliaj|Memaliaj]] * Vllaznia B [[Kategoria:Përshkrim i shkurtër me përshkrim bosh në Wikidata]] [[Kategoria:Artikull me përshkrim të shkurtër]] ===Vendet === {{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=2026–27 Ekipet të grupit A të Kategorisë së Dytë.|places= {{location map~ |Albania |lat=41.9600264 |long=19.5344945 |label=<small>[[Basania FC|Basania]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=<small>[[Eagle FA]]</small> |position=right}} {{location map~ |Albania |lat=41.3459 |long=19.5657 |label=<small>[[KF Erzeni|Erzeni]]</small> |position=top}} {{location map~ |Albania |lat=40.86972|long=20.18444|label=<small>[[KF Gramshi|Gramshi]]</small> |position=right}} {{location map~ |Albania |lat=40.9354239|long=19.66896 |label=<small>[[KF Lushnja|Lushnja]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.133333|long=19.566667 |label=<small>[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=40.80028|long=19.91667|label=<small>[[KF Naftëtari|Naftëtari]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.3275|long=19.8187 |label=<small>[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]]</small> |position=bottom}} {{location map~ |Albania |lat=42.0578 |long=19.4561 |label=<small>[[KF Shiroka|Shiroka]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=42.0470 |long=19.8961 |label=<small>[[KF Tërbuni|Tërbuni]]</small> |position=bottom}} {{location map~ |Albania |lat=42.21361|long=19.43639|label=<small>[[KF Veleçiku|Veleçiku]]</small> |position=top}} {{location map~ |Albania |lat=42.07 |long=19.506667 |label=<small>[[KF Vllaznia Shkodër B|Vllaznia B]]</small> |position=right}} }} {{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=2026–27 Ekipet të grupit B të Kategorisë së Dytë.|places= {{location map~ |Albania |lat=40.687743|long=19.62227 |label=<small>[[KF Albpetrol Patos|Albpetrol]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=40.7275 |long=19.5628 |label=<small>[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]</small> |position=top}} {{location map~ |Albania |lat=39.875 |long=20.01 |label=<small>[[KF Butrinti|Butrinti]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=40.5964 |long=19.7383 |label=<small>[[KF Bylis|Bylis B]]</small> |position=right}} {{location map~ |Albania |lat=39.9481364 |long=20.0955891 |label=<small>[[KS Delvina|Delvina]]</small> |position=right}} {{location map~ |Albania |lat=40.6275|long=20.99 |label=<small>[[KS Devolli|Devolli]]</small> |position=bottom}} {{location map~ |Albania |lat=40.313 |long=20.189 |label=<small>[[KF Këlcyra|Këlcyra]]</small> |position=right}} {{location map~ |Albania |lat=40.07583 |long=20.13889 |label=<small>[[AS Luftëtari|Luftëtari]]</small> |position=right}} {{location map~ |Albania |lat=40.70583|long=20.69972|label=<small>[[KF Maliqi|Maliqi]]</small> |position=top}} {{location map~ |Albania |lat=40.35167|long=19.98028|label=<small>[[KF Memaliaj|Memaliaj]]</small> |position=top}} {{location map~ |Albania |lat=40.7086377|long=19.9437314 |label=<small>[[KF Tomori|Tomori]]</small> |position=right}} }} ====Grupi A==== {| class="wikitable sortable" |- ! Ekipi !! Vendi !! Stadiumi !! Kapaciteti |- | [[Basania FC|Basania]]|| [[Bushat]] || || |- | [[Eagle FA]] || [[Tirana]] || || |- | [[KF Erzeni|Erzeni]] || [[Shijak]] || [[Stadiumi Tefik Jashari]] || 1,500 |- | [[KF Gramshi|Gramshi]] || [[Bashkia Gramsh|Gramsh]] || [[Stadiumi Mislim Koçi]] || 3,100 |- | [[KF Lushnja|Lushnja]] || [[Lushnjë]] || [[Stadiumi A.Roza Haxhiu|Stadiumi Roza Haxhiu]] || 8,500 |- | [[KF Luzi 2008|Luzi 2008]] || [[Luz i Vogël]] || [[Stadiumi Luz i Vogël]] || 549 |- | [[KF Naftëtari|Naftëtari]] || [[Kuçovë]] || [[Stadiumi Bashkim Sulejmani]] || 5,000 |- | [[FK Partizani Tirana B|Partizani B]] || [[Tirana]] || Arena e Demave || 3,959 |- | Shiroka || [[Shiroka]] || [[Stadiumi Reshit Rusi]] || 1,200 |- | [[KF Tërbuni|Tërbuni]] || [[Pukë]] || [[Stadiumi Ismail Xhemali]] || 1,950 |- | [[KF Veleçiku|Veleçiku]] || [[Koplik]] || [[Kompleksi Vellezërit Duli]] || 2,000 |- | Vllaznia B || [[Shkodër]] || [[Stadiumi Reshit Rusi]] || 1,200 |} ====Grupi B==== {| class="wikitable sortable" |- ! Ekipi !! Vendi !! Stadiumi !! Kapaciteti |- | [[KF Albpetrol|Albpetrol]] || [[Patosi|Patos]] || Stadiumi Alush Noga || 2,150 |- | [[FK Apolonia Fier|Apolonia]] || [[Fier]] || [[Stadiumi "Loni Papuçiu"|Stadiumi Loni Papuçiu]] || 3,159 |- | [[KF Butrinti|Butrinti]] || [[Sarandë]] || Stadiumi Andon Lapa || 5,500 |- | [[KF Bylis|Bylis B]] || [[Ballsh]] || [[Stadiumi Adush Muça]] || 2,464 |- | [[KS Delvina|Delvina]] || [[Delvinë]] || Stadiumi Panajot Pano || 2,500 |- | [[KS Devolli|Devolli]] || [[Bilisht]] || Stadiumi Bilisht || 3,000 |- | [[KF Këlcyra|Këlcyra]] || [[Këlcyrë]] || Stadiumi Demir Allamani || 1,000 |- | [[AS Luftëtari|Luftëtari]] || [[Gjirokastër]] || [[Stadiumi i Gjirokastrës]] || 8,400 |- | [[KF Maliqi|Maliqi]] || [[Maliqi|Maliq]] || Stadiumi Jovan Asko || 1,500 |- | [[KF Memaliaj|Memaliaj]] || [[Memaliaj]] || Stadiumi Karafil Çaushi || 1,500 |- | [[KF Tomori|Tomori]] || [[Berat]] || [[Stadiumi Tomori]] || 19,230 |- |} ==Renditja== ===Grupi A=== <onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=football |source=[https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/] |update=12 tetor 2026 |team1=Lushnja |team2=VllazniaB |team3=Gramshi |team4=PartizaniB |team5=Basania |team6=Luzi2008 |team7=Tërbuni |team8=Naftëtari |team9=Erzeni |team10=Shiroka |team11=Veleçiku |team12=EagleFA |result1=pro |result2=pro |result3=playoff |result4=playoff |result5=playoff |result6=playoff |result11=relplayoff |result12=rel |win_Basania=1 |draw_Basania=1 |loss_Basania=1 |gf_Basania=2 |ga_Basania=2 |win_EagleFA=0 |draw_EagleFA=0 |loss_EagleFA=3 |gf_EagleFA=3 |ga_EagleFA=8 |win_Erzeni=1 |draw_Erzeni=0 |loss_Erzeni=2 |gf_Erzeni=2 |ga_Erzeni=7 |win_Gramshi=2 |draw_Gramshi=1 |loss_Gramshi=0 |gf_Gramshi=3 |ga_Gramshi=0 |win_Lushnja=3 |draw_Lushnja=0 |loss_Lushnja=0 |gf_Lushnja=5 |ga_Lushnja=1 |win_Luzi2008=1 |draw_Luzi2008=1 |loss_Luzi2008=1 |gf_Luzi2008=2 |ga_Luzi2008=2 |win_Naftëtari=1 |draw_Naftëtari=1 |loss_Naftëtari=1 |gf_Naftëtari=2 |ga_Naftëtari=3 |win_PartizaniB=1 |draw_PartizaniB=1 |loss_PartizaniB=1 |gf_PartizaniB=5 |ga_PartizaniB=3 |win_Shiroka=1 |draw_Shiroka=0 |loss_Shiroka=2 |gf_Shiroka=3 |ga_Shiroka=4 |win_Tërbuni=1 |draw_Tërbuni=1 |loss_Tërbuni=1 |gf_Tërbuni=1 |ga_Tërbuni=1 |win_Veleçiku=0 |draw_Veleçiku=0 |loss_Veleçiku=3 |gf_Veleçiku=2 |ga_Veleçiku=6 |win_VllazniaB=3 |draw_VllazniaB=0 |loss_VllazniaB=0 |gf_VllazniaB=7 |ga_VllazniaB=0 |name_Basania=[[Basania FC|Basania]] |name_EagleFA=[[Eagle FA]] |name_Erzeni=[[KF Erzeni|Erzeni]] |name_Gramshi=[[KF Gramshi|Gramshi]] |name_Lushnja=[[KF Lushnja|Lushnja]] |name_Luzi2008=[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]] |name_Naftëtari=[[KF Naftëtari|Naftëtari]] |name_PartizaniB=[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]] |name_Shiroka=Shiroka |name_Tërbuni=[[KF Tërbuni|Tërbuni]] |name_Veleçiku=[[KF Veleçiku|Veleçiku]] |name_VllazniaB=Vllaznia B |show_limit=5 |class_rules = 1) pikë; 2) pikë kokë më kokë; 3) diferenca e golave ​​në ndeshjet kokë më kokë; 4) diferenca e golave; 5) numri i golave ​​të shënuar; 6) barazim. (Rekordi kokë më kokë zbatohet për klubet me të njëjtin numër pikësh vetëm pasi të jenë luajtur të gjitha ndeshjet midis këtyre klubeve.) |status_text_X=Ka garantuar play-off. |status_text_Y=Mund të garantojë maksimalisht play-out. |res_col_header=PR |col_pro=green1 |text_pro=Ngjitje në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]] |col_playoff=green3 |text_playoff=Play-off për [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]] |col_relplayoff=red3 |text_relplayoff=Play-off për [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]] |col_rel=red1 |text_rel=Rënie në [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]] }}</onlyinclude> ====Rezultatet==== {{#invoke:sports results|main | source = [https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/] | update = 12 tetor 2026 | a_note = yes | matches_style = FBR | team1= BAS | team2= EAG | team3= ERZ | team4= GRA | team5= LUS | team6= LUZ | team7= NAF | team8= PAR | team9= SHI | team10= TËR | team11= VEL | team12= VLL | name_BAS=[[Basania FC|Basania]] | name_EAG=[[Eagle FA]] | name_ERZ=[[KF Erzeni|Erzeni]] | name_GRA=[[KF Gramshi|Gramshi]] | name_LUS=[[KF Lushnja|Lushnja]] | name_LUZ=[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]] | name_NAF=[[KF Naftëtari|Naftëtari]] | name_PAR=[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]] | name_SHI=Shiroka | name_TËR=[[KF Tërbuni|Tërbuni]] | name_VEL=[[KF Veleçiku|Veleçiku]] | name_VLL=Vllaznia B | match_BAS_EAG = 2–1 | match_BAS_ERZ = | match_BAS_GRA = | match_BAS_LUS = | match_BAS_LUZ = | match_BAS_NAF = | match_BAS_PAR = | match_BAS_SHI = | match_BAS_TËR = 0–1 | match_BAS_VEL = | match_BAS_VLL = | match_EAG_BAS = | match_EAG_ERZ = | match_EAG_GRA = | match_EAG_LUS = | match_EAG_LUZ = 1–2 | match_EAG_NAF = | match_EAG_PAR = | match_EAG_SHI = | match_EAG_TËR = | match_EAG_VEL = | match_EAG_VLL = | match_ERZ_BAS = | match_ERZ_EAG = | match_ERZ_GRA = | match_ERZ_LUS = 0–1 | match_ERZ_LUZ = | match_ERZ_NAF = | match_ERZ_PAR = | match_ERZ_SHI = 2–1 | match_ERZ_TËR = | match_ERZ_VEL = | match_ERZ_VLL = | match_GRA_BAS = 0–0 | match_GRA_EAG = | match_GRA_ERZ = | match_GRA_LUS = | match_GRA_LUZ = | match_GRA_NAF = | match_GRA_PAR = | match_GRA_SHI = | match_GRA_TËR = | match_GRA_VEL = | match_GRA_VLL = | match_LUS_BAS = | match_LUS_EAG = | match_LUS_ERZ = | match_LUS_GRA = | match_LUS_LUZ = | match_LUS_NAF = | match_LUS_PAR = | match_LUS_SHI = 1–0 | match_LUS_TËR = | match_LUS_VEL = 3–1 | match_LUS_VLL = | match_LUZ_BAS = | match_LUZ_EAG = | match_LUZ_ERZ = | match_LUZ_GRA = 0–1 | match_LUZ_LUS = | match_LUZ_NAF = | match_LUZ_PAR = 0–0 | match_LUZ_SHI = | match_LUZ_TËR = | match_LUZ_VEL = | match_LUZ_VLL = | match_NAF_BAS = | match_NAF_EAG = | match_NAF_ERZ = | match_NAF_GRA = 0–2 | match_NAF_LUS = | match_NAF_LUZ = | match_NAF_PAR = | match_NAF_SHI = | match_NAF_TËR = | match_NAF_VEL = 2–1 | match_NAF_VLL = | match_PAR_BAS = | match_PAR_EAG = 4–1 | match_PAR_ERZ = | match_PAR_GRA = | match_PAR_LUS = | match_PAR_LUZ = | match_PAR_NAF = | match_PAR_SHI = | match_PAR_TËR = | match_PAR_VEL = | match_PAR_VLL = | match_SHI_BAS = | match_SHI_EAG = | match_SHI_ERZ = | match_SHI_GRA = | match_SHI_LUS = | match_SHI_LUZ = | match_SHI_NAF = | match_SHI_PAR = 2–1 | match_SHI_TËR = | match_SHI_VEL = | match_SHI_VLL = | match_TËR_BAS = | match_TËR_EAG = | match_TËR_ERZ = | match_TËR_GRA = | match_TËR_LUS = | match_TËR_LUZ = | match_TËR_NAF = 0–0 | match_TËR_PAR = | match_TËR_SHI = | match_TËR_VEL = | match_TËR_VLL = | match_VEL_BAS = | match_VEL_EAG = | match_VEL_ERZ = | match_VEL_GRA = | match_VEL_LUS = | match_VEL_LUZ = | match_VEL_NAF = | match_VEL_PAR = | match_VEL_SHI = | match_VEL_TËR = | match_VEL_VLL = 0–1 | match_VLL_BAS = | match_VLL_EAG = | match_VLL_ERZ = 5–0 | match_VLL_GRA = | match_VLL_LUS = | match_VLL_LUZ = | match_VLL_NAF = | match_VLL_PAR = | match_VLL_SHI = | match_VLL_TËR = 1–0 | match_VLL_VEL = }} ===Grupi B=== <onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=football |source=[https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/] |update=11 tetor 2026 |team1=BylisB |team2=Luftëtari |team3=Tomori |team4=Butrinti |team5=Maliqi |team6=Delvina |team7=Apolonia |team8=Albpetrol |team9=Këlcyra |team10=Devolli |team11=Memaliaj |result1=pro |result2=pro |result3=playoff |result4=playoff |result5=playoff |result6=playoff |result10=relplayoff |result11=rel |win_Albpetrol=1 |draw_Albpetrol=0 |loss_Albpetrol=2 |gf_Albpetrol=3 |ga_Albpetrol=5 |win_Apolonia=1 |draw_Apolonia=0 |loss_Apolonia=2 |gf_Apolonia=4 |ga_Apolonia=5 |win_Butrinti=2 |draw_Butrinti=0 |loss_Butrinti=1 |gf_Butrinti=4 |ga_Butrinti=3 |win_BylisB=3 |draw_BylisB=0 |loss_BylisB=0 |gf_BylisB=15 |ga_BylisB=1 |win_Delvina=1 |draw_Delvina=0 |loss_Delvina=1 |gf_Delvina=4 |ga_Delvina=3 |win_Devolli=0 |draw_Devolli=1 |loss_Devolli=2 |gf_Devolli=4 |ga_Devolli=7 |win_Këlcyra=1 |draw_Këlcyra=0 |loss_Këlcyra=2 |gf_Këlcyra=3 |ga_Këlcyra=8 |win_Luftëtari=2 |draw_Luftëtari=0 |loss_Luftëtari=0 |gf_Luftëtari=9 |ga_Luftëtari=3 |win_Maliqi=1 |draw_Maliqi=1 |loss_Maliqi=1 |gf_Maliqi=3 |ga_Maliqi=7 |win_Memaliaj=0 |draw_Memaliaj=0 |loss_Memaliaj=2 |gf_Memaliaj=2 |ga_Memaliaj=13 |win_Tomori=2 |draw_Tomori=0 |loss_Tomori=1 |gf_Tomori=7 |ga_Tomori=3 |name_Albpetrol=[[KF Albpetrol|Albpetrol]] |name_Apolonia=[[FK Apolonia Fier|Apolonia]] |name_Butrinti=[[KF Butrinti|Butrinti]] |name_BylisB=[[KF Bylis|Bylis B]] |name_Delvina=[[KS Delvina|Delvina]] |name_Devolli=[[KS Devolli|Devolli]] |name_Këlcyra=[[KF Këlcyra|Këlcyra]] |name_Luftëtari=[[AS Luftëtari|Luftëtari]] |name_Maliqi=[[KF Maliqi|Maliqi]] |name_Memaliaj=[[KF Memaliaj|Memaliaj]] |name_Tomori=[[KF Tomori|Tomori]] |show_limit=5 |class_rules = 1) pikë; 2) pikë kokë më kokë; 3) diferenca e golave ​​në ndeshjet kokë më kokë; 4) diferenca e golave; 5) numri i golave ​​të shënuar; 6) barazim. |status_text_S=Skualifikim |status_text_X=Mund të garantojë maksimalisht play-out. |res_col_header=PR |col_pro=green1 |text_pro=Ngjitje në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]] |col_playoff=green3 |text_playoff=Play-off për [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]] |col_relplayoff=red3 |text_relplayoff=Play-off për [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]] |col_rel=red1 |text_rel=Rënie në [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]] }}</onlyinclude> ====Rezultatet==== {{#invoke:sports results|main | source = [https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/] | update = 11 tetor 2026 | a_note = yes | matches_style = FBR | team1= ALB | team2= APO | team3= BUT | team4= BYL | team5= DEL | team6= DEV | team7= KËL | team8= LUF | team9= MAL | team10= MEM | team11= TOM | name_ALB=[[KF Albpetrol|Albpetrol]] | name_APO=[[FK Apolonia Fier|Apolonia]] | name_BUT=[[KF Butrinti|Butrinti]] | name_BYL=[[KF Bylis|Bylis B]] | name_DEL=[[KS Delvina|Delvina]] | name_DEV=[[KS Devolli|Devolli]] | name_KËL=[[KF Këlcyra|Këlcyra]] | name_LUF=[[AS Luftëtari|Luftëtari]] | name_MAL=[[KF Maliqi|Maliqi]] | name_MEM=[[KF Memaliaj|Memaliaj]] | name_TOM=[[KF Tomori|Tomori]] | match_ALB_APO = | match_ALB_BUT = | match_ALB_BYL = | match_ALB_DEL = | match_ALB_DEV = | match_ALB_KËL = 3–1 | match_ALB_LUF = | match_ALB_MAL = 0–1 | match_ALB_MEM = | match_ALB_TOM = | match_APO_ALB = | match_APO_BUT = 1–2 | match_APO_BYL = | match_APO_DEL = | match_APO_DEV = | match_APO_KËL = | match_APO_LUF = | match_APO_MAL = | match_APO_MEM = | match_APO_TOM = 2–1 | match_BUT_ALB = | match_BUT_APO = | match_BUT_BYL = 1–2 | match_BUT_DEL = | match_BUT_DEV = | match_BUT_KËL = | match_BUT_LUF = | match_BUT_MAL = | match_BUT_MEM = | match_BUT_TOM = | match_BYL_ALB = | match_BYL_APO = | match_BYL_BUT = | match_BYL_DEL = | match_BYL_DEV = | match_BYL_KËL = 4–0 | match_BYL_LUF = | match_BYL_MAL = | match_BYL_MEM = 9–0 | match_BYL_TOM = | match_DEL_ALB = | match_DEL_APO = | match_DEL_BUT = 0–1 | match_DEL_BYL = | match_DEL_DEV = | match_DEL_KËL = | match_DEL_LUF = | match_DEL_MAL = | match_DEL_MEM = | match_DEL_TOM = | match_DEV_ALB = | match_DEV_APO = | match_DEV_BUT = | match_DEV_BYL = | match_DEV_DEL = | match_DEV_KËL = | match_DEV_LUF = 2–3 | match_DEV_MAL = | match_DEV_MEM = | match_DEV_TOM = 2–3 | match_KËL_ALB = | match_KËL_APO = 2–1 | match_KËL_BUT = | match_KËL_BYL = | match_KËL_DEL = | match_KËL_DEV = | match_KËL_LUF = | match_KËL_MAL = | match_KËL_MEM = | match_KËL_TOM = | match_LUF_ALB = | match_LUF_APO = | match_LUF_BUT = | match_LUF_BYL = | match_LUF_DEL = | match_LUF_DEV = | match_LUF_KËL = | match_LUF_MAL = 6–1 | match_LUF_MEM = | match_LUF_TOM = | match_MAL_ALB = | match_MAL_APO = | match_MAL_BUT = | match_MAL_BYL = | match_MAL_DEL = | match_MAL_DEV = 1–1 | match_MAL_KËL = | match_MAL_LUF = | match_MAL_MEM = | match_MAL_TOM = | match_MEM_ALB = | match_MEM_APO = | match_MEM_BUT = | match_MEM_BYL = | match_MEM_DEL = 2–4 | match_MEM_DEV = | match_MEM_KËL = | match_MEM_LUF = | match_MEM_MAL = | match_MEM_TOM = | match_TOM_ALB = 3–0 | match_TOM_APO = | match_TOM_BUT = | match_TOM_BYL = | match_TOM_DEL = | match_TOM_DEV = | match_TOM_KËL = | match_TOM_LUF = | match_TOM_MAL = | match_TOM_MEM = }}</onlyinclude> mftbg07jjwanmzyj0l2u31efa51ganz 3057439 3057437 2026-10-15T17:09:03Z NotEnisi2011 169472 /* */ 3057439 wikitext text/x-wiki {{Infobox football league season | image = | competition = [[Kategoria e Dytë]] | season = 2026–27 | winners = | promoted = | relegated = | matches = 33 | total goals = 96 | league topscorer = [[Abdulsalam Omotosho]]<br/>[[Klahos Zani]]<br />(4 gola secili) | biggest home win = [[KF Bylis|Bylis B]] 9–0 [[KF Memaliaj|Memaliaj]]<br />{{small|(11 tetor 2026)}} | biggest away win = [[KF Naftëtari|Naftëtari]] 0–2 [[KF Gramshi|Gramshi]]<br />{{small|(12 shtator 2026)}}<br />[[KF Memaliaj|Memaliaj]] 2–4 [[KF Delvina|Delvina]]<br />{{small|(20 shtator 2026)}} | highest scoring = [[KF Bylis|Bylis B]] 9–0 [[KF Memaliaj|Memaliaj]]<br />{{small|(11 tetor 2026)}} | longest wins = 3 ndeshje<br />[[KF Bylis|Bylis B]]<br />[[KS Lushnja|Lushnja]]<br />[[KF Vllaznia|Vllaznia B]] | longest unbeaten = 3 ndeshje<br />[[KF Bylis|Bylis B]]<br />[[KF Gramshi|Gramshi]]<br />[[KS Lushnja|Lushnja]]<br />[[KF Vllaznia|Vllaznia B]] | longest winless = 3 ndeshje<br />[[KS Devolli|Devolli]]<br />[[Eagle FA]]<br />[[KF Veleçiku|Veleçiku]] | longest losses = 3 ndeshje<br />[[Eagle FA]]<br />[[KF Veleçiku|Veleçiku]] | lowest attendance = | average attendance = | updated = 12 tetor 2026 | prevseason = [[Kategoria e Dytë 2025–26|2025–26]] | nextseason = [[Kategoria e Dytë 2027–28|2027–28]] }} '''[[Kategoria e Dytë]] 2026–27''' është sezoni i 57-të zyrtar i divizionit të tretë të futbollit shqiptar që nga themelimi i tij. Këtë sezon garojnë 23 ekipe, të ndara në 2 grupe. Fituesit e grupeve luajnë finalen e ligës kundër njëri-tjetrit dhe gjithashtu ngjiten në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]], së bashku me ekipet e dyta. Ekipet e renditura nga pozicioni i tretë deri në të gjashtën kualifikohen në raundin e play-off-it ku fituesit do të luajnë kundër ekipeve të renditura të nënta dhe të dhjetë në [[Kategoria e Parë 2026-27]].<ref>{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-miraton-ndarjen-e-grupeve-te-kategorise-se-dyte-per-sezonin-2026-27/|title=Komiteti Ekzekutiv miraton ndarjen e grupeve të Kategorisë së Dytë për sezonin 2026/27|date=6 gusht, 2026|website=FSHF}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-miraton-datat-e-nisjes-se-aktiviteteve-kombetare-per-sezonin-futbollistik-2026-2027/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF miraton datat e nisjes së aktiviteteve kombëtare për sezonin futbollistik 2026-2027|website=Fshf.org|date=25 qershor, 2026|access-date=6 gusht, 2026}}</ref> == Ndryshimet nga sezoni i kaluar == ==== Nga Kategoria e Dytë ==== '''Ngjitur në [[Kategoria e Parë]] :''' * [[KF Besëlidhja Lezhë|Besëlidhja]] * [[KF Oriku|Oriku]] * [[KF Sopoti Librazhd|Sopoti]] '''Rënë në [[Kategoria e Tretë]] :''' * [[KF Adriatiku 2012|Adriatiku]] * [[KF Shkumbini|Shkumbini]] ==== Tek Kategoria e Dytë ==== '''Rënë nga [[Kategoria e Parë]] :''' * [[FK Apolonia Fier|Apolonia]] * [[AF Luftëtari|Luftëtari]] * [[KS Lushnja|Lushnja]] '''Promovuar nga [[Kategoria e Tretë]] :''' * [[KF Albpetrol|Albpetrol]] * [[KF Memaliaj|Memaliaj]] * Vllaznia B [[Kategoria:Përshkrim i shkurtër me përshkrim bosh në Wikidata]] [[Kategoria:Artikull me përshkrim të shkurtër]] ===Vendet === {{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=2026–27 Ekipet të grupit A të Kategorisë së Dytë.|places= {{location map~ |Albania |lat=41.9600264 |long=19.5344945 |label=<small>[[Basania FC|Basania]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=<small>[[Eagle FA]]</small> |position=right}} {{location map~ |Albania |lat=41.3459 |long=19.5657 |label=<small>[[KF Erzeni|Erzeni]]</small> |position=top}} {{location map~ |Albania |lat=40.86972|long=20.18444|label=<small>[[KF Gramshi|Gramshi]]</small> |position=right}} {{location map~ |Albania |lat=40.9354239|long=19.66896 |label=<small>[[KF Lushnja|Lushnja]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.133333|long=19.566667 |label=<small>[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=40.80028|long=19.91667|label=<small>[[KF Naftëtari|Naftëtari]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.3275|long=19.8187 |label=<small>[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]]</small> |position=bottom}} {{location map~ |Albania |lat=42.0578 |long=19.4561 |label=<small>[[KF Shiroka|Shiroka]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=42.0470 |long=19.8961 |label=<small>[[KF Tërbuni|Tërbuni]]</small> |position=bottom}} {{location map~ |Albania |lat=42.21361|long=19.43639|label=<small>[[KF Veleçiku|Veleçiku]]</small> |position=top}} {{location map~ |Albania |lat=42.07 |long=19.506667 |label=<small>[[KF Vllaznia Shkodër B|Vllaznia B]]</small> |position=right}} }} {{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=2026–27 Ekipet të grupit B të Kategorisë së Dytë.|places= {{location map~ |Albania |lat=40.687743|long=19.62227 |label=<small>[[KF Albpetrol Patos|Albpetrol]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=40.7275 |long=19.5628 |label=<small>[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]</small> |position=top}} {{location map~ |Albania |lat=39.875 |long=20.01 |label=<small>[[KF Butrinti|Butrinti]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=40.5964 |long=19.7383 |label=<small>[[KF Bylis|Bylis B]]</small> |position=right}} {{location map~ |Albania |lat=39.9481364 |long=20.0955891 |label=<small>[[KS Delvina|Delvina]]</small> |position=right}} {{location map~ |Albania |lat=40.6275|long=20.99 |label=<small>[[KS Devolli|Devolli]]</small> |position=bottom}} {{location map~ |Albania |lat=40.313 |long=20.189 |label=<small>[[KF Këlcyra|Këlcyra]]</small> |position=right}} {{location map~ |Albania |lat=40.07583 |long=20.13889 |label=<small>[[AS Luftëtari|Luftëtari]]</small> |position=right}} {{location map~ |Albania |lat=40.70583|long=20.69972|label=<small>[[KF Maliqi|Maliqi]]</small> |position=top}} {{location map~ |Albania |lat=40.35167|long=19.98028|label=<small>[[KF Memaliaj|Memaliaj]]</small> |position=top}} {{location map~ |Albania |lat=40.7086377|long=19.9437314 |label=<small>[[KF Tomori|Tomori]]</small> |position=right}} }} ====Grupi A==== {| class="wikitable sortable" |- ! Ekipi !! Vendi !! Stadiumi !! Kapaciteti |- | [[Basania FC|Basania]]|| [[Bushat]] || || |- | [[Eagle FA]] || [[Tirana]] || || |- | [[KF Erzeni|Erzeni]] || [[Shijak]] || [[Stadiumi Tefik Jashari]] || 1,500 |- | [[KF Gramshi|Gramshi]] || [[Bashkia Gramsh|Gramsh]] || [[Stadiumi Mislim Koçi]] || 3,100 |- | [[KF Lushnja|Lushnja]] || [[Lushnjë]] || [[Stadiumi A.Roza Haxhiu|Stadiumi Roza Haxhiu]] || 8,500 |- | [[KF Luzi 2008|Luzi 2008]] || [[Luz i Vogël]] || [[Stadiumi Luz i Vogël]] || 549 |- | [[KF Naftëtari|Naftëtari]] || [[Kuçovë]] || [[Stadiumi Bashkim Sulejmani]] || 5,000 |- | [[FK Partizani Tirana B|Partizani B]] || [[Tirana]] || Arena e Demave || 3,959 |- | Shiroka || [[Shiroka]] || [[Stadiumi Reshit Rusi]] || 1,200 |- | [[KF Tërbuni|Tërbuni]] || [[Pukë]] || [[Stadiumi Ismail Xhemali]] || 1,950 |- | [[KF Veleçiku|Veleçiku]] || [[Koplik]] || [[Kompleksi Vellezërit Duli]] || 2,000 |- | Vllaznia B || [[Shkodër]] || [[Stadiumi Reshit Rusi]] || 1,200 |} ====Grupi B==== {| class="wikitable sortable" |- ! Ekipi !! Vendi !! Stadiumi !! Kapaciteti |- | [[KF Albpetrol|Albpetrol]] || [[Patosi|Patos]] || Stadiumi Alush Noga || 2,150 |- | [[FK Apolonia Fier|Apolonia]] || [[Fier]] || [[Stadiumi "Loni Papuçiu"|Stadiumi Loni Papuçiu]] || 3,159 |- | [[KF Butrinti|Butrinti]] || [[Sarandë]] || Stadiumi Andon Lapa || 5,500 |- | [[KF Bylis|Bylis B]] || [[Ballsh]] || [[Stadiumi Adush Muça]] || 2,464 |- | [[KS Delvina|Delvina]] || [[Delvinë]] || Stadiumi Panajot Pano || 2,500 |- | [[KS Devolli|Devolli]] || [[Bilisht]] || Stadiumi Bilisht || 3,000 |- | [[KF Këlcyra|Këlcyra]] || [[Këlcyrë]] || Stadiumi Demir Allamani || 1,000 |- | [[AS Luftëtari|Luftëtari]] || [[Gjirokastër]] || [[Stadiumi i Gjirokastrës]] || 8,400 |- | [[KF Maliqi|Maliqi]] || [[Maliqi|Maliq]] || Stadiumi Jovan Asko || 1,500 |- | [[KF Memaliaj|Memaliaj]] || [[Memaliaj]] || Stadiumi Karafil Çaushi || 1,500 |- | [[KF Tomori|Tomori]] || [[Berat]] || [[Stadiumi Tomori]] || 19,230 |- |} ==Renditja== ===Grupi A=== <onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=football |source=[https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/] |update=12 tetor 2026 |team1=Lushnja |team2=VllazniaB |team3=Gramshi |team4=PartizaniB |team5=Basania |team6=Luzi2008 |team7=Tërbuni |team8=Naftëtari |team9=Erzeni |team10=Shiroka |team11=Veleçiku |team12=EagleFA |result1=pro |result2=pro |result3=playoff |result4=playoff |result5=playoff |result6=playoff |result11=relplayoff |result12=rel |win_Basania=1 |draw_Basania=1 |loss_Basania=1 |gf_Basania=2 |ga_Basania=2 |win_EagleFA=0 |draw_EagleFA=0 |loss_EagleFA=3 |gf_EagleFA=3 |ga_EagleFA=8 |win_Erzeni=1 |draw_Erzeni=0 |loss_Erzeni=2 |gf_Erzeni=2 |ga_Erzeni=7 |win_Gramshi=2 |draw_Gramshi=1 |loss_Gramshi=0 |gf_Gramshi=3 |ga_Gramshi=0 |win_Lushnja=3 |draw_Lushnja=0 |loss_Lushnja=0 |gf_Lushnja=5 |ga_Lushnja=1 |win_Luzi2008=1 |draw_Luzi2008=1 |loss_Luzi2008=1 |gf_Luzi2008=2 |ga_Luzi2008=2 |win_Naftëtari=1 |draw_Naftëtari=1 |loss_Naftëtari=1 |gf_Naftëtari=2 |ga_Naftëtari=3 |win_PartizaniB=1 |draw_PartizaniB=1 |loss_PartizaniB=1 |gf_PartizaniB=5 |ga_PartizaniB=3 |win_Shiroka=1 |draw_Shiroka=0 |loss_Shiroka=2 |gf_Shiroka=3 |ga_Shiroka=4 |win_Tërbuni=1 |draw_Tërbuni=1 |loss_Tërbuni=1 |gf_Tërbuni=1 |ga_Tërbuni=1 |win_Veleçiku=0 |draw_Veleçiku=0 |loss_Veleçiku=3 |gf_Veleçiku=2 |ga_Veleçiku=6 |win_VllazniaB=3 |draw_VllazniaB=0 |loss_VllazniaB=0 |gf_VllazniaB=7 |ga_VllazniaB=0 |name_Basania=[[Basania FC|Basania]] |name_EagleFA=[[Eagle FA]] |name_Erzeni=[[KF Erzeni|Erzeni]] |name_Gramshi=[[KF Gramshi|Gramshi]] |name_Lushnja=[[KF Lushnja|Lushnja]] |name_Luzi2008=[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]] |name_Naftëtari=[[KF Naftëtari|Naftëtari]] |name_PartizaniB=[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]] |name_Shiroka=Shiroka |name_Tërbuni=[[KF Tërbuni|Tërbuni]] |name_Veleçiku=[[KF Veleçiku|Veleçiku]] |name_VllazniaB=Vllaznia B |show_limit=5 |class_rules = 1) pikë; 2) pikë kokë më kokë; 3) diferenca e golave ​​në ndeshjet kokë më kokë; 4) diferenca e golave; 5) numri i golave ​​të shënuar; 6) barazim. (Rekordi kokë më kokë zbatohet për klubet me të njëjtin numër pikësh vetëm pasi të jenë luajtur të gjitha ndeshjet midis këtyre klubeve.) |status_text_X=Ka garantuar play-off. |status_text_Y=Mund të garantojë maksimalisht play-out. |res_col_header=PR |col_pro=green1 |text_pro=Ngjitje në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]] |col_playoff=green3 |text_playoff=Play-off për [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]] |col_relplayoff=red3 |text_relplayoff=Play-off për [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]] |col_rel=red1 |text_rel=Rënie në [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]] }}</onlyinclude> ====Rezultatet==== {{#invoke:sports results|main | source = [https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/] | update = 12 tetor 2026 | a_note = yes | matches_style = FBR | team1= BAS | team2= EAG | team3= ERZ | team4= GRA | team5= LUS | team6= LUZ | team7= NAF | team8= PAR | team9= SHI | team10= TËR | team11= VEL | team12= VLL | name_BAS=[[Basania FC|Basania]] | name_EAG=[[Eagle FA]] | name_ERZ=[[KF Erzeni|Erzeni]] | name_GRA=[[KF Gramshi|Gramshi]] | name_LUS=[[KF Lushnja|Lushnja]] | name_LUZ=[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]] | name_NAF=[[KF Naftëtari|Naftëtari]] | name_PAR=[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]] | name_SHI=Shiroka | name_TËR=[[KF Tërbuni|Tërbuni]] | name_VEL=[[KF Veleçiku|Veleçiku]] | name_VLL=Vllaznia B | match_BAS_EAG = 2–1 | match_BAS_ERZ = | match_BAS_GRA = | match_BAS_LUS = | match_BAS_LUZ = | match_BAS_NAF = | match_BAS_PAR = | match_BAS_SHI = | match_BAS_TËR = 0–1 | match_BAS_VEL = | match_BAS_VLL = | match_EAG_BAS = | match_EAG_ERZ = | match_EAG_GRA = | match_EAG_LUS = | match_EAG_LUZ = 1–2 | match_EAG_NAF = | match_EAG_PAR = | match_EAG_SHI = | match_EAG_TËR = | match_EAG_VEL = | match_EAG_VLL = | match_ERZ_BAS = | match_ERZ_EAG = | match_ERZ_GRA = | match_ERZ_LUS = 0–1 | match_ERZ_LUZ = | match_ERZ_NAF = | match_ERZ_PAR = | match_ERZ_SHI = 2–1 | match_ERZ_TËR = | match_ERZ_VEL = | match_ERZ_VLL = | match_GRA_BAS = 0–0 | match_GRA_EAG = | match_GRA_ERZ = | match_GRA_LUS = | match_GRA_LUZ = | match_GRA_NAF = | match_GRA_PAR = | match_GRA_SHI = | match_GRA_TËR = | match_GRA_VEL = | match_GRA_VLL = | match_LUS_BAS = | match_LUS_EAG = | match_LUS_ERZ = | match_LUS_GRA = | match_LUS_LUZ = | match_LUS_NAF = | match_LUS_PAR = | match_LUS_SHI = 1–0 | match_LUS_TËR = | match_LUS_VEL = 3–1 | match_LUS_VLL = | match_LUZ_BAS = | match_LUZ_EAG = | match_LUZ_ERZ = | match_LUZ_GRA = 0–1 | match_LUZ_LUS = | match_LUZ_NAF = | match_LUZ_PAR = 0–0 | match_LUZ_SHI = | match_LUZ_TËR = | match_LUZ_VEL = | match_LUZ_VLL = | match_NAF_BAS = | match_NAF_EAG = | match_NAF_ERZ = | match_NAF_GRA = 0–2 | match_NAF_LUS = | match_NAF_LUZ = | match_NAF_PAR = | match_NAF_SHI = | match_NAF_TËR = | match_NAF_VEL = 2–1 | match_NAF_VLL = | match_PAR_BAS = | match_PAR_EAG = 4–1 | match_PAR_ERZ = | match_PAR_GRA = | match_PAR_LUS = | match_PAR_LUZ = | match_PAR_NAF = | match_PAR_SHI = | match_PAR_TËR = | match_PAR_VEL = | match_PAR_VLL = | match_SHI_BAS = | match_SHI_EAG = | match_SHI_ERZ = | match_SHI_GRA = | match_SHI_LUS = | match_SHI_LUZ = | match_SHI_NAF = | match_SHI_PAR = 2–1 | match_SHI_TËR = | match_SHI_VEL = | match_SHI_VLL = | match_TËR_BAS = | match_TËR_EAG = | match_TËR_ERZ = | match_TËR_GRA = | match_TËR_LUS = | match_TËR_LUZ = | match_TËR_NAF = 0–0 | match_TËR_PAR = | match_TËR_SHI = | match_TËR_VEL = | match_TËR_VLL = | match_VEL_BAS = | match_VEL_EAG = | match_VEL_ERZ = | match_VEL_GRA = | match_VEL_LUS = | match_VEL_LUZ = | match_VEL_NAF = | match_VEL_PAR = | match_VEL_SHI = | match_VEL_TËR = | match_VEL_VLL = 0–1 | match_VLL_BAS = | match_VLL_EAG = | match_VLL_ERZ = 5–0 | match_VLL_GRA = | match_VLL_LUS = | match_VLL_LUZ = | match_VLL_NAF = | match_VLL_PAR = | match_VLL_SHI = | match_VLL_TËR = 1–0 | match_VLL_VEL = }} ===Grupi B=== <onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=football |source=[https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/] |update=11 tetor 2026 |team1=BylisB |team2=Luftëtari |team3=Tomori |team4=Butrinti |team5=Maliqi |team6=Delvina |team7=Apolonia |team8=Albpetrol |team9=Këlcyra |team10=Devolli |team11=Memaliaj |result1=pro |result2=pro |result3=playoff |result4=playoff |result5=playoff |result6=playoff |result10=relplayoff |result11=rel |win_Albpetrol=1 |draw_Albpetrol=0 |loss_Albpetrol=2 |gf_Albpetrol=3 |ga_Albpetrol=5 |win_Apolonia=1 |draw_Apolonia=0 |loss_Apolonia=2 |gf_Apolonia=4 |ga_Apolonia=5 |win_Butrinti=2 |draw_Butrinti=0 |loss_Butrinti=1 |gf_Butrinti=4 |ga_Butrinti=3 |win_BylisB=3 |draw_BylisB=0 |loss_BylisB=0 |gf_BylisB=15 |ga_BylisB=1 |win_Delvina=1 |draw_Delvina=0 |loss_Delvina=1 |gf_Delvina=4 |ga_Delvina=3 |win_Devolli=0 |draw_Devolli=1 |loss_Devolli=2 |gf_Devolli=4 |ga_Devolli=7 |win_Këlcyra=1 |draw_Këlcyra=0 |loss_Këlcyra=2 |gf_Këlcyra=3 |ga_Këlcyra=8 |win_Luftëtari=2 |draw_Luftëtari=0 |loss_Luftëtari=0 |gf_Luftëtari=9 |ga_Luftëtari=3 |win_Maliqi=1 |draw_Maliqi=1 |loss_Maliqi=1 |gf_Maliqi=3 |ga_Maliqi=7 |win_Memaliaj=0 |draw_Memaliaj=0 |loss_Memaliaj=2 |gf_Memaliaj=2 |ga_Memaliaj=13 |win_Tomori=2 |draw_Tomori=0 |loss_Tomori=1 |gf_Tomori=7 |ga_Tomori=3 |name_Albpetrol=[[KF Albpetrol|Albpetrol]] |name_Apolonia=[[FK Apolonia Fier|Apolonia]] |name_Butrinti=[[KF Butrinti|Butrinti]] |name_BylisB=[[KF Bylis|Bylis B]] |name_Delvina=[[KS Delvina|Delvina]] |name_Devolli=[[KS Devolli|Devolli]] |name_Këlcyra=[[KF Këlcyra|Këlcyra]] |name_Luftëtari=[[AS Luftëtari|Luftëtari]] |name_Maliqi=[[KF Maliqi|Maliqi]] |name_Memaliaj=[[KF Memaliaj|Memaliaj]] |name_Tomori=[[KF Tomori|Tomori]] |show_limit=5 |class_rules = 1) pikë; 2) pikë kokë më kokë; 3) diferenca e golave ​​në ndeshjet kokë më kokë; 4) diferenca e golave; 5) numri i golave ​​të shënuar; 6) barazim. |status_text_S=Skualifikim |status_text_X=Mund të garantojë maksimalisht play-out. |res_col_header=PR |col_pro=green1 |text_pro=Ngjitje në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]] |col_playoff=green3 |text_playoff=Play-off për [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]] |col_relplayoff=red3 |text_relplayoff=Play-off për [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]] |col_rel=red1 |text_rel=Rënie në [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]] }}</onlyinclude> ====Rezultatet==== {{#invoke:sports results|main | source = [https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/] | update = 11 tetor 2026 | a_note = yes | matches_style = FBR | team1= ALB | team2= APO | team3= BUT | team4= BYL | team5= DEL | team6= DEV | team7= KËL | team8= LUF | team9= MAL | team10= MEM | team11= TOM | name_ALB=[[KF Albpetrol|Albpetrol]] | name_APO=[[FK Apolonia Fier|Apolonia]] | name_BUT=[[KF Butrinti|Butrinti]] | name_BYL=[[KF Bylis|Bylis B]] | name_DEL=[[KS Delvina|Delvina]] | name_DEV=[[KS Devolli|Devolli]] | name_KËL=[[KF Këlcyra|Këlcyra]] | name_LUF=[[AS Luftëtari|Luftëtari]] | name_MAL=[[KF Maliqi|Maliqi]] | name_MEM=[[KF Memaliaj|Memaliaj]] | name_TOM=[[KF Tomori|Tomori]] | match_ALB_APO = | match_ALB_BUT = | match_ALB_BYL = | match_ALB_DEL = | match_ALB_DEV = | match_ALB_KËL = 3–1 | match_ALB_LUF = | match_ALB_MAL = 0–1 | match_ALB_MEM = | match_ALB_TOM = | match_APO_ALB = | match_APO_BUT = 1–2 | match_APO_BYL = | match_APO_DEL = | match_APO_DEV = | match_APO_KËL = | match_APO_LUF = | match_APO_MAL = | match_APO_MEM = | match_APO_TOM = 2–1 | match_BUT_ALB = | match_BUT_APO = | match_BUT_BYL = 1–2 | match_BUT_DEL = | match_BUT_DEV = | match_BUT_KËL = | match_BUT_LUF = | match_BUT_MAL = | match_BUT_MEM = | match_BUT_TOM = | match_BYL_ALB = | match_BYL_APO = | match_BYL_BUT = | match_BYL_DEL = | match_BYL_DEV = | match_BYL_KËL = 4–0 | match_BYL_LUF = | match_BYL_MAL = | match_BYL_MEM = 9–0 | match_BYL_TOM = | match_DEL_ALB = | match_DEL_APO = | match_DEL_BUT = 0–1 | match_DEL_BYL = | match_DEL_DEV = | match_DEL_KËL = | match_DEL_LUF = | match_DEL_MAL = | match_DEL_MEM = | match_DEL_TOM = | match_DEV_ALB = | match_DEV_APO = | match_DEV_BUT = | match_DEV_BYL = | match_DEV_DEL = | match_DEV_KËL = | match_DEV_LUF = 2–3 | match_DEV_MAL = | match_DEV_MEM = | match_DEV_TOM = 2–3 | match_KËL_ALB = | match_KËL_APO = 2–1 | match_KËL_BUT = | match_KËL_BYL = | match_KËL_DEL = | match_KËL_DEV = | match_KËL_LUF = | match_KËL_MAL = | match_KËL_MEM = | match_KËL_TOM = | match_LUF_ALB = | match_LUF_APO = | match_LUF_BUT = | match_LUF_BYL = | match_LUF_DEL = | match_LUF_DEV = | match_LUF_KËL = | match_LUF_MAL = 6–1 | match_LUF_MEM = | match_LUF_TOM = | match_MAL_ALB = | match_MAL_APO = | match_MAL_BUT = | match_MAL_BYL = | match_MAL_DEL = | match_MAL_DEV = 1–1 | match_MAL_KËL = | match_MAL_LUF = | match_MAL_MEM = | match_MAL_TOM = | match_MEM_ALB = | match_MEM_APO = | match_MEM_BUT = | match_MEM_BYL = | match_MEM_DEL = 2–4 | match_MEM_DEV = | match_MEM_KËL = | match_MEM_LUF = | match_MEM_MAL = | match_MEM_TOM = | match_TOM_ALB = 3–0 | match_TOM_APO = | match_TOM_BUT = | match_TOM_BYL = | match_TOM_DEL = | match_TOM_DEV = | match_TOM_KËL = | match_TOM_LUF = | match_TOM_MAL = | match_TOM_MEM = }}</onlyinclude> mw34201p48ktff20sweopwest813fhf 1 406841 3057588 3054925 2026-10-16T04:23:30Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Raphinha]] 3057588 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Raphinha]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2874075 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250814223519/https://www.givemesport.com/thread/ballon-dor-favourite-raphinha-equals-incredible-lionel-messi-record-for-barcelona/ për lidhjen https://www.givemesport.com/thread/ballon-dor-favourite-raphinha-equals-incredible-lionel-messi-record-for-barcelona/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 nëntor 2025 02:55 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Raphinha]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2917042 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240401153709/https://thetitansfa.com/raphinha-player-profile-complete-overview/ për lidhjen https://thetitansfa.com/raphinha-player-profile-complete-overview/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 mars 2026 04:39 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Raphinha]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2976848 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://tntsports.com.br/melhorfuteboldomundo/Al-Hilal-mira-Raphinha-e-Barcelona-aceita-negociar-por-no-minimo-90-milhoes-de-euros-20240624-0013.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 maj 2026 18:48 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Raphinha]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3008793 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250111170005/https://iffhs.com/posts/4111 për lidhjen https://iffhs.com/posts/4111. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 korrik 2026 19:28 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Raphinha]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3048348 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211207204744/https://www.leedsunited.com/news/team-news/27150/10-facts-about-raphinha për lidhjen https://www.leedsunited.com/news/team-news/27150/10-facts-about-raphinha. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210903170014/https://www.premierleague.com/news/2233845 për lidhjen https://www.leedsunited.com/news/team-news/28665/luke-and-raphinha-nominated-for-premier-league-goal-of-the-month. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220713161732/https://www.leedsunited.com/news/team-news/28509/raphinha-called-up-to-brazil-s-national-squad për lidhjen https://www.leedsunited.com/news/team-news/28509/raphinha-called-up-to-brazil-s-national-squad. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 shtator 2026 19:42 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Raphinha]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3052909 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250125024336/https://tntsports.com.br/melhorfuteboldomundo/Al-Hilal-mira-Raphinha-e-Barcelona-aceita-negociar-por-no-minimo-90-milhoes-de-euros-20240624-0013.html për lidhjen https://tntsports.com.br/melhorfuteboldomundo/Al-Hilal-mira-Raphinha-e-Barcelona-aceita-negociar-por-no-minimo-90-milhoes-de-euros-20240624-0013.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 tetor 2026 12:25 (CEST) l4ehzdfnt1q0jfcniu4tlby4a9owx4n 1 407322 3057586 3053002 2026-10-16T04:22:58Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Pavarësia e Finlandës]] 3057586 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Pavarësia e Finlandës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2675181 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151217130628/http://www.sibelius.fi/english/elamankaari/sib_viides_sinfonia.htm për lidhjen http://www.sibelius.fi/english/elamankaari/sib_viides_sinfonia.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 korrik 2024 21:41 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Pavarësia e Finlandës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2678628 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304102405/http://www.sibelius.fi/english/musiikki/ork_muita_inmemoriam.htm për lidhjen http://www.sibelius.fi/english/musiikki/ork_muita_inmemoriam.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 korrik 2024 02:05 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Pavarësia e Finlandës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3001245 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171209100043/https://www.histdoc.net/history/keisarik.html për lidhjen https://www.histdoc.net/history/keisarik.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180612233152/https://histdoc.net/historia/valtalaki1917.html për lidhjen http://www.histdoc.net/historia/valtalaki1917.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 qershor 2026 09:13 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Pavarësia e Finlandës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3002858 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170826175423/http://www.histdoc.net/pro/valinta.html për lidhjen https://www.histdoc.net/pro/valinta.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 qershor 2026 03:12 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Pavarësia e Finlandës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3052882 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20041030030706/http://chemeducator.org/bibs/0003003/00030208.htm për lidhjen http://chemeducator.org/bibs/0003003/00030208.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 tetor 2026 07:00 (CEST) 43m9tx77tszz2ij627u7tfjm64s0vfd 1 407353 3057584 3053222 2026-10-16T04:20:53Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Universiteti Hebre i Jeruzalemit]] 3057584 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universiteti Hebraik i Jeruzalemit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2039901 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160307142533/http://www.alanwatson.org/jerusalemlaw.htm për lidhjen http://www.alanwatson.org/jerusalemlaw.htm. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 shtator 2019 15:57 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universiteti Hebraik i Jeruzalemit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2199718 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://www.webcitation.org/60qXwH4mf?url=http://www.alberteinstein.info/ për lidhjen http://www.alberteinstein.info/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 mars 2021 04:17 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universiteti Hebraik i Jeruzalemit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2465831 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U zëvendësua lidhja e arkivit https://www.webcitation.org/60qXwH4mf?url=http://www.alberteinstein.info/ me https://web.archive.org/web/20110811112756/http://www.alberteinstein.info/ te lidhja http://www.alberteinstein.info/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 korrik 2022 15:45 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universiteti Hebre i Jeruzalemit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2816819 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130428015302/http://jewish.huji.ac.il/ për lidhjen http://jewish.huji.ac.il/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 korrik 2025 08:45 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universiteti Hebre i Jeruzalemit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3052972 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090318195621/http://www.huji.ac.il/huji/eng/index_e.htm për lidhjen http://www.huji.ac.il/huji/eng/index_e.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 tetor 2026 06:11 (CEST) skvbonlfz8lwfqfmhf4lsggwey8nwov 0 407598 3057545 3056325 2026-10-16T00:40:42Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 2) #IABot (v2.0.9.6 3057545 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Biancavilla |native_name = Biancavidda |settlement_type = Komunë |image_skyline = Biancavilla chiesa del Rosario.JPG |image_caption = Piazza Roma |image_map = Map of comune of Biancavilla (metropolitan city of Catania, region Sicily, Italy).svg |map_caption = Vendndodhja e komunës Biancavilla në qytetin metropolitan të Katanias |subdivision_type = Shteti |subdivision_name = [[Italia]] |subdivision_type1 = Rajoni |subdivision_name1 = [[Siçilia]] |subdivision_type2 = Qyteti metropolitan |subdivision_name2 = [[Qyteti metropolitan i Katanias]] |coordinates = {{Coord|37.645278|14.863611|display=inline,title}} |leader_title = Kryetar |leader_name = Antonio Bonanno |leader_party = [[Vëllezërit e Italisë]] |elevation_m = 513<ref>{{Cite web |url=http://www.comune.biancavilla.ct.it/la_citt_/La_citt_.aspx |title=La città (Comune di Biancavilla) |access-date=2017-01-06 |archive-date=2016-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117200819/http://www.comune.biancavilla.ct.it/la_citt_/La_citt_.aspx |url-status=dead |language=it}}</ref> |parts_type = Lagjet |parts_style = list |p1 = Badalato |p2 = Badia |p3 = Casina |p4 = Montalto |p5 = Sajola |p6 = Sberno |p7 = San Giuseppe |p8 = Sopra l'Orto |p9 = Spartiviale |p10 = Martina |p11 = Quattro Vanedde |blank_name_sec1 = Komunat kufitare |blank_info_sec1 = Adrano, Belpasso, Bronte, Castiglione di Sicilia, Centuripe (EN), Maletto, Nicolosi, Paternò, Ragalna, Randazzo, Sant'Alfio, Santa Maria di Licodia, Zafferana Etnea |blank1_name_sec1 = Zona sizmike |blank1_info_sec1 = 2 |blank2_name_sec1 = Ditë-gradë |blank2_info_sec1 = 1391 |blank3_name_sec1 = Patronët |blank3_info_sec1 = Shën Maria e Lëmoshës, Shën Placidi (abat dhe martir), Shën Zenoni (martir) |blank4_name_sec1 = Festa e patronit |blank4_info_sec1 = 5 tetor |blank5_name_sec1 = Motoja |blank5_info_sec1 = {{Smallcaps|Scanderbeg}} |blank6_name_sec1 = Zgjedhja e kryetarit |blank6_info_sec1 = 13 qershor 2018 (rizgjedhur më 30 maj 2023) |blank7_name_sec1 = Emri i banorëve |blank7_info_sec1 = biancavillesi (biancavilloti në sicilianisht)<ref>{{Cite web|url=https://www.comune-italia.it/comune-biancavilla.html|title=Comune di Biancavilla : Amministrazione comunale e sindaco – Comune di Biancavilla e città, Catania, Sicilia|website=www.comune-italia.it|access-date=2026-08-05|language=it}}</ref> }} '''Biancavilla''' (''Callìcari'' në arbërisht''; Biancavidda'' në [[Gjuha siciliane|sicilianisht]]<ref>{{Cite book|title=Sicilia, miscellanea di studi storici, giuridici ed economici sulla Sicilia. Glossario di voci siciliane derivate dal greco, latino, arabo, spagnuolo, francese, tedesco, etc|author=F. G. Arezzo|publisher=Flaccovio|year=1950|language=it}}</ref>) është një komunë italiane e [[Qyteti metropolitan i Katanias|qytetit metropolitan të Katanias]] në [[Siçilia|Siçili]]. == Gjeografia fizike == Komuna ndodhet në këmbët e [[Etna|Etnës]], në 513 metra mbi nivelin e detit, në veriperëndim të qytetit të Katanias, mbi një shtresë magmatike që bie thikë mbi luginën e Simetos, në më pak se 4&nbsp;km në vijë ajrore nga lumi. Është një komunë pjesë e Parkut të Etnës dhe kufitare me atë të Nebrodeve. Në ditë të kthjellëta, panorama lejon të dallohen kodrat e Calatinos së epërme. === Territori === Territori komunal, domethënë pjesa më e banuar,<ref name="PR">Provinca Rajonale e Katanias, Planifikimi Territorial, Kap. I-IX-XII.</ref> shtrihet përgjatë një zone malore të ulët, në një zonë të pyllëzuar, ndërsa i gjithë territori përgjithësisht ndan majën e Etnës në një pikë gjeometrike teorike me nëntë komuna të tjera, në drejtim të jugperëndimit, deri te lumi Simeto, dhe rrjedh si një rrjedhë e gjatë llave nga maja e Etnës, me një diferencë lartësie prej mbi 3.000 metrash. Përfshin 3.830 hektarë të Parkut të Etnës, në të cilin marrin pjesë edhe 10 komuna të tjera në këmbë të malit. Kufizohet në veriperëndim me komunën Adrano, në verilindje me Ragalna dhe Belpasso, në juglindje me Santa Maria di Licodia dhe Paternò, në jugperëndim me komunën Centuripe. [[Skeda:Comuni parco Etna.svg|upright=1.4|thumb|Territori i komunës në Parkun e Etnës]] === Klima === Sipas të dhënave të Observatorit Astrofizik të Katanias,<ref>{{Cite web |url=http://www.oact.inaf.it/meteoct/ct02_completo.htm |title=Kopje e arkivuar |access-date=2010-09-07 |archive-date=2010-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100324223350/http://www.oact.inaf.it/meteoct/ct02_completo.htm |url-status=dead |language=it}}</ref> klima e qytetit është [[Klima mesdhetare|mesdhetare]] me karakteristika kontinentale. Temperatura mesatare në muajin janar është 4 °C, ndërsa në muajin korrik është 19 °C, me një mesatare vjetore prej 12 °C.<ref>Mesataret i referohen kufijve urbanë, pasi ndryshimet termike të vërejtura në skajet e fushës së Katanias dhe në 3.300 metrat e kraterit janë sigurisht të konsiderueshme në të gjitha stinët.</ref> Biancavilla karakterizohet nga vjeshta relativisht të buta e me shira në rritje nga fundi i nëntorit, dimra të ftohtë me reshje të rastësishme bore, pranvera të freskëta e me shi, dhe vera përgjithësisht të buta. Reshjet mund të ndodhin edhe gjatë sezonit veror, veçanërisht në fillim dhe në fund të sezonit. {{Klima | nome = Biancavilla | tempmax01 = 9 | tempmax02 = 13 | tempmax03 = 13 | tempmax04 = 19 | tempmax05 = 18 | tempmax06 = 23 | tempmax07 = 25 | tempmax08 = 26 | tempmax09 = 19 | tempmax10 = 18 | tempmax11 = 12 | tempmax12 = 9 | tempmin01 = -1 | tempmin02 = 4 | tempmin03 = 1 | tempmin04 = 5 | tempmin05 = 8 | tempmin06 = 11 | tempmin07 = 14 | tempmin08 = 14 | tempmin09 = 11 | tempmin10 = 10 | tempmin11 = 7 | tempmin12 = 1 | elio01 = 5.2 | elio02 = 5.7 | elio03 = 5.8 | elio04 = 7.6 | elio05 = 8.9 | elio06 = 10.2 | elio07 = 11.5 | elio08 = 10.9 | elio09 = 8.6 | elio10 = 6.3 | elio11 = 6.0 | elio12 = 4.9 | vento01 = NE | intensità01 = 4.6 | vento02 = SW | intensità02 = 4.9 | vento03 = NE | intensità03 = 4.9 | vento04 = NE | intensità04 = 4.7 | vento05 = NE | intensità05 = 4.3 | vento06 = NE | intensità06 = 4.1 | vento07 = NE | intensità07 = 4.1 | vento08 = NE | intensità08 = 4.1 | vento09 = NE | intensità09 = 4.5 | vento10 = NE | intensità10 = 4.5 | vento11 = SW | intensità11 = 4.3 | vento12 = SW | intensità12 = 4.8 }} === Gjeologjia === ==== Ignimbriti i Biancavilla-Montaltos ==== Në afërsi të vendbanimit të Biancavillës, brenda Luginës San Filippo, në kontakt me kupolat vullkanike të Monte Calvarios, gjendet depozita lavike e njohur si ignimbriti i Biancavilla-Montaltos, e formuar gjatë [[Pleistoceni|periudhës së Pleistocenit]] si pasojë e shtresimeve të shumta shpërthyese vullkanike të [[Etna|Etnës]].<ref name="FOOTNOTECammilleri433">{{Cite book|last=Cammilleri|first=Rino|title=Tutti i giorni con Maria, calendario delle apparizioni|publisher=Edizioni Ares|location=Milano|year=2020|isbn=978-88-815-59-367|page=433|language=it}}</ref> ==== Fluoro-edeniti dhe rreziku kancerogjen ==== Që nga fundi i viteve '90 të shekullit XX, {{ill|Instituti i Lartë i Shëndetësisë|it|Istituto superiore di sanità|lt=ISS}} nisi hetime për shkak të konstatimit të një niveli të lartë të {{ill|Mezotelioma|en|Mesothelioma|lt=mezoteliomës pleurale}} mes banorëve të Biancavillës. Pasi u përjashtuan ekspozimet profesionale ndaj [[asbesti]]t nga ana e personave të përfshirë, në një komunë që në atë kohë ishte kryesisht e dedikuar bujqësisë, studiuesit hipotizuan një kontaminim që e kishte origjinën nga materialet e nxjerra nga gurorja e Monte Calvarios<ref>''Supplemento del notiziario dell'Istituto Superiore di Sanità'' (Suplementi i buletinit të Institutit të Lartë të Shëndetësisë): "Prevenzione della patologia da fluoro-edenite: il modello Biancavilla" (Parandalimi i patologjisë nga fluoro-edeniti: modeli Biancavilla). Vëllimi 28, Numri 5, Suplementi 1, 2015. (në italisht)</ref> – në periferinë juglindore të vendbanimit – të përdorura deri atëherë gjerësisht për ndërtimin e banesave dhe rrugëve<ref>{{Cite web|url=https://www.internazionale.it/reportage/marina-forti/2017/10/09/biancavilla-sicilia-fluoroedenite|title=Una storia siciliana di veleni|language=it}}</ref>. Territori i Monte Calvarios karakterizohet nga një shkëmb veçanërisht i thërrmueshëm, pra më i lehtë për t'u nxjerrë dhe përpunuar, i përbërë nga llavë benmoreitike, e pasur me {{ill|Fluorapatiti|en|Fluorapatite|lt=fluoroapatit}}<ref>Shënim: nga S. Tagliani (2006), ''Caratteri minero-genetici degli anfiboli fibrosi di interesse ambientale presenti nell'area di Biancavilla (CT, Italia)'' (Karakteret minero-gjenetike të amfiboleve fibroze me interes mjedisor të pranishme në zonën e Biancavillës (CT, Itali)), Univ. La Sapienza, Dip. Sci. Terra, Roma. (në italisht)</ref>. Hetime të gjera laboratorike lejuan identifikimin, në materialet e gurores, të një minerali të ri {{ill|Amfiboli|en|Amphibole|lt=amfibolik}}, të quajtur {{ill|Fluoro-edeniti|en|Fluoro-edenite}}, i miratuar në 2001 nga ''New Minerals and Mineral Names'' e ''International Mineralogical Association''<ref>{{Cite journal|author=Antonio Gianfagna|author2=Roberta Oberti|title=Fluoro-edenite from Biancavilla (Catania, Sicily, Italy): crystal chemistry of a new amphibole end-member|journal=American Mineralogist|volume=86|year=2001|pages=1489–1493|language=en}}</ref>. Për shkak të mënyrës së tij të kristalizimit të tipit azbestiform, në 2014 {{ill|Agjencia Ndërkombëtare për Kërkime mbi Kancerin|en|International Agency for Research on Cancer|lt=IARC}} e njohu {{ill|Fluoro-edeniti|en|Fluoro-edenite|lt=fluoro-edenitin}} si agjent kancerogjen për njeriun, duke e përfshirë në Grupin 1 (agjentë me siguri kancerogjenë për njeriun)<ref>{{Cite journal|author=Grosse Y, Loomis D, Guyton KZ, et al. International Agency for Research on Cancer Monograph Working Group|title=Carcinogenicity of fluoro-edenite, silicon carbide fibres and whiskers and carbon nanotubes|journal=Lancet Oncology|volume=15|issue=13|pages=1427–1428|year=2014|language=en}}</ref><ref>International Agency for Research on Cancer. Volume 111: Fluoro-edenite, silicon carbide fibres and whiskers, and single-walled and multi-walled carbon nanotubes IARC Working Group. Lyon; 30 Sep–7 Oct 2014. ''IARC Monogr Eval Carcinog Risk Chem Hum''. (në anglisht)</ref><ref>Soffritti M., Minardi F., Bua L., Esposti D., Belpoggi F. (2000), ''First experimental evidence of peritoneal and pleural mesotheliomas induced by fluoro-edenite fibres in Etnean volcanic material from Biancavilla (Sicily, Italy)'', European Journal of Oncology. (në anglisht)</ref>: {{Blockquote|Tepërica e incidencës dhe e vdekshmërisë nga mezotelioma e vërejtur në komunën e Biancavillës, duke përdorur si krahasim normat e incidencës dhe të vdekshmërisë të Rajonit të Sicilisë, ka rezultuar e rëndësishme dhe e qëndrueshme, si te burrat ashtu edhe te gratë, dhe veçanërisht e theksuar te të rinjtë e rritur. Shumica e rasteve të vërejtura nuk kishte një histori profesionale ekspozimi ndaj asbestit. Këto gjetje sugjerojnë ekzistencën e një shkaku të tipit mjedisor, më shumë sesa profesional, i cili u identifikua në amfibolin fibroz të fluoro-edenitit të pranishëm në tokën e Biancavillës, në një gurore të një materiali të përdorur gjerësisht në ndërtimtarinë lokale dhe në shtrimin e rrugëve. Përveç kësaj, studimet e kryera në kafshë eksperimentale tregojnë se injektimi intraperitoneal dhe intrapleural i fluoro-edenitit fibroz është në gjendje të nxisë mezotelioma te minjtë e të dy gjinive. Rezultatet e studimeve në qeliza janë në përputhje me mekanizmat e propozuar për të shpjeguar kancerogjenezën nga fibrat.|{{ill|Agjencia Ndërkombëtare për Kërkime mbi Kancerin|en|International Agency for Research on Cancer|lt=IARC}} Monographs, Vol. 111. 2014.}} Që nga viti 2001, me dekret ministror, Biancavilla u shpall si sit me interes kombëtar (SIN), një nga katër zonat e Rajonit të Sicilisë, pas {{ill|Milazzo|en|Milazzo|lt=Milazzos}}, [[Gela|Gelës]] dhe {{ill|Priolo Gargallo|en|Priolo Gargallo|lt=Priolos}}. Janë nisur kështu punimet e dekontaminimit dhe të vënies në siguri të ish-gurores së Monte Calvarios. Që nga viti 2019, në kuadër të ndërhyrjeve të parashikuara në SIN, ASP-ja e [[Katania]]s ka hapur një ambulancë pneumologjie dhe një pikë informacioni, me qëllim promovimin e masave të parandalimit parësor dhe edukimin e qytetarisë mbi rreziqet e ekspozimit ndaj {{ill|Fluoro-edeniti|en|Fluoro-edenite|lt=fluoro-edenitit}}<ref>{{Cite web|url=https://www.biancavillaoggi.it/2019/05/20/amianto-svolta-dopo-vent-anni-aperti-ambulatorio-e-due-focal-point/|title=Amianto, la svolta dopo vent'anni: aperti ambulatorio e due focal point|language=it}}</ref>. Masat e dekontaminimit të ndërmarra kanë lejuar uljen e përqendrimit të {{ill|Fluoro-edeniti|en|Fluoro-edenite|lt=fluoro-edenitit}} në ajër nën pragun e rrezikut të treguar nga [[Organizata Botërore e Shëndetësisë|OBSH]] (1 fibër për litër ajri). Megjithatë, pritet ende përfundimi i punimeve të dekontaminimit për kthimin e zonës në përdorime civile<ref>{{Cite web|url=https://www.biancavillaoggi.it/2022/02/22/bonifica-di-monte-calvario-aggiudicati-i-lavori-per-oltre-17-milioni-di-euro/|title=Bonifica di Monte Calvario, aggiudicati i lavori per oltre 17 milioni di euro|language=it}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lescienze.it/news/2021/05/20/news/biancavilla_cava_inquinamento_asbesto_amianto_bonifica-4931816/|title=Biancavilla e la bonifica di quello che non si conosceva|language=it}}</ref>. === Sizmiciteti === Harta e rrezikshmërisë sizmike e konsideron zonën e Biancavillës si zonë me "rrezikshmëri të lartë". Territori i Etnës preket si nga tërmete vullkanike, që lidhen me lëvizjet e masave magmatike, ashtu edhe nga tërmete tektonikë; këta të fundit mund, nga ana e tyre, të ndikohen nga fusha e tensioneve e shkaktuar nga vullkani<ref name=":0">{{Cite web|url=https://ingvterremoti.com/2018/10/06/terremoto-in-provincia-di-catania-del-6-ottobre-2018-aggiornamento-delle-ore-1600/|title=Rischio sismico a Biancavilla (Rreziku sizmik në Biancavilla).|language=it}}</ref>. Në orën 02:34 [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] të datës {{Data|06|10|2018}}, qyteti u godit nga një [[Tërmeti|tërmet]] me magnitudë 4,8, me epiqendër të vendosur në territorin e Santa Maria di Licodias, rreth 1&nbsp;km nga Biancavilla<ref>{{Cite web|url=https://catania.meridionews.it/articolo/70085/forte-scossa-di-terremoto-avvertita-nel-catanese-segnalato-tremore-da-mascalucia-fino-a-paterno/|title=Forte scossa di terremoto nel catanese (Goditje e fortë tërmeti në zonën e Katanias).|language=it}}</ref>. Tërmeti shkaktoi dëme të shumta në ndërtesa shkollore, kisha dhe banesa private<ref>{{Cite web|url=https://www.biancavillaoggi.it/2018/10/06/terremoto-ecco-i-danni-provocati-alla-basilica-e-alla-chiesa-dell-idria/|title=Terremoto. Ecco i danni provocati alla Basilica e alla chiesa dell'Idria (Tërmeti. Ja dëmet e shkaktuara Bazilikës dhe kishës së Idrias).|language=it}}</ref>. Më parë, ngjarje me ashpërsi të ngjashme kishin ndodhur në maj 1898 (magnitudë 4,0) dhe në prill 1984 (M 3,5). Ngjarja me magnitudën më të lartë në zonën etneane, që përfshiu Biancavillën, i përket datës 20 shkurt 1818 (M 6,3)<ref name=":0" />. == Origjina e emrit == Një grup mërgimtarësh shqiptarë bizantinë (ose me ritin grek), që mbërritën në Siçili në shekullin XV për shkak të presioneve turko-osmane, vendosi të kërkonte strehim në territorin spanjollo-aragonez të Siçilisë, në shpatet e Etnës, duke themeluar në vitin 1488 një komunitet të vetin, i njohur fillimisht si "Terra di Callicari"<ref>Në një letër të datës 20 prill 1542, me anë të së cilës peshkopi latin i lejonte priftit shqiptar Papodato Andrea të celebronte një meshë katolike sipas ritit të tij grek (bizantin), del në pah emri "Casalis Callicaris".</ref>. Qendra u quajt më vonë, ose njihej, si "Casale dei Greci"<ref>Shqiptarët ngatërroheshin zakonisht me grekët për shkak të gjuhës koine greke të përdorur në ritin e tyre lindor, dhe për këtë arsye quheshin gabimisht greko-shqiptarë, term i papërshtatshëm që përdoret shpesh edhe sot.</ref>, "Poggio Bianco" ose në latinisht "Albavilla", për të arritur më pas, që nga [[1599]], te emri Biancavilla. Sipas disave, emri do të ishte një homazh ndaj mbretëreshës Bianca di Navarra, por në realitet ai rrjedh nga ngjyra e bardhë e shtëpive, që kontrastonte me të zezën vullkanike të zonës<ref>Placido Bucolo, ''Storia di Biancavilla'', Adrano 1953, f. 19-20</ref>. == Historia == === Epoka e lashtë === Falë pranisë së bollshme të burimeve natyrore dhe të shpellave lavike, territori i Biancavillës u banua që nga [[Paleoliti]] i Sipërm, fillimisht nga Sikanët dhe më pas nga Sikulët, siç dëshmojnë gjetjet arkeologjike të ruajtura në muzeun qytetar të {{ill|Adrano|it|Adrano|lt=Adranos}}<ref name="PR" /><ref name="FOOTNOTECammilleri433" />, të gjetura në disa vendbanime arkeologjike që ekzistojnë edhe brenda qendrës aktuale të banuar, por që më pas u braktis. ==== Kultura e Castelluccios ==== Në territorin e Biancavillës, së bashku me ata të Adranos dhe Paternòs, janë zbuluar vendbanime të {{ill|Kultura e Castelluccios|it|Cultura di Castelluccio|lt=kulturës së Castelluccios}}, që i përkasin epokës së bronzit të hershëm. Vendbanimet castellucciane etneane paraqesin disa veçori krahasuar me vendbanimet më të gjera të territorit juglindor të ishullit. Dallimi i parë thelbësor lidhet me llojin e varreve, siç vërejti arkeologu {{ill|Luigi Bernabò Brea|it|Luigi Bernabò Brea|lt=Bernabò Brea}}<ref name=":2">{{Cite book|author=Luigi Bernabò Brea|title=La Sicilia prima dei Greci.|publisher=Il Saggiatore|orig-year=1958|language=it}}</ref>: {{Blockquote|Lavat e Etnës, tepër të forta për t'u gërmuar, e bënin në fakt të pamundur përdorimin e tipit të varrit në formë grotte artificiale, të zakonshëm në të gjitha zonat e tjera të Siçilisë. […] Shumë shpesh, si kockëmbajtëse u përdorën shpellat e formuara nga rrjedhjet e lavës, të cilat nuk janë të rralla në anët e vullkanit. […] Në Biancavilla, brenda një shpelle të këtij lloji, me përmasa të mëdha, gjejmë një nekropol të vërtetë me varre në formë gropash ovale, të rrethuara nga murë të thatë prej gurësh.|{{ill|Luigi Bernabò Brea|it|Luigi Bernabò Brea|lt=Luigi Bernabò Brea}}, ''La Sicilia prima dei Greci''.}} Karakteristikë tjetër dalluese e {{ill|Kultura e Castelluccios|it|Cultura di Castelluccio|lt=qytetërimit castellucian etnean}} lidhet me llojet e qeramikave. Janë zbuluar në fakt "anforeta të vogla me dy doreza, me profil theksueshëm të karenuar, me zbukurim të lehtë me kënde, dhe kupa-vjelëse të karenuara"<ref name=":2" />. Në territorin e Biancavillës janë eksploruar shpellat e mëposhtme: Origlio I dhe II, Filiciosa, Pozzillo, Argentieri, Spartiviali, Via Scutari<ref>{{Cite journal|author=Francesco Privitera|author2=Vincenzo La Rosa|title=In ima tartara. Preistoria e leggenda delle grotte etnee.|journal=Regione Siciliana, Assessorato dei Beni Culturali, Ambientali e dell'Educazione Permanente. Palermo 2007.|language=it}}</ref>. Disa gjetje arkeologjike të dala nga gërmimet ekspozohen sot në Muzeun Komunal të {{ill|Adrano|it|Adrano|lt=Adranos}}. === Epoka mesjetare === [[Skeda:Arrivo degli esuli albanesi a Callicari Biancavilla.webp|thumb|300px|Mbërritja e shqiptarëve në Callicari]] Themelimi i vendbanimit i përket [[Shekulli XV|shekullit XV]], kur një grup refugjatësh shqiptarë të ritit greko-katolik<ref>{{Cite web|url=http://www.guzzardi.it/arberia/mappa/sicilia/biancavilla/index.htm|title=Biancavilla, comunità fondata dagli albanesi|access-date=2016-07-08|archive-date=2007-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20071021081746/http://www.guzzardi.it/arberia/mappa/sicilia/biancavilla/index.htm|url-status=dead|language=it}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.biancavillaoggi.it/2014/08/17/lindagine-sulle-radici-biancavillesi-tra-ipotesi-suggestive-e-approcci-inediti/|title=Gli albanesi e Callìcari, l'Icona e Niger: ipotesi suggestive sulle nostre origini|access-date=2016-07-08|language=it}}</ref> të ardhur nga [[Ballkani]] (nga [[Shqipëria]]/[[Epiri]] dhe më pas nga Morea), të udhëhequr nga Çezari Mëzi (''Cesare Masi''), morën lejen për të banuar në atë vend<ref>Shumë afër qytetit të lashtë të ''Adernòs'' (sot {{ill|Adrano|it|Adrano}}).</ref>, nga konti Giovanni Tommaso Moncada, i cili kërkoi dhe fitoi, në janar të vitit 1488, ''{{ill|licentia populandi|it|Licentia populandi}}''-n nga kryetarët e [[Mbretëria e Siçilisë|Mbretërisë së Siçilisë]], Santapau dhe Centelles<ref name=":1">{{Cite book|author=Giuseppe La Mantia|title=I Capitoli delle colonie greco-albanesi di Sicilia dei secoli XV e XVI raccolti e pubblicati da Giuseppe La Mantia. Stab. Tip. A. Giannitrapani. Palermo 1904.|language=it}}</ref>. Ky privilegj u konfirmua në vitin 1501 nga konti Guglielmo Moncada dhe në vitin 1502 nga i biri, Antonio. Më pas, në vitin 1504, tre privilegjet u hartuan në formë publike me një akt të ri, të nënshkruar nga gjyqtari Ferdinando Marchisio dhe noteri Luigi Passitano, ndërsa konfirmimi i D. Cesares, birit të D. Francesco-s, princit të parë të Paternòs, mban datën 1568. Kolonia u vendos në zonën që në atë kohë quhej Callicari ose Pojo Rosso<ref>[http://books.google.it/books?id=FMcOAAAAQAAJ&pg=RA1-PA28&img=1&zoom=3&hl=it&sig=ACfU3U0rBZisT0iYGo_M_Bvfr8FJt4RagA&ci=12%2C9%2C980%2C1429&edge=0 Filadelfio Mugnos, ''Teatro genealogico delle famiglie nobili di Sicilia'', Palermo, 1647]. URL-ja e konsultuar më 1 shtator 2010</ref><ref name="CB">[http://www.comune.biancavilla.ct-egov.it/la_città/storia/ Comune di Biancavilla, La città e la storia – Sito Ufficiale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101128190936/http://www.comune.biancavilla.ct-egov.it/la%5Fcitt%C3%A0/storia/|date=2010-11-28}} - URL-ja e konsultuar më 1 shtator 2010</ref>, vend që me shumë gjasë përkonte me Inessa-n e lashtë. Përdorimi i ''licentia populandi''-t dëshmon se vendi ishte më parë i pabanuar, ndryshe nga kolonitë e tjera shqiptare të Siçilisë që praktikonin ritin grek<ref name=":1" />. Brenda pak vitesh kolonia u zgjerua, falë kushteve të privilegjuara të dhëna nga zotërit feudalë Moncada. Biancavilla u përfshi gjithmonë në feudin e Adernòs dhe në shekullin XVI përmendet me emrin "latin" "Casale dei Greci". Shqiptarët, që praktikonin [[Liturgjia bizantine|ritin greko-katolik]], sollën me vete ikonën e Nënës së Zotit të Elemosinës, ende sot objekt devocioni{{Sfn|Cammilleri|p=433}}, si dhe një relikiar prej argjendi me statujëzën dhe një relike të Shën Zenonit. Nuk dihet shumë për veprimtarinë civile dhe fetare të kolonisë, pasi shqiptarët nuk lanë asnjë shkrim, veç faktit që ruajtën ritin grek për rreth më shumë se një shekull dhe se, kur nuk mbeti më asnjë prift për të kryer ritin, çdo vit dërgohej një "papàs" nga koloni të tjera shqiptare në krahinën e Palermos, për t'u kryer Pashkët besimtarëve sipas riteve të tyre. Largësia nga qendrat e tjera ''[[Arbëreshët në Itali|arbëreshe]]'' dhe migrimet e popullatave të ritit latin nga qendrat fqinje, veçanërisht pas shpërthimeve të Etnës, sollën zhdukjen graduale të shumë prej zakoneve dhe riteve origjinale<ref>Kujtimi i origjinës shqiptare gjendet edhe sot në disa fjalë të banorëve dhe në disa mbiemra të tyre, në toponimi (p.sh. Rruga Shqipëria) dhe në devocionin ndaj ikonës së Marisë së Shenjtë të Elemosinës (''Theotokos'').</ref>. === Epoka moderne === Komuna e Biancavillas zhvilloi, në vitin 1760, një proces gjyqësor në Regia Gran Corte kundër Adernòs dhe Centorbit, për mosmarrëveshje lidhur me zgjerimin e territorit<ref>Për këtë proces ruhen në Bibliotekën Komunale të Palermos dy alegime dorëshkrimesh, njëra (fletët 1-20) me titullin: ''"Ragioni a favore dell'Università di Adernò contro le Università di Biancavilla e Centorbi"'' dhe tjetra (fl. 23-73) me titullin: ''"Ragioni sul punto della divisione del territorio in favore dell'Università di Adernò contro le Università di Biancavilla e Centorbi".''</ref>. [[Kulti (praktikë fetare)|Kulti]] i {{ill|Shën Placidi|it|Placido (monaco)|lt=Shën Placidit}}, mbrojtësi i qytetit, u përhap në Biancavilla në [[Shekulli XVII|shekullin XVII]], kur abati i manastirit fqinj Santa Maria di Licodia, në vitin [[1602]]<!-- fjalia është e paplotë dhe duhet korrigjuar --> kishës amë të qytetit [[Reliku|relikat]] e shenjtorit, kulti i të cilit ishte përhapur në gjithë Siçilinë, pas zbulimit në [[Mesina]] të mbetjeve të shumta të martirëve në kishën e Shën Gjon Pagëzorit. Shën Placidi u shpall {{ill|Shenjtori mbrojtës|it|Santo patrono|lt=patron}} dhe mbrojtës i tokës së Biancavillas më 23 shtator [[1709]] nga peshkopi i Katanias, Mons. Andrea Riggio, "për t'i shpëtuar masakrës mizore (tërmeti i janarit 1693, i cili shkatërroi Katanian dhe gjithë Siçilinë Lindore) […] që në të ardhmen [toka e Biancavillas] të mos shkatërrohej nga shkatërrimi i tërmetit dhe […] që ky devocion të mbetej i gjallë në kujtesën e ngjarjes". "Patronati" i tij përfshihet kështu mes atyre më të lashtëve, "ab immemorabile", që qyteti i ka rezervuar që nga themelimi i tij, Zojës së Elemosinës dhe Shën Zenonit, martir i Arabisë. {{Blockquote|text=Le të dihet sa dashuri kam brenda vetes, ndaj Atdheut tim të dashur, të cilin kam kërkuar ta nderoj, me shpresën që t'ua përcjell bashkëqytetarëve të mi këtë dashuri të zjarrtë, që t'u shërbejë si shtysë për ta bërë Qytetin të madh dhe të lavdishëm. (nga ''Storia di Biancavilla'', Gutenberg, 1953)|author=Placido Bucolo}} === Epoka bashkëkohore === Gjatë shekujve XVII dhe XVIII u formua një borgjezi mjaft e kamur, por edhe një shtresë e fortë punëtorësh bujqësorë me mëditje dhe një klasë fshatare që dallohej për politizimin e saj të fortë, gjë që u shpreh në kryengritjet e viteve 1848 dhe 1860 për çështjen e tokave shtetërore. Biancavilla ishte, në fakt, një nga komunat më të trazuara të zonës së Etnës, që mori pjesë në të gjitha lëvizjet revolucionare dhe antiburbone nga viti 1820 deri në 1860, duke dëshmuar se skena politike vendore u dominua kryesisht nga familja Biondi. «Casino dei Civili» (sot Circolo Castriota) ishte simboli kundër të cilit u drejtua zemërimi popullor; të njëjtat tipare pati edhe kryengritja e «kashtës» në vitin 1923. Menjëherë pas luftës u shënua një ngjarje e veçantë e kujtuar si «greva e kundërt»: fshatarëve u ishte urdhëruar të linin disa toka pronë e shtetit, por pa ato toka shumë njerëz do të ishin të detyruar të bien në varfëri; kështu që fshatarët zaptuan edhe tokat e lëna deri atëherë të lira, duke i ruajtur me turne pune, madje edhe natën. Pas disa muajsh, shteti, me dekret, ua la ato toka banorëve të Biancavillas. Periudha pasuese u karakterizua nga shpërthimet e [[Etna|Etnës]], epidemi, thatësirë dhe ngjarje të ndryshme luftarake, të cilat megjithatë e prekën qytetin vetëm në mënyrë të kufizuar. Sot Biancavilla është një qendër e rëndësishme prodhimi dhe tregtie e bajameve, rrushit, agrumeve, mollëve, perimeve dhe fiqve të Indisë. Të gjera janë pyjet dhe kullotat e përhershme. Ndërmarrje artizanale veprojnë në sektorët e ushqimit, veshjeve, mobiljeve dhe materialeve të ndërtimit. === Simbolet === [[Skeda:Biancavilla-Stemma.svg|left|130px|Stema e Bashkisë]] Stema historike u njoh me DCG (Dekret i Kryetarit të Qeverisë) të datës 15 prill 1929. Stema dhe {{ill|Gonfaloni|it|Gonfalone|lt=gonfaloni}} aktual u dhanë më pas me DPR (Dekret i Presidentit të Republikës) të datës 20 tetor 1998.<ref>{{Cite web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?6001|title=Biancavilla|access-date=2025-08-13|website=Archivio Centrale dello Stato|language=it}}</ref> Sipas nenit 5 të statutit të bashkisë<ref>{{Citation|url=https://dait.interno.gov.it/documenti/statuti/statuto-comune-ct-biancavilla.pdf|author=Comune di Biancavilla|title=Statuto|at=Neni 5, paragrafi 2, ''Sede, Gonfalone e Stemma'' (Selia, Gonfaloni dhe Stema)|language=it}}</ref> stema përbëhet nga simbolet e mëposhtme: * Korona qytetare: mbizotëron mbi të gjithë mburojën dhe përfaqëson bashkinë e Biancavillas dhe statusin e saj si komunë autonome që nga themelimi, i ndodhur me Privilegjet e datës 8–25 janar 1488. * Dielli rrezatues: i vendosur në pjesën e sipërme të mburojës, i zhytur në një blu që simbolizon qiellin. * Plisi i tokës: i vendosur poshtë, simbolizon territorin. Ky simbol, së bashku me diellin rrezatues dhe qiellin blu, thekson kuptimin e Callicarit (emri i lashtë i Biancavillas) që, në greqishten e vjetër, do të thotë «kontradë e bukur». * Kali: përfaqëson kalin e heroit kombëtar shqiptar Gjergj Kastrioti Skënderbeu (it. Giorgio Castriota Scanderbeg). Përveç kësaj, së bashku me selvinë, përfaqëson stemën fisnike familjare të Kapitenit (kryetarit) të parë shqiptar, Cesare Masi. * Selvia: simbolizon pemën te e cila, sipas një tradite të lashtë shqiptare, Gjon Kastrioti, biri i Skënderbeut, lidhi kalin e të atit dhe u nis drejt Italisë, duke shpëtuar nënën e tij dhe popullin e tij të kërcënuar nga pushtuesi turko-mysliman [[Mehmeti II]].<ref name="FOOTNOTECammilleri433" /> * Kulla: e krenelatuar me tre pjesë dhe me dritare, simboli i zotërve të vendit, Kontët Moncada. * Kryqi grek: riafirmon përkatësinë e etërve themelues [[Shqiptarët|shqiptarë]] ndaj besimit të krishterë greko-katolik (ose të [[Liturgjia bizantine|ritit bizantin]]). * Shirit i artë: mbizotëron mbi kryqin grek dhe mban mbishkrimin «Skënderbeu», homazh ndaj luftëtarit të madh shqiptar Gjergj Kastrioti, mbrojtës i palodhur i besimit të krishterë kundër islamizmit. * Korona e kontit: mbizotëron mbi shiritin dhe kryqin grek. Simbol i Kontesë së Adernòs, në nder të kontit Gian Tommaso Moncada, i cili bëri që Presidentët e Mbretërisë së Sicilisë, Santapau dhe Centelles, të nxirrnin më 8 janar 1488 Privilegjin që u dhuronte refugjatëve shqiptarë, të udhëhequr nga fisniku Cesare Masi, tokën e Callicarit ose Poggio Rosso-s. Kështu lindi Casale dei Greci, sot Biancavilla. Në {{ill|Gonfaloni|it|Gonfalone|lt=gonfalonin}}, të përbërë nga një pëlhurë e bardhë, stema e riprodhuar mbi gjoksin e shqiponjës përfaqëson simbolin e heroizmit, atij të treguar në shkallën më të lartë nga Skënderbeu (Gjergj Kastrioti), i cili nuk iu përkul kurrë vullnetit të armiqve turq dhe doli gjithmonë fitimtar në të gjitha betejat kundër tyre. === Nderimet === Nderimet e dhëna qytetit të Biancavillas në periudha të ndryshme janë renditur më poshtë: * [[Skeda:Ordine delle Due Sicilie ribbon bar.png|100px]] '''Kryqi i Madh i Urdhrit të Dy Sicilive''' * [[Skeda:OrdineLavoro.png|100px]] '''Medalja e Meritës për Punë''' *: ''Duke u dalluar në bujqësi, industri, tregti dhe zejtari'' — Kryesia e Këshillit të Ministrave, 12 maj 2008 * [[Skeda:ITA OMRI 2001 Cav BAR.svg|100px]] '''Medalja e Meritës së Republikës''' *: ''Merita të fituara ndaj Kombit në fushën e letrave, arteve, ekonomisë dhe në angazhimin e detyrave publike, si dhe në aktivitete të kryera për qëllime sociale, filantropike dhe humanitare, si dhe për shërbime të gjata dhe të shquara në karrierat civile dhe ushtarake'' — Kryesia e Këshillit të Ministrave, 29 maj 2009 * [[Skeda:BenemeritiAmbiente1.png|100px]] '''Medalja e Artë për të Mirëmerituarit e Mjedisit''' *: ''Për sfidat mjedisore, sipas Dokumentit të Përmbledhur mbi Gjendjen e Mjedisit në Itali, 2009, të Ministrisë së Mjedisit dhe Mbrojtjes së Territorit dhe të Detit'' — Kryesia e Këshillit të Ministrave, 28 tetor 2009 * [[Skeda:Benemeriti della salute pubblica silver medal BAR.svg|100px]] '''Medalja e Argjendtë për të Mirëmerituarit e Shëndetit Publik''' *: ''Rajoni i Sicilisë, Plani i kufizimit dhe rikualifikimit të Shërbimit Shëndetësor Rajonal'' — Kryesia e Këshillit të Ministrave, 21 prill 2010 * [[Skeda:Benemeriti della salute pubblica silver medal BAR.svg|100px]] '''Medalja e Argjendtë për të Mirëmerituarit e Shëndetësisë Publike''' *: ''Plani Kombëtar i Integruar — Raporti vjetor 2008 i Ministrisë së Punës, Shëndetësisë dhe Politikave Sociale, Departamenti për Shëndetësinë Publike Veterinare dhe Ushqimin'' — Kryesia e Këshillit të Ministrave, 30 shtator 2009 == Monumente dhe vende me interes == === Arkitektura fetare === [[Skeda:Madonna dell Elemosina.png|thumb|Ikona e Shën Maria dell'Elemosina, sjellë nga të mërguarit [[Shqiptarët|shqiptarë]] në [[Shekulli XV|shekullin XV]], Mbrojtëse dhe Patroneshë kryesore e Biancavillas]]Arkitektura fetare e Biancavillas u ndërtua kryesisht në stilin e {{ill|barok sicilian|it|Barocco siciliano}}, por që nga shekulli XVIII u përcaktua zhvillimi ende aktual sot, sidomos në kishat ku ruhet pjesa më e madhe e trashëgimisë artistike, me ndërtesa që i përkasin fillimeve të [[Shekulli XIX|shekullit XIX]] dhe arkitektura të tjera nga fundi i [[Shekulli XX|shekullit XX]]: * {{ill|Bazilika e Shën Maria dell'Elemosina|it|Chiesa di Santa Maria dell'Elemosina}}, * Kisha e Shën Maria del Rosario, * Kisha e Anunciatës (Shën Maria Anunciata), * Kisha e Zojës Bekuar Mari e Hirave; * Kisha e Papërlyerës në Badìa (e mbyllur për kult), * Kisha e Shën Maria della Mercede, * Kisha e Shën Maria dell'Odigitria (Idria), * Kisha dhe konventi i Shën Françeskut nga Asizi, * Kisha e Shën Orsolës, * Kisha e Emrave Shumë të Shenjtë të Jezusit dhe Marisë, * Kisha e Shën Jozefit te Spasimo, * Kisha e Shën Antonit nga Padova; * Kisha e Shën Gaetanit, * Kisha dhe Manastiri i Shën Klarës, * Kisha e Krishtit Mbret, Zoti Ynë, në Casina, * Kisha e Zemrës së Shenjtë të Jezusit, * Kisha e Shpirtrave të Shenjtë (e Purgatorit), * Kisha e Shpëtimtarit Shumë të Shenjtë, * Kisha dhe Skiti i Shën Maria në Vallelato, * Kapela e Institutit të Marisë Ndihmëtare, * Kapela e Institutit të Shën Angela Mericit, * Kapela e Seminarit të Vogël Kryepeshkopal, * Kapela e Trinisë Shumë të Shenjtë në Croce al Vallone, * Kapela e Veprës "Cenacolo di Cristo Re". === Arkitektura civile === ==== Vilat ==== Vila delle Favare, rezidencë fisnike e [[Shekulli XVIII|shekullit XVIII]], e vendosur në kufi të qendrës historike, në lagjen "Casina", që i përkiste [[markezi]]t Ugo delle Favare. Pas viteve të braktisjes, në vitin 2008 u ble nga Bashkia e Biancavillas, u restaurua dhe u rihap për publikun. Sot është selia e Bibliotekës komunale dhe e Gal Etna; pret ekspozita, ekspozime dhe aktivitete të organizuara nga shoqata të territorit. ==== Pallatet ==== * '''Pallati Bruno''', ndërtesë elegante [[Shekulli XIX|e shekullit XIX]] në rrugën Vittorio Emanuele, shtëpia ku lindi poeti Antonio Bruno. * '''Pallati Portale-Cantarella''', nga fundi i shekullit XIX deri në fillim të shekullit XX, sheshi Roma. Në pjesën e pasme të pallatit gjendet një '''kopsht botanik,''' krijuar që nga viti 1825 nga natyralisti dhe njohësi i antikitetit Salvatore Portal, prej të cilit rrjedh emri i lagjes ''Supra l'Ortu,'' e vendosur në veri të sheshit Roma. * '''Pallati Salomone''', shekulli XVII, pas Kishës Matrice. * '''Pallati Ciraolo''', shekulli XVIII, rruga Vittorio Emanuele. * '''Pallati Portale-Levi''', shekulli XVIII, mbi ish-Harkun Portale, sot rruga Preside Caruso. * '''Pallati Spampinato''', shekulli XIX, rruga Alcide De Gasperi. * '''Pallati Giuliano''', shekulli XIX, rruga Vittorio Emanuele. * '''Pallati Milone''', shekulli XIX, rruga Vittorio Emanuele. * '''Pallati Portale-Ciraulo''', shekulli XVIII, rruga Vittorio Emanuele. * '''Pallati Uccellatore''', shekulli XVIII–XIX, rruga Mongibello. * '''Pallati Spina''', shekulli XIX, rruga Vittorio Emanuele. * '''Pallati Sciacca''', shekulli XIX, rruga Vittorio Emanuele. * '''Pallati Scaramelli''', shekulli XIX, sheshi Collegiata. * '''Pallati Raspagliesi''', shekulli XIX, rruga Vittorio Emanuele. Ka ruajtur simulakrin e Zojës së Hidhëruar deri në vitin 1859. ==== Mullinjtë me ujë dhe ujësjellësit ==== Në pjesën e poshtme të vendbanimit të Biancavillas gjenden rrënojat e pesë {{ill|mullinjve të lashtë me ujë|it|Mulino ad acqua|lt=mullinjve të lashtë me ujë}}<ref>Enzo Meccia – I mulini ad acqua di Biancavilla – Biancavilla Notizie nº31, gusht 1991 – qasur më 5 tetor 2010.</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=mZszNnAokOM|title=Biancavilla: la via dei mulini. Documentario VideoStar – 19 gennaio 2022.|language=it}}</ref>, me ujësjellësit përkatës (në sicilianisht ''saje''). Disa prej tyre përdoren edhe sot për transportin e ujit që vjen nga burimet Cartalemmi dhe Fontana Vecchia. Mullinjtë u ndërtuan që nga shekulli XVI me vullnetin e Antonio Moncadës, kont i Adernò-s dhe princ i Paternò-s, nip i Giovanni Tommaso Moncada-s, ai që lejoi vendosjen e refugjatëve shqiptarë që themeluan Biancavillën.<ref name="FOOTNOTECammilleri433" /> Përdoreshin për të bluar [[Gruri|grurë]] dhe bishtajore, veçanërisht qiqra, bathë e thjerrëza. Duke nisur nga ai në lartësinë më të madhe, dhe duke ecur nga veriu në jug, mullinjtë janë si më poshtë: * '''mulliri i Rollos''': ende e paprekur mbetet pjesa e lidhur me ujësjellësin dhe një pjesë e dhomës së mokrës; edhe sot përshkohet nga uji. Struktura është kryesisht e rrethuar nga banesa private. * '''mulliri i Fontana Vecchia''': i vendosur në lagjen homonime, në të kaluarën zonë industriale me disa punishte për përpunimin e materialeve të ndryshme (pambuk, li, lëkurë, etj.), siç dëshmon oxhaku i vetëm i mbetur në qytet. Nga mulliri ekziston ende rrënoja e dhomës së mokrës, ndërsa nuk janë më të dukshme pjesë të tjera si hinka apo ura e lidhjes së fuçisë. Në lartësinë e mullirit të Fontana Vecchia derdheshin edhe ujërat që vinin nga burimi Fontana Vecchia, ose ''uji i katër kanaleve'', duke arritur një sasi të përgjithshme prej 18 l/s. Lagjja e vendosur mbi Fontana Vecchia, e quajtur ''Sajola'', e merr emrin pikërisht nga rrjedha e ujit që kalon aty. * '''mulliri i Spasimo:''' i vendosur në zonën e sotme të rrugës Scirfi, e merrte emrin nga kishëza e Zojës së Spasimo, e mbyllur për kult në vitin 1911, prej së cilës sot mbeten vetëm disa gjurmë. Mulliri është shkatërruar plotësisht; në zonën ku ndodhej sot gjendet një banesë private. * '''mulliri i Mezzos:''' pak më poshtë mullirit të Spasimo gjendet ai i Mezzos, ende sot mirë i ruajtur. * '''mulliri Ultimo, ose i ''Ciappes'''''<nowiki/>'':'' i vetmi nga pesë mullinjtë në pronësi të Bashkisë së Biancavillas, ruan ende sot ujësjellësin të paprekur, që lejon kalimin e ujit. == Shoqëria == === Evolucioni demografik === Demografia ISTAT e qytetit deri në vitin 2011: === Etnitë dhe minoritetet e huaja === Sipas të dhënave ISTAT të datës 1 janar 2021<ref>{{Cite web|url=https://www.tuttitalia.it/sicilia/86-biancavilla/statistiche/cittadini-stranieri-2021/|title=Dati ISTAT 2021 – Cittadini stranieri a Biancavilla|language=it}}</ref>, banorët e Biancavillës me origjinë nga vende të tjera janë 503, çka përfaqëson 2,2% të popullsisë banuese. Pesë komunitetet e para rezultuan të jenë ato me origjinë nga: * {{ROU}} (gjithsej 257, 51,09%) * {{ALB}} (gjithsej 106, 21,07%) * {{Flag|Morocco}} (gjithsej 65, 12,92%) * {{Flag|Tunisia}} (gjithsej 18, 3,58%) * {{Flag|China}} (gjithsej 12, 2,39%) [[Myslimanët|Bashkësia myslimane]], mirë e integruar në territor, disponon një vend të veçantë kulti. Në vitin 2020, në fakt, u përurua një [[Xhamia|xhami]], e kushtuar Merjemes, si homazh ndaj kultit biancavillez për Zojën e Lëmoshës, gjithashtu me qëllim nisjen e një dialogu ndërkulturor dhe ndërfetar<ref>{{Cite web|url=https://www.biancavillaoggi.it/2020/09/19/aperta-una-moschea-a-biancavilla-base-per-un-dialogo-interreligioso-e-culturale/|title=Aperta una moschea a Biancavilla: base per un dialogo interreligioso e culturale. Biancavilla Oggi, 2020.|language=it}}</ref>. == Traditat dhe folklori == === Pashkët === Festimet hapen me {{ill|Procesioni|it|Processione|lt=procesionin}} e mëngjesit të së Dielës së Palmave. Në orën 19:00, nëpër rrugët e qendrës historike, përfaqësohet {{ill|Via Crucis|it|Via Crucis}} e gjallë, e kuruar nga familja françeskane e qytetit, e cila përfundon me përfaqësimin e Ringjalljes. {{ill|E Enjtja e Madhe|it|Giovedì santo}}, pas [[Mesha|koncelebrimit eukaristik]] ''"in coena Domini"'', mbahet procesioni ''I Cruciddi'', domethënë vizita te varret e kishave të qytetit, i cili përfundon natën. E Premtja e Madhe, në orën 6:00 të mëngjesit, nga Kisha e Purgatorit niset procesioni i gjatë i statujës prej [[dylli]] të [[Shekulli XVIII|shekullit XVIII]] të Zonjës së Hidhëruar, e cila, gjatë rrugës, ndalon në të gjitha kishat e qendrës urbane, në shtëpinë e pleqve dhe në [[spitali]]n e Biancavillës. Procesioni përfundon në orën 13:00, kur brenda Kishës Amë, Nëna e Hidhëruar gjen [[Jezusi|Birin e vdekur]]. Statuja e lashtë e shekullit XVIII e Krishtit të vdekur, e pajisur me gjymtyrë të lëvizshme dhe e vendosur fillimisht mbi një kryq, në mbrëmjen e vonë, në përfundim të Aktit solemn liturgjik të Pasionit në Kishën Amë, hiqet nga kryqi dhe vendoset në një urnë, gjatë ritit të lashtë të quajtur pikërisht "a scisa da cruci" ("zbritja nga kryqi"). Në muzg niset procesioni i '''"Tri Misteret"''''' (që nga viti 2008 i përfshirë në Regjistrin e Trashëgimive Jomateriale të Rajonit të Sicilisë, themeluar nën patronazhin e UNESCO-s); emri iu dha në fillim të [[Shekulli XVIII|shekullit XVIII]], kur statujat që merrnin pjesë ishin vetëm tre (Krishti në Shtyllë, Ecce Homo dhe Krishti i vdekur), të shoqëruara nga vëllazëritë më të vjetra (ajo e Rruzares, e Anunciatës dhe e Shën Sakramentit). Në shekujt në vijim u bënë shtatë dhe, në fund, tetë (që nga viti 2010). Të tetë ''fercolët'' mbahen mbi shpatulla nga anëtarët e vëllazërive të qytetit dhe dalin një nga një nga [[kisha]]t ku ruhen gjatë gjithë vitit. E Shtuna e Madhe, gjatë vigjiljes pashkore në Kishën Amë, në të rënë të mesnatës dhe në këndimin e "Gloria"-s, statuja e Krishtit të ringjallur bën hyrjen e tij solemne në navën kryesore të bazilikës, duke kaluar nëpër portën qendrore. Njëkohësisht, në kishën e Anunciatës zhvillohet riti i lashtë i "Cascata da tila" (rënia e pëlhurës): pëlhura e madhe me simbolet e Pasionit, që fsheh apsidën qendrore të kishës gjatë Javës së Madhe, hidhet për tokë, duke zbuluar mbi altarin kryesor statujën e Të Ringjallurit. Të Dielën e Pashkëve, ritet e jashtme të Javës së Madhe përfundojnë me procesionin për të ashtuquajturin "xhiro i shenjtorëve" të statujave të Krishtit të ringjallur (protagonist i hyrjes në Kishën Amë natën paraardhëse dhe i mbajtur mbi shpatulla nga anëtarët e vëllazërisë së Shën Sakramentit), të Zojës dhe të Kryeengjëllit Gabriel (që dalin nga kisha e Anunciatës dhe mbahen mbi shpatulla nga anëtarët e vëllazërisë homonime): dy herë gjatë rrugës, në sheshet Collegiata dhe Annunziata, statujat e Krishtit dhe të Zojës afrohen njëra me tjetrën deri sa preken lehtë, duke simuluar një "puthje" që shënon momentin kulmor të procesionit, të quajtur "''A paci''" (Paqja). Statuja e Engjëllit del e para herët në mëngjes nga kisha e Anunciatës, e shoqëruar nga marshet e bandës, dhe niset drejt {{ill|Kisha e Shën Marisë së Lëmoshës|it|Chiesa di Santa Maria dell'Elemosina|lt=Matricës}}, brenda së cilës ruhet statuja e Të Ringjallurit. Statuja e Engjëllit, e stolisur me [[Bathët|bathë]] (''faviani''), frut tipik pranveror, mbahet në procesion me ecjen tradicionale (e ashtuquajtura "ballata") dhe paraprihet nga vëllazëritë e Sakramentit dhe të Anunciatës, me flamujt përkatës në krye. Pasi arrin te Matrica për herë të parë, Engjëlli kthehet në kishën e Anunciatës, ku takon statujën e Zojës. Të dyja statujat kthehen pastaj përpara Kishës Amë, ku i pret statuja e Krishtit të ringjallur, e cila mbahet në sheshin përpara kishës, në sheshin Collegiata. Pikërisht përpara [[Kisha|kishës]] ndodh takimi me Nënën<ref name="FOOTNOTECammilleri433" />. Procesioni vazhdon për xhiron e shenjtorëve. === Gastronomike === Traditat gastronomike përcjellin përgatitjen e konservave, si ullinjtë, kaperët dhe angjinaret e ruajtura në vaj dhe në [[Uthulla|uthull]], të përgatitura për festat e Pashkëve. Tradita qëndron gjithashtu në përdorimin e ''buttigghi'', një salcë domatesh e përgatitur midis gushtit dhe shtatorit, e bërë në shtëpi, në prodhimin e së cilës marrin pjesë të gjithë anëtarët e familjes<ref name="TP">[http://www.siciliaefolklore.com/ Sicilia e Folclore – ''Tradizioni popolari dell'Isola'' -] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100904231247/http://www.siciliaefolklore.com/|date=4 shtator 2010}} Lidhja e konsultuar më 10 shtator 2010</ref>. E hëna e Pashkëve shënon fundin e festave më të vogla dhe festohet me ''manciata'', një drekë madhështore mes miqsh dhe të afërmish, me pjata të para të dyfishta, pjata të dyta të trefishta me bazë [[mishi]] dhe [[Ëmbëlsira (pjatë)|ëmbëlsirat]]. Miellrat e prodhuara nga bishtajoret përdoreshin në vend të atyre që rridhnin nga gruri, veçanërisht gjatë periudhave të urisë, për të gatuar ''frascatuli''-n, një lloj palente siciliane<ref name="FOOTNOTECammilleri433" />. === Shën Jozefi === Të shumta janë ritet dhe traditat e lidhura me devocionin ndaj {{ill|Shën Jozefi|it|San Giuseppe}}, shumë prej të cilave janë zhdukur deri më sot<ref>{{Cite web|url=https://www.biancavillaoggi.it/2021/03/19/san-giuseppe-a-biancavilla-tra-riti-memorie-e-tradizioni-popolari/|title="San Giuseppe a Biancavilla tra riti, memorie e tradizioni popolari". Biancavilla Oggi. 2021.|language=it}}</ref>. Më 19 mars, një traditë e praktikuar edhe sot është ajo e ofrimit të orizit (të përgatitur me [[qiqra]] dhe [[maraja]] të egra) familjeve të lagjes. Në kishën e Shën Jozefit, në Kishën Amë dhe pranë Bashkimit të Punëtorëve (''Unione Operai'', shoqatë e themeluar në vitin 1880), ende sot shpërndahet buka e bekuar nga prifti (''pani di San'Gnuseppi'')<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=j3CS6EGPsq0|title=Biancavilla: benedizione e distribuzione del pane di San Giuseppe al circolo Unione Operai. Video Star. 2022.|language=it}}</ref>. Në të kaluarën, më 16 maj, zhvillohej një festë në nder të Shën Jozefit, e cila përfshinte procesionin e statujave të Shenjtës Familje (''giru de' santi'') dhe një panair. Statujat stoliseshin me tufa bathësh, kallinj gruri dhe trëndafila. Besimtarët, si ex voto (dhurata falenderimi), ofronin bukë, makarona, oriz, bathë ose bishtajore të tjera, qirinj dhe lule. Në fund të festës parashikohej ''shtylla e majme'' (''a 'ntinna''). Tradita të tjera të lidhura me Shën Jozefin, tashmë të zhdukura: * ''vastunedda di San'Gnuseppi'': me rastin e hapave të para të një fëmije, ishte zakon të përgatitej një kulaç në formë shkopi, për nëntë ditë rresht, për t'ia ofruar mysafirit të parë që bënte vizitë atë ditë, të cilit i kërkohej më pas të recitonte një lutje, si dëshirë për fëmijën që të mund të fillonte sa më shpejt të ecte. * ''i virgineddi'': më 19 mars ose më 16 maj, ftoheshin për drekë vajza të reja (zakonisht në numër dymbëdhjetë), duke u ofruar atyre shumë pjata (deri në trembëdhjetë), për të shlyer premtimet e bëra Shën Jozefit, mbrojtësit të grave të pamartuara. === Shën Martini === Ditën e Shën Martinit hapet [[Vera (pije alkoolike)|Vera e Re]], e prodhuar nga vjeljet e rrushit të vitit në vreshtat e lagjeve në veri të qytetit. Vera vendase (''vinu de vigni'') prodhohet ende në shtrydhëset tradicionale shekullore (''palmenti''), dhe ka një përmbajtje alkooli të moderuar. Vjen nga [[Kultivari|kultivarë]] me prejardhje të lashtë, ka ngjyrë të kuqe të errët dhe rozë, është e dendur dhe e trashë me aroma të buta, jo të thartuara. Piqet ende në fuçi lisi të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]]<ref name="TP" />. Shijimi i parë i verës bëhet në kupa balte të pjekur (terrakotë), të shoqëruar me biskota të thata (''ad esse''). [[Skeda:Salmaj.jpg|thumb|upright=0.3|''Zumarja'' për novenat]] === Zjarret === Deri në vitet '30 të [[Shekulli XX|shekullit XX]], praktikoheshin ende zjarre (''falò'') për Shën Antonin dhe Shën Vlashin.<ref name="PB">Placido Bucolo, ''Storia di Biancavilla'', Gutenberg, 1953. Konsultuar më 1 shtator 2010.</ref> === Novenat dhe ''cone''-t === Në nëntë ditët që i paraprijnë [[Krishtlindja|Krishtlindjes]], shumë e përhapur në Biancavilla është tradita e novenave të Krishtlindjes, e praktikuar ende sot, edhe pse në forma të ndryshme dhe në masë më të vogël se në të kaluarën. Këngët tradicionale, në dialektin sicilian, rimarrin ato klasike të traditës së Krishtlindjeve. Në të kaluarën shoqëroheshin nga instrumentistë të gajdes dhe [[Zumarja|zumares]], [[trumbeta]]ve, [[Flauti|flautëve]], marranzanos (''gojëzës'') dhe instrumenteve të perkusionit; prej disa vitesh mbahen nga anëtarë të bandës së qytetit. Zakonisht këndohen përpara grazhdeve ose altarëve të vegjël, këta të fundit të zbukuruar me kurora lulesh dhe frutash (''cone''). Për ngritjen e altarit të vogël (''tareddu'') përdoren portokalle, mandarina, [[Fiku i detit|fiq deti]], fruta të thata, gjembaç (''pungitopo''), [[Dafina (bimë)|dafinë]], mersinë dhe shumë gjëra të tjera. Në të kaluarën shpesh shoqëroheshin me oferta devocionale.<ref name="TP" /><ref>{{Cite web|url=https://catania.italiani.it/novena-di-natale/?cn-reloaded=1|title=La novena di Natale|language=it}}</ref> '''Grupet fetare dhe vëllazëritë''' * Urdhri Françeskan Laik * Rinia Françeskane * Urdhri i Vëllezërve Minorë * Urdhri i Motrave Klarisse * Bijat e Maria Ndihmëtare * Shoqata "Ish-nxënëset" * Arkivëllazëria "Sakramenti Shenjtëror" * Arkivëllazëria e Rruzares së Shenjtë * Arkivëllazëria e të Bardhëve * Shoqata "Maria e Shenjtë e Lëmoshës" * Rrethi "Shën Placidi" * Vëllazëria e Shën Jozefit * Vëllazëria e Shën Antonit * Vëllazëria e Mëshirës * Vëllazëria e Nunciatës * Shoqata "Zoja e Bekuar e Malit Karmel" * Shoqata "Shën Pashkali Bajloni" * Vëllazëria e Shën Marisë së Idrias == Kultura == === Arkitektura === Arkitekti milanez {{ill|Carlo Sada|it|Carlo Sada}}, autor i shumë projekteve në kryeqytetin e zonës së Etnës, projektoi për {{ill|Bazilika Kolegjiale e Shën Marisë së Lëmoshës|it|Chiesa di Santa Maria dell'Elemosina}} si kambanoren (më të lartën në provincën e Katanias), ashtu edhe fasadën; të tijat janë gjithashtu fasadat e Kishës së Shën Marisë së Kumtimit dhe të {{ill|Kishës së Shën Marisë së Rruzares|it|Chiesa di Santa Maria del Rosario (Biancavilla)}}<ref>{{Cite web|url=https://www.yvii24.it/carlo-sada-larchitetto-milanese-che-amo-la-sicilia/|title=Carlo Sada, l'architetto milanese che amò la Sicilia.|language=it}}</ref>. === Arti === Një ikonë bizantine e Zojës së Lëmoshës (ose e Përdëllimit), për të cilën tradita e pandërprerë thotë se u soll nga refugjatët arbëreshë, njihet si "e Shën Lukës" dhe ka fytyrën me ngjyrë të murrme, së bashku me një relikiar argjendi të shën Zenonit, një kryq prej druri dhe një kambanë<ref name="FOOTNOTECammilleri433" />. Abside e kishës së Shën Marisë së Lëmoshës, kryesorja e komunës, ka afreske interesante historike-fetare nga fundi i shekullit XIX mbi ngjarjen e themelimit nga të mërguarit arbëreshë që ndërtuan qendrën. Disa struktura fetare strehojnë afreske të piktorit Giuseppe Tamo da Brescia. === Teatri === Në [[Shekulli XVII|shekullin XVII]], nën nxitjen e disa akademive teatrale (mbi të gjitha ''La Fenice e i Rinnovati'' dhe ''Audaci''), lindi ideja për të vënë në skenë veprat e tyre përmes përfaqësimit teatral dhe ndërtimit të një teatri, Teatri "La Fenice". I vendosur anash Kishës Matrice, është një ndërtesë e shekullit XVII me hyrje kryesore të gjera, e restauruar në fund të [[Shekulli XX|shekullit XX]]. Aty zhvillohet pjesa më e madhe e manifestimeve kulturore dhe përfaqësimeve teatrale të qytetit. U përfaqësuan komedi të autorëve akademikë siçilianë, të katanezit Squillaci, të sirakuzanit Arezzo dhe të palermitanit Pandolfo, si dhe të Belando-s (i quajtur "Cataldo Siculo"). Vepra të tjera të komediografëve Maiorana, Cavanna dhe Errico, të përmendura te ''La Babilonia distrutta'', ''L'Occhiale appannato'', ''Le Rivolte di Parnaso'', ''Le Guerre di Parnaso'', [[tragjedia]] ''Notte di Palermo'' dhe melodrama ''La Dalila''. Teatri u dëmtua me kalimin e viteve: në fakt, për shkak të mungesës së kujdesit dhe të restaurimeve të munguara, u braktis që nga mesi i shekullit XX dhe rifitoi shkëlqimin e dikurshëm vetëm në fillim të mijëvjeçarit të ri, me një restaurim të plotë nga administrata publike. === Muzika === ==== Banda muzikore ==== Trupa e parë bandistike biancavilleze lindi rreth vitit 1862. Deri në fund të shekullit u financua nga Komuna, e cila u kujdes të angazhonte mjeshtra të shquar që vinin nga pjesë të ndryshme të rajonit e edhe më larg. Që nga fillimi i viteve '900, disa organizata të njëpasnjëshme kanë drejtuar bandën muzikore të Biancavillës; ndër to përmendim shoqatën ''"Vincenzo Bellini"'', drejtuar nga mjeshtri don Giosuè Chisari, e cila veproi nga viti [[1986]] deri në 2003. Që nga viti 2010 e deri sot, banda muzikore e Biancavillës mban emërtimin Orkestra e Instrumenteve me Frymë ''"Arturo Toscanini"'' dhe drejtohet nga mjeshtri biancavillez Carmelo Galizia. ==== Muzika xhaz ==== Prej disa vitesh, Biancavilla strehon një klub të vogël xhazi ("Etna Jazz Club"), i cili ka parë të performojnë edhe artistë me famë ndërkombëtare<ref>{{Cite web|url=https://www.biancavillaoggi.it/2018/03/18/la-presenza-di-supnick-a-biancavilla-nella-serata-bis-alletna-jazz-club/|title=La presenza di Supnick a Biancavilla nella serata bis all'Etna jazz club.|language=it}}</ref>. === Media === ==== Shtypi ==== Mes gazetave të shtypit të shkruar përmenden: ''Biancavilla Notizie'', botuar në vitet '90 nga Komuna, ''Bloc Notes'' i Pro Loco-s së Adranos, ''Symmachia'' e shoqatës kulturore me të njëjtin emër. ==== Informacioni online ==== Që nga viti 2014 botohet gazeta ditore online ''Biancavilla Oggi''<ref>{{Cite web|url=https://www.biancavillaoggi.it|title=L'homepage del quotidiano online Biancavilla Oggi|language=it}}</ref>, e para gazetë në ''web'' krejtësisht e dedikuar këtij qyteti etnean. Në vitin 2016 lind gazeta online ''Yvii24.it – L'informazione ai piedi dell'Etna''. ==== Radio ==== Me kalimin e viteve, në Biancavilla kanë lindur emetues të ndryshëm radiofonikë si Top Etna Radio (FM 90.6), Radio K2 (FM 92.1), Radio Antenna1 (FM 95.4) dhe Radio Studio 88 (FM 87,5), me programacion që shtrihet gjatë gjithë 24 orëve, duke zënë fasha të ndryshme orare me muzikë, sport, argëtim dhe lajme. ==== Televizioni ==== Televizioni biancavillez ''Video Star'', themeluar në 1986, merret me kronikë, lajme dhe gjithçka tjetër që ka të bëjë me Biancavillën, në të gjitha aspektet e saj popullore dhe administrative. Më pas, në [[2013]], u themelua një emetues i ri televiziv, "YVII TV", i cili, falë një mbulimi rajonal, argëton publikun biancavillez e jo vetëm, falë edhe formateve të ndryshme të vetëprodhuara. === Kuzhina === Biancavilla ka prodhimin e vet të produkteve të pastiçerisë dhe gastronomisë<ref>Salvatore Farina, ''Dolcezze di Sicilia. Arte cultura storia tradizioni e ricette dei dolci e della pasticceria di Sicilia'', Lussografica, 2009. ISBN 88-8243-214-9</ref>; ndër to është ''Scumuni'', akulloreja tradicionale me [[Çokollata|çokollatë]] dhe ''zabaione''; ''granitat'' e prodhuara në mënyrë artizanale, biskota e mbuluar me çokollatë e quajtur ''bersagliere'', dhe produkte pastiçerie të pjekura në furrë si ''iris'' dhe kroasantë; ëmbëlsirat me [[Bajamet (fruti)|bajame]], të prodhuara me bajame dhe sheqer, pastiçeria mignon dhe çokollataria e prodhuar nga pastiçierët vendas, ''Cannoli siciliani'', me krem, gjizë dhe fruta të kristalizuara; tortat me krem, të garnitura me krem pastiçerie, ''arancinët'', picat e vogla dhe ''scacciata'', e bërë me djathë tuma, dhe ''mastazzoli'', ëmbëlsira siciliane të bëra me fiq inde të Etnës. === Ngjarje === ==== Festat patronale ==== * Në javën e parë të tetorit, Biancavilla feston Shenjtorët e saj Patronë. Një festë tjetër, për Zojën e Lëmoshës (devocionale), zhvillohet të dielën e fundit të gushtit. * Shën Placidi, Patron dhe Mbrojtës i Biancavillës që nga viti 1709, festohet më 5 dhe 6 tetor të çdo viti. * Zenoni, patroni i lashtë i Biancavillës, nderohet më 14 shkurt dhe më 2 tetor.<ref name="FOOTNOTECammilleri433" /> * Shën Maria e Lëmoshës, titullare e Kishës Amë, Mbrojtëse dhe Mbretëreshë e Biancavillës që nga themelimi, festohet të dielën e fundit të gushtit dhe më 4 tetor. == Ekonomia == Biancavilla është një qendër e madhe [[Bujqësia|bujqësore]] e [[Provinca e Katanias|provincës katanase]]. Të shtrira janë sidomos pyjet, për shkak të afërsisë me parkun etnean, por nuk mungojnë as kullotat e përhershme, si dhe ndërmarrjet artizanale që veprojnë në sektorët ushqimorë, siç është prodhimi dhe tregtimi i [[Bajamet (fruti)|bajameve]], [[rrushi]]t, agrumeve, [[Fiku i detit|fiqve të detit]]; ndërmarrje të veshjeve, të mobiljeve, të materialeve të ndërtimit dhe disa koncesionare automjetesh. === Bujqësia === [[Skeda:Orange.JPG|thumb|Varieteti i portokalleve të kuqe ose Citrus x Sinensis, të prodhuara në territor]] Ekonomia bazohet kryesisht në [[Bujqësia|bujqësinë]]; në veçanti prodhohen fiq inde të Etnës (''ficurinnia''), sidomos ''fioroni'' të përftuar nga një lulëzim i dytë, deri në vitet shtatëdhjetë edhe bajame të ëmbla, ullinjtë me DOP-në Nocellara dell'Etna, [[Portokalli|portokallet]] e kuqe të çmuara, ''tarocco'' dhe produkte [[Pema (fryt)|pemësh]] dhe perimesh me cilësi të shquar. Shumë e mirë është prodhimi në territor i rrushit dhe [[Vera (pije alkoolike)|verërave]] të tryezës, si Etna Rosso i çmuar. Përpunimi i produkteve bëhet në ''palmentet'' dhe mullinjtë e vajit të ullirit të territorit, duke dhënë vaj ulliri cilësor. Është zhvilluar edhe [[blegtoria]], sidomos ajo e [[Lopa|lopëve]], [[Delja|deleve]], [[Dhia|dhive]] dhe kuajve, për shkak të pranisë në territor të kullotave të gjera me forazh dhe sanë. === Panairet dhe tregjet === Në muajin prill mbahej një [[Panairi|panair]] bujqësor, ndërsa në muajin korrik mbahej një panair i [[artizanati]]t lokal {{Citim i duhur|me interes të gjerë [[arti]]stik rajonal}}. Çdo të mërkurë në mëngjes zhvillohet [[tregu]] javor lokal. === Turizmi === Plani tregtar-turistik vë në pah shumë qendra restorantesh në territor, qendra të përpunimit artizanal të gurit vullkanik, përpunimin e qeramikës dhe shitjen e larmishme të objekteve artistike. Që nga fillimet e [[Vitet 1990|viteve nëntëdhjetë]] aty është zhvilluar [[Turizmi|sektori i turizmit]], me pyllin e pishave, që shtrihet deri sa prek vendbanimin e Serra la Nave dhe Observatorin Astrofizik të Universitetit të Katanias (në lartësinë 1750&nbsp;m) dhe shtigjet e mirëmbajtura nga Enti i Parkut të Etnës<ref name="PR" />. Janë të pranishëm disa hotele dhe [[Bed and breakfast|B&B]] të ndryshëm. == Infrastruktura dhe transporti == === Rrugët === ; Rrugët jashtëqytetëse Rrugët jashtëqytetëse lidhin Biancavillën me [[Katania]]n dhe komunat në këmbë të malit nëpërmjet SS 284, ndërsa territori në veriperëndim dhe [[Juglindja (gjeografi)|juglindje]] drejt komunave Adrano dhe Santa Maria di Licodia lidhet nga SP 220-II, në [[Veriu (gjeografi)|veri]] nga SP 80 drejt pyllit të pishave (në [[Gjuha siciliane|gjuhën siciliane]]: ò voscu) dhe stacionit turistik të anës jugore të [[Etna|Etnës]]. Në [[Jugu (gjeografi)|jug]], nga SP 44 drejt komunës së Centuripes (EN). Territori në fund të luginës, drejt lumit Simeto, lidhet nëpërmjet SS 121, në të djathtë drejt komunave Regalbuto, Troina (EN) dhe [[Nikozia|Nicosia]] (EN), dhe në të majtë drejt fshatrave Sferro dhe Schettino, si dhe qytetit Paternò. Ndërtimi më i fundit është Rrethrrotullimi Verior, që lidh shpejt Piazza Sgriccio me nyjen rrugore të SS 284. ; ; [[Udha|Rrugët urbane]] Rrugët urbane të Biancavillës janë të vendosura si shahisti, në pjesën e sipërme bulevardi Cristoforo Colombo (në gjuhën siciliane: circumvallazìoni), ndërsa në pjesën e poshtme rrugët Innessa, bulevardi Europa dhe rruga del Mietitore (në gjuhën siciliane: quarteri spartiviali) sigurojnë qarkullimin rrugor në perimetrin e komunës biancavilleze. Për më tepër, bulevardi Cristoforo Colombo dhe rruga Vittorio Emanuele, në juglindje, bashkohen në bulevardin Arti e Mestieri, duke u lidhur me SP 220-II, drejt komunës së Santa Maria di Licodias. Nga SS 284, nëpërmjet SP 80, arrihet në sheshin Roma, qendra e qytetit me Bazilikën e shkëlqyer Papnore të Shën Marisë së Lëmoshës, nëpërmjet rrugëve Marconi, Mongibello dhe San Giovanni Bosco. Rruga kryesore është rruga Vittorio Emanuele, e cila, nga juglindja në veriperëndim, fillon në bulevardin Arti e Mestieri, duke arritur deri te sheshi Sgriccio dhe duke u lidhur me bulevardin dei Fiori drejt komunës Adrano. === Hekurudhat === Biancavilla shërbehet nga trenat dhe linjat e autobusëve të {{ill|Hekurudha Circumetnea|it|Ferrovia Circumetnea|lt=Hekurudhës Circumetnea}} (F.C.E.), e cila që nga viti [[1898]] realizon lidhjen<ref name="FC">[http://www.circumetnea.it/ Ferrovia Circumetnea Catania, La storia dei treni,- F.C.E. '''''M'''''] – URL-ja u konsultua më 10 shtator 2010</ref> nga dhe për në [[Katania]] e drejt Randazzos dhe Ripostos. Shërbimi hekurudhor fillimisht kishte 2 stacione: {{ill|Stacioni i Biancavillës|it|Stazione di Biancavilla|lt=stacionin kryesor}}, të vendosur në zonën jugore, dhe një të dytë në rrugën Cristoforo Colombo. Në vitin 2015, me modernizimin e linjës Paternò-Adrano, numri i stacioneve u rrit në katër: {{ill|Stacioni i Biancavillës Poggio Rosso|it|Stazione di Biancavilla Poggio Rosso|lt=Poggio Rosso}}, {{ill|Stacioni i Biancavillës Centro|it|Stazione di Biancavilla Centro|lt=Centro}}, {{ill|Stacioni i Biancavillës Colombo|it|Stazione di Biancavilla Colombo|lt=Colombo}} dhe {{ill|Stacioni i Biancavillës Pozzillo|it|Stazione di Biancavilla Pozzillo|lt=Pozzillo}}. Përgjatë rrugës Cristoforo Colombo, në anën tjetër, gjenden ndalesat e shërbimit me autobus, me nisje çdo orë, në mëngjes dhe në mbrëmje. Linja hekurudhore, në dekadën e fundit, ka qenë objekt modernizimesh me futjen nëntokë të shinave në [[Tuneli|tunel]], në kuadër të zgjerimit të planifikuar të {{ill|Metroja e Katanisë|it|Metropolitana di Catania}} mes qytetit kryesor dhe qyteve të shpateve të malit<ref name="FC" />. Shërbimi kryhet nëpërmjet Drejtorisë së Ushtrimit, në rrugën Caronda në Katania, si dhe stacioneve të shumta lokale. Në pjesën e poshtme, territori kalohet nga linja e mbyllur e Hekurudhave Shtetërore Motta-Regalbuto, e cila kalon lumin Simeto, në kontradën "Ponte Barca di Biancavilla", nëpërmjet një ure të guximshme me harqe në kthesë {{Citim i duhur|ndërtuar në vitin 1904 me beton të armuar}}<ref name="FOOTNOTECammilleri433" />. == Administrata == Më poshtë renditen kryetarët e bashkisë së Biancavillës që kanë qenë në detyrë: {| class="wikitable" ! Nga !! Deri !! Emri !! Partia !! Titulli !! Shënime |- | 17 tetor 1945 || 17 prill 1946 || Antonio Sangiorgio || [[Democrazia Cristiana]] || Kryetar bashkie || |- | 17 prill 1946 || 6 mars 1953 || Salvatore Uccellatore || [[Democrazia Cristiana]] || Kryetar bashkie || <ref>''Shënim'': u rizgjodh më 25 prill 1952 dhe vdiq më 6 mars 1953, i goditur natën nga një infarkt miokardi.</ref> |- | 20 mars 1953 || 25 prill 1956 || Giosuè Leocata || [[Democrazia Cristiana]] || Kryetar bashkie || |- | 25 prill 1956 || 25 prill 1960 || Giuseppe Pace || {{ill|Partia Komuniste Italiane|it|Partito Comunista Italiano}} || Kryetar bashkie || |- | 30 qershor 1960 || qershor 1964 || Placido Laudani || [[Democrazia Cristiana]] || Kryetar bashkie || |- | 6 maj 1989 || 23 shkurt 1990 || Giuseppe Viaggio || [[Democrazia Cristiana]] || Kryetar bashkie || <ref name="interno">http://amministratori.interno.it/</ref> |- | 23 shkurt 1990 || 16 prill 1991 || Andrea Laudani || || Kryetar bashkie || <ref name="interno" /> |- | 31 janar 1992 || 10 janar 1993 || Carmelo Nicolosi || [[Democrazia Cristiana]] || Kryetar bashkie || <ref name="interno" /> |- | 4 shtator 1993 || 17 shkurt 1994 || Marcello Merlo || {{ill|Partia e Rithemelimit Komunist|it|Partito della Rifondazione Comunista}} || Kryetar bashkie || <ref name="interno" /> |- | 4 dhjetor 1994 || 10 qershor 2003 || Pietro Manna || {{ill|Demokratët e Majtë|it|Democratici di Sinistra}} || Kryetar bashkie || <ref name="interno" /><ref>''Shënim'': E lë detyrën në vitin 2003 pas zgjedhjeve të rregullta, sipas http://www.comune.biancavilla.cte-egov.it {{Lidhje e vdekur}} – URL-ja u konsultua në dhjetor 2010.</ref> |- | 10 qershor 2003 || 15 qershor 2008 || Mario Cantarella || {{ill|Aleanca Kombëtare|it|Alleanza Nazionale}} || Kryetar bashkie || <ref>''Shënim'': E lë detyrën në vitin 2008 pas zgjedhjeve të rregullta, sipas http://www.comune.biancavilla.cte-egov.it {{Lidhje e vdekur}} – URL-ja u konsultua në dhjetor 2010.</ref> |- | 2 korrik 2008 || 11 qershor 2018 || Giuseppe Glorioso || [[Partia Demokratike e Italisë|Partia Demokratike]] || Kryetar bashkie || <ref name="interno" /> |- | 13 qershor 2018 || ''në detyrë'' || Antonio Bonanno || [[Vëllezërit e Italisë]] || Kryetar bashkie || <ref name="interno" /> |} === Binjakëzimet === Qyteti i Biancavillës është binjakëzuar kohët e fundit me: * Gap ([[Franca]]), që nga viti 2010. * Brescia ([[Italia]]), që nga viti 2008. == Sporti == === Futbolli === ''Accademia Sportiva Biancavilla'', e themeluar në vitin 1965, pasi luajti për shumë vite radhazi në kampionatet e {{ill|Kategoria e Dytë|it|Seconda Categoria}}, u ngrit në vitet '90 në {{ill|Kategoria e Parë|it|Prima Categoria|lt=Kategorinë e Parë}}, ku mbeti deri në zhdukjen e saj në vitin 2003. Skuadra e dytë e Biancavillës ishte ACS Scanderbeg, e themeluar në fillim të viteve '80, e cila, pasi luajti për disa vite në {{ill|Kategoria e Tretë|it|Terza Categoria|lt=Kategorinë e Tretë}}, u ngrit fillimisht në {{ill|Kategoria e Dytë|it|Seconda Categoria|lt=Kategorinë e Dytë}} dhe më pas u bë skuadra e parë e Biancavillës që arriti kampionatin e {{ill|Kategoria e Parë|it|Prima Categoria|lt=Kategorisë së Parë}}, duke i shpëtuar për pak ngritjes në {{ill|Eccellenza (futboll)|it|Eccellenza (calcio)|lt=Eccellenza}} në sezonin 1994–95, duke u klasifikuar e dyta pas Troinës. Klubi u shpërbë në fund të viteve '90. ''A.S.D. Biancavilla'' ishte skuadra e parë biancavilliane që arriti fillimisht kampionatin e {{ill|Promozione (futboll)|it|Promozione (calcio)|lt=Promozionit}} në fund të sezonit 2006–2007, për të arritur më pas {{ill|Eccellenza (futboll)|it|Eccellenza (calcio)|lt=Eccellenzën}} në fund të sezonit 2007-08. Klubi, i themeluar në vitin 2005, kishte nisur nga {{ill|Kategoria e Tretë|it|Terza Categoria|lt=Kategoria e Tretë}} dhe luajti në kampionatin më të lartë rajonal për dy vite radhazi në nivele shumë të mira, para se skuadra, bashkë me gjithë drejtorinë e saj, të vendoste të transferohej në Adrano me emrin Biancadrano, e vitin pasardhës thjesht Adrano; së fundi, duke filluar nga sezoni 2012–2013, skuadra iu kalua një grupi sipërmarrësish nga Paternò. ''A.S.D. Cometa Calcio Biancavilla 1990'' (pas ndryshimit të emrit dhe presidentit, e njohur si: A.S.D. Calcio Biancavilla 1990) luajti në kampionatin e {{ill|Promozione (futboll)|it|Promozione (calcio)|lt=Promozionit}}, duke u vendosur e para në kampionatin e sezonit 2015/2016 dhe duke arritur kështu në {{ill|Eccellenza (futboll)|it|Eccellenza (calcio)|lt=Eccellenzën}}. Në sezonin 2018–19 arriti të fitonte finalen kombëtare të plejofeve kundër Canicattì-t dhe kështu u ngrit në Serinë D. Në sezonin e tretë radhazi në Serinë D, 2021–22, ra sërish në Eccellenza, ku në sezonin 2022–23 hoqi dorë nga pjesëmarrja. Ka qenë e lidhur për pesë sezone me C.S.I.-në, ndërsa zyrtarisht që nga viti 1990 është e lidhur me F.I.G.C.-në. Aktualisht, e vetmja skuadër kryesore futbolli e mbetur në qytet është ''A.S.D. Atletico Biancavilla'', e cila luan në sezonin 2022–23 në {{ill|Kategoria e Parë|it|Prima Categoria|lt=Kategorinë e Parë}}. === Sporte të tjera === Atletika lehtë praktikohet gjerësisht, e cila me shoqata të ndryshme ka arritur nivele të jashtëzakonshme<ref name="FOOTNOTECammilleri433" /> me Marathon Club. Infrastruktura e vetme sportive komunale në dispozicion për futbollin, atletikën dhe tenisin është Stadiumi Komunal ''Orazio Raiti'', i ndërtuar në vitet '60 të shekullit të njëzetë. == Referime == <references /> == Bibliografia == * {{Cite book|last=Cammilleri|first=Rino|title=Tutti i giorni con Maria, calendario delle apparizioni|publisher=Edizioni Ares|location=Milano|year=2020|isbn=978-88-815-59-367|ref=Cammilleri|language=it}} == Shiko edhe == * {{ill|Ignimbriti Biancavilla-Montalto|it|Ignimbrite di Biancavilla-Montalto}} * {{ill|Antonio Bruno|it|Antonio Bruno (poeta)}} * {{ill|Gerardo Sangiorgio|it}} * {{ill|Salvatore Portal|it}} * {{ill|Carlo Sada|it}} * {{ill|Kultura Castelluccio|it|Cultura di Castelluccio}} == Projekte të tjera == {{Sisterlinks|wikt=Biancavilla}} == Lidhje të jashtme == * {{Cite web |url=http://www.provincia.catania.it/il_territorio/ambiente/pianificazione_territoriale/indice.aspx |title=Provincia di Catania – Sito Web Ufficiale |access-date=2010-09-03 |archive-date=2012-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121205013348/http://www.provincia.catania.it/il_territorio/ambiente/pianificazione_territoriale/indice.aspx |url-status=dead |language=it}} * {{Cite web |url=http://www.siciliaefolklore.com/ |title=Sicilia e Folclore -''Tradizioni popolari dell'Isola'' – Co. Re. SI |access-date=2010-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100904231247/http://www.siciliaefolklore.com/ |archive-date=2010-09-04 |url-status=dead |language=it}} * {{Cite web |url=http://www.etnanatura.it/percorsi/citta_Biancavilla.php |title=Etnanatura.it |access-date=2012-05-23 |archive-date=2012-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121227053354/http://www.etnanatura.it/percorsi/citta_Biancavilla.php |url-status=dead |language=it}} * [http://www.prolocobiancavilla.it/ ''Pro Loco Biancavilla – faqja zyrtare''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210121225857/http://www.prolocobiancavilla.it/ |date=21 janar 2021 }} * {{Cite web|url=http://www.biancavillaoggi.it|title=Biancavilla Oggi|language=it}} *''[https://associazionetoscanini.jimdofree.com/ Associazione Musicale "A. Toscanini", Biancavilla] – faqja zyrtare'' {{Authority control}} [[Kategoria:Biancavilla| ]] pd8gs04utd0a2q9agsb77pdf5a667xx 0 407615 3057557 3056470 2026-10-16T01:53:45Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.6 3057557 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Curinga |image_skyline = Curinga veduta da rione ospizio.jpg |image_caption = Pamje e Curingas nga lagjja Ospizio |subdivision_type = Shtet |subdivision_name = Itali |subdivision_type1 = Rajon |subdivision_name1 = [[Kalabria]] |subdivision_type2 = Provincë |subdivision_name2 = [[Provinca e Katanxaros|Katanxaro]] |leader_title = Kryetar bashkie |leader_name = Elia Carmelo Pallaria |leader_party = listë qytetare "Impegno comune" |established_date = 1811-05-04 |elevation_m = 419 |area_total_km2 = 52.53 |population_total = |population_as_of = |blank_name_sec1 = Nënndarjet |blank_info_sec1 = [[Acconia]]. – Vendbanime: Agrosini, Bellifico, Calavrici, Centone, Cerzeto, Ergadi, Ferriolo, Iencarella, Romatisi, San Salvatore, Torrevecchia, Trunchi, Turrina, Zecca |blank1_name_sec1 = Komunat kufitare |blank1_info_sec1 = Filadelfia ([[Provinca e Vibo Valentias|VV]]), Francavilla Angitola ([[Provinca e Vibo Valentias|VV]]), Jacurso, [[Lamezia Terme]], Pizzo ([[Provinca e Vibo Valentias|VV]]), San Pietro a Maida |blank2_name_sec1 = Emri i banorëve |blank2_info_sec1 = curinghesë |blank3_name_sec1 = Shenjti mbrojtës |blank3_info_sec1 = Shën Andrea Apostulli |blank4_name_sec1 = Dita e shenjtit |blank4_info_sec1 = 30 nëntor |blank_name_sec2 = Zona sizmike |blank_info_sec2 = 1 |blank1_name_sec2 = Ditë-gradë |blank1_info_sec2 = 1502 |coordinates = {{Coord|38.826667|16.313889|display=inline,title}} |image_map = Map of comune of Curinga (province of Catanzaro, region Calabria, Italy).svg |map_caption = Vendndodhja e komunës së Curingas brenda provincës së Katanxaros }} '''Curinga''' (''Cùrnga'' në kalabrezçe) është një [[Komuna (Itali)|komunë italiane]] e [[Provinca e Katanxaros|provincës së Katanxaros]] në Kalabri. Bën pjesë në distriktin rural "Valle dell'Amato", në rajonin bujqësor "nr. 9 – Kodrat Bregdetare të Curingas", në GAC "Costa degli dei" dhe në APS "Riviera dei tramonti". Është përfshirë mes Fshatrave të Përsosmërisë (Borghi di Eccellenza) të Rajonit Kalabria dhe është komuna e parë kalabreze që është bërë mbështetëse e Fondit të Mjedisit Italian (Fondo Ambiente Italiano)<ref>{{Cite news|language=it|last=2code|url=http://catanzaro.weboggi.it/Attualit%C3%A0/160258-Curinga,-primato-tra-i-comuni-della-Calabria:-%C3%A8-il-primo-a-diventare-sostenitore-FAI|title=Curinga, primato tra i comuni della Calabria: è il primo a diventare sostenitore FAI|date=2017-06-21|access-date=2018-03-24}}</ref>. == Gjeografia fizike == Fshati, i cili ngrihet mbi një kodër në rreth 380 metra mbi nivelin e detit (Bashkia ndodhet në 423 metra mbi nivelin e detit), ka pamje nga fusha e Lamezias dhe drejt [[Deti Tirren|Detit Tirren]], në qendër të gjirit të Sant'Eufemias, në Bregun e Feakëve (Costa dei Feaci). Territori komunal shtrihet në {{Val|52.53|u=km2}} dhe zbret butësisht nga lindja në perëndim, nga shpatet e Preserreve katanxareze perëndimore (Monte Contessa, 881 metra mbi nivelin e detit) deri te bregdeti fushor. [[Skeda:Territorio Curinga.jpg|left|thumb|Territori i komunës së Curingas, i parë nga Monte Contessa, me Ishujt Eolian në sfond.]] Ofron peizazhe dhe karakteristika mjedisore të larmishme: pyje ahesh, lisash, dushqesh dhe bredhash gjenden në kodrat e larta. Në lokalitetin Vrisi mund të admirohet Gjiganti i Mirë (Gigante Buono), një {{ill|Rrapi lindor|it|Platanus orientalis|lt=rrap lindor}} mijëvjeçar monumental (Rrapi lindor i Vrisit), ndër më të mëdhenjtë në Evropë, ndërsa plepi i zi më i madh i Italisë ndodhet pak më poshtë, pikërisht në hyrje të fshatit. Për këtë arsye Curinga njihet edhe si ''"fshati i dy gjigantëve"''<ref>{{Cite web|url=http://www.lastampa.it/2013/04/10/blogs/il-cercatore-di-alberi/curinga-il-paese-dei-due-giganti-sulle-colline-della-calabria-ilH1Ts3nSWe52fc8XVo1VM/pagina.html|title=Curinga, il paese dei due giganti – La Stampa|language=it|access-date=4 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20130809225009/http://lastampa.it/2013/04/10/blogs/il-cercatore-di-alberi/curinga-il-paese-dei-due-giganti-sulle-colline-della-calabria-ilH1Ts3nSWe52fc8XVo1VM/pagina.html|archive-date=9 gusht 2013|url-status=dead}}</ref>. Bregdeti karakterizohet nga pesë km plazh i lirë, me një rërishte të gjerë me rërë silicore dhe dyna detare që strehojnë koloni bimësh psamofile dhe një makje të dendur mesdhetare me shqoshe dhe dëllinja. E gjithë zona është njohur si vend me interes komunitar (S.I.C. "Dune dell'Angitola"). Duke ndjekur vijën bregdetare, një pishnajë e dendur mbulon gjithë bregdetin komunal deri te Torre Mezza Praja ''(Ruaddu)'', ku lë vend për eukaliptë dhe për një zonë të lagësht, gjithashtu e njohur si vend me interes komunitar (S.I.C. "Palude di Imbutillo"). Pas pishnajës bregdetare shtrihet një fushë pjellore e pasur me agrume dhe ullishte, që përfshin gjysmën e sipërfaqes komunale. Në këmbët e kodrave gjendet një dynë fosile e lashtë dhe e madhe, dëshmi e rëndësishme e neolitit. Peizazhi kodrinor karakterizohet pothuajse tërësisht nga ullinj shekullorë dhe vreshta. I gjithë territori përshkohet nga lindja në perëndim nga përroi Turrina (Mucato / Nocato), i cili derdhet në gjirin e Sant'Eufemias pasi ka kaluar luginën nën fshat dhe fushën. Rrjedha të tjera uji të pranishme janë përroi Le Grazie, Randace, Samboni dhe Tre Carlini. Curinga është shumë e pasur me ujë; të shumta janë ujëmbajtjet nëntokësore dhe burimet. Klima është ajo tipike e rajoneve mesdhetare, me temperatura të buta edhe në dimër. == Gjeografia antropike == Vendbanimi kryesor është fshati i Curingës, i cili shtrihet në pozicion kodrinor dhe është kryeqendra e komunës me të njëjtin emër. Aty jeton gjysma e banorëve. Qendra historike piktoreske e fshatit është një thurje rrugicash, shkallesh dhe sokakësh karakteristikë (''carrìari'') që përshkojnë një ind urban jashtëzakonisht të parregullt, të përbërë nga shtëpi të vogla, të ndërtuara me gur dhe ngjitur me njëra-tjetrën, të cilat të çojnë në sheshe të vogla, pothuajse gjithmonë të dominuara nga pallate fisnikësh: Largo dhe pallati Bevilacqua, Piano di Pruscino dhe pallati Loffredo (Perugini), Largo Impietrata (Menzalora) dhe pallati Serrao. Të tjerë janë Pallati Senese, Pallati Panzarella, Pallati Ciliberti (Cuda). Është i ndarë në lagje (''rughi''), ndër të cilat kryesoret janë Ospizio (''Spìzzu''), Calvario (''Carvàru''), San Giuseppe, Pietrapiana (''Petraxhiana''), Serra di Ciancio, Notar Cola (''Notraccola''). Rruga kryesore e qendrës historike është Corso Garibaldi, e cila përshkon tri sheshet e Curingës: Piazza Diaz, Piazza San Francesco, Piazza Immacolata. Tri janë edhe kishat kryesore: Katedralja, ose Kisha e Shën Andreas Apostull, Shenjtërorja e Zojës së Karmelit, dhe Kisha e Zojës Papërlyeme. Dy të fundit shohin një pjesëmarrje intensive nga ana e vëllazërive përkatëse. Në qendrën historike gjenden gjithashtu Kisha e Shën Jozefit, Kisha e Zojës së Hidhëruar, Kisha e Zojës së Ndihmës, ndërsa jashtë vendbanimit ndodhet Kisha e Zojës së Hirit. Qendra historike, me kalimin e viteve, ka pësuar një shpopullim gradual për shkak të dukurive migruese drejt vendeve si Shtetet e Bashkuara, Kanadaja, Argjentina, Venezuela, Australia, Franca, Zvicra, Gjermania. Në [[London (Kanada)|Londonin e Kanadasë]] gjendet një komunitet i fortë dhe krenar me origjinë nga Curinga, i cili e mban gjallë traditën dhe lidhjen me vendlindjen përmes veprimtarive të Curinga Club. Dukuritë më të fundit të shpopullimit të qendrës gjejnë shpjegim, përkundrazi, në një menaxhim urbanistik që ka favorizuar lindjen e lagjeve të reja, të keqintegruara në indin urban historik të fshatit. Lagjet e lashta, dikur plot me jetë, sot duken të degraduara. Në qendër të fushës gjendet {{ill|Acconia|it|Acconia}}, fshat (frazion) i Curingës që ka pothuajse po aq banorë sa vendbanimi kryesor. Qendër e rëndësishme dhe e njohur bujqësore, e zhvilluar mbi rrënojat e Lakonisë së lashtë, ajo rilind pikërisht si fshat bujqësor pas thatësimit të fushës, duke njohur një rritje të fortë urbane që nga vitet '80. Ka një shesh të quajtur sipas Shën Gjon Pagëzorit, mbi të cilin ndodhet kisha me të njëjtin emër. E ndërtuar kohët e fundit, jo larg sheshit ndodhet kisha e Shën Maria e Shpresës, e cila strehon jetën famullitare të komunitetit. Është selia e një stacioni hekurudhor (Stacioni i Curingës). Jo larg Acconias ndodhen kontradat Ferriolo, Cerzeto, Torrevecchia, Prato Sant'Irene. Kontradat Trunchi, Ergadi, Calavrici ndodhen në kufirin jugor të komunës së Curingës. Kontradat Agrosini, San Salvatore (''Cacci''), Zecca, Centone, Jencarella, Bellifico ndodhen në pozicion kodrinor, mbi Curingën. Karakterizohen nga bërthama të vogla dhe piktoreske banimi, që shikojnë nga lart mbi luginën poshtë. Kanë një traditë të çmuar bujqësore dhe specialitete kulinare të shkëlqyera. == Origjina e emrit == {{Pa referenca|data=qershor 2014}} Trajta e saktë dhe më e përhapur e këtij toponimi kalabrez është në fakt një çështje e diskutueshme: ky term përdoret njëkohësisht edhe si mbiemër, shumë i përhapur dhe tipik vetëm i provincës së [[Rrexho Kalabria]]s (komunat e Cittanova-s dhe Galatro-s), e jo aq i [[Provinca e Katanxaros|provincës së Katanxaros]] apo i Vibo Valentia-s; në zonën e Kosencës, për shembull, është pothuajse i papranishëm.<ref>{{Cite web|url=http://www.cognomix.it/mappe-dei-cognomi-italiani/CURINGA/CALABRIA|title=Diffusione del cognome Curinga nella Regione Calabria – Mappe dei Cognomi Italiani|access-date=2017-09-08|language=it}}</ref> {{Citim i duhur|Mbiemri, pra, i jep emrin toponimit}}, por trajta e tij e saktë si mbiemër është '''Cùringa''', pra ajo që përdoret nga shumica dërrmuese e popullsisë, pasi mbiemri, jashtë provincës së Reggios e për rrjedhojë jashtë vetë rajonit të [[Kalabria|Kalabrisë]], has vetëm prani të pakta në disa rajone të Italisë qendrore. Në italishten "standarde", ku po mbizotërojnë gjithnjë e më shumë theksimet mbi rrokjen e parafundit, një rreth i ngushtë folësish e thekson gjithmonë sipas kësaj trajte, gjë që sjell edhe miratimin nga fjalori i shqiptimit dhe drejtshkrimit "DOP", botuar nga "RAI-ERI", i cili e regjistron si '''Curìnga''', ashtu siç bën edhe Nuovissimo Melzi – pjesa shkencore. Shqiptimi në dialektin vendas është ''Cúrnga'', duke iu referuar kështu trajtës si mbiemër. Origjina dhe kuptimi mbeten ende burim diskutimi mes atyre që kanë ndërmarrë kërkime mbi etimologjinë e emrit Curinga. Nëse merret parasysh folja [[Gjuha greke|greke]] ''χωρίζω'' (''khorízo'', "ndaj, largoj"), dhe prapashtesa [[Dorishtja|dorike]] ''γα'' (''ga''), e shkurtuar nga emri femëror ''γη'' (''gi'') që do të thotë tokë, Curinga do të ishte "toka e largët" në lidhje me {{ill|Lakonia|it|Laconia|lt=Lakoninë}}, Greqinë, ose me [[Bizanti]]n, tokat amë.<ref>{{Cite book|last=Bonello|first=Antonio|title=Curinga. Recuperi di Storia e di Vita Sociale.|year=1984|publisher=Rubbettino Editore|location=Soveria Mannelli|page=41|language=it}}</ref><!-- cfr. ROCCI, Vocabolario della Lingua Greca. χωριον = posto, spazio, borgo, villaggio, villa, luogo fortificato. χωριεω = allontanarsi, separarsi. γα = terra, regione, contrada. --> Një teori tjetër e sheh termin Curinga si të prejardhur nga termi ''Curinghe'' ({{ill|Arengo|it|Arengo}} në italisht), ekuivalenti dialektor i termit gjermanik ''Hring'', i cili në [[Mesjeta|Mesjetë]] tregonte vendin ku qytetarët e ngritur kundër feudalëve mblidheshin në rreth për t'u vetorganizuar. Tërheqëse është ngjashmëria me termin ''Kurgan'' ({{ill|Kultura kurgan|it|Cultura kurgan}}), edhe pse kjo hipotezë duket pa mbështetje nga referenca historike apo shkencore, ndonëse Giuseppe Maria Alfano bën fjalë për ''"varre të lashta, që herë pas here gjenden me brenda skelete me shtat të lartë, të varrosura sipas zakonit të përgjithshëm me enë balte dhe monedha"''.<ref>{{Cite book|last=Alfano|first=Giuseppe Maria|title=Istorica descrizione del regno di Napoli diviso in dodici provincie.|year=1798|publisher=V. Manfredi|location=Napoli|page=190|language=it}}</ref> == Historia == Curinga ka një histori shumëmijëvjeçare. I gjithë territori komunal është në fakt shumë i pasur me dëshmi historike-arkeologjike. === Epoka neolitike === [[Skeda:Ceramica stentinello neolitico curinga calabria.jpg|thumb|Qeramikë stentinelliane e Curingas, e rindërtuar falë Laboratorit të Arkeologjisë Eksperimentale të prof. Rocco Purri.]] Falë kërkimeve të kryera midis viteve 1974 dhe 1977 nga Albert J. Ammerman, u zbuluan mbi dunën e madhe fosile ''(Rina)'', në vendndodhjen Prato S. Irene, mbetjet e disa vendbanimeve të periudhës neolitike (që datohen midis fundit të mijëvjeçarit të shtatë p.e.s. dhe fillimit të mijëvjeçarit të tretë p.e.s.). Bëhet fjalë për rreth 40 kasolle me plan drejtkëndor, të pajisura me vatra zjarri. Banesat kishin mure prej kallamishtesh të mbuluara me argjilë, me strukturë prej druri të formuar nga shtylla të vogla. Themel prej guri, strukturë mbajtëse prej druri, mure prej gardhi të suvatuar. Çatia, e mbajtur nga një shtyllë qendrore ose nga shtylla periferike, ishte prej kashte ose kallamash, e veshur me argjilë. Në afërsi janë gjetur materiale prej obsidiani dhe qeramike<ref>{{Cite web|url=https://www.penn.museum/sites/expedition/early-italian-pottery/|title=Expedition Magazine &#124; Early Italian Pottery|language=en|access-date=2017-07-11}}</ref>. Në vitin 1992 zona u bë objekt gërmimesh nga Mbikëqyrja për Pasuritë Arkeologjike të Kalabrisë dhe mbi dunë u zbuluan vrimat e shtyllave të një vendbanimi kasolle parahistorike, si dhe një vatër rrethore zjarri, mbetje suvaje të strukturave banimi, të mjeteve prej guri, pothuajse tërësisht prej obsidiani që vinte nga Lipari, qeramika me dekorime të ngulitura, sëpata të lëmuara dhe rrotulla tjerrëse. E lidhur me kulturën e stentinellos, të identifikuar nga Paolo Orsi në vitin 1890 dhe kronologjikisht e referueshme në një fazë të evoluar të Neolitikut të hershëm, ky komunitet ishte i përkushtuar shfrytëzimit të burimeve bujqësore dhe shpërndarjes së obsidianit të Ishujve Eoli drejt rajoneve adriatike. Më kohët e fundit, një laborator arkeologjie eksperimentale, i mbështetur nga analiza arkeometrike të kryera pranë laboratorëve të [[Universiteti i Kalabrisë|Universitetit të Kalabrisë]], është zhvilluar nga Rocco Purri. Përmes një studimi të thelluar të materialeve origjinale që karakterizojnë qeramikën stentinelliane të Curingas, janë ndjekur të gjitha fazat e procesit të prodhimit: nga furnizimi me lëndën e parë, deri te realizimi i formave, dekorimi i tyre e deri te pjekja e tyre. Gjetjet origjinale të rikuperuara në zonë ruhen pranë Muzeut Arkeologjik Lametino dhe [[Muzeu Kombëtar i Prehistorisë dhe Etnografisë Luigi Pigorini|Muzeut Pigorini]] të Romës. === Epoka klasike === [[Skeda:Curinga terina calabria colonne tempio greco dioscuri castore polluce magna grecia.jpg|thumb|Curinga. Kolonat e tempullit të Kastorit dhe Poluksit, të ruajtura në kopshtin e Vilës Cefaly në Acconia]] I gjithë territori i Curingas bën pjesë në mbretërinë mitologjike, të cilën [[Homeri]] e përshkroi në ''[[Odiseja|Odisenë]]'' si Tokën e Feakëve. Armin Wolf, profesor i Historisë mesjetare pranë Universitetit të Heidelbergut dhe studiues pranë Institutit Max Planck të Frankfurtit, mban qëndrimin se [[Odiseu]], para se të nisej për t'u kthyer në [[Itaka (Greqi)|Itakë]], kaloi tokë përmes ngushticës kalabreze të Sant'Eufemias (CZ), dhe beson se toka e Feakëve duhet identifikuar me territorin aktual të përfshirë midis gjirit të Sant'Eufemias dhe atij të Squillace-s. {{Blockquote|text=[…] Aty brenda, drurë të lartë në lulëzim të plotë, dardha e shegë e mollë me fruta të shndritshme, fiq të ëmbël dhe ullinj të harlisur; kurrë nuk u mungon apo mbaron fryti i tyre, as dimër as verë, gjatë gjithë vitit: por gjithnjë fryma e Zefirit bën që të tjerë të lindin e të tjerë të piqen. Dardhë mbi dardhë vyshket, mollë mbi mollë, e pranë tyre rrushi, e fiku mbi fik. Aty ishte mbjellë edhe një vresht pjellor, dhe një pjesë e tij, në tokë të hapur nën diell, piqet në diell; nga një pjesë tjetër vilet rrushi; e të tjerë e shtrydhin; por afër ja rrushi i njomë, që hedh lulen, e të tjerë sapo piqen. Më tej, përgjatë rreshtit të fundit, kopshtet e renditura me çdo lloj perimeje gjelbërojnë, të gëzuara gjatë gjithë vitit. Dhe dy burime ka aty: njëri përhapet nëpër gjithë kopshtin; tjetri, përkundrazi, rrjedh deri nën oborr, deri te pallati i lartë: këtu vjen populli për ujë. Këto dhurata të mrekullueshme të perëndive ishin në shtëpinë e Alkinoit[…]|source=''Odiseja'', VII, 81-132}} [[Skeda:Statere tesoretto terina curinga magna grecia.jpg|thumb|Stater arkaik, pjesë e thesarit të Curingas, Muzeu Kombëtar i Magna Grecias, Reggio Calabria.]] Pikërisht në plazhin e gjerë dhe rëror të Curingas zbarkon [[Odiseu]] dhe takon Nausikaan. Ajo do ta çojë në Skeria, te i ati, mbreti Alkinoi, i cili më pas do ta ndihmojë të kthehet në [[Itaka (Greqi)|Itakë]]. Ishin ndoshta këto rrëfime që i shtynë kolonët e parë grekë të vendoseshin në zonë. Është e arsyeshme të mendohet se, në periudhën magno-greke, bregdeti i Curingas ofroi një port detar të përshtatshëm dhe të dobishëm midis gojëve — e pra rrugëve të komunikimit drejt brendësisë — të lumenjve Amato dhe Angitola, në gjysmë të rrugës midis qyteteve greke Hipponion (Vibo Valentia) dhe Temesa (Nocera T.). Tempulli i [[Dioskurët|Kastorit dhe Poluksit]] (nga i cili ruhen, brenda kopshtit të Vilës Cefaly, dy nga katër kolonat e gjetura), i ngritur nga lundërtarët [[Akejtë|akej]] që pushtuan këtë zonë, dhe më pas i përfshirë nga Romakët në ndërtimin e Termave, jep një tregues mbi vendndodhjen e qytetit të lashtë grek të humbur, Terina. Kjo tezë, megjithatë, do të kërkonte studime dhe fushata gërmimesh të thelluara, dhe për momentin nuk ka siguri mbi shtrirjen e vendbanimit helenik në zonë, pavarësisht nomenklaturës së qartë që identifikon në zonë vende si ''Lacconia'' (Lakonia), Calavrici (Kalavryta), Malia (Amalias), si dhe Argò, Argadi, Aglioca, Chinea, Moddoni, Palandara etj. Pikërisht Lacconia lavdërohet nga vargjet e poetit Bartolomeo Romeo, i cili e përshkruan si: «qytet i pasur, plot me tempuj të pasur me mermer dhe hyjni, pallate aristokratike, punishte që nga mëngjesi deri në mbrëmje ritmojnë këngën e punës, studime të thella të alternuara me argëtime të rafinuara<ref>{{Cite book|author=Antonio Bonelli|title=Curinga. Recuperi di storia e di vita sociale|year=1984|publisher=Rubbettino Editore|location=Soveria Mannelli|page=25|language=it}}</ref>». Girolamo Marafioti në vitin 1601 shkruan: «gjenden akoma në këtë territor shkëmbinjtë e mermerit<ref>{{Cite book|author=Girolamo Marafioti|title=Croniche et antichità di Calabria|url=https://archive.org/details/bub_gb_ZFg3IotBr7gC|year=1601|language=it}}</ref>». Në lagjen Prato Sant'Irene dhe në afërsi të përroit Tre Calrini është zbuluar një nekropol me mjete shtëpiake vonë-helenistike, gjurmë të epokës klasike gjenden gjithashtu edhe në shtratin e përroit Turrino. Në vitin 1916, gjatë punimeve të pastrimit të përroit, u gjet aksidentalisht një thesar prej rreth 300 stateri grekë arkaikë ([[shekulli VI p.e.s.]]) prej argjendi, në gjendje të mirë ruajtjeje, i ndarë menjëherë mes punëtorëve dhe banorëve vendas. Ndërhyrja e Paolo Orsi-t dhe e prefekturës parandaloi shpërndarjen e plotë të tij: 164 monedha u rikuperuan në Ravena, 14 në Catanzaro, 11 në Pizzo, 4 në Curinga, ndërsa ena qeramike dhe pjesa tjetër e thesarit nuk u gjetën më. Të prejardhura nga zecat e qyteteve Taranto, Crotone, Metaponto, Sibari, Caulonia, ato ruhen aktualisht në Muzeun Kombëtar të Magna Grecias në Reggio Calabria<ref>{{Cite book|author=Emanuela Spagnoli|author2=Marina Taliercio Mensitieri|title=Ripostigli dalla piana lametina|year=2004|publisher=Social Science|pages=49–53|language=it}}</ref>. === Periudha romake === [[Skeda:Tavola Peutingeriana Aque Ange Curinga.jpg|thumb|Fragment nga Tavola Peutingeriana që tregon kompleksin termal të Aque Ange, të vendosur pranë Acconia-s së Curingës.]] Romakët, pasi pushtuan Kalabrinë, u vendosën në Curinga, në zonën e Lacconia-s, mbi ato toka të lashta që dikur i kishin pasur kolonët grekë. Përgjatë rrugës Via Popilia, e cila përshkon tërësisht territorin komunal nga veriu në jug, ata themeluan atje ''statio''-n e ''Aque Ange'' (Anniae), e përshkruar në Tavola Peutingeriana.<ref>{{Cite book|author=Antonio F. Parisi|title=Lacconia. Un antico insediamento|date=1987|publisher=Laruffa Editore|location=Reggio Calabria|page=II|language=it}}</ref> Në vendndodhjen Trivio (prona Greco) janë të dallueshme gjurmë që i atribuohen ''Statio Ad Turres''<ref>{{Cite book|author=Rosa Maria Cagliostro, Mirella Mafrici|title=Beni culturali in Calabria: archivi, biblioteche, archeologia, musei|date=1978|publisher=Effe Emme|page=121|language=it}}</ref>, e përmendur edhe kjo në itinerarët romakë. Stacioni postar romak ndodhej me sa duket pranë Fondaco del Fico (aktualisht në gjendje rrënoje), dhe vazhdoi funksionet e tij deri në mesin e shekullit XIX. Zona duhet të ketë pasur rëndësi të konsiderueshme, meqë atje u ngrit një vilë e madhe rurale, e shoqëruar nga një kompleks i madh termal, i vetmi në tërë Italinë e Jugut që mund të vështrohet edhe sot pothuajse deri në lartësinë e mbulesës. Ndërtimi i kompleksit termal ndodh midis shekullit I dhe II e.s.; ai përbëhet nga një atrium-gjimnaz, ''frigidarium''-i, një ''tepidarium''-zhveshtore i vogël, dy ''calidaria'' të mëdha, një ''laconicum'' dhe disa ambiente shërbimi, me një sistem mbulese me qemer kryq qendror të lidhur me dy qemerë të shkurtër cilindrikë të mbështetur mbi shtylla katërkëndore, ndërsa një sistem i ndërlikuar kanalesh mundësonte qarkullimin e ujit. Zbulimi i një monedhe bronzi nga koha e [[Diokleciani]]t e vendos funksionimin e tij të plotë rreth shekujve III-IV e.s., në epokën perandorake. Momenti i çaktivizimit të kompleksit termal ndodh midis mesit të shekullit IV dhe fillimit të shekullit V, kur u shndërrua në kishë gotike.<ref>{{Cite web|url=http://www.termeromanecuringa.it/schede/le-terme-di-curinga_54/|title=Terme Romane di Curinga|language=it}}</ref> Termet Romake bëjnë pjesë në listën e monumenteve kombëtare italiane dhe aktualisht janë objekt i një fushate të re gërmimesh arkeologjike. === Periudha bizantine === [[Skeda:Iscrizione greco-bizantina Sant'Elia Vecchio Curinga Calabria.jpg|thumb|Mbishkrim greko-bizantin pranë manastirit të Shën Elias së Vjetër të Curingës]] Me rënien e Perandorisë Romake, e pushtuar nga {{ill|Longobardët|it|Longobardi}}, e shkatërruar nga {{ill|Lufta Gotike (535–553)|it|Guerra gotica (535-553)|lt=luftërat gotike}} dhe e shkretuar nga fenomene natyrore, Lacconia njohu një rënie të madhe, duke mbetur e shpopulluar. Migrimi i brendshëm drejt zonave më të shëndetshme dhe të sigurta shkaktoi në kodra lindjen e Curingës (bërthama e parë ndodhet në Calicinò, sot lagjja Ospizio). Fusha filloi të riaktivizohej midis fundit të shekullit IX dhe shekullit X, me vendosjen e kolonëve grekë, veteranëve armenë dhe trakë, të cilëve u shtoheshin ikanakë nga Sicilia dhe nga Reggio, kjo e fundit e goditur nga sulmet e {{ill|Saracenët|it|Saraceni|lt=saracenëve}}.<ref>{{Cite book|author=Associazione per la Promozione della Cultura Storica|title=La Memoria e Altro|date=korrik–dhjetor 1997|location=Curinga|pages=19–20|language=it}}</ref> Në këtë periudhë zhvillohen ngjarjet e Bernardino De Rubeis-it, i cili, sipas asaj që shkruan Bartolomeo Romeo, arriti të mblidhte një grup të mirë njerëzish të armatosur dhe të largonte nga Lacconia një sulm sarracen.<ref>{{Cite book|author=Associazione per la Promozione della Cultura Storica|title=La Memoria e Altro|date=janar–qershor 1997|location=Curinga|page=7|language=it}}</ref> Në fushë, gjatë periudhës së fundit bizantine, gjenden manastiri i Shën Nikollës së Calabrice-s dhe i Shën Maria di Canna-s, si dhe çenobiu i Shën Andreas në Curinga, ndërsa në zonën kodrinore u ndërtua nga murgjit bazilianë çenobiu i Shën Elias, i favorizuar dhe i mbrojtur nga ''basileus''-i i Kostandinopojës. === Periudha normane === [[Skeda:Diploma concessione conte ruggero curinga calabria.jpg|thumb|Fragment i transkriptimit të bërë nga Francesco Mauro da Lacconia, i diplomës me të cilën Konti Ruxheri u dha, në vitin 1098, bazilianëve të drejtat mbi të mirat, Biblioteka Universale e Halle-s.]] Në vitin 1057, [[Robert Guiskardi]] (Roberto il Guiscardo), së bashku me njerëzit e tij, lëviz nga veriu drejt Reggios. Pasi arrin pranë lumit Mucato (Turrina), afër Lacconia-s, ai ngrit kamp për dy ditë, në mënyrë që ushtarët të pushonin. E shfrytëzon rastin për të eksploruar territorin, për të kontaktuar popullsinë dhe për të tentuar marrëveshje me notabilitetet e Neokastron-it dhe Maghida-s. Të dyja qytezat i nënshtrohen atij, ashtu si edhe pjesa tjetër e Kalabrisë [[Perandoria Bizantine|bizantine]]. Roberti bëhet Dukë i territoreve të pushtuara, por detyrohet t'i lëshojë gjysmën e Kalabrisë vëllait të tij, {{ill|Ruxheri I i Sicilisë|it|Ruggero I di Sicilia|lt=Ruxherit}} (Ruggero). Vija kufitare mbi Tirren caktohet duke ndjekur rrjedhën e përroit Mucato. Ruxherit i takon jugu, ndërsa Roberti do të shkojë në veri. Territori i Curingës dhe, në veçanti, i Lacconia-s, përbën në këtë periudhë kufirin administrativ ndërmjet dy territoreve normane. Në vitin 1062, Duka Roberti ushtron presion mbi Antrasillo-n, zotëriun e Maida-s, që ai t'ia lëshojë abatit të Shën Efemisë çenobiun e Shën Elias, bashkë me varësitë dhe fshatarët. Në vitin 1098, Konti Ruxheri, në marshim drejt Salernos, nënshkruan pranë Lacconia-s një diplomë që u jep bazilianëve të zonës të mira dhe të drejta. Nën sundimin norman u intensifikua veprimtaria bujqësore në fushë: drithëra, kallam sheqeri, ullishte, vreshta dhe kopshte. Fillojnë të shfaqen edhe kulturat e para të manit, me prodhimin tekstil që rrjedh prej tyre. Tokat u besohen, përveçse manastireve, edhe familjes normane (ose nordike) Bono, e cila zotëronte prona midis Lacconia-s dhe L'Amato-s. Perandori [[Frederiku i II, Perandor i Shenjtë Romak|Frederiku II]], shumë i aftë në gjuetinë me skifter dhe dashamirës i gjuetisë, shpalli pyll mbretëror (Ascrea) pyjet që atëherë shtriheshin pas Lacconia-s deri përtej L'Amato-s, ndërsa në një privilegj të lëshuar në vitin 1225 për Cistercienset e Corazzo-s flitet për tonarën e begatë të pranishme midis Rocca Angitola-s dhe Lacconia-s. Mbretëresha {{ill|Konstanca II e Sicilisë|it|Costanza II di Sicilia|lt=Konstanca}} ia dha fjeudin Xhakomos, birit të Ruxherit të Sanseverinos, i cili në vitin 1354 i dha urdhrit të Celestinëve të drejtën e marrjes së njëzet e katër fuçive tonë në vit, privilegj i konfirmuar nga mbreti Ladislau në vitin 1404 dhe nga Frederiku i Aragonës në vitin 1488. Tonara mbeti aktive deri në fund të shekullit XVIII.<ref>{{Cite book|author=Antonio F. Parisi|title=Lacconia. Un antico insediamento|date=1987|publisher=Laruffa Editore|location=Reggio Calabria|pages=15–16, X-XII, 18–21|language=it}}</ref> === Periudha anzhuine-aragoneze === [[Skeda:Curinga acquedotto medievale normanno trappeto.jpg|thumb|Curinga. Ujësjellës mesjetar i përdorur për të kanalizuar ujin drejt trapetove ku përpunohej kallami i sheqerit.]] Me rënien e {{ill|Manfredi i Sicilisë|it|Manfredi di Sicilia|lt=mbretit Manfred}}, anzhuinët u vendosën në territor. Në vitin 1269, Lacconia iu dha Giordano Sanfelices, ndërsa manastiri i Shën Nikollës në Calavrici u bë bazë operative dhe vendvëzhgim i Gillotto Santoliceto-s në përpjekjen e tij për të pushtuar kështjellën Rocca Nicefora (Rocca Angitola), përpjekje që pati sukses në vitin 1278. Familjes Santoliceto, njerëz të besuar të [[Karli I i Anzhusë|Karlit I të Anzhusë]], iu njohën të drejtat mbi Lacconian, Curingën dhe Calavricin, si dhe mbi Maidën dhe pjesën tjetër të feudit. Ishin vite të errëta për popullsinë vendase, e detyruar të përballonte dhunën dhe padrejtësi të çdo lloji nga zotërinjtë e rinj. Gjatë sundimit anzhuin, manastiret, që ishin përpjekur aq shumë për lulëzimin e fushës, ranë në gjendje braktisjeje. Popullsia u ngrit në kryengritje në vitin 1283 ({{ill|Vesprat Siciliane|it|Vespri siciliani|lt=Lufta e Vesprit}}), duke e rënduar edhe më shumë situatën ekonomike, politike, shoqërore dhe fetare, tashmë në kolaps për shkak të fiskalizmit të anzhuinëve, sulmeve saraçene dhe trupave të paguara nga palët në konflikt. Manastiri i Shën Nikollës u shkatërrua dhe, i braktisur nga murgjit, nuk do të rindërtohej më<ref>{{Cite book|author=Sebastiano Augruso, Palma De Vita, Pietro Monteleone dhe Giovambattista Calvieri|title=Geografie Verticali|year=2001|publisher=Qualecultura / Jaca Book|location=Vibo Valentia|pages=237–238|language=it}}</ref>. Në vitin 1331, pasi vdiq e fundit e familjes Santoliceto, ''civitas''-i i Lacconias, me seli protopapale, dhe fshati (casale) i Curingës kaluan fillimisht te Goffredo Marzano, e në 1409 te familja e fuqishme Caracciolo. Në vitin 1459, trupat e {{ill|Ferdinandi I i Napolit|it|Ferdinando I di Napoli|lt=Ferdinandit I}} i dëbuan anzhuinët nga feudi, duke konfiskuar të gjitha pronat e familjes Caracciolo. Pasi kaluan te djali i tij, {{ill|Federiku I i Napolit|it|Federico I di Napoli|lt=Federiku}}, ky i fundit u dha banorëve shumë përfitime dhe liri, dhe banorët e vendit, ndryshe nga pjesa tjetër e Kalabrisë, gëzuan të drejta dhe favore. U nxitën punime bonifikimi dhe u zgjeruan kulturat e manit, me ndërtimin e trapetove të mëdha për përpunimin e sheqerit. Curinga është vendi i artizanëve të aftë të qelqit: «në një vend të afërt, Coriga, dikur, në këto vitet e kaluara, bëheshin enë të bukura qelqi»<ref>{{Cite book|author=Girolamo Marafioti|title=Croniche et Antichità di Calabria|url=https://archive.org/details/bub_gb_ZFg3IotBr7gC|year=1601|language=it}}</ref>. Në vitin 1496, për t'u përballur me luftën e afërt, Federiku u detyrua t'ia jepte feudin Marcantonio Caracciolo-s. Curinga dhe Lacconia u kthyen përsëri nën sundimin baronial. === Nga viti 1500 deri në 1800 === [[Skeda:Torri costiere lametino curinga calabria.jpg|thumb|220x220px|Hartë e Calabria Ultra e vitit 1712. Tregon Kullën e Mezza Praia-s të Curingës me toponimin Acque Nere, në lidhje me kënetat që e rrethonin.]] [[Skeda:Golfo di S. Eufemia.jpg|left|thumb|Hartë e vitit 1589 e fushës së Shën Eufemisë dhe e gjirit homonim. Detaj i Lacconias mes grykëderdhjes së lumit Amato dhe asaj të lumit Angitola.]] Curinga dhe Lacconia u bashkuan në Kontenë e Nicastros, duke përjetuar një varfërim ekonomik gradual. Përmbytjet e shpeshta që godisnin Lacconian e thelluan më tej krizën, duke e bërë fushën jomikpritëse për shkak të malaries që mbizotëronte. Kësaj iu shtua edhe një valë e re sulmesh saraçene. Në vitin 1572, Lacconia pësoi një sulm turk, gjatë të cilit disa banorë u rrëmbyen dhe u kthyen në skllevër<ref>{{Cite book|author=Antonio F. Parisi|title=Lacconia. Un Antico Insediamento|year=1987|publisher=Laruffa Editore|location=Reggio Calabria|page=34|language=it}}</ref>. Për ta kundërshtuar këtë dukuri, u ndërtuan dhe u fuqizuan kullat e vëzhgimit përgjatë gjithë bregdetit, mes të cilave Kulla e Mezzapraja-s, e pranishme që në epokën anzhuine, si dhe kulla dhe ''castrum''-i i Lacconias, të epokës normano-suabe. Edhe Curinga ka kështjellën e vet, e cila më vonë u përshtat në pallat-rezidencë nga familja Loffredo. Në vitin 1605, Marcantonio Loffredo zëvendësoi familjen Caracciolo dhe feudi u bë Principatë. Gjendja shoqërore, megjithatë, nuk ndryshoi, dhe banorët e fundit të Lacconias, e cila tashmë ishte kthyer në kënetë dhe u rrafshua plotësisht nga tërmeti i vitit 1638, u shpërngulën drejt kodrave. Tërmeti i vitit 1659 dhe ai i vitit 1783, më pas, do ta dëmtonin rëndë edhe Curingën, e cila ndërkohë ishte bërë ''università'' (njësi administrative komunale), duke e kaluar Maidën për nga numri i banorëve (rreth 2500)<ref>{{Cite book|author=Antonio Bonello|title=Curinga. Recuperi di storia e di vita sociale|year=1984|publisher=Rubbettino Editore|location=Soveria Mannelli|page=72|language=it}}</ref>. Akti i fundit i kalimit të tokave të Lacconias dhe Curingës është nga viti 1670: zotëria i ri është Fabrizio Ruffo di Bagnara, stërxhaxhai i {{ill|Fabrizio Ruffo|it|Fabrizio Ruffo|lt=kardinalit Ruffo}} më të njohur, i cili, në vitin 1799, në marshim drejt Napolit për rimarrjen e Mbretërisë, gjeti mikpritje në Lacconia dhe Curinga. 4000 njerëzit e tij, kryesisht ish të dënuar në galera, u dhanë pas dhunës së pa arsyeshme dhe abuzimeve. Familjes Ruffo i detyrohet ndërtimi i Palatium-it të Mezzapraja-s, dhe po me familjen Ruffo do të mbeten të lidhura fatet e Curingës dhe Lacconias deri në fund të feudalizmit. === Shekulli XIX dhe XX === [[Skeda:Curinga foto storica 1900 muratori operai falegnami.jpg|thumb|220x220px|Murator, marangozë dhe punëtorë. Curinga, 1900.]] [[Skeda:Curinga foto storica 1908 vaccino malaria.jpg|thumb|310x310px|Shpërndarja tek popullsia e antimalarikut Gullo. Curinga, 1908.]] Pas rënies së Republikës Napolitane (1799), princi trashëgimtar burbonas kaloi në vitin 1806 nëpër Fondaco del Fico për të arritur në Siçili. Ai ndiqej nga gjenerali Reynier, i cili e vendosi shtabin e përgjithshëm francez në Maida, pikërisht ndërsa një armatë angleze zbarkoi në brezin bregdetar mes Angitolës dhe Amatos, duke shënuar kështu fillimin e betejës së Maidas, e cila do t'i bënte fitimtarë anglezët dhe do të mbështeste kryengritjen kalabreze. Kusari Papasodero, nga një Curinga e pushtuar, së bashku me qindra burra të armatosur dhe me burbonasin Cancellieri, u përpoq disa herë ta pushtonte Maidën, ku ishin strehuar të pasurit e zonës. Përpjekjet u rrëzuan të gjitha dhe rendi u rivendos. Riorganizimi napoleonik solli heqjen e sistemit feudal. Në vitin 1783 baronia e Lakonias, e cila tashmë ishte bërë Akonia ose Akuania, u zhduk krejtësisht dhe territori i saj iu caktua përfundimisht bashkisë së Curingas.<ref>{{Cite book|author=Antonio F. Parisi|title=Lacconia. Un antico insediamento|pp=39–42|language=it}}</ref> Megjithatë, kushtet e popullsisë mbetën tragjike, varfëria dhe mjerimi ishin kudo dhe shpesh shpërthenin në akte dhune. Në vitin 1848 trupat burbonase u përplasën me Gardat Kombëtare dhe kryengritësit kalabrezë pranë Curingas, në betejën e Grazies. Shumë curinghezë, të udhëhequr nga Francescantonio Bevilacqua, së bashku me të tjerë të ardhur nga fshatrat fqinjë, u shkaktuan humbje të rënda dhe i detyruan ushtarët mbretërorë të udhëhequr nga Nunziante të bënin një tërheqje katastrofike. Më 27 dhe 28 gusht 1860, [[Xhuzepe Garibaldi|Garibaldi]] ndodhet në Curinga, i përshëndetur nga një turmë plot shpresë. Ai takohet dhe i jep urdhra gjeneralit Stocco pranë Pallatit Bevilacqua. Pesëdhjetepesë curinghezë dhe shumë të tjerë të ardhur nga fshatrat fqinjë do ta ndjekin, duke i dhënë jetë betejës së dytë të Grazies. Zhdukur iluzioni unitar, kuptuar tradhtia e mbretit të ri savojard dhe me vazhdimin e gjendjes së mjerimit, më 6 maj 1870 Curinga u ngrit në kryengritje: një grup prej dyqind burrash, të shtyrë nga idealet anarkiste të [[Michail Bakunin|Bakuninit]], shpalli qeverinë e përkohshme republikane të Curingas. Ata përparuan drejt Maidës duke ndjekur shtigjet malore, por ndryshuan drejtim për t'u bashkuar me 100 kryengritësit e tjerë të ardhur nga Cortale dhe të nisur drejt Filadelfias, ku u përqendrua grupi nën udhëheqjen e Ricciotti Garibaldit. Lajmi i kryengritjes u përhap dhe të tjerë erdhën me vrap nga fushat dhe fshatrat fqinjë, të armatosur si mundën. Më 7 maj 1870 u shpall Republika Universale e Filadelfias. Pasi u njoftua shfaqja e trazirave kryengritëse, Prefektura e Catanzaros dërgoi 122 burra shumë më mirë të organizuar dhe të armatosur se kryengritësit. Këta të fundit, të fortifikuar në pjesën më të lartë të fshatit, shpresonin në një ngritje popullore, e cila megjithatë nuk ndodhi me forcë. Banorët, tashmë në kushte mjerimi dhe të frikësuar nga një përkeqësim i mëtejshëm i gjendjes së tyre tashmë të mjerueshme shoqërore, nuk e mbështetën kryengritjen, e cila përfundoi më 9 maj me kapjen e kryengritësve të fundit. Do të kishte dy të vdekur mes popullsisë dhe një mes ushtarëve.<ref>{{Cite book|author=Antonio Bonello|title=Curinga. Recuperi di storia e di vita sociale|pp=137–150|language=it}}</ref> I lartë ishte çmimi i gjakut të derdhur nga curinghezët gjatë dy luftërave botërore. Shekulli XX do të shohë shumë curinghezë të kërkojnë fat, fillimisht përtej oqeanit dhe më pas në Italinë e Veriut. Vitet '50 panë në fshat një përhapje të mëtejshme të ideve socialiste. Nuk munguan episode pushtimi tokash nga ana e fshatarëve. === Simbolet === Stema përbëhet nga një skut i kuq, me krahun e djathtë me ngjyrë të lëkurës, të veshur me blu, që del nga ana e djathtë, duke mbajtur tri kallinj gruri prej argjendi, të yjëzuar me ar, të kurorëzuar në qoshen e djathtë të kokës nga një rrotë e vogël prej argjendi, e mbushur me një yll pesëcepësh të fushës. Gonfaloni është një pëlhurë e ndarë në të verdhë dhe të kuqe. == Monumentet dhe vendet me interes == [[Skeda:Curinga eremo cenobio bizantino convento sant'elia vecchio.jpg|thumb|Manastiri / Skiti i Shën Elias së Vjetër në Curinga]] === Arkitektura fetare === ==== Qendra e Curingas ==== * Kisha e [[Ndreu|Shën Ndreut Apostull]] (Kisha Amë/Katedralja); * Shenjtërorja e Zojës Shumë të Shenjtë të Karmelit; * Kisha e [[Ngjizja e Papërlyer|Papërlyerës]]; * Kisha e Shën Jozefit; * Kisha e Zojës Shumë të Shenjtë të Ndihmës; * Kisha e Zojës së Hidhëruar; * Kisha e Zojës së Hirit; [[Skeda:Curinga palazzo bevilacqua rione e chiesa san giuseppe.jpg|thumb|Pallati Bevilacqua, lagjja dhe kisha e Shën Jozefit. Qendra historike e Curingas.]] ==== Acconia di Curinga ==== * Kisha e [[Gjon Pagëzori|Shën Gjon Pagëzorit]]; * Kisha e Ungjillëzimit; * Kisha e Shën Marisë së Shpresës; * Kisha "borbone" e Shën Gjonit; ==== Vendbanime të tjera ==== * Kisha e Shën Shpëtimtarit[[Skeda:Curinga terme romane calabria monumenti.jpg|thumb|Termet Romake e Curingës. Lagjja Cerzeto, Curinga]] === Sitet arkeologjike === * Manastiri i Shën Ilisë së Vjetër, skit bazilian. Në afërsi gjendet një rrap lindor që, sipas ekspertëve që e kanë studiuar, do të kishte më shumë se një mijë vjet * Termet Romake e Curingës, që gjenden në lagjen Cerzeto, pranë {{ill|Akonia|it|Acconia|lt=Akonias}} së Curingës * Duna fosile e Rrafshit të Curingës (Lokaliteti Prato S. Irene – ''Rina''), dëshmi e rëndësishme e neolitit. === Pallatet === [[Skeda:Curinga calabria palazzo ducale e torre normanna di lacconia.jpg|thumb|Pallati Dukal dhe Kulla Normane e Akonias. Lokaliteti Verdello, Curinga.]] Në qendrën historike të Curingës ka disa pallate historike: * Pallati Bevilacqua, tani në pronësi të komunës * Pallati Perugini (princat Loffredo)<ref>{{Cite web|url=http://www.curinga-in.it/curi_turismo/palazzo%20perugini/Palazzo_Perugini%20-con%20foto.pdf|title=Palazzo Perugini – Curinga-in.it|language=it}}</ref> * Pallati Serrao * Pallati Ciliberti, ish-selia e bashkisë, i vendosur në sheshin San Françesko,<ref>{{Cite web|url=http://www.curinga-in.it/curi_turismo1/curinga_da_visitare/Palazzo%20Ciliberti%20-%20Copia.pdf|title=Palazzo Ciliberti – Curinga-in.it|language=it}}</ref> * Pallati Senese dei Soriani, që i përket dukëve të San Demetrios * Pallati Senese, tani në pronësi të komunës. I ndërtuar në shekullin e XV-të, është një nga ndërtesat me vlerën historike më të madhe të qytetit. * Vila Maggiore Perugino [[Skeda:Curinga Forte Mezza Praja palazzo principi ruffo.jpg|thumb|Forti Mezza Praja (Pallati i Princave Ruffo). Lokaliteti Mezza Praja, Curinga.]] Akonia: * Vila Cefaly – Pandolphi * Pallati Dukal Me bukuri të konsiderueshme janë edhe shtëpitë e shumta bujqësore, vilat/kasinot fshatare të shpërndara në të gjithë territorin komunal. Disa prej tyre, të rikonstruktuara kohët e fundit, janë sot selia e agroturizmave dhe restoranteve të vlefshme. Në Curingë gjenden gjithashtu ngastra të ndryshme toke, dikur nënfeude e feudit të Curingës, ndër to lokaliteti Ciceri që i përket familjes Senese, lokaliteti Trunchi që i përket familjes Bardari dhe të tjerë. === Arkitektura ushtarake === * Kulla vrojtuese Anzhuine * Pallati – Fortesa e princave Ruffo * Kulla Normano-Shvabe * Fortifikim i vogël i Luftës së Dytë Botërore [[Skeda:Curinga albero monumentale platano millenario di Vrisi.jpg|thumb|{{ill|Rrapi i Vrisit|it|Platano di Vrisi|lt=Rrapi lindor monumental mijëvjeçar}}. Lokaliteti Vrisi, Curinga]] === Sitet natyrore === * {{ill|Rrapi i Vrisit|it|Platano di Vrisi}}, [[Rrapi|rrap]] lindor mijëvjeçar monumental me perimetër rreth 17 metra, i vendosur në lokalitetin Corda, pranë manastirit të Shën Ilisë së Vjetër<ref>{{Cite web|url=https://www.treeoftheyear.org/Stromy/Curinga-Plane-Tree|title=|access-date=2021-02-18|archive-date=2021-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210317213757/https://www.treeoftheyear.org/Stromy/Curinga-Plane-Tree|url-status=dead|language=en}}</ref> * Plep i zi, pemë shekullore me perimetër rreth 10 metra, i vendosur pranë kishës së Zojës së Ndihmës (fatkeqësisht i tharë dhe i rrafshuar me tokë) * Zona SIC "Dunat e Angitolës" * Zona SIC "Kënetë e Imbutillos" === Edikula dhe monumente === * Edikula e Ndihmës * Edikula e Gornellit * Monumenti i Rënëve të Luftës së Parë Botërore * Monumenti i Rënëve të Betejës së Parë të Grazie<!-- Në monument mungon emri i Giuseppe Defezza-s, i transkriptuar gabimisht si Giuseppe De Summa --> * Monumenti i Emigrantit == Shoqëria == === Evolucioni demografik === <!-- Shablloni {{Demografia/Curinga}} nuk u gjet në sqwiki; të dhënat demografike duhen shtuar veçmas --> === Etnitë dhe pakicat e huaja === Sipas të dhënave ISTAT, të huajt rezidentë në Curingë më 1 janar 2016 ishin '''392''' dhe përfaqësonin 5,8% të popullsisë rezidente. Kombësitë më të përfaqësuara, sipas përqindjes së tyre në totalin e popullsisë së huaj rezidente, janë: * [[Bullgaria]], 181 – 46,17% * [[Rumania]], 100 – 25,51% * [[Maroku]], 42 – 10,71% * [[India]], 17 – 4,34% * [[Ukraina]], 8 – 2,04% Komuna e Curingës i është bashkuar që nga viti 2017 projektit SPRAR (Sistemi i Mbrojtjes për Kërkuesit e Azilit dhe Refugjatët) për kërkuesit e azilit. === Gjuhët dhe dialektet === Poezia e mëposhtme, e shkruar në dialektin curinghez nga Domenico Vono, ilustron ndryshimet leksikore të dialektit lokal (përkthimi në shqip, i ndjekur nga teksti origjinal): {{Blockquote|text=''[…] Kemi harruar si të flasim<br /> dialektin, atë më të lashtin,<br /> prandaj tani po ju thërras<br /> që të dëgjoni çfarë po ju them.<br /> <br /> Fjalët e humbura<br /> dua tani t'i mësoni,<br /> që në të ardhmen kështu nipërve<br /> edhe ju t'ua mësoni.<br /> <br /> Nuk ka më "salinaru"-n<br /> Nuk ka më "putifhinu"-n,<br /> e quajmë duhanpirës<br /> dhe themi duhanxhi. […]''|author=Domenico Vono, "Vocaboli Perduti"}} Teksti origjinal në dialektin curinghez: {{Blockquote|text=''[…] Ni šcordammi mu parramu<br /> lu dialettu, lu cchjiù anticu,<br /> esta pe cchistu chi bbi chjiamu<br /> mu sentiti chi bbi dicu.<br /> <br /> Li vocabuli perduti<br /> vúågghju cca mu vi mparati,<br /> ca pua doppu a li niputi<br /> puru vui nci li cuntati.<br /> <br /> no ncesta cchjù lu salinaru<br /> no ncesta cchjù lu putihinu<br /> lu chjiamamu tabbaccaru<br /> e ddicimu tabbacchinu. […]''}} Dialekti curinghez është një variant i dialektit katanxarez dhe i përket grupit të {{ill|Dialektet jugore ekstreme italiane|it|Dialetti italiani meridionali estremi|lt=dialekteve jugore ekstreme}} (të quajtura edhe të tipit sicilian). Bën pjesë, gjithashtu, në ato komuna të Arbërisë në të cilat flitej [[Gjuha arbëreshe (Itali)|gjuha arbëreshe]], sot krejtësisht e zhdukur në Curingë. === Traditat dhe folklori === ==== Kostumet ==== [[Skeda:Curinga calabria folk pacchiana costume tipico calabrese.jpg|thumb|Gra nga Curinga me kostumin tipik të festës, 1908.]] Kostumi tipik vishej nga gratë e Curingës për herë të parë rreth moshës 15 vjeç dhe shënonte kalimin nga adoleshenca në rini. ''"Pacchiana"'' është termi me të cilin përcaktohej gruaja që e vishte, kryesisht në ditët e festave. Ai dallonte sipas faktit nëse gruaja ishte e martuar, e ve apo e pamartuar. Veshja përbëhej kryesisht nga një fund i bardhë shumë i gjatë i quajtur ''"Cammisa"'', ndërsa një jelek dyfaqësh prej kadifeje ose atlasi të zi ose të kuq, pa mëngë, i quajtur ''"Bustu"'', qëndisej me dorë me mëndafsh, ar ose argjend dhe ishte aq i ngurtë sa mbante gjoksin femëror mirë të ngritur. Nga skaji i jelekut dilte ''"Cammisola"'', një bluzë e bardhë me mëngë të shkurtra dhe të gjera, e qëndisur me punime të holla të zejtarisë vendase të nivelit të lartë. Fundi, prej leshi, flaneli ose pambuku, ishte i kuq për gratë e martuara, i zi për të vejat dhe quhej ''"Pannu"'', ndërsa mbivishja e sipërme, e mbledhur dhe e lidhur pas shpine për të formuar një bisht të gjatë, quhej ''"Gunnedda"''. Kostumin e plotësonte ''"Fodalicchia"'', një copë pëlhure, zakonisht mëndafsh i zi, që mbulonte pjesën e përparme dhe lidhej pas shpine me dy lidhëse të gjata. Elementë të tjerë ishin ''"Pettine"'', që kishte për qëllim të mbulonte gjoksin, dhe ''"Vancalieddu"'', një mbulesë koke e gjatë, e zezë ose e bardhë, që zgjatej përgjatë supeve pasi kishte formuar mbi kokë një lloj kurore që shërbente për të lehtësuar bartjen e enëve për ujë ose të shportave me ''"rrobat"'' për t'u larë.<ref>{{Cite web|url=http://members.xoom.virgilio.it/cesarewaith/prova_sito/cur_storia/costume_della_tradizione.htm|title=Il COSTUME della Tradizione|access-date=2018-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20170912234900/http://members.xoom.virgilio.it/cesarewaith/prova_sito/cur_storia/costume_della_tradizione.htm|archive-date=2017-09-12|url-status=dead|language=it}}</ref> Zakoni i përdorimit të kostumit tipik u ruajt në periudhën e pasluftës vetëm nga gratë e moshuara, duke u zhdukur plotësisht në vitet '70. == Kultura == === Muzika === Në Curinga, format e para muzikore lidhen kryesisht me veprimtaritë bujqësore-blegtorale, të shprehura përmes përdorimit të instrumenteve të thjeshta si ''"vrogne"'' dhe ''"ciaramedde"''. Në fillim të shekullit XIX, gajdet (zampogne) dhe fyejt (pipite), që fillimisht shoqëronin procesionet, u zëvendësuan nga organeta dhe kitara, ndërsa përdorimi i ''"ribecchina"'', një lloj liri kalabreze, humbi me kalimin e kohës. Edhe sot ekziston një traditë e fortë gojore e këngëve fetare të quajtura ''"strine"'', e këngëve të dashurisë dhe të ''"sdiagnu"'', e këngëve satirike dhe filastrokave, e formulave falltoreske dhe e këngëve rrëfyese.<ref>{{Cite book|author=AAVV – Sebastiano Augruso, Giovambattista Calvieri, Palma De Vita, Pietro Monteleone, Vito Teti, Goffredo Plastino|title=L'acqua di Gangà. La cultura orale di una comunità calabrese.|year=1990|publisher=Qualecultura / Jaka Book|location=Vibo Valentia|language=it}}</ref> Që nga mesi i shekullit XIX, u zhvillua një traditë e fortë muzikore e lidhur me një veprimtari të njohur bandistike. Aktualisht bandat e qytetit janë ansambli bandistik ''"Città di Curinga"'', ansambli bandistik ''"M. Lufrano – Città di Curinga"'' dhe ansambli bandistik ''"F. Currado – Città di Curinga"''.<ref>{{Cite web|url=http://www.curinga-in.it/curi_gruppi/bconplessi_bande.htm|title=Bande Musicali Curinghesi|language=it}}</ref> === Kuzhina === Kuzhina e Curingës ndjek në pjesën më të madhe karakteristikat e {{ill|Kuzhina kalabreze|it|Cucina calabrese|lt=kuzhinës kalabreze}}, megjithëse me variacione tipike të Curingës, dhe është e lidhur fort me festat ose përvjetorët fetarë. Ende shumë e përhapur, dhe që përfshin pothuajse të gjitha familjet, është përgatitja e salcës së domates, e përdorur në kuzhinë pothuajse çdo ditë. Kjo ndodh gjatë periudhës verore, kur domateve tashmë të pjekura u hiqen farat dhe grihen. Salca e përftuar, së bashku me disa gjethe borziloku, shishohet dhe zihet ''"nta Coddara"''. Sasia e salcës së prodhuar duhet të plotësojë nevojat e familjes për një vit të tërë. Njësoj si për salcën e domates, edhe tradita e therjes së derrit ndihet ende shumë nga familjet e Curingës. Kjo e fundit merr karakter feste, me banketa, të ftuar dhe muzikë. Ndodh gjatë periudhës dimërore, zakonisht në ditët e fundit të dhjetorit dhe të parat e janarit, për t'i mundësuar të ftohtit të piqë sallamet e prodhuara, duke shmangur shfaqjen e myqeve të dëmshme dhe insekteve që mund të komprometojnë cilësinë përfundimtare. Mishit ''"acciata"'' (të copëtuar imët), i shtohet domosdoshmërisht një konservues natyral, ''"a cunzerva"'', i prodhuar gjithashtu nga vetë familja dhe i përgatitur me speca. ''"Sozzizza"'', ''"capicodda"'' dhe ''"suppressati"'' varen ''"a percia"'', një thurimë dërrasash prej druri ose hekuri që zakonisht gjendet në bodrume, dhe lihen të piqen për disa muaj. Pasi janë gati, sallamet mund të ruhen nën vaj ose nën hi dhe të konsumohen të papjekura, të prera fetë, ose të skuqura. ''"I hilatiaddi cu posedda ianca"'' është një pjatë e parë me bazë brumi të bërë në shtëpi me fasule të bardha, ndërsa ''"i cannarozza e ciciari"'' (makarona me qiqra) konsumohet ditën e Shën Zefit. ''"A posedda giallinedda"'' (fasule tipike të kultivuara në lagjet mbi Curingën), shërbehet thjesht e erëzuar me pak vaj ulliri dhe mundësisht konsumohet me një lugë të bërë prej qepe. Pjata të tjera tipike janë ''"i pìpi chijni"'' (speca të mbushur me mish dhe djathë), ''"malangiani o cucuzziaddi Chijini"'' (patëllxhanë ose kungujt e njomë të mbushur), ''"pìpi e patati"'' (speca dhe patate të skuqura), ''"baccalà frittu o schipìaci"'' (merluc i skuqur ose i zier dhe i përzier me salcë domate dhe ullinj të zinj), tripa sipas stilit të Curingës me patate dhe ullinj të zinj, ''"u suffrittu"'' (skuq mishi dhe mëlçie derri), ''"i zippuli"'' (zepole të skuqura me miell dhe patate), ''"i nicatuli"'' (brumë i bërë me miell dhe ujë dhe më pas i skuqur), ''"mpastatiaddi"'' (qofte brumi të skuqura, të mbushura me një filetë sardele), ''"a pitta chijna o cannaruta"'' (byrek i mbushur me vezë të ziera, djathë, sallam, ''frittola'', ose në variantin më të hollë pa mbushje, ku brumit i shtohen ''"i salimuari"'', një lloj të brendshme mishi të leverdishme për t'u lyer). Të shumta janë turshitë dhe ushqimet e ruajtura në vaj, edhe këto pothuajse gjithmonë të vetëprodhuara nga çdo familje: ''"pipi nto cugniattu"'' (speca të shtypur), ''"alivi virdi scacciati o nivuri mpurnati"'' (ullinj të gjelbër të shtypur, ullinj të zinj të pjekur në furrë), ''"pumadora sicchi"'' (domate të tharë në diell). Ëmbëlsirat tipike janë ''"i buccunotti"'' (biskota të mbushura me reçel të bërë në shtëpi ose pastë bajamesh), ''"a cuzzupa"'' (e bërë për Pashkë), ''"chijnuliaddi"'' (raviolë të ëmbla të mbushura me gjizë dhe çokollatë). == Ekonomia == Curinga ka një normë punësimi prej 41,4% dhe një indeks papunësie prej 19,5%<ref>{{Cite web|url=http://ottomilacensus.istat.it/fileadmin/report/079/report_079039.pdf|title=8mila Census, report Curinga|language=it}}</ref>. Ka një të ardhur mesatare vjetore për frymë prej {{Val|12257|u=€}}<ref>{{Cite web|url=http://eccoilmoro.carto.com/viz/3dcc4026-aa04-11e4-ae4a-0e018d66dc29/public_map|title=Redditi Irpef|language=it|access-date=11 tetor 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20241206132226/http://eccoilmoro.carto.com/viz/3dcc4026-aa04-11e4-ae4a-0e018d66dc29/public_map|archive-date=6 dhjetor 2024|url-status=dead}}</ref>. === Bujqësia === [[Skeda:Curinga uliveto azienda agricola bevilacqua lametia dop carolea ulivi uliveto.jpg|thumb|Fusha e Curingas, një nga ullishtat e kultivarit Carolea, nga i cili përftohet vaji EVO "Lametia D.O.P."]] Që prej kohësh territori ka lejuar një zhvillim të caktuar bujqësor, pavarësisht se ishte i ekspozuar ndaj dukurive të shpeshta përmbytëse. Fusha e Curingas, falë vlerës së saj bujqësore, u drenazhua disa herë gjatë shekujve. E fundit ndodhi në vitin 1931, nga regjimi fashist, i cili themeloi fshatin bujqësor të Acconias, duke i dhënë kështu një impuls ekonomisë së zonës. Që në mesjetën e vonë, kulturat e manit, të përdorura për prodhimin e mëndafshit, shoqëroheshin nga kultura të shumta të panxharit të sheqerit. Kjo e fundit pati një rol të rëndësishëm në ekonominë lokale deri në vitet '60. Aktualisht territori bujqësor i Curingas njihet si një territor bujqësor me vlerë të veçantë dhe krenohet me një prodhim historik e të njohur të vajit ekstra të virgjër ulliri Lametia D.O.P., të përftuar nga kultivari Carolea, si dhe të hardhisë me të cilën prodhohen verërat Lamezia D.O.C., shumë agrume nga të cilat merren portokalle, limona, grejpfrute dhe Klementinat I.G.P. të Kalabrisë, si dhe një prodhim të konsiderueshëm pemësh dhe perimesh, ndër të cilat spikat qepa e kuqe e Tropeas I.G.P. dhe luleshtrydhja e Curingas. Përveç kësaj, në territor është e përhapur bletaria, me prodhimin e llojeve të ndryshme mjalti. Këto veprimtari shoqërohen nga realitete të lulëkulturës dhe fidanishteve në lulëzim. Këto produkte eksportohen në pjesën më të madhe të Italisë dhe Evropës. Bujqësisë së specializuar të Fushës i shoqërohet një bujqësi tradicionale kodrinore, e bazuar në prodhimin e vajit dhe verës, si dhe, në territoret mbi fshat, të bishtajoreve, grurit dhe drithërave. Ka ferma derrash, prej të cilave prodhohen Salsiccia, Pancetta, Capocollo dhe Soppressata di Calabria D.O.P., si dhe shpezëtari, gjedhe, dhi e dele, me prodhimin përkatës të bulmetit. Janë të pranishme edhe disa veprimtari pylltarie. Curinga është ndër territoret ku mund të prodhohet Liquirizia di Calabria D.O.P. === Zejtaria === [[Skeda:Curinga granata domenico artigiano cistaru vimini cesta calabria italia artigianato.jpg|thumb|Curinga, "U Cistaru" teksa thur shelgun.]] Megjithëse Curinga, që nga mesjeta, ka qenë një qendër e lulëzuar zejtarie, që nga periudha e pasluftës e këtej ka përjetuar një ngushtim të fortë të këtij sektori. Kishte një prodhim të vlerësuar pëlhurash dhe ishte shumë e përhapur arti i endjes, i cili shprehej nëpërmjet punimeve të kujdesshme në avlëmend, plot mjeshtëri. Këto punime me finesë të veçantë përbënin pajën që familja e nuses duhej të siguronte në ditën e martesës. Përdorimi i avlëmendit sot është pothuajse plotësisht i zhdukur, ashtu si edhe numri i madh i punishteve të rrobaqepësisë. Ende mbijeton arti i qëndismës, i cili gjen shprehjen e tij më të lartë në realizimin e shalleve, batanijeve dhe të lirave shtëpiake prej liri, pambuku, kërpi, mëndafshi ose leshi. Ekziston një traditë historike e lidhur me përpunimin e hekurit të farkëtuar dhe të qelqit, si dhe me përpunimin e drurit, me ndërtimin e mobiljeve dhe kornizave. Janë të pranishme veprimtari të vogla të ndërtimit të instrumenteve muzikore me tela. Ende mbijeton arti i thurjes për realizimin e shportave dhe kosheve, të përftuara nëpërmjet përdorimit të kallamit, degëve të ullastrit, të vidhit, të shelgut, rafias, kashtës, kërcejve të kallinjve dhe kërpit. === Industria === [[Skeda:Curinga calabria italia ex sir area industriale asicat archeologia ecomostro turismo.jpg|thumb|Skela e zonës ish-Sir (tani Corap), parë nga ana e Curingas.]] Industria përbën një temë të diskutueshme: në vitet '70, përgjatë kufirit të territorit komunal (që sot bën pjesë në zonën industriale të Lamezia Termes), në toka bujqësore ngjitur me plazhin u favorizuan zgjedhje prodhuese që lidheshin me vendosjen e një poli të madh kimik (ish-Sir). Plani industrial dështoi pas disa vitesh: oxhaqe, ndërtesa të mëdha dhe një skelë çeliku e gjatë pothuajse 1&nbsp;km shëmtuan, degraduan dhe ndotën thellësisht një pjesë të territorit<ref>{{Cite web|url=http://www.wikispesa.it/Pontile_ex_Sir,_Lamezia_Terme_(Catanzaro)|title=Il pontile ex Sir|language=it}}</ref>. Në zonën komunale P.I.P. në lagjen Rotoli, sot janë ngritur ndërmarrje të vogla e të mesme, të lidhura me prodhimin e mjeteve mekanike për bujqësinë, me metalurgjinë për prodhimin e dritareve dhe kornizave, si dhe ndërmarrje të mobilimit. Realitete të tjera prodhuese lidhen me sektorin e ndërtimit, me shfrytëzimin minerar bituminoz, si dhe me shfrytëzimin e burimeve ujore për prodhimin e energjisë elektrike. === Turizmi === [[Skeda:Curinga spiaggia libera lido sirene costa nostra playa beach calabria sic italy italia.jpg|thumb|Curinga, {{Val|5|u=km}} bregdet i lirë, parë nga Lido Sirene, me pyllin e pishave në sfond dhe zonat me interes komunitar "Dune dell'Angitola" dhe "Palude di Imbutillo".]] Nga qendra historike e Curingës deri te zonat arkeologjike, nga bukuritë natyrore të maleve deri te ato të bregdetit, nga specialitetet gastronomike deri te ato artizanale, i gjithë territori komunal ka një prirje të qartë turistike, aktualisht jo plotësisht të shfrytëzuar. Curinga ende nuk bën pjesë në fluksin e madh të turizmit masiv, gjë që lejon admirimin e bukurisë së saj më autentike. Garden Resort Calabria, i vendosur në lokalitetin Torre Mezza Praia, pret mijëra turistë gjatë periudhës verore, ndërsa struktura të tjera akomoduese gjenden në {{ill|Acconia|it|Acconia}}, Curinga dhe në kontradat në kodrat mbi fshat. Të shumta janë restorantet dhe agroturizmat e shpërndara në territor, prej nga mund të shijohen, përveç kënaqësive kulinare vendase, edhe pamje mahnitëse. == Infrastruktura dhe transporti == === Rrugët === Territori komunal i Curingës përshkohet nga {{ill|SS18 Tirrena Inferiore|it|Strada statale 18 Tirrena Inferiore}}, e cila lidhet me qendrën e banuar përmes SP114, si dhe nga autostrada {{ill|A2 e Mesdheut|it|Autostrada A2 (Italia)}}, kjo e fundit me dalje pranë [[Lamezia Terme]] dhe Pizzo, në afërsi të menjëhershme. === Hekurudhat === Në territorin komunal të Curingës gjendet një stacion hekurudhor tashmë i mbyllur ({{ill|Stacioni i Curingës|it|Stazione di Curinga}}), i vendosur në Acconia. === Portet === Në muajt e verës është aktive një depo e vogël varkash në plazhin e lokalitetit Sirene, në Marina di Curinga. === Autobusët === Curinga është e lidhur me qytetet e [[Katanxaro]]s, [[Lamezia Terme]]s dhe {{ill|Vibo Valentia|it|Vibo Valentia|lt=Vibo Valentias}} përmes shërbimeve të transportit publik rrugor. == Administrimi == {| class="wikitable" |- ! Nga !! Deri !! Emri !! Listë/Parti !! Titulli !! Shënime |- | 23 prill [[1995]] || 13 qershor [[1999]] || Domenico Francesco Calvieri || listë qytetare, i pavarur || [[Kryetari i Bashkisë|kryetar bashkie]] || |- | 13 qershor 1999 || 13 qershor [[2004]] || Domenico Francesco Calvieri || listë qytetare, i pavarur || kryetar bashkie || |- | 13 qershor 2004 || 7 qershor [[2009]] || Antonio Ferraro || listë qytetare, i pavarur || kryetar bashkie || |- | 7 qershor 2009 || 12 qershor [[2012]] || Domenico Maria Pallaria || listë qytetare || kryetar bashkie || |- | 12 qershor 2012 || 27 maj [[2013]] || — || — || komisar i jashtëzakonshëm || |- | 27 maj 2013 || 10 qershor [[2018]] || Domenico Maria Pallaria || listë qytetare ''Curinga adesso'' || kryetar bashkie || |- | 10 qershor 2018 || 15 maj [[2023]] || Vincenzo Serrao || listë qytetare ''Insieme possiamo'' || kryetar bashkie || |- | 15 maj 2023 || në detyrë || Elia Carmelo Pallaria || listë qytetare ''Impegno comune'' || kryetar bashkie || |} === Binjakëzimet === Curinga, së bashku me komunat e Bashkimit Monte Contessa (Maida, San Pietro a Maida, Cortale dhe Jacurso), është binjakëzuar që nga 25 janari [[2014]] me qytetin e [[Betlehemi]]t.<ref>{{Cite web|url=http://www.lamezianuova.it/index.php/societa/806-gemellaggio-tra-i-comuni-del-monte-contessa-e-la-citta-di-betlemme.html|title=Gemellaggio Unione dei comuni "Monte Contessa" con Betlemme|language=it|access-date=2017-06-04|archive-date=2014-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20140501075121/http://www.lamezianuova.it/index.php/societa/806-gemellaggio-tra-i-comuni-del-monte-contessa-e-la-citta-di-betlemme.html|url-status=dead}}</ref> == Sporti == === Futbolli === Përhapja e lojës së futbollit në Curinga ndodh rreth viteve njëzet. Skuadra e parë që u themelua ishte, në 1946, U.S. Curinga, e cila fitoi po atë vit kampionatin Propaganda, duke siguruar kështu aksesin në ''Prima Divisione''. Në vitet '70, u themelua në [[London (Kanada)]] skuadra Curinga Team, e cila luajti në kampionatet kanadeze.<ref>''Il Calcio a Curinga, 50 anni di storia calcistica'' (Futbolli në Curinga, 50 vjet histori futbollistike). {{Cite web|url=http://members.xoom.virgilio.it/cesarewaith/prova_sito/CALCIO/index.html|title=index|website=members.xoom.virgilio.it|language=it|access-date=2017-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20050825063949/http://members.xoom.virgilio.it/cesarewaith/prova_sito/CALCIO/index.html|archive-date=2005-08-25|url-status=dead}}</ref> Formacionet futbollistike të Curingës (''U.S. Curinga, A.S. Libertas Curinga, A.S.D. Nuova Curinga, Polisportiva Acconia, A.N.S.E.L. Acconia dhe A.S.D. Acconia Spartans'') kanë milituar gjithmonë në turne të nivelit amator. Komuna e Curingës është pronare e dy objekteve futbollistike: stadiumi komunal "Carlo Piro", i vendosur në qendër të Curingës, dhe një fushë tjetër sportive e vendosur në kontradën Cerzeto. Aktualisht, e vetmja skuadër futbolli aktive është A.S.D. Amatori Curinga 2025, pjesëmarrëse në kampionatet amatoriale rajonale. === Karate === Në Curinga është aktive ASD Sport Karate Club Curinga. === Vrapimi === A.S.D. Atletica AVIS Curinga është bërë promotorja e ''"Curinga Marathon – 6 ore per le vie di Curinga"'' (Maratona e Curingës – 6 orë nëpër rrugët e Curingës), e cila, së bashku me ''"{{Val|100|u=km}} dei due Mari"'' (100&nbsp;km e dy deteve), përfaqësojnë një nga ngjarjet kryesore të vrapimit lokal. === Automobilizmi === Slalomi Curinghese është një nga etapat e kampionatit rajonal të slalomit, organizuar nga ACI Catanzaro. Kjo ngjarje automobilistike sheh pjesëmarrjen e automjeteve historike të modifikuara dhe të prototipeve dhe zhvillohet përgjatë një trase prej 2950 metrash, me nisje nga lokaliteti Turrina dhe mbërritje te rruga Colombo, në hyrje të qendrës së banuar të Curingës. === Volejbolli === Historia e volejbollit në Curinga kalon nëpër skuadrën ''Volley Moietta'' dhe skuadrën më të re famullitare ''Volley Sant'Andrea Apostolo'', që sot nuk është më aktive. Aktualisht, e vetmja skuadër volejbolli aktive është A.S.D. SICMA Volley, e cila garon në kampionatin e Serisë D dhe i luan ndeshjet e saj si vendase në palestrën e sportit të komunës. == Referime == {{Reflist|2}} == Bibliografia == * ''Curinga. Recuperi di storia e di vita sociale'', Antonio Bonello, Rubbettino Editore * ''Curinga – Tempi infami'', Giovanni B. e Giuseppe Vono, Ed. Frama Sud * ''Lacconia – Un antico insediamento'', Antonio F. Parisi, Ed. Laruffa * ''I monasteri basiliani del Carrà'', Antonio F. Parisi, Ed. Qualecultura * ''L'acqua di Gangà'', Vol. I e II, Ed. Qualecultura * ''Itinerati Calabresi'', Cesare Cesareo Ed. Gruppogesualdi Editore * ''Curinga – Colori Profumi e Luoghi da Scoprire'' Cesare Natale Cesareo & Ernesto Gaudino * ''Lacconia nella storia e nella poesia di Bartolomeo Romeo'', Antonio F. Parisi, Biblioteca Comunale Curinga == Shiko edhe == * {{ill|Acconia e Curingës|it|Acconia}} * {{ill|Bregu i Feakëve|it|Costa dei Feaci}} * {{ill|Dioqeza e Lamezia Terme|it|Diocesi di Lamezia Terme}} * {{ill|Gjiri i Sant'Eufemias|it|Golfo di Sant'Eufemia}} * {{ill|Fusha e Sant'Eufemias|it|Piana di Sant'Eufemia}} * {{ill|Stacioni i Curingës|it|Stazione di Curinga}} == Projekte të tjera == {{Sisterlinks}} == Lidhje të jashtme == {{Authority control}} [[Kategoria:Komunat e provincës së Catanzaros]] [[Kategoria:Vendbanime arbëreshe në Itali]] ij7pzq60mbsgg6b3k10yxrzffuqkbqb 1 407616 3057558 3056360 2026-10-16T01:53:47Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057558 wikitext text/x-wiki == Përkthim == {{Përkthyer nga|it|Curinga|31 gusht 2026|152266282}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 11 tetor 2026 22:51 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Curinga]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057557 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241206132226/http://eccoilmoro.carto.com/viz/3dcc4026-aa04-11e4-ae4a-0e018d66dc29/public_map për lidhjen http://eccoilmoro.carto.com/viz/3dcc4026-aa04-11e4-ae4a-0e018d66dc29/public_map. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 03:53 (CEST) 7okrtmvac219zzt4hpms98rqfrrxjbs 0 407729 3057561 3057272 2026-10-16T02:15:34Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.6 3057561 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Daniel Yergin | image = Daniel Yergin - World Economic Forum Annual Meeting 2012.jpg | caption = Daniel Yergin në Forumin Ekonomik Botëror në vitin 2012 | birth_date = {{DLM|06|02|1947}} | birth_place = Los Anxhelos, Kaliforni, SHBA | death_date = | death_place = | education = {{Plainlist| * [[Yale University]] ([[Baçelori i Arteve|BA]]) * [[Trinity College, Keimbrixh]] ([[MA (Oxon)|MA]], [[PhD]]) }} | occupation = {{Hlist|Autor|historian|edukator|analist i energjisë}} | known_for = | spouse = [[Angela Stent]] | awards = [[Çmimi Pulitzer]] | website = {{URL|danielyergin.com}} }} '''Daniel Howard Yergin''' (i lindur më 6 shkurt 1947) është shkrimtar, historian i ekonomisë dhe konsulent amerikan në sektorët e energjisë dhe ekonomisë. Yergin është zëvendëspresident i S&P Global. Më parë, ai ka qenë zëvendëspresident i IHS Markit, e cila u bashkua me S&P në vitin 2022.<ref name="nema">{{Citation |title=IHS Names Daniel Yergin Vice Chairman |date=korrik 12, 2012 |url=http://www.nema.org/news/Pages/IHS-Names-Daniel-Yergin-Vice-Chairman.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20171225035421/http://www.nema.org/news/Pages/IHS-Names-Daniel-Yergin-Vice-Chairman.aspx |publisher=NEMA press release |archive-date=dhjetor 25, 2017 |url-status=dead|language=en}}</ref><ref name="spglobal">{{cite news |date=prill 13, 2022 |title=S&P Global Appoints Daniel Yergin Vice Chairman |publisher=S&P Global |url=https://investor.spglobal.com/news-releases/news-details/2022/SP-Global-Appoints-Daniel-Yergin-Vice-Chairman/default.aspx|language=en}}</ref> Ai themeloi Cambridge Energy Research Associates, e cila u ble nga IHS Markit në vitin 2004.<ref name="reuters-grants">{{Cite news |date=tetor 1, 2017 |title=U.S. grants first medal on energy to oil historian Yergin |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/energy-medals-yergin-idUSL2N0RV2X720141001 |access-date=maj 11, 2017|language=en}}</ref> Artikujt dhe komentet e Yergin-it mbi energjinë, historinë dhe ekonominë janë botuar në gazeta dhe media si ''[[The Wall Street Journal]]'' dhe ''[[The New York Times]]''. == Jeta e hershme == Yergin lindi më 6 shkurt 1947<ref name="ap-look">{{cite news |date=tetor 26, 2011 |title=A look at historian and author Daniel Yergin |agency=[[Associated Press]] |url=http://archive.boston.com/yourtown/cambridge/articles/2011/10/26/a_look_at_historian_and_author_daniel_yergin/ |url-status=dead |access-date=dhjetor 22, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171224150109/http://archive.boston.com/yourtown/cambridge/articles/2011/10/26/a_look_at_historian_and_author_daniel_yergin/ |archive-date=dhjetor 24, 2017|language=en}}</ref> në Los Anxhelos, Kaliforni. Babai i tij Irving Yergin punoi tek [[Warner Brothers]] dhe ishte redaktor i ''[[The Hollywood Reporter]]'' e një ish-gazetar në Çikago.<ref name="latimes-knows">{{cite news |last=Parrish |first=Michael |date=janar 9, 1993 |title=He Knows Oil : Daniel Yergin Built a Company and Penned a Best-Selling History |work=[[Los Angeles Times]] |location=Los Angeles, California, United States |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-09-fi-1042-story.html |access-date=dhjetor 22, 2017|language=en}}</ref> Nëna e tij Naomi Yergin ishte skulptore dhe piktore.<ref name="latimes-knows" /><ref name="latimes-beyond">Redburn, Tom. [https://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/652246772.html?dids=652246772:652246772&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&date=Aug+19%2C+1979&author=TOM+REDBURN&pub=Los+Angeles+Times&desc='Energy+Future'+Goes+Beyond+Ivory+Tower&pqatl=google "'Energy Future' Goes Beyond Ivory Tower"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160218213838/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/doc/158953803.html?FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Aug%2019,%201979&author=TOM%20REDBURN&pub=Los%20Angeles%20Times&edition=&startpage=&desc=%27Energy%20Future%27%20Goes%20Beyond%20Ivory%20Tower|date=February 18, 2016}}, ''[[Los Angeles Times]]'', gusht 19, 1979. Retrieved dhjetor 15, 2007. "Fifteen years ago, Daniel Yergin left Beverly Hills High School to attend Yale University and, except for summer jobs and brief visits, he hasn't been back here since."</ref> Ai vijoi shkollimin e mesëm në Gjimnazin Beverly Hills. Ai fitoi diplomën e baçelorit nga [[Yale University|Universiteti Yale]]<ref name="ihs-execs">{{cite web |title=IHS Executives |url=http://www.ihs.com/about/executives.asp |access-date=mars 4, 2012 |publisher=IHS Inc.|language=en}}</ref><ref name="penn">{{Cite web |date=shtator 21, 2015 |title=Penn's Kleinman Center for Energy Policy Awards the Inaugural Carnot Prize to IHS Vice Chairman Daniel Yergin |url=https://news.upenn.edu/news/penn-kleinman-center-awards-inaugural-carnot-prize-to-daniel-yergin |access-date=maj 11, 2017 |website=news.upenn.edu |language=en}}</ref> më 1968,<ref name="newjournal">{{cite news |date=prill 22, 2013 |title=A Conversation with Daniel Yergin |work=[[The New Journal]] |url=http://www.thenewjournalatyale.com/2013/04/a-conversation-with-daniel-yergin/ |access-date=dhjetor 23, 2017|language=en}}</ref> ku shkroi për ''Yale Daily News'' dhe themeloi ''The New Journal''<ref name="Ringle">{{cite news|last=Ringle|first=Ken|title=Daniel Yergin, Turning a Prophet; How a Historian Became a Market Guru And Hit the Jackpot|url=http://www.lexisnexis.com/lnacui2api/api/version1/getDocCui?lni=3SDT-F6S0-007D-J2DJ&csi=8157&hl=t&hv=t&hnsd=f&hns=t&hgn=t&oc=00240&perma=true|access-date=mars 4, 2012|newspaper=[[The Washington Post]]|date=prill 9, 1998|language=en}} {{Lidhje e vdekur}}</ref><ref name="ogfj-honorary">{{cite news |date=prill 15, 2016 |title=Daniel Yergin to receive honorary doctorate from Dartmouth College |work=Oil and Gas Financial Journal |url=http://www.ogfj.com/articles/2016/04/daniel-yergin-to-receive-honorary-doctorate-from-dartmouth-college.html |url-status=usurped |access-date=dhjetor 22, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171223102041/http://www.ogfj.com/articles/2016/04/daniel-yergin-to-receive-honorary-doctorate-from-dartmouth-college.html |archive-date=dhjetor 23, 2017|language=en}}</ref> më 1967.<ref name="newjournal" /> Ai mori diplomën master në vitin 1970<ref name="ap-look" /> dhe doktoraturën në histori ndërkombëtare në [[Universiteti i Kembrixhit|Universitetin e Kembrixhit]], ku ishte përfitues i bursës Marshall.<ref name="newjournal" /><ref name="ihs-execs" /><ref name="council-foreign">{{Citation |title=Daniel H. Yergin |url=https://www.cfr.org/experts/daniel-h-yergin |publisher=[[Council on Foreign Relations]] |access-date=dhjetor 22, 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171223042721/https://www.cfr.org/experts/daniel-h-yergin |archive-date=23 dhjetor 2017 |url-status=dead}}</ref> == Karriera == <!-- Puna dhe arritjet: çfarë bëri personi, ku dhe kur, sipas radhës kohore. Shkruani fakte, jo lëvdata: "fitoi çmimin X më 2010", jo "është më i miri". Një karrierë të gjatë ndajeni me nëntituj. Fshijeni këtë koment përpara se të publikoni ndryshimet. --> == Referime == {{Reflist}} {{NIA}} {{Biografi-cung}} 02vqovk0l5ids2l18ycmxhyasvt6td4 1 407755 3057419 2026-10-15T12:14:05Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057419 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zenepe Pirani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057418 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220521161841/https://gerontology.fandom.com/wiki/Zenepe_Pirani për lidhjen https://gerontology.fandom.com/wiki/Zenepe_Pirani. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 tetor 2026 14:14 (CEST) s6g2bj4cc1mueq8e9d278qjmecij8j2 3 407756 3057421 2026-10-15T12:21:57Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 3057421 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|name=Alban28881}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 15 tetor 2026 14:21 (CEST) 2g9vw1tbpb5lef35jxikyqik0t8gn80 2 407757 3057423 2026-10-15T12:33:12Z Badeatusha 194305 Faqe e re: == Romani grafik == '''Romani grafik''' është një format [[libri]] ku historia tregohet përmes imazheve të njëpasnjëshme dhe, zakonisht, tekstit. Ai kryesisht përmban një histori të plotë, që zhvillohet dhe përfundon brenda librit. Emërtimi i referohet formatit, jo një zhanri të caktuar. Romanet grafike mund të përmbajnë histori të trilluara, ngjarje historike ose rrëfime [[Autobiografia|autobiografike]].<ref name=":1">{{Cite web |title=Columbia University Li... 3057423 wikitext text/x-wiki == Romani grafik == '''Romani grafik''' është një format [[libri]] ku historia tregohet përmes imazheve të njëpasnjëshme dhe, zakonisht, tekstit. Ai kryesisht përmban një histori të plotë, që zhvillohet dhe përfundon brenda librit. Emërtimi i referohet formatit, jo një zhanri të caktuar. Romanet grafike mund të përmbajnë histori të trilluara, ngjarje historike ose rrëfime [[Autobiografia|autobiografike]].<ref name=":1">{{Cite web |title=Columbia University Libraries Online Exhibitions {{!}} Comics in the Curriculum |url=https://exhibitions.library.columbia.edu/exhibits/show/comics |access-date=2026-10-15 |website=exhibitions.library.columbia.edu |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=Graphic novels - UB Reporter |url=https://www.buffalo.edu/ubreporter/archive/2008_12_3/highways.html |access-date=2026-10-15 |website=www.buffalo.edu |language=en}}</ref> == Përkufizimi == Romani grafik përdor pamje të vendosura njëra pas tjetrës për të treguar një histori. Brenda këtij formati përfshihen zhanre dhe stile të ndryshme ilustrimi. Pamjet dhe lidhja ndërmjet tyre përbëjnë bazën e rrëfimit.<ref name=":1" /> Dallimi mes romanit grafik dhe botimeve periodike me [[Stripi|stripa]] (''comic books'') lidhet kryesisht me mënyrën e botimit dhe përfundimin e historisë. Këto botime shpesh e ndajnë historinë në disa numra, ndërsa romani grafik zakonisht e paraqet atë të plotë brenda një libri.<ref name=":2" /> Megjithatë, emërtimi përdoret edhe për përmbledhje të materialeve të botuara fillimisht në pjesë. Romani grafik mbetet pjesë e fushës së stripit dhe përdor të njëjtat mjete rrëfimi. Termi është kontestuar për përdorimin e tij tregtar dhe për ndarjen që krijon ndërmjet romaneve grafike dhe stripave të tjerë. Disa krijues e konsiderojnë këtë ndarje artificiale. Kuptimi i termit ndryshon edhe sipas përdorimit: në industrinë e botimeve ai përfshin gjerësisht libra me stripa, ndërsa në studimet akademike mund të lidhet më ngushtë me vepra autoriale të krijuara jashtë botimeve periodike.<ref name=":3">{{Cite web |title=History and Uses of the Term "Graphic Novel" {{!}} Literature and Writing {{!}} Research Starters {{!}} EBSCOhost |url=https://www.ebsco.com/research-starters/literature-and-writing/history-and-uses-term-graphic-novel |access-date=2026-10-15 |website=EBSCO |language=en}}</ref> Termi u përdor nga Richard Kyle më 1964 dhe u përhap më gjerësisht gjatë viteve 1970. Në popullarizimin e tij ndikoi edhe botimi i veprës ''A Contract with God'' të Will Eisnerit më 1978.<ref name=":3" /> == Veçoritë == Te romani grafik, imazhi është pjesë e vetë tregimit. Veprimet, shprehjet e fytyrës dhe mjedisi ku ndodhen personazhet japin informacion për ngjarjet. Historia zhvillohet përmes ndërthurjes së këtyre pamjeve me tekstin. Faqet zakonisht ndahen në kuadro, pra në hapësira që përmbajnë pamje të veçanta. Çdo kuadër mund të paraqesë një moment të ngjarjes. Kalimi nga një kuadër te tjetri i mundëson lexuesit të ndjekë veprimet dhe të kuptojë çfarë ka ndodhur ndërmjet dy pamjeve.<ref name=":4">{{Cite web |last=Telfer |first=Michaela |title=Reading Graphic Novels and Comics. |url=https://guides.lib.uconn.edu/c.php?g=1477877&p=11010156 |access-date=2026-10-15 |website=guides.lib.uconn.edu |language=en}}</ref> Teksti përfshin dialogët, mendimet e personazheve dhe shpjegimet e rrëfimtarit. Dialogët shpesh vendosen brenda flluskave të tekstit. Mendimet mund të paraqiten në flluska të veçanta, ndërsa shpjegimet vendosen në kuti pranë pamjeve.<ref name=":4" /> Leximi përfshin ndjekjen e tekstit, të imazheve dhe të marrëdhënies ndërmjet tyre.<ref>{{Cite web |date=2020-04-02 |title=What is a Graphic Novel? (Part II) {{!}}{{!}} Oregon State Guide to Literary Terms {{!}} College of Liberal Arts {{!}} Oregon State University |url=https://liberalarts.oregonstate.edu/wlf/what-graphic-narrative-2 |access-date=2026-10-15 |website=liberalarts.oregonstate.edu |language=en}}</ref> == Romani grafik në shqip == Në shqip janë botuar romane grafike të autorëve shqiptarë dhe përkthime nga gjuhë të tjera. Në vitin 2022, GranFest botoi ''T’Namunit'', me tekst të Valdet Gashit dhe ilustrime të Shpend Kadës. Vepra trajton jetën e malësorëve në Bjeshkët e Nemuna gjatë sundimit osman.<ref>{{Cite web |date=2022-12-11 |title=“T’Namunit” me triumfin e shqiptarëve dhe të romanit grafik |url=https://www.koha.net/shtojca-kulture/tnamunit-me-triumfin-e-shqiptareve-dhe-te-romanit-grafik |access-date=2026-10-15 |website=KOHA.net |language=sq}}</ref> Ndër përkthimet e promovuara në festival më 2021 janë ''Anmiku n’gji'' nga Lili Sohn dhe ''M’u desh me ta thanë'' nga Aude Mermilliod.<ref>{{Cite web |date=2021-10-10 |title=Dy romane grafike flasin shqip dhe një rrugë që po hapet |url=https://www.koha.net/kulture/dy-romane-grafike-flasin-shqip-dhe-nje-rruge-qe-po-hapet |access-date=2026-10-15 |website=KOHA.net |language=sq}}</ref> == Shembuj == ''Persepolis'' nga Marjane Satrapi është një vepër autobiografike për fëmijërinë e autores në Iran gjatë [[Revolucioni Iranian|Revolucionit Islamik]] dhe luftës me [[Iraku|Irakun]]. Përmes ilustrimeve bardhezi dhe tekstit, ajo lidh përvojat personale e familjare me ngjarjet politike dhe shoqërore të vendit. Pjesa e parë ndjek jetën e saj nga mosha gjashtë deri në katërmbëdhjetë vjeç.<ref>{{Cite web |title=Persepolis Summary |url=https://www.litcharts.com/lit/persepolis/summary |access-date=2026-10-15 |website=LitCharts |language=en}}</ref> Një tjetër shembull është ''Maus'' nga Art Spiegelman. Për këtë vepër, autori mori çmimin Pulitzer më 1992, në kategorinë e vlerësimeve të posaçme.<ref>{{Cite web |title=Art Spiegelman {{!}} The Pulitzer Prizes |url=https://www.pulitzer.org/winners/art-spiegelman |access-date=2026-10-15 |website=www.pulitzer.org |language=en}}</ref> == Referencat == <references /> qymtsco6ueojbvrhu09h2yg95k6epbs 3 407758 3057430 2026-10-15T14:04:06Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 3057430 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|name=Adriatiksopja}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 15 tetor 2026 16:04 (CEST) abuoyqpoow9zvtke79bsm2tk9vk5937 3 407759 3057436 2026-10-15T16:53:08Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 3057436 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|name=Tapetshqip}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 15 tetor 2026 18:53 (CEST) c4po8q6g9hgau5nld0u031mkkf7khm2 3 407760 3057438 2026-10-15T17:08:52Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 3057438 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|name=Skender Beca}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 15 tetor 2026 19:08 (CEST) lgxdlt0bi2qtfgd4n71kwzxy0tg0te1 3 407761 3057445 2026-10-15T18:21:49Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 3057445 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|name=Minecraftorangekitty}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 15 tetor 2026 20:21 (CEST) t15l10cczeymsgh72pn3ugdm4h4y8rd 3 407762 3057448 2026-10-15T18:26:18Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 3057448 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|name=Aulona Minga}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 15 tetor 2026 20:26 (CEST) gwrrewc1wucqz2dx4aiuuocp3gpg2zw 1 407763 3057454 2026-10-15T18:43:07Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057454 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Armenët në Bengal]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057453 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180612140831/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250126034041/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhaka_Nawab_Estate për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhaka_Nawab_Estate. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180612140831/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241126155107/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Pogose_School për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Pogose_School. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 tetor 2026 20:43 (CEST) ky6hvufibger9arxml7rgp5cmyhi3ky 14 407764 3057457 2026-10-15T19:09:33Z Leutrim.P 113691 Krijoi faqe të zbrazët 3057457 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 3057458 3057457 2026-10-15T19:10:33Z Leutrim.P 113691 + 3 categories using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3057458 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Shkenca dhe teknologjia në Masaçusets]] [[Kategoria:Universitete dhe kolegje në Kembrixh, Masaçusets]] [[Kategoria:Universitete dhe kolegje private në Masaçusets]] kh5nyev8e52aaw3di6rrveigxf0xel4 0 407765 3057460 2026-10-15T19:19:43Z Leutrim.P 113691 Faqe e re: https://en.wikipedia.org/wiki/Altered_state_of_consciousness 3057460 wikitext text/x-wiki Një '''gjendje e ndryshuar e vetëdijes''', e quajtur edhe '''gjendje e ndryshuar mendore''' është një gjendje dukshëm e ndryshme nga vetëdija e zakonshme e zgjuar, në të cilën vetëdija normale pezullohet, zëvendësohet ose ndryshohet ndryshe. Ndryshime të tilla në gjendjen mendore janë përgjithësisht të përkohshme dhe zakonisht shkaktohen, megjithëse në kuptimin më të gjerë vetë gjumi përbën një gjendje të ndryshuar të vetëdijes.<ref>{{Cite web |title=The Oxford dictionary of world religions {{!}} WorldCat.org |url=https://search.worldcat.org/title/896422819 |access-date=2026-10-15 |website=search.worldcat.org |language=en}}</ref> Termi përdoret më shpesh për gjendjet e shkaktuara, duke filluar nga ato të prodhuara nga ilaçet deri te ato që lindin përmes praktikave të meditimit. Debati është përqendruar nëse gjendjet e ndryshme të shkaktuara janë thelbësisht identike apo nëse gjendjet që ndodhin në kontekste fetare ndryshojnë në lloj. Ky diskutim ka ngritur gjithashtu mundësinë që "gjendjet e ndryshuara të vetëdijes" mund të përbëjnë vetë një gabim kategorie duke sugjeruar që një numër gjendjesh diskrete neurofiziologjike ose të trurit mund të përfshihen në mënyrë të përshtatshme nën një titull të vetëm. == Shiko edhe == * [[Vetëdija]] == Burime == ril1zhmcz4asaaav6aom7y2p1gxvwnm 3057477 3057460 2026-10-15T19:24:05Z Leutrim.P 113691 + 8 categories using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3057477 wikitext text/x-wiki Një '''gjendje e ndryshuar e vetëdijes''', e quajtur edhe '''gjendje e ndryshuar mendore''' është një gjendje dukshëm e ndryshme nga vetëdija e zakonshme e zgjuar, në të cilën vetëdija normale pezullohet, zëvendësohet ose ndryshohet ndryshe. Ndryshime të tilla në gjendjen mendore janë përgjithësisht të përkohshme dhe zakonisht shkaktohen, megjithëse në kuptimin më të gjerë vetë gjumi përbën një gjendje të ndryshuar të vetëdijes.<ref>{{Cite web |title=The Oxford dictionary of world religions {{!}} WorldCat.org |url=https://search.worldcat.org/title/896422819 |access-date=2026-10-15 |website=search.worldcat.org |language=en}}</ref> Termi përdoret më shpesh për gjendjet e shkaktuara, duke filluar nga ato të prodhuara nga ilaçet deri te ato që lindin përmes praktikave të meditimit. Debati është përqendruar nëse gjendjet e ndryshme të shkaktuara janë thelbësisht identike apo nëse gjendjet që ndodhin në kontekste fetare ndryshojnë në lloj. Ky diskutim ka ngritur gjithashtu mundësinë që "gjendjet e ndryshuara të vetëdijes" mund të përbëjnë vetë një gabim kategorie duke sugjeruar që një numër gjendjesh diskrete neurofiziologjike ose të trurit mund të përfshihen në mënyrë të përshtatshme nën një titull të vetëm. == Shiko edhe == * [[Vetëdija]] == Burime == [[Kategoria:Vetëdije]] [[Kategoria:Halucinacione]] [[Kategoria:Hipnozë]] [[Kategoria:Mistika islame]] [[Kategoria:Neuroshkencë]] [[Kategoria:Gjendje mendore]] [[Kategoria:Përceptim]] [[Kategoria:Misticizëm]] 2rkldqr9q8iki5tw4nzl4bu0v15a3pp 3057478 3057477 2026-10-15T19:24:12Z Leutrim.P 113691 removed [[Category:Mistika islame]]; added [[Category:Mistikë islame]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3057478 wikitext text/x-wiki Një '''gjendje e ndryshuar e vetëdijes''', e quajtur edhe '''gjendje e ndryshuar mendore''' është një gjendje dukshëm e ndryshme nga vetëdija e zakonshme e zgjuar, në të cilën vetëdija normale pezullohet, zëvendësohet ose ndryshohet ndryshe. Ndryshime të tilla në gjendjen mendore janë përgjithësisht të përkohshme dhe zakonisht shkaktohen, megjithëse në kuptimin më të gjerë vetë gjumi përbën një gjendje të ndryshuar të vetëdijes.<ref>{{Cite web |title=The Oxford dictionary of world religions {{!}} WorldCat.org |url=https://search.worldcat.org/title/896422819 |access-date=2026-10-15 |website=search.worldcat.org |language=en}}</ref> Termi përdoret më shpesh për gjendjet e shkaktuara, duke filluar nga ato të prodhuara nga ilaçet deri te ato që lindin përmes praktikave të meditimit. Debati është përqendruar nëse gjendjet e ndryshme të shkaktuara janë thelbësisht identike apo nëse gjendjet që ndodhin në kontekste fetare ndryshojnë në lloj. Ky diskutim ka ngritur gjithashtu mundësinë që "gjendjet e ndryshuara të vetëdijes" mund të përbëjnë vetë një gabim kategorie duke sugjeruar që një numër gjendjesh diskrete neurofiziologjike ose të trurit mund të përfshihen në mënyrë të përshtatshme nën një titull të vetëm. == Shiko edhe == * [[Vetëdija]] == Burime == [[Kategoria:Vetëdije]] [[Kategoria:Halucinacione]] [[Kategoria:Hipnozë]] [[Kategoria:Mistikë islame]] [[Kategoria:Neuroshkencë]] [[Kategoria:Gjendje mendore]] [[Kategoria:Përceptim]] [[Kategoria:Misticizëm]] 7tjg5v22fopkaznewebx9ljwa9yed2u 3057479 3057478 2026-10-15T19:24:19Z Leutrim.P 113691 removed [[Category:Përceptim]]; added [[Category:Perceptim]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3057479 wikitext text/x-wiki Një '''gjendje e ndryshuar e vetëdijes''', e quajtur edhe '''gjendje e ndryshuar mendore''' është një gjendje dukshëm e ndryshme nga vetëdija e zakonshme e zgjuar, në të cilën vetëdija normale pezullohet, zëvendësohet ose ndryshohet ndryshe. Ndryshime të tilla në gjendjen mendore janë përgjithësisht të përkohshme dhe zakonisht shkaktohen, megjithëse në kuptimin më të gjerë vetë gjumi përbën një gjendje të ndryshuar të vetëdijes.<ref>{{Cite web |title=The Oxford dictionary of world religions {{!}} WorldCat.org |url=https://search.worldcat.org/title/896422819 |access-date=2026-10-15 |website=search.worldcat.org |language=en}}</ref> Termi përdoret më shpesh për gjendjet e shkaktuara, duke filluar nga ato të prodhuara nga ilaçet deri te ato që lindin përmes praktikave të meditimit. Debati është përqendruar nëse gjendjet e ndryshme të shkaktuara janë thelbësisht identike apo nëse gjendjet që ndodhin në kontekste fetare ndryshojnë në lloj. Ky diskutim ka ngritur gjithashtu mundësinë që "gjendjet e ndryshuara të vetëdijes" mund të përbëjnë vetë një gabim kategorie duke sugjeruar që një numër gjendjesh diskrete neurofiziologjike ose të trurit mund të përfshihen në mënyrë të përshtatshme nën një titull të vetëm. == Shiko edhe == * [[Vetëdija]] == Burime == [[Kategoria:Vetëdije]] [[Kategoria:Halucinacione]] [[Kategoria:Hipnozë]] [[Kategoria:Mistikë islame]] [[Kategoria:Neuroshkencë]] [[Kategoria:Gjendje mendore]] [[Kategoria:Perceptim]] [[Kategoria:Misticizëm]] nzpocyorabagp47duimb6gw7f0zo7kf 0 407767 3057494 2026-10-15T20:50:38Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Shqisa e Gjashtë]] te [[Shqisa e gjashtë]] 3057494 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Shqisa e gjashtë]] 55bfj8857k9fsdyi1b7ll6z20u8p99c 1 407768 3057499 2026-10-15T21:01:09Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057499 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bankim Chandra Chatterjee]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057498 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200615140506/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chattopadhyay,_Bankimchandra për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chattopadhyay,_Bankimchandra. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 tetor 2026 23:01 (CEST) patp2kpln02rkpeawtf831ex6wp2y83 0 407769 3057504 2026-10-15T21:07:57Z Leutrim.P 113691 Faqja u ridrejtua te [[Adami]] 3057504 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Adami]] dqzyvxw8w74lqzrv2f7rgndhplmtqy7 14 407770 3057509 2026-10-15T21:11:20Z Leutrim.P 113691 Krijoi faqe të zbrazët 3057509 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 3057510 3057509 2026-10-15T21:12:37Z Leutrim.P 113691 +[[Kategoria:Mitologji e krishterë]]; +[[Kategoria:Djaj]]; +[[Kategoria:Satani]]; +[[Kategoria:Engjëj të rënë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3057510 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Mitologji e krishterë]] [[Kategoria:Djaj]] [[Kategoria:Satani]] [[Kategoria:Engjëj të rënë]] muz6u5lm6k6rvjl1cdrdft5u60iw690 1 407771 3057526 2026-10-15T22:51:43Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057526 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bikramapur Vihara]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057525 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230116133444/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Chand_Rai për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chand_Rai. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220703051216/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Raja_Ganesha për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Raja_Ganesha. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 00:51 (CEST) l2xhfgvd2rdqidzq6ndvv7l9wrwsfsj 1 407772 3057528 2026-10-15T22:51:46Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057528 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bikramapuri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057527 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230116133444/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Chand_Rai për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chand_Rai. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220703051216/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Raja_Ganesha për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Raja_Ganesha. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 00:51 (CEST) b736doa6hlnbgq6a6shjtt09x0jc449 0 407773 3057530 2026-10-15T23:12:44Z Leutrim.P 113691 Faqe e re: https://en.wikipedia.org/wiki/2025%E2%80%932026_Albanian_opposition_protests 3057530 wikitext text/x-wiki {{Infobox civil conflict | name = 2025-2026 Albanian opposition protests | subtitle = | part_of = | image = 17 April 2026 Democratic Party protest in Tirana, Albania.png | caption = [[Democratic Party of Albania|PD]] protesters on 17 April 2026, at the [[Dëshmorët e Kombit Boulevard]] | date = 17 November 2025 – 8 May 2026<br/> (5 months, 3 weeks and 1 day) | location = [[Tirana]], [[Albania]]{{efn|A protest by [[Lëvizja Bashkë|LB]] was also held in Durrës.}} | coordinates = | causes = *Corruption scandals involving [[Deputy Prime Minister of Albania|Deputy Prime Minister]] [[Belinda Balluku]] *Alleged election fraud in the [[2025 Albanian parliamentary election|2025 election]] | goals = *Resignation of [[Edi Rama]] and the [[Rama IV Government|Rama government]] *[[Snap elections]] *[[Technocratic government]] | methods = *[[Political demonstration|Demonstrations]] *[[Sit-in]] *[[Civil disobedience]] *[[Rioting]] *Marches | status = | result = '''No political changes; inconclusive.'''<ref>{{Cite web |title=Protests won’t alter political balance, but show systemic problems with Albania’s democracy |url=https://europeanwesternbalkans.com/2026/04/01/protests-will-not-alter-political-balance-but-show-systemic-problems-with-albanias-democracy/ |website=European Western Balkans |access-date=13 July 2026 |archive-date=1 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701160437/http://europeanwesternbalkans.com/2026/04/01/protests-will-not-alter-political-balance-but-show-systemic-problems-with-albanias-democracy/ |url-status=live }}</ref> *Party-led protest campaign superseded by the broader, citizen-led [[Flamingo Revolution]], which received support from all major parliamentary opposition parties.<ref name="OSW-Flamingo">{{cite web |last=Kucharski |first=Michał |date=23 June 2026 |title=The Flamingo Revolution: anti-government protests in Albania |url=https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2026-06-23/flamingo-revolution-anti-government-protests-albania |website=[[Centre for Eastern Studies]] |access-date=13 July 2026 |archive-date=13 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260713180808/https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2026-06-23/flamingo-revolution-anti-government-protests-albania |url-status=live }}</ref><ref name="VNA-party-support">{{cite web |date=2 June 2026 |title=Protestat për Zvërnecin, cilat janë partitë që e mbështesin? |url=https://vna.al/protestat-per-zvernecin-cilat-jane-partite-qe-e-mbeshtesin-i24650 |website=VNA |language=sq |access-date=13 July 2026}}</ref><ref name="TopChannel-Berisha-Flamingo">{{cite web |date=7 June 2026 |title=Berisha ndryshon mendje, bëhet me protestuesit dhe nis kritikat për investimin në Zvërnec |url=https://top-channel.tv/2026/06/07/berisha-ndryshon-mendje-behet-me-protestuesit-dhe-nis-kritikat-per-investimin-ne-zvernec-rama-firmosi-lejen-e-zhvillimit-kur-toka-eshte-ne-proces-gjyqesor/ |website=[[Top Channel]] |language=sq |access-date=13 July 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625015222/https://top-channel.tv/2026/06/07/berisha-ndryshon-mendje-behet-me-protestuesit-dhe-nis-kritikat-per-investimin-ne-zvernec-rama-firmosi-lejen-e-zhvillimit-kur-toka-eshte-ne-proces-gjyqesor/ |url-status=live }}</ref> | side1 = '''Albanian opposition:''' *{{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Democratic Party of Albania|Democratic Party]] *{{symbol|Partia e Lirisë.svg}} [[Freedom Party of Albania|Freedom Party]]<ref name= "ally1">{{Cite web|title=PROTESTA E 22 DHJETORIT/ Berisha me aleatët: Kjo është një diktaturë më e egër se në '91-in! “AKSHI-GATE”, rrëmbyen 3 persona, për Gerond Meçen ...|url=https://www.oranews.tv/politike/protesta-e-22-dhjetorit-berisha-me-aleatet-kjo-eshte-nje-diktature-me-e-i1289267|website=Ora News|access-date=16 April 2026|archive-date=17 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260417073052/https://www.oranews.tv/politike/protesta-e-22-dhjetorit-berisha-me-aleatet-kjo-eshte-nje-diktature-me-e-i1289267|url-status=live}}</ref><ref name="ally2">{{Cite web|title=Protesta e 17 prillit, aleatët e PD-së takojnë Berishën|url=https://www.euronews.al/protesta-e-17-prillit-aleatet-e-pd-se-takojne-berishen|website=Euronews Albania|access-date=12 April 2026|archive-date=17 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260417155416/https://euronews.al/protesta-e-17-prillit-aleatet-e-pd-se-takojne-berishen/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Protesta e 22 marsit, Tedi Blushi: Mjaft më me një pushtet që sillet si pronar i Shqipërisë!|url=https://www.balkanweb.com/protesta-e-22-marsit-tedi-blushi-mjaft-me-me-nje-pushtet-qe-sillet-si-pronar-i-shqiperise|website=BalkanWeb|access-date=25 April 2026|archive-date=29 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260429220223/https://www.balkanweb.com/protesta-e-22-marsit-tedi-blushi-mjaft-me-me-nje-pushtet-qe-sillet-si-pronar-i-shqiperise/|url-status=live}}</ref> *{{symbol|Republican Party of Albania.svg}} [[Republican Party of Albania|Republican Party]]<ref name= "ally1" /><ref name="ally2" /><ref>{{Cite web|title=VIDEO/ Çfarë ndodhi? Mediu përshëndetet me Berishën dhe largohet nga protesta|url=https://versus.al/politike/video-fare-ndodhi-mediu-pershendetet-me-berishen-dhe-largohet-nga-prote-i39206|website=Versus.al|access-date=25 April 2026|archive-date=29 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260429121457/https://versus.al/politike/video-fare-ndodhi-mediu-pershendetet-me-berishen-dhe-largohet-nga-prote-i39206|url-status=live}}</ref> *{{symbol|Balli Kombetar Demokrat Symbol.png}} [[Democratic National Front Party]]<ref name= "ally1" /><ref>{{Cite web|title=Artur Roshi: Protesta e 20 Shkurtit, prova e forcës së opozitës përballë propagandës së pushtetit|url=https://kunder.al/2026/02/21/artur-roshi-protesta-e-20-shkurtit-prova-e-forces-se-opozites-perballe-propagandes-se-pushtetit/|website=Kundër.al|access-date=25 April 2026|archive-date=10 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260310192755/https://kunder.al/2026/02/21/artur-roshi-protesta-e-20-shkurtit-prova-e-forces-se-opozites-perballe-propagandes-se-pushtetit/|url-status=live}}</ref> *{{symbol|Logo e Partisë Demokristiane të Shqipërisë.svg}} [[Demochristian Party of Albania|Demochristian Party]]<ref name= "ally1" /><ref>{{Cite web|title=“Do jetë 2-fish më agresive se ajo e 10 shkurtit”, Nard Ndoka 'zbulon' skenarët e protestës së Berishës|url=https://www.gazetatema.net/politika/do-jete-2-fish-me-agresive-se-ajo-e-10-shkurtit-nard-ndoka-zbulon-skena-i545027|website=Gazeta Tema|access-date=25 April 2026|archive-date=25 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260425214638/https://www.gazetatema.net/politika/do-jete-2-fish-me-agresive-se-ajo-e-10-shkurtit-nard-ndoka-zbulon-skena-i545027|url-status=live}}</ref> *National Conservative Party<ref>{{Cite web|title=Kujtim Gjuzi i bashkohet protestës: Do përsërisim 2017-ën|url=https://boldnews.al/2026/04/17/kujtim-gjuzi-i-bashkohet-protestes-do-perserisim-2017-en/|website=BoldNews.al|access-date=18 April 2026|archive-date=18 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260418043110/https://boldnews.al/2026/04/17/kujtim-gjuzi-i-bashkohet-protestes-do-perserisim-2017-en/|url-status=live}}</ref> ---- * [[Shqipëria Bëhet]]{{efn|Berisha publicly applauded and endorsed [[Shqipëria Bëhet|SHB]]'s protests, while its leader Adriatik Lapaj remained cautious but open to joining PD.<ref>{{Cite web|title=Berisha e ftoi në protestë, Lapaj "vendos" kusht: Pa logo partish do dal dhe unë|url=https://zeri.ai/aktualitet-berisha-e-ftoi-ne-proteste-lapaj-zbulon-arsyen-pse-nuk-iu-bashkua-rama-nuk-iken-me-mitingje-i236803|website=Zëri}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nga Berisha te Qori e Shehaj, Lapaj i fton për protestë: Ju pres në shesh|url=https://pamfleti.net/politike/nga-berisha-te-qori-e-shehaj-lapaj-i-fton-per-proteste-ju-pres-ne-shesh-i320883|website=Pamfleti}}</ref>}} '''Supported by:''' *[[Unity for Human Rights Party]]<ref name= "ally1" /><ref name="ally2" /><ref>{{Cite web|title=Vangjel Dule 'sulmon' Qeverinë: Jeni kapur me dashin e kopesë në kurriz! E keni kthyer korrupsionin në instrument të politikës së jashtme|url=https://shqiptarja.com/lajm/vangjel-dule-sulmon-qeverine-ne-kuvend-jeni-kapur-me-dashin-e-kopese-ne-kurriz-e-keni-kthyer-korrupsionin-ne-instrument-te-politikes-se-jashtme|website=Shqiptarja.com|access-date=25 April 2026|archive-date=29 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260429180024/https://shqiptarja.com/lajm/vangjel-dule-sulmon-qeverine-ne-kuvend-jeni-kapur-me-dashin-e-kopese-ne-kurriz-e-keni-kthyer-korrupsionin-ne-instrument-te-politikes-se-jashtme|url-status=live}}</ref> *{{symbol|Partia Agrare Ambientaliste.svg}} [[Environmentalist Agrarian Party]]<ref name= "ally1" /><ref name="ally2" /> * {{flagicon image|Legality Movement Party Flag.svg}} [[Legality Movement Party]]<ref>{{Citeweb|title=Axhami: Duhet protestë e përbashkët për të rrezuar Ramën|url=https://gazetaatdheu.al/axhami-duhet-proteste-e-perbashket-per-te-rrezuar-ramen/|website=Gazeta Atdheu|access-date=11 May 2026|archive-date=17 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260117061425/https://gazetaatdheu.al/axhami-duhet-proteste-e-perbashket-per-te-rrezuar-ramen/|url-status=live}}</ref> | side2 = '''Left-wing protesters and activists:''' * {{symbol|Lëvizja Bashkë Logo.jpg}} [[Lëvizja Bashkë]] *Various activists and citizens<ref>{{Cite web|title=“Lëvizja Bashkë” protestë para Kuvendit|url=https://kohajone.com/lajme/levizja-bashke-proteste-para-kuvendit|website=Koha Jonë|access-date=3 May 2026|archive-date=12 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260112072602/https://kohajone.com/lajme/levizja-bashke-proteste-para-kuvendit/|url-status=live}}</ref> | side3 = {{flagdeco|Albania}} '''[[Government of Albania]]: ''' <br/> *{{symbol|Partia Socialiste.svg}} [[Socialist Party of Albania|Socialist Party]] * {{flagicon image|Flamuri i Policisë së Shtetit.svg}} [[State Police (Albania)|State Police]] ** {{symbol|Forcat e Ndërhyrjes së Shpejtë.svg}} [[Rapid Intervention Force (Albania)|FNSH]] ** {{symbol|Shqiponjat.svg}} [[Shqiponjat (police unit)|Shqiponjat]] ** {{symbol|RENEA.svg}} [[RENEA]] | lead_figures1 = {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} '''[[Sali Berisha]]''' <br/> {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Flamur Noka]] <br/> {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Luçiano Boçi]] <br/>{{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Agron Gjekmarkaj]] <br/> {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Gazment Bardhi]] <br/> {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[:sq:Xhelal Mziu|Xhelal Mziu]] <br/> {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[:sq:Klevis Balliu|Klevis Balliu]] ---- [[Adriatik Lapaj]] | lead_figures2 = '''{{symbol|Lëvizja Bashkë Logo.jpg}} [[Arlind Qori]]''' <br/>{{symbol|Lëvizja Bashkë Logo.jpg}} [[Redi Muçi]] | lead_figures3 = {{flagdeco|Albania}} '''[[Edi Rama]]''' <br/> {{flagdeco|Albania}} ''[[Belinda Balluku]]''{{efn|Suspended}}{{efn|Until 26 February 2026}} <br/> {{flagdeco|Albania}} [[Albana Koçiu]] <br/> {{flagdeco|Albania}} [[Besfort Lamallari]] <br/> {{flagdeco|Albania}} [[Toni Gogu]] <br/> {{flagdeco|Albania}} [[Ermal Nufi]] | how_many1 = {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} Thousands of protesters (estimate)<ref>{{Cite web|title=Albania, molotov contro il palazzo del governo nella protesta anti-corruzione|url=https://www.repubblica.it/esteri/2026/01/25/video/albania_molotov_contro_il_palazzo_del_governo_nella_protesta_anti-corruzione-425116978/|website=La Repubblica|access-date=28 April 2026|archive-date=28 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260428142616/https://www.repubblica.it/esteri/2026/01/25/video/albania_molotov_contro_il_palazzo_del_governo_nella_protesta_anti-corruzione-425116978/|url-status=live}}</ref> ---- Dozens of activists (SHB) | how_many2 = {{symbol|Lëvizja Bashkë Logo.jpg}} Hundreds of protesters and activists (estimate)<ref>{{Cite web|title=FOTO/ Lëvizja Bashkë protestë para Parlamentit, thirrje maxhorancës socialiste: Dorëzoni Belindën!|url=https://www.panorama.com.al/foto-levizja-bashke-proteste-para-parlamentit-thirrje-maxhorances-socialiste-dorezoni-belinden/|website=Gazeta Panorama|access-date=28 April 2026|archive-date=30 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260430022336/https://www.panorama.com.al/foto-levizja-bashke-proteste-para-parlamentit-thirrje-maxhorances-socialiste-dorezoni-belinden/|url-status=live}}</ref> | how_many3 = {{flagicon image|Flamuri i Policisë së Shtetit.svg}} 1500 police officers | casualties1 = | casualties2 = | casualties3 = | fatalities = | injuries = | arrests = | damage = | buildings = | detentions = | charged = | fined = | effect = | effect_label = | casualties_label = | notes = | campaign_box = }} '''Protestat e opozitës shqiptare të viteve 2025–2026''' ishin një seri demonstratash antiqeveritare në [[Shqipëri]], të mbajtura kryesisht në [[Tiranë]], kundër Kryeministrit [[Edi Rama]] dhe [[Qeveria Rama IV|qeverisë Rama]]. Protestat pasuan akuzat e opozitës për parregullsi në zgjedhjet parlamentare të vitit 2025 në Shqipëri dhe u intensifikuan pas procedurave të korrupsionit që përfshinin Zëvendëskryeministren dhe Ministren e Infrastrukturës [[Belinda Balluku]]. Partia Demokratike kryesore e opozitës dhe aleatët e saj kërkuan dorëheqjen e Ramës, një qeveri teknokratike dhe zgjedhje të reja, ndërsa lëvizje të tjera politike, përfshirë Shqipëria Bëhet dhe Lëvizja Bashkë, organizuan demonstrata të veçanta antiqeveritare. Protestat ndryshonin në shkallë nga tubime të vogla para Kryeministrisë dhe Parlamentit deri në marshime më të mëdha dhe përballje të dhunshme me policinë. Disa demonstrata përfshinin përdorimin e koktejeve Molotov, fishekzjarrëve, flakëve dhe piroteknikës kundër policisë ose ndërtesave publike, ndërsa policia u përgjigj në disa raste me gaz lotsjellës, topa uji dhe barriera. Vala e protestës rezultoi në lëndime, arrestime dhe ndjekje penale kundër demonstruesve, përfshirë të mitur. Pas demonstratës së fundit më 8 maj, fushata e udhëhequr nga partia u zëvendësua nga Revolucioni më i gjerë i Flamingo-ve, i udhëhequr nga qytetarët, i cili filloi më vonë atë muaj dhe mori mbështetje nga të gjitha partitë kryesore të opozitës parlamentare, ndërkohë që mbeti i pavarur nga udhëheqja e partisë.<ref>{{Cite web |date=2026-06-23 |title=The Flamingo Revolution: anti-government protests in Albania |url=https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2026-06-23/flamingo-revolution-anti-government-protests-albania |access-date=2026-10-15 |website=OSW Centre for Eastern Studies |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-06-02 |title=Protestat për Zvërnecin, cilat janë partitë që e mbështesin? |url=https://vna.al/protestat-per-zvernecin-cilat-jane-partite-qe-e-mbeshtesin-i24650 |access-date=2026-10-15 |website=vna.al}}</ref><ref>{{Cite web |title=Berisha ndryshon mendje, bëhet me protestuesit dhe nis kritikat për investimin në Zvërnec: Rama firmosi lejen e zhvillimit kur toka është në proces gjyqësor |url=https://top-channel.tv/2026/06/07/berisha-ndryshon-mendje-behet-me-protestuesit-dhe-nis-kritikat-per-investimin-ne-zvernec-rama-firmosi-lejen-e-zhvillimit-kur-toka-eshte-ne-proces-gjyqesor/ |access-date=2026-10-15 |website=top-channel.tv |language=en-US}}</ref> == Shiko edhe == * [[Protestat në Zvërnec, 2026]] == Burime == f34f8rpms5xzt63ufjl4bswo83x70wn 3057531 3057530 2026-10-15T23:13:07Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Protesta në Shqipëri]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3057531 wikitext text/x-wiki {{Infobox civil conflict | name = 2025-2026 Albanian opposition protests | subtitle = | part_of = | image = 17 April 2026 Democratic Party protest in Tirana, Albania.png | caption = [[Democratic Party of Albania|PD]] protesters on 17 April 2026, at the [[Dëshmorët e Kombit Boulevard]] | date = 17 November 2025 – 8 May 2026<br/> (5 months, 3 weeks and 1 day) | location = [[Tirana]], [[Albania]]{{efn|A protest by [[Lëvizja Bashkë|LB]] was also held in Durrës.}} | coordinates = | causes = *Corruption scandals involving [[Deputy Prime Minister of Albania|Deputy Prime Minister]] [[Belinda Balluku]] *Alleged election fraud in the [[2025 Albanian parliamentary election|2025 election]] | goals = *Resignation of [[Edi Rama]] and the [[Rama IV Government|Rama government]] *[[Snap elections]] *[[Technocratic government]] | methods = *[[Political demonstration|Demonstrations]] *[[Sit-in]] *[[Civil disobedience]] *[[Rioting]] *Marches | status = | result = '''No political changes; inconclusive.'''<ref>{{Cite web |title=Protests won’t alter political balance, but show systemic problems with Albania’s democracy |url=https://europeanwesternbalkans.com/2026/04/01/protests-will-not-alter-political-balance-but-show-systemic-problems-with-albanias-democracy/ |website=European Western Balkans |access-date=13 July 2026 |archive-date=1 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701160437/http://europeanwesternbalkans.com/2026/04/01/protests-will-not-alter-political-balance-but-show-systemic-problems-with-albanias-democracy/ |url-status=live }}</ref> *Party-led protest campaign superseded by the broader, citizen-led [[Flamingo Revolution]], which received support from all major parliamentary opposition parties.<ref name="OSW-Flamingo">{{cite web |last=Kucharski |first=Michał |date=23 June 2026 |title=The Flamingo Revolution: anti-government protests in Albania |url=https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2026-06-23/flamingo-revolution-anti-government-protests-albania |website=[[Centre for Eastern Studies]] |access-date=13 July 2026 |archive-date=13 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260713180808/https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2026-06-23/flamingo-revolution-anti-government-protests-albania |url-status=live }}</ref><ref name="VNA-party-support">{{cite web |date=2 June 2026 |title=Protestat për Zvërnecin, cilat janë partitë që e mbështesin? |url=https://vna.al/protestat-per-zvernecin-cilat-jane-partite-qe-e-mbeshtesin-i24650 |website=VNA |language=sq |access-date=13 July 2026}}</ref><ref name="TopChannel-Berisha-Flamingo">{{cite web |date=7 June 2026 |title=Berisha ndryshon mendje, bëhet me protestuesit dhe nis kritikat për investimin në Zvërnec |url=https://top-channel.tv/2026/06/07/berisha-ndryshon-mendje-behet-me-protestuesit-dhe-nis-kritikat-per-investimin-ne-zvernec-rama-firmosi-lejen-e-zhvillimit-kur-toka-eshte-ne-proces-gjyqesor/ |website=[[Top Channel]] |language=sq |access-date=13 July 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625015222/https://top-channel.tv/2026/06/07/berisha-ndryshon-mendje-behet-me-protestuesit-dhe-nis-kritikat-per-investimin-ne-zvernec-rama-firmosi-lejen-e-zhvillimit-kur-toka-eshte-ne-proces-gjyqesor/ |url-status=live }}</ref> | side1 = '''Albanian opposition:''' *{{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Democratic Party of Albania|Democratic Party]] *{{symbol|Partia e Lirisë.svg}} [[Freedom Party of Albania|Freedom Party]]<ref name= "ally1">{{Cite web|title=PROTESTA E 22 DHJETORIT/ Berisha me aleatët: Kjo është një diktaturë më e egër se në '91-in! “AKSHI-GATE”, rrëmbyen 3 persona, për Gerond Meçen ...|url=https://www.oranews.tv/politike/protesta-e-22-dhjetorit-berisha-me-aleatet-kjo-eshte-nje-diktature-me-e-i1289267|website=Ora News|access-date=16 April 2026|archive-date=17 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260417073052/https://www.oranews.tv/politike/protesta-e-22-dhjetorit-berisha-me-aleatet-kjo-eshte-nje-diktature-me-e-i1289267|url-status=live}}</ref><ref name="ally2">{{Cite web|title=Protesta e 17 prillit, aleatët e PD-së takojnë Berishën|url=https://www.euronews.al/protesta-e-17-prillit-aleatet-e-pd-se-takojne-berishen|website=Euronews Albania|access-date=12 April 2026|archive-date=17 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260417155416/https://euronews.al/protesta-e-17-prillit-aleatet-e-pd-se-takojne-berishen/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Protesta e 22 marsit, Tedi Blushi: Mjaft më me një pushtet që sillet si pronar i Shqipërisë!|url=https://www.balkanweb.com/protesta-e-22-marsit-tedi-blushi-mjaft-me-me-nje-pushtet-qe-sillet-si-pronar-i-shqiperise|website=BalkanWeb|access-date=25 April 2026|archive-date=29 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260429220223/https://www.balkanweb.com/protesta-e-22-marsit-tedi-blushi-mjaft-me-me-nje-pushtet-qe-sillet-si-pronar-i-shqiperise/|url-status=live}}</ref> *{{symbol|Republican Party of Albania.svg}} [[Republican Party of Albania|Republican Party]]<ref name= "ally1" /><ref name="ally2" /><ref>{{Cite web|title=VIDEO/ Çfarë ndodhi? Mediu përshëndetet me Berishën dhe largohet nga protesta|url=https://versus.al/politike/video-fare-ndodhi-mediu-pershendetet-me-berishen-dhe-largohet-nga-prote-i39206|website=Versus.al|access-date=25 April 2026|archive-date=29 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260429121457/https://versus.al/politike/video-fare-ndodhi-mediu-pershendetet-me-berishen-dhe-largohet-nga-prote-i39206|url-status=live}}</ref> *{{symbol|Balli Kombetar Demokrat Symbol.png}} [[Democratic National Front Party]]<ref name= "ally1" /><ref>{{Cite web|title=Artur Roshi: Protesta e 20 Shkurtit, prova e forcës së opozitës përballë propagandës së pushtetit|url=https://kunder.al/2026/02/21/artur-roshi-protesta-e-20-shkurtit-prova-e-forces-se-opozites-perballe-propagandes-se-pushtetit/|website=Kundër.al|access-date=25 April 2026|archive-date=10 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260310192755/https://kunder.al/2026/02/21/artur-roshi-protesta-e-20-shkurtit-prova-e-forces-se-opozites-perballe-propagandes-se-pushtetit/|url-status=live}}</ref> *{{symbol|Logo e Partisë Demokristiane të Shqipërisë.svg}} [[Demochristian Party of Albania|Demochristian Party]]<ref name= "ally1" /><ref>{{Cite web|title=“Do jetë 2-fish më agresive se ajo e 10 shkurtit”, Nard Ndoka 'zbulon' skenarët e protestës së Berishës|url=https://www.gazetatema.net/politika/do-jete-2-fish-me-agresive-se-ajo-e-10-shkurtit-nard-ndoka-zbulon-skena-i545027|website=Gazeta Tema|access-date=25 April 2026|archive-date=25 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260425214638/https://www.gazetatema.net/politika/do-jete-2-fish-me-agresive-se-ajo-e-10-shkurtit-nard-ndoka-zbulon-skena-i545027|url-status=live}}</ref> *National Conservative Party<ref>{{Cite web|title=Kujtim Gjuzi i bashkohet protestës: Do përsërisim 2017-ën|url=https://boldnews.al/2026/04/17/kujtim-gjuzi-i-bashkohet-protestes-do-perserisim-2017-en/|website=BoldNews.al|access-date=18 April 2026|archive-date=18 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260418043110/https://boldnews.al/2026/04/17/kujtim-gjuzi-i-bashkohet-protestes-do-perserisim-2017-en/|url-status=live}}</ref> ---- * [[Shqipëria Bëhet]]{{efn|Berisha publicly applauded and endorsed [[Shqipëria Bëhet|SHB]]'s protests, while its leader Adriatik Lapaj remained cautious but open to joining PD.<ref>{{Cite web|title=Berisha e ftoi në protestë, Lapaj "vendos" kusht: Pa logo partish do dal dhe unë|url=https://zeri.ai/aktualitet-berisha-e-ftoi-ne-proteste-lapaj-zbulon-arsyen-pse-nuk-iu-bashkua-rama-nuk-iken-me-mitingje-i236803|website=Zëri}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nga Berisha te Qori e Shehaj, Lapaj i fton për protestë: Ju pres në shesh|url=https://pamfleti.net/politike/nga-berisha-te-qori-e-shehaj-lapaj-i-fton-per-proteste-ju-pres-ne-shesh-i320883|website=Pamfleti}}</ref>}} '''Supported by:''' *[[Unity for Human Rights Party]]<ref name= "ally1" /><ref name="ally2" /><ref>{{Cite web|title=Vangjel Dule 'sulmon' Qeverinë: Jeni kapur me dashin e kopesë në kurriz! E keni kthyer korrupsionin në instrument të politikës së jashtme|url=https://shqiptarja.com/lajm/vangjel-dule-sulmon-qeverine-ne-kuvend-jeni-kapur-me-dashin-e-kopese-ne-kurriz-e-keni-kthyer-korrupsionin-ne-instrument-te-politikes-se-jashtme|website=Shqiptarja.com|access-date=25 April 2026|archive-date=29 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260429180024/https://shqiptarja.com/lajm/vangjel-dule-sulmon-qeverine-ne-kuvend-jeni-kapur-me-dashin-e-kopese-ne-kurriz-e-keni-kthyer-korrupsionin-ne-instrument-te-politikes-se-jashtme|url-status=live}}</ref> *{{symbol|Partia Agrare Ambientaliste.svg}} [[Environmentalist Agrarian Party]]<ref name= "ally1" /><ref name="ally2" /> * {{flagicon image|Legality Movement Party Flag.svg}} [[Legality Movement Party]]<ref>{{Citeweb|title=Axhami: Duhet protestë e përbashkët për të rrezuar Ramën|url=https://gazetaatdheu.al/axhami-duhet-proteste-e-perbashket-per-te-rrezuar-ramen/|website=Gazeta Atdheu|access-date=11 May 2026|archive-date=17 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260117061425/https://gazetaatdheu.al/axhami-duhet-proteste-e-perbashket-per-te-rrezuar-ramen/|url-status=live}}</ref> | side2 = '''Left-wing protesters and activists:''' * {{symbol|Lëvizja Bashkë Logo.jpg}} [[Lëvizja Bashkë]] *Various activists and citizens<ref>{{Cite web|title=“Lëvizja Bashkë” protestë para Kuvendit|url=https://kohajone.com/lajme/levizja-bashke-proteste-para-kuvendit|website=Koha Jonë|access-date=3 May 2026|archive-date=12 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260112072602/https://kohajone.com/lajme/levizja-bashke-proteste-para-kuvendit/|url-status=live}}</ref> | side3 = {{flagdeco|Albania}} '''[[Government of Albania]]: ''' <br/> *{{symbol|Partia Socialiste.svg}} [[Socialist Party of Albania|Socialist Party]] * {{flagicon image|Flamuri i Policisë së Shtetit.svg}} [[State Police (Albania)|State Police]] ** {{symbol|Forcat e Ndërhyrjes së Shpejtë.svg}} [[Rapid Intervention Force (Albania)|FNSH]] ** {{symbol|Shqiponjat.svg}} [[Shqiponjat (police unit)|Shqiponjat]] ** {{symbol|RENEA.svg}} [[RENEA]] | lead_figures1 = {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} '''[[Sali Berisha]]''' <br/> {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Flamur Noka]] <br/> {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Luçiano Boçi]] <br/>{{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Agron Gjekmarkaj]] <br/> {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Gazment Bardhi]] <br/> {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[:sq:Xhelal Mziu|Xhelal Mziu]] <br/> {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[:sq:Klevis Balliu|Klevis Balliu]] ---- [[Adriatik Lapaj]] | lead_figures2 = '''{{symbol|Lëvizja Bashkë Logo.jpg}} [[Arlind Qori]]''' <br/>{{symbol|Lëvizja Bashkë Logo.jpg}} [[Redi Muçi]] | lead_figures3 = {{flagdeco|Albania}} '''[[Edi Rama]]''' <br/> {{flagdeco|Albania}} ''[[Belinda Balluku]]''{{efn|Suspended}}{{efn|Until 26 February 2026}} <br/> {{flagdeco|Albania}} [[Albana Koçiu]] <br/> {{flagdeco|Albania}} [[Besfort Lamallari]] <br/> {{flagdeco|Albania}} [[Toni Gogu]] <br/> {{flagdeco|Albania}} [[Ermal Nufi]] | how_many1 = {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} Thousands of protesters (estimate)<ref>{{Cite web|title=Albania, molotov contro il palazzo del governo nella protesta anti-corruzione|url=https://www.repubblica.it/esteri/2026/01/25/video/albania_molotov_contro_il_palazzo_del_governo_nella_protesta_anti-corruzione-425116978/|website=La Repubblica|access-date=28 April 2026|archive-date=28 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260428142616/https://www.repubblica.it/esteri/2026/01/25/video/albania_molotov_contro_il_palazzo_del_governo_nella_protesta_anti-corruzione-425116978/|url-status=live}}</ref> ---- Dozens of activists (SHB) | how_many2 = {{symbol|Lëvizja Bashkë Logo.jpg}} Hundreds of protesters and activists (estimate)<ref>{{Cite web|title=FOTO/ Lëvizja Bashkë protestë para Parlamentit, thirrje maxhorancës socialiste: Dorëzoni Belindën!|url=https://www.panorama.com.al/foto-levizja-bashke-proteste-para-parlamentit-thirrje-maxhorances-socialiste-dorezoni-belinden/|website=Gazeta Panorama|access-date=28 April 2026|archive-date=30 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260430022336/https://www.panorama.com.al/foto-levizja-bashke-proteste-para-parlamentit-thirrje-maxhorances-socialiste-dorezoni-belinden/|url-status=live}}</ref> | how_many3 = {{flagicon image|Flamuri i Policisë së Shtetit.svg}} 1500 police officers | casualties1 = | casualties2 = | casualties3 = | fatalities = | injuries = | arrests = | damage = | buildings = | detentions = | charged = | fined = | effect = | effect_label = | casualties_label = | notes = | campaign_box = }} '''Protestat e opozitës shqiptare të viteve 2025–2026''' ishin një seri demonstratash antiqeveritare në [[Shqipëri]], të mbajtura kryesisht në [[Tiranë]], kundër Kryeministrit [[Edi Rama]] dhe [[Qeveria Rama IV|qeverisë Rama]]. Protestat pasuan akuzat e opozitës për parregullsi në zgjedhjet parlamentare të vitit 2025 në Shqipëri dhe u intensifikuan pas procedurave të korrupsionit që përfshinin Zëvendëskryeministren dhe Ministren e Infrastrukturës [[Belinda Balluku]]. Partia Demokratike kryesore e opozitës dhe aleatët e saj kërkuan dorëheqjen e Ramës, një qeveri teknokratike dhe zgjedhje të reja, ndërsa lëvizje të tjera politike, përfshirë Shqipëria Bëhet dhe Lëvizja Bashkë, organizuan demonstrata të veçanta antiqeveritare. Protestat ndryshonin në shkallë nga tubime të vogla para Kryeministrisë dhe Parlamentit deri në marshime më të mëdha dhe përballje të dhunshme me policinë. Disa demonstrata përfshinin përdorimin e koktejeve Molotov, fishekzjarrëve, flakëve dhe piroteknikës kundër policisë ose ndërtesave publike, ndërsa policia u përgjigj në disa raste me gaz lotsjellës, topa uji dhe barriera. Vala e protestës rezultoi në lëndime, arrestime dhe ndjekje penale kundër demonstruesve, përfshirë të mitur. Pas demonstratës së fundit më 8 maj, fushata e udhëhequr nga partia u zëvendësua nga Revolucioni më i gjerë i Flamingo-ve, i udhëhequr nga qytetarët, i cili filloi më vonë atë muaj dhe mori mbështetje nga të gjitha partitë kryesore të opozitës parlamentare, ndërkohë që mbeti i pavarur nga udhëheqja e partisë.<ref>{{Cite web |date=2026-06-23 |title=The Flamingo Revolution: anti-government protests in Albania |url=https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2026-06-23/flamingo-revolution-anti-government-protests-albania |access-date=2026-10-15 |website=OSW Centre for Eastern Studies |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-06-02 |title=Protestat për Zvërnecin, cilat janë partitë që e mbështesin? |url=https://vna.al/protestat-per-zvernecin-cilat-jane-partite-qe-e-mbeshtesin-i24650 |access-date=2026-10-15 |website=vna.al}}</ref><ref>{{Cite web |title=Berisha ndryshon mendje, bëhet me protestuesit dhe nis kritikat për investimin në Zvërnec: Rama firmosi lejen e zhvillimit kur toka është në proces gjyqësor |url=https://top-channel.tv/2026/06/07/berisha-ndryshon-mendje-behet-me-protestuesit-dhe-nis-kritikat-per-investimin-ne-zvernec-rama-firmosi-lejen-e-zhvillimit-kur-toka-eshte-ne-proces-gjyqesor/ |access-date=2026-10-15 |website=top-channel.tv |language=en-US}}</ref> == Shiko edhe == * [[Protestat në Zvërnec, 2026]] == Burime == [[Kategoria:Protesta në Shqipëri]] ctrjeb7qdqtc17m8sqerl3ayogn09cd 3057532 3057531 2026-10-15T23:15:44Z Leutrim.P 113691 3057532 wikitext text/x-wiki {{Infobox civil conflict | name = 2025-2026 Albanian opposition protests | subtitle = | part_of = | image = 17 April 2026 Democratic Party protest in Tirana, Albania.png | caption = [[Democratic Party of Albania|PD]] protesters on 17 April 2026, at the [[Dëshmorët e Kombit Boulevard]] | date = 17 November 2025 – 8 May 2026<br/> (5 months, 3 weeks and 1 day) | location = [[Tirana]], [[Albania]]{{efn|A protest by [[Lëvizja Bashkë|LB]] was also held in Durrës.}} | coordinates = | causes = *Corruption scandals involving [[Deputy Prime Minister of Albania|Deputy Prime Minister]] [[Belinda Balluku]] *Alleged election fraud in the [[2025 Albanian parliamentary election|2025 election]] | goals = *Resignation of [[Edi Rama]] and the [[Rama IV Government|Rama government]] *[[Snap elections]] *[[Technocratic government]] | methods = *[[Political demonstration|Demonstrations]] *[[Sit-in]] *[[Civil disobedience]] *[[Rioting]] *Marches | status = | result = '''No political changes; inconclusive.'''<ref>{{Cite web |title=Protests won’t alter political balance, but show systemic problems with Albania’s democracy |url=https://europeanwesternbalkans.com/2026/04/01/protests-will-not-alter-political-balance-but-show-systemic-problems-with-albanias-democracy/ |website=European Western Balkans |access-date=13 July 2026 |archive-date=1 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701160437/http://europeanwesternbalkans.com/2026/04/01/protests-will-not-alter-political-balance-but-show-systemic-problems-with-albanias-democracy/ |url-status=live }}</ref> *Party-led protest campaign superseded by the broader, citizen-led [[Flamingo Revolution]], which received support from all major parliamentary opposition parties.<ref name="OSW-Flamingo">{{cite web |last=Kucharski |first=Michał |date=23 June 2026 |title=The Flamingo Revolution: anti-government protests in Albania |url=https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2026-06-23/flamingo-revolution-anti-government-protests-albania |website=[[Centre for Eastern Studies]] |access-date=13 July 2026 |archive-date=13 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260713180808/https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2026-06-23/flamingo-revolution-anti-government-protests-albania |url-status=live }}</ref><ref name="VNA-party-support">{{cite web |date=2 June 2026 |title=Protestat për Zvërnecin, cilat janë partitë që e mbështesin? |url=https://vna.al/protestat-per-zvernecin-cilat-jane-partite-qe-e-mbeshtesin-i24650 |website=VNA |language=sq |access-date=13 July 2026}}</ref><ref name="TopChannel-Berisha-Flamingo">{{cite web |date=7 June 2026 |title=Berisha ndryshon mendje, bëhet me protestuesit dhe nis kritikat për investimin në Zvërnec |url=https://top-channel.tv/2026/06/07/berisha-ndryshon-mendje-behet-me-protestuesit-dhe-nis-kritikat-per-investimin-ne-zvernec-rama-firmosi-lejen-e-zhvillimit-kur-toka-eshte-ne-proces-gjyqesor/ |website=[[Top Channel]] |language=sq |access-date=13 July 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625015222/https://top-channel.tv/2026/06/07/berisha-ndryshon-mendje-behet-me-protestuesit-dhe-nis-kritikat-per-investimin-ne-zvernec-rama-firmosi-lejen-e-zhvillimit-kur-toka-eshte-ne-proces-gjyqesor/ |url-status=live }}</ref> | side1 = '''Albanian opposition:''' *{{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Democratic Party of Albania|Democratic Party]] *{{symbol|Partia e Lirisë.svg}} [[Freedom Party of Albania|Freedom Party]]<ref name= "ally1">{{Cite web|title=PROTESTA E 22 DHJETORIT/ Berisha me aleatët: Kjo është një diktaturë më e egër se në '91-in! “AKSHI-GATE”, rrëmbyen 3 persona, për Gerond Meçen ...|url=https://www.oranews.tv/politike/protesta-e-22-dhjetorit-berisha-me-aleatet-kjo-eshte-nje-diktature-me-e-i1289267|website=Ora News|access-date=16 April 2026|archive-date=17 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260417073052/https://www.oranews.tv/politike/protesta-e-22-dhjetorit-berisha-me-aleatet-kjo-eshte-nje-diktature-me-e-i1289267|url-status=live}}</ref><ref name="ally2">{{Cite web|title=Protesta e 17 prillit, aleatët e PD-së takojnë Berishën|url=https://www.euronews.al/protesta-e-17-prillit-aleatet-e-pd-se-takojne-berishen|website=Euronews Albania|access-date=12 April 2026|archive-date=17 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260417155416/https://euronews.al/protesta-e-17-prillit-aleatet-e-pd-se-takojne-berishen/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Protesta e 22 marsit, Tedi Blushi: Mjaft më me një pushtet që sillet si pronar i Shqipërisë!|url=https://www.balkanweb.com/protesta-e-22-marsit-tedi-blushi-mjaft-me-me-nje-pushtet-qe-sillet-si-pronar-i-shqiperise|website=BalkanWeb|access-date=25 April 2026|archive-date=29 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260429220223/https://www.balkanweb.com/protesta-e-22-marsit-tedi-blushi-mjaft-me-me-nje-pushtet-qe-sillet-si-pronar-i-shqiperise/|url-status=live}}</ref> *{{symbol|Republican Party of Albania.svg}} [[Republican Party of Albania|Republican Party]]<ref name= "ally1" /><ref name="ally2" /><ref>{{Cite web|title=VIDEO/ Çfarë ndodhi? Mediu përshëndetet me Berishën dhe largohet nga protesta|url=https://versus.al/politike/video-fare-ndodhi-mediu-pershendetet-me-berishen-dhe-largohet-nga-prote-i39206|website=Versus.al|access-date=25 April 2026|archive-date=29 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260429121457/https://versus.al/politike/video-fare-ndodhi-mediu-pershendetet-me-berishen-dhe-largohet-nga-prote-i39206|url-status=live}}</ref> *{{symbol|Balli Kombetar Demokrat Symbol.png}} [[Democratic National Front Party]]<ref name= "ally1" /><ref>{{Cite web|title=Artur Roshi: Protesta e 20 Shkurtit, prova e forcës së opozitës përballë propagandës së pushtetit|url=https://kunder.al/2026/02/21/artur-roshi-protesta-e-20-shkurtit-prova-e-forces-se-opozites-perballe-propagandes-se-pushtetit/|website=Kundër.al|access-date=25 April 2026|archive-date=10 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260310192755/https://kunder.al/2026/02/21/artur-roshi-protesta-e-20-shkurtit-prova-e-forces-se-opozites-perballe-propagandes-se-pushtetit/|url-status=live}}</ref> *{{symbol|Logo e Partisë Demokristiane të Shqipërisë.svg}} [[Demochristian Party of Albania|Demochristian Party]]<ref name= "ally1" /><ref>{{Cite web|title=“Do jetë 2-fish më agresive se ajo e 10 shkurtit”, Nard Ndoka 'zbulon' skenarët e protestës së Berishës|url=https://www.gazetatema.net/politika/do-jete-2-fish-me-agresive-se-ajo-e-10-shkurtit-nard-ndoka-zbulon-skena-i545027|website=Gazeta Tema|access-date=25 April 2026|archive-date=25 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260425214638/https://www.gazetatema.net/politika/do-jete-2-fish-me-agresive-se-ajo-e-10-shkurtit-nard-ndoka-zbulon-skena-i545027|url-status=live}}</ref> *National Conservative Party<ref>{{Cite web|title=Kujtim Gjuzi i bashkohet protestës: Do përsërisim 2017-ën|url=https://boldnews.al/2026/04/17/kujtim-gjuzi-i-bashkohet-protestes-do-perserisim-2017-en/|website=BoldNews.al|access-date=18 April 2026|archive-date=18 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260418043110/https://boldnews.al/2026/04/17/kujtim-gjuzi-i-bashkohet-protestes-do-perserisim-2017-en/|url-status=live}}</ref> ---- * [[Shqipëria Bëhet]]{{efn|Berisha publicly applauded and endorsed [[Shqipëria Bëhet|SHB]]'s protests, while its leader Adriatik Lapaj remained cautious but open to joining PD.<ref>{{Cite web|title=Berisha e ftoi në protestë, Lapaj "vendos" kusht: Pa logo partish do dal dhe unë|url=https://zeri.ai/aktualitet-berisha-e-ftoi-ne-proteste-lapaj-zbulon-arsyen-pse-nuk-iu-bashkua-rama-nuk-iken-me-mitingje-i236803|website=Zëri}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nga Berisha te Qori e Shehaj, Lapaj i fton për protestë: Ju pres në shesh|url=https://pamfleti.net/politike/nga-berisha-te-qori-e-shehaj-lapaj-i-fton-per-proteste-ju-pres-ne-shesh-i320883|website=Pamfleti}}</ref>}} '''Supported by:''' *[[Unity for Human Rights Party]]<ref name= "ally1" /><ref name="ally2" /><ref>{{Cite web|title=Vangjel Dule 'sulmon' Qeverinë: Jeni kapur me dashin e kopesë në kurriz! E keni kthyer korrupsionin në instrument të politikës së jashtme|url=https://shqiptarja.com/lajm/vangjel-dule-sulmon-qeverine-ne-kuvend-jeni-kapur-me-dashin-e-kopese-ne-kurriz-e-keni-kthyer-korrupsionin-ne-instrument-te-politikes-se-jashtme|website=Shqiptarja.com|access-date=25 April 2026|archive-date=29 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260429180024/https://shqiptarja.com/lajm/vangjel-dule-sulmon-qeverine-ne-kuvend-jeni-kapur-me-dashin-e-kopese-ne-kurriz-e-keni-kthyer-korrupsionin-ne-instrument-te-politikes-se-jashtme|url-status=live}}</ref> *{{symbol|Partia Agrare Ambientaliste.svg}} [[Environmentalist Agrarian Party]]<ref name= "ally1" /><ref name="ally2" /> * {{flagicon image|Legality Movement Party Flag.svg}} [[Legality Movement Party]]<ref>{{Citeweb|title=Axhami: Duhet protestë e përbashkët për të rrezuar Ramën|url=https://gazetaatdheu.al/axhami-duhet-proteste-e-perbashket-per-te-rrezuar-ramen/|website=Gazeta Atdheu|access-date=11 May 2026|archive-date=17 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260117061425/https://gazetaatdheu.al/axhami-duhet-proteste-e-perbashket-per-te-rrezuar-ramen/|url-status=live}}</ref> | side2 = '''Left-wing protesters and activists:''' * {{symbol|Lëvizja Bashkë Logo.jpg}} [[Lëvizja Bashkë]] *Various activists and citizens<ref>{{Cite web|title=“Lëvizja Bashkë” protestë para Kuvendit|url=https://kohajone.com/lajme/levizja-bashke-proteste-para-kuvendit|website=Koha Jonë|access-date=3 May 2026|archive-date=12 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260112072602/https://kohajone.com/lajme/levizja-bashke-proteste-para-kuvendit/|url-status=live}}</ref> | side3 = {{flagdeco|Albania}} '''[[Government of Albania]]: ''' <br/> *{{symbol|Partia Socialiste.svg}} [[Socialist Party of Albania|Socialist Party]] * {{flagicon image|Flamuri i Policisë së Shtetit.svg}} [[State Police (Albania)|State Police]] ** {{symbol|Forcat e Ndërhyrjes së Shpejtë.svg}} [[Rapid Intervention Force (Albania)|FNSH]] ** {{symbol|Shqiponjat.svg}} [[Shqiponjat (police unit)|Shqiponjat]] ** {{symbol|RENEA.svg}} [[RENEA]] | lead_figures1 = {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} '''[[Sali Berisha]]''' <br/> {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Flamur Noka]] <br/> {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Luçiano Boçi]] <br/>{{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Agron Gjekmarkaj]] <br/> {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Gazment Bardhi]] <br/> {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[:sq:Xhelal Mziu|Xhelal Mziu]] <br/> {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[:sq:Klevis Balliu|Klevis Balliu]] ---- [[Adriatik Lapaj]] | lead_figures2 = '''{{symbol|Lëvizja Bashkë Logo.jpg}} [[Arlind Qori]]''' <br/>{{symbol|Lëvizja Bashkë Logo.jpg}} [[Redi Muçi]] | lead_figures3 = {{flagdeco|Albania}} '''[[Edi Rama]]''' <br/> {{flagdeco|Albania}} ''[[Belinda Balluku]]''{{efn|Suspended}}{{efn|Until 26 February 2026}} <br/> {{flagdeco|Albania}} [[Albana Koçiu]] <br/> {{flagdeco|Albania}} [[Besfort Lamallari]] <br/> {{flagdeco|Albania}} [[Toni Gogu]] <br/> {{flagdeco|Albania}} [[Ermal Nufi]] | how_many1 = {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} Thousands of protesters (estimate)<ref>{{Cite web|title=Albania, molotov contro il palazzo del governo nella protesta anti-corruzione|url=https://www.repubblica.it/esteri/2026/01/25/video/albania_molotov_contro_il_palazzo_del_governo_nella_protesta_anti-corruzione-425116978/|website=La Repubblica|access-date=28 April 2026|archive-date=28 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260428142616/https://www.repubblica.it/esteri/2026/01/25/video/albania_molotov_contro_il_palazzo_del_governo_nella_protesta_anti-corruzione-425116978/|url-status=live}}</ref> ---- Dozens of activists (SHB) | how_many2 = {{symbol|Lëvizja Bashkë Logo.jpg}} Hundreds of protesters and activists (estimate)<ref>{{Cite web|title=FOTO/ Lëvizja Bashkë protestë para Parlamentit, thirrje maxhorancës socialiste: Dorëzoni Belindën!|url=https://www.panorama.com.al/foto-levizja-bashke-proteste-para-parlamentit-thirrje-maxhorances-socialiste-dorezoni-belinden/|website=Gazeta Panorama|access-date=28 April 2026|archive-date=30 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260430022336/https://www.panorama.com.al/foto-levizja-bashke-proteste-para-parlamentit-thirrje-maxhorances-socialiste-dorezoni-belinden/|url-status=live}}</ref> | how_many3 = {{flagicon image|Flamuri i Policisë së Shtetit.svg}} 1500 police officers | casualties1 = | casualties2 = | casualties3 = | fatalities = | injuries = | arrests = | damage = | buildings = | detentions = | charged = | fined = | effect = | effect_label = | casualties_label = | notes = | campaign_box = }} '''Protestat e opozitës shqiptare të viteve 2025–2026''' ishin një seri demonstratash antiqeveritare në [[Shqipëri]], të mbajtura kryesisht në [[Tiranë]], kundër Kryeministrit [[Edi Rama]] dhe [[Qeveria Rama IV|qeverisë Rama]]. Protestat pasuan akuzat e opozitës për parregullsi në zgjedhjet parlamentare të vitit 2025 në Shqipëri dhe u intensifikuan pas procedurave të korrupsionit që përfshinin Zëvendëskryeministren dhe Ministren e Infrastrukturës [[Belinda Balluku]]. Partia Demokratike kryesore e opozitës dhe aleatët e saj kërkuan dorëheqjen e Ramës, një qeveri teknokratike dhe zgjedhje të reja, ndërsa lëvizje të tjera politike, përfshirë Shqipëria Bëhet dhe Lëvizja Bashkë, organizuan demonstrata të veçanta antiqeveritare. Protestat ndryshonin në shkallë nga tubime të vogla para Kryeministrisë dhe Parlamentit deri në marshime më të mëdha dhe përballje të dhunshme me policinë. Disa demonstrata përfshinin përdorimin e koktejeve Molotov, fishekzjarrëve, flakëve dhe piroteknikës kundër policisë ose ndërtesave publike, ndërsa policia u përgjigj në disa raste me gaz lotsjellës, topa uji dhe barriera. Vala e protestës rezultoi në lëndime, arrestime dhe ndjekje penale kundër demonstruesve, përfshirë të mitur. Pas demonstratës së fundit më 8 maj, fushata e udhëhequr nga partia u zëvendësua nga [[Protestat në Zvërnec, 2026|protestat më të gjera në Zvërnec]], të udhëhequra nga qytetarët, i cili filloi më vonë atë muaj dhe mori mbështetje nga të gjitha partitë kryesore të opozitës parlamentare, ndërkohë që mbeti e pavarur nga udhëheqja e partive.<ref>{{Cite web |date=2026-06-23 |title=The Flamingo Revolution: anti-government protests in Albania |url=https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2026-06-23/flamingo-revolution-anti-government-protests-albania |access-date=2026-10-15 |website=OSW Centre for Eastern Studies |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-06-02 |title=Protestat për Zvërnecin, cilat janë partitë që e mbështesin? |url=https://vna.al/protestat-per-zvernecin-cilat-jane-partite-qe-e-mbeshtesin-i24650 |access-date=2026-10-15 |website=vna.al}}</ref><ref>{{Cite web |title=Berisha ndryshon mendje, bëhet me protestuesit dhe nis kritikat për investimin në Zvërnec: Rama firmosi lejen e zhvillimit kur toka është në proces gjyqësor |url=https://top-channel.tv/2026/06/07/berisha-ndryshon-mendje-behet-me-protestuesit-dhe-nis-kritikat-per-investimin-ne-zvernec-rama-firmosi-lejen-e-zhvillimit-kur-toka-eshte-ne-proces-gjyqesor/ |access-date=2026-10-15 |website=top-channel.tv |language=en-US}}</ref> == Shiko edhe == * [[Protestat në Zvërnec, 2026]] == Burime == [[Kategoria:Protesta në Shqipëri]] t140yyvvobsejzvawrud1wfqd10ixc6 3057533 3057532 2026-10-15T23:19:07Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Dhuna në Shqipëri]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3057533 wikitext text/x-wiki {{Infobox civil conflict | name = 2025-2026 Albanian opposition protests | subtitle = | part_of = | image = 17 April 2026 Democratic Party protest in Tirana, Albania.png | caption = [[Democratic Party of Albania|PD]] protesters on 17 April 2026, at the [[Dëshmorët e Kombit Boulevard]] | date = 17 November 2025 – 8 May 2026<br/> (5 months, 3 weeks and 1 day) | location = [[Tirana]], [[Albania]]{{efn|A protest by [[Lëvizja Bashkë|LB]] was also held in Durrës.}} | coordinates = | causes = *Corruption scandals involving [[Deputy Prime Minister of Albania|Deputy Prime Minister]] [[Belinda Balluku]] *Alleged election fraud in the [[2025 Albanian parliamentary election|2025 election]] | goals = *Resignation of [[Edi Rama]] and the [[Rama IV Government|Rama government]] *[[Snap elections]] *[[Technocratic government]] | methods = *[[Political demonstration|Demonstrations]] *[[Sit-in]] *[[Civil disobedience]] *[[Rioting]] *Marches | status = | result = '''No political changes; inconclusive.'''<ref>{{Cite web |title=Protests won’t alter political balance, but show systemic problems with Albania’s democracy |url=https://europeanwesternbalkans.com/2026/04/01/protests-will-not-alter-political-balance-but-show-systemic-problems-with-albanias-democracy/ |website=European Western Balkans |access-date=13 July 2026 |archive-date=1 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701160437/http://europeanwesternbalkans.com/2026/04/01/protests-will-not-alter-political-balance-but-show-systemic-problems-with-albanias-democracy/ |url-status=live }}</ref> *Party-led protest campaign superseded by the broader, citizen-led [[Flamingo Revolution]], which received support from all major parliamentary opposition parties.<ref name="OSW-Flamingo">{{cite web |last=Kucharski |first=Michał |date=23 June 2026 |title=The Flamingo Revolution: anti-government protests in Albania |url=https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2026-06-23/flamingo-revolution-anti-government-protests-albania |website=[[Centre for Eastern Studies]] |access-date=13 July 2026 |archive-date=13 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260713180808/https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2026-06-23/flamingo-revolution-anti-government-protests-albania |url-status=live }}</ref><ref name="VNA-party-support">{{cite web |date=2 June 2026 |title=Protestat për Zvërnecin, cilat janë partitë që e mbështesin? |url=https://vna.al/protestat-per-zvernecin-cilat-jane-partite-qe-e-mbeshtesin-i24650 |website=VNA |language=sq |access-date=13 July 2026}}</ref><ref name="TopChannel-Berisha-Flamingo">{{cite web |date=7 June 2026 |title=Berisha ndryshon mendje, bëhet me protestuesit dhe nis kritikat për investimin në Zvërnec |url=https://top-channel.tv/2026/06/07/berisha-ndryshon-mendje-behet-me-protestuesit-dhe-nis-kritikat-per-investimin-ne-zvernec-rama-firmosi-lejen-e-zhvillimit-kur-toka-eshte-ne-proces-gjyqesor/ |website=[[Top Channel]] |language=sq |access-date=13 July 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625015222/https://top-channel.tv/2026/06/07/berisha-ndryshon-mendje-behet-me-protestuesit-dhe-nis-kritikat-per-investimin-ne-zvernec-rama-firmosi-lejen-e-zhvillimit-kur-toka-eshte-ne-proces-gjyqesor/ |url-status=live }}</ref> | side1 = '''Albanian opposition:''' *{{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Democratic Party of Albania|Democratic Party]] *{{symbol|Partia e Lirisë.svg}} [[Freedom Party of Albania|Freedom Party]]<ref name= "ally1">{{Cite web|title=PROTESTA E 22 DHJETORIT/ Berisha me aleatët: Kjo është një diktaturë më e egër se në '91-in! “AKSHI-GATE”, rrëmbyen 3 persona, për Gerond Meçen ...|url=https://www.oranews.tv/politike/protesta-e-22-dhjetorit-berisha-me-aleatet-kjo-eshte-nje-diktature-me-e-i1289267|website=Ora News|access-date=16 April 2026|archive-date=17 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260417073052/https://www.oranews.tv/politike/protesta-e-22-dhjetorit-berisha-me-aleatet-kjo-eshte-nje-diktature-me-e-i1289267|url-status=live}}</ref><ref name="ally2">{{Cite web|title=Protesta e 17 prillit, aleatët e PD-së takojnë Berishën|url=https://www.euronews.al/protesta-e-17-prillit-aleatet-e-pd-se-takojne-berishen|website=Euronews Albania|access-date=12 April 2026|archive-date=17 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260417155416/https://euronews.al/protesta-e-17-prillit-aleatet-e-pd-se-takojne-berishen/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Protesta e 22 marsit, Tedi Blushi: Mjaft më me një pushtet që sillet si pronar i Shqipërisë!|url=https://www.balkanweb.com/protesta-e-22-marsit-tedi-blushi-mjaft-me-me-nje-pushtet-qe-sillet-si-pronar-i-shqiperise|website=BalkanWeb|access-date=25 April 2026|archive-date=29 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260429220223/https://www.balkanweb.com/protesta-e-22-marsit-tedi-blushi-mjaft-me-me-nje-pushtet-qe-sillet-si-pronar-i-shqiperise/|url-status=live}}</ref> *{{symbol|Republican Party of Albania.svg}} [[Republican Party of Albania|Republican Party]]<ref name= "ally1" /><ref name="ally2" /><ref>{{Cite web|title=VIDEO/ Çfarë ndodhi? Mediu përshëndetet me Berishën dhe largohet nga protesta|url=https://versus.al/politike/video-fare-ndodhi-mediu-pershendetet-me-berishen-dhe-largohet-nga-prote-i39206|website=Versus.al|access-date=25 April 2026|archive-date=29 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260429121457/https://versus.al/politike/video-fare-ndodhi-mediu-pershendetet-me-berishen-dhe-largohet-nga-prote-i39206|url-status=live}}</ref> *{{symbol|Balli Kombetar Demokrat Symbol.png}} [[Democratic National Front Party]]<ref name= "ally1" /><ref>{{Cite web|title=Artur Roshi: Protesta e 20 Shkurtit, prova e forcës së opozitës përballë propagandës së pushtetit|url=https://kunder.al/2026/02/21/artur-roshi-protesta-e-20-shkurtit-prova-e-forces-se-opozites-perballe-propagandes-se-pushtetit/|website=Kundër.al|access-date=25 April 2026|archive-date=10 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260310192755/https://kunder.al/2026/02/21/artur-roshi-protesta-e-20-shkurtit-prova-e-forces-se-opozites-perballe-propagandes-se-pushtetit/|url-status=live}}</ref> *{{symbol|Logo e Partisë Demokristiane të Shqipërisë.svg}} [[Demochristian Party of Albania|Demochristian Party]]<ref name= "ally1" /><ref>{{Cite web|title=“Do jetë 2-fish më agresive se ajo e 10 shkurtit”, Nard Ndoka 'zbulon' skenarët e protestës së Berishës|url=https://www.gazetatema.net/politika/do-jete-2-fish-me-agresive-se-ajo-e-10-shkurtit-nard-ndoka-zbulon-skena-i545027|website=Gazeta Tema|access-date=25 April 2026|archive-date=25 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260425214638/https://www.gazetatema.net/politika/do-jete-2-fish-me-agresive-se-ajo-e-10-shkurtit-nard-ndoka-zbulon-skena-i545027|url-status=live}}</ref> *National Conservative Party<ref>{{Cite web|title=Kujtim Gjuzi i bashkohet protestës: Do përsërisim 2017-ën|url=https://boldnews.al/2026/04/17/kujtim-gjuzi-i-bashkohet-protestes-do-perserisim-2017-en/|website=BoldNews.al|access-date=18 April 2026|archive-date=18 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260418043110/https://boldnews.al/2026/04/17/kujtim-gjuzi-i-bashkohet-protestes-do-perserisim-2017-en/|url-status=live}}</ref> ---- * [[Shqipëria Bëhet]]{{efn|Berisha publicly applauded and endorsed [[Shqipëria Bëhet|SHB]]'s protests, while its leader Adriatik Lapaj remained cautious but open to joining PD.<ref>{{Cite web|title=Berisha e ftoi në protestë, Lapaj "vendos" kusht: Pa logo partish do dal dhe unë|url=https://zeri.ai/aktualitet-berisha-e-ftoi-ne-proteste-lapaj-zbulon-arsyen-pse-nuk-iu-bashkua-rama-nuk-iken-me-mitingje-i236803|website=Zëri}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nga Berisha te Qori e Shehaj, Lapaj i fton për protestë: Ju pres në shesh|url=https://pamfleti.net/politike/nga-berisha-te-qori-e-shehaj-lapaj-i-fton-per-proteste-ju-pres-ne-shesh-i320883|website=Pamfleti}}</ref>}} '''Supported by:''' *[[Unity for Human Rights Party]]<ref name= "ally1" /><ref name="ally2" /><ref>{{Cite web|title=Vangjel Dule 'sulmon' Qeverinë: Jeni kapur me dashin e kopesë në kurriz! E keni kthyer korrupsionin në instrument të politikës së jashtme|url=https://shqiptarja.com/lajm/vangjel-dule-sulmon-qeverine-ne-kuvend-jeni-kapur-me-dashin-e-kopese-ne-kurriz-e-keni-kthyer-korrupsionin-ne-instrument-te-politikes-se-jashtme|website=Shqiptarja.com|access-date=25 April 2026|archive-date=29 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260429180024/https://shqiptarja.com/lajm/vangjel-dule-sulmon-qeverine-ne-kuvend-jeni-kapur-me-dashin-e-kopese-ne-kurriz-e-keni-kthyer-korrupsionin-ne-instrument-te-politikes-se-jashtme|url-status=live}}</ref> *{{symbol|Partia Agrare Ambientaliste.svg}} [[Environmentalist Agrarian Party]]<ref name= "ally1" /><ref name="ally2" /> * {{flagicon image|Legality Movement Party Flag.svg}} [[Legality Movement Party]]<ref>{{Citeweb|title=Axhami: Duhet protestë e përbashkët për të rrezuar Ramën|url=https://gazetaatdheu.al/axhami-duhet-proteste-e-perbashket-per-te-rrezuar-ramen/|website=Gazeta Atdheu|access-date=11 May 2026|archive-date=17 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260117061425/https://gazetaatdheu.al/axhami-duhet-proteste-e-perbashket-per-te-rrezuar-ramen/|url-status=live}}</ref> | side2 = '''Left-wing protesters and activists:''' * {{symbol|Lëvizja Bashkë Logo.jpg}} [[Lëvizja Bashkë]] *Various activists and citizens<ref>{{Cite web|title=“Lëvizja Bashkë” protestë para Kuvendit|url=https://kohajone.com/lajme/levizja-bashke-proteste-para-kuvendit|website=Koha Jonë|access-date=3 May 2026|archive-date=12 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260112072602/https://kohajone.com/lajme/levizja-bashke-proteste-para-kuvendit/|url-status=live}}</ref> | side3 = {{flagdeco|Albania}} '''[[Government of Albania]]: ''' <br/> *{{symbol|Partia Socialiste.svg}} [[Socialist Party of Albania|Socialist Party]] * {{flagicon image|Flamuri i Policisë së Shtetit.svg}} [[State Police (Albania)|State Police]] ** {{symbol|Forcat e Ndërhyrjes së Shpejtë.svg}} [[Rapid Intervention Force (Albania)|FNSH]] ** {{symbol|Shqiponjat.svg}} [[Shqiponjat (police unit)|Shqiponjat]] ** {{symbol|RENEA.svg}} [[RENEA]] | lead_figures1 = {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} '''[[Sali Berisha]]''' <br/> {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Flamur Noka]] <br/> {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Luçiano Boçi]] <br/>{{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Agron Gjekmarkaj]] <br/> {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[Gazment Bardhi]] <br/> {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[:sq:Xhelal Mziu|Xhelal Mziu]] <br/> {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} [[:sq:Klevis Balliu|Klevis Balliu]] ---- [[Adriatik Lapaj]] | lead_figures2 = '''{{symbol|Lëvizja Bashkë Logo.jpg}} [[Arlind Qori]]''' <br/>{{symbol|Lëvizja Bashkë Logo.jpg}} [[Redi Muçi]] | lead_figures3 = {{flagdeco|Albania}} '''[[Edi Rama]]''' <br/> {{flagdeco|Albania}} ''[[Belinda Balluku]]''{{efn|Suspended}}{{efn|Until 26 February 2026}} <br/> {{flagdeco|Albania}} [[Albana Koçiu]] <br/> {{flagdeco|Albania}} [[Besfort Lamallari]] <br/> {{flagdeco|Albania}} [[Toni Gogu]] <br/> {{flagdeco|Albania}} [[Ermal Nufi]] | how_many1 = {{flagicon image|Flag of the Democratic Party of Albania.svg}} Thousands of protesters (estimate)<ref>{{Cite web|title=Albania, molotov contro il palazzo del governo nella protesta anti-corruzione|url=https://www.repubblica.it/esteri/2026/01/25/video/albania_molotov_contro_il_palazzo_del_governo_nella_protesta_anti-corruzione-425116978/|website=La Repubblica|access-date=28 April 2026|archive-date=28 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260428142616/https://www.repubblica.it/esteri/2026/01/25/video/albania_molotov_contro_il_palazzo_del_governo_nella_protesta_anti-corruzione-425116978/|url-status=live}}</ref> ---- Dozens of activists (SHB) | how_many2 = {{symbol|Lëvizja Bashkë Logo.jpg}} Hundreds of protesters and activists (estimate)<ref>{{Cite web|title=FOTO/ Lëvizja Bashkë protestë para Parlamentit, thirrje maxhorancës socialiste: Dorëzoni Belindën!|url=https://www.panorama.com.al/foto-levizja-bashke-proteste-para-parlamentit-thirrje-maxhorances-socialiste-dorezoni-belinden/|website=Gazeta Panorama|access-date=28 April 2026|archive-date=30 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260430022336/https://www.panorama.com.al/foto-levizja-bashke-proteste-para-parlamentit-thirrje-maxhorances-socialiste-dorezoni-belinden/|url-status=live}}</ref> | how_many3 = {{flagicon image|Flamuri i Policisë së Shtetit.svg}} 1500 police officers | casualties1 = | casualties2 = | casualties3 = | fatalities = | injuries = | arrests = | damage = | buildings = | detentions = | charged = | fined = | effect = | effect_label = | casualties_label = | notes = | campaign_box = }} '''Protestat e opozitës shqiptare të viteve 2025–2026''' ishin një seri demonstratash antiqeveritare në [[Shqipëri]], të mbajtura kryesisht në [[Tiranë]], kundër Kryeministrit [[Edi Rama]] dhe [[Qeveria Rama IV|qeverisë Rama]]. Protestat pasuan akuzat e opozitës për parregullsi në zgjedhjet parlamentare të vitit 2025 në Shqipëri dhe u intensifikuan pas procedurave të korrupsionit që përfshinin Zëvendëskryeministren dhe Ministren e Infrastrukturës [[Belinda Balluku]]. Partia Demokratike kryesore e opozitës dhe aleatët e saj kërkuan dorëheqjen e Ramës, një qeveri teknokratike dhe zgjedhje të reja, ndërsa lëvizje të tjera politike, përfshirë Shqipëria Bëhet dhe Lëvizja Bashkë, organizuan demonstrata të veçanta antiqeveritare. Protestat ndryshonin në shkallë nga tubime të vogla para Kryeministrisë dhe Parlamentit deri në marshime më të mëdha dhe përballje të dhunshme me policinë. Disa demonstrata përfshinin përdorimin e koktejeve Molotov, fishekzjarrëve, flakëve dhe piroteknikës kundër policisë ose ndërtesave publike, ndërsa policia u përgjigj në disa raste me gaz lotsjellës, topa uji dhe barriera. Vala e protestës rezultoi në lëndime, arrestime dhe ndjekje penale kundër demonstruesve, përfshirë të mitur. Pas demonstratës së fundit më 8 maj, fushata e udhëhequr nga partia u zëvendësua nga [[Protestat në Zvërnec, 2026|protestat më të gjera në Zvërnec]], të udhëhequra nga qytetarët, i cili filloi më vonë atë muaj dhe mori mbështetje nga të gjitha partitë kryesore të opozitës parlamentare, ndërkohë që mbeti e pavarur nga udhëheqja e partive.<ref>{{Cite web |date=2026-06-23 |title=The Flamingo Revolution: anti-government protests in Albania |url=https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2026-06-23/flamingo-revolution-anti-government-protests-albania |access-date=2026-10-15 |website=OSW Centre for Eastern Studies |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-06-02 |title=Protestat për Zvërnecin, cilat janë partitë që e mbështesin? |url=https://vna.al/protestat-per-zvernecin-cilat-jane-partite-qe-e-mbeshtesin-i24650 |access-date=2026-10-15 |website=vna.al}}</ref><ref>{{Cite web |title=Berisha ndryshon mendje, bëhet me protestuesit dhe nis kritikat për investimin në Zvërnec: Rama firmosi lejen e zhvillimit kur toka është në proces gjyqësor |url=https://top-channel.tv/2026/06/07/berisha-ndryshon-mendje-behet-me-protestuesit-dhe-nis-kritikat-per-investimin-ne-zvernec-rama-firmosi-lejen-e-zhvillimit-kur-toka-eshte-ne-proces-gjyqesor/ |access-date=2026-10-15 |website=top-channel.tv |language=en-US}}</ref> == Shiko edhe == * [[Protestat në Zvërnec, 2026]] == Burime == [[Kategoria:Protesta në Shqipëri]] [[Kategoria:Dhuna në Shqipëri]] jimq6ie745nd600gbmen20d801j69u5 3 407774 3057541 2026-10-16T00:00:54Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Aeroporti i Vlorës */ 3057541 wikitext text/x-wiki == Probleme me referimet te artikulli ''[[Aeroporti i Vlorës]]'' == Përshëndetje, Everdha! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3057534|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Aeroporti i Vlorës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20tetor%202026,%2000:00)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 tetor 2026 02:00 (CEST) eal4yvczgasbeashdz2zk2so6bowm3x 1 407775 3057546 2026-10-16T00:40:43Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057546 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Callìcari]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057545 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.comune.biancavilla.cte-egov.it/. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.comune.biancavilla.cte-egov.it/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 02:40 (CEST) p0v86d1jf5qd4wk39d1zol2540enlub 1 407776 3057556 2026-10-16T01:16:47Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057556 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Chummery House]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057555 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220625233014/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Chummery_House për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chummery_House. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 03:16 (CEST) 48fa5u0ptq65rxbgn4rnqxdpsewdb4w 1 407777 3057562 2026-10-16T02:15:34Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057562 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Daniel Yergin]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057561 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.lexisnexis.com/lnacui2api/api/version1/getDocCui?lni=3SDT-F6S0-007D-J2DJ&csi=8157&hl=t&hv=t&hnsd=f&hns=t&hgn=t&oc=00240&perma=true. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171223042721/https://www.cfr.org/experts/daniel-h-yergin për lidhjen https://www.cfr.org/experts/daniel-h-yergin. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 04:15 (CEST) bbhqnleq31mcbmkx1cq9wirxusvjrot 1 407778 3057621 2026-10-16T11:12:52Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057621 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ganabhabani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057620 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250713151958/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Bangabhaban për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bangabhaban. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 13:12 (CEST) 792bj2l1oz9bmawuli2n3kszbhfo8zo 1 407779 3057623 2026-10-16T11:34:10Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.6 3057623 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gianni Vernetti]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057622 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240914170057/https://giannivernetti.it/ për lidhjen https://giannivernetti.it/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 13:34 (CEST) o4f85mr8782i30wv5n70z1ojwdylhd1